ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 45 1694769 1692692 2026-10-25T22:04:55Z KurdishEditor2026 79922 /* ئەدەب، هونەر و ڕۆشنبیری */ 1694769 wikitext text/x-wiki {{Short description|شارێک لە هەرێمی کوردستان، عێراق}} {{Use dmy dates|date=مارس ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هەڵەبجە | native_name = Helebce-هەڵەبجە | native_name_lang = ckb | image_skyline = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[عێراق]] | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = [[هەرێمی کوردستان]] | subdivision_type2 = پارێزگا | subdivision_name2 = [[پارێزگای هەڵەبجە]] | pushpin_map = Iraq | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = شوێنی هەڵەبجە لە عێراق | coordinates = {{coord|35|10|N|45|59|E|region:IQ_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 700 | population_total = 140,000 | population_as_of = 2022 | timezone = [[کاتی ستانداردی عەرەبی|AST]] | utc_offset = +3 }} '''هەڵەبجە''' شارێکە لە [[هەرێمی کوردستان]]ی [[عێراق]]، کە لە دامێنی [[چیاکانی زاگرۆس]] لە نزیک سنووری [[ئێران]] هەڵکەوتووە. شارەکە نزیکەی ٧٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە و ئاوی [[ڕووباری سیروان]] دەیبژێوێت. هەڵەبجە ناوەندی [[پارێزگای هەڵەبجە]]یە، کە لە نیسانی ٢٠٢٥دا لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراقەوە]] بە ڕەسمی وەک پارێزگایەکی تەواو ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جووەکانی میزراحی]] ناسراو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، لەگەڵ خێزانەکانی گرووپی "سیانزە ماڵ" ([[جاف|هۆزی جاف]])، لە دامەزرێنەرانی شارەکە بوون و سەرەتا لە نزیک کانی [[نەواڵە]] نیشتەجێ بوون.<ref name="jinha">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhyan/gky-jwwlkan-w-khanww-drynkany-hbj-brw-lnawchwwn-dchn-17600|سەردێڕ=گەڕەکی جوولەکان و خانووە دێرینەکانی هەڵەبجە بەرەو لەناوچوون دەچن|وێبگە=JINHA Agency|زمان=ku|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> هەڵەبجە یەکێکە لە پیتۆڵترین ناوچەکانی عێراق، کە ساڵانە ٧٠٠ تا ٩٠٠ ملیمەتر بارانی لێ دەبارێت و لە ناوخۆدا بە ''بواینی'' (بواینى) ناسراوە، کە بە واتای "خاکی پیرۆز" دێت.<ref name="shafaq">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Report/Discover-Iraq-Halabja--Where-land-memory-and-resilience-intertwine|سەردێڕ=Discover Iraq: Halabja — Where land, memory, and resilience intertwine|وێبگە=Shafaq News|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئێستا شارەکە نزیکەی ١٤٠،٠٠٠ کەسی تێدا نیشتەجێیە، کە زۆرینەی هەرە زۆریان [[کورد]]ن. لە کاتێکدا زۆربەی دانیشتووانەکەی بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] دەدوێن، زۆرێکیشیان دیالێکتی [[هەورامی]] دەپارێزن، کە ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ [[کوردستانی ڕۆژهەڵات|کوردستانی ئێران]] و [[پارێزگای کرماشان]]ی دراوسێ دروست دەکات لە پاڵ قسەکردن بە دیالێکتی سۆرانی لە شارەکدا بۆ جێبەجێکردنی کار و پیشەی ڕۆژانە.<ref name="shafaq"/> لە ڕووی مێژووییەوە، هەڵەبجەی ئێستا مەڵبەندی دەسەڵاتی [[جاف|هۆزی جاف]] بووە. شارەکە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەهۆی [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ساڵی ١٩٨٨ ناسراوە، کە تێیدا هەزاران هاووڵاتی سڤیلی کورد لە هێرشێکی کیمیاییدا بە فەرمانی حکوومەتی [[عێراقی بەعسی]] لە سەردەمی [[سەددام حوسێن]] شەهید کران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> هەروەها شارەکە بەوە ناسراوە کە چەندین [[شاعیر]]، [[زانا ئیسلامییەکان|زانای ئایینی]] و [[کەسایەتیی سیاسی]] دیار لە مێژووی خۆیدا پێگەیاندووە.<ref name="nasih2024">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ڕەگناسی (ئێتیمۆلۆژی) == سەبارەت بە بنچینەی ناوی "هەڵەبجە" چەندین بۆچوونی جیاواز هەن و مشتومڕیان لەسەرە، کە گرنگترینیان ئەمانەن:<ref name="etymology">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=هەڵەبجە مەملەکەتی ژیان|نووسەر=خەبات عەبدوڵڵا|زمان=ku}}</ref><ref name="kurdcollect">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=هەڵەبجە - مێژوو و کولتوور|وێبگە=Zamen Press|زمان=ku}}</ref> یەکەم بۆچوون ناوی هەڵەبجە بە مێژووی کۆنەوە دەبەستێتەوە. پاشای ئەکەدی [[سارگۆنی ئەکەدی]] (٢٣٣٤–٢٢٧٩ پ.ز) هێرشی کردە سەر ناوچەیەک کە ئەو کات بە ''هەرهەر'' (Har Har) دەناسرا، کە ناوچەکانی هەڵەبجە و [[شارەزوور]]ی دەگرتەوە. دوای داگیرکردنی، سارگۆن ناوەکەی گۆڕی بۆ ''کار شارووکین'' (شاری سارگۆن). مێژوونووسی کورد [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] پێی وایە کە شاری ئێستای هەڵەبجە لەوانەیە هەمان ئەو شوێنە کۆنە بێت.<ref name="etymology"/> لە سەردەمی [[هۆرییەکان|هۆرییەکاندا]]، ئەم ناوچەیە لە دەقە بزمارییەکانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریدا]] بە ناوی ''کەرداخەر'' (یان ''خار خار'') هاتووە کە دەکەوێتە سەر [[ڕووباری سیروان]]. بەڵام هەندێک توێژەر ئەم پەیوەندییە لە ڕووی فۆنۆلۆژییەوە بە دوور دەزانن.<ref name="kurdcollect"/> [[پەڕگە:Rainbow Bee-eaters Juffs.JPG|وێنۆک|باڵندەی کەرخۆرە (زەنگوڵەبایە).|alt=Rainbow Bee-eaters Juffs]]بۆچوونی دووەم وایە کە بەهۆی باخ و سەوزایی و ئاوی ناوچەکەوە، خەڵکی پێیان وتووە ''عەجەب جا'' (عەجەب جا) واتە "شوێنێکی سەرسوڕهێنەر"، کە دواتر گۆڕاوە بۆ ''هەڵەبجە''.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی سێیەم ناوەکە لە وشەی کوردیی ''هەڵوژە'' (هەڵوژە) وەردەگرێت، کە شوێنی هێلانەی باڵندەی کەرخۆرەیە؛ تا ئێستاش گوندەکانی دەوروبەری هەڵەبجە ناوی شارەکە بە ''هەڵەوجە'' گۆڕ دەکەن.<ref name="etymology"/> بۆچوونی چوارەم دەڵێت ناوەکە لە ''هەڵۆجێ'' (هەڵۆجێ) واتە "جێگەی هەڵۆ" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ میرێکی [[میرنشینی ئەردەڵان]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٠–١٦١٥ دەسەڵاتی لە ناوچەکەدا هەبووە.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی پێنجەم، کە لەلایەن زانا [[جەمال بابان]] پاڵپشتی دەکرێت، ناوەکە لە ''ئەڵبجە'' (Albje) وەردەگرێت و ئاماژە بەوە دەکات کە لە [[کوردیی ناوەندی|دیالێکتی جافیدا]] پیتی ''ئەلف'' (ئ) زۆرجار دەگۆڕێت بۆ ''ه'' (ه)، و لە دەستنووسە مێژووییەکانیشدا ناوەکە بە ''ئەڵەبجە'' هاتووە.<ref name="kurdcollect"/> == مێژوو == هەڵەبجە یەکێکە لە کۆنترین ئەو شارانەی کە ژیان تێیاندا بەردەوام بووە لە [[هەرێمی کوردستان]]، کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی گەلی [[لۆلۆیییەکان|لۆلۆیی]] یان [[لۆلۆییەکان]] دەگەڕێتەوە. وا بڕوا دەکرێت شاری دێرینی «[[خار خار]]» کە مێژووەکەی بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، هەمان شوێنی هەڵەبجەی ئێستا بێت.<ref name="uoh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|سەردێڕ=Halabja City|وێبگە=University of Halabja|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230220020149/https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٦٤١ی زایینی، شارەکە دوای [[فەتحی ئیسلامی]] بۆ سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیسلام.<ref name="uoh"/> لە سەردەمی [[خەلافەتی عەباسی]]دا، ناوچەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی میرنشینی [[حەسەنوەیهییەکان|حەسەنوەیهی]] (٩٥٩-١٠١٥ ز)، پاشان میرنشینی [[عەننازییەکان|عەننازی]] (١٠١٦-١١١٧ ز).<ref name="uoh"/> شێوازی ئێستای نیشتەجێبوون لە هەڵەبجە تەمەنی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ دەبێت،<ref name="nasih2024"/> کە سەرچاوەکەی بۆ کۆچبەرانی ناوچەی [[هەورامان]] و [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] (باکووری ڕۆژئاوای [[ئێران]]) دەگەڕێتەوە.<ref name="nasih2024"/> [[پەڕگە:Battle of Chaldiran.jpg|وێنۆک|جەنگی چاڵدێران.]] هەڵەبجە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ بوو بە قەزا.<ref name="zamen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=History of Halabja|وێبگە=Zamen Press}}</ref> یەکەم قایمقامی شارەکە «[[محەمەد بەگ]]» بوو لە بنەماڵەی [[جاف]]، کە لەلایەن بەرپرسانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]یەوە هەڵبژێردرا.<ref name="zamen"/> گەشەکردنی شارەکە لە سەردەمی عوسمانیدا خێرایی بەخۆوە بینی، بەتایبەت دوای [[جەنگی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤. شارەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٦٥٠ لە نزیک شوێنی ئێستای [[مزگەوتی تەکێ]] بنیات نراوەتەوە، پێشتر بەشێک بووە لە ناحیەی جوڵانبار ([[خورماڵ]]) پێش ئەوەی بکرێتە قەزا.<ref name="uoh"/> ڕێککەوتنێکی گشتی هەیە کە شارەکەی ئێستا لە سەردەمی عوسمانیدا دروستکراوە و دوای ساڵی ١٧٠٠ی زایینی گەشەی کردووە.<ref name="kurdcollect"/> بە تێپەڕبوونی کات، شارەکە [[کۆچەرییەکانی هەورامان]]، خانەدانەکانی [[قەڵای جەوانڕۆ]] لە [[جوانڕۆ]]ی ئێستا، و خێزانە دەستڕۆیشتووەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. هەڵەبجە بوو بە شوێنی تێکەڵبوونی ئایین و نەتەوە جیاوازەکان، کە تێیدا زۆرینەی [[موسڵمانان|موسڵمان]] لەگەڵ پێکهاتەکانی [[کاکەیی]]، [[زەردەشتییەکان|زەردەشتی]] و [[جووەکان|جوو]] پێکەوە دەژیان, ئەم پێکەوە ژیانە هەتا ئەمڕۆش بەردەوامی هەیە.<ref name="nasih2024"/> یەکەم قوتابخانە لە هەڵەبجە لە ساڵی ١٩١٩ دامەزرا.<ref name="uoh"/> بەپێی ئامارە بەریتانییەکان، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ١٩٢٠دا نزیکەی ٦،٥٠٩ کەس بووە، و ناحیەکانی [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، ورماوە و [[دەربەندیخان]] لەژێر کارگێڕی ئەو شارەدا بوون.<ref name="uoh"/> هەڵەبجە مێژوویەکی درێژی هەیە وەک وێستگەیەکی گرنگ بۆ گەشتیاران لە نێوان باشوور و ناوەڕاستی عێراق و ناوچەکانی باکوور، هەروەها لەسەر ڕێڕەوی کاروانە بازرگانییەکان بووە کە بە [[تورکیا]] و [[ئەورووپا]] دەبەسترانەوە. زۆرێک لەو کاروانانە «[[خورما]]»یان دەگواستەوە، کە ئەمەش لە ناوی ناحیەی [[خورماڵ]]دا ڕەنگی داوەتەوە (بە واتای کۆگای خورما)، کە ئاماژەیە بۆ بازرگانیی خورما کە لەو سەردەمەدا باڵادەست بووە.<ref name="uoh"/> === دامەزراندن و نیشتەجێبوونی سەرەتایی === هۆزی [[جاف]] بە دامەزرێنەری هەڵەبجەی ئێستا دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> بەپێی نەریتی ناوخۆیی، یەکەم خانوو لەلایەن بەگەکانی تاقمی «[[شێوەکەڵ]]»ەوە دروستکراون؛ لە نەوەکانی دوای ئەوانیشدا نەوەکانیان گەشەیان کرد بۆ «[[سیانزە ماڵ]]» (سێزدە ماڵ)، کە بە هۆزە دامەزرێنەرە ڕەسەنەکانی شارەکە دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> دواتر [[جووەکانی میزراحی]] کە پاش چەند ساڵێک خۆیان ناو نا [[جووە کوردەکان]] گەیشتنە ناوچەکە و هەندێکیان بازرگانی لێهاتوو بوون، کە بەهۆی بازرگانیی سنوورییەوە ڕاکێشرابوون، لە تەنیشت هۆزەکانی جاف نیشتەجێ بوون و بەشدارییان کرد لە گەشەپێدانی هەڵەبجە وەک ناوەندێکی بازرگانی؛ ئەم خەڵکە بە زمانی [[جوو-ئارامیی نوێ]] (کە زۆرجار بە [[لیشانا دیدان]] یان [[هولاولا]] ناودەبرێت) قسەیان دەکرد.<ref name="kurdcollect"/> === مێژووی کارگێڕی و دیمۆگرافیا === هەڵەبجە لە ساڵی ١٨٨٩ بە فەرمی وەک «قەزا» (ناوچەی کارگێڕی) دامەزرا، و بوو بە دووەم قەزا کە لە عێراقدا دوای [[نەجەف]] پێکهێنرابێت، ئەمەش هاوکات بوو لەگەڵ دەستنیشانکردنی [[عوسمان پاشای جاف]] وەک یەکەم سەرۆک شارەوانیی شارەکە لەژێر ئیدارەی عوسمانیدا.<ref name="kurdcollect"/><ref name="uoh"/> تا ساڵی ١٩٣٠، شارەکە لە سێ گەڕەکی سەرەکی پێکهاتبوو: پاشا (ناوەندی ئێستای شار)، پیر محەمەد، و کانی ئاشقان.<ref name="kurdcollect"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق لە ساڵی ١٩٢٠، قەزای هەڵەبجە ڕووبەرەکەی نزیکەی ٥،٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە بوو و ٣٧٥ گوندی لەخۆدەگرت، لەوانە ناحیەکانی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[شارەزوور]]، [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، و ورماوە.<ref name="kurdcollect"/> بەهۆی سیاسەتەکانی [[تەعریب]] و ڕاگواستنی زۆرەملێی گوندەکان لەلایەن حکوومەتی [[بەعس]]ەوە، تا سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٧ تەنها ١٨ گوند مابوونەوە، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٩٧٧دا ٢١٦ گوند بوون.<ref name="kurdcollect"/> شارەکە لە ئێستادا لە ٣٧ گەڕەک و ١٣٢ شەقام پێکهاتووە، ژمارەی دانیشتووانە تۆمارکراوەکەی ١١٧،٦٦١ کەسە، و خاوەنی ٤ ناحیە ([[خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، و [[بەمۆ]])، ٨٣ کەرتی کارگێڕی، و ١٢٤ گوندە.<ref name="kurdcollect"/> === بیستەکانی سەدەی ڕابردوو و شۆڕشەکانی شێخ مەحموود === لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا، هەڵەبجە ڕۆڵێکی بەرچاوی گێڕا لە پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی [[شێخ مەحموودی حەفید]] دژی حوکمی بەریتانیا. دانیشتووانی شارەکە بە چالاکیی بەرگرییان لە شارەکە کرد دژی فڕۆکە بەریتانییەکان لەژێر فەرمانی ئەدمۆندز، کە بۆ سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکان ڕەوانە کرابوون. ئەم ڕووداوانە بە [[جەنگی ئەشکۆڵ]] لەسەر [[چیای شنروێ]] کۆتایییان هات.<ref name="uoh"/> === بەرگریی چینی کرێکار و ڕاپەڕینی ئایاری ١٩٨٧ === لە ساڵانی پێش کۆمەڵکوژییەکەی ١٩٨٨، هەڵەبجە ببووە ناوەندێکی سەرەکیی بەرگریی جەماوەری دژی [[جەنگی ئێران و عێراق]]. تا ساڵی ١٩٨٧، حکوومەتی عێراق ٤٥ گوندی دەوروبەری هەڵەبجەی خاپوور کردبوو، ئەمەش وای کرد ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بگاتە نزیکەی ١١٠،٠٠٠ کەس، کە زۆربەیان هەڵاتووانی سوپا و خێزانەکانیان بوون.<ref name="libcom">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://libcom.org/article/1988-halabja-massacre|سەردێڕ=1988: The Halabja Massacre|وێبگە=Libcom.org|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|note=Published in Wildcat no.13, Summer/Autumn 1989}}</ref> لەنێوان ڕێکخراوە سیاسییەکاندا، [[حیزبی شیوعیی عێراق]] تاکە لایەن بوو کە لای هەڵاتووانی سوپا جێگەی بڕوا بوو، هەروەها تاکە لایەن بوو کە بە ئاشکرا هۆشداریی دا کە حکوومەت مەبەستیەتی هێرش بکاتە سەر هەڵەبجە.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Children of Halabja, performing chants about peace, to Iraqi communist officials, written on the board "Bzhî âşti cîhan", meaning "Long live peace in the world".jpg|وێنۆک|منداڵانی هەڵەبجە لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا، سرودی ئاشتی بۆ بەرپرسانی شیوعیی عێراقی دەڵێن، لەسەر تەختەکە نووسراوە «بژی ئاشتی جیهان».]] تەنها چەند هەفتەیەک پێش ڕاپەڕینەکە، لە ١٦ی نیسانی ١٩٨٧، ڕژێمی بەعس یەکەمین هێرشی [[چەکی کیمیایی|کیمیایی]] کردە سەر هاووڵاتیانی مەدەنیی کورد لە گوندی [[شێخ وەسانان]] لە دۆڵی [[بالیسان]]، کە تێیدا زیاتر لە ٣٠٠ کەس شەهید بوون؛ ئەمە وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ هێرشە گەورەترەکان دەبینرا.<ref name="may13rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٣ی ئایاری ١٩٨٧، بانگەوازێکی تۆمارکراو لە بڵندگۆی مزگەوتەکانەوە بڵاوکرایەوە و داوای لە هاووڵاتیان کرد بڕژێنە سەر شەقامەکان. دوو گرووپی خۆپیشاندەر یەکیان گرت و بوونە سەدان کەس، کە هەشت ژن لە کۆی ٢٠ ژنی سەرەتایی لەنێوانیاندا بوون.<ref name="may13rudaw"/> [[عەلی حەسەن مەجید]] (عەلی کیمیایی)، سکرتێری ئەوکاتی مەکتەبی باکووری [[حیزبی بەعس]]، فەرمانی دا هەرکەسێک لە خۆپیشاندانەکاندا بریندار بوو بە زیندوویی بخرێتە ژێر خاک، هەروەها «لیستێکی کوشتن»ی بۆ ١٦ ڕێکخەری خۆپیشاندانەکە ئامادە کرد.<ref name="may13rudaw"/> یەکێک لە بەشداربووان بە ناوی چنور قادر کە ئەوکات تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو و لە ڕیزەکانی [[حیزبی شیوعی]] چالاک بوو، ناوی خۆی لە لیستەکەدا بینییەوە سەرەڕای ئەوەی بە جلی پیاوانەوە بەشداریی کردبوو؛ ئەو بە گۆڕینی پۆشاکەکەی لە ماڵێکی نزیکدا ڕزگاری بوو. لەو ١٦ کەسەی ناویان لە لیستەکەدا بوو، تەنها ئەو و هاوڕێیەکی ڕزگاریان بوو.<ref name="may13rudaw"/> ڕاپەڕینەکە بە تەقەی موشەکی هێلیکۆپتەر و هێزە [[ئوردن]]ییەکان سەرکوت کرا؛ ٢٠٠ کەس دەستگیر کران و بە زیندوویی نێژران. ڕاپەڕینی هاوشێوە بۆ چوار یان پێنج شاری تری کوردنشین گوازرایەوە.<ref name="libcom"/> ئەم ڕووداوانە لە فیلمێکی دیکۆمێنتاریدا بە ناوی «١٣ی ئایار» (٢٠١٨) لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد [[تاریق تۆفیق]] خراونەتە ڕوو، کە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی [[سلێمانی]] نمایش کرا.<ref name="may13rudaw"/> نەریتی سیاسیی چالاکیی [[شیوعی]] لە هەڵەبجە، لە ڕووی دامەزراوەییەوە لەلایەن [[حیزبی شیوعیی کوردستان–عێراق]] درێژەی پێدرا کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2021/06/mde140011995en.pdf|سەردێڕ=IRAQ Human rights abuses in Iraqi Kurdistan since 1991|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوت=١٩٩٥}}</ref> === عادیلە خانم و هۆزی جاف === [[پەڕگە:First primary school for boys, during Lady Adela's rule in Halabja, late 1910s.jpg|وێنۆک|یەکەم قوتابخانەی سەرەتایی کوڕان لە هەڵەبجە لە کۆتایییەکانی ١٩١٠کاندا، لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عادیلە خانم]].]] هەڵەبجە وەک ناوەندی سەرەکیی [[عوسمان پاشای جاف]] خزمەتی کردووە، کە پاشایەکی کورد و سەرۆکی [[هۆزی جاف]] بوو، کە گەورەترین کۆنفیدراسیۆنی هۆزە کوردییەکانە لە [[ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunter|یەکەم=Michael M.|سەردێڕ=The A to Z of the Kurds|پەڕە=٢١١|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ڕێکەوت=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٦٣٣٤٧}}</ref> [[پەڕگە:Lady Adela the mayor of Halabja, and her family, 1920s.webp|وێنۆک|عادیلە خانمی قایمقامی هەڵەبجە و خێزانەکەی لە ١٩٢٠کاندا.]] هاوسەرەکەی، [[عادیلە خانم]] (عادیلە خانم، نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، کە لە بنەماڵەی ئەریستۆکراتی [[ساحێبقڕان]] لە شاری [[سنە]] لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە، بوو بە یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی مێژووی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edmonds|یەکەم=Cecil John|سەردێڕ=Kurds, Turks, and Arabs: Politics, Travel, and Research in North-eastern Iraq, 1919–1925|ڕێکەوت=١٩٥٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٠٤-١٨٩٦٠-٠}}</ref> کاتێک [[شێخ مەحموودی حەفید]] لە ساڵی ١٩١٩ ڕاپەڕینی دژی ئەفسەرە سیاسییەکانی بەریتانیا دەستپێکرد، عادیلە خانم پەنای دا بەو ئەفسەرە بەریتانیانەی کە بۆ ناوچەی هۆزی جاف دەستنیشانکرابوون؛ [[پەڕگە:Lady Adela the ruler and mayor of Halabja, meeting with Major General Fraser in 1919.webp|وێنۆک|عادیلە خانم، فەرمانڕەوا و قایمقامی هەڵەبجە، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ مەیجر جەنەراڵ فرەیزەر لە ساڵی ١٩١٩.]] بەریتانییەکان نازناوی «خان-بەهادور»یان پێبەخشی و بە «شازادەی ئازاکان» ناویان برد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو دوای مردنی عوسمان پاشای جاف لە ساڵی ١٩٠٩ بەردەوام بوو لە فەرمانڕەواییکردن، و وەک یەکەم فەرمانڕەوای مێژوویی ژن لە هەڵەبجە پێش سەردەمی نوێ دەناسرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> نووسەری بەریتانی [[گەتروود بێڵ]] لە ساڵی ١٩٢١ سەردانی هەڵەبجەی کردووە و لە نامەیەکی بەناوبانگدا وەسفی عادیلە خانمی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://avauntmagazine.com/lady-adela-khanum-leader-of-the-kurds-jaff-tribe-kurdistan/|سەردێڕ=Lady Adela|وێبگە=avauntmagazine.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> هەروەها [[ڤلادیمیر مینۆرسکی]] کۆبوونەوەیەکی خۆی لەگەڵ ئەو خانمە لە ساڵی ١٩١٣دا تۆمار کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Minorsky|یەکەم=Vladimir|سەردێڕ=The Tribes of Western Iran|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|پەڕەکان=٧٣–٨٠|ساڵ=١٩٤٥}}</ref> === کۆمەڵگەی جوو لە هەڵەبجە === هەڵەبجە لە مێژوودا باوەشی بۆ [[جووە کوردەکان|کۆمەڵگەیەکی جوو]] کردووەتەوە کە لە گەڕەکی جووەکانی شارەکەدا (گەڕەکی [[جوولەکە]]کان) نیشتەجێ ببوون.<ref name="diplo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> دانیشتووانە جووەکان بە بازرگانی لێهاتوو دەناسران؛ خێزانەکانی پاشا و بەگی [[هۆزی جاف]] ڕێز و پاراستنێکی زۆریان لێ دەکردن، کە بەپێی ڕاپۆرتەکان ئەمە وای کردبوو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە ئازادتر بن بەراورد بە زۆرێک لە شارۆچکە کوردنشینەکانی تر.<ref name="diplo"/> [[پەڕگە:Kurdish Jews of Halabja, Performing for officials of Monarch Iraq.png|وێنۆک|[[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، خەریکی نمایشی شانۆین بۆ بەرپرسانی [[شانشینی عێراق]]، لە گەڕەکی جوولەکەکان.]] کۆمەڵگەی جوو [[سینەگۆگ|سینەگۆگێکیان]] لە دووریی نزیکەی ١٠٠–١٥٠ مەتر لە مزگەوتی گەورەی شارەکەوە بنیات نا، کە دواتر لە ساڵی ١٩٥٤ بە ٥٥ [[دیناری عێراقی]] کڕدرا و گۆڕدرا بۆ مزگەوتی ئەحمەدی (بە ناوی [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]] ناونرا).<ref name="diplo"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو، عێراق ڕەگەزنامەی لە دانیشتووانە جووەکانی وەرگرتەوە و ناچاری کردن کۆچ بکەن، هاوکات دەستی بەسەر زۆربەی موڵک و ماڵەکانیاندا گرت.<ref name="diplo"/> ==== هەوڵەکانی پاراستن ==== تا ساڵی ٢٠٢٠، پاشماوەی خانووە ڕەسەنەکان کە بە تەلارسازییە تایبەتەکەیان دەناسرێنەوە، هێشتا لە گەڕەکی جوولەکاندا ماونەتەوە، بەڵام بەهۆی پشتگوێخستنەوە بەرەو لەناوچوون دەچن.[[پەڕگە:Halabja Jewish Synagogue.jpg|وێنۆک|سینەگۆگی جووەکانی هەڵەبجە.]]<ref name="snn">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://snnc.co/en/17396|سەردێڕ=In Halabja, the Jewish Quarter is heading toward disappearance|نووسەر=Ali Hama Saeed|وێبگە=SNN|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> شوێنەوارناس هاوار نەجمەدین ئاماژە بەوە دەکات کە ڕووپێوییە مێژووییەکان دەریدەخەن نزیکەی ٨٥٠ دانیشتووی جوو لە شارەکەدا ژیاون، و جەختیش دەکاتەوە کە گەڕەکەکە دەکەوێتە ژێر یاسای پاراستنی شوێنەوار و کەلەپوور.<ref name="jinha"/> بەڕێوبەرایەتیی کەلەپووری هەڵەبجە داوای ١.٥ ملیار دیناری عێراقی کردووە بۆ کڕینەوە و نۆژەنکردنەوەی حەوت خانووی ماوە؛ هەرچەندە لەلایەن وەزارەتی شارەوانییەوە بە سەرەتایی ڕەزامەندی لەسەر دراوە، بەڵام تا کاتی ئامادەکردنی ڕاپۆرتەکە هیچ بودجەیەکی بۆ تەرخان نەکراوە.<ref name="snn"/> زانایان هۆشدارییان داوە کە ئەگەر هەنگاوی بەپەلە نەنرێت، لە گەڕەکی جوولەکان هیچ نامێنێتەوە تەنها ناوەکەی نەبێت.<ref name="snn"/> === کۆمەڵگەی کاکەیی (یارسانی) لە هەڵەبجە === لەنێو ئەو پێکهاتە ئایینییانەی کە لە مێژوودا لە هەڵەبجە هەبوون، پێکهاتەی [[کاکەیی]] یەکێکیانە، کە بە [[یارسان|یارسانی]] یان [[ئەهلی حەق]] ناسراون. لە باشووری [[کوردستان]] بە «کاکەیی» ناودەبرێن؛ لە [[ئێران]] و ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بە [[یارسان|یارسانی]] ناسراون.[[پەڕگە:Kakayis (Yarisanis) followers of Kakayi, or Yarsani religions, of Halabja, Kurdistan region of Iraq.jpg|وێنۆک|کاکەیییەکان (یارسانییەکان)ی هەڵەبجە.]] توێژەران کاکەیی وەک ڕێبازێکی ئایینیی کاریگەر بە [[تەسەووف|سۆفیگەرایەتی]] وەسف دەکەن کە لە پەیوەندی لەگەڵ ئایینی [[شیعەی دوازدە ئیمام]] گەشەی کردووە. یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاکەرەوەکانی تیۆلۆژیای ئەوان بریتییە لە «[[دۆنادۆن]]» (دۆنادۆن)، کە گەشتی ڕۆحە لە جەستەیەکی یەک لە دوای یەکدا لە ڕێگەی قۆناغە ڕوحانییەکانەوە؛ ئەمە لە [[ڕێناس]] ([[گیانگوێزانەوە]]) جیاوازە، چونکە ئاماژەیە بۆ جووڵەیەکی ئاراستەکراو بەرەو [[سەرچاوەی خودایی]].<ref name="kakei-history">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2017/12/30/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%95%DB%8C%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%B3/|سەردێڕ=مێژوو و بیروباوەڕی ئایینی کاکەیی (یارسان)|نووسەر=جوتیار نەریمان حسێن|وێبگە=مێژووی کورد|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=ku}}</ref> سەرچاوەی ئەم باوەڕە بۆ [[سوڵتان سەهاکی بەرزنجەیی]] (کۆچی دوایی نزیکەی ٦١٢ی کۆچی) دەگەڕێتەوە، کە بە ڕێکخەری پرەنسیپەکانی ئەم ئایینە دادەنرێت.<ref name="kakei-history"/> == هێرشی کیمیاییی ١٩٨٨ == {{سەرەکی|کیمیابارانی هەڵەبجە}} === پاشخان و ئامادەکارییەکان === لە هەفتەکانی پێش هێرشەکەدا، سەرۆک هۆزەکان و ئەفسەرانی سوپا بە نهێنی بۆ شاری [[سلێمانی]] گوازرانەوە. هەڵاتووانی سوپا دەستیان بەسەر شارۆچکەی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]ی نزیک هەڵەبجەدا گرتبوو؛ دواتر هێزی ئاسمانیی عێراق شارۆچکەکەی بە تەواوی خاپوور کرد.<ref name="libcom"/> ماوەیەکی کەم پێش هێرشە کیمیاییەکە، هەڵەبجە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لەلایەن تۆپخانەکانی ئێرانەوە بۆردومان کرا، پاشان لەلایەن هێزەکانی [[پاسداران|پاسدارانی ئێران]]ەوە داگیرکرا.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Photographer Ramazan Öztürk as he arrived in Halabja to document the tragedy.jpg|وێنۆک|وێنەگر ڕەمەزان ئۆزتورک کاتێک گەیشتە هەڵەبجە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی کارەساتەکە.]] === هێرشەکە === [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ ڕوویدا، کاتێک هەزاران هاووڵاتیی مەدەنیی کورد لە هێرشێکی کیمیاییی بەرفراواندا شەهید کران کە لەلایەن [[حکومەتی عێراق]]ەوە وەک بەشێک لە [[ئەنفال|شاڵاوەکانی ئەنفال]] بە سەرکردایەتیی [[عەلی حەسەن مەجید]] ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hiltermann|یەکەم=Joost R.|سەردێڕ=A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٨٧٦٨٦٥|پەڕە=١٩٥}}</ref> [[پەڕگە:Halabja Chemical Genocide 1988, done by the Baath'ist regime of Iraq.jpg|وێنۆک|کۆمەڵکوژیی کیمیاییی هەڵەبجە ١٩٨٨، لەلایەن ڕژێمی بەعسی عێراقەوە ئەنجامدرا.]] کەناڵی بی-بی-سی بڵاویکردەوە کە تێکەڵەیەک لە [[گازی خەردەل]] و بریکارە دەمارییەکانی وەک [[تابون]]، [[سارین]]، و [[ڤی-ئێکس (بریکاری دەماری)|VX]] بەکارهێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm|سەردێڕ=Kurds look back with fear|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> لە نێوان ٣,٢٠٠ بۆ ٥,٠٠٠ کەس شەهید بوون و ٧,٠٠٠ بۆ ١٠,٠٠٠ کەسیش بریندار بوون، ئەمەش وایکرد کۆمەڵکوژیی هەڵەبجە ببێتە گەورەترین هێرشی [[چەکی کیمیایی]] لە مێژوودا کە دژی ناوچەیەکی مەدەنی نیشتەجێبوو ئەنجامدرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|سەردێڕ=Chemical Weapons Programs – Iraq Special Weapons Facilities|بڵاوکەرەوە=Federation of American Scientists|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130721033914/http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەرەنجامەکان و کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان === لە ساڵی ٢٠١٠دا، [[دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق]] بە فەرمی هێرشەکەی وەک کۆمەڵکوژییەکی [[کۆمەڵکوژی|جینۆساید]] دژی گەلی کورد پێناسە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|سەردێڕ=1988 Kurdish massacre labeled genocide|بڵاوکەرەوە=United Press International|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171023160235/https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لە هەمان ساڵدا [[پەرلەمانی کەنەدا]] هێرشەکەی وەک [[تاوان دژی مرۆڤایەتی]] شەرمەزار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|سەردێڕ=House adopts Karygiannis Motion on Halabja Gassing as a Crime Against Humanity|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110713135718/http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> تا ئێستا کەمتر لە ١٥ کەسی تێوەگلاو ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی بوونەتەوە.<ref name="shafaq"/> هەندێک لە ڕزگاربووانی هێرشەکە تا ئێستاش بەدەست نەخۆشییەکانی [[شێرپەنجە]]، نەخۆشییە درێژخایەنەکانی کۆئەندامی هەناسە، لە کارکەوتنی زگماکی بەشێک یان ئەندامێکی جەستە، یان زەبرە دەروونییەکانەوە دەناڵێنن. توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان هێشتا شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> هەروەها ڕاپۆرتێکی وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە سەپاندنی سزاکان "زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنێت."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|سەردێڕ=Saddam's secret weapon (Channel 4, 1988)|بڵاوکەرەوە=Channel 4|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ١٩٨٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ساڵانە لە ١٦ی ئازاردا، شەقامەکان بە پانکارت و ئاڵای ڕەش دەڕازێنرێنەوە و قوتابیان بۆ ڕێزگرتن لە قوربانییەکان شیعر دەخوێننەوە.<ref name="shafaq"/> === مۆنۆمێنت و مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە === لە ناوەندی شارەکەدا مۆنۆمێنتی ئاشتیی هەڵەبجە وەستاوە، کە ساڵانە زیاتر لە ١٠٠،٠٠٠ سەردانکەر بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="shafaq"/>[[پەڕگە:Inside the Halabja Monument.jpg|وێنۆک|ناو مۆنۆمێنتی هەڵەبجە.]] لە تەنیشتیدا مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە هەڵکەوتووە کە پێشانگای تێدایە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی هێرشەکە؛ گوڵزار ئازاد، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە، وەسفی کردووە بەوەی کە "شوێنێکە جیهان تێیدا فێری شەڕ، خۆڕاگری و هێزی یادەوەری دەبێت."<ref name="shafaq"/> دەروازەیەکی نوێی یادگاری کە لەسەر فەرمانی سەرۆکوەزیران [[محەممەد شیاع سودانی]] و بە تێچووی نزیکەی ١.٩٣٧ ملیار دیناری عێراقی (~١.٣٤ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی) دروستکراوە، لە ساڵی ٢٠٢٥دا لە کۆتایییەکانی تەواوبووندابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.964media.com/46258/|سەردێڕ=Halabja gateway project nearing completion|وێبگە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref>[[پەڕگە:Halabja Monument.jpg|وێنۆک|مۆنۆمێنتی ئاشتی لە هەڵەبجە.]] == پارێزگای هەڵەبجە == {{سەرەکی|پارێزگای هەڵەبجە}} [[پارێزگای هەڵەبجە]] لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ بە فەرمی لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]ەوە وەک ١٩یەمین پارێزگای عێراق ناسێنرا، کە بەمەش کۆتایی بە چەندین دەیەی وابەستەیی بە [[پارێزگای سلێمانی]] هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشتر [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]] لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤دا بە شێوەیەکی یەکلایەنە هەڵەبجەی وەک چوارەمین پارێزگای هەرێم ناساندبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KRG order turning Halabja into province sets off street celebrations|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Topographic Map of Halabja.jpg|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافیی پارێزگای هەڵەبجە.]] پارێزگاکە ڕووبەری ٨٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە دادەپۆشێت و لە پێنج ناحیە پێکدێت: هەڵەبجە (ناوەند)، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[ناحیەی خورماڵ|خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، و [[بەمۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|سەردێڕ=A paper province: Halabja, symbol of Iraqi suffering, waits for its new beginning|یەکەم=Zhyar|دوایین=Mohammed|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=Niqash|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816184447/http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زیاتر لە ٥٠ گوندیش لە خۆ دەگرێت == بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان و هەڵەبجە == [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]] لە ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[سنە]]ی ئێران لەلایەن [[شێخ عوسمان عەبدولعەزیز]] دامەزرا، کە بنکەی سەرەکیی پشتگیرییەکەی لە هەڵەبجە و ناوچەکانی دەوروبەری بوو؛ لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠١دا زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی هەڵەبجەی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> دوای ئەوەی نەیتوانی ڕێژەی پێویست لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی ساڵی ١٩٩٢ی هەرێمی کوردستان ببڕێت، بزووتنەوەی ئیسلامی ژێرخانێکی سەربازیی جیاوازی بە پاڵپشتیی [[ئێران]] و [[سووریا]] پەرەپێدا، و هێرشی دەکردە سەر حکوومەتی هاوبەشی یەکێتی و پارتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> چەندین گرووپی جیاواز لە ناو بزووتنەوەی ئیسلامی جیابوونەوە، کە دیارترینیان [[ئەنسارولئیسلام]] بوو کە لە ساڵی ٢٠٠١ لەژێر سەرکردایەتیی [[مەلا کرێکار]] دامەزرا، کە «میرنشینێکی ئیسلامی»یان لە دەوروبەری [[ناحیەی بیارە|بیارە]] و [[تەوێڵە]] لە سنووری قەزای هەڵەبجە ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> لێکۆڵینەوەیەکی ڕێکخراوی [[هیومان ڕایتس وۆچ]] لە ساڵی ٢٠٠٢دا، چەندین حاڵەتی دەستگیرکردنی سەرەڕۆیانە، دەستبەسەرکردنی درێژخایەن، ئەشکەنجەدان و کوشتنی چەکدارانی دوای خۆبەدەستەودانی لەو ناوچانەدا بەدۆکۆمێنت کرد کە لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەنسارولئیسلامدا بوون لە دەوروبەری هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> مۆڵگەکانی ئەنسارولئیسلام لە ئازاری ٢٠٠٣دا لەلایەن هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە زەمینییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سەرەتای پرۆسەی ئازادیی عێراقدا تێکشکێنران. بزووتنەوەی ئیسلامی لە ساڵی ٢٠٠٣دا بە فەرمی لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە چەککرا و لەو کاتەوە تەنها وەک حیزبێکی سیاسی کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> == حوکمڕانیی سەردەم == [[پەڕگە:First Mayor of Halabja, Nuxsha Nasih.jpg|وێنۆک|نوخشە ناسح، پارێزگاری هەڵەبجە.]] دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١]]، هەڵەبجە ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە ڕووخانی ڕژێمی [[حیزبی بەعس|بەعس]] و پشتگیریکردنی دامەزراندنی [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]].<ref name="nasih2024"/> لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥، [[نوخشە ناسح]] وەک پارێزگاری بەوەکالەتی هەڵەبجە دەستنیشانکرا، و بوو بە یەکەم ژن کە پۆستێکی جێبەجێکردن لەسەر ئاستی پارێزگا لە مێژووی عێراقدا وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> ئەو پێشتر لە ساڵی ٢٠١٦ەوە وەک قایمقامی هەڵەبجە خزمەتی کردبوو، کە بەوەش بووە دووەم ژن بەرزترین پۆستی سیاسی لە شارەکەدا وەربگرێت دوای [[عادیلە خانم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە بە ئاشکرا پشتگیریی خۆیان بۆ ژنانی شەڕڤانی کورد لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] دووپاتکردەوە، ئەمەش دوای هێرشەکانی سەر گەڕەکەکانی [[شێخ مەقسوود]] و ئەشرەفییە لە [[حەلەب]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=657943|سەردێڕ=چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە پشتیوانی ژنانی شەڕڤان دووپاتکردەوە|وێبگە=Rojnews|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref> [[پەڕگە:Protest in Halabja, against digital abuse.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندان لە هەڵەبجە دژی توندوتیژی دیجیتاڵی.]] === پێکەوەژیانی ئایینی === سەرەڕای مەینەتییە مێژووییە گەورەکان، هەڵەبجە بە پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتە ئایینییە جیاوازەکانی دەناسرێتەوە. گرووپە ئایینییە جیاوازەکان ڕێز لە دابونەریتی یەکتر دەگرن و بەشداری لە مەراسیمەکانی یەکتردا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دانیشتووانی شارەکە «پێکەوەژیانی ئایینی» وەک سیمایەکی ناسنامەی شارستانیی هەڵەبجە وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> پێکهاتەی کاکەیی هێشتا لە سنووری پارێزگای هەڵەبجەدا ماون، بەتایبەتی لە ناحیەی هاوار، هەروەها پەیڕەوانی ئایینی زەردەشتی لە تەنیشت زۆربەی دانیشتووانی موسڵمانی سوننەدا ئەرکە ئایینییەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن. === زمان === زۆربەی دانیشتووانی هەڵەبجە بە زاراوەی [[سۆرانی]] دەدوێن، کە زاراوەی باڵای [[زمانی کوردی]]یە لە [[هەرێمی کوردستان]]. شارەکە و ناوچەی [[هەورامان]]ی دەوروبەری، هاوکات شوێنی ئاخێوەرانی زمانی [[هەورامی]]یە (کە بە [[گۆرانی]]یش دەناسرێت)، کە یەکێکە لە کۆنترین جۆرە تۆمارکراوەکانی زمانی کوردی؛ ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ پارێزگای کرماشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دروست دەکات.<ref name="shafaq"/> === پەروەردە و خوێندن === هەڵەبجە خاوەنی یەکێک لە بەرزترین ڕێژەکانی [[خوێندەواری]]یە لەسەر ئاستی عێراق، کە لە ٨٥٪ تێدەپەڕێت.<ref name="shafaq"/> [[زانکۆی هەڵەبجە]] لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراوە و زیاتر لە ٦،٠٠٠ خوێندکاری تێدایە لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا، لە جۆرەکانی [[ئەندازیاری]]یەوە تاوەکو [[زانستە مرۆیەتییەکان]].<ref name="shafaq"/> [[پەڕگە:University of Halabja.jpg|وێنۆک|زانکۆی هەڵەبجە.]] [[پەڕگە:Ahmed Mukhtar Jaff High School.jpg|وێنۆک|ئامادەیی ئەحمەد موختار جاف.]] دابەشبوونی جوگرافیی خزمەتگوزارییە پەروەردەییەکان لە هەڵەبجەی نوێ لە توێژینەوەیەکی زانستیدا کە لە [[گۆڤاری توێژەر]] لە ساڵی ٢٠٢٥ ([[زانکۆی سلێمانی]]) بڵاوکراوەتەوە، لێکۆڵینەوەی تێدا کراوە و کەم و کورتییەکانی پلاندانانی پەروەردەیی بۆ ساڵانی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ دەستنیشان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hameed Mohamed|یەکەم١=Shad|دوایین٢=Hamad Qadr|یەکەم٢=Didar|دوایین٣=Latif Muhammad|یەکەم٣=Sabah|سەردێڕ=Geographical analysis for the distribution of educational services in new Halabja in (2022–2023)|journal=Twejer Journal|بەرگ=٧|issue=4|پەڕەکان=٥٤٨–٥٨٣|ساڵ=٢٠٢٥|doi=10.31918/twejer.2574.19}}</ref> == ئابووری و کشتوکاڵ == [[کشتوکاڵ]] وەک کۆڵەکەی ئابووریی هەڵەبجە ماوەتەوە، کە زیاتر لە ٦٠٪ی دانیشتووانەکەی تێیدا سەرقاڵن.<ref name="shafaq"/> کاریگەرییەکانی هێرشە کیمیاییەکەی ساڵی ١٩٨٨ هێشتا لەسەر خاکەکە ماون: توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> ڕێژەی [[بێکاری]] لەنێوان گەنجاندا بە ٣٥٪ دەخەمڵێندرێت. چەقی داهێنانی هەڵەبجە کە لە ساڵی ٢٠٢٢ دامەزراوە و لەلایەن دیاسپۆرا و ڕێکخراوە ناحکومییە نێودەوڵەتییەکانەوە بودجەی بۆ دابین کراوە، پشتگیریی کارساز گەنجەکان دەکات لە بوارەکانی بازرگانیی کشتوکاڵی و تەکنەلۆژیادا.<ref name="shafaq"/> === هەنار === ناوچەی هەڵەبجە بە چاندنی [[هەنار]] بەناوبانگە. یازدە جۆری جیاواز لەسەر ڕووبەری نزیکەی ٨،٥٠٠ [[دۆنم]] باخ دەچێندرێن، کە ساڵانە نزیکەی ٣٠،٠٠٠ تۆن بەرهەمیان هەیە.[[پەڕگە:Pomegranates of Halabja farmers, in Halabja pomegranate festival.jpg|وێنۆک|هەناری جووتیارانی هەڵەبجە، لە فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]]<ref name="awene">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/article?no=13653&auther=1545|سەردێڕ=ڤیستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە|وێبگە=Awene|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤}}</ref> ساڵانە «فێستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە» لە ساڵی ٢٠١٧ەوە بەڕێوەدەچێت، کە تێیدا هەنار لە تەنیشت بەرهەمە ناوخۆییەکانی تری وەک گوێزی هەورامان، ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن، و خواردنە تەقلیدییە کوردییەکان وکاری دەستی نمایش دەکرێن.<ref name="awene"/>[[پەڕگە:Halabja Pomegranate Festival.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]] === ڕۆنی زەیتوون === کارگەی ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن (Rasan)، کە لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن گرووپی هەڵەبجەوە دامەزراوە، گەورەترین بەرهەمهێنەری [[ڕۆنی زەیتوون]]ە لەسەر ئاستی عێراق لە ڕووی قەبارەوە، کە بەرهەمی ڕۆژانەی دەگاتە ١٢٠ تۆن و توانای ساڵانەی ١٥٠،٠٠٠ لیترە.<ref name="kc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=From harvest to production|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەرچەندە زیاتر بە ڕۆنەکەی ناسراوە، بەڵام کارگەی ڕەسەن دۆشاوی هەنار و سرکەش بەرهەم دەهێنێت. بەرهەمەکانی ڕەسەن بۆ [[ئەڵمانیا]] و [[بەریتانیا]] هەناردە دەکرێن، و گفتوگۆش بەردەوامە بۆ هەناردەکردن بۆ وڵاتی [[نۆرویژ]].<ref name="kc"/> == گەشتوگوزار == [[پەڕگە:Ahmed Awa Waterfall, Halabja, Tourism.jpg|وێنۆک|تاڤگەی ئەحمەد ئاوا لە هەڵەبجە.]] هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری چەندین شوێنی سروشتیی بەناوبانگیان تێدایە، لەوانە تاڤگەی [[ئەحمەد ئاوا]] و هاوینەهەواری [[ئاوێسەر]].<ref name="kurdcollect"/>[[پەڕگە:Awesar Resort, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|هاوینەهەواری ئاوێسەر لە هەڵەبجە.]] ناوچە شاخاوییەکانی [[هەورامان]] ناوەندێکی سەرەکیین بۆ گەشتوگوزاری ژینگەیی (Ecotourism) و گەشتوگوزاری کولتووری.<ref name="nasih2024"/> === مەراسیمی پیرشالیار === [[پەڕگە:Pir Shaliyar Ceremony, Hewraman.jpg|وێنۆک|ڕێوڕەسمی شاخاویی دێرین لە کاتی مەراسیمی پیرشالیاردا لەلایەن دەروێشەکانەوە، بۆ گەیشتن بە عیشقی خودایی.]] مەراسیمی [[پیرشالیار]]، کە ساڵانە لە گوندی هەورامانی تەخت بەڕێوەدەچێت، یەکێکە لە دیارترین فێستیڤاڵە کولتووری و ئایینییەکانی ناوچەی هەڵەبجە.<ref name="pirsh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/15324|سەردێڕ=پیرشالیار|وێبگە=KNWE|زمان=ku|نووسەر=سەرکەوت فەیروز}}{{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/KU/Details/15324 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> وا بڕوادەکرێت پیرشالیار کەسایەتییەکی ئایینی دێرینی ناوچەی هەورامان بووبێت لەسەر ڕێبازی [[موغەکان]]؛ هەریەکە لە [[ڕەشید یاسمی]] و [[ئایەتوڵڵا مەردۆخ]] وەک پیرێکی زەردەشتی دەیناسێنن کە ناوەکەی بۆ سەردەمی ئایینی میهرپەرستی دەگەڕێتەوە.<ref name="pirsh"/> فێستیڤاڵەکە وەک یادکردنەوەی ئاهەنگی پیرشالیار بەڕێوەدەچێت، کە لەلایەن خەڵکی هەورامانەوە بۆی ڕێکخرا دوای ئەوەی کچی ئەمیری [[بوخارا]]ی چاککردەوە لە نابیستی و لە دەستچوونی توانای قسەکردن. [[پەڕگە:Pir Shaliyar Festival, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی پیرشالیار، هەڵەبجە.]] مەراسیمەکە سێ ڕۆژ دەخایەنێت، کە تێیدا قوربانیکردنی ئاژەڵ، دابەشکردنی گوێز، [[زیکر]] (خوێندنەوەی ڕوحانیی سۆفیگەری)، و ئامادەکردنی شۆربایەکی تەقلیدی لەخۆدەگرێت کە دەوترێت هەمان ئەو پێکهاتەیەیە کە لە ژەمی ڕەسەنی ئاهەنگەکەدا پێشکەش کراوە.<ref name="pirsh"/> == ژینگە == ڕێژەی ڕووبەری سەوزایی لە ناوچە شارنشینەکانی هەڵەبجە گەیشتووەتە ٢١٪، لە کاتێکدا ئەم ڕێژەیە لە [[بەغدا]] تەنها ١٠٪ە؛ ئەم دەستکەوتە تا ڕادەیەکی زۆر لە ڕێگەی هەوڵە خۆبەخشییەکان و ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە (NGO) بەدی هاتووە.<ref name="wadi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wadi-online.org/2022/01/30/greening-halabja/|سەردێڕ=Greening Halabja|وێبگە=WADI|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، لە کۆی ٢٥٥ کانی، ١١٦یان وشک بوون، هەروەها ٤،٨٦١ دار زیانیان بەرکەوتووە.<ref name="wadi"/> ڕێکخراوی ناوخۆیی NWE پڕۆژەی «با کوردستان سەوز بکەین»ی جێبەجێ کردووە، کە لەلایەن ڕێکخراوی ئەڵمانی-عێراقی وادی (WADI) و لە ڕێگەی وەزارەتی فیدراڵیی ئەڵمانیا بۆ پەرەپێدان و هاریکاریی ئابووری (BMZ) بودجەی بۆ دابین کراوە، کە نۆ قوتابخانەی لە سەرتاسەری هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری کردووەتە ئامانج.<ref name="wadi"/> == کەسایەتییە دیارەکان == === سیاسەت و سەرکردایەتی === * [[عادیلە خانم]] (نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، فەرمانڕەوای کوردی هۆزی جاف، کە لەلایەن بەریتانییەکانەوە بە "شازادەی ئازاکان" ناودەبرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[نوخشە ناسح]] (لەدایکبووی ١٩٧٨)، یاسایی و سیاسیی کورد؛ دووەم ژنە قایمقامی هەڵەبجە و یەکەم ژن کە لە مێژووی عێراقدا پۆستی پارێزگار (بە وەکالەت) وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> * [[نارین بڕیار]] (لەدایكبووی ساڵی ٢٠٠٠، [[داڵاس]]، [[تێکساس]])، یەکەم کوردی-ئەمریکی و یەکەم ژنە کورد کە بۆ پۆستێکی گشتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەڵبژێردرێت، وەک ئەندامی ئەنجومەنی شاری [[بێلڤیو، واشینگتن|بێلڤیو]] لە [[واشینگتن]] لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ هەڵبژێردرا. باوکی خەڵکی هەڵەبجەیە و ڕزگاربوویەکی کیمیابارانی ساڵی ١٩٨٨ ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/4396|سەردێڕ=Kurdish-American Woman Makes History in Bellevue Elections|نووسەر=Wladimir van Wilgenburg|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260414064251/https://www.kurdistanchronicle.com/babat/4396|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئایین و زانست === * [[عەبدولکەریم مودەریس]] (نزیكەی ١٩٠٢–٢٠٠٥)، زانای ئایینی و فەقیهی ناودار، لە ساڵی ١٩٢٤ەوە لە هەڵەبجە وانەی وتووەتەوە و وەک موفتی عێراق خزمەتی کردووە؛ یەکەم کەس بووە قورئانی وەرگێڕاوەتە سەر [[زمانی کوردی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Al-Ghantousi|دوایین٢=Alhamid|سەردێڕ=The Mystic Scholar Sheikh Abdul Karim Bayara Al-Mudarris and His Efforts in Education|ناونیشان=https://www.jalhss.com/index.php/jalhss/article/view/182|وێبگە=Journal of Arts, Literature, Humanities and Social Sciences|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> === ئەدەب، هونەر و ڕۆشنبیری === لە وێژەی کوردیدا شاعیر، نووسەر، ئەکادیمی و ڕۆشنبیرانی هەڵەبجە زۆرن. هەندێک لەوانە: * [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]] * [[شێخ عەبدوڵڵای خەرپانی]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢)، شاعیری پێشەنگی کورد کە شیعری نوێی هێنایە ناو ئەدەبی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hitchins|یەکەم=Keith|ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=GORĀN, ʿABD-ALLĀH SOLAYMĀN|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_2332|journal=Encyclopædia Iranica}}</ref> * [[شێخ نەجمەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ حسامەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ عەلادین نەقشبەندی]] * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[تاهیر بەگی جاف]] * [[عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم]] * [[مەلا حەسەن قازی]] * [[شێخ حەمە ئەمین کاردۆخی]] * [[حلمی عەلی شەریف]] * [[ساڵح هەژار]] * [[مستەفا زەڵمی|مەلا مستەفای زەڵمی]] * [[شێخ ئەمین نەقشبەندی]] * [[حەمە ئەمین هەورامی]] * [[عوسمان هەورامی]] * [[مەحموود یاروەیسی]] * [[بابا ڕەسوڵی عەبابەیلێ]] * [[شێخ مستەفای موفتی]] * [[نامیق]] * [[ع. ع. شەونم]] * [[ئەژی گۆران]] * [[جەفایی]] * [[کاردۆخی]] * [[عەزیزی فەتاح]] * [[مامۆستا هیوا]] * [[تارا جاف]] (لەدایكبووی ١٩٥٨)، گۆرانیبێژ و یاریزانی چەنگی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/onyourstreet/mstara1.shtml|سەردێڕ=Tara Jaff on BBC Radio 3|بڵاوکەرەوە=BBC Radio 3}}</ref> * [[ئەیوب نووری]]، ڕۆژنامەنووسی کورد-کەنەدی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reviewcanada.ca/magazine/2017/11/a-long-way-from-home/|سەردێڕ=A Long Way From Home|نووسەر=Ava Homa|وێبگە=Literary Review of Canada|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * [[سەرکەوت هادی گۆرانی]] (ئایزێ)، ئەکتەر و فیلمساز لە فەڕەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Germian|یەکەم=Roza|سەردێڕ=What motivation is behind daily live videos by Sarkaw Hadi Gorani|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/what-motivation-is-behind-daily-live-videos-by-sarkaw-hadi-gorani/93rshef9w|وێبگە=SBS Kurdish|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> لە ژنە شاعیر و ناودارەکانیش: * [https://web.archive.org/web/20171227131626/http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170306224408138649&lng=1 کوردە نەقشبەندی] (کورەزای [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]]) * [[خورشیدە بابان]] * حەمە ڕەشید هەورامی (ڕەشید بکر محمود)، نووسەر و خەباتگێڕ * مامۆستا پشکۆ نەجمەدین [https://www.halabjapedia.com/article/5884-کوردستان-ئەحمەد-عەزیز کوردستان ئەحمەد] نوسەر و رۆژنامەنووس == کەشوهەوا == هاوینەکانی هەڵەبجە زۆر گەرم و زستانەکانی فێنکە. {{Weather box |location = هەڵەبجە |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 9.6 |Feb high C = 11.8 |Mar high C = 16.9 |Apr high C = 22.0 |May high C = 29.5 |Jun high C = 35.8 |Jul high C = 39.6 |Aug high C = 39.2 |Sep high C = 35.0 |Oct high C = 28.4 |Nov high C = 19.7 |Dec high C = 12.5 |year high C = 25.0 |Jan mean C = 4.8 |Feb mean C = 6.6 |Mar mean C = 11.2 |Apr mean C = 15.8 |May mean C = 22.0 |Jun mean C = 27.4 |Jul mean C = 31.2 |Aug mean C = 30.8 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 20.5 |Nov mean C = 13.3 |Dec mean C = 7.3 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 0.1 |Feb low C = 1.4 |Mar low C = 5.6 |Apr low C = 9.7 |May low C = 14.5 |Jun low C = 19.0 |Jul low C = 22.8 |Aug low C = 22.5 |Sep low C = 17.9 |Oct low C = 12.7 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 2.2 |year low C = 11.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 144 |Feb precipitation mm = 146 |Mar precipitation mm = 132 |Apr precipitation mm = 85 |May precipitation mm = 35 |Jun precipitation mm = 0 |Jul precipitation mm = 0 |Aug precipitation mm = 0 |Sep precipitation mm = 0 |Oct precipitation mm = 28 |Nov precipitation mm = 79 |Dec precipitation mm = 124 |source 1 = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.climate-data.org/location/47960/|سەردێڕ=Climate statistics for Halabja|بڵاوکەرەوە=Bureau of Meteorology|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |date= 2017 }} == پەیوەندیی نێونەتەوەیی == === دەستەخوشک === * [[سەردەشت]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rwmal.net/19424/|سەردێڕ=یادی کیمیابارانکردنی سەردەشت؛ دەستەخوشک و هاوزامی هەڵەبجە|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=ڕووماڵ|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی هەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق|پارێزگای هەڵەبجە}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja}} [[پۆل:هەڵەبجە| ]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای هەڵەبجە]] [[پۆل:پەرتبوونی کورد]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:یارسان]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] lcc8dfmq56dp4e1bebgji9p4cbv7avp 0 680 1694827 1612181 2026-10-26T01:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1694827 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''رەسوڵ بێزار گەردی''' (1922 ز - 1994ز) [[حەیرانبێژ]] و [[گۆرانیبێژ]]ی [[کورد]]ی لە دایکبووی [[ھەولێر]]ە. == ژیان == ئەم ھونەرمەندە لێھاتووەی کورد لە ساڵی 1922دا ھاتۆتە دنیاوە، لە شاری ھەولێری قەڵا و منارە پەروەردە بووە چۆتە بەر خوێندن و بۆتە خوێندەوارێکی ڕووناکبیر و ھەر لەمنداڵییەوە بەھرەی ھونەری حەیرانبێژیی لە مێشیکدا چەکەرەی کردووە و دەنگی سازگاری خۆی لەگەڵ ھەموو جۆرە ئاواز و مەقامه‌ و کوردییه‌كاندا تاقیکردتەوە و شاره‌زایی له‌ جۆره‌کانی مه‌قامدا هه‌بووه‌، و ھەستی کردووە لە حەیرانبێژیدا به‌هره‌یه‌كی تایبه‌تی هه‌یه‌ و تێیدا سەرکەوتووە، بۆیە زیاتر بایه‌خی بەو ھونەرە ناسکەی کورد داوه‌ و بۆتە مەزنترین حەیرانبێژی کوردستان و لە ھەموو لایەکی نیشتمانەکەی دەنگیداوەتەوە، و نازناوی پاشا و میر و مامۆستا و شێخی حه‌یرانی كورد و حه‌یرانبێژانی پێبه‌خشراوه‌. لەسەرەتای ساڵی 1947 دا چۆتە بەغدا و لە ئێستگەی ڕادیۆ و ته‌له‌ڤزیۆنی به‌غدا - به‌شی کوردی، ھەفتانە ئاھەنگێکی گۆرانی ڕاستەوخۆی پێشکەشکردووە و ناوبانگی ھونەریی بەھەموو لایەکی کوردستان و ناوچه‌که‌دا بڵاوبۆتەوە. لە ڕۆژی 17 / 10 / 1994 [[حەیرانبێژ]]ی ناوداری [[کورد]] ڕەسوڵ بێزار گەردی، كه‌ ناوی ته‌واوی (ڕه‌سوڵ ئیبراهیم سوڵتان)ـه‌، لە باڵەخانە بێنازەکەی لە گەڕەکی ئیسکانی شاری ھەولێر دڵە گەورەکەی لە لێدان کەوت و لە نێو شەپۆلی غەم و بە ئامادەبوونی ھونەرمەندان و دۆست و یارانی له‌ گۆڕستانی (شێخ ئه‌حمه‌د) له‌ هه‌ولێر بەخاک سپێردرا. == ھونەری ڕەسوڵ بێزار گەردی == لەماوەی کارکردنی لەو ئێستگەیەدا پتر لە هه‌زار گۆرانی و مەقامی ڕەسەنی کوردی و سروود و حه‌یرانی تۆمارکردووە و به‌ ڕاسته‌وخۆ (به‌بێ تۆمارکردن) په‌خش كردووه‌، و لەپاڵ گۆرانی گوتنیشی دەستی شیعر ھۆنینەوەشی هه‌بووە و نازناوی شاعیری "بێزار" بووە، هه‌روه‌ها ئاوازدانه‌رێکی به‌ سه‌لیقه‌ش بووه‌، و ئاوازی بۆ گشت به‌رهه‌مه‌كانی خۆی داناوه‌، و<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بێزار گه‌ردی|یەکەم=ڕه‌سوڵ|سەردێڕ=كتێبی (داره‌شه‌كران) - ساڵی 2007 له‌ هه‌ولێر چاپكراوه‌.}}</ref> لەماوەی ژیانیدا ئەم پەرتووکانەی لە شیعری خۆی و شیعری شاعیرانی دیکەی کورد چاپ و بڵاوکردۆتەوه‌: # بژار — ساڵی 1957 لە بەغدا چاپی کردووە و 106 لاپەڕەیه‌. # گوڵە مێلاقەی کوردستان — ساڵی 1960 لە بەغدا چاپی کردووە و 104 لاپەڕەیه‌. # شیلان و شلێر — ساڵی 1967 لە بەغدا چاپی کردووە 130 لاپەڕەیە. # داره‌شه‌كران — ساڵی 2007 لە هه‌ولێر چاپکراوە 348 لاپەڕەیە. # په‌نگر — ساڵی 2008 هه‌ولێر چاپکراوە 112 لاپەڕەیە. ئەم ھونەرمەندەی کورد خاوەن ھەڵوێستێکی نیشتمانی بوو، گەلێک دڵسۆزبوو بۆ نەتەوە و نیشتمانە خۆشەویستەکەی، بۆیە لەدوای ھەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوول چووەته‌ پاڵ شۆڕش و خۆی گه‌یانده‌ شاخ و بۆته‌ پێشمه‌رگه‌، وەک زۆربه‌ی ڕۆشنبیران و ھونەرمەندانی تر، ئەم ھونەرمەندە ھەر بە نەمری لە دڵ و ویژدانی ھونەردۆست و سەرجەم ڕۆڵەکانی گەلی کورد دەمێنێتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{سەرچاوەکان}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی]] dh8hmixs657x1pwi7x61e3xdpus6jzy 0 1075 1694879 1543554 2026-10-26T04:34:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1694879 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Continental shelf.svg|وێنۆک|چەپ|350px|]] [[پەڕگە:Elevation.jpg|وێنۆک|چەپ|350px|<span style="background: #03FCDE;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> &nbsp;'''ڕەفەی کیشوەری''' بە ڕەنگی کەوە دیاری کراوە]] '''ڕەفەی کیشوەری''' دەوراندەوری درێژەپێدراوی ھەر [[کیشوەر]] و [[دەشتایی کەناری|دەشتاییە کەنارییەکانی]] ئەو کیشوەرەیە کە لە [[سەهۆڵبەندان|سەردەمی سەھۆڵبەندان]] بەشێک بووە لە کیشوەر، بەڵام لە [[سەردەمی نێوان سەھۆڵبەندان]] (وەکوو سەردەمی ئێستا) [[دەریا|دەریاکان]] و [[کەنداو|کەنداوەکان]] بردویانە ژێر ئاو. == سەرچاوەکان == * وەرگێڕدراو لە ویکیپیدیای ئینگلیسی [https://web.archive.org/web/20170627152229/https://en.wikipedia.org/wiki/Continental_shelf] {{پۆلی کۆمنز|Continental shelf}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کەشوھەوا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆما ئاوییەکان]] [[پۆل:جوگرافیای کەناراوی]] [[پۆل:یاسای دەریا]] [[پۆل:ژینگەناسیی ئاوی]] [[پۆل:فیزیای ئۆقیانووسناسی]] 0tm3ze7ynw71uqnal2k89gl195qzjsi 0 1219 1694875 1679046 2026-10-26T04:33:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694875 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەفیق حیلمی''' (١٨٩٨ - ١٩٦٠) ناوی یەکێک لە [[ڕامیار]] و [[مێژوونووس]] و [[شاعیر]]انی [[کورد]]ە. == ژیان == '''ڕەفیق کوڕی ساڵح کوڕی عەبدوڵڵا''' لە ساڵی ١٨٩٨ لە شاری [[کەرکووک]] لەدایک بووە و خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی لە [[کەرکووک]] و [[سلێمانی]] و ئامادەیی لە [[بەغدا]] و پەیمانگای [[ئەندازەی]] لە [[ئەستەمبۆڵ]] تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٢٠ گەڕاوەتەوە [[کوردستان]] و بووەتە مامۆستایەکی پسپۆڕی ئەندازە و بیرکاری. لە ماوەی خوێندنی لە [[ئەستەمبوڵ]] فێری زمانی [[تورکی]] و [[فەڕەنسی]] بووە جگە لە [[کوردی]] کە زمانی زگماکی خۆی بووە. کە [[شێخ مەحموودی حەفید]] بۆ جاری دووەم لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٢٢ کابینەیەکی تازەی داناوە ناوی خۆی نا [[مەلیکی کوردستان]]، مامۆستا ڕەفیق حیلمی کردە ڕاوێژکاری ‌ڕامیاریی خۆی و ئەم ناودارە گەلێک وتاری ‌‌ڕامیاری لە [[ڕۆژی کوردستان|کۆواری ڕۆژی کوردستان]] زمانی میری مەلیک مەحموود نووسی. == سیاسەت == کاتێک کە میری کوردستانی باشوور بە پیلانی بەریتانیا و بە زەبری ھێزی چەکداری لەناوبرا، مامۆستا ڕەفیق حیلمی لەو ناوچەیە دوور خرایەوە و کرا بە مامۆستای بیرکاری، بەڵام دەستی لە کوردایەتی ھەڵنەگرت و پتر لەسەر گەیشنی کورد بە مافی چارەنووسی خۆی ھەوڵی دا، بووە یەکێک لە ڕێکخەرانی شەڕەکەی بەردەرکی سەرای [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٣٠ و ماوەیەک لەسەر ئەم خەباتەی گیرا. کاتێک دەستەیەک لە قوتابیان و لاوانی کوردی [[ھەولێر]] و [[سلێمانی]] و [[کەرکووک]] و [[کۆیە]] و [[کفری]] ڕێکخراوێکی ڕامیارییان بە ناوی کۆمەڵەی [[دارکەر]] دامەزراند و ئامانجیان ڕزگارکردنی کوردستان بوو، بەڵام نەبووە ئەو پارتە جەماوەرییە تاکوو لە ساڵی ١٩٣٩ ڕەفیق حیلمی نەکرا بە سەرۆکی ئەو ڕێکخراوە، ناوەکەیشی لەسەر داخوازی ئەو سەرۆکە کرا بە [[پارتی ھیوا]]. بە ھەوڵ و کۆششی بێوچانی ئەم سەرکردە نەتەوەییە لێھاتووە، زۆر لە ئەفسەری کوردپەروەر و کاسبکار و ڕووناکبیر بوونە ئەندامی کارای ئەم ڕێکخراوە ‌ڕامیارییەی کوردستان تا گەیشتە ڕادەیەکی وا بە ھەوڵ و ھیمەتی ئەو پارتە [[مەلا مستەفای بارزانی]]ی دەست بەسەر لە [[سلێمانی]]، دەرباز کرا بۆ ناو خاکی [[کوردستانی ڕۆژھەڵات]] و لەوێوەش لە ٢٨ی تەممووزی ١٩٤٣ گەیشتەوە خاکی [[بارزان]] بۆ خۆکۆکردنەوە بۆ بەرپاکردنی شۆڕشی ١٩٤٣ – ١٩٤٥ی بارزان. ئەو [[پارتی ھیوا|پارتەی ھیوا]] تا کۆتایی ساڵی ١٩٤٣ و نیوەی یەکەمی ١٩٤٤ بەھێزترین کۆمەڵەی ڕامیاری کورد بوو، یارمەتییەکی باشی شۆڕشی ڕزگاریخوازی بارزانی دا، لەجێی پارتی ھیوا دوو ڕێکخراوی ڕامیاری کورد دروست بوون و پەرەیان سەند ئەوانیش [[پارتی شۆڕش]] و [[پارتی ڕزگاری]] بوون و لە ١٦ی ئابی ١٩٤٦یش لە شوێنی ھەردوو ڕێکخراوە ڕامیارییەکە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] دروست بوو. '''مامۆستا ڕەفیق حیلمی''' لەگەڵ‌ ئەوەی ناودارێکی ڕامیاری گەورە بوو، لە ھەمان کاتیشدا شاعیرو [[مێژوونوو]]س و وەرگێڕو ڕەخنەگری لێھاتووی وێژەی کوردیش بوو، لەماوەی ژیاندا ئەم بەرھەمانەی داناوەو بە چاپی گەیاندوون. == مردن == ڕەفیق حیلمی لە ٤ی ئابی ١٩٦٠ لە [[بەغدا]] بە نەخۆشی خوێن بەربوونی [[مێشک]] کۆچی دوایی کرد و پاشان هێنرایەوە بۆ سلێمانی و لە مەراسیمێکدا لە گردی سەیوان بە خاک سپێردرا. . == بەرھەمەکان == * ''[[کورد لە بەرەبەیانی مێژووەوە تا ١٩٢٠]]''، بە زمانی [[عەرەبی]] * ''[[خولاسەی مەسەلەی کورد]]''، لە [[فەڕەنسی]]ەوە کردوویەتی بە [[کوردی]] * ''[[شیعر و ئەدەبیاتی کوردی (کتێب)|شیعر و ئەدەبیاتی کوردی]]''، بەرگی یەکەم، لە ١٩٤١؛ بەرگی دووەم، لە ١٩٥٦. * ''[[کوردستانی عێراق و شۆڕشەکانی شێخ مەحموود]]''، ٦ بەرگە و ھەموویان چاپکراون * ''[[پاش تەمووز]]''، دیوانێ [[شیعر]] جگە لەمانەش بە دەیان وتار و لێکۆڵینەوەی بەپێزی لە گۆڤارە کوردییەکانی وەک گەلاوێژ بڵاو کردووەتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[حیزبی ھیوا]] == سەرچاوە == * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی شەشەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ٤١٩ تا ٤٣٢، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس. ھەولێر:٢٠٠٦. * ماڵپەڕی خۆزگا [https://web.archive.org/web/20100125232119/http://www.xozga.com/nawdaran/hemerreng/87.html] {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{شانشینی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|شیعر|وێژەی کوردی|وێژە|پارێزگای کەرکووک|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی کەرکووک]] [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی ھیوا]] 2mjvfrxptsfx5y9atkandmyrhk9xnc5 0 1577 1694437 1693975 2026-10-25T12:13:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694437 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox military person | name = فارووق جەبار | image =شەهید فارووق جەبار.jpg | caption = | birth_name = فارووق جەبار کەریم کاملا | birth_date = ٥ی تەمموزی ١٩٦٥ | birth_place = گەڕەکی سێتاقان، [[ھەولێر]] | death_date = ٥ی ئەیلوولی ١٩٩٦ (٣١ ساڵ ژیاوە) | death_place = گوندی [[چەمرگە]] | death_cause = شەھیدبوون لە شەڕدا بەھۆی برینداریی سەختەوە | allegiance = [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | branch = [[پێشمەرگە]] | serviceyears = ١٩٨٤–١٩٩٦ | rank = فەرماندەی سەربازی | battles = [[ڕاپەڕینی ١٩٩١]]<br />[[شەڕی براکوژی]] | spouse = سەعدیە ئیبراهیم | children = باڤێ (١٩٩٢)<br />باسنێ (١٩٩٤)<br />بوێر (١٩٩٥) }} '''فارووق جەبار کەریم کاملا''' (١٩٦٥ لە ھەولێر – ٥ی ئەیلوولی ١٩٩٦) فەرماندەی سەربازی، پێشمەرگەی دێرینی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و لێپرسراوی مەکتەبی تایبەتی سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] بوو.<ref name="Pukmedia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادی شەھید فاروق جەبار|ماڵپەڕ=PUKmedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/197695}}</ref> یەکێک بوو لە فەرماندە ناسراوەکانی تیپی ٩١ی سەفین و ھاوڕێی نزیک و دەستەڕاستی کۆسرەت ڕەسووڵ. لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٩٦ لە میانی [[شەڕی براکوژی]] کوردستاندا لە [[چەمرگە|گوندی چەمرگەی]] دەوروبەری [[ھەولێر]] بە سەختی بریندار بوو و لە کاتی گواستنەوەی بۆ [[کۆیە]] شەھید بوو.<ref name="Knwe">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چۆنیەتی شەھیدبوونی فاروق جەبار|ماڵپەڕ=کوردستانی نوێ|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/11715}}</ref> [[پەڕگە:کۆسرەت ڕەسووڵ شەهید فارووق جەبار.jpg|وێنۆک|[[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی|کاک کۆسرەت]] و شەهید فارووق جەبار ساڵی ١٩٩٥، [[پەرلەمانی کوردستان]]، [[ھەولێر|هەولێر]]]] == ژیانی سەرەتایی == فارووق جەبار لە ساڵی ١٩٦٥ لە گەڕەکی سێتاقانی شاری [[ھەولێر]] لەدایکبووە. لە خێزانێکی نیشتمانپەروەر و کەم دەرامەت پەروەردە بووە و خوێندنی تا ئاستی ناوەندی تەواو کردووە. بەھۆی بارودۆخی سیاسیی دەڤەرەکە و فشارەکانی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعس]]، لەگەڵ بەشێک لە ئەندامانی خێزانەکەی کە ڕوویان لە خەبات کردبوو، ڕێگای پێشمەرگایەتیی ھەڵبژارد.<ref name="Rachlaken1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژیاننامەی شەھید فاروق جەبار|ماڵپەڕ=ڕاچڵەکێن|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.rachlaken.com/details/23779}}</ref> == خەباتی سیاسی و پێشمەرگایەتی == سەرەتای خەباتی سیاسیی فارووق جەبار دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨٢، کاتێک پەیوەندی بە ڕێکخستنە نھێنییەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]ەوە کرد.<ref name="Rachlaken1" /> * '''چوونە شاخ:''' لە ساڵی ١٩٨٤دا چەکی پێشمەرگایەتی ھەڵگرت و ڕووی لە شاخ کرد. بووە پێشمەرگە لە تیپی ٩١ی سەفین بە سەرپەرشتی فەرماندە شەھید جوامێر. * '''بەشداری لە نەبەردییەکاندا:''' بەشداری لە چەندین داستان و نەبەردیی دژ بە [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسدا]] کردووە، لەوانە داستانی ساڵی ١٩٨٧. بەھۆی ئازایەتی و لێھاتوویی لە ئیدارەداندا، بە خێرایی پلەکانی پێشمەرگایەتی بڕی. * '''ڕاپەڕینی ١٩٩١:''' لە کاتی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی ئاداری ١٩٩١دا]]، ڕۆڵێکی کاریگەری ھەبوو لە ڕامالینی مۆڵگە و دامودەزگاکانی ڕژێمی بەعس لە ناوچە سنوورییەکانی ئێرانەوە تا ڕزگارکردنی شاری [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name="Pukmedia" /> === پۆست و بەرپرسیارێتییەکان === لە دوای دامەزراندنی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] و لە کابینەی دووەمدا، فارووق جەبار چەندین بەرپرسیارێتیی گرنگی پێسپێردرا: * '''لێپرسراوی مەکتەبی تایبەت:''' لێپرسراوی مەکتەبی تایبەتی سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] بوو. * '''کاری وەرزشی:''' سەرۆکی یانەی وەرزشیی برایەتیی ھەولێر بوو و ڕۆڵێکی بەرچاویشی لە پەرەپێدانی وەرزش لە شاری ھەولێردا ھەبوو.<ref name="Rachlaken1" />[[پەڕگە:شەهید فارووق جەبار کاک کۆسرەت.jpg|وێنۆک|کاک کۆسرەت و شەهید فارووق جەبار ١٩٩٢، [[ئەڵمانیا]]]] == شەھیدبوون == لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٩٦ (پێنج ڕۆژ دوای [[ڕووداوی ٣١ی ئاب|ڕووداوەکانی ٣١ی ئاب]])، لە کاتی ڕووبەڕووبوونەوەکانی دەوروبەری شاری ھەولێر لە نێوان ھێزەکانی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (بە پاڵپشتی [[سوپای عێراق]])، شەڕێکی سەخت لە ناوچەی [[چەمرگە|گوندی چەمرگە]] و بەرزاییەکانی باغەمرە و ڕەقە ڕوویدا.<ref name="Knwe" /> بەپێی گێڕانەوەی ڕێباز بێرکۆتی (یەکێک لە فەرماندەکانی ھێزەکەی یەکێتی لە چەمرگە)، لە بەرەبەیانی ٥ی ئەیلوولدا [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی|کۆسرەت ڕەسووڵ]] ئاگاداری ھێزەکانی کردەوە کە بەھۆی پێشڕەویی ھێزەکانی بەرامبەر لە شەقامی بیستانە و [[کانی بزرە|کانی بزرەوە]]، ڕووبەڕووبوونەوەی چڕ بە چەکی وەک ١٠٦ ملیم، ٢٣ ملیم و دۆشکە دەستی پێکردووە.<ref name="Knwe" /> لە کاتی کشانەوە بۆ گردەکانی [[حاجی وسوو (ھەولێر)|حاجی وسوو]]، فارووق جەبار کە ھەمیشە لە نزیک کۆسرەت ڕەسووڵەوە بوو، بە سەختی بریندار بوو (لە ھەمان شەڕدا فەرماندە کەمال مەسیفی لە شوێنی ڕووداوەکە شەھید بوو). فارووق جەبار لە کاتی گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە لە ڕێگای کۆیەدا بەھۆی قورسی برینەکەیەوە شەھید بوو.<ref name="Knwe" /><ref name="Pukmedia" /> == ژیانی تایبەتی == فاروق جەبار خێزاندار بووە و ھاوسەرگیری لەگەڵ سەعدیە خان کردووە. خاوەنی سێ منداڵە بە ناوەکانی: * '''باڤێ''' (کوڕ) * '''باسنێ''' (کچ) * '''بوێر''' (کوڕ) === بەسەرھاتی نامەکەی سەعدیە خان === ئارێز عەبدوڵڵا لە کتێبی «ڕێی ھات و نەھات»دا ئاماژە بە بەسەرھاتێکی سەردەمی شاخی فارووق جەبار دەکات. لە کاتی خەباتی چەکداریدا لە ناوچەی [[قاسمەڕەش]] و نۆکان، نامەیەکی تایبەتی سەعدیە خانی دەستگیرانی بۆ دەبرێت کە تێیدا نووسرابوو: <blockquote> تۆ دڵنیابە من تا پەنجا ساڵی تریش چاوەڕێت دەکەم، کەزی سپی لە چاوەڕوانی تۆدا دەنوێنمەوە، بەڵام تۆ هەر پێشمەرگەبە... </blockquote> ئەم دێڕانە ببووە ھۆی ورەبەخشینێکی زۆر بە فارووق جەبار لە سەردەمی سەختی پێشمەرگایەتی و خەباتی شاخدا.<ref name="ArezBook">ئارێز عەبدوڵڵا، کتێبی ''ڕێی ھات و نەھات''، بەشی یادوەرەییەکانی شاخ.</ref> [[پەڕگە:فارووق جەبار و خێزانەکەی سەعدیە خان.jpg|وێنۆک|شەهید فارووق جەبار و خێزانەکەی سەعدیە خان ساڵی ١٩٩٦، [[ھەولێر|هەولێر]]]] == یادکردنەوە == ساڵانە لە ساڵیادی شەھیدبوونیدا، لەلایەن بنەماڵەکەی و ھاوڕێیانییەوە یاد دەکرێتەوە. باڤێ فاروقی کچی ساڵانە لەو ڕۆژەدا چالاکی خێرخوازی و دابەشکردنی پێداویستیی خوێندن بەسەر قوتابییانی کەمدەرامەتدا ئەنجام دەدات وەک وەفایەک بۆ ڕێبازی باوکی.<ref name="Rachlaken2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=باڤێ فاروق جەبار لە ساڵیادی شەھیدبوونی باوکیدا|ماڵپەڕ=ڕاچڵەکێن|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.rachlaken.com/details/23779}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|کوردستان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] 3cbqvphnd1pw8icrxbunj0e99vt35z9 0 2309 1694485 1516912 2026-10-25T12:55:23Z Shaween 18477 1694485 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{cite book|last=Wells|first=John|author-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. == سەرچاوەکان == [http://en.wikipedia.org/wiki/Michelangelo ویکیپیدیای ئینگلیزی سەبارەت بە میکێلانجێلۆ] {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] sjjsuelz4gbca0si1ub5rahypdq6b3p 1694486 1694485 2026-10-25T12:56:12Z Shaween 18477 /* سەرچاوەکان */ 1694486 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{cite book|last=Wells|first=John|author-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. == سەرچاوەکان == {{ سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] 893z7bxgp1aq7xxad7okl6gkcyqjily 1694488 1694486 2026-10-25T12:59:25Z Shaween 18477 1694488 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{cite book|last=Wells|first=John|author-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. ==ژیاننامە== '''سەرەتای ژیان، ١٤٧٥–١٤٨٨''' میکلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی لە ٦ی ئاداری ١٤٧٥ لە کاپرێزێ لەدایک بوو؛ شارۆچکەیەکی بچووک لە ناوچەی ڤالتبیڕینا،<ref>[http://www.cm-valtiberina.toscana.it/ Unione Montana dei Comuni della Valtiberina Toscana], www.cm-valtiberina.toscana.it</ref> لە نزیک ئارێتسۆ لە تۆسکانی.<ref name="Tolnay11">J. de Tolnay, ''The Youth of Michelangelo'', p. 11</ref> ئەم شوێنە ئەمڕۆ بە ناوی کاپرێزێ میکلانجێلۆ ناسراوە. بۆ چەندین نەوە، خێزانەکەی لە فلۆرەنس بانکداریی بچووک دەکرد، بەڵام بانکی خێزانەکەیان شکست هێنا و باوکی، لۆدۆڤیکۆ، بۆ ماوەیەکی کورت پۆستێکی حکومی لە کاپرێزێ وەرگرت. لە کاتی لەدایکبوونی میکلانجێلۆدا، باوکی بەڕێوەبەری دادوەری و پۆدەستا (بەڕێوەبەری ناوخۆیی) بوو لە کیوزی دێلا ڤێرنا. دایکی، فرانچێسکا دی نێری دێل مینیاتۆ دی سیێنا بوو. خێزانی بۆنارۆتی بانگەشەیان دەکرد کە نەوەی کۆنتێس ماتیلدە دی کانۆسان؛ ئەگەرچی ئەم بانگەشەیە پشتڕاست نەکراوەتەوە، بەڵام میکلانجێلۆ خۆی باوەڕی پێی هەبوو. == سەرچاوەکان == {{ سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] h39cvuzbb1o4ge3dqqpg9trl6ptzz1o 1694489 1694488 2026-10-25T12:59:48Z Shaween 18477 سەرچاوە زیاد کرا 1694489 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{cite book|last=Wells|first=John|author-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. ==ژیاننامە== '''سەرەتای ژیان، ١٤٧٥–١٤٨٨''' میکلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی لە ٦ی ئاداری ١٤٧٥ لە کاپرێزێ لەدایک بوو؛ شارۆچکەیەکی بچووک لە ناوچەی ڤالتبیڕینا،<ref>[http://www.cm-valtiberina.toscana.it/ Unione Montana dei Comuni della Valtiberina Toscana], www.cm-valtiberina.toscana.it</ref> لە نزیک ئارێتسۆ لە تۆسکانی.<ref name="Tolnay11">J. de Tolnay, ''The Youth of Michelangelo'', p. 11</ref> ئەم شوێنە ئەمڕۆ بە ناوی کاپرێزێ میکلانجێلۆ ناسراوە. بۆ چەندین نەوە، خێزانەکەی لە فلۆرەنس بانکداریی بچووک دەکرد، بەڵام بانکی خێزانەکەیان شکست هێنا و باوکی، لۆدۆڤیکۆ، بۆ ماوەیەکی کورت پۆستێکی حکومی لە کاپرێزێ وەرگرت. لە کاتی لەدایکبوونی میکلانجێلۆدا، باوکی بەڕێوەبەری دادوەری و پۆدەستا (بەڕێوەبەری ناوخۆیی) بوو لە کیوزی دێلا ڤێرنا. دایکی، فرانچێسکا دی نێری دێل مینیاتۆ دی سیێنا بوو. خێزانی بۆنارۆتی بانگەشەیان دەکرد کە نەوەی کۆنتێس ماتیلدە دی کانۆسان؛ ئەگەرچی ئەم بانگەشەیە پشتڕاست نەکراوەتەوە، بەڵام میکلانجێلۆ خۆی باوەڕی پێی هەبوو. == سەرچاوەکان == {{ سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] 78bjqa4rnzcpf0zoohxf55ii47meysy 1694537 1694489 2026-10-25T15:00:45Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1694537 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{cite book|last=Wells|first=John|author-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. ==ژیاننامە== '''سەرەتای ژیان، ١٤٧٥–١٤٨٨''' میکلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی لە ٦ی ئاداری ١٤٧٥ لە کاپرێزێ لەدایک بوو؛ شارۆچکەیەکی بچووک لە ناوچەی ڤالتبیڕینا،<ref>[http://www.cm-valtiberina.toscana.it/ Unione Montana dei Comuni della Valtiberina Toscana], www.cm-valtiberina.toscana.it</ref> لە نزیک ئارێتسۆ لە تۆسکانی.<ref name="Tolnay11">J. de Tolnay, ''The Youth of Michelangelo'', p. 11</ref> ئەم شوێنە ئەمڕۆ بە ناوی کاپرێزێ میکلانجێلۆ ناسراوە. بۆ چەندین نەوە، خێزانەکەی لە فلۆرەنس بانکداریی بچووک دەکرد، بەڵام بانکی خێزانەکەیان شکست هێنا و باوکی، لۆدۆڤیکۆ، بۆ ماوەیەکی کورت پۆستێکی حکومی لە کاپرێزێ وەرگرت. لە کاتی لەدایکبوونی میکلانجێلۆدا، باوکی بەڕێوەبەری دادوەری و پۆدەستا (بەڕێوەبەری ناوخۆیی) بوو لە کیوزی دێلا ڤێرنا. دایکی، فرانچێسکا دی نێری دێل مینیاتۆ دی سیێنا بوو. خێزانی بۆنارۆتی بانگەشەیان دەکرد کە نەوەی کۆنتێس ماتیلدە دی کانۆسان؛ ئەگەرچی ئەم بانگەشەیە پشتڕاست نەکراوەتەوە، بەڵام میکلانجێلۆ خۆی باوەڕی پێی هەبوو. == سەرچاوەکان == {{ سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] hkzw80fypitn4xy78h67l907vbu4fge 1694608 1694537 2026-10-25T17:04:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694608 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{cite book|last=Wells|first=John|author-link=John C. Wells|title=Longman Pronunciation Dictionary|publisher=Pearson Longman|edition=3rd|date=2008|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. ==ژیاننامە== '''سەرەتای ژیان، ١٤٧٥–١٤٨٨''' میکلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی لە ٦ی ئاداری ١٤٧٥ لە کاپرێزێ لەدایک بوو؛ شارۆچکەیەکی بچووک لە ناوچەی ڤالتبیڕینا،<ref>[http://www.cm-valtiberina.toscana.it/ Unione Montana dei Comuni della Valtiberina Toscana], www.cm-valtiberina.toscana.it</ref> لە نزیک ئارێتسۆ لە تۆسکانی.<ref name="Tolnay11">J. de Tolnay, ''The Youth of Michelangelo'', p. 11</ref> ئەم شوێنە ئەمڕۆ بە ناوی کاپرێزێ میکلانجێلۆ ناسراوە. بۆ چەندین نەوە، خێزانەکەی لە فلۆرەنس بانکداریی بچووک دەکرد، بەڵام بانکی خێزانەکەیان شکست هێنا و باوکی، لۆدۆڤیکۆ، بۆ ماوەیەکی کورت پۆستێکی حکومی لە کاپرێزێ وەرگرت. لە کاتی لەدایکبوونی میکلانجێلۆدا، باوکی بەڕێوەبەری دادوەری و پۆدەستا (بەڕێوەبەری ناوخۆیی) بوو لە کیوزی دێلا ڤێرنا. دایکی، فرانچێسکا دی نێری دێل مینیاتۆ دی سیێنا بوو. خێزانی بۆنارۆتی بانگەشەیان دەکرد کە نەوەی کۆنتێس ماتیلدە دی کانۆسان؛ ئەگەرچی ئەم بانگەشەیە پشتڕاست نەکراوەتەوە، بەڵام میکلانجێلۆ خۆی باوەڕی پێی هەبوو. == سەرچاوەکان == {{ سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] 8xzff40x9xupeexncsr4umvxpbu9s3n 0 3286 1694896 1531954 2026-10-26T04:37:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1694896 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Colouring pencils.jpg|چەپ|300px|وێنۆک|ڕەنگ بەشێکی گرنگە لە پێکھاتەی دەربڕینەکانی مرۆڤایەتی.]] '''رەنگ''' یان '''ڕەژدە'''<ref name="فەرھەنگی باشوور ۱">''فەرھەنگی باشوور (کوردی-کوردی-فارسی)''، ئاکۆ جەلیلیان، تاران: پورسمان، ٢٠٠٦: پ ٣٨٥.</ref> لێکدانەوەی بیناییی [[مرۆڤ]]ە بەرامبەر جیاکردنەوەی [[شەبەنگ]]ەکان وناوێکە بۆ سەرجەم تیشکە بینراوەکان سوور، زەرد، شین و ئەوانی دیکە. ڕەنگەکان بەگوێرەی بەرز و نزمی لەرەلەری شەپۆلی کارۆموگناتیسی جیادەکرێنەوە، چاوی مرۆڤ توانای ھەیە ئەو شەپۆلانەی ڕووناکی کە لەرینەوەکانیان لە نێوان ٣٩٠ ھەتا ٧٠٠ نانۆمەتر دایە و ئێمە بە ڕەنگەکان دەیان ناسین. ڕووناکی سپی لە ھەموو درێژەشەپۆلەکانی [[رووناکی بینراو|ڕووناکی بینراو]] پێکھاتووە. ڕەنگی ماددەیەکی دیاریکراو کاتێک دەردەکەوێت کە ئەو ماددەیە ھەموو شەپۆلەکانی دیکەی ڕووناکییە سپییەکە دەمژێ و تەنیا ڕەنگی دیاریکراوی خۆی دەداتەوە، بۆیە ئێمە بە ڕەنگی دیاریکراو دەی بینین. == ڕەنگەکان لە فیزیادا == [[Image:Rendered Spectrum.png|thumb|400px|Continuous optical spectrum rendered into the [[sRGB]] color space.]] {| class="wikitable" style="float:right; width:400px; margin:1em 0 1em 1em; clear:right;" |+'''The colors of the visible light spectrum'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| سەردێڕ = Fundamentals of Atmospheric Radiation: An Introduction with 400 Problems | نووسەر = Craig F. Bohren | بڵاوکەرەوە = Wiley-VCH | ساڵ = ٢٠٠٦| ژپنک = ٣-٥٢٧-٤٠٥٠٣-٨| ناونیشان = http://books.google.com/?id=1oDOWr_yueIC&pg=PA214&lpg=PA214&dq=indigo+spectra+blue+violet+date:1990-2007}}{{بەستەری مردوو|url=http://books.google.com/?id=1oDOWr_yueIC&pg=PA214&lpg=PA214&dq=indigo+spectra+blue+violet+date:1990-2007 |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref> |- !style="text-align: right"|ڕەنگ ! abbr="wavelength" | wavelength interval ! abbr="frequency" | frequency interval |- style="background:red; text-align:center; color:white;" !style="text-align: right"|[[سوور]] |~ 700–635 nm |~ 430–480 THz |- style="background:#ff8000; text-align:center; color:white;" !style="text-align: right"|[[پرتەقاڵی (colour)|پرتەقاڵی]] |~ 635–590 nm |~ 480–510 THz |- style="background:#ff0; text-align:center; color:black;" !style="text-align: right"|[[زەرد]] |~ 590–560 nm |~ 510–540 THz |- style="background:#0f0; text-align:center; color:black;" !style="text-align: right"|[[سەوز]] |~ 560–490 nm |~ 540–610 THz |- style="background:#00f; text-align:center; color:white;" !style="text-align: right"|[[شین]] |~ 490–450 nm |~ 610–670 THz |- style="background:#8000ff; text-align:center; color:white;" !style="text-align: right"|[[وەنەوشەیی (color)|وەنەوشەیی]] یان [[مۆر]] |~ 450–400 nm |~ 670–750 THz |} {| class="wikitable" style="float:right; width:400px; margin:hem 0 1em 1em; clear:right;" |+'''Color, wavelength, frequency and energy of light''' |- !style="text-align: right"|ڕەنگ !<math>\lambda \,\!</math> (nm) !<math>\nu \,\!</math> (THz) !<math>\nu_b \,\!</math> (μm⁻¹) !<math>E \,\!</math> (eV) !<math>E \,\!</math> (kJ mol⁻¹) |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|[[Infrared]] |>١٠٠٠ |<٣٠٠ |<١٫٠٠ |<١٫٢٤ |<١٢٠ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Red |٧٠٠ |٤٢٨ |١٫٤٣ |١٫٧٧ |١٧١ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Orange |٦٢٠ |٤٨٤ |١٫٦١ |٢٫٠٠ |١٩٣ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Yellow |٥٨٠ |٥١٧ |١٫٧٢ |٢٫١٤ |٢٠٦ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Green |٥٣٠ |٥٦٦ |١٫٨٩ |٢٫٣٤ |٢٢٦ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Blue |٤٧٠ |٦٣٨ |٢٫١٣ |٢٫٦٤ |٢٥٤ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Violet or Purple |٤٢٠ |٧١٤ |٢٫٣٨ |٢٫٩٥ |٢٨٥ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Near [[ultraviolet]] |٣٠٠ |١٠٠٠ |٣٫٣٣ |٤٫١٥ |٤٠٠ |- style="text-align:right;" !style="text-align: right"|Far ultraviolet |<٢٠٠ |>١٥٠٠ |>٥٫٠٠ |>٦٫٢٠ |>٥٩٨ |} <!--no empty line here--> شەبەنگی ئەلیکترۆمەگنەتیک (Electromagnetic spectrum) بەپێی درێژەشەپلۆلەکانی بەپێی چەند بەشدا دابەش دەبێ، کە چاوی مرۆڤ توانای جیاکردنەوەی بەشێکی کەمی ئەو شەپۆلانەی ئەلیکترۆمەگنەتیکی ھەیە و بەشەکانی دیکە بە چاوی مرۆڤ نابینرێن، بەشی بینراویش بە ڕووناکی بینراو (visible light) ناسراوە کە مەودای درێژە شەپۆلەکەی لە نێوان ٣٩٠ ھەتا ٧٠٠ نانۆمەتر دایە (سور ھەتا بەنەوشەویی). {{ھن|٣٥}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|تەکنۆلۆژیا|ھونەرەکان|کتێب}} {{پۆلی کۆمنز|Colors}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەنگ| ]] [[پۆل:بینایی]] dvjz270bhava4pmggxd9s510xi9gqz5 0 4810 1694586 1587527 2026-10-25T16:37:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694586 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێکەوتننامەی ئاشتیی ئاماسیە''' یان '''ئاشتیی ئاماسیا''' لە ساڵی ١٥٥٥ لە نێوان [[سەفەوییەکان]] و [[عوسمانییەکان]] بەسترا کە کۆتایی ھێنا بەو شەڕەی کە لە ساڵی ١٥٣٢ەوە لە نێوانیاندا بوو. بەھۆی ئەم ڕێکەوتننامەیەوە زۆربەی ئەو ناوچانەی ئێستا لەسەر [[عێراق]]ن خرانە ژێر دەسەڵاتی عوسمانی و [[ئەرمەنستان]]یش لە نێوان دوو دەوڵەتەکەدا بەش کرا. ئەم ڕێکەوتننامە عوسمانییەکانی گەیاندە [[کەنداوی فارس]]. ==پێداچوونەوەی گشتی== پەیماننامەکە سنووری نێوان ئێران و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیی دیاری کرد و بیست ساڵ ئاشتی بەدوای خۆیدا ھێنا. بەم پەیماننامەیە، [[ئەرمەنستان]] و [[گورجستان (وڵات)|گورجستان]] بە یەکسانی لە نێوان ھەردووکیاندا دابەش کران، بە شێوەیەک [[ئەرمینیای ڕۆژاوا]] و ڕۆژاوای گورجستان (بە سامتسخێی ڕۆژاوایشەوە [[سامتسخێ-سەئەتاباگۆ|سامتسخێ]]) کەوتە دەست عوسمانییەکان، لە کاتێکدا [[ئەرمینیای ڕۆژھەڵات]] و ڕۆژھەڵاتی گورجستان (بە سامتسخێی ڕۆژھەڵاتیشەوە) لە دەستی ئێرانییەکاندا مانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mikaberidze|یەکەم١=Alexander|سەردێڕ=Historical Dictionary of Georgia|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ژپنک=٩٧٨-١٤٤٢٢٤١٤٦٦|پەڕە=xxxi|edition=2}}</ref> ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی زۆربەی [[عێراق]]ی بەدەستھێنا، بە [[بەغدا]]شەوە، کە ڕێگەی پێدان بگەن بە [[کەنداوی فارس]]، لە کاتێکدا ئێرانییەکان پایتەختی پێشووی خۆیان [[تەبرێز]] و ھەموو ناوچەکانی تری باکووری ڕۆژاوایان لە [[قەوقاز]] پاراست، وەک ئەوەی پێش جەنگەکان بوون، وەک [[داغستان]] و تەواوی ئەو شوێنەی ئێستا [[ئازەربایجان]]ە.<ref>''The Reign of Suleiman the Magnificent, 1520–1566'', V.J. Parry, '''A History of the Ottoman Empire to 1730''', ed. M.A. Cook (Cambridge University Press, 1976), 94.</ref><ref>[[Alexander Mikaberidze|Mikaberidze, Alexander]] [https://books.google.com/books?id=WjQfo3a1eVMC&dq=peace+of+amasya+caucasus&pg=PA698 ''Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1.''] ABC-CLIO, 31 jul. 2011 {{ISBN|1598843362}} p 698</ref><ref>''A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East'', Vol. II, ed. [[Spencer C. Tucker]], (ABC-CLIO, 2010). 516.</ref> ئەو سنوورەی کە بەم شێوەیە دامەزرا بە ناو [[زنجیرەچیای لیخی|چیاکاندا]] تێدەپەڕی کە گورجستانی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای دابەش دەکرد (لەژێر دەسەڵاتی میرە ژێردەستە خۆجێییەکاندا)، بە ناو ئەرمەنستاندا، و لە ڕێگەی لێژایییەکانی ڕۆژاوای [[چیاکانی زاگرۆس]]ەوە بەرەو خوارەوە بۆ کەنداوی فارس. ھەروەھا چەندین ناوچەی پارێزراو لە سەرانسەری [[ناوچەی ئەنادۆڵیی ڕۆژھەڵات|ئەنادۆڵی ڕۆژھەڵات]]دا دامەزران، وەک لە [[ئەرزڕۆم]]، [[شارەزوور]] و [[وان، تورکیا|وان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ateş|یەکەم١=Sabri|سەردێڕ=Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|شوێن=Cambridge|ژپنک=٩٧٨-١١٠٧٢٤٥٠٨٢|پەڕە=٢٠}}</ref> [[قارس]] بە بێلایەن ڕاگەیەندرا، و قەڵا کۆنەکەی تێکدرا.<ref>[[Alexander Mikaberidze|Mikaberidze, Alexander]] [https://books.google.com/books?id=WjQfo3a1eVMC&dq=peace+of+amasya+caucasus&pg=PA698 ''Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1.''] ABC-CLIO, 31 jul. 2011 {{ISBN|1598843362}} p 698</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mikaberidze|یەکەم١=Alexander|سەردێڕ=Historical Dictionary of Georgia|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ژپنک=٩٧٨-١٤٤٢٢٤١٤٦٦|پەڕە=xxxi|edition=2}}</ref> عوسمانییەکان، جگە لەوەش، گەرەنتیی گەیشتنی زیارەتکارە ئێرانییەکانیان کرد بۆ شارە پیرۆزە ئیسلامییەکانی [[مەککە]] و [[مەدینە]] و ھەروەھا بۆ شوێنە پیرۆزەکانی زیارەتی [[ئیسلامی شیعە|شیعە]] لە [[عێراقی عوسمانی]].<ref>Shaw, Stanford J. (1976), ''History of the Ottoman Empire and modern Turkey'', Volume 1, p. 109. [[Cambridge University Press]], {{ISBN|0-521-29163-1}}</ref> دابەشبوونی یەکلاکەرەوەی [[قەوقاز]] و دەستبەرداربوونی ھەمیشەیی لە [[میزۆپۆتامیا]] بۆ عوسمانییەکان بەپێی پەیماننامەی ئاشتیی گەورەی دواتر ڕوویدا کە بە [[پەیماننامەی زوھاب]] لە ساڵی ١٦٣٩ی زایینیدا ناسراوە.<ref name=slovari33200>[http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00075/33200.htm Феодальный строй] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426043920/http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00075/33200.htm |date=2009-04-26 }}, Great Soviet Encyclopedia {{in lang|ru}}</ref> مەرجێکی تری پەیماننامەکە ئەوە بوو کە پێویست بوو سەفەوییەکان کۆتایی بە نەفرەتکردنی ڕێوڕەسمی لە سێ خەلیفەی یەکەمی [[ڕاشدین]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Andrew J Newman|سەردێڕ=Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨٠٨٥٧٧١٦٦١٣|پەڕە=٤٦}}</ref> [[عایشە]] و [[ھاوەڵانی پێغەمبەر|سەحابە]]کانی تری (ھاوەڵانی محەممەد) بھێنن — کە ھەموویان لە لایەن سوننەکانەوە بە ڕێزێکی زۆرەوە سەیر دەکران. ئەم مەرجە داواکارییەکی باوی پەیماننامەکانی عوسمانی–سەفەوی بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Suraiya Faroqhi|سەردێڕ=The Ottoman Empire and the World Around It|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨١٨٤٥١١١٢٢٩|پەڕەکان=٣٦, ١٨٥|edition=illustrated, reprint}}</ref> و لەم حاڵەتەدا وەک سووکایەتی بۆ تەھماسپ لەقەڵەم دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Bengio|editor1-first=Ofra|editor2-last=Litvak|editor2-first=Meir|سەردێڕ=The Sunna and Shi'a in History: Division and Ecumenism in the Muslim Middle East|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨٠٢٣٠٣٧٠٧٣٩|پەڕە=٦٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئێران|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مێژوو|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{سەرچاوەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئاسیا لە ١٥٥٥]] [[پۆل:ئێران لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئاشتیی ئیمپراتۆرێتیی عوسمانی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سەفەوییەکان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ١٥٥٥]] [[پۆل:مێژووی ئاماسیا]] [[پۆل:مێژووی ئەرمەنستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:مێژووی گورجستان]] [[پۆل:یاسا لە ١٥٥٥]] [[پۆل:مێژووی داغستان]] nu6v9g3h3y8403myk3es1sjt77qij1a 0 4964 1695026 1665860 2026-10-26T10:35:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1695026 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|فیلەمەکە|ڕۆمانەکە|ژانی گەل (ڕۆمان)}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ژانی گەل | وێنە = Janî-Gel.jpg | بەرھەمھێنەر = سولی فیلم | چەشن = دراما | نووسین = [[ئیبراھیم ئەحمەد]]{{ھن}}[[خوسرەو سینا]]{{ھن}}[[جەمیل ڕۆستەمی]] | کاست = [[نزار سەلامی]]{{ھن}}[[ڕێناس وریا]]{{ھن}}[[ئاسۆ عومەر]]{{ھن}}[[ژیان ئیبراھیم]] | موزیک = کارن ھیمایۆنفەر | ڕێکەوتی دەرچوون = تەممووزی ٢٠٠٧ | وڵات = کوردستان | ماوەی فیلم = ١٠٠ خولەک | زمان = [[کوردی]] }} '''ژانی گەل''' فیلمێکی کوردی ساڵی ٢٠٠٧ە کە لەلایەن [[جەمیل ڕۆستەمی]]یەوە دەرھێنراوە. [[نزار سەلامی]]، بە کەسایەتی جوامێر کەسایەتی سەرەکی فیلمەکە دەگێڕێت. چیرۆکی فیلمەکە لەسەر بنەمای ڕۆمانی [[ژانی گەل (ڕۆمان)|ژانی گەل]]ی [[ئیبراھیم ئەحمەد]]ە. فیلمەکە نێردرا بۆ [[٨٠یەم خەڵاتی ئەکادیمی]] بۆ وەرگرتنی [[خەڵاتی ئەکادیمی باشترین فیلمی زمانی بیانی]]، بەڵام وەک پاڵێوراوێک وەنەگیرا. ژانی گەل لەلایەن [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]]ەوە پشتگیری مادی لێکراوە و تێچوونی فیلمەکەش نەزانراوە. == چیرۆک == فیلمەکە باس لە کوڕێک دەکات بە ناوی جوامێر کاتێک خێزانەکەی، کاڵێ دووگیانە و ژانی ھەیە، جوامێر دەچێت [[مامان]]ێک بھێنێت تا مناڵەکەیان ببێت، بەڵام لەناکاو بەڕێکەوت دەکەوێتە نێو خۆپیشاندانێکی کوردەکانەوە کە داوای ئاشتی و برایەتی لە نێوان کورد و عەرەب دەکەن. جوامێر ئەیەوێت لە خۆپیشاندانەکە بێتە دەرەوە و بڕوات بەدوای مامانەکەدا، بەڵام حکوومەت چواردەوری خۆپیشاندانەکە دەگرێت و گوللەبارانیان دەکات. جوامێر بریندار دەکرێت لەگەڵ چەندین بریندار و کوژراوی تردا دەگوازرێتەوە بۆ [[ئەمنە سوورەکە|ئەمنەسوورەکە]]، لەوێ لەلایەن ناپاکێکەوە بە ڕێکخەری خۆپیشاندانەکە دەناسرێنرێت. جوامێر. جوامێر ماوەی ١٠ ساڵ لە زینداندا دەمێنێتەوە و بە توندی سزا دەدرێت. لەدوای ئازادبوونی دەچێتەوە ماڵەوە، کاتێک دەبینێت ماڵەکەی ڕووخاوە و ھیچ جێشوێنی مرۆڤێکی پێوە نییە. جوامێر سەردانی ماڵی ئامۆزایەکی دەکات و بۆ ماوەیەک لەوێ دەمێنێتەوە. ئامۆزاکەی پێی ئەڵێت کە خێزانەکەی و کوڕەکەی لەترسی حکوومەت کۆچیان کردووە بۆ گوندێک لەژێر دەسەڵاتی [[پێشمەرگە]]دا. کاتێک جوامێر بەڕێ دەکەوێت بۆ گوندەکە، لەلایەن پێشمەرگەوە بۆ چەند ڕۆژێک دەستبەسەر دەکرێت تا لە کۆتاییدا لێی دڵنیا دەبن کە جوامێر ناپاک نییە و کەسێکی نیشتمانپەروەرە. یەکێک لە سەرکردەکان کە جوامێر دەناسێت ئەیباتە سەر دوو گۆڕ و پێی ئەڵێت کە گوندەکە لەلایەن حکوومەتەوە بۆمبباران کراوە و ھەموو دەنیشتووانی گوندەکە کوژراون. کاتێک جوامێر دەبێتە [[پێشمەرگە]]، ئامۆزاکەی لە نامەیەکدا پێی دەڵێت کە خێزانەکەی بە ئازاری کوڕەکەیەوە گیانی لەدەست داوە مناڵەکەشی نەژیاوە. حکوومەتیش خانووەکەی ڕووخانووە. == کەسایەتییەکان == * [[نزار سەلامی]] بەڕۆڵی جوامێر * [[ڕێناس وریا]] بەڕۆڵی کاڵێ * [[ژیان ئیبراھیم]] بەڕۆڵی دایکی جوامێر * [[ئاسۆ عومەر]] بەڕۆڵی ئامۆزای جوامێر * [[عەبدول حەمە جوان]] بەڕۆڵی فەرمانبەرێکی حکوومەت * [[نەوزاد مجید]] * [[بەھادین ھەڵەبجەیی]] * [[ئەحمەد مەحموود مام ھەژار]] * [[سۆلاڤ محەممەد غەریب]] * زاموا زاھیر سدیق بە ڕۆڵی ڕێبوار == خەڵات و پاڵاوتنەکان == # خەڵاتی باشترین دروستکەری فیلمی نێودەوڵەتی، [[ڤیستیڤاڵی فیلمی بۆستن]]، ٢٠٠٨. # خەڵاتی کۆڵومباین، ڤیستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی مووندانس، ٢٠٠٨. == بەستەرە دەرەکییەکان == # [http://www.imdb.com/title/tt1130841/ ژانی گەل] لە Internet Movie Database. {{فیلمی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|فیلم|ھونەرەکان}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کوردستان داندراون]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان]] jn879341wjg94uwzetfv59wv7h54dch 0 5854 1694671 418025 2026-10-25T19:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694671 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} '''ڕەحیم کوژیاگ''' یەکێک لە دێکانی [[بەشی کەرفتوو]]ی شاری [[دیواندەرە]]یە. == مێژوو == گوندی ڕەحیم کوژیاگمێژوویەکی درێژی ھەیە. پەیتاپەیتا دوای وێرانبوون ئاوا بووەتەوە. ئەم گوندە لە باشووری گوندی کەرفتوو دایە و تا کوو ساڵی ١٢٨٠ی ھەتاوی بەردەوام ئاوەدان دەبوو و دوای ماوەیەک چۆل دەبوو. ناوچەیەکی بەفرگر و زستانێکی سەخت و سەغلەتی ھەیە. لەو دەمە بەولاوە ئاوەدان بۆتەوە. بە ھۆی تالانکردن و ئازاری گوندەکانی دەوروبەرییەوە تا سالی ١٣٢٨ی ھەتاوی تەنیا چوار یان پنج ماڵیکی تێدا دەمێنیتەوە. لە کاتی ناوبراودا پیاوێک لە بنەمالەی ئایینی و مەزن لە گوندی ئەسحابەوە سەر بە شاری [[سەقز]] لەوێ نیشتەجێ دەبێ و دوای ماوەیەک لەوێ دەسەڵات پەیا دەکات و لەگەڵ ئاغای ناوچەی کەرفتوو بڕیار دەدەن گوندەکە نووژەن کرێتەوە و بەرژەوەندی ئاو و خاکەکەی لە پەلامار و داگیرکردنی گوندەکانی دەوروبەر بپارێزێ. چەند ماڵێکی لە خزم و کەسی خۆی لەوێ نیشتەجێ کردووە تا سالی ١٣٤٢ی ھەتاوی پاش دابەشکاری زەوییەکان (تقسیم اراضی) ھەشت ماڵ بوون بە خاوەن موڵک. لەو دەمە تا ئێستا کوڕ و کوڕەزایان لەوێ سەرقالی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارین. ئێستاش خاوەنی ڕیگە و قوتابخانە و مزگەوت و کانیاو و مێرگ و پاوان و دار و چلە. سەرجەم دانیشتووەکانی ١٢٠ کەسن کە زۆربەیان کاتی لەوێ دەمێننەوە و زۆربەی خەڵکی ئەوێ خوێندەوارن و ھیچ گرفت و کۆسپێک نەی توانی بەرھەڵستی ھەوڵ و تێکۆشانیان بێت. {{شارستانی دیواندەرە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە]] a00syhesx0m9k5caq0777f68id1ydov 0 8007 1694630 1694159 2026-10-25T17:11:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694630 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} [[پەڕگە:Michelangelo's David - right view 2.jpg|وێنۆک|پەیکەری داود لە ئاکامەکانی ھونەری سەردەمی ڕینێسانس]] '''ڕێنێسانس''' بزاڤێکی فەرھەنگیی گرینگ و دەسپێکەری سەردەمێک لە شۆرشی زانستی و چاکسازیی ئایینی و پێشکەوتی ھونەری بوو لە [[ئەورووپا|ئەورووپادا]]. ڕێنێسانس ڕۆژگاری پەڕینەوەیە لە [[سەدەکانی ناوەڕاست|سەدەکانی ناوەڕاستەوە]] بۆ [[سەردەمی نوێ]]. یەکەمجار، فەڕانسەیی‌یەکان زاراوەی ڕێنێسانس (واتە ''لەدایکبوونەوە'') -یان لە سەدەی ١٦ھەمدا بەکار ھێنا. زیاتر سەرەتای ڕۆژگاری ڕێنێسانس دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی چواردەھەم لە باکووری [[ئیتالیا]]. ئەم بزاڤە لە سەدەی پانزدەھەمدا باکووری ئەورووپاشی گرتەوە. ڕێنێسانس بارەوباربوونێکی ٣٠٠ ساڵەیە کە لە [[فلۆرانس|فلۆرانسەوە]] دەستی پێکرد و لە [[ئینگلیز|ئینگلیزدا]] گەیشتە کۆتایی. ڕێنێسانس لە ساڵەکانی ١٣٠٠ لە ئیتالیا دەستی پێکرد و لە ماوەی ٣٠٠ ساڵدا لە سەرتاسەری ئەورووپا بڵاو بووەوە. بەدەگمەن لە ماوەیەکەی ئەوەندە کورت لە باری مێژویییەوە ڕووداوگەلی جۆراوجۆر ڕوو دەدەن، کەچی ئەم سێ سەدەیە پڕە لە گۆڕانی بناخەیی و چالاکیی گەورە. جیھانی ئەمڕۆ ئاکامی ئەو چەشنە چالاکییانەیە، چونکو ڕێنێسانس بناخەکانی ئابووری، سیاسی، ھونەری و زانستیی ژیارەکانی ئێستای [[جیھانی ڕۆژاوایی|ڕۆژاوای]] سەرلەنوێ داڕژاندەوە. [[زانست]] و ھونەر پێشکەوتی گەورەیان لە ئیتالیای سەدەی پازدەھەم و شازدەھەم بەدی ھێنا. زانستیاران، ھۆنەران و فەیلەسووفانێک دەرکەوتن کە بە سەرۆگری لە کەلەپووری ڕەسەنی ڕۆم و یۆنان، بە چەشنێکی تازەتر سەیری جیھانیان دەکرد. وێنەکێشان کەوتنە کۆڵینەوەی لەشی مرۆڤ و بە شێوەیەکی ڕاستەقینخوازانە ئەندامەکانی لەشیان دەکێشا. فەرمانڕەواکان ماڵگەل و بەرھەمگەلی ھونەریی گەورەیان لە تالارسازان و ھونەرمەندان داخواز دەکرد. ئەم باوەڕە تازانە بەزوویی بە سەرانسەری ئەورووپادا بڵاو بووەوە. سەردەمی ڕێنێسانس سەردەمی [[ئاوەزپەرستی]] (ڕاشیۆنالیزم)، [[بیرکاری]]، [[لۆژیک]] و [[مرۆڤپەروەری]]‌یە. لەو سەردەمەدا کڵێسە و بیرە ئایینییەکان بە لایەکەوە دەنرێن و وەکوو ڕۆم و [[یۆنانی کۆن]] پێشکەوتی زانستی دەبێتەوە جێگەی باس و گفتوگۆ. لەو سەردەمەدا گەلەک شتی نوێ داھێنران، بۆ نموونە، چاپ، جەمسەرنوێن، تەلەسکۆپ؛ ھەروەھا بەھۆی گەشەی دەریاوانییەوە، کیشوەری ئەمریکا دۆزرایەوە. {{پۆلی کۆمنز|Renaissance}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|مێژوو|تەکنۆلۆژیا|زانست|فەلسەفە|ھونەرەکان|کۆمەڵگا|ئیتاڵیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕینێسانس]] [[پۆل:مێژووی ئەورووپا]] [[پۆل:مێژووی ئیتالیا]] [[پۆل:سەردەمە مێژووییەکان]] [[پۆل:فەلسەفەی سەدەکانی ناوەڕاست]] 8zc6qhf3o2ll63gbcbvmc6bmu2zbf00 0 8728 1694472 1687371 2026-10-25T12:24:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694472 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:IranChaharMahaalBakhtiari.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]'''پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''چھارمحال و بختیاری'') یەکێک لە [[پارێزگاکانی ئێران]]ە. ناوەندی ئەم پارێزگایە [[شەھری کورد|شاری کورد]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری لە باکوور و ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای ئەسفەھان]]، لە باشووردا لە گەڵ [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]، لە ڕۆژاوادا لەگەڵ [[پارێزگای خووزستان]] و لە باکووری ڕۆژاوادا لەگەڵ [[پارێزگای لوڕستان]] ھاوسنوورە. == دیمۆگرافیا == === زمانەکان === [[شێوەزاری بەختیاری|بەختیاری]]، کە سەر بە [[زمانی لوڕی]] لە [[زمانە ئێرانییەکان|خێزانی زمانە ئێرانییەکانە]]، زمانی سەرەکیی پارێزگاکەیە. بەختیاری بە پلەی یەکەم لە دۆڵەکانی ناوچە بەرزەکانی نیوەی ڕۆژاوای پارێزگاکەدا قسەی پێ دەکرێت. ھەروەھا لە ناوچە نزمەکانی دەوروبەری [[لۆردەگان]] لە باشوور، و لەلایەن ئەو ئاخێوەرانەی کە چوونەتە ناو شارەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتەوە قسەی پێ دەکرێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language distribution: Chahar Mahal va Bakhtiari Province|ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.chahar_mahal_va_bakhtiari_static|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Iran Atlas|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171205042144/http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.chahar_mahal_va_bakhtiari_static |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> [[پەڕگە:Chahar Mahal va Bakhtiari Province - Language distribution.png|left|thumb|350x350px|«نەخشەی زمانیی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری»]] لە چارەکی باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگاکەدا، خەڵک لە زۆربەی شار و گوندەکاندا یان بە [[فارسیی چوارمەحاڵی]] (ھەروەھا لە لقی باشووری ڕۆژاوای ئێرانی) یان [[تورکیی چوارمەحاڵی]] قسە دەکەن. فارسیی چوارمەحاڵی لە نێوان جۆرەکانی [[شێوەزاری بەختیاری|بەختیاری]] و [[زمانی فارسی|فارسیی]] [[پارێزگای ئەسفەھان]]دایە، بەڵام زیاتر لەوەی دووەمیان دەچێت. جۆرەکانی فارسیی چوارمەحاڵی کە لە شارەکاندا قسەیان پێ دەکرێت بریتین لە دێھکوردی (لە [[شاری کورد]])، گەفەڕۆخی (لە [[فەرۆخشار]])، ھەیشەگوونی (لە [[ھەفشەجان]])، و بوورووجەنی (لە [[بوورووجەن]]). ھەروەھا چەندین جۆری تری فارسیی چوارمەحاڵی ھەن کە لە ناوچە گوندنشینەکاندا قسەیان پێ دەکرێت. زۆربەی جۆرەکانی تورکی کە لەم پارێزگایەدا قسەیان پێ دەکرێت لە [[زمانی قەشقایی|قەشقاییی]] [[پارێزگای فارس]] دەچن، بەڵام لەگەڵ [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانیی]] باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]] تێکەڵاون. ناوچەکانی زمانی فارسیی چوارمەحاڵی و [[تورکیی چوارمەحاڵی|تورکی]] تێکەڵی یەکتر دەبن، و لە دامێنی چیاکانی [[زاگرۆس]] و لە شارە گەورەکاندا، لەگەڵ بەختیارییش تێکەڵ دەبن.<ref name=":0"/> [[زاراوەی تاران|فارسیی چەشن-تاران]] ئێستا لەلایەن دایک و باوکانەوە وەک زمانی یەکەم لە ھەندێک ناوچەی پارێزگاکە بە منداڵان فێر دەکرێت، کە زۆرترین چڕیی لە شارەکاندایە.<ref name=":0" /> ئەم ئامارە لەسەر بنەما ئامارەکانی دانیشتووانی ٢٠١٣یە. {{bar box|title=پێکھاتەی زمانیی چوارمەحاڵ و بەختیاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٠|سەردێڕ=Language distribution: Chahr Mahal va Bakhtiari Province |وێبگە=Atlas of the Languages of Iran |ناونیشان=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.chahar_mahal_va_bakhtiari |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref>|titlebar=#ddd|left1=زمان|right1=لە سەدا|float=|bars={{bar percent|[[زمانی لوڕی|لوڕی]]|blue|٦١.٨٨}} {{bar percent|[[زمانی فارسی|فارسی]]|orange|٢٠.٣}} {{bar percent|[[زمانە تورکییەکان|تورکی]]|red|١٧.٨٠}} {{bar percent|ئەوانی تر، تێکەڵ|gray|٠.٠٢}}}} «[[ئەتڵەسی زمانەکانی ئێران]]» (ALI) زنجیرەیەک نەخشەی زمانیی بۆ پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری بڵاو کردەوە، لەوانە نەخشەی دابەشبوونی زمانیی خاڵ-بنیات و پۆلیگۆن (ناوچە-بنیات)، و چەندین نەخشەی زانیاریی زمانیی.<ref name=":0" /> وەسفی نووسراوی ھەندێک لە جۆرەکانی بەختیاری لە پارێزگاکەدا.<ref>Khosravi, Abdol'ali. 1996/1375''. Guyesh-e Bakhtiāri: Ketāb-e chahārom'' [Bakhtiari dialect: Fourth book]. Esfahan: Nashr-e Ghazal.</ref><ref>Tāheri, Esfandyār. 2010/1389. ''Guyesh-e Bakhtiāri-ye Kuhrang'' [The Bakhtiari dialect of Kuhrang]. Tehran: IHCS Press.</ref> و فەرھەنگێکی زمانی بەختیاری<ref>Madadi, Zohrāb. 1996/1375. ''Vāzhehnāmeh-ye zabān-e Bakhtiāri'' [Lexicon of the Bakhtiari language]. Tehran & Esfahan: Enteshārāt-e Āyāt.</ref> بڵاوکراونەتەوە. === دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە ٨٤٣،٧٨٤ کەس بوو لە ١٩٤،١٧١ خێزاندا.<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920094403/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/14.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٨٩٥،٢٦٣ کەسی لە ٢٣٤،٤١٦ خێزاندا ژمارد.<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230116012310/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Chahar-Mahal-and-Bakhtiari.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکەی بە ٩٤٧،٧٦٣ کەس لە ٢٧٠،٤٣٤ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190524080828/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٩|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> === دابەشکردنی کارگێڕی === [[پەڕگە:Chaharmahal and Bakhtiari.svg|320px]] مێژووی دانیشتووان و گۆڕانکارییە پێکھاتەیییەکانی دابەشکردنی کارگێڕیی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەکدا لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری |- ! شارستانەکان !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> |- | [[شارستانی ئەردەل|ئەردەل]] || style="text-align: right;" | ٦٨،٧٤٠ || style="text-align: right;" | ٥٣،٥١٤ || style="text-align: right;" | ٤٨،٨٨٠ |- | [[شارستانی بێن|بێن]]{{efn|ناو=fn1|دوای سەرژمێریی ٢٠١١ لە [[شارستانی شاری کورد]] جیا کرایەوە<ref name="Ben and Saman Counties Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad Reza |دوایین=Rahimi |بەستەری نووسەر=Mohammad Reza Rahimi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ ابلاغیه : 1391/10/12}} (Date of Resolution: 1391/10/12) (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|script-title=fa:تصویب‌نامه درخصوص تقسیمات کشوری در استان چهارمحال و بختیاری |trans-title=‌Resolution on national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689|سەردێڕ=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130110181426/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران}} [Research Center of the Islamic Consultative Assembly of Iran] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |زمان=fa |id={{lang|بختیاری شماره۲۰۰۶۷۱/ت۴۷۶۶۱ه}} [Notification Number 200671/T47661H].}}</ref>}} || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | ٢٨،٣٢٦ |- | [[شارستانی بوورووجەن|بوورووجەن]] || style="text-align: right;" | ١١٣،٧٩٥ || style="text-align: right;" | ١١٨،٦٨١ || style="text-align: right;" | ١٢٢،٤٨٣ |- | [[شارستانی فەلارد|فەلارد]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە [[شارستانی لۆردەگان]] جیا کرایەوە<ref name="Falard District Formation"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hassan |دوایین=Habibi |بەستەری نووسەر=Hassan Habibi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1368/12/02 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ١٩٩٠|script-title=fa:ایجاد و تأسیس بخش فلارد ( به مرکزیت روستای مال خلیفه و دهشتان پشتکوه به مرکزیت روستای قلعه سوخته در شهرستان لردگان تابع استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Creation and establishment of the Falard District (centered on the village of Mal-e Khalifeh and the Poshtkuh Rural District centered on the village of Qaleh Sukhteh in the Lordegan County of Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/111774|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240403142622/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/111774 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] C591958A-C03D-4627-8B43-4D43AA152B13. {{lang|شماره دوره}} [Course number] 68.}}</ref>}} || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی فەرۆخشار|فەرۆخشار]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە شارستانی شاری کورد جیا کرایەوە<ref name="Farrokhshahr County Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Mohammad |دوایین=Mokhber |بەستەری نووسەر=Mohammad Mokhber |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|شماره ۸۸۹۶۳/ت ۶۱۳۳۰ هـ ـ ۱۴۰۲/۵/۲۳}} (No. 88963/T 61330 AH - 1402/5/23) (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|script-title=fa:تصویب‌نامه در خصوص تقسیمات کشوری در شهرستان شهرکرد |trans-title=‌Resolution on the national divisions in Shahrekord County |ناونیشان=https://sdil.ac.ir/مصوبات-هیأت-دولت-دهه-سوم-آبان-۱۴%DB%B0۲/|سەردێڕ=مصوبات هیأت دولت دهه سوم آبان ۱۴۰۲ - پژوهشکده حقوق شهر دانش - انتشارات حقوقی، کارگاه های کاربردی حقوقی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240311030641/https://sdil.ac.ir/مصوبات-هیأت-دولت-دهه-سوم-آبان-۱۴%DB%B0۲/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|پژوهشکده حقوقی شهر دانش}} [Shahr Danesh Law Research Institute] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |زمان=fa |id={{lang|شماره ۸۸۹۶۳/ت ۶۱۳۳۰ هـ ـ ۱۴۰۲/۵/۲۳}} [Number 88963/T 61330 AH].}}</ref>}} || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی فارسان|فارسان]] || style="text-align: right;" | ٩٠،١١١ || style="text-align: right;" | ٩٣،٩٤١ || style="text-align: right;" | ٩٥،٢٨٦ |- | [[شارستانی خانمیرزا|خانمیرزا]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠١٦ لە شارستانی لۆردەگان جیا کرایەوە<ref name="Khanmirza County Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Eshaq |دوایین=Jahangiri |بەستەری نووسەر=Eshaq Jahangiri |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب : 1397/12/08}} (Date of approval: 1397/12/08) (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٩|script-title=fa:تصویب نامه در خصوص تقسیمات کشوری در استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Resolution on the national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1122136|سەردێڕ=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1122136 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190321230603/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1122136 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران}} [Research Center of the Islamic Consultative Assembly of Iran] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |زمان=fa |id={{lang|شماره ابلاغیه : ۱۶٤٨٨١/ت٥٥٥١٠هـ}} [Notification number: 164881/T55510 AH].}}</ref>}} || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — |- | [[شارستانی کیار|کیار]]{{efn|دوای سەرژمێریی ٢٠٠٦ لە [[شارستانی ئەردەل|ئەردەل]] و شارستانی شاری کورد جیا کرایەوە<ref name="Kiar County Establishment"> {{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Parviz |دوایین=Davoodi |بەستەری نووسەر=Parviz Davoodi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1386/07/29 (Iranian Jalali calendar) |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|script-title=fa:تصویبنامه وزرای عضو کمیسیون سیاسی- دفاعی هیئت دولت در خصوص برخی تغییرات و تقسیمات کشوری در استان چهار محال و بختیاری |trans-title=‌Approval of the Ministers of the Political Defense Commission of the Government Board regarding some changes and national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/132618|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826193151/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/132618 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |بڵاوکەرەوە={{lang|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] 2773B618-ABF2-4EA2-A9B9-33054C181C06.}}</ref>}} || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | ٥٨،٠٤٧ || style="text-align: right;" | ٥٠،٩٧٦ |- | [[شارستانی کووھرەنگ|کووھرەنگ]] || style="text-align: right;" | ٣٣،٤٦٨ || style="text-align: right;" | ٣٥،٩١٥ || style="text-align: right;" | ٤١،٥٣٥ |- | [[شارستانی لۆردەگان|لۆردەگان]] || style="text-align: right;" | ١٧٥،٢٨٩ || style="text-align: right;" | ١٩٤،٧٨٣ || style="text-align: right;" | ٢٠٩،٦٨١ |- | [[شارستانی سامان|سامان]]{{efn|ناو=fn1}} || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | — || style="text-align: right;" | ٣٤،٦١٦ |- | [[شارستانی شاری کورد|شاری کورد]] || style="text-align: right;" | ٣٦٢،٣٨١ || style="text-align: right;" | ٣٤٠،٣٨٢ || style="text-align: right;" | ٣١٥،٩٨٠ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;" | '''٨٤٣،٧٨٤''' || style="text-align: right;" | '''٨٩٥،٢٦٣''' || style="text-align: right;" | '''٩٤٧،٧٦٣''' |} === شارەکان === بەپێی سەرژمێریی ٢٠١٦، ٦٠٧،٤٤٤ کەس (زیاتر لە ٦٤٪ی دانیشتووانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری) لەم شارانەی خوارەوەدا دەژین:<ref name="2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province"/> {| class="wikitable sortable" ! شار !! دانیشتووان |- | [[ئەلوونی]] || style="text-align: right;" | ٥،٢٤٨ |- | [[ئەردەل]] || style="text-align: right;" | ١٠،١١٣ |- | [[باباحەیدەر]] || style="text-align: right;" | ١١،٢٠٢ |- | [[بازۆفت (شار)|بازۆفت]] || style="text-align: right;" | ١،٥١٩ |- | [[بێن، ئێران|بێن]] || style="text-align: right;" | ١٢،٩٧١ |- | [[بۆڵداجی]] || style="text-align: right;" | ١١،٩٨٠ |- | [[بوورووجەن]] || style="text-align: right;" | ٥٧،٠٧١ |- | [[چێڵگەرد]] || style="text-align: right;" | ٢،٩٨٩ |- | [[چۆلیچە]] || style="text-align: right;" | ٤،٩٤٥ |- | [[دەشتەک، چوارمەحاڵ و بەختیاری|دەشتەک]] || style="text-align: right;" | ٤،٠١٦ |- | [[دەستانە، چوارمەحاڵ و بەختیاری|دەستانە]] || style="text-align: right;" | ٥،١٤٣ |- | [[فەرادۆنبە]] || style="text-align: right;" | ١٣،٣١٧ |- | [[فەرۆخشار]] || style="text-align: right;" | ٣١،٧٣٩ |- | [[فارسان]] || style="text-align: right;" | ٣٠،٥٠٤ |- | [[گەھروو]] || style="text-align: right;" | ٦،٢٦٣ |- | [[گەندەمان]] || style="text-align: right;" | ٦،٢٩١ |- | [[گووجان]] || style="text-align: right;" | ٦،١٧٩ |- | [[ھەفشەجان]] || style="text-align: right;" | ٢١،٣٥٢ |- | [[ھاروونی، چوارمەحاڵ و بەختیاری|ھاروونی]] || style="text-align: right;" | ٣،٦٠١ |- | [[جوونەقان]] || style="text-align: right;" | ١٤،٤٣٣ |- | [[کاج، چوارمەحاڵ و بەختیاری|کاج]] || style="text-align: right;" | ٤،٢٢٧ |- | [[کیان]] || style="text-align: right;" | ١٢،٩٤٨ |- | [[لۆردەگان]] || style="text-align: right;" | ٤٠،٥٢٨ |- | [[ماڵی خەلیفە]] || style="text-align: right;" | ٤،٠٢٤ |- | [[مەنج، چوارمەحاڵ و بەختیاری|مەنج]] || style="text-align: right;" | ١،٤٩٢ |- | [[نافێچ]] || style="text-align: right;" | ٤،٠٥٩ |- | [[ناغان]] || style="text-align: right;" | ٦،١٢٥ |- | [[نەقنە]] || style="text-align: right;" | ٩،٩٢٣ |- | [[پەردەنجان]] || style="text-align: right;" | ٨،٦٩٩ |- | [[سامان، چوارمەحاڵ و بەختیاری|سامان]] || style="text-align: right;" | ١٤،١٩٢ |- | [[سەمسامی]] || style="text-align: right;" | ١،٢٠٣ |- | [[سەرخوون، چوارمەحاڵ و بەختیاری|سەرخوون]] || style="text-align: right;" | ٢،١٣١ |- | [[سەردەشت، لۆردەگان|سەردەشت]] || style="text-align: right;" | ٥،٦٩١ |- | [[سەفیددەشت]] || style="text-align: right;" | ٥،٤٧١ |- | '''[[شاری کورد]]''' || style="text-align: right;" | '''١٩٠،٤٤١''' |- | [[شەلامەزار]] || style="text-align: right;" | ٦،٨٩٩ |- | [[سوودجان]] || style="text-align: right;" | ٥،٥٨١ |- | [[سوورێشجان]] || style="text-align: right;" | ١٢،٣٠٨ |- | [[تاقانەک]] || style="text-align: right;" | ٦،١٧٠ |- | [[وەردەنجان، ئێران|وەردەنجان]] || style="text-align: right;" | ٤،٤٥٦ |} == شوێنەوارە سروشتییەکان == پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری سەرچاوە و زێدی زۆرێک لە کانی، ڕووبار و تاڤگەکانە کە ئاوی دوو ڕووبارە گەورە و گرینگەکەی زایەندەروود و کاروون دابین دەکەن و دەبنە ھۆی گەشەپێدانی زۆرێک لە شارەکانی وڵات. شوێنەوارە سروشتییەکان بریتین لە [[زایەندەروود|ڕووباری زایەندەروود]]، پردی زەمانخان، [[بەنداوی کووھرەنگی ١]]، کانیی دیمە، تاڤگەی شێخ عەلی خان، ئەشکەوتی سەھۆڵینی چەما، گەرووی دەرکەش وەرکەش، [[ڕۆستەم ئاوا، چوارمەحاڵ و بەختیاری|کانیی سەرداب لە ڕۆستەم ئاوا]]، [[دووپۆلان]]، بەنداوی کاروونی ٤، دەڕە عەشق (دۆڵی ئەوین)، [[تاڤگەی ئاتەشگا|تاڤگەی ئاتەشگا]]، [[زۆنگاوی چۆغاخۆر]]، ئەشکەوتی پیرە غار، کانیی سیاسەرد، ناوچەی پارێزراوی ھێلین، کانیی بەرم، کانیی سەندەگان، پارکی نیشتمانیی تەنگ سەیاد، پارکی نیشتمانیی پەڕواز، ئەشکەوتی سەراب، [[گەندەمان|زۆنگاوی گەندەمان]]، [[زەردلیمە|تاڤگەی زەرد لیمە]]، تاڤگەی کوردیکۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A trip to Chaharmahal and Bakhtiari |ناونیشان=https://iranstravel.com/ArticleDetails/40/A-trip-to-Chaharmahal-and-Bakhtiari}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی لوڕستان}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Chaharmahal and Bakhtiari Province}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:نیشتنگە لوڕییەکان]] [[پۆل:لوڕ]] tccehtfqt5pzk34fwvt7ckli99dde80 0 9196 1694825 1540297 2026-10-26T00:42:27Z Bilalinfo 57400 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1694825 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pomegranate fruit.jpg|چەپ|250px|وێنۆک|وێنەی هەنار]] '''ھەنار''' ([[ناوی زانستی]]: Punica granatum) [[میوە]]یەکە، ئاسایی ڕەنگی [[سوور]]ە. == مێژوو == ھەنار لە [[قورئانی پیرۆز]]دا ناوی ھاتووە. تا ئێستاش جوولەکەکان ھەنار لە ھەندێ تقوسی ئایینی بەکار دەھێنن. ڕۆمان و گریک و [[فیرعەونەکان]] ھەناریان ناسیوە ئەمەش لە نەخش و نیگاری سەر دیواری پەرستگاکانیان دەرکەوتووە. بنەچەی ھەنار [[ئاسیا]]یە بە تایبەتیش [[ئێران]] و [[ھیندستان]]، ھەنار لە شامەوە ([[سووریا]]، [[ئوردن]]، [[فەلەستین]]، [[لوبنان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Punica granatum L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |ناونیشان=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:554129-1 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-26 |وێبگە=Plants of the World Online |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200014674}}</ref> هەروەها لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٦دا براوەتە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[ئیسپانیا]] و لە ساڵی ١٧٦٩دا لەلایەن نیشتەجێبووانی ئیسپانییەوە براوەتە [[کالیفۆڕنیا|کالیفۆرنیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Pomegranate |ناونیشان=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/pomegranate.html |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-26 |وێبگە=hort.purdue.edu}}</ref> گواستراوەتەوە بۆ [[باکووری ئەفریقا]] و [[میسر]] و [[حەوزی سپی ناوەڕاست]]. سێ جۆر ھەنار ھەیە، ھەناری شیرین و ھەناری ترش و ھەناری مزر کە تامەکەی لە نێوان ترشی و شیرینی دایە. ئەگەرچی هەنار بە ئەسڵ لە ئێران و ناوچەکانی دەوروبەرییەتی، بەڵام ئەمڕۆ لە سەرانسەری [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژئاوای ئاسیا]]، [[باشووری ئاسیا]]، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، باکوور و باشووری سەحرای ئەفریقا، بەشە وشکەکانی [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا]]، حەوزی دەریای سپیی ناوەڕاست، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[چیلی]] دەکێڵرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Pomegranate |ناونیشان=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/pomegranate.html |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-26 |وێبگە=hort.purdue.edu}}</ref> میوەکە بە شێوەیەکی ئاسایی لە نیوەگۆی باکوور لە مانگی ئەیلول تا مانگی شوبات، و لە نیوەگۆی باشوور لە مانگی ئازار تا مانگی ئایار پێدەگات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=Sinha|first=Nirmal K.|url=https://books.google.com/books?id=1qwuBXeczzgC&pg=PT1696|title=Handbook of Fruits and Fruit Processing|last2=Sidhu|first2=Jiwan|last3=Barta|first3=Jozsef|last4=Wu|first4=James|last5=Cano|first5=M. Pilar|date=2012-06-20|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-35263-2|language=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە |last=Joshi |first=V.K. |title=Science and Technology of Fruit Wines |date=2017 |work=Science and Technology of Fruit Wine Production |pages=1–72 |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780128008508000016 |access-date=2026-10-26 |publisher=Elsevier |doi=10.1016/B978-0-12-800850-8.00001-6 |isbn=978-0-12-800850-8 |last2=Panesar |first2=P.S. |last3=Rana |first3=V.S. |last4=Kaur |first4=S.}}</ref> == چارەسەر بە ھەنار == * گیراوەکەی خاوکەر (مسکن) ە بۆ ئازار و باشە بۆ چارەسەرکردنی تا. * گیراوەی ھاڕراوی گوڵەکەی باشە بۆ چارەسەرکردنی [[سکچوون]] و لەناودانی جۆرەکانی کرمی مشەخۆر. * کوڵاوی توێکڵەی ھەنار باشە بۆ: * لەگەڵ ھەنگوین وەکو نەرمکەر (بۆ نەرم کردن). * پاککەرە بۆ ناو دەم و سێنگ و کۆکە ڕەشە. * دڵ و گەدە بەھێز دەکات و خوێن پاک دەکات و باشە بۆ کەمکردنی ھەوکردنی جگەر و دژ بە ڕشانەوەیە، ھەروەھا ڕێژەی [[میزکردن]] زیاد دەکات. * بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ھەرسکردن و دەبێتە ھۆی ھەرسکردنی خواردنی قورس و چەور. * کرمی مشەخۆر دەردەکاتە دەرەوەی لەش و باشە بۆ چارەسەرکردنی سکچوون. * کوڵاوی توێکڵەکەی باشە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پێست. * ھەنار یەکێکە لەو میوانەی لەوەرزی پایزدا پێ دەگات، خواردنی ئەم میوەیەش بەشێوەیەکی رێکخراو دەبێتە ھۆی پاراستنی مرۆڤ لە زۆرێک لەنەخۆشیە مەترسیدارەکان، بەھۆی بوونی ماددە دژەئۆکسیدەکان و ڤیتامینەکانەوە ھەنار دەبێتە ھۆی پاراستنی پێست و مانەوەی بەجوانی، بەپێی توێژینەوەیەکی نوێش رۆژانە خواردنی سێ ھەنار ھۆکارێکی باشە کە پارێزگاری لەگەنجێتیت بکەیت و نیشانەکانی پیربوون لەخۆت دووربخەیتەوە. * سودەکانی ھەنار بۆ پاراستن لە پیربوون: ھەنار زۆرێک لە ڤیتامینە گرنگەکان کە لاشە پێویستی پێیەتی تێیدایە، کە ڕۆڵیان ھەیە لە مانەوەی پێست بەجوانی، بوونی ڤیتامین A و C وا دەکات کە ڕووخسار بەجوانی بمێنێتەوە نیشانەکانی پیربوون دوابخات، ھەروەھا ھۆکارێکە بۆ دروست نەبوونی لۆجبوونی پێست. * سودەکانی ھەنار وەک دژە ئۆکسید: بەھۆی بوونی بڕێکی باش لە ماددە دژە ئۆکسیدەکان دەبێتە ھۆی ئۆکساندنی لەخانەکانی لاشەدا، کە ئەمەش باشترین ھۆکارە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەرکەوتنی نیشانەکانی پیری کە بەھۆی تێپەڕبوونی تەمەنەوە دروست دەبن، ھەروەھا بەھۆی دژە ئۆکسیدەکانەوە دەبێتە ھۆی لەناوبردنی وەرەمە شێرپەنجەیەکان.  == پێکهاتە == هەنار [[دەوەن]] یان دارێکی بچووکە کە بەرزییەکەی دەگاتە ١٫٥ تا ٥ مەتر و چەندین لقی دڕکاوی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200014674}}</ref> تەمەن درێژە، هەندێک لە نموونەکانی لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] بۆ ماوەی ٢٠٠ ساڵ ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Pomegranate |ناونیشان=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/pomegranate.html |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-26 |وێبگە=hort.purdue.edu}}</ref> گەڵاکانی بەرامبەر یان نیوە بەرامبەرن، بریقەدار، لاکێشەیی تەسک، لێوارلەسەر، درێژییەکەی ١٫٩ تا ٥ سانتی‌مەتر و پانییەکەی ٠٫٨ تا ١٫٥ سانتی‌مەترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200014674}}</ref> گوڵەکانی سورێکی گەش یان سپین، و تیرەکەیان ٣٫٧٥ سانتی‌مەتر یان زیاترە، بە سێ تا حەوت گەڵای گوڵ.<ref name="FoP" /><ref name="Morton-1987" /> هەندێک لە جۆرە جیاوازەکانی بێبەر تەنها بۆ گوڵەکانیان دەچێنرێن.<ref>{{Cite web |url=http://homeorchard.ucanr.edu/The_Big_Picture/Pollination |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205201504/https://homeorchard.ucanr.edu/The_Big_Picture/Pollination/ |archive-date=5 December 2024 |access-date=25 May 2022 |website=باخچەی دواوەی کالیفۆرنیا |language=en-US |title=گردەگۆڕکێ |publisher=کشتوکاڵ و سەرچاوە سروشتییەکانی زانکۆی کالیفۆرنیا |url-status=dead}}</ref> <gallery class="center" mode="nolines" widths="170" heights="170"> پەڕگە:Pomegranate_fruit_-_whole_and_piece_with_arils.jpg|هەناری تەواو و پارچەیەک لەگەڵ دەنکەکانیدا پەڕگە:Flower_of_Pomegranate.jpg|گوڵی هەنار پەڕگە:Pomegranate_Fruit_Setting.jpg|پێکهاتنی میوە پەڕگە:Pom_May_2022.jpg|هەنارێک کە وەک بۆنسای ڕاهێنراوە </gallery> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * [http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/cgi-bin/list_nut_edit.pl: زانیاری لە بارەی ھەنار و پێکھاتەکانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120729071321/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/cgi-bin/list_nut_edit.pl |date=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢ }} * [http://www.nrttv.com/nrt2/Detail.aspx?Jimare=9113 ماڵپەری ئێن ئارتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151202040612/http://www.nrttv.com/NRT2/Detail.aspx?Jimare=9113 |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ }} * [https://web.archive.org/web/20181121171025/http://ba8.org/ مااڵپەڕی بەھەشت] {{خۆراکەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک|میوە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Punica granatum}} [[پۆل:گژوگیاکانی ئاسیای ناوەندی]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:ھێماکانی ھادیس]] [[پۆل:میوەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئێران]] [[پۆل:ڕوەکەکان، بەکارگیراو لە بۆنسای]] izojmwvqrnlndgbpexzwmx7ky7b1bjw 0 10263 1694934 1682345 2026-10-26T06:55:06Z Kent Wang 79550 Chancel of Igreja de São Vicente de Fora 784.jpg 1694934 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Coord|38|42|49.75|N|9|8|21.79|W|type:city(2042326)_region:PT|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = لیسبۆن | ناوی_فەرمی = Lisboa | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Equestrian statue of King José I with Arco Triunfal da Rua Augusta 45.jpg | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = Lisboa.PNG | قەبارەی_ئاڵا = 80px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = Crest of Lisboa.png | قەبارەی_نیشان = 80px | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|پورتوگال}} | جۆری_دابەشکراو١ = | ناوی_دابەشکراو١ = | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٦٤٬٦٥٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.cm-lisboa.pt/ cm-lisboa.pt] | پەراوێزەکان = }} '''لیسبۆن''' پایتەخت و گەورەترین شاری [[پورتوگال|پورتوگالە]]. بەپێی سەرژمێرییەکانی ٢٠٢٢، دانیشتووانی شارەکە نزیکەی ٥٤٨٬٧٠٣ کەسە و ڕووبەرەکی دەکاتە ١٠٠٫٠٥ کیلۆمەتر دووجا.<ref name="dgt">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Áreas das freguesias, concelhos, distritos e país|ناونیشان=http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181105172426/http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> لیسبۆن دەکەوێتە ڕۆژاوای [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]]، لە باکووری کەناری ڕووباری تاگوس. <gallery class=center caption="لیسبۆن - Lisboa"> Lissabon-Largo das Portas do Sol-42-Meerblick-Schiff-2011-gje.jpg Lissabon-Sao Vicente de Fora-20-2011-gje.jpg Chancel of Igreja de São Vicente de Fora 784.jpg Lissabon-Ascensor da Bica-08-2011-gje.jpg Lissabon-Travessa do Sequeiro-02-2011-gje.jpg Lissabon-208-alt und neu-2011-gje.jpg Lissabon-Santa Engracia-08-Panteao Nacional-2011-gje.jpg Lissabon-Largo Trindade Coelho-02-Grillstand-2011-gje.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[:en:Lisbon|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{پایتەختەکانی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Lisbon}} {{تووڵی دەروازە|پورتوگال|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{پورتوگال-کۆلکە}} [[پۆل:لیسبۆن]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:شارەکانی پورتوگال]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ٢یەمی پ.ز]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٢یەمی پ.ز]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە پورتوگال]] 5hdp5y01qmnjyvr5aggwlpw1yiqxw1s 0 11185 1694734 1694171 2026-10-25T20:24:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1694734 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = ڕیچارد مایێر |ناوی تەواو = ڕیچارد مایێر |وێنە = Richard_Meier_at_the_2009_Tribeca_Film_Festival.jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٢ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٣٤]] |شوێنی لەدایکبوون = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = ئەمریکایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](١٩٨٤) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''ڕیچارد مایێر''' (بە [[ئینگلیسی]]: Richard Meier)، لەدایکبووی [[١٢ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٣٤]]، [[تەلارساز]]ی ئەمریکایییە. ڕیچارد مایێر ساڵی [[١٩٨٤]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Meier| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Meier}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نژیاروانانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:تەلارسازەکانی جوولەکە]] byvn3gi8ylglieakxuob5vjrb3j1xvh 0 11200 1694495 1531638 2026-10-25T13:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، نژیاروانی-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694495 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = رێنزۆ پیانۆ |ناوی تەواو = رێنزۆ پیانۆ |وێنە = Renzo Piano (2015).jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٣٧]] |شوێنی لەدایکبوون = [[ئیتالیا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = ئیتالیایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](١٩٩٨) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''رێنزۆ پیانۆ''' (بە [[ئینگلیسی]]: Renzo Piano)، لەدایکبووی [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٣٧]]، [[تەلارساز]]ی ئیتالیایییە. رێنزۆ پیانۆ ساڵی [[١٩٩٨]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Renzo_Piano| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Renzo Piano}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] eb1ql1sietd3bk039ko6wudzesgtsfz 1694609 1694495 2026-10-25T17:04:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694609 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = رێنزۆ پیانۆ |ناوی تەواو = رێنزۆ پیانۆ |وێنە = Renzo Piano (2015).jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٣٧]] |شوێنی لەدایکبوون = [[ئیتالیا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = ئیتالیایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](١٩٩٨) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''رێنزۆ پیانۆ''' (بە [[ئینگلیسی]]: Renzo Piano)، لەدایکبووی [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٣٧]]، [[تەلارساز]]ی ئیتالیایییە. رێنزۆ پیانۆ ساڵی [[١٩٩٨]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Renzo_Piano| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|سیاسەت|ئیتاڵیا}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Renzo Piano}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] idogk3wsxkxpbofx4l1q32y2hno6xmp 1694692 1694609 2026-10-25T20:04:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1694692 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = رێنزۆ پیانۆ |ناوی تەواو = رێنزۆ پیانۆ |وێنە = Renzo Piano (2015).jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٣٧]] |شوێنی لەدایکبوون = [[ئیتالیا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = ئیتالیایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](١٩٩٨) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''رێنزۆ پیانۆ''' (بە [[ئینگلیسی]]: Renzo Piano)، لەدایکبووی [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٣٧]]، [[تەلارساز]]ی ئیتالیایییە. رێنزۆ پیانۆ ساڵی [[١٩٩٨]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Renzo_Piano| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|سیاسەت|ئیتاڵیا}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Renzo Piano}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] e7lq3f9wtrbwvj9tz9ozkg5lnc69c05 0 11202 1694707 1694366 2026-10-25T20:12:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1694707 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = رێم کوولھاس |ناوی تەواو = رێم کوولھاس |وێنە = |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٧ی تشرینی دووەم]]ی [[١٩٤٤]] |شوێنی لەدایکبوون = [[ھۆڵەند]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = ھۆڵەندی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](٢٠٠٠) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''رێم کوولھاس''' (بە [[ئینگلیسی]]: Rem Koolhaas)، لەدایکبووی [[١٧ی تشرینی دووەم]]ی [[١٩٤٤]]، [[تەلارساز]]ی ھۆڵەندییە. رێم کوولھاس ساڵی [[٢٠٠٠]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Rem_Koolhaas| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Rem Koolhaas}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نژیاروانانی ھۆڵەندی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی ھۆڵەندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] pcpf9xo8p92eclfgwgplqdmiyd80mnh 0 11208 1694629 1694172 2026-10-25T17:11:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694629 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = ریچارد راجێرز |ناوی تەواو = ریچارد راجێرز |وێنە = CHBRUCH RICHARD ROGERS 1.jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[٢٣ی تەمموز]]ی [[١٩٣٣]] |شوێنی لەدایکبوون = [[بریتانیا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = بریتانیایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](٢٠٠٧) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''ریچارد راجێرز''' (بە [[ئینگلیسی]]: Richard Rogers)، لەدایکبووی [[٢٣ی تەمموز]]ی [[١٩٣٣]]، [[تەلارساز]]ی بریتانیایییە. ریچارد راجێرز ساڵی [[٢٠٠٧]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Rogers| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|سیاسەت|ھونەرەکان|شانشینی یەکگرتوو|ئیتاڵیا}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Rogers}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:نژیاروانانی بریتانی]] [[پۆل:ڕیچارد ڕۆجەرز]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان ھەیە]] [[پۆل:تەلارسازەکانی جوولەکە]] 4x3wr55pb8g3phbildls1gyih3lpoko 1694689 1694629 2026-10-25T20:03:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1694689 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = ریچارد راجێرز |ناوی تەواو = ریچارد راجێرز |وێنە = CHBRUCH RICHARD ROGERS 1.jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[٢٣ی تەمموز]]ی [[١٩٣٣]] |شوێنی لەدایکبوون = [[بریتانیا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = بریتانیایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](٢٠٠٧) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''ریچارد راجێرز''' (بە [[ئینگلیسی]]: Richard Rogers)، لەدایکبووی [[٢٣ی تەمموز]]ی [[١٩٣٣]]، [[تەلارساز]]ی بریتانیایییە. ریچارد راجێرز ساڵی [[٢٠٠٧]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Rogers| سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|سیاسەت|ھونەرەکان|شانشینی یەکگرتوو|ئیتاڵیا}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Rogers}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:نژیاروانانی بریتانی]] [[پۆل:ڕیچارد ڕۆجەرز]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان ھەیە]] [[پۆل:تەلارسازەکانی جوولەکە]] 1nr04lsh3q84uag5wl2g5904jftv157 0 13048 1694770 1414837 2026-10-25T22:10:19Z KurdishEditor2026 79922 /* کۆمپانیای نالیا */ 1694770 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox television channel |name=کەناڵی ئێن ئاڕ تی |logofile=NRT TV.png |logosize=200px |launch=٢٠١٠ |owner=[[نالیا|کۆمپانیای نالیا]] |picture format=HD |slogan=ڕاستگۆیی، ھاوسەنگی، بوێری |language=[[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و [[کوردیی باکووری|کورمانجی]]) |broadcast area=[[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] |headquarters=[[سلێمانی]]، {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | web = [http://www.nrttv.com www.nrttv.com] | sat serv 1 = [[نایلسات]] | sat chan 1 = ١٢٥٢١ - V - ٢٧٥٠٠ }} '''کەناڵی ئێن ئاڕ تی''' (NRT) (ناوی تەواو: ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی نالیا) کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی و دەزگایەکی میدیایییە کە ساڵی ٢٠١٠ لە [[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] دامەزرا. == سووتاندنی کەناڵ == [[پەڕگە:Nrt-logo.png|٢٠٠px|وێنۆک|چەپ|وێنەی سەرەتای کەناڵەکە]] ئێن ئاڕ تی لەژێر دروشمی «ڕاستگۆیی، ھاوسەنگی و بوێری» لەڕۆژی [[ناڕەزایییەکانی ٢٠١١ی باشووری کوردستان|١٧ی شوباتی ٢٠١١]] بەکاتی کوردستان و لەسەروبەندی ڕووداوەکانی [[١٧ی شوبات]]، NRT یەکەمین کەناڵ بوو کە ڕووداوەکی ئەم خۆپشاندانەی ڕووماڵکرد. لەڕۆژی ١٩ی شوباتی ٢٠١١ ئێن ئاڕ تی ڕایگەیاند: «کەچەند بەرپرسێک داوای وەستاندنی پەخشی کەناڵەکەیان دەکرد، ئەگەرنا بەزەبری ھێز پەخشی کەناڵەکە ڕادەگرن». شەوی ٢٠ی شوباتی ٢٠١١ ھێزێکی چەکدار کە نزیکەی ٥٠ چەکدار دەبوو ھەڵیانکووتایە سەر بارەگای سەرەکی کەناڵەکە لە [[گوندی ئەڵمانی]] شاری [[سلێمانی]] و دوای شکاندنی ئامێرەکانی نێو بارەگاکە، ئاگریان لەبارەگاکە بەردا. دواتر لە ٢٢ی نیسانی ٢٠١١، ئێن ئاڕ تی توانی تەلارەکەی نۆژەنبکاتەوە و دەست بەپەخشی کەناڵەکەی بکاتەوە. == ڕەخنەکان == وێڕای ئەوەی کەناڵەکە بە سەربەخۆ خۆی دەناسێنێت، بەڵام زۆرجار ڕەخنەی ئەوەی لێدەگیرێت کە پاڵپشتی [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] دەکات ئەمەش جگەلەوەی ھێشتا لەڕووی داراییەوە پشتگیری لە [[شاسوار عەبدولواحید]] وەردەگرێت.<ref name=":0">[http://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=2161&Jor=1 ئاوات عەلی: ئێن ئاڕ تی کەناڵی ھەموو خەڵکە و لە حزب و خودی شاسوار عەبدولواحیدیش گەورەترە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201022152406/http://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=2161&Jor=1 |date=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی سەنتەری میترۆ، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref>[http://www.basnews.com/so/babat/592513 شاسوار عەبدولواحید مووچەی کارمەندانی NRT بڕیوە و گوتوویەتی کێ ڕازی نییە با بڕوات]، ماڵپەڕی [[باسنیوز]]، ٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref>[https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=150413 شاسوار عەبدولواحید دەستوەردانی کردووە ھەوڵی کەناڵی ئێن ئاڕتی بۆ گێڕانەوەی کارمەندە ناڕازییەکان شکست دەھێنێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023105709/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=150413 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی شارپرێس، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref> لەبەرامبەر ئەوەی بەچڕی چالاکییەکانی نەوەی نوێ ڕووماڵ دەکەن، ئاوات عەلی بەڕێوبەری کەناڵەکە وتی، «ئێن ئاڕ تی تاکە کەناڵە کە ھەموو حزبەکانی تێدا دەردەکەون، ھیچ کەناڵێک نییە لە ھەرێمدا جگە لە ئێن ئاڕ تی، ڕووماڵی ھەواڵی نەوەی نوێ بکات کە سەدان ھەزار دەنگی ھێناوە.»<ref name=":0"/> == کۆمپانیای نالیا == مێژووی نالیا ڕادیۆ و کەناڵی ئێن ئاڕ تی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ڕۆژانەی کە ھیچ میدیایەکی سەربەخۆ نەبوو لە ھەرێمی کوردستان. لە ٢٠١٠، گرووپێکی ڕۆژنامەوانی ھەستان بە دۆزینەوەی بیرۆکەی دروستکردنی یەکەم کەناڵی میدیای سەربەخۆی بێلایەن، لەلایەن [[نالیا|کۆمپانیای نالیای]] [[شاسوار عەبدولواحید]] خەرجی بۆ کرا. نالیا، کۆمپانیای میدیای [[شاسوار عەبدولواحید]]، کە خاوەن و دامەزرێنەری کۆمپانیای نالیا میدیایە. تاکە کۆمپانیای میدیای سەربەخۆیە لە ھەرێمی کوردستان و لەژێر دروشمەکەی (ڕاستگۆیی، ھاوسەنگی، بوێری) بوونیادنرا. شاسوار زۆرجار بە گەندەڵی تۆمەتبار دەکرێت. لە یەکەم ھەفتەی دەستپێکردنی (١٧ی شوباتی ٢٠١١)، لە ئەنجامی قسەی ئازاد ئێن ئاڕ تی سووتێنرا، بەڵام شاسوار دووبارە دروستیکردەوە و تەنانەت بەھێزتر ھاتەوە. دوایی دوو ساڵ و لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ھەوڵی کوشتنی خاوەن و دامەزرێنەری ئێن ئاڕ تی، [[شاسوار عەبدولواحید]] درا، بەڵام قاچی بریندار بوو. لەوەتەی کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ئێن ئاڕ تی سەرکەوتوو بوو، دوو کەناڵی تەلەڤیزیۆنی زیادکران بۆ ناوەکانی NRT2 و ئێن ئاڕ تی عەرەبی. نووسینگەی سەرەکیی لە [[سلێمانی]]یە، ھەروەھا نووسینگەی لە [[ھەولێر]]، [[بەغدا]]د، [[بروکسێل|برۆکسل]]، [[پاریس]]، [[لەندەن]]، [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن]]، [[ئامەد|دیاربەکر]] و زیاتریش ھەیە، لە باشترین رۆژنامەنووسەکان کە لەم کەناڵەدا کاریان کردووە بریتین لە ئامانج بابانی ، [[هیوا عوسمان]]، [[کارزان عوسمان]]، مەریوان حەسەن، ئاوات عەلی، [[کوردستان ئەحمەد]]، هەکار نهێلی، هەکار ئامێدی، شوان هەرکی، کاژین عومەر، [[ژوان قەرەداغی|ژوان قەرەداخی]]، جەلال رێکانی == لەرەلەری کەناڵ و بەرنامەکانی و ماوەی پەخش == === لەرەلەری کەناڵ === تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆی نالیا لەسەر مانگی دەستکردی [[نایلسات]] دەستی بەپەخشکرد و لەرەلەرەکانی بریتی بوون لە: # لەسەرەتادا بەلەرەلەری (١٠٩٤٩) بەرامبەر بە (٢٧٥٠٠) بە (V) دەستی بەپەخشکرد. # دواتر بە لەرەلەری (١١٥٢٦) بەرامبەر بە (٢٧٥٠٠) بە (H) پەخشی دەکرد. # پاشان بە لەرەلەری (١١١٥٨) بەرامبەر بە (٢٧٥٠٠) بە (v) پەخشی دەکرد. # لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ەوە، بە لەرەلەری (١٢٥٢١) بەرامبەر بە (٢٧٥٠٠) بە (v) پەخش دەکات. # لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٨ەوە، بە لەرەلەری (١٠٩٧١) بەرامبەر بە (٢٧٥٠٠) بە (H) پەخش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فریکوێنسی ئێن ئاڕ تی و ئێن ئاڕ تی ٢ گۆڕدرا|ناونیشان=http://nrttv.com/News.aspx?id=1026&MapID=1|وێبگە=ئێن ئاڕ تی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20180525130746/http://nrttv.com/News.aspx?id=1026&MapID=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ماوەی پەخش === لەسەرەتادا و لە ١٧ی شوباتی ٢٠١١، لەکاتژمێر ٦ی ئێوارەوە تا وەکو ١١ی شەو پەخشی بەرنامەکانی دەکرد، کەتا سووتانی بەردەوام بوو. لەکاتی دووبارەکردنەوەیدا لە کاتژمێر ٣ی ئێوارەوە تاوەکو ١٢ی شەو بەردەوام دەبوو. دواتر لەکاتژمێر ١٢ی نیوەڕۆ تا ٧ی بەیانی پەخشی بەرنامەکانی دەکرد و ئەمە تاوەکو ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ بەردەوام بوو. لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢دا پەخشی بەرنامەکانی بوو بە ٢٤ کاتژمێر. === لە بەرنامەکانی === {| class="wikitable" border="1" |- ! ناوی بەرنامە |- |ھاوڵاتی و دەسەڵات |- |دووجار بیربکەوە |- |١٨٠ |- |بێ سنوور |- |بێ سۆراغ |- | سەکۆ |- | تاوتوێ |- | ڕووداو و مێژوو |- |} == گۆڕینی سیستەمی پەخش بۆ HD == دوای ئەوەی لە ١٧ی شوباتی ٢٠١١ەوە، کەناڵی ئێن ئاڕ تی دەستی بە پەخش کرد بۆ ماوەی ٤ ساڵ بەسیستەمی SD لەپەخش بەردەوام بوو. بۆ نوێکردنەوە و گۆڕینی لایەنی تەکنیکی و سیستەمی پەخش بۆ HD و کردنەوەی خولی پێگەیاندن و بەرزکردنەوەی ئاستی کارمەندەکانی بڕیاریدا بۆ ماوەی ٩٠ ڕؤژ پەخشی خۆی ڕابگرێت. ڕاگرتنی پەخش لە کاتژمێر ١٢ی شەوی ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ بەکاتی ھەولێر دەستی پێکرد و بڕیارە دوای ٩٠ ڕۆژ دەست بکاتەوە بەپەخشی ئاسایی خۆی بە سیستەمی HD. == ئێن ئێم سی == ئێن ئێم سی بریتییە لە: # ئێن ئاڕ تی ئێچ دی: کەناڵی ھەواڵ سەتەلایت کە پەخش بە کوردیی ناوەندی و کوردیی کرمانجی دەکات، کە لە ٢٠١٠ دامەزراوە. # ئێن ئاڕ تی ٢: کەناڵی ھونەر و خێزانی، کە لە ٢٠١٢ دامەزراوە. # ئێن ئاڕ تی عەرەبی: کەناڵی ھەواڵ سەتەلایت، کە لە ٢٠١٦ دامەزراوە. # ئێن ئاڕ تی میدیای ژمارەیی: بەشێکی ئێن ئاڕ تی شەش وێبسایت بەڕێوە دەبات و سێ بەرنامەی مۆبایل، کە لە ٢٠١١ دامەزراوە. # نالیا ئێف ئێم: ڕادیۆ مۆسیقای پەخشی ئێستگە و ھەواڵ، کە لە ٢٠١٠ دامەزراوە. # نالیا میدیا پەیمانگا: پەیمانگایەکی ڕاھێنانی تیشک خستنەسەر پیشەی میدیا، کە لە ٢٠١٥ دامەزراوە. # میدیای پام: کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنان کە ڕاگەیاندن بەرھەم دەھێنێت بۆ بەرھەم یان خزمەتگوزاریی بازرگانی، کە لە ٢٠١٤ دامەزراوە. == گەشتی ھەواڵەکان == * سەری ھەموو کاتژمێرێک کورتەی ھەواڵەکان. * کاتژمێر ١٢ی نیوەڕۆ و ٨ی شەو و ١٢ی شەو و ٣ی بەیانی گەشتی ھەواڵەکان بە [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]]. * کاتژمێر ١ی نیوەڕۆ و ٥ی شەو و ٥ی بەیانی گەشتی ھەواڵەکان بە [[کوردیی باکووری]]. == پەخشی عەرەبی == ڕۆژی ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦، لەڕێگای کردنەوەی کەناڵێکی دیکەوە بەفەرمی پەخشی ئێن ئار تی عەرەبی دەستی بەوەشانی خۆیکرد کەبەرنامەکانی بە [[زمانی عەرەبی]]ن. == داخستنیی کەناڵەکە == بەڕێوەبەرایەتی کەناڵی ئێن ئاڕتی (٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠) ڕایگەیاند، کاتژمێر ٢:١٥ خولەکی بەرەبەیانی ئەمڕۆ ھێزێکی ئەمنیی ھەڵیکوتایە سەر ئۆفیسی سەرەکی کەناڵەکەمان و پەخشی کەناڵەکەیان ڕاگرت و پاش ئازاردانێکی زۆری کارمەندێکی خەفەری پەخشی کەناڵ، دەرگای کەناڵەکەیان داخست و ھێزێکیشیان لەبەردەم کەناڵەکەدا جێگیر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=داخستنیی کەناڵی ئێن ئاڕتی|ناونیشان=https://nrttv.com/News.aspx?id=37713&MapID=1&fbclid=IwAR2PDDxO-w_G1Eb9yjiAiamy7Hg2w_P0Snj1Gf_uL9D2GO_Jqp5Sz3CR0gM#.X9SNWH_r-7M.facebook|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=NRT.TV}}</ref> پێشتریش وەزارەتی ڕۆشنبیریی ھەرێم لەبارەی داخستنی کەناڵەکەوە ڕاگەیەنراوێکی بڵاو کردەوە و (٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠) ڕایگەیاند، لەبەر پابەندنەبوونی کەناڵی ئێن ئاڕتی بە ڕێنمایی تایبەت بە ڕێکخستنی بواری میدیای بیستراو و بینراو، بەتایبەتی ھەڵسوکەوتکردنی نابەرپرسانەی لەم کاتەدا کە دوورە لەیاسا و لۆژیک ئەو کەناڵە دادەخرێت. بەگوێرەی نوسراوێکی وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی ھەرێمی کوردستان، بەھۆی ئەوەی گوایە کەناڵەکە پابەندی ڕێنمایییەکان نەبووە، بڕیاری داخستنی کەناڵی ئێن ئاڕ تی تاوەکو ھەفتەیەکی دیکە درێژکردووەتەوە. [[پەڕگە:وەزارەتی ڕۆشنبیری.jpg|200px|وێنۆک|نوسراوی وەزارەتی ڕۆشنبیری بۆ کەناڵی ئێن ئاڕتی|ناوەڕاست]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|NRT|ئێن ئاڕ تی}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.nrttv.com/}} * {{فەیسبووک|naliatv}} {{کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکان}} {{ئاژانس و ماڵپەڕە ھەواڵنێرییە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ|ڕۆژنامەوانی}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمپانیای نالیا]] [[پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠١٠ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:ماس میدیا لە سلێمانی]] olsa2ls90p6jx4dop7zcnchlvkq1jsb 0 17479 1694903 1647950 2026-10-26T04:38:20Z CommonsDelinker 62 "Turkman_girl_in_national_dress.jpg" سڕاوە؛ [[c:User:Krd|Krd]] ئەم پەڕگەی لەسەر کامانز سڕیەوە بە ھۆی: No permission since 18 October 2026. 1694903 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|تورکمانەکانی عێراق|تورکمانەکانی سووریا}} '''تورکمان''' یان '''تورکمەن''' گرووپێکی تورکین کە خەڵکی ئاسیای ناوەڕاستن و بە شێوەیەکی سەرەکی لە تورکمانستان و ناوچەکانی باکوور و باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران و باکووری ڕۆژئاوای ئەفغانستان دەژین.  هەروەها کۆمەڵەیەکی گەورەی تورکمان لە ئۆزبەکستان، کازاخستان دەبینرێن.  بە زمانی تورکمانی قسە دەکەن. وەک هەموو تورکەکانی تر، پێشتر [[تەنگرییەت|تەنگرییەکانی]] بوون تا ئیسلام هات. ئێستا زۆربەیان موسڵمانن هەرچەندە هەندێکیان بە تەنگرییەت و [[ئایینی بەھایی|بەهایی]] دەمێننەوە.<ref name="celcar.indiana.edu">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://celcar.indiana.edu/materials/language-portal/turkmen/index.html|سەردێڕ=Who are the Turkmen and where do they live?|ساڵ=٢٠٢١|وێبگە=Center for Languages of the Central Asian Region|بڵاوکەرەوە=[[Indiana University Bloomington]]|شوێن=[[Bloomington, Indiana]]|orig-year=2020|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200603164120/https://celcar.indiana.edu/materials/language-portal/turkmen/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢١}}</ref><ref>Mehmet Kara, ''Türkmen Türkleri Edebiyatı (The Literature of the Turkmen Turks)'', Türk Dünyası El Kitabı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1998, pp. 5-17</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Gökçür|یەکەم١=Engin|ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Upon Common Word Existence of Turkmen Turkish and Turkey's Turkish Dialects|journal=The Journal of International Social Research|بەرگ=٨|issue=36|پەڕە=١٣٥|doi=10.17719/jisr.2015369495|doi-access=free}}</ref><ref name="turkm">{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|author-link=Moojan Momen|title=Turkmenistan|encyclopedia=Draft for "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_turkmenistan|access-date=May 23, 2008}}</ref> ==بنچینەی ناوی تورکمان== مەزەندە دەکرێت کە ناوەکە لە لێکدراوی دوو وشەی فارسی ھاتبێ (تورک مانەند)‌کە بە واتای (ھاوشێوەی تورک)دێت، چونکە زمان و بەرگاری ئۆغوزەکان ھەر ھەمان زمان و شێوەی تورکانی [[سەمەرقەند]] و [[بوخارا]] بوو. بۆ جیاکردنەوەی ئۆغوزە موسڵمانەکان بە تورکمان ناسران. لە کتێبی ئەلئەساب (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: الانساب) کە دانەرەکەی ناوی (ئیمام ابی السعد السمعانی)یە و لە باکووری خوراسان دا ژیاوە و ساڵی ١١٦٦ زایینی مردووە، لە دوو توێی پەرتووکەکەیدا بە ھەزارەھا نازناوی باوی ئەوسای خوراسان و تورکستانی باس کردووە بەڵام نازناوی تورکمانی تێدا نیە وەک چۆن نازناوی (کوردستانی)یشی تێدا نیە چونکە ناوی کوردستانیش لە دوایین رۆژگاری سەلجووقەکان پەیدا بووە. ھەر خۆی ناوبژیوان بووە لە کێشەیەک لە نێوان خەڵکی شارێکی ئەوسای خوراسان و تیرەیەکی ئۆغوز. خوراسانیش ئەوسا ھەرێمێکی بەربڵاوتر بوو لە ئێستاو گشت شارەکانی رۆژھەڵاتی [[ئێران]] و [[ئەفغانستان]] و وڵاتی سەمەر‌قەند و بوخارای دەگرتەوە. لە دوای پەیدابوونی مەغۆل رۆلی سەلجووقەکان نەماو، تورکمانەکان بوون بە ھاریکارو جێگرەوەی سوڵتانەکانیان لە [[بەغدا]]، [[تەورێز]]، [[کوردستان]] و [[ئەنادۆڵ]].‌ دوو دەوڵەتی قەرەقوویونلوو و ئاق قوویونلوو پێکھێنا کە بە دەستی یەکەویە [[شیعە]]کان لە ناوبران. لە [[ئەنادۆڵ|ئاسیای بچووک]] رۆڵی گرینگیان ھەبووە لە بنیاتنانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] کە بابەگەورەیان لە تۆرەمەی تیرەیەکی تورکمانەکانە بە ناوی عوسمانجیق. ئەتابەگانی زەنگی لە [[حەلەب]] و [[دیمەشق]] لەشکرەکانیان ھەر لە تورکمان پێک دەھات کە شارەزابوون لە ئەسپسواری و تیرھاوێژی شایستە بوون و لە شەری دژ بە خاچ ھەڵگران بەشێکی گرینگی لەشکری [[سەلاحەدینی ئەییووبی]] یان پێک دەھێنا. و دواتر لە [[مەمالیکەکان|دەوڵەتی مەمالیک]] لە [[میسر]] ڕۆڵی گرینگیان ھەبووە.<ref>کتێبی (الانساب) دانانی الامام ابی سعد ابوبکر التمیمی السمعانی (١١٦٦مردووە) بەشی ٣ لاپەڕە ٤٣، چاپی قاھیرە، ١٩٨٠</ref> == مێژووی کۆن == بۆ پاراستنی سەربەخۆیی خۆیان، ئەو عەشیرەتانەی لە تورکمانستاندا مانەوە، لە هاوپەیمانی سەربازیدا یەکدەگرنەوە، هەرچەندە پاشماوەی پەیوەندییە خێڵەکییەکان تا سەدەی بیستەم مانەوە.  پیشەی نەریتی ئەوان کشتوکاڵ و ئاژەڵداری و پیشەی دەستی جۆراوجۆر بوو.  نموونە کۆنەکانی هونەری کارپێکراو (بە پلەی یەکەم فەرش و زێڕینگەریی) ئاستێکی بەرزی کولتوری هونەری فۆلکلۆر نیشان دەدەن.  هەروەها سەلجوک، خورازمی، قارە قویونلو، ئاق قۆیونلو، عوسمانی و ئەفشاری لە عەشیرەتەکانی تورکمانی چینیق، بەگدیلی، ییوا، بەیاندور، کەیی و ئەفشاری.<ref name="turkmens">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://search.rsl.ru/ru/record/01003677256|سەردێڕ=Abu'l Ghazi Bahadur "The Genealogy of the Turkmens" (in Russian)|وێبگە=Russian State Library|بڵاوکەرەوە=Паровая тип. К.М. Федорова|ساڵ=١٨٩٧|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200227184356/https://search.rsl.ru/ru/record/01003677256|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سه‌رچاوه== {{سەرچاوەکان}} {{گەلانی تورک}} {{جەماوەرناسیی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Turkmens}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئەفغانستان|عێراق}} {{ئێران-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:تورک]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەفغانستان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکمانستان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مێژووی تورک]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا]] 737pcffidyry7krk4cc95u3d12c0ris 0 19283 1694858 1649059 2026-10-26T01:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694858 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشەکەڵ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشكل}}<br>{{lang-en| Rashakal}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.58969| 44.75089}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشەکەڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58969| 44.75089 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٨٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشەکەڵ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] naa8vwuyfboep4n4ma3aw369bsea0xs 0 19287 1694787 1649074 2026-10-25T22:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694787 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزان مەلا براییم | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزان ملا برایم}}<br>{{lang-en| Razan Mala Braim}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.58857| 44.79459}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزان مەلا براییم''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58857| 44.79459 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٧٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٧٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزان مەلا براییم''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] qdflge4q3p1rb38nefuyoyn6h0qkq49 0 19309 1694946 1649048 2026-10-26T07:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694946 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەژدوور | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزدوور}}<br>{{lang-en| Razhdur}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.5892| 44.80949 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەژدوور''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.5892| 44.80949 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەژدوور''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] 052sia1oqyo4yjj5m1ef86lk3b46f8m 0 19310 1694798 1649071 2026-10-25T22:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694798 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزوێکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزویکة}}<br>{{lang-en| Razweka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.50618| 44.86782 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزوێکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50618| 44.86782 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزوێکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] hhxhva8fho7znsxoyisf5xtkskysck8 0 19337 1694795 1649073 2026-10-25T22:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694795 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزمیر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزمیر}}<br>{{lang-en| Razamir}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.50804| 44.89637 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزمیر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50804| 44.89637 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزمیر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] h16oljnjcqggfl9qnpo2z1mfoaqnmfj 0 19401 1694860 1649057 2026-10-26T01:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694860 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشەھەرمێیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشةهرمیان}}<br>{{lang-en| Rasha Harmeyan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69994| 44.97760}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشەھەرمێیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69994| 44.97760 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشەھەرمێیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] c6ihwvhhyoduh2schjzjt6dj5qgsqz4 0 20464 1694494 1177536 2026-10-25T13:33:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1694494 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە}}{{بێ سەرچاوە}}{{داتابۆکس}}'''ڕێنجەرز''' یانەیەکی تۆپی پێی سکۆتلاندیە لەساڵی [[١٨٧٢]] لە شار گلاسکۆ لە ووڵاتی سکۆتلاندا دامەزاراوە ، یانەکە خاوەن یاریگایەکی جوانە بەناوی ئایبرۆکس ستادیۆم کە جێگای زۆرتر لە 51 هەزار هاندەر دەگرێتەوە ، یانەکە ڕکابەرێکی ١٠٠ ساڵەی هەیە لەگەڵ یانەی [[سێلتیک|سەلتیک]] ی هاو شاری لە خولی سکۆتلەندا. == '''دەستکەوتەکان''' == *پاڵەوانانی خولی سکۆتلەندا ٥١ جار *جامی سکۆتلەندا ٣٣ جار *جامی خولی سکۆتلەندی ٢٧ جار *جامی یوفا یەک جار لەساڵی ١٩٧٢ == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rangers F.C.}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧٢ لە سکۆتلاند]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٨٧٣]] [[پۆل:چاندی گلاسگۆ]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێی سکۆتلاند]] f31mccwohluuxfzbwlk9hoj8rh9jrsb 1694610 1694494 2026-10-25T17:05:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:بەڕازیل|بەڕازیل]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:تۆپی پێ|تۆپی پێ]] 1694610 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە}}{{بێ سەرچاوە}}{{داتابۆکس}}'''ڕێنجەرز''' یانەیەکی تۆپی پێی سکۆتلاندیە لەساڵی [[١٨٧٢]] لە شار گلاسکۆ لە ووڵاتی سکۆتلاندا دامەزاراوە ، یانەکە خاوەن یاریگایەکی جوانە بەناوی ئایبرۆکس ستادیۆم کە جێگای زۆرتر لە 51 هەزار هاندەر دەگرێتەوە ، یانەکە ڕکابەرێکی ١٠٠ ساڵەی هەیە لەگەڵ یانەی [[سێلتیک|سەلتیک]] ی هاو شاری لە خولی سکۆتلەندا. == '''دەستکەوتەکان''' == *پاڵەوانانی خولی سکۆتلەندا ٥١ جار *جامی سکۆتلەندا ٣٣ جار *جامی خولی سکۆتلەندی ٢٧ جار *جامی یوفا یەک جار لەساڵی ١٩٧٢ == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rangers F.C.}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|بەڕازیل|شانشینی یەکگرتوو|تۆپی پێ}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧٢ لە سکۆتلاند]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٨٧٣]] [[پۆل:چاندی گلاسگۆ]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێی سکۆتلاند]] bkkgi97q0tczi06gsjo9t0a1e1930p5 0 24851 1694816 1541701 2026-10-25T23:07:44Z Bilalinfo 57400 /* ئەکتەران */ 1694816 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television | name = یووسفی پێغەمبەر | native_name = یوسف پیامبر | image = Prophet Joseph.JPG | image_upright = 0.9 | image_alt = | caption = | genre = [[ئایین]]ی{{ھن}}[[مێژوو|مێژوویی]] | creator = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور{{ھن}}جەمال شوورجە | based_on = | writer = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور | screenplay = | story = [[قورئان]] | director = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور | starring = [[مستەفا زەمانی]]{{ھن}}مەحموود پاکنییەت{{ھن}}کەتایوون ڕیاحی{{ھن}}[[جەعفەر دێھقان]]{{ھن}}ئیلھام حەمیدی{{ھن}}ڕەحیم نەورۆزی{{ھن}}لەیلا بولووکات | narrated = | theme_music_composer = پەیمان یەزدانیان | country = ئێران | language = [[زمانی فارسی|فارسی]] | num_episodes = ٤٥ | producer = ڕەسووڵ ئەحادی | editor = حوسێن زەندبەف | cinematography = | runtime = | company = | distributor = سێرێن فیلمز | budget = | network = IRIB TV1 | first_aired = {{start date|٢٠٠٨|١٢|٢٧|df=y}} | last_aired = | followed_by = }} '''یووسفی پێغەمبەر'''، '''یووسفی ڕاستگۆ'''، یان '''یووزارسیف''' بە کورتکراوەیی ({{بە فارسی|یوسف پیامبر}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٨ە لە دەرھێنانی فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە، کە چیرۆکی پێغەمبەر [[یووسف]] لە [[قورئان]]دا دەگێڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2013%5C01%5C30%5Cstory_30-1-2013_pg3_4|سەردێڕ=ANALYSIS: Sanctity and sensitivity|دوایین=Hamid|یەکەم=Naqib|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> ھەروەھا باسێکی مێژوویی سەردەمی عەمارنەی [[میسری کۆن]] دەکات. == ئەکتەران == {| class="wikitable" |-بەشداربووان ! ناوی ئەکتەر!! ناوی کاراکتەر |- | [[مستەفا زەمانی]]|| یوسف |- | کەتایۆن ڕەیحانی || زولەیخا |- | [[مەحموود پاکنێت]]|| پێغەمبەر یەعقوب |- | ڕەحیم نەورۆزی || ئەخناتون |- | لەیلا بلوکات || نەفەرتیتی |- | ئیلھام حەمیدی || ئاسینات |- | مھوش صبرکن || کالی ماما |- | ئەردەلان شەجاع کاوە || فریشتە وەحی |- | زھیر یاری || بنیامین |- | پەروانە مەعسوومی || خاتوو نەتی |- | ئەمیر حوسێن مودەرس || ئیناروس |- | سیروس کھوری نەژاد || نیمی سابوو |- | محمد عەلی سلێمان تاش || ئاپۆپیس |- | زەھرا سەعیدی || فایەقە |- | کوروش زارعی || لاوی |- | عەباس ئەمیری || ئالیخماھوو |- | ئیسماعیل سوڵتانیان || کیمونی |- | فیشتە سر ئەبندی || لیا |- | جیھانبەخش سوڵتانی || ئامنحوتەبی سێیەم |- | محمد جەواد تاھری || مالیک |- | ڕەزا رەزەوی || ھۆرێمھۆپ |- | داوود شێخ || یەھوودا |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{IMDb title|3084150}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئیسلام|ئێران|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] o384qvtihgl8yulnd4i5113upa9tp8q 1694817 1694816 2026-10-25T23:15:54Z Bilalinfo 57400 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1694817 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = یووسفی پێغەمبەر | native_name = یوسف پیامبر | image = Prophet Joseph.JPG | image_upright = 0.9 | image_alt = | caption = | genre = [[ئایین]]ی{{ھن}}[[مێژوو|مێژوویی]] | creator = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور{{ھن}}جەمال شوورجە | based_on = | writer = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور | screenplay = | story = [[قورئان]] | director = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور | starring = [[مستەفا زەمانی]]{{ھن}}مەحموود پاکنییەت{{ھن}}کەتایوون ڕیاحی{{ھن}}[[جەعفەر دێھقان]]{{ھن}}ئیلھام حەمیدی{{ھن}}ڕەحیم نەورۆزی{{ھن}}لەیلا بولووکات | narrated = | theme_music_composer = پەیمان یەزدانیان | country = ئێران | language = [[زمانی فارسی|فارسی]] | num_episodes = ٤٥ | producer = ڕەسووڵ ئەحادی | editor = حوسێن زەندبەف | cinematography = | runtime = | company = | distributor = سێرێن فیلمز | budget = | network = IRIB TV1 | first_aired = {{start date|٢٠٠٨|١٢|٢٧|df=y}} | last_aired = | followed_by = }} '''یووسفی پێغەمبەر'''، '''یووسفی ڕاستگۆ'''، یان '''یووزارسیف''' بە کورتکراوەیی ({{بە فارسی|یوسف پیامبر}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٨ە لە دەرھێنانی فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە، کە چیرۆکی پێغەمبەر [[یووسف]] لە [[قورئان]]دا دەگێڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2013%5C01%5C30%5Cstory_30-1-2013_pg3_4|سەردێڕ=ANALYSIS: Sanctity and sensitivity|دوایین=Hamid|یەکەم=Naqib|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> ھەروەھا باسێکی مێژوویی سەردەمی عەمارنەی [[میسری کۆن]] دەکات. دروستکردنی زنجیرەکە لە تیرماهی ٢٠٠٣ لە شارۆچکەی سینەماییی جەنگی پیرۆز بە ٤٥ ئەڵقە دەستی پێکرد. وێنەگرتنی زنجیرەکە لە ئایاری ٢٠٠٤ دەستی پێکرد و لە ئازاری ٢٠٠٧ کۆتایی هات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8802-07302/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%8A-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وضع آب و هوای تهران |ناونیشان=https://tabnak.ir/fa/tags/28698/1/%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D8%A2%D8%A8-%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=تابناک {{!}} TABNAK |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8802-07302/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%8A-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2026-10-25 |سەردێڕ=سریال یوسف پیامبر در کدام کشور ساخته شد؟ + تصاویر |ناونیشان=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4018906-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=روزنامه دنیای اقتصاد |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Entekhab.ir |first=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |ڕێکەوت=2023-12-07 |سەردێڕ=ویدیو / بازدید از لوکیشن سریال «یوسف پیامبر» پس از ۱۷ سال |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/748922/%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%DB%B1%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |بڵاوکەرەوە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2009-05-05 |سەردێڕ=یوزارسیف؛ وامدار سینوهه |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/7772/%DB%8C%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D9%81-%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%88%D9%87%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/9647642/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D9%BE%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.irna.ir}}</ref> ئەم زنجیرەیە لە ساڵانی دواتریشدا چەندین جار لە ئای فیلم و کەناڵی سەحەرەوە پەخشکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=میزان |first=خبرگزاری |ڕێکەوت=2023-11-04 |سەردێڕ=پخش دو سریال محبوب «یوسف پیامبر» و «پایتخت» از آی‌فیلم |ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/4742643/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%88-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%DB%8C%E2%80%8C%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=خبرگزاری میزان |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری میزان |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8802-14265/%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%D9%83%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%8A-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] == ئەکتەران == زنجیرەکە ٥٦ ئەکتەری سەرەکی و زیاتر لە ١٥٠ ئەکتەری پاڵپشتی تێدابوو. لیستی ناوی بەشێک لە ئەکتەرەکانی زنجیرەکە کە بەپێی ڕۆڵەکانیان دابەشکراوە، بەم شێوەیەیە: {| class="wikitable" |-بەشداربووان ! ناوی ئەکتەر!! ناوی کاراکتەر |- | [[مستەفا زەمانی]]|| یوسف |- | کەتایۆن ڕەیحانی || زولەیخا |- | [[مەحموود پاکنێت]]|| پێغەمبەر یەعقوب |- | ڕەحیم نەورۆزی || ئەخناتون |- | لەیلا بلوکات || نەفەرتیتی |- | ئیلھام حەمیدی || ئاسینات |- | مھوش صبرکن || کالی ماما |- | ئەردەلان شەجاع کاوە || فریشتە وەحی |- | زھیر یاری || بنیامین |- | پەروانە مەعسوومی || خاتوو نەتی |- | ئەمیر حوسێن مودەرس || ئیناروس |- | سیروس کھوری نەژاد || نیمی سابوو |- | محمد عەلی سلێمان تاش || ئاپۆپیس |- | زەھرا سەعیدی || فایەقە |- | کوروش زارعی || لاوی |- | عەباس ئەمیری || ئالیخماھوو |- | ئیسماعیل سوڵتانیان || کیمونی |- | فیشتە سر ئەبندی || لیا |- | جیھانبەخش سوڵتانی || ئامنحوتەبی سێیەم |- | محمد جەواد تاھری || مالیک |- | ڕەزا رەزەوی || ھۆرێمھۆپ |- | داوود شێخ || یەھوودا |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{IMDb title|3084150}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئیسلام|ئێران|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] 8l74cw5tl2ciqj60dnxsvxvu3ltt7t5 4 25122 1694820 1694097 2026-10-26T00:03:16Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1694820 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٨٠٣٤٥ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٣٨٧٥ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٥٤٨٥٥ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٤ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٩٦ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٦٥ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٣٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٣٣١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٣٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٢٦ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١١٦ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٦٦٧ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠٠١ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٦٤١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٢٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٤١ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٩٣ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٨٦١ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٣٧٢ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٩ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٢ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 17pcjehykzpzf828kyov4opkycth0tu 4 25128 1694821 1694098 2026-10-26T00:03:26Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1694821 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٤ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٦٥ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٣٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٣٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٢٦ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١١٦ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠٠١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٢٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٤١ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٨٦١ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٣٧٢ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٩ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٢ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٨ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٨٢٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 5f8j8kepgd3pmu46s36igjgyy29d2ol 0 25466 1694974 1649042 2026-10-26T07:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694974 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژارەوا | ناوی_فەرمی = ژارآباد - Jarava | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Zharabad | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2256|frame-long=44.9646|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مەرگەوەڕ|مەرگەوەڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1573 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 1017 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژارەوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مەرگەوەڕ]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژارەوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شێرەکان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەزەکەند]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[لۆرکان]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ژەرەژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٠١٧) کەس و (١٦٤) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 41edfvtx8rtqe0dq3d134ck40c1ygns 0 25478 1694801 1649068 2026-10-25T22:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694801 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزگە | ناوی_فەرمی = رزگە - Razgə | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Razgeh | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.3322|frame-long=44.8855|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مەرگەوەڕ|مەرگەوەڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1598 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 512 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزگە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مەرگەوەڕ]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەزگە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ڕاژان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[بەست، ورمێ|بەست]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نێرگی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ناری، ورمێ|ناری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٥١٢) کەس و (٩٢) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[ڕەزگە، سەردەشت]] * [[ڕەزگەی خواروو]] * [[ڕەزگەی سەروو]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] rnk4j7tmo0mnxohlpm8sojrgtu4bpio 0 26752 1694565 1546187 2026-10-25T16:34:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1694565 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Coord|50|52|34.16|N|4|25|19.24|E|type:landmark|display=title}} '''ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای''' ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتیە لە ساڵی [[٢٠٠١]]دا دامەزراوە کە ھەندێک لە وڵاتانی رۆژاوای ئاسیا لە خۆدەگرێت کە پێکھاتوون لە [[چین]]، [[ڕووسیا]]، [[قیرغیزستان]]، [[کازاخستان]]، [[تاجیکستان]]، [[ئۆزبەکستان]]. بێجگە لە ئۆزبەکستان وڵاتەکانی تر ئەندامی «کۆمەڵەی پێنج قۆڵی شانگھای» بوون کە لە ساڵی [[١٩٩٦]]دا دامەزرا بەڵام دوای ھاتنی ئۆزبەکستان بۆ ناو کۆمەڵەکە، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ «ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای». ئامانجە ڕاگەیێنراوەکانی ڕێکخراوەکە خۆی دەگرێتەوە لە نەھێشتن و قەڵاچۆکردنی تیرۆر و توندوتیژی و لەناوبردنی ھەموو جۆرە بزووتنەوەیەکی جیاخوازی و ھەروەھا ڕێگری کردن لە بازرگانی ماددە ھۆشبەرەکان و [[چەک]]، بەڵام زۆربەی چاودێرە سیاسیەکان وەکو ھاوپەیمانیەکی سەربازی سەیری دەکەن کە ئامانجی ڕکابەرایەتی کردنی [[ناتۆ]]یە. == بەستەر بۆ دەرەوە == [http://www.sectsco.org ماڵپەڕی فەرمیی ڕێکخراوەی ھاوکاریی شانگھای] {{پۆلی کۆمنز|Shanghai Cooperation Organisation}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|ئەورووپا|ئێران|ئابووری|سیاسەت|چین|ھیندستان|پاکستان|ڕووسیا|تاجیکستان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٩٩٦ لە ئاسیا]] [[پۆل:پەیوەندییەکانی چین و ڕووسیا]] [[پۆل:ڕێکخراوە سەربازییە نێودەوڵەتییەکان]] rzokj2u8ryzrpv1jsmvd8t1x8nc3y9t 0 27008 1694936 1531965 2026-10-26T07:33:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1694936 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[زانستی سیاسی]]دا، '''ڕەوایی''' یا '''شەرعییەت''' یا '''مەشرووعییەت''' بریتییە لە ڕادەی وەرگیراوی و پەسەندکراویی [[دەسەڵات|دەسەڵاتێک]] (زیاتر یاسایەکی حاکم یا [[ڕژێم|ڕژێمێک]]) لە لایەن [[گەل|جەماوەرەوە]]. "دەسەڵات" نیشاندەری پێگەیەکی تایبەتە لەناو [[حکوومەت|حکوومەتێکی]] دامەزراودا، بەڵام "ڕەوایی" نیشاندەری سیستەمێکە لە [[گۆڕەپانی دەسڕۆیی]] (sphere of influence) -ی حکوومەتێکدا. ڕەوایی یا شەرعییەتی سیاسی مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ حکوومەتکردن، کە نەبوونی، حکوومەت تووشی داتەپین و قەتیسمانەوە لە کاری یاسادانان ئەکا. ==بەستەری دەرەکییەکان== [http://plato.stanford.edu/entries/legitimacy Political Legitimacy - Stanford Encyclopedia of Philosophy] {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:سەروەری]] [[پۆل:چاندی سیاسی]] [[پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان]] ayxd9gu4j1hpj4r4zzgtrsz1tae8ddn 0 27086 1694408 1694281 2026-10-25T12:05:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694408 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو=ژان دارک |وێنە=Joan of Arc miniature graded.jpg |ناوی خۆماڵی=Jeanne d'Arc |زمانی ناوی خۆماڵی=[[فەڕەنسی]] |ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٤١٢ی زایینی |شوێنی لەدایکبوون=[[فەڕەنسا|شانشینی فەڕەنسا]] |ڕێکەوتی مەرگ=٣٠ی ئایاری ١٤٣١ (١٩ ساڵ ژیاوە) |شوێنی مەرگ=نۆرماندی (ئەوکات لەژێر دەسەڵاتی [[شانشینی ئینگلتەرا]] بوو) }} '''ژان دارک''' ({{بە فەڕەنسی|Jeanne d'Arc}}، یان '''خاتوونی ئۆرلیان''' ({{بە فەڕەنسی|La Pucelle d'Orléans}})؛ ١٤١٢ – ٣٠ی ئایاری ١٤٣١) کەسایەتییەکی پیرۆزە لە مێژووی [[فەڕەنسا]]دا، وەک بەرگریکاری نەتەوەی فەڕەنسی دەناسرێت، بەھۆی ڕۆڵی لە گەمارۆدانی ناوچەی ئۆرلیان و سوور بوونی لەسەر تاج لەسەرنانی چارڵزی حەوتەمی فەڕەنسا لە کاتی [[جەنگی سەد ساڵە]]دا. بووە سەرکردەیەکی سەربازی کە وەک ڕزگارکەرێکی فەڕەنسا دەبینرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Joan of Arc|ناونیشان=https://www.newadvent.org/cathen/08409c.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.newadvent.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Who Was Joan of Arc? {{!}} National Catholic Register|ناونیشان=https://www-ncregister-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.ncregister.com/cna/who-was-joan-of-arc?amp=&amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17032684496456&csi=1&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.ncregister.com/cna/who-was-joan-of-arc?amp=#amp_tf=From%2520%25251%2524s&aoh=17032684496456&csi=1&referrer=https%253A%252F%252Fwww.google.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www-ncregister-com.cdn.ampproject.org|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231222182853/https://www-ncregister-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.ncregister.com/cna/who-was-joan-of-arc?amp=&amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17032684496456&csi=1&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.ncregister.com/cna/who-was-joan-of-arc?amp=|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژان دارک، لە دەوروبەری ساڵی ١٤١٢ لە شاری دۆمرێمای فەڕەنسا لەدایکبووە، کچێکی چاو نەترس بووە و ڕۆڵێکی سەرەکی لە جەنگی سەد ساڵەدا گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Heritage History {{!}} Story of Joan of Arc by Andrew Lang|ناونیشان=https://www.heritage-history.com/index.php?c=read&author=lang&book=joan&story=childhood|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.heritage-history.com}}</ref> بە بانگەشەی ڕێنمایی خودایی، چارڵزی حەوتەمی ڕازی کرد کە ڕێگەی پێبدات سەرکردایەتی ھێزەکانی فەڕەنسا بکات دژی [[ئینگلیز]]ەکان. ژان دارک یارمەتی ھەڵگرتنی گەمارۆی ئۆرلیانی دا لە ساڵی ١٤٢٩، وەک شایەتحاڵ لە ئاھەنگی تاج لەسەرنانی چارڵزی حەوتەم بەشدار بوو. دوای ئەوەی لەلایەن بۆرگۆندییەکانەوە گیرا و بە ئینگلیزەکان فرۆشرا و دواتر بەھۆی دژایەتیکردنی شانشینی ئینگلتەرا و جادووگەرییەوە دادگایی کرا. لە ساڵی ١٤٣١ لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا سوتێندرا. لە ساڵی ١٩٢٠ وەک کەسایەتییەکی پیرۆز ناوی خرایە مێژووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Joan of Arc - Death, Facts & Accomplishments|ناونیشان=https://www.biography.com/military-figures/joan-of-arc|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Biography|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Joan of Arc: biography, characteristics and execution|ناونیشان=https://humanidades.com/en/joan-of-arc/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=https://humanidades.com/|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|ژن|مێژوو|شەڕ}} {{پۆلی کۆمنز|Jeanne d'Arc}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤١٢]] [[پۆل:مێژووی ڕوان]] [[پۆل:مردووانی ١٤٣١]] [[پۆل:ژان دارک]] [[پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ژنان لە جەنگ]] az8oufpwo157hn7wy91vbjksa2z9p9e 0 33800 1694651 1531815 2026-10-25T19:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694651 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەبەت | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = شاری ھەتاو، خومارۆ | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = Rabat City 2020.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری ڕەبەت لە ساڵی ٢٠٢٠ | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ڕەبەت|ڕەبەت]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١١٥٠ | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥،٧٥٠ کەس | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ | وێبگە = }} '''ڕەبەت''' ناوی شارێکی [[سەردەشت (شارستان)|شارستانی سەردەشت]]ە کە لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]ی وڵاتی [[ئێران]] ھەڵکەوتووە. بەپێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ١٥،٧٥٠ کەس بووە. == ڕێگاکانی ڕەبەت == ڕەبەت لە باکوور لەگەڵ [[مەھاباد]]، لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بۆکان]]، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بانە]]، لە باکووری ڕۆژاوا لەگەڵ [[پیرانشار]] و لە ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ [[زێی بچووک]] و شاری [[سەردەشت]] ڕیگای ھەیە. ڕیگاکانی شاری ڕەبەت لەگەڵ او شارانەی خوارە ئاوایە: {| class="wikitable" |- ! شار!! وڵات!! ڕیگا (کیلۆمەتر) |- | [[ورمێ]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٢١٥ کیلۆمەتر |- | [[مەھاباد]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ١٠٣ کیلۆمەتر |- | [[نەغەدە]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ١٣٥ کیلۆمەتر |- | [[سەردەشت]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ١٥ کیلۆمەتر |- | [[پیرانشار]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٩٠ کیلۆمەتر |- | [[شنۆ]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ١٣٠ کیلۆمەتر |- | [[بانە]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٦٥ کیلۆمەتر |- | [[بۆکان]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ١٣٠ کیلۆمەتر ڕیگای ڕەبەت-خەلیفان-بۆکان |- | [[بۆکان]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٩٠ کیلۆمەتر ڕیگای شوسە ڕەبەت-بۆکان |- | [[سەقز]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ١٢٥ کیلۆمەتر |- | [[قەڵادزێ]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٥٠ کیلۆمەتر |- | [[سنووری کێلێ|سنووری کێلێی سەردەشت]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٢٥ کیلۆمەتر |- | [[سنووری تەمەرچین|سنووری تەمەرچینی پیرانشار]] || {{ئاڵا|کوردستان}} || ٩٨ کیلۆمەتر |- | [[تەورێز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٣١٥ کیلۆمەتر |- | [[تاران]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٧٣٥ کیلۆمەتر |} == پێشانگا == <gallery> | قەبارەی وێنە = 250px | شرۆڤەی وێنە = دیمەنێکی شاری ڕەبەت لە ساڵی ٢٠١٦٢٠٢٠ | وێنەی نەخشە = | قەبارەی نەخشە = </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] * [[شارستانی سەردەشت]] * [[سەردەشت]] * [[میراوە]] * [[نەڵاس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|شارەکانی پارێزگای ورمێ]] [[پۆل:شارەکانی شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏]] fent2mmm1aufry6orffh5evu29izmye 0 38062 1694720 1694204 2026-10-25T20:17:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694720 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox settlement |name = ماوندڤیل |official_name = Moundville, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی ھەیل، ئەلاباما|ھەیل]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 12.03 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٢٬٤٢٧ |population_metro = |population_density_km2 = 201.75 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ماوندڤیل''' ({{بە ئینگلیزی|Moundville}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی ھەیل، ئەلاباما|کەرتی ھەیل]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٢٬٤٢٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ١٢٫٠٣ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٢٠١٫٧٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. == پەراوێز == {{پەراوێز}} {{کەرتی ھەیل، ئەلاباما}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Moundville, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] j2mfkdjq88dqzphqo5zlt12e5vrdbvv 0 38063 1694725 1694199 2026-10-25T20:20:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694725 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox settlement |name = ماونت فێرنۆن |official_name = Mount Vernon, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی مۆبیل، ئەلاباما|مۆبیل]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 13.81 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ١٬٥٧٤ |population_metro = |population_density_km2 = 113.98 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ماونت فێرنۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Mount Vernon}}، {{IPA-en|maʊnt ˈvɜr nən}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی مۆبیل، ئەلاباما|کەرتی مۆبیل]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ١٬٥٧٤ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ١٣٫٨١ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ١١٣٫٩٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. == پەراوێز == {{پەراوێز}} {{کەرتی مۆبیل، ئەلاباما}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] te8fft0v9gqw4mo52orh84n3jz3ht1v 0 38064 1694721 1694203 2026-10-25T20:18:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694721 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox settlement |name = ماونتین بروک |official_name = Mountain Brook, Alabama |settlement_type = [[شار]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما|جێفەرسۆن]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 33.18 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٢٠٬٤١٣ |population_metro = |population_density_km2 = 615.22 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ماونتین بروک''' ({{بە ئینگلیزی|Mountain Brook}}، {{IPA-en|ˈmaʊn tn brʊk}}) شارێکە لە [[کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما|کەرتی جێفەرسۆن]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٢٠٬٤١٣ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٣٣٫١٨ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٦١٥٫٢٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. == پەراوێز == {{پەراوێز}} {{کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Mountain Brook, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٢٩]] [[پۆل:شارەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] f4046rmvfbbisxkytiu71z33kvd7mw4 0 38587 1694590 1549936 2026-10-25T16:38:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694590 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|چەمکێکی مێژوویی|ڕێگەی ئاوریشم وەکوو گرووپێکی ھونەری|ڕێگەی ئاوریشم (ڕێکخراوی ھونەری)}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Transasia trade routes 1stC CE gr2.png| 230px|وێنۆک|چەپ|ڕێگای ئاوریشم]] '''ڕێگای ئاوریشم''' تۆڕێکە لە ڕێگەکان کە لە [[ئاسیا|ئاسیاەوە]] ھەتا [[ئەورووپا]] کێشراون و لە سەردەمی کۆندا بۆ بازرگانی لە نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای جیھان دروست کرابوون. ئەم تۆڕە ڕێگای بێجگە لە کاریگەری بازرگانی لەسەر ئەو ناوچانەی کە لێیان تێدەپەڕێ، کاریگەری چاندی زۆریشی ھەبووە.<ref>http://www.silk-road.com/artl/srtravelmain.shtml {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525113916/http://www.silk-road.com/artl/srtravelmain.shtml |date=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> == ئەمانەش ببینە == [[ئەو شارانەی دەکەونە سەر ڕێگای ئاوریشم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{کۆمنز|Silk Road|ڕێگای ئاوریشم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئابووری}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێگای ئاوریشم| ]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە چین]] [[پۆل:دانوستانی نێونەتەوەیی]] [[پۆل:مێژووی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتی ھان]] [[پۆل:مێژووی شاھانەی چین]] [[پۆل:مێژووی دێرینی عێراق]] e1zu4hmozyoso228uux0olh0mnxc0dh 0 40820 1694859 1649058 2026-10-26T01:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694859 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشەگۆم | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشةکوم}}<br>{{lang-en| Rashagom}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.72717| 44.36294}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشەگۆم''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.72717| 44.36294 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سرێشمە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشەگۆم''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سرێشمە]] لە [[قەزای خەلیفان]] لە [[ئیدارەی سۆران|ئیدارەی سەربەخۆی سۆران]] [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای خەلیفان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی خەلیفان]] m7o4deoyg7dayqqvwumksgbxq3ok2pk 0 40930 1694409 1694270 2026-10-25T12:05:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694409 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ڕەفیق سابیر |وێنە = |قەبارەی وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٥ی تەممووزی ١٩٥٠ |شوێنی لەدایکبوون = [[قەڵادزێ]]، [[عێراق]] |ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|٢٠٢٦|٢|٢٨|١٩٥٠|٧|٥}} |شوێنی مردن = [[ستۆکھۆڵم]]، [[سوێد]] |شوێنی گۆڕ = قەڵادزێ |پیشە = [[شاعیر]]، [[نووسەر]]، [[لێکۆڵەر]]، مامۆستای زانکۆ |زمان = [[کوردی]] |نەتەوە = [[کورد]] |ڕەگەزنامە = [[عێراق]]، [[سوێد]] |خوێندن = [[زانکۆی بەغدا]] (بەکالۆریۆس)<br />ئەکادیمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکان لە سۆفیا (دکتۆرا) |بواری کارکردن = شیعر، فەلسەفە، ناسیۆنالیزم، کۆمەڵناسی |کارە دیارەکان = ''پشکۆکان دەگەشێنەوە''، ''لاوکی ھەڵەبجە''، ''ئیمپراتۆریای لم''، ''لە ستایشی ژیاندا'' |خەڵاتە دیارەکان = خەڵاتی کلاس دی ڤیلدێ (٢٠٠١)<br />خەڵاتی ئەدەبیی مامۆستا ئیبراھیم ئەحمەد (٢٠٠٧)<br />خەڵاتی ناوەندی پێنی کوردی (٢٠٢٢)<br />مەدالیای شەرەفی یەکێتیی نێودەوڵەتیی نووسەرانی کورد (٢٠٢٢) |ھاوسەر = ئێکا (کۆچکردوو ٢٠٢١) |منداڵەکان = ماریا }} '''د. ڕەفیق سابیر''' (٥ی تەممووزی ١٩٥٠ لە [[قەڵادزێ]] – ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[ستۆکھۆڵم]]) شاعیر، نووسەر، لێکۆڵەر و بیرمەندێکی ھاوچەرخی [[کورد]] بوو.<ref name="speemedia_death">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شاعیری گەورەی کورد ڕەفیق سابیر کۆچی دواییکرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=151580&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> سابیر بە یەکێک لە پێشەنگەکانی قۆناغی نوێخوازی لە شیعری ھاوچەرخی کوردیدا پۆلێن دەکرێت، کە توانی ڕەھەندی فیکری و فەلسەفی لەگەڵ زمانی شیعردا ئاوێتە بکات.<ref name="knwe_bio">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=رەفیق سابیر، بەشیعر دەرەقەتی كارەساتەكان نەهات! |ناونیشان=https://www.knwe.org/KU/Details/27501 |وێبگە=knwe.org |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008210154/https://www.knwe.org/KU/Details/27501 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەناوبانگترین دەقی شیعریی ئەو «لاوکی ھەڵەبجە»یە (بە تەنیا جێی مەھێڵن) کە وەک مانیفێستێکی شیعری بۆ مەرگەساتی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانکردنی شاری ھەڵەبجە]] تۆمار کراوە.<ref name="wishe_poem">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=به‌ته‌نیا جێی مه‌هێڵن |ناونیشان=https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=12759&Jor=6 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> جگە لە بەرھەمە ئەدەبییەکانی، خاوەنی چەندین توێژینەوەی ئەکادیمی و فیکرییە دەربارەی ناسیۆنالیزم، مێژووی ھاوچەرخی بزووتنەوەی کوردی و پێکھاتەی کۆمەڵایەتیی خێڵ لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا.<ref name="hewalname_bio">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=د. رەفیق سابیر – هەواڵنامەی کتێب |ناونیشان=https://www.hewalname.com/ku/?p=2913 |وێبگە=hewalname.com |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == ژیاننامە == === سەرەتای ژیان و خوێندن === ڕەفیق سابیر لە ٥ی تەممووزی ١٩٥٠ لە شارۆچکەی [[قەڵادزێ]] لە ناوچەی پشدەر لەدایک بووە.<ref name="mang_bio">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نووسەران |ناونیشان=http://www.mangpub.com/writersdt?id=48 |وێبگە=mangpub.com |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> قۆناغی سەرەتایی و ئامادەییی خوێندنی لە زێدی خۆی و شاری [[سلێمانی]] تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٧٠ لە بەشی زمانی کوردیی کۆلێژی ئەدەبیات لە [[زانکۆی بەغدا]] وەرگیرا و لە ساڵی ١٩٧٤ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لەو بەشەدا بەدەستھێنا.<ref name="rahand_bio">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=دکتۆر رەفیق سابیر کێیە |ناونیشان=https://rahandpress.com/?p=10865 |وێبگە=rahandpress.com |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> پاش تەواوکردنی زانکۆ، بۆ ماوەیەک لەسەر کاری میری دامەزرا، بەڵام بەھۆی زەبروزەنگی ڕژێمی بەعسەوە فەرمانەکەی جێھێشت.<ref name="borekayi_book">سدیق بۆرەکەیی، مێژووی وێژەی کوردی، بەرگی سێیەم، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر ٢٠٠٨، لاپەڕە ٢١٣.</ref> دواتر بە مەبەستی درێژەدان بە خوێندنی باڵا، لە ھاوینی ساڵی ١٩٨٢ ڕووی لە وڵاتی [[بولگاریا]] کرد. لە ئەکادیمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکان لە شاری [[سۆفیا]] درێژەی بە خوێندنی فەلسەفە دا و لە ھاوینی ساڵی ١٩٨٧ بڕوانامەی دکتۆرای بەدەستھێنا. تێزی دکتۆراکەی لەژێر ناونیشانی «ڕۆڵی کولتوور لە پێکھێنانی ھۆشیاریی نەتەوەیی کورد» پێشکەش کرد.<ref name="wishe_death">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شاعیری گەورە رەفیق سابیر كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=198199&Jor=8 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === خەباتی سیاسی و پێشمەرگایەتی === لە ھاوینی ساڵی ١٩٧٢ تا ئەیلوولی ١٩٧٨ لە بەغدا وەک ڕۆژنامەنووس لە ڕۆژنامەی «بیری نوێ» کاریکرد.<ref name="hewalname_bio" /> لە نیسانی ساڵی ١٩٧٩دا پەیوەندی بە ھێزەکانی پێشمەرگەی [[حیزبی شیوعیی عێراق]]ەوە کرد و لە شاخەکانی کوردستان گیرسایەوە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٨١، لەگەڵ کۆمەڵێک لە نووسەرانی شۆڕشگێڕ، بەشداری لە دامەزراندنی «یەکێتیی نووسەرانی کوردستان» کرد و گۆڤاری «نووسەری کوردستان»یان وەک ئۆرگانی ئەو یەکێتییە بڵاوکردەوە.<ref name="knwe_bio" /> لە ساڵی ١٩٩٠ بە شێوەیەکی فەرمی لە کاری حیزبی کشایەوە تا خۆی بۆ کاری ئەدەبی و فیکری تەرخان بکات.<ref name="rojnews_death">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شاعیر و نووسەری کورد ڕەفیق سابیر کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://rojnews.news/?p=672535 |وێبگە=rojnews.news |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> لە کایەی سیاسەتی فەرمیدا، لە ساڵی ٢٠٠٩ لەسەر لیستی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە ئەندامی [[پەرلەمانی کوردستان]]، بەڵام دوای دوو ساڵ کارکردن، لە ساڵی ٢٠١١ دەستی لە کاری پەرلەمانتاری کێشایەوە.<ref name="knwe_bio" /> === ژیان لە تاراوگە و کاری ڕۆشنبیری === لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٨٩دا وەک پەنابەر لە وڵاتی [[سوێد]] نیشتەجێ بوو.<ref name="hewalname_bio" /> لە بەھاری ١٩٩١ بە ھاوکاریی کۆمەڵێک نووسەری کورد (د. کەمال میراودەلی، ھاشم کۆچانی و کاروان عەبدوڵڵا) گۆڤاری وەرزیی فیکری و کولتووریی «ڕابوون»یان لە ستۆکھۆڵم دامەزراند کە تا سەرەتای ساڵی ٢٠٠١ بەردەوام بوو و چەندین وتاری لێکۆڵینەوەیی تێدا بڵاوکردەوە.<ref name="hewalname_bio" /> لە ساڵی ٢٠٠٦دا گەڕایەوە ھەرێمی کوردستان و وەک سەرۆکی مەڵبەندی کوردۆلۆجی لە شاری سلێمانی دەستبەکاربوو.<ref name="halabjapedia">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=زانیارینامەی هەڵەبجە | ڕەفیق سابیر |ناونیشان=https://www.halabjapedia.com/article/5961 |وێبگە=halabjapedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == ڕوانگەی فیکری و شێوازی ئەدەبی == ڕەفیق سابیر بە یەکێک لە دەنگە دیارەکانی بزووتنەوەی نوێخوازی دادەنرێت؛ بەپێی ھەندێک سەرچاوە، ئەو یەکێک بووە لەو شاعیرانەی کە لە ساڵی ١٩٧٠دا پشتیوانیی لە بەیاننامەی «ڕوانگە» کردووە بۆ نوێکردنەوەی ئەدەبی کوردی.<ref name="speemedia_death" /> تایبەتمەندیی دەقەکانی ڕەفیق سابیر بریتی بوو لە ئاوێتەکردنی فەلسەفە لەگەڵ ئازارەکانی نەتەوەکەیدا؛ بۆ نموونە لە دەقی «وڵاتەکەم»دا ڕەخنە لە گیروگرفتی کۆمەڵگە دەگرێت.<ref name="borekayi_book" /> بەشێکی بەرچاو لە ھۆنراوەکانی بۆ چەندین زمانی جیھانی وەک ئینگلیزی، سوێدی، فەڕەنسی، عەرەبی، دانمارکی، ھۆڵەندی و فارسی وەرگێڕدراون.<ref name="wishe_death" /> لە ساڵی ٢٠٠٠دا کۆمەڵێک لە شیعرەکانی لەلایەن ڕەخنەگر و وەرگێڕ (عەبدوڵڵا تاھیر بەرزنجی)یەوە لەژێر ناونیشانی «من الشعر الكردي الحديث - قصائد مختارة» وەرگێڕدرانە سەر زمانی عەرەبی.<ref name="arabic_book">من الشعر الكردي الحديث - قصائد مختارة، ترجمة: عبدالله طاهر البرزنجي، الطبعة الأولى ٢٠٠٠، أربيل، ص ٣٦-٣٩.</ref> === شێواندنی دەقی «لاوکی ھەڵەبجە» === قەسیدەی «لاوکی ھەڵەبجە» کە بە مانیفێستی کارەساتی ھەڵەبجە دادەنرێت، ساڵانە لەلایەن ھونەرمەندانەوە دەکرێتە گۆرانی و مارش. بەڵام لە ساڵی ٢٠١٤دا ڕەفیق سابیر بە فەرمی ناڕەزایەتیی دەربڕی بەرامبەر شێواندنی شیعرەکەی؛ کاتێک ھونەرمەندێک گۆرانییەکەی بەو تێکستە دەستکاریکراوە وتەوە کە پێشتر لەلایەن نووسەرێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە (ساڵح سووزەنی) دەستکاری کرابوو. سابیر ڕایگەیاند کە ئەو دەستکاریکردنە بێ مۆڵەتی ئەو بووە و بە «ناھەقی» بەرامبەر بە دەقە ڕەسەنەکەی لە قەڵەمی دا.<ref name="rudaw_protest">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نووسەری "بەتەنیا جێی مەهێڵن" ناڕەزایی دەردەبڕێ |ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/categories/culture/1416523 |وێبگە=rudaw.net |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == کۆچی دوایی == لە سەرەتای کانوونی دووەمی ٢٠٢١دا، (ئێکا)ی ھاوسەری بەھۆی نەخۆشیی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد، و سابیر بۆ مەرگی ئەو ھۆنراوەی «ئاوێزانبوون»ی نووسی.<ref name="rachlaken_wife">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هاوسەری د. رەفیق سابیر-ی شاعیر كۆچی دوایی كرد |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/details/17726 |وێبگە=rachlaken.com |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> دواتر لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٢٥دا، ڕاگەیەندرا کە خودی ڕەفیق سابیر بە شێوەیەکی کتوپڕ تووشی نەخۆشیی شێرپەنجە بووە و نەشتەرگەرییەکی بۆ ئەنجامدراوە.<ref name="xelk_cancer">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شاعیری كورد "ڕەفیق سابیر" تووشی شێرپەنجە بووە - تۆڕی میدیایی خەڵک |ناونیشان=https://xelk.org/2025/12/16/28073/ |وێبگە=xelk.org |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> دوای ململانێیەکی توند لەگەڵ نەخۆشییەکە، لە کاتژمێر ٨:٣٠ی سەرلەبەیانیی ڕۆژی شەممە، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، لە نەخۆشخانەی کارۆلینسکا لە ستۆکھۆڵم لە تەمەنی ٧٦ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.<ref name="kurdmonitor_death">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=رەفیق سابیر، شاعیرانە ژیا و شاعیرانەش مرد |ناونیشان=https://kurdmonitor.com/sorani/culture/706/ |وێبگە=kurdmonitor.com |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> سەرۆکی ھەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی، لە پەیامێکدا پرسە و سەرەخۆشیی ئاراستەی خانەوادەکەی کرد و بە «ڕووناکبیری دیاری کوردستان» وەسفی کرد.<ref name="presidency_condolence">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەرۆک نێچیرڤان بارزانی سەرەخۆشی لە خانەوادەی شاعیری ناودار ڕەفیق سابیر دەکات |ناونیشان=https://presidency.gov.krd/sarok-nechyrvan-barzany-sarakhoshy-la-khanaoaday-shaaayry-naodar-rafyk-sabyr-dakat/ |وێبگە=presidency.gov.krd |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> سابیر پێش مردنی سێ وەسێتی سەرەکیی بەجێھێشتبوو: # تەرمەکەی بگەڕێندرێتەوە بۆ کوردستان و لە زێدی خۆی لە قەڵادزێ بنێژرێت.<ref name="kurdmonitor_death" /> # سەرجەم کتێب و کتێبخانە تایبەتییەکەی پێشکەشی کتێبخانەی گشتیی قەڵادزێ بکرێت.<ref name="kurdmonitor_death" /> # نامە ئەدەبییە ئاڵوگۆڕکراوەکانی پاش مەرگی کۆبکرێنەوە و بڵاوبکرێنەوە.<ref name="kurdmonitor_death" /> تەرمی سابیر لەسەر ئەرکی نووسینگەی قوباد تاڵەبانی لە وڵاتی سوێدەوە گەڕێندرایەوە، و لە ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦ گەیشتەوە ھەرێمی کوردستان.<ref name="channel8_qubad">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لەسەر ئەرکی نووسینگەی قوباد تاڵەبانی، تەرمی ڕەفیق سابیر گەیشتەوە خاکی نیشتمان |ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/200666 |وێبگە=channel8.com |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژی دواتر لە ھۆڵی ڕۆشنبیریی ڕانیە بە ئامادەبوونی ھەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانی، مەراسیمێکی ڕێزلێنانی بۆ ئەنجام درا و پاشان لە گۆڕستانی قەڵادزێ بە خاک سپێردرا.<ref name="k24_burial">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئەمڕۆ تەرمی شاعیری کورد رەفیق سابیر بەخاک دەسپێردرێت |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/910361 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕۆژی دووشەممە ٢٧ی نیسان پرسەکەی لە مزگەوتی ئەحمەدی حاجی عەلی لە سلێمانی بەڕێوەچوو.<ref name="channel8_qubad" /> == بەرھەمەکان == === دیوانە شیعرییەکان === * ''پشکۆکان دەگەشێنەوە'' (بەغدا ١٩٧٦، ئێران ١٩٧٩)<ref name="hewalname_bio" /><ref name="arabic_book" /> * ''ڕێژنە'' (مەھاباد، ١٩٧٩) * ''سووتان لەبەر باراندا'' (لەندەن، ١٩٨٥ / ١٩٨٧)<ref name="arabic_book" /> * ''وەرزی سەھۆڵبەندان'' (لەندەن، ١٩٨٧) * ''لاوکی ھەڵەبجە'' (بەیرووت، ١٩٨٩) * ''کاروانسەرا'' ([[ئۆپسالا]]، ١٩٩٠) * ''وەرزە بەردینە'' (ئەڵمانیا / [[ئۆپسالا]]، ١٩٩٢)<ref name="hewalname_bio" /><ref name="arabic_book" /> * ''دیوانی ڕەفیق سابیر'' (بەرگی یەکەم، سوێد، ١٩٩٣) * ''ئاوێنە و سێبەر'' (ستۆکھۆڵم، ١٩٩٦) * ''ژوانی ڕووناکی'' (ستۆکھۆڵم / [[ھەولێر]]، ١٩٩٧)<ref name="arabic_book" /> * ''ڕوونبوونەوە'' (ستۆکھۆڵم، ٢٠٠١) * ''ڕاز و گومان'' (کۆبەرھەمی شیعری لە دوو بەرگدا، سلێمانی، ٢٠٠٦ / ٢٠٠٧) * ''ئەویننامە'' (بانە، ٢٠١٧) * ''شەوچرا'' (سەرجەمی بەرھەمە شیعرییەکان بە ئەلفوبێی لاتینی، ئامادەکردنی: خەلیل دھۆکی، دیاربەکر، ٢٠١٩)<ref name="wishe_shawchra">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=به‌رهه‌مێكى ڕەفیق سابیر بە لاتینی بڵاو کرایەوە |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=74513&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === کتێبە فیکری و لێکۆڵینەوەکان === * ''بەرەو مێژوو'' (سوێد، ١٩٩١) * ''ئیمپراتۆریای لم: دەربارەی ئیسلام، خێڵ و ناسیۆنالیزم'' (سوێد، ١٩٩٨؛ سلێمانی، ٢٠٠٣، ٢٠١٤) * ''کولتوور و ناسیۆنالیزم'' (سوێد، ٢٠٠٢؛ سلێمانی، ٢٠٠٨) * ''عێراق بە دیموکراتیکردن یان ھەڵوەشاندنەوە'' (سلێمانی، ٢٠٠٥) * ''بەستانداردکردنی زمان و ئەلفوبێی کوردی'' (سلێمانی، ٢٠٠٨ / ٢٠١٤) * ''ڕوانین لە بوولێڵدا'' (بانە، ٢٠١٣؛ سلێمانی، ٢٠١٥) * ''ڕوانین بە ڕووناکیدا'' (سلێمانی، ٢٠٢٢)<ref name="nishtman_books">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سێ كتێبی نوێی ڕەفیق سابیر بڵاودەكرێنەوە |ناونیشان=https://nishtmandialog.com/post/%DA%95%DB%95%D9%81%DB%8C%D9%82-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B1 |وێبگە=nishtmandialog.com |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''لە دنیای گوڵاندا: باسێک لەبارەی ھونەری ھایکۆی یابانی'' (سلێمانی، ٢٠٢٢)<ref name="nishtman_books" /> * ''پەیڤ و پەیام: ھەڵبژاردەی نووسینەکان ١٩٧٠-١٩٨١'' (ئامادەکردنی: بوار نوورەدین، سلێمانی، ٢٠٢٢)<ref name="nishtman_books" /> * ''لە ستایشی ژیاندا: یاداشت و ئەزموونەکان'' (سلێمانی، ٢٠٢٣) == خەڵاتەکان == * '''خەڵاتی ئەدەبیی کلاس دی ڤیلدێ (Klas de Vylder):''' لە ساڵی ٢٠٠١ لە سوێد پێی بەخشراوە.<ref name="hewalname_bio" /> * '''خەڵاتی ئەدەبیی بڵێ (مامۆستا ئیبراھیم ئەحمەد):''' لە ساڵی ٢٠٠٧ لە شاری سلێمانی پێی بەخشراوە.<ref name="hewalname_bio" /> * '''خەڵاتی ڕێزلێنانی ناوەندی پێنی کوردی:''' لە ساڵی ٢٠٢٢ پێی بەخشراوە.<ref name="hewalname_bio" /> * '''مەدالیای شەرەف:''' لەلایەن یەکێتیی نێودەوڵەتیی نووسەرانی کوردەوە لە ساڵی ٢٠٢٢ پێی بەخشراوە.<ref name="arabic_book" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|وێژەی کوردی|وێژە|کوردستان|عێراق|سوێد}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی قەڵادزێ]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] [[پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی سوێد]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] 6q69kdtqe4ix893dy34valvfltv5atv 0 42366 1694872 1549904 2026-10-26T04:33:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1694872 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=شوبات ٢٠٢٠}} }} [[پەڕگە:Achilles-tendon.jpg|٣٠٠px|وێنۆک|چەپ|تاندۆنی ئاشیل کە ماسوولکەی گاسترۆکنێمیووس، بە پاژنەوە دەلکێنێت]] '''ڕەفیسکە''' یان '''تاندۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Tendon}}) کۆمەڵێک شانەی ڕیشاڵی فیبرۆزییە، ماسوولکەکان بە ئێسکەوە دەلکێنێ و لە ھەمبەر کێشان و وەزەندا خۆڕاگرە. پێکھاتەی تاندۆن و [[بەندۆک]] ھەردوو لە کۆڵاژنە، بەو جیاوازییەی کە بەندۆک ئێسک بە ئێسکەوە، دەبەستێتەوە و تاندۆن، ماسوولکە بە ئێسکەوە. == سەرچاوەکان == [http://www.emedicine.com/asp/dictionary.asp?keyword=tendon ئیمێدیسین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201013125300/http://www.emedicine.com/asp/dictionary.asp?keyword=tendon |date=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} {{کۆئەندام و ئەندامەکانی مرۆڤ}} {{تووڵی دەروازە|لەشی مرۆڤ|پزیشکی|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Tendons}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆئەندامی ئێسکبەندی]] [[پۆل:ڕەفیسکەکان]] izti4nqganpfwv10gadm3b7u8xkcmiw 0 42503 1694935 1531964 2026-10-26T07:33:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1694935 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەوانبێژی''' بریتییە لەو وتە ڕەوان و کاریگەرییەی لەگەڵ بارودۆخی گوێگر یان خوێنەر بگونجێت بۆ ئەوەی مەبەستەکەی بە ڕوونی بەخوێنەر یان گوێگرەکە بگەیەنێت و چێژی پێ ببەخشێت و کاری تێ بکات، ئەمەش دەبێت نووسەرەکە لێزان و شارەزاناین وشە و دەقەکان لەبار و داڕشتی تۆکمە و ڕێکخستنی ژیربێژییانە بنووسێت. == زانستی ڕەوانبێژی == ئەو ھونەر و دەستوور و بنەمایانە دەکۆڵێتەوە کە دەبن بە مایەی ڕەوانی و جوانی و کاریگەری قسە و پاراستینی لەلێڵی و شل و شێواوی. == ڕەوانبێژانی کورد == لە نێو ئەدەبیاتی [[کورد]]ان چەندان دەست و پەنجەی دەقە شیعری بەڕەوانبێژی دەبینرێت لەوێنەی [[نالی]] و [[عەبدوڵڵا گۆران]] و [[ھێمن]] و [[حاجی قادری کۆیی]] و [[ئەحمەدی خانی]] و چەندانی دیکە. == سەرچاوەکان == * بەدەستکارییەوە لە پەرتووکی خوێندکاری زمانی کوردی پۆلی ١٢ی - ھەرێمی کوردستان {{پۆلی کۆمنز|Rhetoric}} {{شریتی دەروازە|وێژە|زمانی عەرەبی|دەروونناسی|فەلسەفە|ھونەرەکان}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەوانبێژی]] [[پۆل:مێژووی لۆژیک]] [[پۆل:مێژووی فەلسەفە]] [[پۆل:مێژووی بیرۆکەکان]] [[پۆل:لۆژیکی فەلسەفی]] [[پۆل:فەلسەفەی زمان]] [[پۆل:چیرۆکگێڕی]] dnbi10z05rw8ohvl9yti5zw97pb5rmk 0 43369 1695048 1367197 2026-10-26T10:38:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695048 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ژاک کارتیێ | ناوی_خۆماڵی = Jacques Cartier | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فەڕانسەوی | وێنە = Jacques Cartier 1851-1852.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = نیگارەی خەیاڵی ژاک کارتیێ بە قەڵەمی تیۆفیل ھامێل ساڵی ١٨٤٤ | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣١ی دیسەمبێری ١٤٩١ | شوێنی لەدایکبوون = سانت مالۆ، بریتانی، [[فەڕانسە]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ١ی سێپتەمبری ١٥٥٧ | شوێنی مردن = سانت مالۆ، بریتانی، [[فەڕانسە]] | ھۆکاری مردن = تاعوون | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = شوێندۆز و جیھان‌گەڕ | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەفزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژۆ = Jacques Cartier Signature.svg | جێگری_واژۆ = | قەبارەی_واژۆ = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ژاک کارتیێ''' (٣١ی دێسەمبری ١٤٩١- ١ی سێپتەمبری ١٥٥٧) ({{بە فەڕەنسی|Jacques Cartier}}) شوێندۆز و جیھانگەڕی [[فەڕانسە|فەڕانسەوی]] بوو کە توانی بەشی فەڕانسەویی ئێستای [[کانادا]] بخاتە ژێر دەسەڵاتی فەڕانسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001439 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100112052056/http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001439 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100112052056/http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001439 |date=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ }}</ref><ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/97444/Jacques-Cartier</ref><ref>http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10123</ref><ref>http://www.newadvent.org/cathen/03392b.htm</ref> ژاک کارتیێ یەکەمین کەس بوو لە کاری ناونان و نەخشە‌داڕێژی لە خاکی کانادا ئەنجام دابێت.<ref>His maps are lost but referenced in a letter by his nephew Jacques Noël, dated 1587 and printed by Richard Hakluyt with the Relation of Cartier's third voyage, in The Principall Navigations [...], London, G. Bishop, 1600.</ref> کارتیێ ناوی شوێنەکانی بە پێی ناوە ڕەسەنەکان کە [[سوورپێستەکان]] کەڵکیان لێ‌وەردەگرت دەنا. == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|فەڕەنسا|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Jacques Cartier}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٩١]] [[پۆل:مردووانی ١٥٥٧]] [[پۆل:کەنەدا لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:دۆزەرەوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:دۆزەرەوە فەڕەنسییەکان]] mrtt8cax3pl68ecdrkeho5rtznrjupc 4 73272 1694931 1100000 2026-10-26T06:23:03Z Hamid Hassani 16501 /* وێنەی پەیکەرەی میرزا عەبدولقادری پاوەیی لە شاری پاوە، لەلایەن پەیکەرەتاش، بەشیر ناسری */ کوانێ؟ 1694931 wikitext text/x-wiki {{کاندیداکانی وێنەی ھەڵبژێردراو/سەرپەڕە}} {{بۆکسی ئەرشیڤ|* [[ویکیپیدیا:دیوەخان/وێنەی ھەڵبژێردراو/ئەرشیڤی ١|ئەرشیڤی ١]]}} ==وێنەی مناڵانی کوردستان، گوندی دێریش سەر بە شاری مێردین== [[File:Zarokên Dêrîş.jpg|thumb|center|300px|مناڵانی کوردستان، گوندی دێریش سەر بە شاری [[مێردین]] <br /> وێنەگر: دورزان جیرانۆ]] === {{بەڵێ}} === # [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|لێدوان]]) ‏٠١:٤٠، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥ (UTC) #>[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٣:٤٧، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٦:٣٤، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} <font size="0.5px">(١ی گوڵانی ٢٧١٤)</font> ‏١٠:٠٦، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Qian.neewan|Qian.neewan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Qian.neewan|لێدوان]]) ‏٠٧:١٤، ٥ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Hamid Hassani|Hamid Hassani]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamid Hassani|لێدوان]]) ‏٠٤:٣٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) === {{نەخێر}} === ===لێدوان=== گۆڕیم، ئەو نەورۆز کۆن ببوو زۆر، ویستم لەو ماوەیە بیگۆڕم بەس وێنە و کاتێکی باشم نەدۆزییەوە بۆ دەستکاری، سپاس بۆوێنەکەت > [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٣:٥١، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥ (UTC) :دەستخۆش. ھەمیشە چەن وێنەیەکی کاندیدکراوی ئامادەمان ھەبێ، دەتوانین زوو زوو بیانگۆڕین. [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|لێدوان]]) ‏١٢:٠٠، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥ (UTC) == وێنەی حوسێنی کۆکەن، پێکھێنەری ئەشکەوتە بەردینەکەی مەیگۆڕێ == [[پەڕگە:Xalo Hossain Kokan (3).jpg|300px|center|وێنۆک|وێن‏‏‏ە‏‏‏ [[حوسێنی کۆکەن|خالۆ حوسێن کۆکەن]] لە د‏‏‏ە‏‏‏ری ئەشک‏‏‏ە‏‏‏وتەک‏‏‏ە‏‏‏ی خۆی]] === {{بەڵێ}} === # [[بەکارھێنەر:Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ismail.Sharifi|لێدوان]]) ‏٢٣:٠٦، ١١ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٦:٢٩، ١٢ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # >[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٢:٤٨، ١٢ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} <font size="0.5px">(٢٢ی گوڵانی ٢٧١٤)</font> ‏١٣:١٦، ١٢ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # وێنەیەکی جوانە. تەنیا نیگەرانی مۆڵەتنامەکەییم لەسەر کۆمنزدا. چەند وێنەیەکت لەسەر کۆمنزدا سڕاونەتەوە، ھیوادارم کێشە بۆ ئەمەشیان ساز نەبێت. [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|لێدوان]]) ‏١٠:٥٣، ١٦ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Hamid Hassani|Hamid Hassani]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamid Hassani|لێدوان]]) ‏٠٤:٣٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) === {{نەخێر}} === ===لێدوان=== ==وێنەی ئەشکەوتی کەرەفتوو== [[File:Eşkewtî kereftû.JPG|thumb|center|300px|[[ئەشکەوتی کەرەفتوو]]، یەکێک لە بەرھەمە مەزنەکانی تەلارسازیی بەردیە کە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە نێوان دوو شاری [[سەقز]] و [[دیواندەرە]] ھەڵکەوتووە.]] === {{بەڵێ}} === # [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|لێدوان]]) ‏١١:٠٢، ١٦ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٢٠، ٨ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) # >[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٤، ٩ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} <font size="0.5px">(١٨ی پووشپەڕی ٢٧١٤)</font> ‏١٣:٢٧، ٩ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Hamid Hassani|Hamid Hassani]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamid Hassani|لێدوان]]) ‏٠٤:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) === {{نەخێر}} === ===لێدوان=== تازە ئەوەی پێش ئەوەی تۆم دانا، دوای ماوەیەکی دی ئەمەش دادەنێین، گەر کەسانی دی دژی نەبوون > [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١١:١٣، ١٦ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) :کێشەیەک نییە، با چەند وێنەیەکی کاندیدکراوی ئامادەمان ھەر ھەبێ. سپاس. [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|لێدوان]]) ‏١١:٢٧، ١٦ی ئایاری ٢٠١٥ (UTC) ::بەڕێزانی تریش ڕایان بفەرموون با بزانین. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٢٠، ٨ی تەممووزی ٢٠١٥ (UTC) == وێنەی ٣٦٠دەرەجەیی ئەشکەوتی خاڵۆ [[حسەین کۆکەن]] == [[پەڕگە:The Cave Xalo Hossain Kokan - All Cave.png|900px|center|وێنۆک|وێنەی ٣٦٠دەرەجەیی ئەشکەوتی خاڵۆ [[حسەین کۆکەن]]]] === {{بەڵێ}} === # [[بەکارھێنەر:Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ismail.Sharifi|لێدوان]]) ‏١٥:١٥، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٢:٠٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ (UTC) # >[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٠٣، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ (UTC) # [[بەکارھێنەر:Hamid Hassani|Hamid Hassani]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamid Hassani|لێدوان]]) ‏٠٤:٣٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) === {{نەخێر}} === ===لێدوان=== == وێنەی پەیکەرەی میرزا عەبدولقادری پاوەیی لە شاری پاوە، لەلایەن پەیکەرەتاش، بەشیر ناسری == === {{بەڵێ}} === #[[بەکارھێنەر:Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ismail.Sharifi|لێدوان]]) ‏١٤:١٦، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (UTC) === {{نەخێر}} === ===لێدوان=== * کوا وێنەکە؟ ـــ [[بەکارھێنەر:Hamid Hassani|Hamid Hassani]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamid Hassani|لێدوان]]) ٠٦:٢٢، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==ئەو وێنە ھەڵبژێردراوەی ئێستە جوان نییە، ئەمەتان پێ چۆنە؟== [[File:Aerial view of Love valley Cappadocia from hot air balloon 1510259 60 61 Compressor Nevit.jpg|300px|center]] =={{بەڵێ}}== =={{نەخێر}}== ==لێدوان== i70ho3gapkd7jv2ltr2xz9vegzo9ze1 0 75783 1694949 1587093 2026-10-26T07:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1694949 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Primary and secondary cotton roots.jpg|وێنۆک|ڕەگی سەرەکی و لاوەکی لە ڕووەکی [[لۆکە]]دا]] لە [[ڕووەکی لوولەیی|ڕووەکە لوولەییەکان]]دا، '''ڕەگ''' ئەو [[ئەندامی ڕووەک|ئەندامەی ڕووەکە]] کە گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە بۆ ئەوەی ڕووەکەکە جێگیر بکات و ئاو و ماددە خۆراکییەکان بمژێت بۆ ناو جەستەی ڕووەکەکە، ئەمەش یارمەتیی ڕووەکەکان دەدات بەرزتر و خێراتر گەشە بکەن.<ref name="Stevens2019">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Harley Macdonald & Donovan Stevens|سەردێڕ=Biotechnology and Plant Biology|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y-fEDwAAQBAJ&pg=PA141|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=EDTECH|ژپنک=٩٧٨-١-٨٣٩٤٧-١٨٠-٣|پەڕەکان=١٤١–}}</ref> زۆربەی کات ڕەگەکان لەژێر ڕووی [[خاک]]دان، بەڵام دەکرێت ڕەگەکان [[ڕەگی هەوایی|هەوایی]] یان هەواگۆڕیش بن، واتە لە سەرووی زەوی یان بەتایبەتی لە سەرووی ئاوەوە گەشە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Nguyen |یەکەم١=Linh Thuy My |دوایین٢=Hoang |یەکەم٢=Hanh Thi |دوایین٣=Choi |یەکەم٣=Eunho |دوایین٤=Park |یەکەم٤=Pil Sun |ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Distribution of mangroves with different aerial root morphologies at accretion and erosion sites in Ca Mau Province, Vietnam |journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science |بەرگ=٢٨٧|article-number=108324 |doi=10.1016/j.ecss.2023.108324 |doi-access=free |bibcode=2023ECSS..28708324N}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Roots}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|ڕوەک}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەگی ڕووەک]] 4wlbao0pjql51phr3qfpvgribwjk0bl 0 85975 1694635 1693946 2026-10-25T17:13:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]] 1694635 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕۆژی خدر''' یان '''رۆژی خزر''' (خزر ئەلیاس) یەکێک لە جەژنەکانی [[عەلەوی|عەلەویەکان]]ە. ئەم جەژنە ھەموو ساڵاێک لە شەوی ١٥ی گۆڵان دەست پێ دەکات و ھەتا بەیانی ڕۆژی پاش بەردەوامە. عەلەویەکان بە سەری ئەم باوەڕەن کە لە ئەم ڕۆژە دوو پێغەمبەر [[ئەلیاس]] و [[خدر]] (خزر) ئاوی ژیانیان خواردوەتەوە و ھەتاھەتایە دەژین. ئەم جەژنە لە [[باکووری کوردستان]] و [[تورکیا]] بەرێوە دەچێت. لە نزیکی شاری [[کرماشان]]ش لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دوو کانی بە ناوەکانی «خزر زندوو» و «خزر ئەلیاس» ھەیە کە ناوەکانیان لەگەڵ ئەم جەژنە پەیوەندیی ھەیە. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20151203230031/http://www.kultur.gov.tr/EN,35074/hidrellez-traditions.html وەزارەتی کەڵتوری تورکیا جژنی ڕۆژی خدر(بە زمانی ئنگلیزی)] {{پۆلی کۆمنز|Hıdırellez}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا}} [[پۆل:چاندی ئازەربایجانی]] [[پۆل:چاندی تورکی]] demioe3r41kbe1tnc7i4mumyhqghbqj 4 90420 1694823 1694099 2026-10-26T00:04:39Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1694823 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٤ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٣ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٨٤ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٥٦ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 44i9y777iq022pfs3657py8sckt34cm 4 90421 1694824 1694100 2026-10-26T00:04:49Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1694824 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ || ٦٦ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٠ || ٩٩ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٤ || ٠ || ٠ || ٧٥٨ || ١٠٥ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ || ٩٠٢ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٣ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٨٤ || ٩ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ || ١٢٤ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ || ٢٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٥٦ || ٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> rqxq64hf19slwetke38c16hi2ht3ltv 4 90816 1694822 1689577 2026-10-26T00:03:27Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1694822 wikitext text/x-wiki <div style="padding: 0.5em; font-size: 130%; text-align: center; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> پێڕستی ئامارەکانی پەیوەندیدار بە چالاکیی بەڕێوەبەران دوایین نوێکردنەوە لەلایەن '''[[User:CdRBot|CdRBot]]''' ''٠٠:٠٣، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </div> __NOTOC__ <div style="padding: 0.5em; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> == سڕینەوە == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! پەڕە !! گەڕانەوە !! تۆمار !! پێداچوونەوە !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ٥٧١٣ || ٢٤٦ || ٤ || ٤٥ || ٦٠٠٨ |- | ٢ || [[user:Aram|Aram]] || ٢١٩٥ || ٢٤ || ٠ || ٢٤ || ٢٢٤٣ |- | ٣ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٩٠٣ || ٧٢ || ٢ || ٣٨ || ٢٠١٥ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٩٩١ || ٩ || ١ || ٢ || ١٠٠٣ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣٤٩ || ٨ || ٠ || ٠ || ٣٥٧ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == پاراستن == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! پاراستن !! گۆڕین !! لابردن !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٧٥ || ٢٣ || ٢ || ٢٠٠ |- | ٢ || [[user:Calak|Calak]] || ١٦١ || ١٧ || ١٦ || ١٩٤ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ١١٥ || ٥ || ٧ || ١٢٧ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٨ || ٠ || ٠ || ٨ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣ || ٠ || ٣ || ٦ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == بەربەستن == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! بەربەستن !! بەربەستنەوە !! لابردن !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ٦٢ || ١ || ٢ || ٦٥ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ٤١ || ١١ || ٤ || ٥٦ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ٤٥ || ٣ || ٠ || ٤٨ |- | ٤ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣١ || ٢ || ٠ || ٣٣ |- | ٥ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٢٠ || ٠ || ٠ || ٢٠ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == کردنەیەکی مێژوو == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! ژمارە |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ١٢ |- | ٢ || [[user:Aram|Aram]] || ٣ |- | ٣ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٠ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٠ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == گۆڕینی مافی بەکارھێنەر == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! ژمارە |- | ١ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٠٧ |- | ٢ || [[user:Calak|Calak]] || ٨٥ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ٦١ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٢٦ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٧ |} == گۆڕینی مۆدێلی ناوەڕۆک == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! نوێ !! گۆڕین !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Aram|Aram]] || ٤ || ١١ || ١٥ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ٠ || ٨ || ٨ |- | ٣ || [[user:Calak|Calak]] || ٠ || ٠ || ٠ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٠ || ٠ || ٠ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٠ || ٠ || ٠ |} == ئاماری گشتی == {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! سڕینەوە !! پاراستن !! بەربەستن !! کردنەیەک !! مافی بەکارھێنەر !! مۆدێلی ناوەڕۆک !! کۆی گشتی |- | ١ || [[Special:Log/Calak|Calak]] || ٦٠٠٨ || ١٩٤ || ٦٥ || ١٢ || ٨٥ || ٠ || ٦٣٦٤ |- | ٢ || [[Special:Log/Aram|Aram]] || ٢٢٤٣ || ١٢٧ || ٤٨ || ٣ || ٦١ || ١٥ || ٢٤٩٧ |- | ٣ || [[Special:Log/Sakura emad|Sakura emad]] || ٢٠١٥ || ٢٠٠ || ٥٦ || ١ || ١٠٧ || ٨ || ٢٣٨٧ |- | ٤ || [[Special:Log/Kushared|Kushared]] || ١٠٠٣ || ٨ || ٢٠ || ٠ || ٢٦ || ٠ || ١٠٥٧ |- | ٥ || [[Special:Log/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣٥٧ || ٦ || ٣٣ || ٠ || ٧ || ٠ || ٤٠٣ |} </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] bo29do0lbjdt1cdfh3tg5ok6sfzw3xd 0 91979 1694626 1694233 2026-10-25T17:10:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:دەروونناسی|دەروونناسی]] و [[دەروازە:فەلسەفە|فەلسەفە]] 1694626 wikitext text/x-wiki ڕێبەرایەتی Leadership وەک ڕشتەیەکی زانستی، گرینگی دەدات بە شێوازی ڕێبەرایەتی و تۆژینەوەی تایبەتی لێ دەکات. زانا و تۆژەوەران لەم بوارەدا چەندین ڕێچکەی جیاوازیان کردۆتەوە و هەریەکەیان لە ڕوانگەی تایبەتەوە دەربارەی ڕێبەرایتیی نووسیوە. == تۆژەرانی ڕێبەرایەتی == بۆ نموونە: - ڤێبەر Weber - لە ڕێبازی «[[بیرۆکراسی]]» -دا جۆرەکانی دەسەڵاتی کاریزما، نەرێتی و دەستووری لەیەک جودا دەکاتەوە. - تایلەر Taylor - لە ڕێبازی [[كارگێڕیی زانستی| تایلەریزم / «کارگێڕیی زانستانە»]] -دا باس لە بڕیاردانی هۆشەکی دەکات. - فایۆل Fayol - لە [[فایۆلیزم|فایۆلیزم / «کارگێڕیی فەرمانبەرانە»]] -دا پێگەی فەرماندە و مەودای دەسەڵات لە هەرەمی سازماندا شی دەکاتەوە. - تۆژینەوەکانی Hawthorne و زانایانی وەک Mayo, Maslow, McClelland & Herzberg لە ڕێبازی جڤاکی و پێوستیی مرۆڤدا جەخت لەسەر ڕێبەرایەتی دەکەن. - زانایان Barnard & Herbert Simon پرۆسەی Decision-Making شرۆڤە دەکەن. - McGregor لە تیۆری X&Y دا جەخت لە ڕوانگەی مرۆڤبینیی ڕێبەر دەکات. - Henry Mintzberg ڕۆڵی بڕیاردان لە پەیکەربەندیی سازماندا ڕوون دەکاتەوە - Schein باس لە نەخشی ڕێبەرایەتی و فەرهەنگی سازمان دەکات و... == جۆرەکانی ڕێبەرایەتی == ڕێبەرایەتی بەگشتی سێ جۆرە:<ref> Wisén, Jan & Lindblom, Börje. Effektivt projektarbete. Norstedts Juridik AB (1999): 204.</ref> - ڕێبەرایەتیی دەسەڵاتسەپێن - سەرۆک لێرەدا دەسەڵاتی ڕەهای هەیە، خۆسەپێنە، هەم ئامانج دیاری دەکات و هەم مێتودی کار. خۆی لە سەروو هەموانە، تەنانەت دەستوور و ڕێسا بە ویست و ئارەزووی خۆی دادەڕێژێت و سنووربەزێنیشی لێ دەکات. ئەم جۆرە ڕێبەرایەتییە کاریگەرە بەڵام کورتمەودایە. - ڕێبەرایەتیی خەمسارد - ڕێبەرایەتیی بێباک و بێپەروا سازمان تووشی سەرگەردانی دەکات. ڕێبەرایەتی وەها، جاروبار بە پێی پەستانی دەوروبەر یان بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی خۆی، بە ناچاری یان بە ئارەزوو دەست لە کاروبار وەردەدات، لە نێو سازماندا دڕی و بێباکی تەشەنە دەکەن. - ڕێبەرایەتیی دێمۆکرات - ڕێبەر لێرەدا بۆ دیاری کردنی هەم ئامانج هەم مێتودی پێکانی ئامانج پرسوڕا بە هاوکاران دەکات. بەرپرسایەتی لە سازماندا دابەش دەکات. == ڕێچکەی جیاواز == هەڵبەت ئەمانە شێوازی یەکجار گشتین. ڕێبەرایەتی بە کردەوە وەها ساکار و ڕوون نییە، وردەکاری و شەبەنگی دیکەی زۆرە، بۆ نموونە: - «ڕێبەرایەتی دۆخەکی» Situational Leadership<ref> Management of organizational behavior - utilizing human resources (1988)</ref> - «ڕێبەرایەتیی فێرکار» Learning Leadership<ref> Senge, Peter M. Den femte disciplinen – Den lärande organisationens konst. Översättning av Tomas Cato. Nerenius & Santérus (1995) </ref> - «ڕێبەرایەتیی ڕۆشناک» Clear Leadership<ref> Gervase R. Bushe. Clear Leadership - Sustaining real collaboration and partnership at work (2009) </ref> == پەراوێز == <references/> ==سەرچاوە== (Jacobsen, Dag Ingvar & Thorsvik, Jan. Hur moderna organisationer fungerar. Studentlitteratur (2002 (Karlöf, Bengt & Lövingsson, Fredrik Helin. Management från A till Ö. SIS Förlag (2007 (Svedberg, Lars. Gruppsykologi - Om grupper, organisationer och ledarskap. Studentlitteratur. Tredje upplagan. (2003). [http://komak.nu/Kurdi/Kteebkhane/KteebiKOMAK_PDF/Sazmangeri.pdf «سازمانگەری»] {{پۆلی کۆمنز|Leadership}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|دەروونناسی|فەلسەفە}} [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:سازمانناسی]] [[پۆل:ڕێبەرایەتی]] [[پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان]] ettts9ony7726jaw88up50iomaqshjt 0 99395 1694959 1546204 2026-10-26T07:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1694959 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ray Milland Markham 1959.JPG|thumb|چەپ|ڕەی میلەند]] '''ڕەی میلەند''' ({{بە ئینگلیزی|Ray Milland}}) ([[٣ی کانوونی دووەم]] ١٩٠٧ – [[١٠ی ئازار]] ١٩٨٦) ئەکتەر و دەرهێنەرێکی فیلمی [[وێڵز|وێڵزی]] بوو. لە ساڵی [[١٩٤٥]] [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بۆ باشترین ئەکتەر وەرگرت. ==پەراوێزەکان== {{پەراوێز}} ==سەرچاوەکان== [https://en.wikipedia.org/wiki/Ray_Milland ویکی ئینگلیزی] {{خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر}} {{خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری فیلمی دراما}} {{خەڵاتی باشترین ئەکتەری فێستیڤاڵی فیلمی کەن}} {{پۆلی کۆمنز|Ray Milland}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی کان بۆ باشترین ئەکتەر]] e4ujdh3rq5ode4va4gtfj1bntekk4k1 0 101940 1694856 1652185 2026-10-26T01:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694856 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = {{sfn|IUCN Red List|٢٠١٣}} | image = Cinereous vulture - Al- Al-Liyah reserve 3.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum =لق: [[مازەداران]]] | classis = پۆل: [[پەلەوەران]] | ordo = تۆرەمە: [[ھەڵۆیان]] | familia =تیرە: [[داڵاشەکان]] | subfamilia = ژێرتیرە: [[داڵاشەکانی جیھانی کۆن]] | genus = خێزان: '''''ڕەشەداڵ''''' | genus_authority = [[Marie Jules César Savigny|Savigny]], 1809 | species =جۆر: '''''ڕەشەداڵ''''' | binomial = ''Aegypius monachus'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) | range_map = Aegypius monachus dis.PNG | range_map_caption = <small> * Green: Current resident breeding range. * Green '''?''': May still breed. * Green '''R''': Re-introduction in progress. * Blue: Winter range; rare where hatched blue. * Dark grey: Former breeding range. * Dark grey '''?''': Uncertain former breeding range.</small>}} '''ڕەشەداڵ'''، داڵ، لاشخۆر (بە [[ئینگلیسی]]: Cinereous Vulture، بە [[فارسی]]: دال سیاە) خێزانە باڵندەیەکە لە تیرەی [[داڵاشەکان]]، لە تۆرەمەی [[ھەڵۆیان]] کە لە [[ئەورووپا]] و [[ئاسیا]] لە [[ئیسپانیا|سپانیا]] تا [[کۆریای باشوور|کۆریا]] دەژی.<br/> ئەم باڵندە کۆچ ناکا، مەگەر لەو شوێنانەی زستانیان سەخڵەت بێ.<br/> کەم بوونەوەی کەلاک و ژاراوی بوونی خۆراک لەم دوو سەدەدا، ژمارەیانی لە زۆربەی وڵاتانی ئەورووپایی و باکووری ئەفریقا دابەزاندووە. ئەمڕۆکەش دەرمانی مشک کوژ لە تەبەت و گرتنیان (بۆ فرۆشتن بە باخچەی گیانەوەران) لە وڵاتانی [[سۆڤیەت]]ی کۆن، بەرەی ئەم باڵندەیە تووشی مەترسی تیاچوون کردووە.<br/> لە بەرامبەردا، بڕێ وڵاتان ھەنگاوی باشیان بۆ پاراستن و بووژانەوەیان ناوە، بۆ وێنە سپانیا توانیویەتی ژمارەیان لە ٢٠٠ جووت لە ساڵی ١٩٧٠ بۆ ١٠٠٠ جووت لە ساڵی ١٩٩٢ بەرز بکاتەوە.<ref>[//fa.wikipedia.org/wiki/دال_سیاه]</ref> == تایبەتمەندییەکانی لەش == ڕەشەداڵ ٩٨ تا ١٢٠ سم درێژە، مەودای نێوان باڵەکانی ٢٥٠ تا ٣٠٠ سمە، ٧ تا ١٤ کیلۆگرەم دەبێ.<ref>[//fa.wikipedia.org/wiki/دال_سیاه]</ref> پەڕ و باڵی قاوەیی ئاماڵ ڕەشە، ملی ڕووتی چێرەیی ئاماڵ شینە و دەوری ئەستوورایی ملی پۆلێک تووکی قاوەیی ڕواوە. دەنگ و کردەوەی وەک [[شانەکووڕ]] دەچێ. لە کێو و دەشتی دوورەدەست بە تەنیا دەژی، لە سەر دار و ڕەوەزی لێوار ھەڵدێران ھێلانە ساز دەکا.<ref>[[فەرھەنگی باڵندە]]</ref> == ناوەکانی تر == لە زمانی کوردیدا بۆ ئەم باڵندەیە ئەم ناوانەش بەکار دێت: * '''داڵ، داڵاش، داڵەگورگە، لاشخۆر، لاشەخۆر، لاشەوەر''' == وێنەخانە == <gallery> File:Черный гриф.jpg| File:Aegypius monachus, ZOO Praha 864.jpg| File:Blackvultsm.JPG| File:Eurasian Black Vulture Zoo Praha detail.jpg| File:Eurasian black vulture in zoo tierpark friedrichsfelde berlin germany.jpg| File:Aegypius monachus 721.jpg| </gallery> == بڕوانە == * [[داڵاشەکان]] * [[پیرۆزە]] * [[داڵی پشت سپی]] * [[سیسارگ]] * [[شانەکووڕە]] == سەرچاوە == {{پەراوێز}} * [//en.wikipedia.org/wiki/Cinereous_Vulture] {{پۆلی کۆمنز|Aegypius monachus}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|باڵندەکان|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مەلەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مەلەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] [[پۆل:داڵەکانی جیھانی کۆن]] 4cu00fpyv1lr6tofa17e8qmf9ufk4oi 0 102432 1694668 1531833 2026-10-25T19:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694668 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = ڕەحیم سوڵتانی (ھەژێن) | وێنە = | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٦٩]] | شوێنی لەدایکبوون =[[مەھاباد]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم= | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = ھەژێن | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری =دکتۆرای ئەدەبیاتی بەراوردی | دایەن = | پیشە = [[نووسەر]]، [[شاعیر]] و [[وەرگێر]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش =٨٠ | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]]، [[سوننە|سوننی]] | ھاوسەر =(سوھەیلا) مەلیحە مام ئاڵی | یار = | منداڵەکان = سۆما و سینا | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحیم سوڵتانی''' کوڕی شەریف، کوڕی حەسەن، کوڕی سوڵتان، کوڕی مستەفا، ناسراو بە '''ھەژێن کوردستانی''' [[شاعیر]] و نووسەر و وەرگێڕی کورد و ھەروەھا دەرسوێژ و بەڕێوەبەری گشتیی کۆمەڵی فەرھەنگی و فێرکاریی سۆما (فێرگەی زمانی کوردی) لە ٢٥ی ڕێبەندانی ساڵی ١٣٤٧ی ھەتاوی لە شاری [[مەھاباد]] لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و مامناوەندیی لە مەھاباد تێپەڕکردووە، کارناسی و ماستەری لە زمان و ئەدەبی فارسی وەرگرتووە و پاشان دکتۆرای ئەدەبیاتی بەراوردیی لە ناوەندی زانست و تەکنۆلۆژیای ئێران لە تاران وەرگرتووە. زۆربەی ژیانی خەریکی توێژینەوە و وانەگوتنەوە بووە و لە بارودۆخی پڕگرفتی تەمەندا نەبەزیوە و خەریکی ڕاژە و لێکۆڵینەوەیە. == بەرھەمەکان == # ڕێنووسی کوردی بە ئەلفوبێی ئارامی # ڕێنووسی کوردی بە ئەلفوبێی لاتین # ئاشنایی دەگەڵ ڕێزمانی کوردی # کلیلە زێڕینەکانی سەرکەوتوویی لە بازرگانیدا # شووڕا لە ئیسلام و قانوونی بنەڕەتی ئێراندا # شانۆنامەی فەرمانی خاتوون # شانۆنامەی ھەڵقۆنە دەشەڕگەدا # شانۆنامەی نارین # شانۆنامەی بەرد و ڕیتاڵە # فیلمنامەی پیاوی چارەڕەش # شارستانییەتی ناوچەی مەھاباد (توێژینەوە) # ڕێگای سەرکەوتوویی لەبەڕێوەبەرایەتیدا (وەرگێڕان) # فەرھەنگی ئێرانی باستان (وەرگێڕان) # ھەروەھا کۆمەڵێک وتار و بابەتی ئەدەبی # دیوانی شێعری ھەژێن. == سەرچاوەکان == * ڕێنووسی کوردی بە ئەلفوبێی ئارامی * ئاشنایی دەگەڵ ڕێزمانی کوردی {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] k1xhyx8i7y1drgoyhbg8clk7myvt4tk 0 102976 1695018 1549854 2026-10-26T10:34:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695018 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |name = ژان کلۆود ڤەن دام |other_names = "ماسولکەی خەڵکی [[برۆکسل]]" |image = Jean-Claude Van Damme 2012.jpg |imagesize = |caption = ڤەن دام لە [[پاریس]] کاتی نمایشی یەکەمی فیلمی ''The Expendables 2'' |birth_name = ژانکلۆود کامیل فرانسوا ڤەن ڤێرنبێرگ |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1960|10|18}} |birth_place = [[سینت ئاگاتا بێرچێم]], [[برۆکسل]], [[بێلژیک]] |nationality = [[بێلژیک|بێلژیکی]] | height = | weight = | weight_class = [[Middleweight]] | reach = | style = [[کاراتێ]], [[کیک بۆکسینگ]] | fighting_out_of = Brussels, Belgium | team = Team Goetz | rank = {{color box|Black}} ''black belt in [[Shotokan]]'' | trainer = Claude Goetz <br /> Dominique Valera | kickbox_win = 18 | kickbox_kowin = 18 | kickbox_loss = 1 | kickbox_koloss = | kickbox_draw = | kickbox_nc = | am_win = 44 | am_kowin = | am_subwin = | am_loss = 4 | am_koloss = | am_subloss = | am_draw = | am_nc = | url = | sherdog = | footnotes = | updated = |years_active = 1976–1982 <small>(martial arts)</small><br /> 1984–present <small>(acting)</small> |occupation = ئەکتەر ، هونەرمەندی جەنگی ، دەرهێنەر ، نووسەر |spouse = ماریا رۆدریگێز لە 1980بۆ 1984 سینسیا دێردێریان لە 1985 بۆ 1986 دارسی لاپیێر 1994 بۆ 1997 [[گلادیس پۆرتۆگێس]]1999تا ئێستا |children = ''کریستۆفێڕ ڤەن ڤێرنبێرگ''، ''نیکۆلاس ڤەن ڤێرنبێرگ'' |religion = [[کاتۆلیک|رۆمان کاتۆلیک]] }} '''ژان کلۆود ڤەن دام''' ناسراو بە '''فرانکی''' به ناوی ناسنامەیی '''ژانکلۆود کامیل فرانسوا ڤەن ڤێرنبێرگ''' {{birth date and age|df=yes|1960|10|18}} لە [[برۆکسل]] ئەکتەر و یرزمی کاری [[بێلژیک|بێلژیکیه]]. ئەو زیاتر بە هۆی بەهرەمەندیەکانی لە هوونەرە رەزمیەکان و دوەر بینین لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکان ناسراوه.لە بە ناوبانگترین فیلمە ڕەزمیەکانی ئەو دەکرێ ئامژەه بەو فیلمانە بکرێ : '''وەرزشی خوێن''' (۱۹۸۸)، '''کیک‌بۆکسێر''' (۱۹۸۹)، '''سەربازی جیهانی''' (۱۹۹۲)، '''ئامانجی سەخت''' (۱۹۹۳)، '''شەرکەری سەر شەقام''' (۱۹۹۴)،'''پۆلیسی سەردەم''' (۱۹۹۴)، '''مردنی لەناکاو''' (۱۹۹۵) و و نوێترین فیلمی بە ناوی، '''جارێک بەکارهێنان ۲''' (۲۰۱۲). ==سەرچاوه== * [//https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%98%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D9%84%D9%88%D8%AF_%D9%88%D9%86_%D8%AF%D9%85 ویکیپیدیای فارسی - ژان کلۆود ڤەن دام] * [//https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Claude_Van_Damme ویکیپیدیای ئنگلیزی - ژان کلۆود ڤەن دام] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|بروکسێل|بەلجیکا|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Jean-Claude Van Damme}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین]] [[پۆل:یاریزانە کارامە بەلجیکییەکانی موای تای]] [[پۆل:کاسۆلیکییە ڕۆمانییە بەلجیکییەکان]] [[پۆل:یاریزانانی لەشجوانی بەلجیکی]] [[پۆل:کۆچبەرە بەلجیکییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:یاریزانە نێرە بەلجیکییەکانی کاراتێ]] [[پۆل:بۆکسەرە نێرە بەلجیکییەکان]] [[پۆل:خەڵکی بەلجیکی بە ڕەچەڵەک جوولەکە]] [[پۆل:بۆکسەرەکانی کێشی ناوەند]] [[پۆل:خەڵکی سینت-ئاگاتا-بێرچێم]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کارامەی شۆتۆکان]] a46tsx61abkcezawxzhc83f1jmlxqmq 0 103690 1694502 1531654 2026-10-25T13:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694502 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Rheum rhabarbarum.2006-04-27.uellue.jpg|وێنۆک|ڕێواس]] '''ڕێواس'''، تۆلەترش، ربێز، ربێس، رمبێز، رمێز، رێواو، ڕێواوی، ریڤاس، ڕێوج یان ریس، گیایەکی سروشتی و خۆڕسکی چەند ساڵەی باڵا بەرزی کوێستانەکانی کوردستانە. لە سەرەتای بەهار و تاکوو هاوین لە کوێستانە ساردەکان و بناری چیاکاندا لەو شوێنانەی بەفری لێیە، دەمێنێتەوە. بەرزیی تاکوو یەک مەتر هەڵدەچێ، گەڵای پان و گەورە و پەنجە پەنجە و ددانەدارە. لە نێوەڕاستی گەڵاکانیدا نێرتکێ قیت دەبێتەوە کە جاری واهەیە تاکو ٣ مەتر بەرز دەبێ و لە سەرەکەیەوە گوڵێکی سەوزی مەیلەو زەرد و مەیلەو سوور دەەگرێ. تامی ترشە و لە تیرەی [[حەوت گرێکان]] (Polygonacées) و لە جنسی [[ڕێواسەکان]]ە (Rheums). == سوودەکانی == ڕێواس کۆمەڵێک سوودی هەیە کە بریتین لە : دەبێتە هۆی لەناوبردنی کرم و ڕەوانکەرە. دەبێتە هۆی دەردانی ئەنسۆلین لە پەنکەریاسدا و ڕێژەی شەکری خوێن کەم دەکاتەوە [[شەکرە]] و چەوری و پەستانی خوێن کەم دەکاتەوە. بۆ لەناوبردنی زیبکە و پەڵەی ڕووخسار بەسوودە. ئازاری گەدە ناهێڵێت و بۆ نەخۆشییەکانی جگەر بەسوودە. گەدە و ڕیخۆڵە بەهێز دەکات و ڕێژینەکانی گەدە ڕێکدەخات. دەبێتە هۆی زیادکردنی ئیشیها و دەرمانێکی باشە بۆ قەبزی. چارەسەری هەناسەبڕکێ دەکات. دەبێتە هۆی پاڵاوتنی خوێن و پاککردنەوەی. سەرچاوەیەکی باشی کالیسیۆمە و ڕێژەیەکی زۆر کالیسیۆم بەلەش دەبەخسێت. ==دەوایی== ڕێواس فیبری زۆی تێدایە،[[ڤیتامین]]ەکانی A,B,C و [[کالسیۆم]]ی زۆری تێدایە. هەربۆیە لە مێژە لە کوردەواریدا بۆ دەرمانی زۆر دەرد و نەخۆشیە، بەڵام بە پێچەوانە گەڵاکانی باش نین و هێندێکیشیان ژەهراوین. رێواس بەتایبەتی بۆ دژی کرمی نێو ڕیخۆڵە. رێواس شەکر و چەوری خوێن دادەبەزێنێ و خوێن خاوێن دەکاتەوە، زیپکە و جۆشی لەش لادەبا، بۆ گەدە و ریخۆڵە دەرمانی باشە، ئەشتەها هێنەرە. خواردنی رێواس وەک کورد دەڵین خەفەت بەر و شادی هێنەرە. لە هێندیک وڵات و لەوانە بریتانیا رێواس لە خواردنی دابەزاندنی کێشی لەش و لاوازبووندا بەکار دێنن. ==سەرچاوە== [http://www.kurdflora.com/flora/%DA%95/2406/47 گوڵنامەی کوردی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190422055040/http://kurdflora.com/flora/%DA%95/2406/47 |date=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩ }} http://www.nrttv.com/nrt2/Detail.aspx?Jimare=11951{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/nrt2/Detail.aspx?Jimare=11951 |date=ئابی ٢٠٢١ }} {{پۆلی کۆمنز|Rheum}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ڕوەک}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی کوردستان]] adzffbgn65kjqu4s0qv72fwijukpx4t 0 104395 1694644 1531806 2026-10-25T19:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، یاسا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694644 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕەئووف ڕەشید عەبدولڕەحمان''' (١٩٤١، [[ھەڵەبجە]]، [[ھەرێمی کوردستان]]) [[دادوەر]]ی [[کورد]]ی [[باشووری کوردستان]] و یەکێک لە پێنج دادوەری پرۆسەی [[دادگاییکردنی سەددام حوسێن|دادگاییکردنی]] [[سەددام حوسێن]] دیکتاتۆری پێشووی [[عێراق]] بوو. ڕەئووف ڕەشید عەبدولڕەحمان دەرچووی کۆلیژی مافی [[زانکۆی بەغدا]]یە. لە ساڵانی ١٩٨٤ ھەتا ١٩٩١ ڕاھێنەری ژووری پارێزەران لە [[سلێمانی]] بووە. لە ساڵی ١٩٩٧ دادوەر لە دادگای ھەولێر بووە. سەرۆکی دەستەی یەکەمی دادگای تاوان لە [[بەغدا]] لە داواکانی دوجەیل، بازرگانەکان، بارزانییەکان، [[کوردی فەیلی]] و کوشتنی نەیارانی سیاسی خێزاندارە بووە. == ژیان == لە ساڵی ١٩٤١ لە [[ھەڵەبجە]] لەدایکبووە و خوێندنی سەرەتایی خوێندووە، قۆناغی ئامادەیی لە [[پارێزگای سلێمانی]] خوێندووە. لە ساڵی ١٩٥٩ پەیوەندی بە کۆلێژی یاساوە کردووە لە [[زانکۆی بەغدا]] و لە ساڵی چوارەمی خوێندنیدا (لە ساڵی ١٩٦٣) بە تۆمەتی سەر بە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] دەستگیرکراوە. ڕەئووف لە ماوەی زیندانی کردنیدا تووشی ئەشکەنجە بووە. کە بووە ھۆی ئەوەی ھەندێک شوێنی جەستەی ئیفلیج بێت. ساڵی ١٩٦٥ بە غیابی سزای [[زیندانی ھەتاھەتایی]] بەسەردا سەپێندرا، پاشان لە ساڵی ١٩٦٧ لێخۆشبوون، دواتر لە ساڵی ١٩٧٣دا جارێکی دیکە سزای [[زیندانی ھەتاھەتایی]] بەسەردا سەپێندرا، لە ساڵی ١٩٧٦دا جارێکی دیکە لێخۆشبوونی بۆ کرا. دوای ڕێککەوتنی مانگی ئازاری ساڵی ١٩٧٠ی نێوان حکوومەتی [[عێراق]] لە [[بەغدا]] و [[کورد]] بە سەرۆکایەتی [[مستەفا بارزانی]]، وەک ئەندامی یەدەگی سەندیکای پارێزەرانی عێراق ھەڵبژێردرا، و لە بەغداش پراکتیزەکانی یاسای کردووە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٨٣ ڕوو لە شاری سلێمانی بکات. دەرچوو و ساڵی ١٩٨٤ وەک نوێنەری ژووری پارێزەران لە سلێمانی ھەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٩١ بووەتە ئەندامی دامەزرێنەری کۆنفرانسی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە ساڵی ١٩٩٧ وەک ڕاوێژکاری لیژنەی داڕشتنی یاسا لە وەزارەتی داد لە ھەرێمی کوردستانی ئیدارەی ھەولێر دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٠٤دا دوای دەرچوونی یاسای دادگای باڵای تاوانەکان بۆ دادگاییکردنی سەرانی [[ڕژیمی بەعس]]، لە دادگای ناوبراو بۆ ئەندامی دادگای تاوان ئینتداب کراوە. لە ساڵی ٢٠٠٩ لە کابینەی شەشەمی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]دا وەزیری داد بووە. وەک دادوەر کاری کردووە لە دادگای سەرەتا لە ھەولێر، پاشان لە بەشی دادگای تاوان، دواتر وەک سەرۆکی دادگای تاوانەکان، پاشان بووە جێگری سەرۆکی دادگای تێھەڵچوونەوە لە ھەولێر. ڕەئووف سەرپەرشتی زۆرێک لە پرۆسەکانی ھەڵبژاردنی کرد کە لە ھەرێمی کوردستان ڕوویاندا، لەوانە: ھەڵبژاردنی خوێندکارانی زانکۆ کە ساڵانە بەڕێوە دەچێت، ھەروەھا ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان. ڕەئووف باوکی کوڕێک و سێ کچە، و زۆر زاراوەی یاسایی لە زمانی [[عەرەبی]]یەوە وەرگێڕاوە بۆ [[کوردیی ناوەندی|کوردی]].<ref>https://web.archive.org/web/20201025205609/https://www.aljazeera.net/amp/news/arabic/2006/1/28/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D8%AF%D9%8A-%D8%B1%D8%A4%D9%88%D9%81-%D8%B1%D8%B4%D9%8A%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%AF</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [https://web.archive.org/web/20160415002607/http://kurdipedia.info/default.aspx?q=200910290902152133&lng=11 کوردیپیدیا - ڕەئووف ڕەشید عەبدولڕەحمان] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|یاسا|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دادوەرانی عێراقی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای سلێمانی]] 154nk86uhcxy0cl5o34bbdde95c9q5t 0 105829 1694719 1694205 2026-10-25T20:17:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694719 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''ماوەی نەویستن''' ([[ئینگلیزی]]: Refractory period) ماوەیەکی کورتە، لە دوای وریکردنەوەی [[دەمار]]ێک دێت، کە تێیدا دەمارەکە ناتوانێت وریا بببێتەوە. ==سەرچاوە== * پەرتووکی زیندەزانی ١٢، چاپی دووەم - ٢٠١١، «وەزارەتی پەروەردەی ھەرێمی کوردستان». {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی}} [[پۆل:ژینناسی]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیا]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیای دەماری]] gsng4071fp5q2pk0ncx8mp2y3vykdic 0 111108 1694788 1531856 2026-10-25T22:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694788 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox musical artist | name = ڕەزبار{{ھن}}Rezbar | image = | caption = | alt = | landscape = yes | background = گرووپی مۆسیقا | origin = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | genre = [[مۆسیقای کوردی]]، [[مۆسیقای یارسان]] | years_active = ١٩٩٧–ئێستا | associated_acts = | label = | website = | current_members = چەند کەس، بریتی لە شاھرۆخ زارعی | past_members = }} '''ڕەزبار''' گرووپێکی [[مۆسیقای کوردی]]یە کە لە ساڵی [[١٩٩٧]]ی زایینی لە [[ئەڵمانیا]]دا دامەزراوە. زۆربەی ئەندامانی ئەم گرووپە لە پەیڕەوانی ئایینی [[یارسان|یارسانن]] و بەشێکیان لە شاری [[ھەشتگەرد]]ی نزیکی [[تاران]]ەوە کۆچیان کردووە بۆ ئەڵمانیا. ڕەزبار تا ئێستا کۆنسێرتگەلێکی زۆری لە وڵاتە ئەورووپیەکان وەکوو [[ئەڵمانیا]]، [[فەڕەنسا]] و ھەروەھا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بەڕێوەبردووە. ڕەزبار پارێزاندنی نەریتی [[مۆسیقای یارسان]] و ڕێزگرتن لە مۆسیقای عیرفانی وەکوو ئامانجی سەرەکیی خۆی ڕاگەیاندووە. == ناوی گرووپەکە == [[خاتوون ڕەزبار|ڕەزبار]] ناوی دایکی [[سوڵتان سەھاک]] دامەزرێنەری ئایینی یارسان بووە کە یەکێک لە ژنە پیرۆزەکانی یارسان بە ئەژمار دێت. ھۆکاری ھەڵبژاردنی ناوی ڕەزبار ئەمە بووە کە لە گرووپی ڕەزبار بۆ یەکەم جار ژن و پیاو پێکەوە لە [[جەم|ڕێوڕرەسمی جەم]] بەشدار دەبێن. لە نەریتی یارسان بەشداریکردن لە ڕێوڕەسمی جەم تایبەت بە پیاوان بووە. گرووپی ڕەزبار ڕێزگرتن لە یەکسانیی ژن و پیاو وەکوو ھۆکاری ئەم کارەی خۆی ڕاگەیاندووە. == ئەندامانی گرووپەکە == سەرپەرشتی گرووپی ڕەزبار [[شاھرۆخ زارعی]]یە. ئەندامانی ئەم گرووپە، مۆسیقا وەکوو پێشەی خۆیان نازانن و مۆسیقا بۆ گرووپی ڕەزبار ھەر بە تەنیا دیاردەیەکی ئایینییە. ئەندامانی ڕەزبار لە ئامێرگەلێک [[تەمبوور]]، [[کەمانچە]]، [[نەی]] و [[دەف]] لە کارەکانیان کەڵک وەردەگرن. == بەرھەمەکان == * ''بەزمی حەقانی''، ٢٠٠٠ * ''لەیلی''، ٢٠٠٢ * ''عەتتار''، ٢٠٠٨ * ''دۆست''، ٢٠٠٨ == سەرچاوەکان == * [https://www.youtube.com/watch?v=dJlZZhTD8Sg بەرنامەی بلووری بەنەوش؛ بی بی سیی فارسی] {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|یارسان|کوردستان}} == بەستەرە دەرەکیەکان == * [https://web.archive.org/web/20141224034544/http://www.razbar.com/ ماڵپەڕی فەرمیی گرووپی مۆسیقای ڕەزبار] {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] r5gql0ipz2vf4unfh403ubnm647rmk9 0 117998 1694642 1629291 2026-10-25T19:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1694642 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو =ڕەئووف حەسەن | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە =ڕەئووف حەسەن.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٤٥ | شوێنی لەدایکبوون =[[سلێمانی]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ =٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ | شوێنی مەرگ =سلێمانی | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[نووسەر]] {{ھن}} [[وەرگێڕ]] {{ھن}} [[ڕۆژنامەوان]] {{ھن}} ڕووناکبیر | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر =لەیلا حەمەعەلی | یار = | مناڵەکان =زانا {{ھن}} شێرۆ | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەئووف حەسەن''' (١٩٤٥ لە [[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] - ٢٠١٨ لە سلێمانی) چیرۆکنووس و نووسەرێکی [[کورد]] بوو. لە سەردەمی [[ڕژێمی بەعس]] لەبەر ئەوەی چەند وتارێکی دژی بەعس نووسیوە، گیراوە. ڕەئووف حەسەن لە نووسەرانی سەرەتای شۆڕشی کوردستان بووە و دوو کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی: زانا کە بێژەری تیڤی و نووسەرە و شێرۆش کە ئەکتەرە. == ژیان == ڕەئووف حەسەن لە گەڕەکی گوێژە لەدایک بووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و خانەی مامۆستایانی (١٩٦٤) ھەر لە سلێمانی و چەندین خولیشی لە پەیمانگای بەریتانی لە بەغدا تەواو کردووە. بۆ ماوەی دە ساڵ مامۆستای سەرەتایی و ناوەندی بووە و وانەی ئینگلیزی وتووەتەوە. ڕەئووف حەسەن ساڵی ١٩٦٠ حەفتەنامەی تریفەی دەرکردووە، کە دواتر ناوەکەی بووە بە ھەفتەنامەی کەش. ١٩٦١ لەگەڵ چەند نووسەرێکی تر، کۆمەڵەی ئەدیبانی پڕشنگی دامەزراندووە و گۆڤارێکیشی بەناوی پڕشنگ بڵاو کردووەتەوە. لە ساڵی ١٩٦٣وە ھەتاوکوو ١٩٦٧ بووە بە ئەندامی [[حیزبی شیووعیی عێراقی]] و دوای ئەوە لە وێژەدا درێژەی بە چالاکییەکانی داوە. ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری [[کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی]] بووە. ساڵی ١٩٧٣ تیپی پێشرەوی [[شانۆی کوردی]] دامەزراندووە؛ وەرگێڕانی درامای «جەنابی موفەتیش» و کاری بەڕێوەبردنی درامای «لانەوازان»ی لە ئەستۆ بووە. ئەندامی یەکیەتیی نووسەرانی کورد و سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بووە. لە نێوان ساڵەکانی ٩٧٤–١٩٨٢ لە بەغدا، بە کاری ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی کوردی و ڕۆژنامەوانییەوە خەریک بووە و لە ڕۆژنامەکانی: ھاوکاری، بەیان، بیری نوێ، ئەستێرە، ڕۆژی کوردستان و ڕۆشنبیری نوێ ھاوکار بووە. ساڵی ١٩٧٧ لە ئەمنی عامەی بەغدا گیراوە و لە زیندانی تاکەکەسیدا ئەشکەنجە دراوە. ساڵی ١٩٩٢ کراوە بە بەڕێوەبەری تەلەڤیزیۆنی ھەرێم. لە دوای ڕاپەڕێن، ساڵی ١٩٩٣، ڕۆژنامەکانی: ئاڵای ئازادی و وڵاتی دەرکردووە. سەرنووسەری گۆڤاری دیالۆگ و دامەزرێنەری «سەنتەری دیالۆگی ڕۆشنبیریی کورد» بووە و لە ساڵی ١٩٩٦ تا ٢٠٠٠ کاری تێدا کردووە. ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٤ یانەی سەرای منداڵانی دامەزراندووە و خۆی بووە بە بەڕێوەبەری. ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠٠٩ ڕاوێژکاری بزافی ڕۆشنبیریی سلێمانی بووە. خاوەنی زیاتر لە ٣٧٠٠ وتار و ٢٦ کتێبە لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا<ref>داھێنان و ھەڵوێستی ڕەووف حەسەن لە دیکۆمێنتارییەکدا، سلێمانی تیڤی</ref><ref>ڕۆمانی خۆری تار، ڕەئووف حەسەن، ١٩٩٩</ref> ڕەئووف حەسەن سەر لە بەیانی ٢١ی مانگی ١٢ی ٢٠١٨ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕەئوف حەسەن کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=67434&Jor=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=speemedia.com}}</ref> == بەرھەمەکان == * سەرجەم چیرۆکەکانی ڕەوف حەسەن، چاپخانەی ڕۆشنبیری، ھەولێر ٢٠١٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=سەرجەم چیرۆکەکانی ڕەوف حەسەن|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20180829143140155060|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=Kurdipedia.org|زمان=zh-CN|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230321010743/https://www.kurdipedia.org/?q=20180829143140155060}}</ref> === گەردوونناسی === * گەردوون (باسێکی زانستیانە) ١٩٦٧ (یەکەمین بەرھەمی نووسەر) === کورتەچیڕۆک === * سبەینێ باوکت دێتەوە (کۆمەڵەچیرۆک) ١٩٧١ * چەکەرە (کۆمەڵەچیرۆک لەگەڵ دوو نووسەری دیکەدا) ١٩٧٣ * دەرزی ئەژنی خەمەکان (١٩٨٨) * وێنەکەی خوشکت (کۆمەڵەچیرۆک) ١٩٩٩ === ڕۆمان === * [[خۆری تار (کۆچی سوور)]] === ڕۆژنامەوانی === * ھەواڵنێری تەلەڤیزیۆنی (٢٠١١) * گۆڤاری ڕۆژنامەوانی و ھەڵسەنگاندنێک (٢٠٠٦) * لە بەینمان دەرناچێت * ئەلفاو بێتای ڕۆژنامەگەری (١٩٩٩) === وەرگێڕان === * تیۆری نیسبی (بابەتێکی زانستیانە) ١٩٨٤ * ھونەری جەنگ (٢٠٠٤) * سۆفیگەری (٢٠٠٥) * کوردناسی (٢٠٠٦) === ڕەخنەی ئەدەبی === * کرێکار و چیڕۆکی کوردی (١٩٨٢) * ئەندێشە جوانەکانی ڕۆح لە چیرۆکی کوردیدا (٢٠٠٧) * خولیای مەیموونە سپییەکان (٢٠٠٧) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|وێژەی کوردی|کتێب|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:نووسەرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] 9ipwks59iw8sz8obp84r605okplg2tk 0 118218 1694886 1531945 2026-10-26T04:35:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694886 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕەمەزان شکور حوسێن محەممەد''' لەدایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٧٦ لە مانگی ڕەمەزانی ساڵی ١٣٩٦ کۆچی، ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی جەباری، ڕەمەزان شوکر کەسایەتی بانگخواز و وتاربێژی ئیسلامییە، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ شەهیدکرا. {{پیاوی ئایینی | ڕەنگ = #A9A9A9 <!-- زانیاری--> | ناو = باوکی زوبێر | ناوی تەواو = ڕەمەزان شکور حسێن محەممەد | لەدایکبوون = ۱٨ی ئابی ۱۹۷٦ | شوێنی لەدایکبوون =[[کوردستان]] | بیروباوەڕ = [[سوننە]] [[سەلەفی]] | بواری کردوکۆش = زانستی شەرعی |ماڵپەڕ = [[/ ماڵپەڕی تایبەتی]]|مردن=۲۹ کانوونی دووەمی ۲۰۱۳|شوێنی مردن=ڕێگای سەرەکی [[سلێمانی]] – [[کەرکووک]]}} == پەروەردە و گەشەکردن == لە خێزانێکی ھەژار و ڕەنجەبەردا چاوی بە دونیا ھەڵھێنا، خێزانێکی موسڵمان و کاسب، لە شاری [[کەرکووک]] لە گەڕەکی شۆرجە گەورە بوو تێیدا تاوەکو دەستی داری گرت، ئەویش وەک برایانی تری شانیدا بە کرێکاری کردن بۆ پەیداکردنی پارووی ژیان. == سیفاتی لاشەیی == پیاوێکی باڵابەرز بوو، دەنگێکی زوڵاڵی ھەبوو، ڕیشێ چڕو پڕێ ڕەشی ھەبوو. == تێکۆشان و زەحمەتکێشانی بۆ دابین کردنی ژیانی == خەریکی کرێکاریبوو، وەک بلۆک بارکردن و حەماڵی و کاری بیناسازی. ھەردەم بە جوانی کارەکانی خۆی ئەنجام ئەدا. == خێزان == مامۆستا دایک و باوکی ماوە و پێنج براو چوار خوشکی ھەیە، ھەروەھا سێ ژنی ھێنابوو لە دوای خۆی دوو خێزانی بە جێ ھێشتبوو، لەگەڵ شەش منداڵ کە چواریان کوڕن (زوبێر، عەبدوللەتیف، داود و موسا) ئەوانی تر کچن (خەدیجە و زەھرا). === ھەوڵ و کۆششی بۆ بە دەستھێنانی زانستی شەرعی === مامۆستا خاوەنی ھیمەتێکی بڵند بوو لە فێربوونی عیلمی شەرعیدا. لە سەرەتادا ھەوڵی تەرخان کردبوو بۆ فێربوونی [[قورئانی پیرۆز]]، تاوەکو شارەزایەکی باشی پەیدا کرد. ھەروەھا ھەندێک زانستی سەرەتایی فێربوو دەربارەی ([[تەوحید]] و [[سوننەت]]). ھەروەھا شارەزای دیاردە [[شیرک]]ی و [[بیدعە]]کان بوو، کە لە ناوخەڵکیدا بەربڵاوبوون. مامۆستاکانی: * مامۆستا مەلا عەبدوڵڵای تەپەلو، قورئانی لا خوێند. * مامۆستا ئیبراھیم مەلا عومەر (عەقیدە، فیقھـ، لەبەرکردنی قورئان، فەرائض، نحو) لا خوێند. * مامۆستا مەلا جومعە عەلی (فیقھـ، نحو، {{عەرەبی|اصول الفقه}}، عەقیدە، {{عەرەبی|اصول الحديث}} و {{عەرەبی|الصرف}}). * مامۆستا دکتۆر [[عەبدوللەتیف ئەحمەد]]، ھەندێک لە پەرتووکی ({{عەرەبی|المسند الصحيح مما ليس في الصحيحين}}). * مامۆستا مۆفەق باوکی ھەمزە ھەندێک لە پەرتووکی ({{عەرەبی|زاد المعاد}}). * مامۆستا سەعدون زانستی جوان خوێندنەوەی قورئان. * مامۆستا ئیبراھیم محەممەد حەسەن، ({{عەرەبی|البلاغەوالمنطق}}). * مامۆستا ڕێبوار محەممەد ئەحمەد ({{عەرەبی|علوم القران}}). لە گەڵ ئەوەی کە خوێنکار بوو لە (پەیمانگای [[زانستە ئیسلامییەکان]]) ھەروەھا وتار خوێن و پێش نوێژ و خاوەنی مۆڵەتی زانستی بوو. === قوتابییەکان === مامۆستا قوتابییەکی زۆری ھەبوو کە ناژمێردرێن لە ڕێگای وتار و دەرس و ئامۆژگارییەکانیدا، ھەروەھا کۆمەڵێک لە قوتابی فێرخوازی شەرعی دەرسیان لای دەخوێند. === بانگەواز === دەرس و وتارەکانی لە زۆربەی شار و شارۆچکەکانی کوردستان بڵاوبۆوە، کە بوو بەھۆی ھیدایەتی خەڵکانێکی زۆر. == مردن == لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣، لە ڕۆژی سێ شەممە کاتژمێر ٩:٤٥ خولەکی شەو لە کاتی گەڕانەوەیدا لە (پەیمانگای [[زانستە ئیسلامییەکان]]) لە (چیمەن) لەسەر ڕێگای سەرەکی [[سلێمانی]] – [[کەرکووک]] لەلایەن چەند چەکدارێکی نەناسراوەوە تەقەی لێ کراو لە ئەنجامدا گیانی لەدەستدا. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|کوردستان|عێراق}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://1bwn.blogspot.com/2018/10/blog-post.html| سەردێڕ = کورتەیەک لە ژیاننامەی مامۆستا ڕەمەزان (ڕەحمەتی خودای لێبێت)| بڵاوکەرەوە = blogspot.com}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:موسڵمانانی کورد]] [[پۆل:سەلەفی]] lo5dck2r6yrh80fcib9u7lym91thq53 0 119648 1694640 1549932 2026-10-25T19:33:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694640 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|date=حوزەیران ٢٠١٧}} {{بێ بەستەر|date=نیسان ٢٠١٧}} }} '''ڕەئفەت ھەجان''' بە ناوی تەواوی '''رفعت علی سلیمان الجمال''' ناسراو بە '''رافت الھجان''' جاسووسێکی بەھێز و ناوداری میسری بووە ، لە 1 یۆلیۆی ساڵی 1927 لە شاری دمیاتی میسر لە دایک بووە ، قوتابیەکی کەمتەرخەمبووە و گرنگی بەوانەکانی نەداوە و ھۆگری یاری کردن و شانۆگەری و سینەما بووە و لە 3 فیلمدا ڕۆڵی بینیوە و بەشێوەیەکی زۆر باش فێری زمانی ئینگلیزی و فەرەنسی بووە ، ساڵی 1946 تەخەڕوجی کردووە و لە کۆمپانیایەکی بیانی وەرگیراوە و دواتر بەتۆمەتی دزیکردن دەرکراوە. رافت الھجان دوای ئەوەی جۆرەھا ئیشی لەجۆراوجۆرەکانی جیھان کردووە بەبێ پاسپۆرت و کارتی سەوز لەگەڵ کۆمپانیایەکدا ڕۆشتووە بۆ ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و دوای ڕاودوونانی لەلایەن بەڕێوبەرایەتی کۆچوکۆچبەرانەوە ڕۆشتووە بۆ کەنەدا و لەوێشەوە بۆ ئەڵمانیا و لەوێش لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیرکراوە و گەڕێندراوەتەوە بۆ میسر و دەستی کردووە بە ساختەکردنی ناسنامەکەیی و زیاتر لە ناسنامەیە ساختەی ھەبووە ، لەدوای شۆڕشی یۆلیۆی ساڵی 1952 کاتێک ویستوێتی بڕوا بۆ لیبیا ئەفسەرێکی بەریتانی گومانی لێکردووە کە کەسایەتیەکی جولەکەیە و دەستگیری کردووە و ڕەوانەی دەزگای زانیاری میسری کردووە. لەکاتی لێکۆڵینەوە لەگەڵ رافت الھجان بەڕاشکاوی باسی لەوەکردووە کە چۆن چاوی بەژمارەیەکی زۆر لەجولەکەکان کەوتووە و توانیوێتی لاسایی ھەڵسوکەوتەکانی ئەوان بکاتەوە ، کاتێکیش کە دەزگیرکراوە ناسنامەیەکی ئەفسەرێکی جولەکەی پێبووە بەناوی دیڤید ئەرنسۆن و لەلایەن حەسن حوسنی ئەفسەری پۆلیسی نھێنی میسرەوە لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا دەکراو ئەویش دانی بەھەمووشتێکداناوە و ئاشکرای کردووە ئەوەنە ھەڵسوکەوتی لەگەڵ جولەکەکان کردووە بەشێوەیەک کە بۆتە بەشێک لەوان ، لەدوای پشکنین و بەدواداچون بۆ قسەکانی بۆیان دەرکەوتووە کە جولەکەکان رافت الھدان بەکێک لەخۆیان دەزانن و ھەرگیز گۆمان ئەوەیان نیە کە جولەکە نەبێت. لەکۆتاییدا حەسن حوسنی ئەو ئەفسەرەی لێکۆڵینەوەی لەگەڵ رافت الھجان کردووە دوو ھەڵبژاردەی خستۆتە بەردەمی یان بۆ ھەتاھەتایە زیندانی دەکرێت یاخود دەبێت ئایین و کەسایەتی خۆی بگۆڕێت و وەکو جولەکەیەک لەناو جولەکەکان ژیان بەسەربەرێت و کار بۆ بەرژەوەندیەکانی دەزگای زانیاری میسر بکات ، ئەویش ئەوەی ھەڵبژاردووە کە کار بۆ بەرژەوەندیەکانی دەزگای زانیاری میسر بکات و لەدوای بەھێزکردنی و مەشقپێکردنی لەھەموو بوارێکدا ، بەپاسپۆرتێکی ئیسرائیلیەوە و بەناوی جاک بیتۆنەوە کە گوایە کەسایەتیەکی ئیسرائیلیە ڕۆشتۆتە ئیسرائیل و وەکو بازرگانێکی ناودار لەوێ‌ کاری کردووە. رافت الھجان دوای ئەوەی بۆتە جێی متمانەی جولەکەکان و جۆتە نێو دەزگای زانیاری جەنگی ئیسرائیلیەوە و لەگرنگترین کارەکانی میسری ئاگەدارکردۆتەوە لەوەی کەلەلایەن 3 دەوڵەتەوە ھێرش دەکرێتە سەری ، ھەروەھا میسری ئاگەدارکردۆتەوە کە لەساڵی 1967 ھێرش دەکرێتە سەری ، زانیاری زۆر گرنگی داوە بەمیسر کە بۆتە ھۆی ئەوەی میسر لەجەنگی ئکتۆبەردا سەرکەوتن بەدەستبھێنێت. رفعت علی سلیمان الجمال ناسراو بە رافت الھجان دوای ئەوەی دووچاری نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان بۆتەوە لە 30 یەنایری ساڵی 1982 لە ئەڵمانیا کۆچی دوایی کردووە ھەر لەوێش نێژراوە. ==سەرچاوە== [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%A3%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AC%D8%A7%D9%86 ویکیی عەرەبی] {{پۆلی کۆمنز|Refat el-Gammal}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|میسر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٢]] gaa6aafgax0c70n8ft9uhrcuwnqew3j 1694687 1694640 2026-10-25T20:02:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694687 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەئفەت ھەجان''' بە ناوی تەواوی '''رفعت علی سلیمان الجمال''' ناسراو بە '''رافت الھجان''' جاسووسێکی بەھێز و ناوداری میسری بووە ، لە 1 یۆلیۆی ساڵی 1927 لە شاری دمیاتی میسر لە دایک بووە ، قوتابیەکی کەمتەرخەمبووە و گرنگی بەوانەکانی نەداوە و ھۆگری یاری کردن و شانۆگەری و سینەما بووە و لە 3 فیلمدا ڕۆڵی بینیوە و بەشێوەیەکی زۆر باش فێری زمانی ئینگلیزی و فەرەنسی بووە ، ساڵی 1946 تەخەڕوجی کردووە و لە کۆمپانیایەکی بیانی وەرگیراوە و دواتر بەتۆمەتی دزیکردن دەرکراوە. رافت الھجان دوای ئەوەی جۆرەھا ئیشی لەجۆراوجۆرەکانی جیھان کردووە بەبێ پاسپۆرت و کارتی سەوز لەگەڵ کۆمپانیایەکدا ڕۆشتووە بۆ ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و دوای ڕاودوونانی لەلایەن بەڕێوبەرایەتی کۆچوکۆچبەرانەوە ڕۆشتووە بۆ کەنەدا و لەوێشەوە بۆ ئەڵمانیا و لەوێش لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیرکراوە و گەڕێندراوەتەوە بۆ میسر و دەستی کردووە بە ساختەکردنی ناسنامەکەیی و زیاتر لە ناسنامەیە ساختەی ھەبووە ، لەدوای شۆڕشی یۆلیۆی ساڵی 1952 کاتێک ویستوێتی بڕوا بۆ لیبیا ئەفسەرێکی بەریتانی گومانی لێکردووە کە کەسایەتیەکی جولەکەیە و دەستگیری کردووە و ڕەوانەی دەزگای زانیاری میسری کردووە. لەکاتی لێکۆڵینەوە لەگەڵ رافت الھجان بەڕاشکاوی باسی لەوەکردووە کە چۆن چاوی بەژمارەیەکی زۆر لەجولەکەکان کەوتووە و توانیوێتی لاسایی ھەڵسوکەوتەکانی ئەوان بکاتەوە ، کاتێکیش کە دەزگیرکراوە ناسنامەیەکی ئەفسەرێکی جولەکەی پێبووە بەناوی دیڤید ئەرنسۆن و لەلایەن حەسن حوسنی ئەفسەری پۆلیسی نھێنی میسرەوە لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا دەکراو ئەویش دانی بەھەمووشتێکداناوە و ئاشکرای کردووە ئەوەنە ھەڵسوکەوتی لەگەڵ جولەکەکان کردووە بەشێوەیەک کە بۆتە بەشێک لەوان ، لەدوای پشکنین و بەدواداچون بۆ قسەکانی بۆیان دەرکەوتووە کە جولەکەکان رافت الھدان بەکێک لەخۆیان دەزانن و ھەرگیز گۆمان ئەوەیان نیە کە جولەکە نەبێت. لەکۆتاییدا حەسن حوسنی ئەو ئەفسەرەی لێکۆڵینەوەی لەگەڵ رافت الھجان کردووە دوو ھەڵبژاردەی خستۆتە بەردەمی یان بۆ ھەتاھەتایە زیندانی دەکرێت یاخود دەبێت ئایین و کەسایەتی خۆی بگۆڕێت و وەکو جولەکەیەک لەناو جولەکەکان ژیان بەسەربەرێت و کار بۆ بەرژەوەندیەکانی دەزگای زانیاری میسر بکات ، ئەویش ئەوەی ھەڵبژاردووە کە کار بۆ بەرژەوەندیەکانی دەزگای زانیاری میسر بکات و لەدوای بەھێزکردنی و مەشقپێکردنی لەھەموو بوارێکدا ، بەپاسپۆرتێکی ئیسرائیلیەوە و بەناوی جاک بیتۆنەوە کە گوایە کەسایەتیەکی ئیسرائیلیە ڕۆشتۆتە ئیسرائیل و وەکو بازرگانێکی ناودار لەوێ‌ کاری کردووە. رافت الھجان دوای ئەوەی بۆتە جێی متمانەی جولەکەکان و جۆتە نێو دەزگای زانیاری جەنگی ئیسرائیلیەوە و لەگرنگترین کارەکانی میسری ئاگەدارکردۆتەوە لەوەی کەلەلایەن 3 دەوڵەتەوە ھێرش دەکرێتە سەری ، ھەروەھا میسری ئاگەدارکردۆتەوە کە لەساڵی 1967 ھێرش دەکرێتە سەری ، زانیاری زۆر گرنگی داوە بەمیسر کە بۆتە ھۆی ئەوەی میسر لەجەنگی ئکتۆبەردا سەرکەوتن بەدەستبھێنێت. رفعت علی سلیمان الجمال ناسراو بە رافت الھجان دوای ئەوەی دووچاری نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان بۆتەوە لە 30 یەنایری ساڵی 1982 لە ئەڵمانیا کۆچی دوایی کردووە ھەر لەوێش نێژراوە. ==سەرچاوە== [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%A3%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AC%D8%A7%D9%86 ویکیی عەرەبی] {{پۆلی کۆمنز|Refat el-Gammal}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|میسر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٢]] m7om3ojtbqkr7rfkadnyt89gwlavspj 0 120389 1694561 853528 2026-10-25T16:33:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694561 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران | ناوی_خۆماڵی = سازمان چریک‌ھای فدایی خلق ایران | زمان١ = | ناوی_زمان١ = | زمان٢ = | ناوی_زمان٢ = | زمان٣ = | ناوی_زمان٣ = | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = [[پەڕگە:Emblem of the Organization of Iranian People's Fedai Guerrillas.svg|150px]] | ڕەنگکۆد = Red | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = [[فەڕۆخ نیگەھدار]] | وتەبێژ = [[مەھدی فەتاپووڕ]] | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە١ = | ناوی_سەرکردە١ = | ناونیشانی_سەرکردە٢ = | ناوی_سەرکردە٢ = | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = کۆتایییەکانی ١٩٦٣ {{small|چالاکیی سەرەتایی}}{{ھن}}نیسانی ١٩٧١ {{small|وەکوو ڕێکخراوەیەکی یەکگرتوو}} | جیابوونەوە = [[ڕێکخراوەی فیدایییەکانی گەلی ئێران (زۆرینە)]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران (کەمینە)]]{{ھن}}[[چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران]] | پێشینە = | یەکگرتن = گرووپی [[بێژەن جەزەنی|جەزەنی]]-[[حەسەن زیازەریفی|زیازەریفی]] و{{ھن}}[[مەسعوود ئەحمەدزادە|ئەحمەدزادە]]-[[ئەمیرپەرویز پوویان|پوویان]]-[[عەباس میفتاحی|میفتاحی]] | پاشینە = حوزەیرانی ١٩٨٠ | شوێنگە = [[تاران]]، [[ئێران]] | ڕۆژنامە = [[کار (ڕۆژنامە)|کار]] | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = | ناوی_باڵی١ = | باڵی١ = | ناوی_باڵی٢ = | باڵی٢ = | ناوی_باڵی٣ = | باڵی٣ = | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[کۆمۆنیزم]]{{ھن}}[[مارکسیزم]] |شوێنی_سیاسی = [[باڵی چەپ]] | ئایین = | نیشتمانی = | نێودەوڵەتی = | ئەوروپی = | پەرلەمانی_ئەوروپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = | ئینتیما١ = | ڕەنگەکان = {{Color box|#C80815|border=darkgray}} [[سوور]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئاڵا = [[پەڕگە:Flag of the Organization of Iranian People's Fedai Guerrillas (Red).svg|200px|border]]{{ھن}}[[پەڕگە:Flag of the Organization of Iranian People's Fedai Guerrillas (White).svg|200px|border]] | ماڵپەر = | وڵات = [[ئێران]] | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران''' ({{بە فارسی|سازمان چریک‌ھای فدایی خلق ایران}})، ڕێکخراوەیەکی سیاسی و چەکداری [[مارکسیزم|مارکسیست]] بوو کە لە ساڵی ١٩٧١ی زایینی بۆ خەباتکردن بە دژی حەکۆمەتی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] دامەزرا. ئەم ڕێکخراوە لە یەکگرتنی دوو گرووپی چەپی شاراوە بە دی ھات و لە ساڵانی دەستپێکی دەھساڵانی ١٩٧٠ی زایینی (١٣٥٠ی کۆچی ھەتاوی) بە ئامانجی گیرساندنەوەی ئاگری شۆڕش لە نێوی گەلانی ئێران، چەند ئۆپراسیۆنی چەکدارانە دژ بە حەکۆمەتی شای ئێران بەڕێوەبرد. ئەگەرچە ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەل نەیتوانی بە ئامانجەکانی سەرەتاییی خۆی بگەیێت، بەڵام توانی کاریگەرییەکی زۆر لەسەر ڕۆشنبیرانی ھاوچەرخی خۆی دابنێت. چریکەکان لە [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی مانگی بەھمەنی ئێران]] و بەدوای ڕزگاربوونی زیندانییە سیاسییەکان زۆر گەشە بوون و دەستیان کرد بە ئەندامگیری بە تایبەت لە نێوی گەنجان و ژنان و ھەروەھا بەرفراوانکردنی چەکەمەنی و توانیویان لە ڕۆژانی دواھەمینی حەکۆمەتی پەھلەوی لە داخستنی ئەو حەکۆمەتە زۆر کاریگەر ببن. == ئەمانەش ببینە == * [[ڕووداوی سیاھکەل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:حیزبەکانی ئێران]] h2zlmg4ams0yfrmn5j6mhz9nszd409r 0 120415 1694831 1546198 2026-10-26T01:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1694831 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = Black | image = Black_Film.jpg | caption = پۆستەری فیلم | director = [[سانجای لیلا]] | producer = سانجای لیلا<br>Anshuman Swami | screenplay = سانجای لیلا<br>[[Bhavani Iyer]]<br>پراکەش کاپدیا | narrator = [[ڕانی موکەرجی]] | starring = [[ئەمیتاب باچان]]<br>[[ڕانی موکەرجی]]<br>[[Shernaz Patel]]<br>[[Nandana Sen]] | music = [[مۆنتی شارما]] | cinematography = [[Ravi K. Chandran]] | editing = Bela Sehgal | distributor = [[SLB Films]] | released = ٤ی شووباتی ٢٠٠٥ | runtime = ١٢٢ خولەک | country = [[هیندستان]] | language = [[هیندی]] | budget = | official site = www.blackthemovie.com }} '''ڕەش''' ({{بە ئینگلیزی|Black}}) فیلمێکی درامی [[ھیندی]]یە لە ٤ی شووباتی ٢٠٠٥ بۆ یەکەمجار نمایشکراوە، لەدەرھێنانی سانجای لیلایە، [[ڕانی موکەرجی]] و [[ئەمیتاب باچان]] پاڵەوانی فیلمەکەن. فیلمەکە باس لە پەیوەندی مامۆستا و خوێندکارە کوێر و کەڕەکەی دەکات، چیرۆکی فیلمەکە لە سەر ژیانی '''[[ھێلێن کێلەر]]''' وەرگیراوە کە یەکەم کەسبوو بتوانیت بڕواننامەی بەکالۆریۆس لە ھونەر بەدەستبھێنێت. داھاتی فیلمەکە ٥.١ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بوو. فیلمی ڕەش تاکە فیلمە بتوانێت بەیەکجار ھەر ١١ خەڵاتەکەی فیلم فێر بباتەوە ئەمەش ڕیکۆردە بۆ فیلمەکە. == چیڕۆکی فیلم == کچێکی بچووک بەناوی میشێل لەمنداڵییەوە ناتوانێت ببیستێت و ببینێت بۆئەو مەبەستەش دایک و باوکی کچەکە دوایین ھەلی چاکبوونەوە ڕادەستی مامۆستایەک دەکەن بەناوی دیبراج ساھای، ئەم مامۆستایەش دەتوانیت خەونی دایک و باوکەکە بەزیادەوە بھێنێتە دی، تەنانەت تا ئاساتی زانکۆش لەگەڵی بەردەوام دەبێت و پەیوەندییەکی بەتین لەنێوان میشێل و ساھای درووستدەبێت… ڕۆژگار دەڕوات ساھای تووشی نەخۆشی بیرچوونەوە (ئەلزەھایمەر) لەمجارەشدا میشێل ھەوڵدەدات ئەو دەرئاسایەی کە مامۆستاکەی پێشتر بۆی کرد ئەویش بۆ ئەوی دووبارە بکاتەوە لەڕێگای ئەو ئەلفووبێیەی مامۆستاکەی لەگەڵ خۆیدا دەستیپێکرد. == بەشداربووان == * [[ڕانی موکەرجی]] لەڕۆڵی میشێل * [[ئەمیتاب باچان]] لەڕۆڵی مامۆستا دیبراج سەهای * ئایشە کاپوور لەڕۆڵی منداڵی میشێل * شیرناز پاتێل لەڕۆڵی کاترین * دریتمان کەتەرجی لەڕۆڵی پاول * ناندانا سێن لە ڕۆڵی سارە * سیلۆ ماهاڤا لە ڕۆڵی خاتوو گۆمیز * ماهابانۆ مۆدی-کۆتوال لەڕۆڵی خاتوون نەیر == خەڵاتەکان == فیلمەکە چەندین خەڵاتی بردۆتەوە لەوانە خەڵاتەکانی فیلمی نەتەوەیی (National Film Awards) وە Star Screen Awards و IIFA Awards و Zee Cine Awards وە چەندان خەڵاتی دی بەڵام گرنگترینییان خەڵاتی فیلم فێرە کە بە گرنگترین خەڵاتی سینەمایی دادەنرێت لە ھیندستان، وە فیلمەکە خاوەن ڕیکۆردە لەخەڵاتی فیلم فێر چونکە یەکەم فیلمە ھەر ١١ خەڵاتەکەی فیلم فێر بباتەوە ئەوەش لەساڵی ٢٠٠٦ بوو === خەڵاتەکانی فیلم فێر === * باشترین فیلم * باشترین دەرھێنەر – Sanjay Leela Bhansali * باشترین ئەکتەر – ئەمیتاب باچان * باشترین خانمە ئەکتەر –ڕانی موکەرجی * خەڵاتی باشترین فیلم لەلایەن ڕەخنەگرانەوە / Sanjay Leela Bhansali * باشترین ئەکتەر لەلایەن ڕەخنەگران– Amitabh Bachchan * باشترین خانمە ئەکتەر لەلایەن ڕەخنەگران – Rani Mukerji * باشترین خانمە ئەکتەری پاڵپشت – Ayesha Kapur * باشترین دەستکاری / Bela Sehgal * باشترین سینەماتۆگرافی/ Ravi K. Chandran * باشترین باکگرەوەند– Monty Sharma == بەستەر بۆ دەرەوە == * [http://www.imdb.com/title/tt0375611/ بەستەری فیلم لە ماڵپەڕی IMDb] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھیندستان|بۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلم دەربارەی خەڵکی نابیست]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھیماچال پرادێش وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای کتێبە ناخەیاڵییەکان]] p3qisqapfkkk6ruur9hana17122epb6 0 121183 1695027 1436496 2026-10-26T10:35:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1695027 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|ڕۆمانەکە|فیلەمەکە|ژانی گەل (فیلم)}} {{Infobox book | name = ژانی گەل | image =ژانی گەل (ڕۆمان).jpg | image_size = | alt = | caption = | author = [[ئیبراھیم ئەحمەد]] | audio_read_by = | country = [[کوردستان]] | language = [[کوردیی ناوەندی]] | subject = [[ڕۆمان]] | genre = ڕیالییزم | set_in = [[سلێمانی]] | publisher = چاپخانەی کاکەی فەللاح (چاپی یەکەم) | published = ١٩٧٢ | media_type =چاپ {{ھن}} ئەلکترۆنی | pages = ٢٥٤ (چاپی یەکەم) | awards = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = }} '''ژانی گەل''' [[ڕۆمان]]ێکی نووسەری کورد [[ئیبراھیم ئەحمەد]]ە، ئەم ڕۆمانە ساڵی ١٩٥٦ نووسراوە.<ref>ژانی گەل، چاپی چوارەم، ھەولێر – ٢٠٠٨، دەزگای ئاراس.</ref> بە گوتەی نووسەر لەبەر نەبوونی دەرفەتی گونجاو نەتوانراوە ئەم ڕۆمانە لە کات و سەردەمی خۆیدا چاپ بکرێت، لە ساڵی ١٩٧٢ بۆ یەکەم جار لە [[بەغدا]] چاپ کراوە.<ref>زمان و ئەدەبی کوردی، پەرتووکی خوێندنی پۆلی دوازدەھەمی ئامادەیی، چاپی حەفتەم، ٢٠١٢.</ref> == کەسایەتییەکان == * جوامێر * کاڵێ * ھیوا * لاوە == چاپەکان == * چاپخانەی کاکەی فەللاح * دەزگای ئاراس (٢٠٠٨) * [[چاپەمەنیی مانگ]] * ئارمان نگار (٢٠١٥) * ناوەندی چاپ و ڕاگەیاندنی خاک == وەرگێڕانەکان == * ژانی گەل لەژێر "Jana Gel" ناوی کراوەتە [[کورمانجی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jana Gel|ناونیشان=https://www.goodreads.com/work/best_book/21247231-jan-gel|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.goodreads.com}}</ref> * ساڵی ١٩٨٠ [[محەممەد قازی]] و [[ئەحمەد قازی]] ئەو ڕۆمانەیان لەژێر ناوی «درد ملت» کردووەتە [[فارسی]] و چاپەمەنیی ئاگا لە ١٩٩ لاپەڕەدا بڵاوی کردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژانی گل|ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/6327197|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.goodreads.com}}</ref> * ساڵی ٢٠٠١یش لەلایەن عیرفان قانعیفەر دووبارە وەرگێڕدراوەتەوە سەر فارسی. * ڕۆمانەکە وەگێڕدراوەتە سەر [[تورکی]]، چاپەمەنیی komal لە ساڵەکانی ١٩٩٢ و ٢٠١١ بڵاوی کردووەتەوە. * ژانی گەل بە [[فەڕەنسی]]ش بەردەستە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | | ٩٨ | ژانی گەل }} {{تووڵی دەروازە|کتێب}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] qekb92tq4pbti58ku860qysa52apo8p 0 121555 1694761 1694347 2026-10-25T21:15:52Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694761 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = Resident Evil 2002 <br /> رێزیدێنت ئیڤڵ ٢٠٠٢ | وێنە = Poster_resident_evil.jpg | سەرباس = | دەرھێنەر = [[پاول دەبلیوو. ئێس. ئەندەرسن]] | بەرھەمھێنەر = [[پاول دەبلیوو. ئێس. ئەندەرسن]] | نووسین = [[پاول دەبلیوو. ئێس. ئەندەرسن]] | کاست = [[میللا جۆڤۆڤیچ]]<br />[[میشێل رۆدرییگێز]]<br />[[جێیمز پورەفۆی]]<br />[[ئێریک مابیوس]]<br />[[مارتن کرووز]]<br />[[کەولین سامەن]] | موزیک = [[مارکۆو بەلترامی]]<br />[[مارلین مانسەن]] | وێنەگری سینەمایی = [[دێیڤید جۆنسەن]] | دەستکاری = [[ئالێگزاندەر بێرنەر]] | ستۆدیۆ = Capcom<br />Impact Pictures<br />Davis Films<br />New Legacy Films<br />Constantin Film | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٥ی ئازاری ٢٠٠٢<small>[[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] </small><br />٢١ی ئازاری ٢٠٠٢<small>[[ئاڵمانیا]] </small>٣ی نیسانی ٢٠٠٢<small>[[فەرەنسا]] </small>١٢ی تەممووزی ٢٠٠٢<small>[[شانشینی یەکگرتوو]]</small> | ماوەی فیلم = ١٠٠ خولەک | وڵات = {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} <br /> {{ئاڵا|ئاڵمانیا}} | زمان = [[ئینگلیزی]] | تێچوون = ٣٥ ملیۆن دۆلار | داھات = ١٠٢،٤ ملیۆن دۆلار }} '''رێزیدێنت ئیڤڵ''' (بە [[ئینگلیزی]]: Resident Evil)، فیلمێکی زانستی و خەیاڵی تۆقێنەرە لە ساڵی ٢٠٠٢ دەرچوو کە تێدا [[میللا جۆڤۆڤیچ]] و [[ئێریک مابیۆس]] ڕۆڵی سەرەکی فیلمەکەیان ئەبینی. [[میللا جۆڤۆڤیچ]] (ئالێس) وەک ڕزگارکەری شاری [[ڕاکۆن]] ناسرا. == سەرچاوەکان == # [https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil_(film) ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Resident Evil] {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ترسناک|تەلەڤیزیۆن|خەیاڵی زانستی|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەڕەنسا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل: فیلمەکانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی-ئەڵمانی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرهێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] pq9sy9bw3q1toh26ph84ymt2fwr7h16 0 121563 1694762 1694345 2026-10-25T21:16:22Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694762 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = Resident Evil Apocalypse 2004 <br /> رێزیدێنت ئیڤڵ ئاپۆکالیپس ٢٠٠٤ | وێنە = Resident evil apocalypse poster.jpg | سەرباس = | دەرھێنەر = [[ئەلێکساندەر ویت]] | بەرھەمھێنەر = [[پاول دەبلیوو. ئێس. ئەندەرسن]]<br />[[جێرمی بۆلت]]<br />[[دۆن کارمۆدی]] | نووسین = [[پاول دەبلیوو. ئێس. ئەندەرسن]] | کاست = [[میللا جۆڤۆڤیچ]]<br />[[سیەنا گیلەری]]<br />[[ئۆدید فێیر]]<br />[[تۆماس کریتشمان]]<br />[[جێرید ھێریس]]<br />[[مایک ئیپس]] | موزیک = [[جێف دانا]] | وێنەگری سینەمایی = [[دێریک رۆجەرز]]<br />[[کریستیان سەبالدت]] | دەستکاری = [[ئێدی ھامەلتەن]] | ستۆدیۆ = Capcom Co, Ltd<br /> Impact Pictures<br /> Davis Films<br /> Constantin Film | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[سکرین جێمس]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ | ماوەی فیلم = ٩٤ خولەک | وڵات = [[شانشینی یەکگرتوو]] <br /> [[کەنەدا]] | زمان = [[ئینگلیزی]] | تێچوون = ٤٥ ملیۆن دۆلار | داهات = ١٢٩،٣ ملیۆن دۆلار }} '''رێزیدێنت ئیڤڵ: کارەساتی زۆمبی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Resident Evil Apocalypse)، فیلمێکی [[خەیاڵی زانستی]] تۆقێنەرە لە ساڵی ٢٠٠٤ دەرچوو کە تێدا [[میللا جۆڤۆڤیچ]] و [[ئێریک مابیۆس]] ڕۆڵی سەرەکی فیلمەکەیان ئەبینی. [[میللا جۆڤۆڤیچ]] (ئالێس) و [[سیەنا گیلەری]] (جیڵ) وەک ڕزگارکەری شاری [[ڕاکۆن]] ناسران، پاشان [[ئێریک مابیۆس]] (مات) چاڵاککرا لە (پڕۆژەی نەیمسس) لەلایەن دامەزراوی ئەمبرێلا <gallery> Otakon_2006_Nemesis.jpg|پڕۆژەی نەیمسس Umbrella_Corporation_logo.svg|لۆگۆی دامەزراوەی ئەمبرێلا </gallery> == سەرچاوە == *[https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil:_Apocalypse ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Resident Evil Apocalypse] {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|کەنەدا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil: Apocalypse}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:سکرین جێمس]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی-ئەڵمانی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ھامیڵتن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] [[پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] hwvsawuggnccho1ck39n07kh1zi8jmp 0 121732 1694830 1549918 2026-10-26T01:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694830 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Russell Crowe.jpg|thumb|چەپ|ڕاسڵ کرۆ لە ساڵی ٢٠١٣]] '''ڕاسڵ ئیرا کرۆ''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Russell Ira Crowe'') (لەدایکبووی [[٧ی نیسان]]ی ١٩٦٤) ئەکتەر و بەرهەمهێنەر و مۆسیقاژەنە. هەرچەندە خۆی بە ڕەگەز خەڵکی نیوزلەندایە بەڵام زۆربەی ژیانی لە وڵاتی [[ئوستورالیا]] ژیاوە و هەر بەو هۆیەوە خۆی بە کەسێکی ئوسترالی لە قەڵەم دەدات.<ref>http://www.couriermail.com.au/entertainment/oscarwinner-russell-crowe-denied-australian-citizenship/story-fnic6ynx-1226670247991 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160815062942/http://www.couriermail.com.au/entertainment/oscarwinner-russell-crowe-denied-australian-citizenship/story-fnic6ynx-1226670247991 |date=١٥ی ئابی ٢٠١٦ }}</ref> بەهۆی ڕۆڵ بینینی لە فیلمی [[جەنگاوەر (فیلم)|جەنگاوەردا]]دا (The Gladiator) لە ساڵی ٢٠٠٠دا وەک فەرماندەی ڕۆمی ماکسیموس دەسیموس مەریدیوس ناوبانگێکی گەورەی جیهانی پەیدا کرد کە دەرهێنەرەکەی ڕیدڵی سکۆت بوو، هەر بەهۆی ئەم ڕۆڵەوە کرۆ [[خەڵاتی ئۆسکار]]ی بۆ باشترین ئەکتەر بەدەستهێنا. [[پەڕگە:RussellCroweApr09.jpg|thumb|چەپ|ڕاسڵ کرۆ لە ساڵی ٢٠٠٩]] ==سەرچاوەکان== * https://en.wikipedia.org/wiki/Russell_Crowe {{پەراوێزەکان}} {{خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر}} {{خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری فیلمی دراما}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ژیاننامە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|وەرزش|مۆسیقا|نیوزیلاند}} {{پۆلی کۆمنز|Russell Crowe}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی]] [[پۆل:دەستوورخوازانی ئوسترالیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سیدنی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە شاری وێڵینگتن]] [[پۆل:مەسیحییەکانی نیوزلەندا]] [[پۆل:خەڵکی نیوزلەندی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی سیدنی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بافتا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی نمایشی نایاب لەلایەن ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵێکی پێشەنگی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] jk2ax8kxk4p72ysikktbs54k8rq6al9 0 122385 1694595 1406909 2026-10-25T16:39:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەندازیاریی شارستانی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1694595 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:PompeiiStreet.jpg|وێنۆک|ڕێگەیەکی کۆن لە ڕۆمای کۆندا]] [[پەڕگە:Evacuated Highway 401 Color.jpg|وێنۆک|شاڕێگەی ٤٠١، ڕێگەیەکی مۆدێرنی قیڕی لە شاری [[تۆرنتۆ]]]] '''ڕێگە''' قۆناغێکە کە لەسەر زەویدا بۆ ھاتوچۆ دیاری دەکرێت یان دەکرێتەوە و لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەچێت. '''ڕێگە'''کان بە دەستی مرۆڤ دروست دەکرێن و ھەزاران ساڵە بۆ مەبەستی ھاتوچۆی بە پێ، بە وڵاخ یان (بە زۆری لە سەدەی بیستەمەوە) بە [[ئۆتۆمۆبیل]] بە کار دێن. لە ئەمڕۆدا داڕشتن و کردنەوەی ڕێگەکان کاری [[ئەندازیاریی شارستانی|ئەندازیارانی شارستانی]]یە. == جۆری ڕێگە بەپێی مەتریاڵ == لە ڕابردوودا ڕێگەکان تەنیا لەسەر زەویدا دیاری دەکران و ئەگەر بۆ ھاتوچۆی گالیسکەکان بوونایە دەکوترانەوە. ھەرچەند نموونەی ڕێگەی پێشکەوتووتریش لە شارستانییەتە کۆنەکاندا وەکوو [[میسر]] یان [[ڕۆمای کۆن]]دا بینراوە.<ref>http://www.nytimes.com/1994/05/08/world/world-s-oldest-paved-road-found-in-egypt.html {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701085804/http://www.nytimes.com/1994/05/08/world/world-s-oldest-paved-road-found-in-egypt.html |date= ١ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> بەڵام ئەمڕۆ بە گشتی [[ڕووی ڕێگە|ڕووی]] دەرەکیی ڕێگەکان لە ئەم مەتریاڵانە دروست دەکرێت: * [[کۆنکریت]] * [[قیڕ]] * خاک (چەو و زیخ) == کارایی ڕێگە == {{وتاری سەرەکی|مۆدێلکردنی کارایی ڕێگە}} [[پەڕگە:Pavement layers.png|وێنۆک|ڕێگە لە چەند توێ ماتریاڵی جۆراوجۆر دروست دەبێت.]] ڕێگەکان بە تێپەڕبوونی کات کۆن دەبن، دادەوەشێن و ئاستی کاراییان دێتە خوارەوە. ئەم داوەشانە ڕەنگە خۆی لە ڕێی [[قڵیشی ڕووی ڕێگە]] یا برینەکانی ترەوە دەربخات.<ref name=":23">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/97601|سەردێڕ=Piryonesi, S. M. (2019). The Application of Data Analytics to Asset Management: Deterioration and Climate Change Adaptation in Ontario Roads (Doctoral dissertation)}}</ref> دواتر قڵیشەکان گەورەتر دەبن و ڕەنگە چاڵ لە ڕووی ڕێگەکەدا دروست بکەن. لەم کاتەدا ڕێگەکە پێویستی بە نۆژەنکردنەوە دەبێت. نۆژەنکردنەوەکە ڕەنگە بچووک بێت و تەنیا بە گیراندن یا داپۆشینی قڵیشەکان دوایی بێت یا دەکرێت نۆژەنکردنەوەیەکی گەورە بێت و توێیەکی تازەی ئاسفاڵت یا کۆنکریت بە سەر ڕێگەکەدا بخرێت یا تەنانەت لە بنەڕەتەوە دروست بکرێتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[مۆدێلکردنی کارایی ڕێگە]] * [[نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە]] * [[نیشانەی نێونەتەوەیی زبری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * A. T. Papagiannakis, E. A. Masad, (2007), “Pavement Design and Materials,” Wiley. {{ڕێگەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەندازیاریی شارستانی|تەکنۆلۆژیا|ئۆتۆمۆبیل}} {{پۆلی کۆمنز|Roads}} {{ئەندازیاریی شارستانی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێگەکان]] [[پۆل:ئەندازیاریی شارستانی]] [[پۆل:ژێرخان]] [[پۆل:جۆری ڕێگەکان]] nr7elatlsy1nd9en4iksje2me1zu9xl 0 122946 1694968 1546207 2026-10-26T07:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694968 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = ڕەیچل مەکادەمس <br /> Rachel McAdams | image = Rachel McAdams, TIFF 2012 (bright crop).jpg | caption = | birth_name = ڕەیچل ئان مەکادەمس | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1978|11|17}} | birth_place = [[لەندەن, ]], [[ئۆنتاریۆ]], کەنەدا | occupation = خانمە ئەکتەر | yearsactive = 2001–تاکو ئێستا | alma_mater = | residence = [[Toronto]], Ontario }} '''ڕەیچل ئان مەکادەمس '''ئەکتەرێکی [[کەنەدا|کەنەدی]]<nowiki/>ە ، ناسراوە بەهۆی فیلمەکانی (The Notebook , Sherlock Holmes , The Vow , Southpaw) و بەشداریشبوو لە زنجیرەی بەناوبانگی کەناڵی HBO بەناوی (True Detective). {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کەنەدا|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Rachel McAdams}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م]] [[پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] acbzkd6931hni30tduf3irb0pup8tej 0 123439 1694506 1546184 2026-10-25T13:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694506 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = Black Mass <br /> ڕێورەسمی ڕەش | وێنە =Black-Mass-Movie-Poster.jpg | سەرباس = پۆستەری شانۆیی | دەرهێنەر = [[سکۆت کووپەر (دەرهێنەر)|سکۆت کووپەر]] | بەرهەمهێنەر = [[سکۆت کووپەر (دەرهێنەر)|سکۆت کووپەر]]<br />[[جۆن لێشەر]]<br />[[بڕایان ئۆلیڤەر]]<br />[[تایلەر تۆمپسن]] | نووسین = [[مارک مالوک]] <br /> [[جێز بەتەروۆرس]] | سەرچاوەی چیڕۆک = (ڕێوڕەسمی ڕەش)<br> نووسەر: دیک لیر - جیڕارد ئۆنیل | کاست = [[جۆنی دێپ]]<br />[[بێنێدیکت کەمبەرباچ]]<br />[[جۆوێل ئێجەرتن]]<br />[[داکۆتا جۆنسن]]<br />[[جێسی پلێمەنس]]<br />[[جونۆ تێمپڵ]]<br />[[کێڤن بەیکن]]<br />[[کۆرێی ستۆڵ]] | موزیک = [[جەنکی ئێکس ئێڵ]] | وێنەگر = ماسانۆبو تەکەیانگی | دەستکاری = دەیڤد ڕۆزنبلوم | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[وارنەر برەدرز]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٨ی سێپتێمبەر ٢٠١٥<small>ویلایەتە یەکگرتووەکان</small><br />١ی ئۆکۆتۆبەر ٢٠١٥<small>کوردستان</small> | ماوەی فیلم = ١٢٢خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] | زمان = [[ئینگلیزی]] | تێچوون = ٥٣ ملیۆن دۆلار | داهات = ٨١ ملیۆن دۆلار }} '''ڕێوڕەسمی ڕەش''' یان '''بلاک ماس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Black Mass) فیلمێکی [[ئەمەریکی]] تاوانکاری ساڵی ٢٠١٥ەیە، لە دەرهێنانی [[سکۆت کووپەر (دەرهێنەر)|سکۆت کووپەر]] و لە نووسینی ماڕک مالوک و جێژ بەتەروۆرس، چیڕۆکی فیلمەکە وەرگیراوە لە کتێبی (Black Mass: The True Story of an Unholy Alliance Between the FBI and the Irish Mob) کە نووسەران (دیک لێر و جێرار ئۆ نیڵ) لە ساڵی ٢٠٠١ نووسیبوویان، فیلمەکە لە نواندنی چەندان ئەکتەری بەتوانای وەک [[جۆنی دێپ]]،[[جۆوێل ئێجەرتن|جۆوێل ئێجێرتن]]،[[بێنێدیکت کەمبەرباچ]]،[[داکۆتا جۆنسن]] ،[[کۆرێی ستۆڵ]] و [[کێڤن بەیکن]]ە.<nowiki/> چیڕۆکی فیلمەکە ڕاستییە و باسی ژیانی تاوانکاریی چەتەی ئەمەریکیی [[وایتی بەلگەر]] دەکات، و لە ١٩ی مایۆی ٢٠١٤ دەست کرا بە کاری وێنەگرتنی و لە ڕێکەوتی ١٨ی سێپتێمبەری ٢٠١٥ لەلایەن کۆمپانیای [[وارنەر برەدرز|وارنەر برەدەرز]]ەوە خرایە سینەماکان و لە ١ی ئۆکۆتبەریش کەوتە سینەماکانی [[کوردستان]] و عێراق. == چیڕۆک == چیرۆکی فیلمەکە باس لە ساڵانی حەفتا و هەشتکانی سەدەی ڕابردوو دەکات کە چۆن حکومەتی ئەمریکی بە شێوەیەکی نهێنی ڕێککەوتن نامەیەک لەگەڵ [[وایتی بەلگەر]] (جۆنی دێپ) ئەکات بۆ نزیک بوونەوە و دەست بەسەرداگرتن بەسەر هەموو چەتەکانی ئەو سەردەمە و کەمکردنەوەی دەسەڵاتیان ، بەڵام وەک هەمیشە بەهۆی کەمتەرخەمی کاربەدەستەکان و زیرەکی و لێهاتووی چەتەکان کارەکان پێچەوانە دەبنەوە. == سەرچاوەکان == *[https://www.facebook.com/Kurdcinama/photos/pb.382750748491377.-2207520000.1443890407./714169632016152/?type=3&theater نوێترین نمایشی ئەکتەری بەتوانا ( جۆنی دێپ ) لە فیلمی (Black Mass ) ] *https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Mass_%28film%29 ویکی ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Black Mass (film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی چیڕۆکەکانیان لە کتێبەوە وەرگیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی چیڕۆکەکەیان لەڕووداوی ڕاستیەوە وەرگیراوە]] [[پۆل:فیلمە ژیاننامەییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ماساشوستس دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کەنار دەریاکان دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کرۆس کریک پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی برا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تاوانە ڕێکخراوەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دیوانی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی برایان ئۆلیڤەر]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بۆستن دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بۆستن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی ماساشوستس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەنکی ئێکس ئێڵ تۆمارکراون]] nb9hfcwi7nf3ysfpczcke3exq7lr626 0 123882 1694633 1694019 2026-10-25T17:12:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]] و [[دەروازە:کۆمیدیا|کۆمیدیا]] 1694633 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} [[پەڕگە:Valentines day poster 10.jpg|thumb|پۆستەری سەرەکی فیلمەکە]] '''ڕۆژی ڤالانتاین''' (بە [[ئینگلیزی]] Valentine's Day) فیلمێکی ئەمەریکی ڕۆمانسی کۆمێدیە ، دەرهێنراوە لەلایەن گاری مارشال.چیڕۆکی فیلمەکەش نووسراوە لەلایەن کاترین فوگەیت،ئابی کۆهن و مارک سلیڤەرستین.فیلمەکە لەنواندنی چەندەها ئەستێرەی گەورەی وەک جێسیکا ئەلبا،کاتی بەیتس،جێسیکا بێل،برادلی کووپەر،ئێریک دەین،پاتریک دێمپسی،جەیمس فۆکس،جێنیگەر گاڕنەر،ئان هاثاوەی،ئاشتوۆن کوچەر،کوین لاتیفا،جیۆرج لۆپێز،ئێما ڕۆبێرتتسم،[[جولیا ڕۆبێرتس]] و [[تەیلۆر سویفت]]<nowiki/>ە.چیڕۆکی فیلمەکەش باسی هەندێ کەس دەکات کە لەڕۆژی ڤالانتایاندا ڕووبەرووی هەندێ بەربەستی جیا جیا دەبنەوە و پێویستە چارەسەریان بکەن.کۆمپانیای [[وارنەر برەدرز|وارنەر بردەرز]] هەڵسا بە بڵاوکردنەوەی فیلمەکە و بەگشت فیلمێکی سەرکەوتوو بوو هەم وەک چیڕۆک و هەم بۆ داهاتیش. {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] [[پۆل:فیلمەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکانی نووەتەی جۆن دێبنی]] 7ywobdcmxh28akxr7kyn92uub2san1u 0 124242 1694958 1431374 2026-10-26T07:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1694958 wikitext text/x-wiki {{وەسف|ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکی (١٩٥٤–٢٠٢٢)}} {{Infobox person | name = ڕەی لیۆتا | image = Ray Liotta Deauville 2014 3.jpg | caption = ڕەی لیۆتا لە [[فێستیڤاڵی فیلمی ئەمریکیی دووڤیڵ]]ی ٢٠١٤ | birth_name = | birth_date = {{Birth date|١٩٥٤|١٢|١٨}} | birth_place = [[نیوارک، نیو جێرزی]]، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | death_date = {{Death date and age|٢٠٢٢|٥|٢٦|١٩٥٤|١٢|١٨}} | death_place = [[سانتۆ دۆمینگۆ]]، کۆماری دۆمینیکان | occupation = {{hlist|ئەکتەر|بەرھەمھێنەر}} | years_active = ١٩٧٨–٢٠٢٢ | spouse = {{marriage|میشێل گرەیس|١٩٩٧|٢٠٠٤|end=جیابوونەوە}} | partner = | children = ١ }} '''ڕەیمند ئاڵن لیۆتا''' ({{IPA-it|liˈɔtta|lang}}؛ ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٤ – ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢) ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکی بوو. بە ڕۆڵەکانی [[جۆو جاکسنی بێپێڵاو]] لە ''[[گۆڕەپانی خەونەکان]]'' (١٩٨٩)، [[ھێنری ھیڵ]] لە ''[[ھاوڕێیە چاکەکان]]'' (١٩٩٠)، و [[تۆمی ڤیرسێتی]] لە کایەی ڤیدیۆییی ''[[گراند دێفت ئۆتۆ: ڤایس سیتی]]'' (٢٠٠٢) ناسرابوو. کارەکانی تری بریتین لە ڕەی سینکڵێر لە ''[[شتێکی شێتانە (فیلمی ١٩٨٦)|شتێکی شێتانە]]'' (١٩٨٦)، کە بەھۆیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتێکی [[گۆڵدن گڵۆب]]، ھەروەھا ھەبوونی ڕۆڵی سەرەکی لە ''[[چوونەژوورەوەی نایاسایی (١٩٩٢)|چوانەژوورەوەی نایاسایی]]'' (١٩٩٢)، ''[[خاکی پۆلیس]]'' (١٩٩٧)، ''[[ھانیبەڵ (فیلمی ٢٠٠١)|ھانیبەڵ]]'' (٢٠٠١)، ''[[گورز (فیلم)|گورز]]'' (٢٠٠١)، ''[[جۆن کیو]]'' (٢٠٠٢)، ''[[ناسنامە (فیلمی ٢٠٠٣)|ناسنامە]]'' (٢٠٠٣)، ''[[ڕەچاوکردن و سکاڵاکردن]]'' (٢٠٠٩)، ''[[کوشتنیان بەنەرمی]]'' (٢٠١٢)، ''[[شوێنی سەروو سنەوبەرەکان]]'' (٢٠١٢), ''[[چیرۆکی ھاوسەرگیری]]'' (٢٠١٩) and ''[[پیاوچاکە زۆرەکانی نیوارک]]'' (٢٠٢١)، ھەروەھا زنجیرەی درامیی ''[[سایەکانی شین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|سایەکانی شین]]'' (٢٠١٦–٢٠١٨). == مردن == ڕەی لیۆتا لە خەویدا لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ کۆچی دواییی کرد، لە تەمەنی ٦٧ ساڵیدا لە [[کۆماری دۆمینیکان]] لەکاتی وێنگەرتنی فیلمی ''ئاوە مەترسیدارەکان''.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-61600212 |سەردێڕ=Goodfellas star Ray Liotta dies aged 67 |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> لەکاتی مردنیدا، دەزگیرانیی لەگەڵ جەیسی نیتۆلۆدا کردبوو.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Jr |یەکەم١=Mike Fleming |دوایین٢=Jr |یەکەم٢=Mike Fleming |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ray Liotta Dies: 'Goodfellas' Star & 'Field Of Dreams' Actor Was 67 |ناونیشان=https://deadline.com/2022/05/ray-liotta-dies-67-goodfellas-1235033521/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=Deadline |زمان=en-US}} </ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیوتە}} * {{IMDb name|501}} * {{IBDB name|117313}} * {{discogs artist|ڕەی لیۆتا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانۆ|فیلم|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ھونەرەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ray Liotta}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:خوێندکارانی پێشووی زانکۆی میامی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] 1fn6omhein2p8pa58mvw8j0rncvg3dz 1694978 1694958 2026-10-26T09:02:37Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694978 wikitext text/x-wiki {{وەسف|ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکی (١٩٥٤–٢٠٢٢)}} {{Infobox person | name = ڕەی لیۆتا | image = Ray Liotta Deauville 2014 3.jpg | caption = ڕەی لیۆتا لە [[فێستیڤاڵی فیلمی ئەمریکیی دووڤیڵ]]ی ٢٠١٤ | birth_name = | birth_date = {{Birth date|١٩٥٤|١٢|١٨}} | birth_place = [[نیوارک، نیو جێرزی]]، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | death_date = {{Death date and age|٢٠٢٢|٥|٢٦|١٩٥٤|١٢|١٨}} | death_place = [[سانتۆ دۆمینگۆ]]، کۆماری دۆمینیکان | occupation = {{hlist|ئەکتەر|بەرھەمھێنەر}} | years_active = ١٩٧٨–٢٠٢٢ | spouse = {{marriage|میشێل گرەیس|١٩٩٧|٢٠٠٤|end=جیابوونەوە}} | partner = | children = ١ }} '''ڕەیمند ئاڵن لیۆتا''' ({{IPA-it|liˈɔtta|lang}}؛ ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٤ – ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢) ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکی بوو. بە ڕۆڵەکانی [[جۆو جاکسنی بێپێڵاو]] لە ''[[گۆڕەپانی خەونەکان]]'' (١٩٨٩)، [[ھێنری ھیڵ]] لە ''[[ھاوڕێیە چاکەکان]]'' (١٩٩٠)، و [[تۆمی ڤیرسێتی]] لە کایەی ڤیدیۆییی ''[[گراند دێفت ئۆتۆ: ڤایس سیتی]]'' (٢٠٠٢) ناسرابوو. کارەکانی تری بریتین لە ڕەی سینکڵێر لە ''[[شتێکی شێتانە (فیلمی ١٩٨٦)|شتێکی شێتانە]]'' (١٩٨٦)، کە بەھۆیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتێکی [[گۆڵدن گڵۆب]]، ھەروەھا ھەبوونی ڕۆڵی سەرەکی لە ''[[چوونەژوورەوەی نایاسایی (١٩٩٢)|چوانەژوورەوەی نایاسایی]]'' (١٩٩٢)، ''[[خاکی پۆلیس]]'' (١٩٩٧)، ''[[ھانیبەڵ (فیلمی ٢٠٠١)|ھانیبەڵ]]'' (٢٠٠١)، ''[[گورز (فیلم)|گورز]]'' (٢٠٠١)، ''[[جۆن کیو]]'' (٢٠٠٢)، ''[[ناسنامە (فیلمی ٢٠٠٣)|ناسنامە]]'' (٢٠٠٣)، ''[[ڕەچاوکردن و سکاڵاکردن]]'' (٢٠٠٩)، ''[[کوشتنیان بەنەرمی]]'' (٢٠١٢)، ''[[شوێنی سەروو سنەوبەرەکان]]'' (٢٠١٢), ''[[چیرۆکی ھاوسەرگیری]]'' (٢٠١٩) and ''[[پیاوچاکە زۆرەکانی نیوارک]]'' (٢٠٢١)، ھەروەھا زنجیرەی درامیی ''[[سایەکانی شین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|سایەکانی شین]]'' (٢٠١٦–٢٠١٨). == مردن == ڕەی لیۆتا لە خەویدا لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ کۆچی دواییی کرد، لە تەمەنی ٦٧ ساڵیدا لە [[کۆماری دۆمینیکان]] لەکاتی وێنگەرتنی فیلمی ''ئاوە مەترسیدارەکان''.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-61600212 |سەردێڕ=Goodfellas star Ray Liotta dies aged 67 |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> لەکاتی مردنیدا، دەزگیرانیی لەگەڵ جەیسی نیتۆلۆدا کردبوو.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Jr |یەکەم١=Mike Fleming |دوایین٢=Jr |یەکەم٢=Mike Fleming |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ray Liotta Dies: 'Goodfellas' Star & 'Field Of Dreams' Actor Was 67 |ناونیشان=https://deadline.com/2022/05/ray-liotta-dies-67-goodfellas-1235033521/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=Deadline |زمان=en-US}} </ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیوتە}} * {{IMDb name|501}} * {{IBDB name|117313}} * {{discogs artist|ڕەی لیۆتا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانۆ|فیلم|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ھونەرەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ray Liotta}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:خوێندکارانی پێشووی زانکۆی میامی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] cdiamrjinhx0li7h1pxn6escwxbov9q 0 124632 1694745 1406709 2026-10-25T21:05:21Z Cefergulî.zingilî 79960 /* */ هەندێک ووشە ۆ ڕێکەوت بە هەلە نووسرابوون گۆڕانکاریم لەسەریان هێنا 1694745 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{شێواز}} [[پەڕگە:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg|وێنۆک|]] '''ڕۆمانسیزم''' ({{بە ئینگلیزی|Romanticism}}) بزووتنەوەیەکی ھونەری، [[وێژەی کوردی|وێژەیی]]، [[میوزیک تیڤی|میوزیکی]]، [[ڕووناکبیری]] بوو کە لە [[ئەورووپا]] سەری ھەڵدا و لە کۆتایییەکانی سەدەی ھەژدەیەمەوە ھاتە کایەوە، لە سەدەی ١٩ی زایینیدا (١٨٠٠–١٨٥٠) گەیشتە لووتکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Damrosch|یەکەم=Leopold|سەردێڕ=Adventures in English Literature|ناونیشان=https://archive.org/details/adventuresinengl0000damr|بڵاوکەرەوە=Holt McDougal|ساڵ=١٩٨٥|ژپنک=٠-١٥-٣٣٥٠٤٥-٨|شوێن=Orlando, Florida|پەڕەکان=[https://archive.org/details/adventuresinengl٠٠٠٠damr/page/٤٠٥ ٤٠٥]–٤٢٤|زمان=English}}</ref> پێناسەی سەرەکی رۆمانسیزم، گرنگیدان بە هەست و سۆز، [[تاکەکەسێتی]]، بە پیرۆز زانینی ڕابردوو و سروشت بوو. ئەم بزووتنەوەیە بە ڕێژەیەکی بەرچاو لێکەوتەی بەرانبەر بە [[شۆڕشی پیشەسازی]]، دەبێ و نابێیە کۆمەڵایەتییەکان، ڕامیاری ئەرستۆکڕاتیک لە سەردەمی ڕۆشنگەری و پشتڕاستکردنەوەی عەقڵانی سروشت لەسەر بنەمای زانست بوو کە لە ڕاستیدا هەموو ئەوانە پێکهێنەرەکانی مۆدێرنیتەن. ئەم بزووتنەوەیە زۆرترین ڕەنگدانەوەی لە هونەرە جوانەکان، مۆسیقا و وێژەدا بوو بەڵام کاریگەری لەسەر مێژوونووسی، ڕاهێنان، شەتڕەنج، [[زانستی کۆمەڵایەتی]] و زانستی سروشتیش هەبوو. وێڕای ئەمانە کاریگەرییەکی قوڵ و بەرچاویشی لە ڕامیاریدا هەبوو و ناکرێت نکۆڵی لێ بکرێت کە بیرمەندانی بزووتنەوەی ڕۆمانسیزم کاریگەرییەکی گرنگیان لەسەر [[لیبرالیزم|لیبڕالیزم]]، ڕادیکاڵیزم، کۆمەڵگاپارێزی و [[ناسیۆنالیزم]] هەبوو. == سەرەتای پەیدا بوونی وشەکە - تایبەتمەندییەکانی ڕۆمانسیزم == * ھەندێک سەرچاوە دەیگەرێنەوە بۆ (Roman)کە بە لاتینی لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ئەنوسرا بە واتای زاراوەی (Romantic) واتا (خۆشەویستییەک بۆ (مێینە)یەکی ئاستی چینی ئەرستۆکرات و پیاوێکی ئاسای کە ناتوانێت بگات بەو ژنە خانەدانە و تەنھا لە دورەوە سەرسامیانن، ئەم خۆشەویستییە بە شیعر (دەردەبڕدرێت) گرنگ نییە ڕووداوەکە ڕاستی بێت یاخود چیرۆکێکی خەیاڵی مەرجی سەرەکی ئەوەیە کە سۆزێکی قووڵ ھەلبگرێت. === بەکار ھێنانی ئەم وشەیە === * یەکەم بەکارھێنانی ئەم وشەیە دەگەرێتەوە بۆ وەسفکردنی شعرەکانی ئەرستۆ و تاسۆ چیرۆکەکانی سەدەی بیستەم. * ھەندێکی کە وەک (سامۆئیل جۆنسۆن) وشەی (ڕۆمانتیک)ی لە فەرھەنگێکدا لە ساڵی ١٧٥٥ شیکردووەتەوە، ھەرچەندە گومانی زۆر لەم وشەیە ھەبووە بەڵام لە شیکردنەوەکەیدا ئاماژەی بەوە داوە کە ڕۆمانتیک وەکو چیرۆکە سەرنجراکێش و ھەستبزوێنەکان وایە و بە شەبەنگی دیمەنە سروشتییەکان ڕونکراوەتەوە، ھەروەھا بە واتای شتێکی درۆ و چاوەڕوان نەکراو بۆ کرداریش بەکاردەھێنرێت. لێرەدا نووسەر بە شێوازێکی نەرێنییانە پێناسەی وشەی ڕۆمانتیکی کردووە. * یەکەم کەس کە بە شێوەیەکی ئەرێنییانە پێناسەی وشەی ڕۆمانتیکی کردبێت (فریدریک ڤۆن شلیگل)ی ئەلمانی بووە لە دەوروبەری سالی ١٧٩٧ کە وەک ئاراستەیەکی نوێ بۆ وێژە دژی کلاسیکییەت، و بە شیعری پێشکەوتن و جیھانی ناوی بردووە. === تایبەتمەندییەکانی ڕێبازی ڕۆمانسیزم === * دەسەڵاتی عەقل وەلا دەنێ، بایەخ بە ئازادکردنی ھەست و سۆزدەدات لە جیاتی مێشک دڵ دەکا بە کانگای ئیلھام و شوێنی ھەست و ویژدان * گەڕانەوەیە بۆ باوەشی سروشت، شاعیر حەز بە گۆشەگیری ناو سروشت ئەکا تا بکەوێتە ڕامان و خەیاڵی تێدا ئازاد بکا. * بایەخ بە تاکی شاعیر دەدات، بەرھەمەکانی بە تەواوەتی بیر و بۆچوون و ھەست و سۆزی ھەڵقوڵاوی ناخی شاعیر خۆیەتی. * ڕۆمانتیک باوەڕی بە ئازادی ھەیە، لە دەربڕینی ھەست و سۆز و جۆشی ناوەوە و گوێ بە ھیچ دەستور و قالبێکی چەسپاو نادات، ڕۆمانتیک لە بنچینەدا شۆرش و ئازادییە جڵەو بەردانە بۆ ئەو ئەندێشەیەی کە ھیچ سنوورێک نایوەستێنێ. * ڕۆمانتیک لە بایەخدانی بە کات و شوێن، تووشی نامۆیی دەبێت، لەگەڵ سەردەم و شوێنی خۆی ناگونجێت، بە خەیاڵ بەرەو ڕابردوو دەگەرێتەوە و خەفەت بۆ ساتە خۆشە بەسەرچووەکان دەخوات. بۆ ڕزگاربوونیش لە ئاژاوەی سەردەم پەنا بۆ سروشت دەبا. * ڕۆمانتیکەکان ھیوا و ئاواتیان زۆربوو بەڵام توانای ھێنانەدی ئەو ئاواتانەیان نەبوو، ناکۆکی نێوان ئاواتی زۆر و توانای کەم، ببووە ھۆی نائومێد بوون و ڕەشبینییەکی تەواو ئەمەش بەرەو وەڕسبوونی بردبوون لە ژیان، و گازندەیان لە بەختی خۆیان دەکرد. * بەھۆی ئەوەی لە ڕێبازی ڕۆمانتیکدا مرۆڤ ئازاد بوو لە دەڕبرینی ھەست و سۆزی خۆی، بۆیە مۆرکی ناوچەیی بە تەواوەتی ڕەنگی دابۆوە لە ڕۆمانتیکدا، چونکە مرۆڤی یۆنانی جیاواز ئەژی لە مرۆڤی فەرەنسی کەواتە بەرھەمەکانیشیان جیاواز بوو. * بابەتی وێژەیی ڕۆمانتیکی ئەورووپی بابەتی وێژەیی لاساییکەرەوە(تەقلیدی) نین، دەتوانێ ھەموو شتێک بکات بە نووسین وەکو دیمەنەکانی سروشت، مێژووی نەتەوایەتی، مۆرکی ناوچەیی، شتی تایبەتی لە باتی گشتی، فەلسەفەی میسالی، ڕەگەزی لە ئاسیایی بە دەر، کەلاوە، شەو، مردن، گۆر، خەون … ھتد. * دەربڕین لە ڕۆمانتیکدا پەنا دەباتە بەرھەندێک سیمای تایبەتی وەکو (ڕزگاربوون لە دەستوور و یاسا، ئالۆزی، تێکەڵکردنی ھەستەکان، بەناوییەکداچوونی ئەرکی ھونەرە جوانەکان، ڕەچاوکردنی لایەنی زاتی، لیریکی … ھتد) == سەرچاوەکانی ڕێبازە ئەدەبییەکان == * ڕێبازی ڕۆمانسیزم: کە یەکەمجار وشەی ڕۆمانسیزم دەبیستین شتی خودی و خەیاڵی و سۆز و شەیدابونی سروشت و خۆشەویستی شوێنەواری کۆن بە بیرمان دادێت.ڕێبازی ڕۆمانسیزم، نزیکەی (سەدە و نیوێک) دوای دەرکەوتنی ڕێبازی کلاسیزم لە ئەورووپا سەری ھەڵداوە. ئەم ڕێبازە شۆڕشێک بوو دژی بنەما دەقگرتوەکانی کلاسیزم، ھەروەھا شۆڕشێک بوو بۆ ڕزگارکردنی ھونەر و وێژە لەژێر دەسەڵاتی داسەپاوی وێژەی یۆنانی و لاتینی کۆن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Romanticism}} [[پۆل:ڕۆمانسیزم]] [[پۆل:مۆسیقای ئەورووپی]] [[پۆل:وێژەی ئەورووپی]] [[پۆل:ڕۆمانتیزم]] hr8mimg5c48n79uhmqzl1hc7u3y5k62 0 124889 1694748 1611030 2026-10-25T21:06:53Z Cefergulî.zingilî 79960 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1694748 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{خاوێنکردن}} {{شێواز}} }} '''ده‌روونبرینداری''' ({{بە ئینگلیزی|Trauma}})، لە یونانیەوە وەرگیراوە(Τραύμα)، کۆی Traumata لە پزشک Trauma واتا برینێکی دەروونی لە ئەنجامی ڕوداوێکی دژوار. ئەم واژەیە لە زانستی دەروونناسی ئاماژەیە بە ده‌روونبرینداری بە بێ ڕەچاوکردنی ھۆکارەکانی. ده‌روونبرینداری لە ئەنجامی ڕووداوێک یان ھەژاندنێکی دەروونی دروست دەبێت. واژەی ده‌روونبرینداری بە یەک شێوە بەکار نایەت چونکە ھەندی جار بە واتەی زامی دەروونی دێت ھەندی جاریش مەبەست نیشانەکانی ئەو نەخۆشیەیە. == بەکارھێنانی واژەی ده‌روونبرینداری == ڕووداوە ھەژێنەرەکان بۆ نمونە [[کارەساتی سروشتی]]، ڕفاندن، ئەتک‌کردن یان ڕووداوێک لەگەڵ ھەڕەشەی زامی سەخت، ھەرەوھا گوزەران لە جەنگ‌و پێکدادان، تیرور، ئەشکەنجە، زیندان، زیندانی سیاسی یان ھێرش کردنە سەر وزەبربەکارھێنان. ئەم ڕووداوانە دەشێت کە گرژی دەروونی، ھەستی نا ئومێدی یان توقاندن دروست‌بکات. زۆربەی ئەو کەسانەی بەو ڕووداوانە تێدەپەڕن دوای ماوەیەک ترس‌ و گرژی بارودۆخیان دادەمرکێت‌ و ئەھوەن دەبنەوە، ھەرچەندە تەنانەت ئەمانیش ھەڵسووکەوتیان دەگۆڕێت. زاڵ بوون بەسەر ده‌روونبرینداری وایان لێ دەکات گەورە بن. Richard G. Tedeschi و Lawrence G. Calhourn واژەی '''گەورەبونی دوای ده‌روونبرینداری'''یان داناوە. ھەرچەندە لە ھەندێک جار کە گرژی‌وزەبر ماوەیەک بخایەنێت بێ ئەوەی توشبۆکان چارەسەری تەواو بکرێن ئەشێت کە نیشانەی نەخۆشی دەروونییان لا پەیدا بێت. یەک لە سێی توشبۆکان جگە لە یادەوەرییە ئازار بەخشندەرەکان توشی نەخۆشی دەروونی دەبن. ئەوەی لە ھەموی زیاتر بڵاوە '''پەشێوی گرژی پاش ده‌روونبریندارییە Posttraumatic stress disorder'''. ھەرچەندە بۆی ھەیە جوری نەخۆشی دەروونی کەش پەیدا بێت. ئەم واژەیە لە زمانی ڕۆژانە وواتای کەی دەدرێتە دەمەوە. زۆرجار زامی دەرونی یان ده‌روونبرینداری لەگەڵ گشت بەسەرھاتە نالەبارە ئازاردەرەکان بەکاردەھێنرێن. لە پزشک‌ و لە دەروونناسی ئەم واژەیه‌ چرتر بەکاردەھێنرێت تەنیا بۆ ئەو بەسەرھاتانەی کە پەشێوی دەروونی بەدوادا پەیدادەبێت. ده‌روونبرینداری کەرەستەی زانستی ده‌روونبرینداری یە. == پێناس == * Fischer و Riedesser لە کتێبی ''Lehrbuch der Psychotraumatologie'' میونخ ١٩٩٨ لاپەڕە ٧٩ بەم شێوەیە پێناسی ده‌روونبرینداری دەکەن ::بارودۆخ بردنه‌سه‌رێکی دژوارو دژه‌یه‌ک نێوان هۆکاره‌ هه‌ڕه‌شاویه‌کانی ڕووداوه‌که‌ به‌رامبه‌ر توانی زاڵ‌بوونی تاكه‌ كه‌س، کە ھەستی نائومێدی وخۆ-دانەدەستی نەپارێزراوەیی لا دروست‌دەکات کە دەبێتە ھۆی ھەژاندنێکی درێژخایانەی تێگەشتنی کەسەکە لە خۆی و لە جیھانی دەوروپشتی. * ڕیزبەندی پزشکی و ڕانمای پەیوەندیداری دیاریکردنی نەخۆشی ICD-10<ref name="who_icd10_descrAndGuide">[http://www.who.int/classifications/icd/en/bluebook.pdf ''The ICD-10&nbsp;– Classification of Mental and Behavioural Disorders&nbsp;– Clinical descriptions and diagnostic guidelines''.] (PDF; 1,3&nbsp;MB)</ref> پێناسی ده‌روونبرینداری بەم شێوەیە دەکات ::گوزەرانێکی بارگران یان بارودۆخێکی کورت یان درێژخایان لەگەڵ ھەڕەشەیەکی نائاسایی یان ھاوشێوەی ڕادەی کارەسات کە لەنزیکە ھەر کەسێک دەبێتە ھۆی نائومێدی. بۆ نمونە کارەستی سروشتی، یان کارەساتی دروست‌کراو یان لەلایان مرۆڤەوە دروستکرابێت، ئەرکی جەنگی، ڕووداوی قورس، بینیی مردنێکی دژواری کەسانی کە یان قوربانیانی ئەشکەنجە، تیرۆر، ئەتک‌کردن یان تاوانی ھاوشێوە. == ڕووداو کە دەبنە ھۆی ده‌روونبرینداری == ئەو ڕووداوانەی کە زۆرجار دیارە دەبنە ھۆی ده‌روونبرینداری ئەوانەن وەک بۆ نمونە: کارەساتی سروشتی، جەنگ وئەرکی جەنگی، ئەشکەنجە، دورخستنەوە ڕاگواستنه‌وه‌ی زۆره‌ملێ وئاوارەپێکردن، ھێرشی تیرۆر، ئەتک، ڕووداوی (ڕۆژانەی) ھەڕەشەداری مەترسیدار، ده‌روونبرینداری لە ئەنجامی دەست‌لێوەردانی پزشکی (عه‌مه‌لياتی جراحی)، زەبر یان ھێرشی سەکسی، بینینی مردنی دژواری کەسانی کە، مردنی داک‌وباب لە منداڵی، مردنی کەسێکی ئازیز یان جەرگ‌سوتان (مردنی منداڵ)، پەرێشانی بە دەست نەخۆشیەوە لە منداڵی، گوێنەدان یان پشتگوێ‌خستنی ئاشکرای دەروونی یان جەستەیی منداڵ... بڕوانە Kindheitstrauma بەڵام ھەندێک ورۆژاندنی تەنانەت ئەھوەنتریش دەشێن لە حاڵەتی نەخواستراو کارێکی وا بکەن کە مرۆڤ بکەوێتە نائومێدی وتوانا تایبەتەکانی ببەزێنن. بو نمونە دەتوانرێت ئەمانە ناونرێن: ھێرش و سووک‌کردنی شەخصی قورس، گەمە پێ‌کردنی درێژخایان، پەڵپ‌پێ‌گرتن Mobbing، سزای جەستەیی، طلاق وجیابونەوە، خراپ مامڵەکردنی سۆز، كه‌سی هاریكار يان كه‌س‌وكاری توشبۆکه‌ له‌ كاتی بەرەنگاربونەوەی نێشانەکانی پاش‌ده‌روونبرینداری، منداڵ‌لەدایکبونێک کە ده‌روونبرینداری لە دوا دا بێت... هتد ئایا حاڵەتێک دەبێتە ھۆی ده‌روونبرینداری یان نا وابەستە نیە تەنھا بە مەرجە دەرەییەکان، بەڵکو زیاتر وابەستەیە بە گووزەرانی ناوەوەی ڕۆداوەکە لای ئەو کەسەی توش‌بووە. کەسێک باڵەخانەیەکی بەسەردا بڕمێت، ئەگەر لەو بڕوایەدابێت کە تیمی یارمەتی ڕووداوی ناکاو لەکاتی خۆی ھەر دەگەنە فریای، ئەو ترسە گەورەی لا پەیدانابێت و ئاستی ھۆرمۆنی گرژی لای ناگاتە ئاستی کەسێک کە لە ھەمان بارودۆخ بەڵام بە تەواوی ھەستی تەنیایی و نائومێدی زاڵ‌دەبێت بەسەری، و کە نازانێت تیمی یارمەتی ڕووداوی ناکاو وا بەڕێوەن بۆ لای. دکتۆرێک کە بەپێی پیشەکەی فێرە برینداری سەخت ببینێت ئەوا لە ڕووداوێکی ھاتووچوی قورس دەست‌وپەل لەکار ناکەوێت چونکە لە گەڵ ھاوپۆلەکانی کاتی خوێندنی پزیشک فێرە خۆی بپارێزێت لە ئازاری مرۆڤەکان، ووشەی گوونجاوو دروست دەدۆزێتەوە بۆ بەڕێخستن‌و چارەسەرکردنی بارودۆخەکە. وێنەی مەترسیداری جێگەی ڕووداوەکە زمانی نابەستێتەوەو ھەست بەتنھایی وبێ‌پارێزراوەیی ناکات. ئەوپرسیارەی کە ئایا كاردانه‌وه‌ی کەسێک بە پەشێوی دەروونی تەواودەبێت‌و چ جۆرە نەخۆشیەکی سەرەکی لای پەیدادەبێت، له‌ ئاست بارودۆخی ڕوداوێکی ده‌روونبرینداركارانه‌، زۆر وابەستەیە بە توانای تایبەتی زاڵبونی ئەوکەسە خۆی‌و چەند فاکتەرێکی کە. بەڵام چەند ڕۆداوو ھەن کە بەگشتی دەبنە ھۆی نەخۆشی دەروونی. تەقریبەن کەس لە ئەنجامی ئەشکەنجە بەتەنھا خۆی نایەتەوە سەره‌ خۆ، وتەنھا چواریەکی ئەوانەی ئەتک‌کراون بەتەنھا خۆیان دگەڕێنەوە سەرەخۆ.<ref>کتێبی: ''Trauma'' لەلایان Luise Reddemann</ref> == ده‌روونبرینداری بەکۆمەڵ == ده‌روونبرینداری بەکۆمەڵ ده‌روونبریندارییەکە کە زۆر یان زوربەی تاکەکەسەکانی کۆمەڵگەیەک دەگرێتەوە. وەک لە ئەنجامی نەخۆشی تاعونی سەردمی سەدەی ناوەندێکان یان ئەتک‌کردنی بەکۆمەڵ وەک لە جینوسایدی ڕواندا. ھەندێک پێیان وایە کە گوایە ھیرشی ١١ ئه‌یلول وەک برینداریەکی بەکۆمەڵ بۆ ولایەتە یەکگرتۆکان تەماشا بکرێت.<ref>Hans-Jürgen Wirth: ''9/11 as a Collective Trauma and other Essays on Psychoanalysis and Society. '' Psychosozial-Verlag, 2004.</ref> == مەودای ده‌روونبرینداری == مەترسی توشبوونی پەشێوی پاش ده‌روونبرینداری و ڕادەی قورسی نەخۆشیکە وابەستەیە بە چەند جۆر فاکتەروە: ===فاکتەری مەترسی‌دارو پارێزەر=== فاکتەری مەترسی‌دار ئەوانەن وەک: ده‌روونبریندارییەکی پێشوتر (بۆ نمونە مامڵەی خراپی لەوەوپێش لە منداڵی)، تەمەنی کەم لەکاتی ڕودانی ده‌روونبرینداری، پایەی خوێندەواری یان ڕەگەز: مێینە یان نێرینە. ھەرچەندە جێی ئاماژەیە کە ئەم فاکتەرانە، کاریگەریان کەمترە وەک لە فەکتەری ڕووداوەکە خۆی یان فاکتەرە کاریگەریەکانی پاش ده‌روونبرینداریێکە. ===فاکتەری ڕووداوەکە=== تا بارگرژی بارودۆخەکە (بۆ نمونە قەبارەی زیان یان ژمارەی مردوو) زياترو قورستربێت ئەوا ئەگەری دروست‌بوونی ده‌روونبرینداری زیاترە. ھەروەھا درێژبوونەوەی ماوەی ڕودانی ھۆکاری ده‌روونبرینداریێکە (دوبارە وچەند بارە بوونەوەی دست‌درێژی سەکسی لە خێزان-واته‌ فره‌ده‌روونبرینداری) گەورەترە وەک لە ده‌روونبرینداریێەک کە یەکجار ڕوبدات (وەک ڕووداوی شەمەندەفەر). ده‌روونبریندارییەک کە بۆ ماوەیەکی کورت بێت و ئەنجامی ڕوداوی یەکجاری بێت بە ده‌روونبرینداری جۆری I ناودەبرێت. ئەگەر بۆ ماوەیکی درێژخایانەتر بێت و دووبارە ببێتەوە ئەوا بە ده‌روونبرینداری جۆری II ناودەبرێت. لەوە بەدەر ئەو ڕۆداوانەی کە کەسێک ھۆکارێتی (وەک ئەتک، ئەشکەنجە) ده‌روونبریندارییەکەی خراپ ترە وەک لە لێقەومانی لابەلا (وەک کارەستای سروشتی، ڕووداوی ھاتووچۆ). دەرکەوتوە کە لە حاڵەتی دەستدرێژی سەکسی لە منداڵی، ئەو ئافرەتانەی کە لە لایەن باوکیانەوە ئەتک‌کراون، خەمۆک‌تر بوونەو، وکە گوایە تەنھا مەبەست نازونیازیان ھەڵگرتن بوبێت، نیشانەی بەقوەتتری ده‌روونبریندارییان بەسەرەوە دیاربووە. ===فاکتەری کەسی=== نەک تەنھا چڕی کارگەریە به‌رچاوه‌ ئۆبیەکتیڤە دەرەکیەکانی ڕووداوە ده‌روونبریندارییەکە گرنگن بەڵکو ھەستە سوبیەکتیڤەکەی ناوەوەی ئەو کەسەش گرنگە. ھێڵی ڕونکردنەوەی تەمەن شێوەی پیتی U وەردەگری. ئەگەری ده‌روونبرینداری منداڵ وکەسانی بەتەمەن زیاترە وەک لەو کەسانەی کە لە تەمنی ناوەندین. ===كاردانه‌وه‌ی سەرەتایی=== كاردانه‌وه‌ی ھەر مرۆڤێک تەنانەت لە کاتی ڕووداوە ده‌روونبریندارییکە یان دەست‌بەجێ دوای ڕووداوەکە تا ڕادەیەکی زۆر پێشبینی پەشێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداری نیشان دەدات. ئەگەر ئەوکەسانی بۆ نمونە لە کاتی ئەتک یان ئەشکەنجە ڕادەیەکی کەمی سەربەخۆییان ھەبێت ئەوا کەمتر نیشانەکانیان لا پەیدادەبن وەک لە کەسانێک کە خۆیان دەدەن بە دەستەوە. ئەگەر ھاتوو خۆدورڕاگرتن بە نامۆبوون له‌ ده‌وروبه‌ر Derealization ھەروەھا هه‌ڵوه‌شان يان لێک بوونه‌وه‌ Dissoziation،لە کاتی ڕوداوەکە پەیدابێت، ئەوا ڕادەی ده‌روونبرینداریه‌کە زیاترە. ===فاکتەری پشت‌گیری بزشکی=== پشتگیری وتەقدیری کەسانی دەوروپشت بۆ قووربانێکان بۆی ھەیە کە کاریگەریەکی ئەرێنی ھەبێت بۆ گوزەرانی پشێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداری. ھەروەھا دڵنەوایی‌و لانەو یاڵدەدانی ئەو کەسانەی توش‌بون لە نیو خەلک‌دا بەسوودە (گێڕانەوەی بەسەرھات لە لایەن توش‌بۆکان).<ref>Andreas Maercker: ''Posttraumatische Belastungsstörungen: Psychologische Modelle. '' S. 37.</ref> لێرە بنیادکردنێک بۆ ھەست توندوتؤڵکردنەوە، کە لە لایان Aaron Antonovsky دروست‌کرا بو، جێی ئاماژەیە. ئەم بنیادکارە بریتیە لە ھەوڵدان بۆ ڕیزبەندی توانای ھیزری ڕۆداوکەو بۆ تێگەشتنی واتاوو مەوداکەی. ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە قوربانیانی ئۆردگای زۆرەملێی نازێ‌کان ڕاستی پێویستی ئەم جۆرە ھاوکاریە دەسەلمێنن. == نیشانەو شێوەی ڕەفتار == لە نیشانە نمونەییەکانی ده‌روونبرینداری ئەمانەن: * بیرھاتنەوە Intrusive thought گەڕانەوەو دوبارەبونەوەی یادوەری ده‌روونبرینداریێکان لە گەڵ ژیانەوەی ھەمان ده‌روونبرینداری بە ھۆی ھاندەرێک * خۆ دوورەپەرێزڕاگرتن Avoidance (خۆدورڕاگرتن لە ھەست‌وھزرێک کە یادەوەری ده‌روونبرینداریێکە دێنێتەوە بیر، دوورکەوتن لە جێگەی ڕوداوەکە یان لە ماڵ نەھاتنەدەرەوە. خۆدوورڕاگرتن بە نامۆبوون Dissoziation یان لەبیرچونەوەAmnesia) * زیاڕەوی (تۆڕەیی زیا، کەمی تەرکیز، پێش‌بینی‌و وریایی زیا بەرامبەر بە ئەگەری مەترسی، بە ئاسانی زنوق چون). * ھەتا ئەگەر بێتوو لە ناخا لە دڵەڕاوکەی و لە نەسرەوتی دابێت ئەوکەسەی ده‌روونبریندار بۆکە لە ڕۆکەش‌دا خۆی ئاسایی نیشان‌دەدات وبەسەریا زاڵ‌دەبێت وخۆی رادەگرێت (چونکە لە ڕووداوە ده‌روونبرینداریێکە خۆی بەتەواوی لەدەست داوە). * کپ‌بونی سۆز (کز بونەوەی سۆزی دڵ‌خۆشی وخۆشەویستی یان ماتەمین‌و خەمباری). * لە بیرەوەریدا خۆ ئامادەکردن بۆ خراپترین ئەگەر، بۆ ئەوەی بەسەرھاتی کت‌وپڕ لەناکاو بەسەردا ڕونەدات. ئەمەش لای کەسانی دەوروپشت بە ڕەشبینی لەقەڵەم دەدرێت. * كاردانه‌وه‌یه‌كی ئیجگارزۆر توند لە ئاست کاریگەریە دەرەکی‌و ناوەوەێەکان (لە ئەنجامی ھاندەرێک Trigger) وەک زراوتۆقیین Panic attack، نەخۆشی ترس Anxiety disorder، نەخۆشی وسواس و دڵ‌خەتەرەکردن Obsessive–compulsive disorder، خۆئازاردان Self-harm و خووگرتن (عربی: إدمان)Substance dependence دەشێت نیشانەی پەشێوی ده‌روونبرینداری بن. ھەروەھا دوبارە بۆنەوەی خەونی ناخۆش، و لە دنیاوڕاستی لێک دابڕانDissociation (psychology) * مەترسێکان دوبارەدەبنەوە بە پەیوەندی لەگەڵ ڕوداوە ده‌روونبرینداریێکە. * ھاندەر وەک بۆنێک، دەنگەدەنگێک، وێنە، فلیم یان تەنانەت یادوەریەکی ساڵانە دەشیت ببێتە ھۆکاری دوبارە بوونەوەی ده‌روونبرینداری. ئەم ھاندەرانە دەشێت تا تەمنێکی زۆر ھەر بمێنن. ئەو کەسانەی ده‌روونبریندار بوون ھەستی ئەو یادوەریانەیان بۆ دوبارەدەبێتەوە (زۆر جار وەک ھەستی ترس). بۆ نمونە تەقینەوەی فیشەگە شێتێک لە بۆنەی سەرەساڵی زاینی دەشێت لای ئەو کەسە یادوەری بۆمباردمانێکی منداڵێتی بێنێتەوە یاد وترسێکی زۆری لا دروست کات ھەرچەندە ڕۆداوە سەرەتاییەکەی باش لەیاد نەما بێت. لای زوربەی توشبوان ئەو نیشانانە پاش ڕووداوە ده‌روونبرینداریێکە دەکشێنەوە وئەھەون دەبنەوە (دامرکاندن Remission) بە شێوەیەک کە ئەو ڕووداوە جارێکی تر دەبێتە بەشێک لە سی‌ڤی یان بەسەرھاتەکانی ڕابردوی ئەو مرۆڤە. بەڵام لای ھەندێک توش‌بوان لە خۆوە چاک نابنەوە وتەندەروستی دەروونیان دوای ماوەیکی درێژیش ناگەڕێتەوە جێگای خۆی، ئەوەش دەبێتە ھۆی ئەگەری دروستبونی پەشێوی پاش، لە ئەنجامی ده‌روونبرینداری، و بۆیان ھەیە دوای چەند مانگێک یان ساڵانێک دوای ڕووداوە ده‌روونبرینداره‌کە دەرکەون وکە دەبێتە ھۆی گۆڕانکاری لە چالاکێکانی دەماغ وئەعصاب.<ref>Clemens Hausmann: [http://books.google.de/books?id=MWF3m8q6gBoC&pg=PA16&dq=Psychotrauma+Ätiologie&hl=de&ei=l6NFTqThLMPXsgaLwMCwBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwADge#v=onepage&q&f=false ''Einführung in die Psychotraumatologie''.] UTB-Verlag, S. 50/51, aufgerufen am 10.&nbsp;August 2011.</ref> == پەشێویەکانی گرژی پاش ده‌روونبرینداری == [[پەڕگە:Hippocampus and seahorse cropped.JPG|وێنۆک|لای ڕاست ئ‏‏‏ە‏‏‏سپۆلكه‌ی ناو د‏‏‏ە‏‏‏ريا. لای چه‌پ دوو پارچ‏‏‏ە‏‏‏ی بچۆك ه‏‏‏ە‏‏‏ن له‌ د‏‏‏ە‏‏‏ماغ هاوشێو‏‏‏ە‏‏‏ی ئه‌سپۆلك‏‏‏ە‏‏‏ی ناو ده‌ريای‏‏‏ە‏‏‏. لای ئافره‌ت گ‏‏‏ە‏‏‏وره‌تر‏‏‏ە‏‏‏ وه‌ك ل‏‏‏ە‏‏‏ پياو. (preparation by László Seress in 1980)]] [[پەڕگە:Hippocampus.png|وێنۆک|ل‏‏‏ە‏‏‏ ه‏‏‏ە‏‏‏ردوو كه‌رتی ناو د‏‏‏ە‏‏‏ماغ ئه‌سپۆلك‏‏‏ە‏‏‏ ه‏‏‏ە‏‏‏يه‌]] [[پەڕگە:Gray739-emphasizing-hippocampus.png|وێنۆک|شوێنی ئ‏‏‏ە‏‏‏سپۆلكه‌ ل‏‏‏ە‏‏‏ ده‌ماغ]] [[پەڕگە:Amyg.png|وێنۆک|شوێنی ئاڵوی د‏‏‏ە‏‏‏ماغ]] پەشێویەکانی پاش ده‌روونبرینداری خۆی بە‌ شێوەی ھەستی ترس‌و خەفەتخواردن نیشان‌دەدات تا دەگاتە پەشێوی دەروونی قورس. لێ‌کۆڵینەوەی ھۆکان و کارلێ‌کردن‌و شێوەکانی عیلاجی ده‌روونبرینداری، ئەرکی زانستی دەرونناسی ده‌روونبرینداری یە. ===بەرپابوونی پەشێویەکانی پاش ده‌روونبرینداری === بە ھوێ پێش‌بینی نەکراوەیی روداووە ده‌روونبریندارکارەکان، ئاستەمە کە لێکۆڵینەوە لە ڕەوشی سۆزیی، ھۆش‌وردک Kognition و ئەعصابی کەسە توشبۆکان، لە پێش و پاش ڕوداوە ده‌روونبریندارێکه‌ بکرێت. لەبەر ئەوە میکانزمی دروست‌بوونی پەشێویەکانی پاش ده‌روونبرینداری باش نەزانراون. جگە لەوە، لەوەدەکات کە پەشێویەکانی پاش ده‌روونبرینداری پرۆسەیه‌کی هه‌م دەرونییانە و هه‌م کۆمەڵگەییانە بن. هه‌رچه‌نده‌ ئەو زەحمەتیانە هه‌ن، ئه‌وا توانراوە لە چەند لێکۆڵنەوەیەک لە سەر کەسانی ده‌روونبریندارکراوه‌كان، ژمارەیەک گۆڕانکاری دیاریدەی دەروونی وعەصەبی ‌ بسەلمێنرێن، و ھەوڵدراوە کە لە سەر بناغەی ئەنجامەکانی ئەو لێکۆڵینەوانە مۆدێلی وەھا دابڕێژرێت کە دروست‌بوونی پەشێویەکانی پاش ده‌روونبرینداری ڕونبکەنەوە. '''مۆدێلی بییر''' لە ئەنجامی دەردانی ھۆرمۆنی عەصەبی ئێجگار زۆر، تێکچونی سیمای ئەسپۆلکە لەدەماغ ڕودەدات. کاری ئەسپۆلکە ئەوەیە، کە ئەو ئینطباعاتەی کە لە ئۆرگانەکانی ھەست دێنە دەماغ کۆبکاتەوە ولە پەیوەندیداریەکی بایولوجی تۆماریان کات. لە بەر تێکچونی کاری ئەسپۆلکە لە ئاکامی ده‌روونبرینداری ئەوا کات و شوێنی تۆمارکاریان دەشێوێت. ھەر بۆیە کە ئینطباعاتی ئۆرگانە جیا‌کانی ھەست وەک دەنگ، ڕەنگ‌وسیما، بۆن و بەرکارە نه‌ستێکان بە شێوەیەکی پچرپچر وناھاوپەندیدارانە تۆماردەکرێن. لە بەر ئەوە نەک لە بیری ھوشیار تۆماردەکرێن بەڵکو پچڕپچڕ‌ لە بیری ناوەوە لە ئاڵوی دەماغ (عەرەبی اللوزة الدماغیة) Amygdala دەمێننەوە. ئەوکەسەی توش بوە، لە کاتی بەیاد ھاتنەوە پچڕپچڕانە وەبیریان دەکەوێتەوە. ‌ ‌ '''سیستەمی ھۆرمونی گرژی''' ئەوانەی توش‌بوون، بە بەراوردی کەسانی ساغ‌و ئاسایی، پلەی ھۆرمونی گرژی نورادرینالین‌یان Norepinephrine لا بەرزە.ئەمەش دەبێتە ھۆی دروستب‌وونی ھاونیشانەکانی بێ‌خەوی، سست‌بوونەوەی بییرتیژی، زیاورووژاوەیی و زوو زنوق‌چون. ھەندێک لێ‌کۆڵینەوە ئەوە نیشاندەدەن کە پایەی دەردانی کۆریستوڵ Cortisol کەم دەبێتەوە و ڕادەی ھەستیاری وەرگرەکانی گلوکوکورتیکوید Glucocorticoide زیا دەکات. === پەشێویە دەروونیە سەرەتاییەکان === ده‌روونبرینداری زۆرجار دەبنە ھۆی پەشێوی وەک: '''پەشێوی خۆگوونجاندن''' ئه‌و به‌ركاره‌ بارگرژیه‌ ده‌روونیانه‌ی، كه‌ له‌ ئه‌نجامی ڕووداوی وه‌ها په‌یداده‌بن، كه‌ له‌ گه‌ڵ پێناسی پزشکی ده‌رونبرینی ناگونجێن، وه‌ك مردنی که‌سێکی نزديك يان جيابونه‌وه‌و طه‌لاق، ئه‌وا وه‌ك پەشێوی خۆگوونجاندن ده‌ست‌نيشان ده‌کرێن. پەشێوی خۆگوونجاندن له‌ سه‌ر سنوری نێوان په‌شێویه‌که‌، كه‌ هۆکاری دياره‌ له‌ ئه‌نجامی ڕوداوێکی ژیانی قورس، و په‌شێویه‌ک كه‌ له‌ ئه‌نجامدا نه‌خۆشه‌که‌ به‌ خه‌مۆکی وترس گێرۆده‌ده‌بێت. '''په‌شێوی گرژی تیژ''' ئه‌و نیشانانه‌ی كه‌ هاوده‌م له‌گه‌ڵ ڕوداوه‌که‌ په‌یداده‌بن به‌ په‌شێوی گرژی تیژ ده‌ناسرێن. '''پەشێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداری ''' کاتێک ده‌وترێت كه‌ پەشێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداری Posttraumatic stress disorder هه‌يه‌ كه‌ نيشانه‌ دیارده‌كانی بۆ ماوه‌ی پتر له‌ چوار هه‌فته‌ په‌یداده‌بن و به‌م شێوه‌یه‌ به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌چێت كه‌ ببێته‌ نه‌خۆشیه‌کی درێژخایان. ئه‌گه‌ر نيشانه‌كان بۆ ماوه‌ی زياتر له‌ هه‌شت [[مانگ]] به‌رده‌وام بن، ناشێت ئيتر چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ بکرێت كه‌ پەشێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداریێکه‌ له‌ خۆوه‌ چاک ببنه‌وه‌. '''پەشێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداری ئاڵۆز''' له‌ نزیكه‌ی ساڵی ٢٠٠٠ ز. به‌دوا واژه‌ی '''په‌شێوی گرژی پاش ده‌روونبرینداری ئاڵۆز''' Complex post-traumatic stress disorder خۆی چه‌سپان وه‌ك ئاماژه‌یه‌ک بۆ ده‌روونبرینداری كه‌ چه‌ند جار دووپات بوبێته‌وه‌ به‌ گشت ئه‌نجامه‌ ده‌روونی و کۆمه‌ڵایه‌تێکانیه‌وه‌، كه‌ بۆ مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ری پێویستی به‌ هه‌ڵس‌وکه‌وتێکی تایبه‌ته‌. هه‌روه‌ها هه‌مان واژه‌، گۆڕانکاری به‌رده‌وامی كه‌سايه‌تی دوای گرژی قورسی بێده‌گوترێت له‌ ئه‌نجامی فره‌ده‌روونبرينداری كه‌ گۆڕانکاری له‌ كه‌سايه‌تی و شێوه‌ی ڕه‌فتاری کۆمه‌ڵایه‌تی پێوه‌ دیاره‌. === پەشێویە دەروونیە لاوەکێکان === ده‌روونبرینداری مه‌ترسی دروست‌بون و توشبونی نه‌خۆشی ده‌روونی كه‌ی لێ ده‌کرێت وه‌ك * نمچه‌ خه‌مۆکی Dysthymia * په‌شێوی ڕۆاڵه‌ت جه‌سته‌یی Somatoform disorder * ترس يان فوبيای چونه‌ نێو خه‌لك Agoraphobia * په‌شێوی ترسی گشتی * به‌كار هێنانی نا دروستی ده‌رمان و ئاڵوده‌بون به‌ كه‌ره‌سته‌ هوشبه‌ره‌كان * جگه‌ره‌ و توتن زۆر کێشان * بیر له‌ خۆ كوشتن كردنه‌وه‌ Suicidal ideation جۆره‌ تایبه‌ته‌كانی فوبيا يان ترس، نه‌خۆشی وسواس و دڵ‌خه‌ته‌ره‌کردن Obsessive–compulsive disorder ، زيا خۆری Eating disorder زۆر جار وه‌ك پەشێوی دەروونی لاوەکی ته‌ماشا ناکرێت به‌ڵکو ده‌روونبرینداری وه‌ك فاکته‌رێکی ناڕاسته‌وخۆ بۆ دروست بوونی ئه‌و په‌شێویانه‌ سه‌یر ده‌كريت. به‌هه‌مان شێوه‌ په‌شێوی كه‌سایه‌تی سنوری Borderline personality disorder. === جۆری تری په‌شێوی باش ده‌روونبرینداری === توندوتیژی ده‌ست درێژکردنی سه‌كسی ده‌بێته‌ هۆی جوره‌ها په‌شێوی سه‌كسی وسۆزی ئاره‌زوو (به‌ شێوه‌ی كه‌م بوون هه‌روه‌ها زوور بونی ئاره‌زووی سه‌كسی). له‌ لايه‌كی تره‌وه‌ زۆرجار ئه‌شكه‌نجه‌ ده‌بێته‌ هۆی دروست بونی نه‌خۆشی هۆ نادياره‌كان Idiopathy == چاره‌سه‌ری ده‌روونبرینداری == چاره‌سه‌ری ده‌روونبریندارێتی بۆ توشبوانێک پێویسته‌ كه‌‌ ڕووداویکی ده‌روونبرينداریيان به‌سه‌ر هاتبێت. ئه‌مانه‌ پێویسته‌ هێور ببنه‌وه‌ وسه‌باره‌ت به‌و ڕووداوه‌ له‌ گه‌ڵ که‌سێکی متمانه‌ پێ‌کراو بدوێن، و به‌ پێی توانا بچنه‌ لای پزشکێکی ده‌روونی كه‌ توناسازی پسپوری تایبه‌ت به‌ چاره‌سه‌ری ده‌روونبرینداری وه‌رگرتبێت و شاره‌زای شێوه‌کانی چاره‌سه‌رکردنی ده‌روونبریندارێتی بێت. Psychotherapy === چاره‌سه‌ری ده‌روونتيیماری === هه‌ر قوتابخانه‌یه‌كی تیماری ده‌روون شێوازێکی تایبه‌تی خۆی بۆ چاره‌سه‌ری په‌شێوێکانی ده‌روونبرینداری هه‌يه‌. وه‌ك ڕێبازی چاره‌سه‌ری ڕه‌فتارانه‌ی درك‌وزانين Cognitive behavioral therapy يان چاره‌سه‌ری ڕه‌فتار Behaviour therapy و ڕێبازی شيكاری ده‌روون Psychoanalysis. به‌ پشت‌به‌ستراوێتی به‌ چه‌ند زانیارییه‌كی ده‌مارده‌روونی، ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ ده‌کرێت‌، كه‌ كه‌سانی ده‌رونبریندار، جیاواز له‌ شێوه‌کانی په‌شێوی ده‌روونی تر، نیشانه‌ی گۆڕانکاری و ده‌روونی جياجيايان لا ده‌رکه‌وێت‌. له‌ به‌ر ئه‌وه‌ ڕێبازی نۆی دانراون، كه‌ تایبه‌ته‌ به‌ چاره‌سه‌رکرنی ده‌روونبرینداری. هه‌رچه‌نده‌ كه‌ ئه‌م بۆچونه‌ی دوایی يه‌شتا به‌ شێوه‌یه‌کی زانستی ته‌واو نه‌سه‌لمێندراوه‌. ئامانجی چاره‌سه‌ری ده‌روونی ئه‌ویه‌ كه‌ چاره‌یه‌کی ڕێک‌وپێکی ده‌روونبریندارێکه‌ يان ده‌روونبریندارێکان بکرێت به‌وه‌ی كه‌ نیشانه‌كانی سنورداربکرێن و زاڵبێت به‌سه‌ری يان نه‌ی‌هێڵێت. ده‌شێت كه‌ ڕێبازه ‌جیاكانی چاره‌سه‌رکردن يه‌كتر ته‌واو كه‌ن يان چه‌ند ڕێبازێک بۆ چاره‌ی چه‌ند ته‌وه‌رێکی ڕوداوه‌که‌ به‌كار بهێنرێت. زانياری زۆرزۆر له‌ بابه‌ت ده‌مارده‌روونی به‌ ده‌ست هێنراون كه‌ ئومێدی ئه‌وه‌ی لێ ده‌کرێت كه‌ ته‌واوكاری ڕێبازه‌ جياكان بن و ئه‌نجامی به‌ سووديان هه‌بێت. '''چاره‌سه‌ری ڕێبازی شيكاری ده‌روون''' چاره‌سه‌ری ڕێبازی ده‌روون‌شیكاری Psychoanalysis پێش هه‌ر شتێک له‌ کارتێ‌کردنه‌ نه‌ستیيه‌كانی Unconscious mind ده‌روونبرينداری ده‌کۆڵێتوه‌ و هه‌وڵده‌دات چاره‌سه‌ری كات. له‌ ده‌روون‌شیكاری‌دا '''''گواستنه‌وه‌''''' Transference واتای ئه‌وه‌ ده‌دات، كه‌ نه‌خۆشه‌که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی نه‌ستیانه‌ به‌سه‌رهاته‌كانی پێشوی له‌ ڕێگای ياريده‌ران بۆ شيكاره‌كه‌، به‌ شێوه‌ی له‌سه‌روه‌ستان و دووپات‌کردنه‌وه‌ بگۆازێته‌وه‌. ده‌روونبرینداریيه‌كه‌ به‌ شێوه‌ی "گواستنه‌وه‌ی ده‌مارگیری‌" به‌ شیكردنه‌وه‌ی به‌رگرێکان و واتاكان ده‌هێنرێته‌وه‌ ياد. ئه‌م ده‌مارگیریانه‌ كه‌مه‌كه‌مه‌ چاره‌سه‌رده‌کرێن. به‌ ياد خستنه‌وه‌ی "ده‌مارگیری" ده‌روونبرینداریكان به‌شێوه‌یه‌کی ڕاسته‌وخۆ کارێکی ئاڵۆزه‌، چونکه‌ له‌ ئه‌نجامی بێ‌لایه‌نی پزشکه‌که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی نه‌ستیانه‌ سۆزی خۆ-به‌تاوانبار-زان لای نه‌خۆشه‌که‌ به‌ هێزده‌بێت يان ڕه‌نگه‌ هێنانه‌وه‌ی ئه‌و ياده‌وه‌ریه‌ قورسانه‌ ببنه‌ هۆی دووپات بونه‌وه‌ی ده‌روونبریندارێکه‌ لای توشبۆکان. له‌ جياتی ئه‌وه‌ پێوسیته‌ په‌یوندی چاره‌سه‌رێکه‌ شێوه‌یه‌کی "تێگه‌شتنی کارلێکردانه‌ی دوولایانه‌ " بگرێته‌ خۆ. له‌ په‌یوه‌ندێکه‌ پێویسته‌ پزشکه‌که‌ له‌ نێوان ڕۆڵ‌بینین و خۆدورخسته‌نه‌وه‌ بێت وبچێت. گواستنه‌وه‌ بۆ پزشکه‌که‌ ته‌نها به‌ مه‌به‌ستی تێگه‌شتنێکی دوولایانه‌یه‌. زۆر كه‌م جاری تايبه‌ت، ‌له‌ گواستنه‌وه‌ی ڕووداوه‌که‌ له‌ كاتی تيماركردن، وه‌ك ‌“تاقیكردنه‌وه‌یه‌ك، له‌ لايه‌ن نه‌خۆشه‌که‌ بۆ ئه‌گه‌ری خراپی به‌کارهێنان له‌ لايان پزشکه‌که‌وه„ هتد ڕویداوه‌. شاره‌زایی چاک پێویسته‌ بۆ گواستنه‌وه‌ و گواستنه‌وه‌ی‌به‌رامبه‌ر لای پزشک، چونکه مه‌ترسی ئه‌وه‌ هه‌يه‌ كه‌ پزشکه‌که‌ خۆی له‌ جياتی توشی ده‌روون‌برينداری بێت‌. ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدا ڕووده‌ده‌ن كه‌ خۆماندووکردنێکی زۆر به‌ كه‌ره‌سه‌ی ده‌روونبرینداره‌كه‌ هه‌بێت، له‌ ‌نزيكبونه‌وه‌یه‌كی زۆر، يان له‌ به‌زاندنی سنوری خۆپاراستنی درك‌وهه‌ستياری، له‌ خۆبه‌دورخستنێکی زۆردا. '''چاره‌سه‌ری ڕێبازی ئه‌ندیشه‌یی''' چاره‌سه‌ری ڕێبازی ئه‌نديشه‌یی، له‌ توێژه‌ قوڵه‌کانی ده‌روون ده‌کۆڵێته‌وه‌ له‌ ڕێگای ووينه‌ی ناوه‌وه‌ به‌ لا رێی تيماری خه‌واڵویی وكاركردن له‌سه‌ر ڕوانگه وپارچه‌کانی ناوه‌وه‌‌ وبه‌و شێوه‌یه‌ نزدێک ده‌بنه‌وه له‌‌ ئاستی قوڵی ده‌روون. نمونه‌ بۆ چاره‌سه‌ری ڕێبازی ئه‌نديشه‌یی تيماری ديناميكی ئه‌ندیشه‌یی ده‌روونبرينداریه‌ [https://web.archive.org/web/20160305004430/http://www.luise-reddemann.de/was-ist-pitt/english-version/ Psychodynamical Imaginative Trauma Therapy ''PITT'' ] يان تيماریی باری خۆ Ego-state therapy. '''چاره‌سه‌ری ڕێبازی ڕه‌فتار: گۆڕانکاری بونیادی درك وڕاڤه‌''' هه‌ر وه‌ها چاره‌سه‌ری ڕه‌فتاری ده‌روونبرینداریانه‌ به‌كار ده‌هێنرێت بۆ لاوازكردن يان نه‌هێشتنی بارگرژی یاده‌وه‌رێکان. جگه‌ له‌وه‌ به‌كار ده‌هێنرێت بۆ لابردن و شێکردنه‌وه‌ی ميكانزمی خۆخۆفێرکه‌ره‌ی خۆپاراستن كه‌ ڕۆژانه‌ توشبوان عه‌زيه‌ت ده‌دات. چه‌ند پێکهاتێکی گرنگ، به‌ شێوه‌یه‌کی تايبه‌ت ئه‌و هانده‌رانه‌ Tigger كه‌ هۆکاری ناوه‌كی وده‌ره‌كی ده‌روونبرینداریه‌كه‌یه‌ زنجيره‌يه‌ك له‌ كاردانه‌وه‌ی نه‌ خواستيار به‌ دوای خۆیاندا ده‌هێنن. چاره‌سه‌ری ڕه‌فتاری هه‌وڵده‌دات، ئه‌و پێکهاتانه‌ كه‌ ده‌بنه‌ هۆی كاردانه‌وه‌ی ده‌روونبریندارێکه‌،‌ يه‌كه‌ به‌ يه‌كه‌ بناسێته‌وه‌ و ده‌ست‌نيشانكات و هانده‌ره‌كه‌ له‌ كاردانه‌وه‌كه‌‌ جياكاته‌وه‌ و به‌و شێوه‌یه‌ نیشانه‌كانی ده‌روونبریندارێکه‌ نه‌هێڵێت. چاره‌سه‌ری ڕه‌فتاری ده‌روونبرینداریانه، به‌ په‌یوه‌ندی به‌ EMDR ڕاده‌یه‌کی به‌رزی سه‌ركه‌وتن له‌ پزشکی سه‌لمێندراو Evidence-based medicine به‌ده‌ست هێناوه‌. چاره‌سه‌ر له‌ ڕێگای ڕاڤه‌و گێڕانه‌وه‌ شێوه‌یه‌کی تايبه‌تی نۆیی چاره‌سه‌ری ڕه‌فتارییه‌. '''چاره‌سه‌ر له‌ ڕێگای گێڕانه‌وه‌''' كه‌سانی ده‌روونبریندار خواستێکیان تێدا دروست ده‌بێت، كه‌ بيره‌وه‌ريه‌‌ دابچڕاوه‌ له‌یادچۆکه‌ی ڕووداوه‌که‌ بخه‌نه‌ تۆی چیروکێکه‌وه‌، واتا و مانای پێ ببه‌خشن وبيكه‌نه‌ پارچه‌یه‌ک له‌ چیروکی ژیانیان. بڕوانه‌ چاره‌سه‌ر به‌ ڕاڤه‌ی گێڕانه‌وه‌، به‌ ئه‌ڵمانی Narrative Expositionstherapie ئامانجی چاره‌سه‌ری گێڕانه‌وه‌ ئه‌وه‌يه‌ كه‌ دیرۆکێکی به‌يه‌كه‌وه‌ گونجاو بێنێته‌ كايه‌وه‌ كه‌ به‌پێی توانا گشت لايه‌نه‌كانی ڕووداوه‌که‌ بگرێته‌وه‌ وبه‌و شێوه‌یه‌ كاردانه‌وه‌ی هه‌ستياری و جه‌سته‌یی به‌هێز لای توشبوان دامرکێنێت. به‌ تاقی‌كردنه‌وه‌ حاڵی حازر سه‌لمێندراو كه‌ چاره‌سه‌ر به‌ ڕاڤه‌ گێڕانه‌وه له‌لای ئه‌وكه‌سانه‌ی ده‌رونبرینداری ئاسان يان فره‌ده‌روونبرینداریان هه‌بووه‌ ئه‌نجامی چاکی هه‌یه‌. ئه‌م جۆره‌ چاره‌سه‌رکردنه‌ له‌ جیهان پێش‌ده‌می بۆ ده‌کرێت (برۆانه‌ National Institute for Health and Care Excellence ''NICE guidelines''). '''جۆڵه‌ی هه‌ستياری چاو و چاره‌سه‌رکردنه‌وه‌ ''EMDR'' Eye movement desensitization and reprocessing ''' گرنگترین شت له‌م جۆره‌ چاره‌سه‌رکردنه‌ "گرج‌وگۆڵ كردنی دوولايانه‌" يه‌. ئه‌ويش به‌ واتای گرج‌وگۆڵ كردنه‌وه‌يه‌كی خه‌ستی هه‌ردوو پارچه‌ی ده‌ماغ له‌ ڕێگای جوڵانه‌وه‌ی چاوو، ده‌نگ ويان خشان (عربی لمس). به‌م شێوه‌یه‌ ئه‌و يادوه‌ریه‌ دامرکێنراوانه‌ يان كه‌ به‌ته‌واوی ته‌شه‌نه‌یان نه‌ سه‌ندوه‌، شی ده‌بنه‌وه‌ و ئه‌ميان پرۆسه‌ی چاره‌سه‌رێکه‌ ته‌واو ده‌كات. ئه‌م شێوه‌ چاره‌یه‌ له‌ لايان Francine Shapiro دروست كراوه‌. ئه‌و له‌ پیاسه‌یه‌ک ته‌ماشای كرد كه‌ کاتێک چاوی به‌ په‌له‌ ده‌جوڵانه‌وه‌،‌ ترسی يادوه‌ریه‌ ده‌روونبریندارێکه‌ی كه‌ له‌ئه‌نجامی ده‌ستنیشانكردنی شیرپه‌نجه‌ كرابوو، كه‌م ده‌بوه‌وه‌. شێوه‌ چاره‌یه‌کی دروست كرد كه‌ يادوه‌ریه‌ ده‌روونبریندارێکان له‌ ڕێگای هاندانی دوولایانه، كاری ده‌كرده‌ چاره‌سه‌رێکه‌. '''چاره‌سه‌ری پێکهێنان''' جاره‌سری پێک‌هێنان خۆێ‌دوره‌په‌رێز ڕاده‌گرێت له‌ جياكردنه‌وه‌ی سێ چه‌مکه‌ی جه‌سته‌، گیان و ده‌روون. هه‌ر يه‌ك له‌و سێ ئاسته‌ كارده‌كه‌نه‌ يه‌كتر له‌ پرۆسه‌یه‌کدا بۆیه‌ لێره‌دا ڕه‌چاوو ده‌کرێن. له‌وه‌ به‌ده‌ر پێویسته‌ مروڤ له‌ ژینگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تێکه‌ی ته‌ماشا کرێت. '''سنوری په‌یوه‌ندی''' نيوان مرو و ده‌وروبوه‌ری واتايه‌كی گه‌وره‌ به‌خۆوه‌ ده‌گرێت. چونکه‌ له‌ زانستی چاره‌سه‌ری پێکهێنان، په‌شێوی له‌ په‌یوه‌ندی به‌ خۆ، يان به‌ جيهانی ده‌ره‌وه‌، نکۆڵی يان کپ كردنی پێداویستیه‌ سروشتێکانی به‌دوا دێت. ئه‌مه‌‌ ڕه‌نگه‌ ببێته‌ هۆی ته‌نگ‌وچه‌ڵه‌می ڕه‌فتار وشێوه‌ی گوزه‌ران. ڕوداوێکی ده‌روونبرينداری بۆنمونه‌ له‌ كاتی هێرشێکی سه‌كسی، ڕه‌نگه‌ ببێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ سنوری په‌یوه‌ندی له‌ لايه‌ن توشبوانه‌وه‌ هه‌ست پێ‌نه‌کرێت و له‌به‌ر ئه‌وه‌ چاره‌سه‌ره‌ کۆنه‌کانی پێک‌هێنان نشه‌ست بهێنن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌‌ ناتوانرێت تواناكانی خۆبه‌ڕیوه‌بردنی توشبوان گورج‌وگۆل کرێن. چاره‌سه‌ری پێک‌هێنان پێویسته‌ به‌ ڕاده‌یه‌ک بگۆردرێن كه‌ پێش‌هه‌موو شتێک وێنایه‌کی به‌پییز بگه‌یه‌نێته‌ توشبۆکه،‌ كه‌ شتێک هه‌يه‌ وه‌ك سنوره‌كان و پێداویستێکان. هه‌روه‌ها پێ ويسته‌ ته‌كنيكی چاره‌سه‌ری پێکهێنانانه‌ بخرێنه‌کار، كه‌ شێوه‌ی ده‌ربرێنی هه‌ست وه‌ك توڕه‌یی، ڕق و قينه‌ به‌هێز ده‌كات، بۆ ئه‌وه‌ی توشبوان هه‌ميشه‌ زاڵ بن به‌سه‌ر ئه‌م هه‌ستانه‌‌ و له‌وه‌ نه‌ترسن كه‌ كاتی ناكات بكه‌ونه‌ شاڵاویان‌. هه‌روه‌ها ڕه‌نگه‌ زه‌حمه‌تی ڕوبدات له‌ نگاداری جه‌سته‌ کاتێک كه‌ پرسی ئاگه‌داری ده‌بێته‌ نيشانه‌ بۆ له‌ش، و کاتێک كه‌ به‌ په‌یوه‌ندی به‌ ڕوداوه‌که‌ وه‌ك ئابرووچونێک ته‌ماشا ده‌کرێت. '''به‌ده‌ستهێنانی زانیاری''' زانايان له‌سه‌ر ئه‌م جۆره‌ چاره‌سه‌ره‌، كه‌ بۆ تيماری ڕووداوی به‌کۆمه‌ڵ به‌کارده‌هێنرێن، ناکۆکن. ڕووداوه‌که له‌ بازنگه‌ی توشبوان چه‌ند جار دووبات ده‌کرێته‌وه‌ تا ئه‌وكاته‌ی باسه‌كه‌ ورووژانی تیانامێنێت وراده‌يه‌ك له‌ ته‌واوكاری به‌ خۆوه ده‌بێنێت. ئه‌م تيماريه‌ زياتر جۆرێکه‌ له‌ فرياكه‌وتنی سه‌ره‌تایی‌ وه‌ك له‌وه‌ی چاره‌سه‌ر بێت. ئه‌م جوره‌ چاره‌سه‌ره‌ بۆ که‌سانێک كه‌ هچ جوره‌ په‌شێو‌ی چاره‌سه‌ری زانياری ده‌روونبرینداریان لا نيه‌ به‌ڵکو ته‌نها گرژیان لا هه‌يه‌، به‌ سوده‌ وباريان ئه‌هوه‌ن ده‌كاته‌وه‌. لای ئه‌وانی كه‌، چاره‌سه‌ریه‌که‌ ئالۆزده‌بێت و ده‌روونبریندارێکه‌ قوڵتر ده‌كاته‌وه‌. '''چاره‌سه‌ری تيماری‌جه‌سته‌یی''' بۆ نمونه‌ ڕاهێنانی نه‌ هێشتنی گرژی وده‌روونبرينداری ''TRE'' (به‌ تايبه‌ت له‌رزه‌ی ماسكوله‌ له‌و ناوچانه‌ی كه‌ كاره‌ساتی به‌سه‌ردا دێت ) و ئازاری جه‌سته‌یی Somatic Experiencing (مۆدێلیکی چاره‌سه‌ری چه‌سته‌یی و ده‌روونبرينداری) '''چاره‌سه‌ری تيماری شاكاری''' بۆ نمونه‌ چاره‌سه‌ری هونه‌ری Art therapy '''چاره‌سه‌ری كه‌''' بۆ نمونه‌ زانستی ده‌روونبرينداری چه‌ند نه‌وه‌يه‌ك Mehrgenerationale Psychotraumatologie === چاره‌سه‌ر به‌ ده‌رمان === چاره‌سه‌ر به‌ ده‌رمان له‌ هه‌ندێ شێوه‌ی په‌شێوی يان بۆ هه‌ندێ ڕاده‌ی قورسی نيشانه‌كان، بۆ په‌شێوی پاش ده‌روون‌برینداری پێویسته‌. له‌ پاڵ چاره‌سه‌ری ده‌روونی ئه‌وا ده‌رمانی ده‌روونی دێته‌ كايه‌وه‌. ده‌رمانی ده‌روونی كارده‌كه‌نه‌‌ سه‌ر هاوسه‌نگی گۆاستنه‌وه‌ی گۆاسته‌وه‌ر‌کانی ده‌ماره‌كان له‌ ده‌ماغ وبه‌و شێوه‌یه‌ ده‌ست ده‌ده‌نه‌ ئه‌ركه‌كانی ده‌ماغی نه‌خۆشه‌که‌. به‌ لێکۆڵینه‌وه‌ی پزشکی شی‌كراوه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌سه‌ر چ سیستمی گۆاسته‌وه‌ری ده‌ماره‌كان بێویسته‌ كار بکرێت تا نيشانه‌كانی ده‌روون‌برينداری كه‌م کرێنه‌وه‌ يان بۆ زاڵبوون به‌ سه‌ر گرژی ده‌روونی. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ هچ كام له‌م ده‌رمانانه‌ هۆکاره‌کان چاره‌سه‌رناکه‌ن نا توانن جێگای چاره‌سه‌ری ده‌روونتيماری بگرنه‌وه‌. به‌ڵام له‌ هه‌ندێ جار ئاماده‌كاری بۆ ده‌كات يان ته‌با و هاوكات ده‌خرێنه‌ كار. هه‌ڵبژاردنی ده‌رمان، به‌ شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌كی به‌ پێی نيشانه‌ سه‌ره‌کێکانی نه‌خۆشه‌که‌یه‌‌. سه‌رکه‌وتنێکی هاوشێوه‌، له‌ چاره‌سه‌ری ده‌رمانی ده‌روون، وه‌ك له‌ چاره‌سه‌ری شیزوفرێنی، يه‌شتا به‌ده‌ست نه‌هاتووه‌. ڕه‌خنه‌گران پێیان وايه‌ كه‌ كاری به‌ده‌رمانكردنی نه‌خۆشی ده‌رون‌برينداران كاردانه‌وی قه‌يرانه‌كانه‌، ودوای به‌سه‌رچونی قيرانه‌كه‌ ئيتر مه‌ترسی له‌وه‌ده‌کرێت كه‌ به‌كار هێنانی ده‌رمانه‌كه‌ بوه‌ستێنرێت. (ئولريش ساكسه‌ Traumazentrierte Psychotherapie) '''دامرکێنه‌ره‌کان''' به‌نزۆدایه‌زه‌پین Benzodiazepine ئه‌و ده‌رمانه‌ ئارام‌گرانه‌یه‌ (عربی مسكن) كه‌ به‌ زۆری له‌ لايان پزشکانه‌وه‌ ده‌نووسرێن. ناسراوترین ناوی بازرگانی بريتيه‌ له‌ Tranxilium, Alzepram به‌نزۆدایه‌زه‌پین هه‌ستی ترس كه‌م‌ده‌كاته‌وه‌ وهه‌ستێکی خۆشی ئاسوده‌یی و ئارامی ده‌به‌خشێت. به‌شێوه‌یه‌کی تايبه‌ت كار ده‌كاته‌ دژ نيشانه‌كانی ورووژاوی بۆ نمونه‌ توڕه‌یی زيا، تێکچونی باری خه‌و و زوو زنوق‌چون به‌ هۆی ده‌روونبرينداریه‌وه‌. كار تێکردنه‌که‌ی تێکرا يه‌كسه‌ریه‌ و کارتێکردنی نه‌خواستیار يان زيانی لابه‌لای كه‌مه‌ (عربی أعراض جانبية). به‌ڵام نه‌سلمێندراوه‌ كه‌ تا دوای چاره‌سه‌ری به‌ ده‌رمان سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ست هێنابێت. ئاگه‌داریه‌کی پێویست سه‌باره‌ت به‌ به‌نزۆدایه‌زه‌پین مه‌ترسی خووگرتنی هه‌يه (عربی ادمان)‌. ته‌نانه‌ت دوای وه‌رگرتنی ئه‌م ده‌رمانه‌ به‌ به‌رده‌وامی بۆ ماوه‌ی زيا له‌ شه‌ش هه‌فته‌ مه‌ترسی ئاڵوده‌ی خووگرتنی جه‌سته‌یی و ده‌روونی هه‌يه‌. ئه‌و ڕاستییه‌ی كه‌ به‌نزۆدایه‌زه‌پین له‌ لايان زۆر له‌ پزشکه‌کانه‌وه‌ زۆر ده‌نوسرێت، ڕه‌نگه‌ بگه‌رێته‌وه‌ ئه‌و ڕاستییه‌ی كه‌ زانياری ته‌واويان نه‌بێت سه‌باره‌ت به‌ ده‌رمانی دژه‌خه‌مۆکیه‌ تازه‌كانی تر. '''دژه‌ خه‌مۆکێکان''' دژه‌خه‌مۆکێکان Antidepressant به‌و ده‌رمانانه‌ ده‌وترێت كه‌ بۆ چاره‌سه‌ری خه‌مۆکی به‌كار ده‌هێنرێن. زوربه‌ی دژه‌خه‌مۆکێکان كار ده‌كه‌نه‌ بازنگه‌ی گواسته‌ره‌ ده‌مارێکان كه‌ زياتر بريتين له‌ نۆرادرینالین Norepinephrine و سیرۆتۆنین Serotonin. ئه‌نجامی لێکۆڵنه‌وه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان ئه‌و مه‌زه‌نه‌يه‌ به‌هێز ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌و نيشانانه‌ی به‌ هۆی ده‌روونبريداری په‌یدا ده‌بن ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ تێکچون و لاسه‌نگی سیرۆتۆنین. دژه‌ خه‌مۆکێکان ده‌توانن ئه‌م لاسنگیه‌ چاک بكاته‌وه‌. دژه‌ خه‌مۆکێکان ڕه‌وشی میزاج ڕوونده‌که‌نه‌وه‌ و ترسه‌كان كه‌مده‌كه‌نوه‌. هه‌ندێکیان گرج‌وگۆڵی زياده‌كه‌ن هه‌ندێک وه‌ك خۆی ده‌هێڵنه‌وه‌ يان كه‌می ده‌كه‌نه‌وه‌. دوايينيان کاتێک به‌كار ده‌هێنرێت كه‌ جم‌وجۆڵی نه‌خۆشه‌که‌ زياكات و زۆر ناڕه‌حه‌تبێت. زۆر له‌و ده‌رمانانه‌، به‌ گوێره‌ی كه‌ره‌سه‌ی ناوه‌ڕۆکی، دوای نزديكه‌ی شه‌ش هه‌فته‌ كارده‌كه‌ن. دژه‌خه‌مۆکێکان ده‌کرێنه‌ دوو به‌شه‌ی سه‌ره‌كی‌یه‌وه‌ '''دژه‌ خه‌مۆکێی سێ بازنگه‌یی''' له‌ سه‌ره‌تاكانی لێکۆڵینه‌وه‌ی کارتێکردنی چارسه‌ری ده‌رمانیانه‌ی ده‌روونی بۆ په‌شێوێکانی ده‌روونبرینداری، شه‌ڕه‌ڤانانی جه‌نگ به‌ ده‌رمانی جياجيای دژه‌خه‌مۆکێی سێ بازنگه‌یی Tricyclic antidepressant چاره‌سه‌رده‌کران. به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌كی به‌ Amitryptilin و Imipramin. هه‌ردوو هێرش ده‌كه‌نه‌ سه‌ر سیرۆتۆنین وسه‌لمێندراوه‌ كه‌ چاره‌سه‌ری هه‌موو نیشانه‌كان ده‌كه‌ن. ده‌سیپرامین Desipramin، كه‌ نۆرئدرینیانه‌ كارده‌كات ڕه‌زامه‌ندی زۆری به‌ده‌ست نه‌هێنا. '''ڕاگری هه‌ڵبژارده‌ی هه‌ڵچنینی سیرۆتۆنین''' Selective serotonin reuptake inhibitor ''SSRI'' ناهێلن كه‌ سیرۆتۆنین له‌ خانه‌ی ده‌ماره‌كان هه‌لچنرێن وبه‌و شێوه‌یه‌ هاوسه‌نگی كه‌می سیرۆتۆنین چاره‌سه‌رده‌کات. ده‌سته‌ی هه‌ڵبژارده‌ی يه‌كه‌من بۆ چاره‌سه‌ری ده‌روونبرینداری ده‌ستبه‌جێی يان په‌شێوی گرژی پاش ده‌روونبرينداری Posttraumatic stress disorder ''PTSD'' درێژخایان. به‌ پێچه‌وانه‌ی دژه‌خه‌مۆکێی سێ‌بازنگه‌یی به‌گشتی سازگه‌رانه‌ ده‌گونجێن و کارتێکردنی نه‌خواستیار يان زيانی لابه‌لا به‌تايبه‌ت دژه‌کۆلینه‌رگیان Anticholinergic نيه‌. سه‌باره‌ت کارتێکردنی دژ به‌ په‌شێوی پاش ده‌روونبرينداری، ڵێکۆڵینه‌وه‌کان گه‌شتونه‌ته‌ ئه‌نجامی ڕه‌زامنددار له‌ چاره‌سه‌ری گروپی زۆر. SSRI ده‌توانن يادوه‌ريه‌ ئازاده‌ره‌كان، يان ڕه‌فتاری خۆ-دووره‌په‌رێز-ڕاگری، به‌ڵام زیاگۆرج بوونه‌وه‌ش‌ كه‌مكاته‌وه‌. يارمه‌تی پرۆسه‌ی چاره‌سه‌ری ده‌روونی ده‌دات يان ئامده‌یی بۆ ده‌كات. کارةێکردنی باش سه‌لمێندراوه‌ بۆ كه‌ره‌سته‌ی Fluoxetin (٢٠-٨٠ ملی گرام)، Paroxetin (٢٠-٥٠ ملی گرام) و Sertralin (٥٠-٢٠٠ ملی گرام، مام‌ناوه‌ند ١٠٠-١٥٠ ملی گرام). نیشانه‌كان دوای دوو تا چوار هه‌فته‌ كه‌م ده‌كه‌نه‌وه‌. له‌ ئه‌ڵمانیا ته‌نها بواردراوه‌ به‌ Paroxetin بۆ چاره‌سه‌ری نه‌خۆشه‌کانی په‌شێوی گرژی پاش ده‌روونبرينداری PTSD. '''دژه‌ خه‌مۆکێ تر''' هچ لێکۆڵینه‌وه‌ نيه‌ سه‌باره‌ت به‌ Mirtazapin، Bupropion و Trazodon. هه‌مان کاریگه‌ری وه‌ك Sertralin ـيان به‌ده‌ست ‌هێناوه‌. '''دژه‌ دابڕانی ده‌رونی''' دژه‌ دابڕانی ده‌رونی Antipsychotic هێرش ده‌كه‌نه‌ سه‌ر تۆڕی ڕاگه‌ینه‌ره‌کانی ده‌ماغ به‌وه‌ی كه‌ كه‌ره‌سته‌ی گواسته‌ری ده‌ماری، Dopamin كه‌م ده‌كاته‌وه‌، و به‌و شێوه‌یه‌ تۆڕی پاش وه‌رگره‌کان ناتوانن ئيتر هچ چالاک بن. له‌به‌ر ئه‌وه‌‌ تاڕاده‌یه‌ک ئارام به‌خشن وبۆ لابردنی هه‌موو جۆره‌کانی دابڕانی ده‌رونی گونجاون. ده‌رمانی دژه‌ دابڕانی ده‌رونی ده‌شێت ته‌واوكه‌ری پێشوازیکاره‌کانی وه‌ك Serotonin، Acetylcholin، Histamin و Noradrenalin بن. ده‌رمانی دژه‌ دابڕانی ده‌رونی ''نمونه‌یی'' به‌و ده‌رمانانه‌ ده‌وترێت كه‌ كارده‌كه‌نه‌ سه‌ر نیشانه‌ ئه‌رێنێکانی شیزۆفرێنی (وه‌ك وڕێنه‌ (عه‌ربی هلوسة)، و واهيمه‌ (عه‌ربی أوهام) ). ده‌رمانی دژه‌ دابڕانی ده‌رونی ''نا نمونه‌یی'' تازه‌ ته‌نانه‌ت كار ده‌كه‌نه‌ سه‌ر نیشانه‌ نه‌رێنێکانی شیزۆفرێنی (وه‌ك كه‌می جم‌وجۆل يان په‌شێوی تیژی بيركردنه‌وه‌ (عه‌ره‌بی تركيز) ). ده‌رمانی دژه‌ دابڕانی ده‌رونی ''نا نمونه‌یی'' وه‌ك Olanzapin، Quetiapin و Risperidon به‌كار ده‌هێنرێت بۆ نه‌خۆشی ده‌روونبرینداری كه‌ نيشانه‌ی دابڕانی ده‌روونی له‌گه‌ڵ‌دا يه‌ (وه‌ك واهيمه‌) يان له‌ کاتێک كه‌ SSRI به‌ ته‌واوی كاری خۆی نه‌كات. تا ڕاده‌یه‌ک سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ست هێناوه‌. به‌ڵام يه‌شتا لێکۆڵینه‌وه‌ی ته‌واوی به‌سه‌ر نه‌كراوه‌. == کاردانەوەی لە سەر توش‌بووەکان == کارتێکردنه‌کانی ده‌روونبرینداری کارگێری قه‌به‌ی هه‌یه‌ به‌ سه‌ر ژیانی توش‌بووان. خه‌لكانی ده‌روونبریندار زۆرجار ئه‌مبه‌روئه‌وبه‌رکێ ده‌كه‌ن له‌ نێوان دووركه‌وتنه‌وه له‌ ياده‌وه‌ریه‌ ده‌روونبریندارێکه‌ وئه‌نجامه‌كانی (تا ڕاده‌ی تاسان يان شیبوونه‌وه‌)‌ له‌لايه‌ك، و له‌ناكاو كه‌وتنه‌ به‌ر گورژمی ياده‌وه‌ریه‌كان (گه‌ڕانه‌وه‌ی یاده‌وه‌رێکان Flashback) له‌ لايه‌كی تره‌وه‌. ئه‌و يادوه‌ريانه‌ به‌ هۆی وێنه‌یه‌ک، هه‌ستێک، بۆنێک به‌بیردێنه‌وه‌ يان به‌ هۆی چه‌ند فاکته‌رێکی تايبه‌ت (هانده‌ر Trigger) كه‌ ده‌بنه‌ هۆی هه‌ستی ترس، هه‌رچه‌نده‌ كه‌ ڕه‌نگه‌ په‌یوه‌ندیان نه‌بێت به‌ ڕووداوکه‌وه‌. ته‌نانه‌ت ڕه‌نگه‌ هه‌ندێکیان يارمه‌تی پزشکی پێویست ڕه‌دبکه‌نه‌وه‌‌، چونکه‌ توش‌بووان ئه‌مه‌ به‌ شێواندنی ژیانی ڕۆژانه‌یان ده‌زانن و گوێ‌ناده‌نه‌ ڕه‌وشه‌که‌ وه‌ك هه‌ر نه‌بوبێت وابێت (حاشاكردن) و پێشنیازی ڕه‌وشی ئاسایی به‌ خويان ده‌كه‌ن. چه‌ند سالێک ئه‌مه‌ زاڵ ده‌بێت به‌سه‌ر ڕه‌فتاری بێ هوشی كه‌سی توشبوو و به‌ شێوه‌یه‌کی ئۆتۆماتیکی ڕادێت له‌ سه‌ر ئه‌م ده‌مامكه‌ی پاراستنه‌ له‌ پێناو خۆلادان له‌ ده‌رونبریندارێکه‌. ته‌نگ‌وچه‌ڵه‌مه‌یه‌کی تر بۆ نه‌خۆشه‌کان ئه‌و هه‌سته‌يه‌ كه‌ گیرۆده‌ی‌ ڕۆڵی ژیانیانن كه‌ له‌ ژینگه‌که‌یان ده‌وردراوه‌. هه‌رچه‌نده‌ کارتێکردنی ڕوداوه‌ ده‌روونبریندارێکه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی به‌ هێز بوو بێت و بيره‌وه‌ریه‌كی به‌رده‌وام به‌جێ‌هێشتبێت ڕه‌نگه‌ كه‌سه‌ توش‌بۆکه‌ نه‌ له‌كاتی ڕوداوه‌که‌ و نه‌ له‌ پاشان هه‌ستی پێ نه‌كات. هه‌روه‌ها ڕه‌نگه‌ ڕوداوه‌که‌ به‌ به‌رده‌وامی يان بۆ ماوه‌يه‌كی درێژ به‌ ته‌واوی له‌ ياد بچێته‌وه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی گرنگی بداته‌ نه‌ به‌ نه‌خۆشێکه‌ و نه‌ به‌ برینێکانی ده‌رونی. == ده‌روونبرینداری تایبەت == == سەرچاوەکان == *لە ئەڵمانییەوە بە دەستکارییەوە وەرگێڕدراو. بڕوانە Trauma Psychologie {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Psychological trauma}} [[پۆل:تەندروستیی دەروونی]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کەڵکاژۆ]] [[پۆل:پەشێوییەکانی دڵەڕاوکێ]] 1tshglszwn7cahoi4mrs477l0nzvbe0 0 125352 1694849 1460550 2026-10-26T01:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1694849 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ڕەشید فەیزنژاد | وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = ڕەشید فەیزنژاد لە ھێڵسینکی ٢٠١٢ | نەتەوە = [[کورد]] | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥١ | شوێنی لەدایکبوون = [[سەقز]] | بنەچە = {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | پیشە = [[موسیقادانەر|ئاوازدانەر]]، گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەن | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = ١٩٦٠ ھەتا ئێستا | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = ویۆلۆن }} '''ڕەشید فەیزنژاد''' (١٩٥١ لە [[سەقز]]، [[ئێران]]) [[موسیقادانەر|ئاوازدانەر]]، گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنی بەناوبانگی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە زیاتر لە نیو سەدەیە لە بواری موسیقای فۆلکلۆر و کلاسیکی کوردی بەرھەمەکانی پێشکەش ھونەری کوردستان دەکات.<ref>[https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=03713879&news=کتاب%20زندگینامه%20رشید%20فیض‌نژاد%20منتشر%20شد کتاب زندگینامه رشید فیض‌نژاد منتشر شد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250527234353/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=03713879&news=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%20%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%20%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1%20%D8%B4%D8%AF |date=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٥ }}، هانا خبر، ٢٠١٧</ref> == ژیاننامە == ڕەشید فەیزنژاد کوڕی "حاجی سلیم خان" ساڵی ١٩٥١ی زایینی (١٣٣٠ھەتاوی)، لە گوندی [[ئارەبۆغڵووی سەروو]] سەر بە شاری [[سەقز]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەدایک بووە. بۆ خوێندنی قوتابخانە لە منداڵییەوە ھاتووتە شاری سەقز و لەوێ نیشتەجێ بووە. باوکی شاڕەزایییەکی سەرەتایی لە ئامێرەکانی وەک "تار" و "شمشاڵ" ھەبووە و لە بنەماڵەیاندا بە بەردەوامی کۆڕی مۆسیقا و گۆرانی ساز دراوە، ئەم ھۆکارە وای کردووە ڕەشید ھۆگر و شەیدای ھونەر بێت. فەیزنژاد لە منداڵییەوە دەستی داوەتە ئامێری "فلوت" و "دایەرە" و بێ مامۆستا دەستی کردووە بە مووسیقاژەندن و گۆرانی گوتن. لە دوای ماوەیەک ئاشقی دەنگی "ڤیۆڵۆن" بووە و بۆ ئەم مەبەستەش ماوەی ساڵێک کتێبی یەکەمی ڤیوڵۆنی لای مامۆستا "حامید تەوحیدی" لەسەقز خوێندووە و لە دوایشدا خۆی درێژەی بە فێربوونی کتێبی ٢و٣ی مۆسیقا داوە. ھەر لە سەرەتاکانی تەمەنیدا لەشاری سەقز لە ئاھەنگ و بۆنەکاندا وەک کەمانژەن و گۆرانیبێژ بەشداری کردووە. لەتەمەنی ١٧ ساڵیدا لەگەڵ بنەماڵەکەی بۆ سەفەرێکی ھاوینی دەچێتە شاری "ورمێ" و بە ڕێکەوت دەچێتە ناوەندێکی مۆسیقا و شانۆ بە ناوی "ئاریا" و حەز دەکا لەوێ بمێنێتەوە. لەلایەن بەرپرسانی موزیکەوە تاقیکاری لەسەر دەکرێ و بە پلەی باش دەردەچێت و بڕیار دەدەن لە تیپەکەدا بەشداری بکات و لەوێ بمێنێتەوە. لە ماوەی چەندساڵ مانەوەی لەو ناوەندە، توانی کەڵکێکی بەسوود لەو دەرفەتە وەربگرێ و زۆر باش خۆی پەروەردە بکات و ئەزموونێکی بەنرخیشی لە مۆسیقای فارسی و ئازەری بەدەست بێنێت. ھاوکات لەگەڵ ئەم ھەوڵانە لە ناوەندە ھونەرییەکانی شاری ورمێ وەک مامۆستا ڕۆڵی گێراوە. ساڵی ١٩٧١ ی زایینی (١٣٥٠ی ھەتاوی) کاتێ ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی مەھاباد دامەزرا لەسەر داخوازی بەرپرسی ڕادیۆ لەگەڵ چەند ھونەرمەندێکی تر کۆرێکی مۆسیقایان لەوێ پێکھێنا و بۆ ماوەی چەند ساڵێ سەرپەرشتی تیپەکەی لە ئەستۆ بووە. ماوەیەک پێش ڕووخانی ڕژیمی پاشایەتی ئێران لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی "سنە"ش چەن بەرھەمێکی بە دەنگ خۆی و چەندین مەقام و ئاوازیشی بۆ ھونەرمەند "ناسرڕەزازی" لەو ناوەندە تۆمار کردووە.<ref>[https://jinomusic.net/دانلودمجموعه-آلبومهای-رشید-فیض-نژاد/#more-7393 ژیان نامەی مامۆستا فەیزنژاد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826113128/https://jinomusic.net/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF/#more-7393 |date=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠ }}، ژینۆموزیک، ٢٠١٧</ref><ref>[https://www.flickr.com/photos/dohogu/8148764220 Welat Nehri Rashid Fayznejad], flickr, 2012</ref><ref>[https://old.iranintl.com/ویدیو/گفت‌وگو-با-رشید-فیض‌نژاد،-خواننده-و-آهنگساز-کُرد-درباره-تاثیر-سبک-موسیقی-استاد-شجریان-بر Interview with Rashid Feiznejad, Kurdish singer and composer about the impact of Shajarian's style of music on Kurdish traditional music], Iran International TV, 8 October 2020</ref> == ھاوکاری لەگەل ھونەرمەندانی دیکەی کورد == فەیزنژاد ساڵانێکی زۆر لە فێرگەکاندا خەریکی ڕاھینان و پەروەدەکردنی ھۆگرانی ھونەر بووە و ھاوکات لەگەڵ ئەم چالاکییانەدا چەندین بەرھەمی بۆ زۆربەی ئەم ھونەرمەندانە تومار کردووە بۆ نموونە: [[محەممەد ماملێ]]، [[ناسر ڕەزازی]]، [[محەممەد دانش]]، [[قادر سەییاحی]]، [[محەممەد ناھید]]، [[یۆسف مستەفا]]، [[ئەحمەد حەسەن زادە]]، [[حەمە نەجاڕ]]، [[برایم فەتاحی]]، [[سەید عەلی سەردەشتی]]، [[مستەفا دادار]]، [[ڕەحیم سەڵەواتی]]، [[نایب منبەری]]، [[سدیق زۆھری]]، [[برایم خەیات]]، [[جەماڵ موفتی]]، [[قادر ئەلیاسی]]، [[سەیدبرایم ئیسماعیل زادە]]، [[حەسەن دەرزی]]، [[ڕەحیم ھەجیجی]]، [[عەلی زەندی]]، [[تاھیر خەلیلی]]، [[ئیسماعیل سابوور]]، [[غەریب خدریار]]و… . == بەرھەمەکان == [[پەڕگە:StudentMusicgroup.jpg|وێنۆک|250px|left|گروپی مۆسیقای قوتابخانە لە سەقز لە ساڵانی ١٩٦٠]] بەشێک لە گۆرانییە ڕەسەنەکانی ڕەشید فەیزنژاد: * ''سەوزە'' * ''واھاتەوە پێشمەرگە'' * ''مانگی چواردە'' * ''سوورە گوڵ'' * ''مەستوورە'' * ''تازە گوڵەکەی دەزگیران'' * ''بە عینوانی'' * ''ھەی مەڕۆ مەڕۆ'' * ''عەزیزەکەم'' * ''خاڵداری'' * ''کەرکووک'' * ''دڵەکەم غەمگینە'' * ''ڕێحانەکەی جوانم'' * ''باوان گیان'' * ''تەیرەکەی گەرمێن'' * ''شیرین گیان'' * ''کوردستان'' * ''بە ڕێبوارت بم'' == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Rashid Fayznejad}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] 4j01p1ky96vzxb0maumprbqbycrk2ix 0 125432 1694514 1483668 2026-10-25T13:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1694514 wikitext text/x-wiki '''ڕێژەییخوازی''' بەو تایبەتمەندییەی ھەندێ لە [[فەلسەفە|تیۆرییە فەلسەفییەکان]] دەوترێ کە وایان لێ دەکا لە ناو بوارەکەی خۆیاندا [[ئۆبژەکتیڤیتە|ئۆبژەییبوونی]] ڕەھا حاشا بکەن و، [[بایەخ|بایەخەکان]] بە گەڕانەوە بۆ ڕوانگەی چاولێکەر و بە گوێرەی بارودۆخ و ھەلومەرج دیاری بکەن. بە پێی ئەم تیۆرییانە، ئەوەی کە چی گرنگ و بەبایەخە و گرنگایەتی و بایەخەکەی چەندە، لە چاولێکەرێکەوە بۆ چاولێکەرێکی تر و، لە ھەلومەرجێکەوە بۆ ھەلومەرجێکی تر، دەگۆڕێ. بە زمانێکی تر، بایەخەکە «ڕێژەیی»یە؛ یەعنی لەگەڵ چاولێکەر یا لەگەڵ ھەلومەرجدا ڕێژەیەک ساز دەکا و، بۆ نرخاندن و ھەڵسەنگاندنی، دەبێ بۆ وان بگەڕێینەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە |دوایین=Baghramian |یەکەم=Maria |سەردێڕ=Relativism |ڕێکەوت=٢٠٢٥|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2025/entries/relativism/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥|edition=Spring 2025 |بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University |دوایین٢=Carter |یەکەم٢=J. Adam |editor2-last=Nodelman |editor2-first=Uri}}</ref> پێچەوانەی ڕێژەیی لە فەلسەفەدا دەتوانێ تێکڕایی یا گەردوونی یا دنیاداگر (universal) بێ. بەڵام، زیاتر «ڕەھا»یە (absolute). وەکوو بابەتێکی فەلسەفی، ڕەھا ئەوەیە کە بێمەرج و سەربەخۆ و لە زاتی خۆیدا پڕ و بێکەموکووڕی و نەگۆڕە، پێچەوانەی ڕێژەیی کە دیاردە لە پەیوەند لەگەڵ دیاردەکانی ترا دەگێڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بابایی|یەکەم=پرویز|سەردێڕ=فرھنگ اصطلاحات فلسفە|پەڕەکان=٥}}</ref>   ڕێژەییخوازی شێوەی زۆرە. [[ڕێژەییخوازیی ئەخلاقی]] باسی ئەو جیاوازییانە دەکا کە لە نێوان مرۆڤەکان و کولتوورەکاندا ھەیە دەرھەق بە کار و کردەوەی ڕەوا و ناڕەوا. ڕێژەییخوازیی ماریفەتناسانە ئەوەیە کە دەڵێ [[پاساو]] و [[باوەڕ]] و [[مەعریفە|ماریفەتی]] ڕەھامان نییە و، ئەمانە ھەموو ڕێژەیین و ھەڵواسراوی ئەو ڕوانگەیەن کە لێیەوە ھەڵدەسەنگێنرێن. ڕێژەییخوازیی فەکتمەند (factual relativism) ئەو ڕێبازەیە کە دەڵێ [[ڕاستی]] ھەرگیز ڕەھا نییە و، ھەمیشە لەگەڵ ئەو چوارچێوەیەی لێیەوە سەرچاوە دەگرێ، وەک [[زمان]] یا [[کولتوور]]، ڕێژە دروست دەکا.<ref name=":0" /> یەکێ لەو [[بەڵگە (لۆژیک)|بەڵگانەی]] دژی ڕێژەییخوازی دەھێندرێتەوە و زۆریش بەبرەوە ئەمەیە کە دەڵێ ڕێژەییخوازی خۆپووچەڵکەرەوەیە. یانی ھەر بە دەستی خۆی، خۆی پووچەڵ دەکاتەوە: بانگەوازی ڕێژەییخوازی ئەمەیە کە «ھەموو شت ڕێژەیییە». خودی ئەم [[وتە (لۆژیک)|وتەیە]]، یا ڕێژەیییە یا ڕەھایە، ناتوانێ بەدەر لەم دووانە بێ. ئەگەر ڕێژەیییە، مانای ئەوەیە کە تەنیا لە ڕوانگەی بێژەرەوە ڕاستە، نەک ھەمیشە. وە ھەر بەم بۆنەوە ناتوانێ بوونی وتە ڕەھاکان بەتەواوی حاشا بکات. ئەگەریش ڕەھایە، دەی ئەوە ئیتر خۆی نموونەیەکە لە وتەی ڕەھا و ئیسپاتی ئەوەیە کە ھەموو ڕاستییەکان ڕێژەیی نین.<ref>Keith Dixon. ''Is Cultural Relativism Self-Refuting''? (British Journal of Sociology, vol 28, No. 1)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{پۆلی کۆمنز|Relativism}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|ھونەرەکان}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:پیرھۆنیزم]] se8mb4z4form1vojxir37mryb711ca4 0 126333 1694534 1692080 2026-10-25T13:58:25Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1694534 wikitext text/x-wiki {{Short description|پایتەخت و گەورەترین شاری کووبا}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هاڤانا | settlement_type = {{بنز|پایتەخت|en|Capital city|lt=پایتەخت}} | native_name = {{native name|es|La Habana}} | native_name_lang = | nickname = شاری ستوونەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Obama's US-Cuba deal could shape Havana's future|ناونیشان=http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> | image_map = | mapsize = 200px | map_caption = | pushpin_map = Cuba#Caribbean#North America | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{Coord|23|08|12|N|82|21|32|W|region:CU-03_type:city(2,100,000)|display=inline,title}} | motto = | image_flag = Official flag of Havana, Cuba.svg | flag_border = no | flag_size = 110px | image_shield = Coat_of_arms_of_La_Habana.svg | shield_size = 50px | shield_link = نیشانی هاڤانا | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | caption_align = center | perrow = 1/2/2/2 | image1 = DJI 0197 crp wiki.jpg | caption1 = ئاسۆی {{بنز|مالێکۆن، هاڤانا|en|Malecón, Havana|lt=مالێکۆن}} | image2 = El Capitolio Havana Cuba.jpg | caption2 = {{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|en|National Capitol of Cuba}} | image3 = Castillo de la Real Fuerza (Jan 2014).jpg | caption3 = {{بنز|کاستیلۆ دێ لا ڕیال فوێرسا|en|Castillo de la Real Fuerza}} | image4 = Línea, La Habana, Cuba.jpg | caption4 = شەقامی لینیا | image5 = Havana (Cuba, February 2023) - 98.jpg | caption5 = {{بنز|سێنترۆ هابانا|en|Centro Habana|lt=گەڕەکی چینییەکان}} | image6 = Comité Central del Partido Comunista - Palacio de la Revolucion (18086011665).jpg | caption6 = {{بنز|کۆشکی شۆڕش|en|Palace of the Revolution}} | image7 = Havana (Cuba, February 2023) - 80.jpg | caption7 = {{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes Del Morro|lt=کاستیلۆ دێل مۆرۆ}} }} | image_caption = | imagesize = | subdivision_type = {{بنز|پێڕستی دەوڵەتە سەروەرەکان|en|List of sovereign states|lt=وڵات}} | subdivision_name = {{flag|Cuba}} | subdivision_type2 = {{بنز|پارێزگاکانی کووبا|en|Provinces of Cuba|lt=پارێزگا}} | subdivision_name2 = {{بنز|پارێزگای لا هابانا|en|La Habana Province|lt=لا هابانا}} | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = ڕۆژاوا | seat_type = | seat = | parts_type = {{بنز|شارەوانییەکانی کووبا#هاڤانا|en|Municipalities of Cuba#Havana|lt=شارەوانییەکان}} | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = [[#Municipalities|١٥]] | government_type = | governing_body = حکوومەتی پارێزگای لا هابانا | leader_title = {{بنز|پارێزگاکانی کووبا#سەرۆکەکانی مەجلیسە پارێزگاییەکانی دەسەڵاتی گەل|en|Provinces of Cuba#Presidents of the People's Power Provincial Assemblies|lt=پارێزگار}} | leader_name = {{بنز|یانێت هێرناندێز پێرێز|en|Yanet Hernández Pérez}} | leader_party = {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی کووبا|en|Communist Party of Cuba|lt=PCC}} | established_title1 = گوازرایەوە | established_date1 = ١٦ی تشرینی دووەمی ١٥١٩<br>(شوێنی ئێستا) | established_title = دامەزراوە | established_date =١٥١٤<ref name=poster/> | area_total_km2 = 728.26 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ٢٠٢٢ | population_footnotes = <ref name="h244">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ciudad de la Habana (City, Cuba) |وێبگە=Population Statistics, Charts, Map and Location |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/cuba/admin/23__la_habana/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250820200815/https://www.citypopulation.de/en/cuba/admin/23__la_habana/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_note = | population_total = 2137847 | population_density_km2 = 2,936 | population_urban = 2,146,237 | population_urban_footnotes = <ref name="j046">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana, Cuba Population (2025) |وێبگە=Population Stat |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشان=https://populationstat.com/cuba/havana |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250804011700/https://populationstat.com/cuba/havana |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_demonym = هابانێرۆ، -ا | population_rank = {{بنز|پێڕستی شارەکانی باکووری ئەمریکا بەپێی ژمارەی دانیشتووان|en|List of North American cities by population|lt=٨ەم}} لە باکووری ئەمریکا<br />{{بنز|پێڕستی شارەکانی کووبا|en|List of cities in Cuba|lt=١ەم}} لە کووبا | blank3_name = {{بنز|پێوەرەی گەشەپێدانی مرۆیی|en|Human Development Index|lt=HDI}} (٢٠١٩) | blank3_info = ٠.٨٣٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CUB/|سەردێڕ= Subnational Human Development Index|بڵاوکەرەوە= Global Data Lab|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200617064237/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CUB/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> – <span style="color:#090;">زۆر بەرز</span> <!-- GDP --------------->| demographics_type1 = تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی {{nobold|(نەختینەیی، ٢٠٢٣)}} | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = {{بنز|پایتەخت|en|Capital city}} | demographics1_info1 = $٢١.٤&nbsp;ملیار<ref name="TelluBase">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cub.pdf|بڵاوکەرەوە=Tellusant|سەردێڕ=TelluBase—Cuba Fact Sheet|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240116222857/https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cub.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics1_title3 = بۆ هەر تاکێک | demographics1_info3 = $٩,٩٠٠ | timezone = [[UTC−05:00]] | utc_offset = −5 | timezone_DST = [[UTC−04:00]] | utc_offset_DST = −4 | elevation_m = 59 | elevation_ft = 195 | blank_name_sec1 = پیاوچاکی پارێزەر | blank_info_sec1 = {{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher|lt=سان کریستۆڤاڵ}} | website = {{URL|www.lahabana.gob.cu}} | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}} و سیستەمی قەڵاکانی | designation1_date = ١٩٨٢ <small>({{بنز|لیژنەی کەلەپووری جیهانی|en|World Heritage Committee|lt=دانیشتنی ٦ەم}})</small> | designation1_type = کلتووری | designation1_criteria = iv, v | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/204 204] | designation1_free1name = هەرێم | designation1_free1value = {{بنز|پێڕستی شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە باکووری ئەمریکا|en|List of World Heritage Sites in North America|lt=کاریبی}} }} | official_name = | other_name = | population_metro = 2,156,350 | population_metro_footnotes = <ref name="j226">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana Population 2025 |وێبگە=World Population Review |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana#:~:text=Havana's%202025%20population%20is%20now,represents%20a%200.18%25%20annual%20change. |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251008185328/https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana#:~:text=Havana's%202025%20population%20is%20now,represents%20a%200.18%25%20annual%20change. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} '''هاڤانا''' ({{IPAc-en|h|ə|ˈ|v|æ|n|ə}}، {{IPAc-en|USalso|h|ə|ˈ|v|ɑː|n|ə}}؛ بە ئیسپانی: {{langx|es|La Habana}} {{IPA|es|la‿aˈβana||HAV.ogg}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Anagó: vocabulario lucumí: El yoruba que se habla en Cuba|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YAqtDwAAQBAJ&dq=%22ain%C3%A1+yogo%22&pg=PT32|بڵاوکەرەوە=Linkgua|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨-٨٤-٩٠٠٧-٨٣٤-١|نووسەر=Cabrera, Lydia|زمان=es}}</ref> {{بنز|پایتەخت|en|Capital city}} و گەورەترین شاری {{بنز|کووبا|en|Cuba}}<nowiki/>یە. دڵی {{بنز|پارێزگای لا هابانا|en|La Habana Province}}<nowiki/>یە، هاڤانا بەندەر و سەنتەری سەرەکیی بازرگانیی وڵاتەکەیە.<ref name="CIA Factbook">[https://web.archive.org/web/20260112183129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba Cuba]. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].</ref> پڕدانیشتووانترین شارە، و گەورەترینە لە ڕووی ڕووبەرەوە، و {{بنز|پێڕستی ناوچە گەورەشارەکان لە ناوچەی کاریبی|en|List of metropolitan areas in the West Indies|lt=دووەم گەورەترین ناوچەی گەورەشارە}} لە هەرێمی {{بنز|کاریبی|en|Caribbean}}. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢١دا بریتی بوو لە کەس،<ref name= Official_census>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|ئیش=2012 Official Census|سەردێڕ= Población total por color de la piel según provincias y municipios|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20131110011903/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|بڵاوکەرەوە= Oficina Nacional de Estadística e Información}}</ref><ref name="CIA Factbook"/> و ڕووبەرەکەی {{convert|728.26|km2|abbr=on}}<ref name=JJ>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.onei.gob.cu/sites/default/files/anuario_demografico_2021_0.pdf|سەردێڕ= Demographic Yearbook of Cuba 2021/Anuario Demografico de Cuba 2021 (in Spanish)|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221118211559/http://www.onei.gob.cu/sites/default/files/anuario_demografico_2021_0.pdf}}</ref>ە بۆ شاری پایتەختەکە و ٨,٤٧٥.٥٧&nbsp;کم^٢یە بۆ ناوچەی گەورەشارەکەی.<ref name=Official_census/> لەگەڵ ئەوەشدا، ژمارەی دانیشتووانە فەرمییەکەی تا کۆتاییەکانی ٢٠٢٤ دابەزی بۆ ١,٧٤٩,٩٦٤ کەس.<ref name=ONEI>[https://www.facebook.com/ONEI.LaHabana/posts/oneilahabana-%EF%B8%8F-le-informa-hoy-sobre-la%EF%B8%8F-poblaci%C3%B3n-total-residente-en-lahabanadet/979087551446790/ #ONEILaHabana le informa hoy sobre la población total residente en #LaHabanaDeTodos y las estadísticas por género en la sección La Habana en Datos ] - Oficina Provincial de Estadística e Información en La Habana</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aznations.com/population/cu/cities/havana|سەردێڕ=Population of Havana 2026|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927202343/https://www.aznations.com/population/cu/cities/havana|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم شارە لەلایەن {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی|en|Spanish Empire}}یەوە لە ساڵی ١٥١٩ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=La Habana: Fundación, evolución y papel político en el proceso de las independencias americanas (1514-1825)|ساڵ=٢٠٢١|شوێن=Seville|ناونیشان=https://www.upo.es/revistas/index.php/americania/article/view/6307/5455|بڵاوکەرەوە=[[Universidad Pablo de Olavide]]|journal=Americanía|doi=10.46661/americania.6307|یەکەم=Justo|دوایین=Cuño Bonito|پەڕە=٦٦|doi-access=free|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260415204833/https://www.upo.es/revistas/index.php/americania/article/view/6307/5455|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ناوەڕاستی سەدەی ١٦ەمدا توانیبووی پێش {{بنز|سانتیاگۆ دێ کووبا|en|Santiago de Cuba|lt=سانتیاگۆ}} بکەوێت بەهۆی سوودە جیۆستراتیژییەکانی بەندەرەکەیەوە، و لە ساڵی ١٥٥٢دا بوو بە پایتەختی دوورگەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Siglo XVI. Bojeo, conquista y colonización de Cuba. Las primeras villas. Primeras epidemias. Ataques de corsarios y piratas. Primeras noticias médicas de las Actas del Cabildo de La Habana|journal=Cuadernos de Historia de la Salud Pública|issn=0045-9178|issue=96|ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0045-91782004000200006}}</ref> بوو بە شوێنێکی بنەڕەتی بۆ ئیمپراتۆریەتی کۆلۆنیالیزمی ئیسپانی لە ئەمریکاکاندا،{{Sfn|Cuño Bonito|2021|p=64}} و خاڵێکی وەستان بۆ ئەو {{بنز|گالیۆن|en|galleon|lt=گالیۆنانەی}} کە دەگەڕانەوە بۆ نیمچەدوورگەی ئیبیریا، و دیوار و قەڵای بۆ دروست کران بۆ پاراستنی لە هێرشە دەریاییەکان. شارەکە بارەگای {{بنز|حکوومەتی کووبا|en|Government of Cuba}} و چەندین وەزارەتە، بارەگای سەرەکیی چەندین بازرگانی و نیشتمانی زیاتر لە ١٠٠ نووسینگەی دیپلۆماسییە.<ref name="Embassies in Havana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba – Embassies and Consulates |ناونیشان= https://www.embassypages.com/cuba |بڵاوکەرەوە=Embassypages.com|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20181004144931/https://www.embassypages.com/cuba|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩دا، شارەکە سێیەم بەرزترین داهاتی هەبوو لە وڵاتەکەدا.<ref name="Monthly Income by Province">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Workforce and Salary (Section 4.5) |بڵاوکەرەوە=Oficina Nacional de Estadisticas – Republica de Cuba |زمان=es|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101216054154/http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> هاڤانای هاوچەرخ دەکرێت لە بنەڕەتدا وەک سێ شار لە یەک شاردا وەسف بکرێت: {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}}، {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}} و گەڕەکە نوێیەکانی دەوروبەری.<ref name=":2" /> شارەکە زیاتر بەرەو ڕۆژاوا و باشوور لە {{بنز|کەنداوی هاڤانا|en|Havana Harbor|lt=کەنداوەکەوە}} درێژ دەبێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی تەسکەوە دەچیتە ناوی و دابەش دەبێت بۆ سێ بەندەری سەرەکی: {{بنز|کەنداوی هاڤانا#دامەزراوەکان|en|Havana Harbour#Facilities|lt=ماریمێلێنا، گواناباکۆا و ئانتارێس}}. {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}} لە باشوورەوە بۆ باکوور بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە چەند میلێک لە ڕۆژاوای کەنداوەکەوە دەچێتە ناو {{بنز|گەرووی فلۆریدا|en|Straits of Florida}}وە.<ref name="Anuario Estadistico">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anuario Estadistico de Ciudad de La Habana|ناونیشان=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ONE – Oficina Nacional de Estadisticas (National Statistics Office)|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> شارەکە ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیار ڕادەکێشێت<ref name="Havana Tourism">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Section 15 (Turismo), article 15.7 (Visitantes por mes)|ناونیشان=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ONE- Oficina de Estadisticas de Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> (١,١٧٦,٦٢٧ گەشتیاری نێودەوڵەتی لە ٢٠١٠،<ref name="Havana Tourism"/> کە زیادبوونێکی ٢٠٪ بوو لە ٢٠٠٥ەوە). هاڤانای کۆن لە ساڵی ١٩٨٢دا وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی یوونێسکۆ ڕاگەیەندرا.<ref name="UNESCO Havana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Old Havana and its Fortification System|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/204|بڵاوکەرەوە=UNESCO.ORG|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200605025659/http://whc.unesco.org/en/list/204|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شارەکە بە {{بنز|مێژووی هاڤانا|en|History of Havana|lt=مێژوو}}، کلتوور، تەلارسازی و مۆنۆمێنتەکانی ناسراوە.<ref>{{cite encyclopedia |url = https://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana |encyclopedia = Encyclopædia Britannica |title = Havana |first = James Nelson |last = Goodsell |date = 11 April 2017 |access-date = 21 June 2022 |archive-date = 18 May 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150518020801/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana |url-status = live }}</ref> وەک شتێکی باو بۆ کووبا، هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای خولگەیی|en|tropical climate}}ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=42287&cityname=Havana%2C+La+Habana%2C+Cuba&units=|سەردێڕ=Havana climate summary|بڵاوکەرەوە=Weatherbase|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161220065852/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=42287&cityname=Havana%2C+La+Habana%2C+Cuba&units=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == وشەناسی == لە ساڵی ١٥١٤دا، {{بنز|دیێگۆ ڤێلاسکێز دێ کوێلار|en|Diego Velázquez de Cuéllar}} شارۆچکەی ''سان کریستۆباڵ دێ لا هابانا''ی دامەزراند، کە بە واتای '{{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher}}ی هابانا' دێت. تیۆری ئەوە هەیە کە ناوەکە لە {{بنز|هاباگوانێکس|en|Habaguanex}}ەوە وەرگیراوە، کە سەرۆکی هۆزێکی ناوخۆییی ئاخێوەری {{بنز|زمانی تاینۆ|en|Taíno language|lt=تاینۆ}} بووە کە زانیارییەکی کەمی لەسەر هەیە. لە زمانی ئیسپانیدا، ناوەکە بە شێوەیەکی باو وەک Havana یان Hauana دەنووسرا، هەروەک لە بەڵگەنامە مێژووییەکاندا دۆزراوەتەوە. ڕێنووسی "Habana" بە پیتی "b" لە دوای ساڵی ١٧٩٨ەوە زیاتر بەکارهێنرا، و تا ساڵی ١٨٢١ بوو بە شێوازی ستاندارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Why Is Havana Named Havana? |ناونیشان=https://www.cubaheadlines.com/articles/303241 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=CubaHeadlines |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251118041358/https://www.cubaheadlines.com/articles/303241 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاتێک وشەی Habana گونجێنرا بۆ ناو زمانی ئینگلیزی، پیتی ⟨b⟩ گۆڕدرا بۆ ⟨v⟩ بەهۆی دیاردەیەکی زمانەوانییەوە کە پێی دەوترێت {{بنز|بیتاسیزم|en|betacism}}، کە لێکچوونێکی دەنگەکانی {{بنز|نەبزوێنی لێوی|en|voiced bilabial plosive}} و {{بنز|نەبزوێنی لێوی-ددانی|en|voiced labiodental fricative}}یە کە لە زۆربەی شێوەزارەکانی ئیسپانیی مۆدێرندا ڕوودەدات. بەکارهێنانی وشەی ''Havana'' لە ئەدەبیاتدا بە شێوەیەکی تێگەیشتراو لە کاتی {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish–American War}}دا گەیشتە لوتکە، بەڵام هەروەها نوێنەرایەتی جۆرێک لە {{بنز|جگەرە|en|cigar}}، ڕەنگێک، و جۆرێک لە کەروێشکیش دەکات هەروەها وەک شارەکەش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Aleksic |یەکەم١=Adam |سەردێڕ=HABAGUANEX |ناونیشان=https://www.etymologynerd.com/blog/habaguanex |وێبگە=The Etymology Nerd |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220626115548/https://www.etymologynerd.com/blog/habaguanex |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> Havana ئەو ناوە زاڵەیە بۆ شارەکە کە لە فەرهەنگەکانی زمانی ئینگلیزیدا دەدۆزرێتەوە. == مێژوو == {{For timeline}} === سەدەی ١٦ەم === ====سەرەتاکان==== دیێگۆ ڤێلاسکێز لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٥١٤ هاڤانای دامەزراند، لە کەناراوەکەی بەرامبەر، بە دووریی {{convert|69|km|mi|abbr=on}} لە باشووری شوێنەکەی ئێستای. نەخشەیەکی سەرەتایی کووبا کە لە ساڵی ١٥١٤ کێشراوە، دەیکاتە دەمی {{بنز|ڕووباری مایابێک|en|Mayabeque River}}، کە ئێستا شارۆچکەی {{بنز|باتابانۆ، کووبا|en|Batabanó, Cuba|lt=باتابانۆ}}یە.<ref name=poster>{{in lang|es}} [[commons:File:LaHabanaalSur.jpg|Fundación de La Habana a orillas del Río Onicajinal o Mayabeque]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php |سەردێڕ=San Cristóbal de La Habana en el Sur |بڵاوکەرەوە=Mayabeque.blogia.com |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190913141534/http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم نیشتەجێبوونە شکستی هێنا، بە پلەی یەکەم بەهۆی نزم و زۆنگاویی خاکی دەوروبەری ڕووبارەکەوە. هەموو هەوڵەکانی ئیسپانییەکان بۆ دروستکردنی نیشتەجێبوونێک لەم ناوچەیەدا لە کۆتاییدا شکستیان هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.guije.com/pueblo/habana/historia01/c10/index.htm|سەردێڕ=Una población que cambia su asiento o lugar|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260317074429/http://guije.com/pueblo/habana/historia01/c10/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نێوان ساڵانی ١٥١٤ و ١٥١٩دا، ئیسپانییەکان یەکەمین نیشتەجێبوونەکانیان لەسەر کەناراوەکانی باکووری کووبا لە نزیک هاڤانای ئێستا دامەزراند. یەکێکیان ناوی ''لا چۆرێرا'' بوو، لەسەر شوێنی ئێستای {{بنز|قەڵای چۆرێرا|en|Torreón de la Chorrera|lt=قەڵای لا چۆرێرا}}، لە تەنیشت دەمی {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}}. ئەم نیشتەجێبوونە لە شوێنێکی باشتردا بوو لە چاو یەکەمین نیشتەجێبوون لە کەناراوەکانی باشووردا، چونکە زەویی دەوروبەری بەرزتر بوو و دیمەنەکەش کەمتر زۆنگاوی بوو. لا چۆرێرا لە کۆتاییدا بوو بە گەڕەکەکانی {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}} و {{بنز|میرامار، هاڤانا|en|Miramar, Havana|lt=میرامار}}. ئەو شارۆچکەیەی کە بوو بە هاڤانا، لە تەنیشت ئەو شوێنەی کە لەو کاتەدا پێی دەگوترا ''پوێرتۆ دێ کارێناس'' (بە واتای وشەیی، 'بەندەری {{بنز|پاچەوەرکردن|en|Careening}}')، لە ساڵی ١٥١٩ سەرچاوەی گرت. کوالێتیی کەنداوی هاڤانا و کەنداوەکەی دەوروبەری ئەوەیە کە بووە هۆی گۆڕینی شوێنەکەی. {{بنز|پانفیلۆ دێ نارڤایز|en|Pánfilo de Narváez}} ناوەکەی بە هاڤانا بەخشی – کە شەشەمین شارۆچکە بوو لە کووبا دامەزرابێت: ''سان کریستۆباڵ دێ لا هابانا''. ''سان کریستۆباڵ'' {{بنز|پیاوچاکی پارێزەر|en|patron saint}}ی هاڤانایە. یەکەمین شارەکان کە لە دوورگەکەدا دامەزران، وەک بنکەیەک بوون بۆ داگیرکردنی زەوییەکانی تر. ====هێرشەکان==== [[File:Jacquesdesores.jpg|thumb|{{بنز|کۆرسێرە فەڕەنسییەکان|en|French corsairs|lt=کۆرسێری فەڕەنسی}} {{بنز|ژاک دێ سۆرێس|en|Jacques de Sores}} هاڤانا تاڵان دەکات و دەیسووتێنێت لە ساڵی ١٥٥٥دا]] لەبەر ئەوەی هاڤانا وەک بەندەرێکی بازرگانی لە کاریبی دەستی پێکرد، ڕووبەڕووی هێرشی بەردەوامی {{بنز|چەتەی دەریایی|en|buccaneer|lt=چەتەکانی دەریا}}، {{بنز|چەتەی دەریایی|en|pirate|lt=چەتەکان}}، و {{بنز|کۆرسێرە فەڕەنسییەکان|en|French corsairs}} بووەوە. یەکەمین هێرش و سووتاندنی شارەکە کە لێی کەوتەوە لەلایەن کۆرسێری فەڕەنسی {{بنز|ژاک دێ سۆرێس|en|Jacques de Sores}}ەوە بوو لە ساڵی ١٥٥٥دا. ئەم جۆرە هێرشانە {{بنز|تاجی ئیسپانی|en|Spanish Crown}}یان قایل کرد کە پارە بۆ دروستکردنی یەکەمین قەڵاکان لە شارە سەرەکییەکاندا دابین بکات – نەک تەنها بۆ بەرەنگاربوونەوەی چەتەکان و کۆرسێرەکان، بەڵکو بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی زیاتر بەسەر بازرگانیدا لە {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوا|en|West Indies}} و سنووردارکردنی قاچاغچیێتییە بەرفراوانەکە کە بەهۆی کۆتوبەندە بازرگانییەکانی سەپێنراو لەلایەن {{بنز|کاسا دێ کۆنتراتاسیۆن|en|Casa de Contratación}}ی {{بنز|سێڤیلیا|en|Seville}}ەوە سەریهەڵدابوو (کە ماڵێکی بازرگانیی ژێر کۆنترۆڵی تاج بوو و قۆرخکاریی بەسەر بازرگانییدا هەبوو لە جیهانی نوێ).<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Havana - Colonial, Revolution, Cuba {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Havana/History |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.britannica.com/place/Havana/History |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەشتییەکان لە سەرتاسەری {{بنز|جیهانی نوێ|en|New World}}ەوە بەرهەمەکانیان سەرەتا دەهێنایە هاڤانا، بۆ ئەوەی لەلایەن کەشتیگەلەکانەوە ببرێن بۆ ئیسپانیا. ئەو هەزاران کەشتییەی کە لە کەنداوی شارەکەدا کۆدەبوونەوە، وزەیان بە پیشەسازییەکانی کشتوکاڵ و بەرهەمهێنانی هاڤانا دەبەخشی، چونکە دەبوو خۆراک، ئاو، و بەرهەمەکانی تری پێویست بۆ بڕینی زەریایان بۆ دابین بکرێت.<ref name=":1" /> لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٥٩٢دا، {{بنز|فیلیپی دووەمی ئیسپانیا|en|King Philip II of Spain}} نازناوی شاری بەخشی بە هاڤانا. دواتر، شارەکە بە فەرمی وەک "کلیل بۆ جیهانی نوێ و قەڵغانی دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوا" لەلایەن تاجی ئیسپانییەوە دیاریکرا. لەم نێوەندەدا، هەوڵەکان بۆ دروستکردن یان باشترکردنی ژێرخانی بەرگریی شارەکە بەردەوام بوون.<ref name=":1"/> === سەدەی ١٧ەم === [[File:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|thumb|upright=1.15|هاڤانا لە ساڵی ١٦٩٠دا، بەپێی ئەتڵەسی ڤان دێر هاگن. کتێبخانەی بەریتانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://garystockbridge617.getarchive.net/media/atlas-van-der-hagen-kw1049b13-081-panorama-van-havana-a5ef76|سەردێڕ=Nederlands: Dit niet gesigneerde stadspanorama op Havana|وێبگە=garystockbridge617.getarchive.net|ڕێکەوت=١٧٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227234823/https://garystockbridge617.getarchive.net/media/atlas-van-der-hagen-kw1049b13-081-panorama-van-havana-a5ef76|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] هاڤانا لە ماوەی سەدەی ١٧ەمدا بە شێوەیەکی گەورە فراوان بوو. بینای نوێ دروستکران لە زۆرترین کەرەستەکانی دوورگەکە، بەتایبەتی دار، بە تێکەڵکردنی شێوازە تەلارسازییە جیاوازەکانی {{بنز|نیمچەدوورگەی ئیبیریا|en|Iberian Peninsula|lt=ئیبیری}} هەروەها وەرگرتنی زۆرێک لە تایبەتمەندییەکانی دوورگەکانی {{بنز|دوورگەکانی کەناری|en|Canary Islands|lt=کەناری}}. لەم قۆناغەدا، شارەکە چەندین مۆنۆمێنتی مەدەنی و بینای ئایینیی دروستکرد، لەوانە {{بنز|قەڵای مۆرۆ|en|El Morro Castle}}، دێری سانت ئۆگستین، پەرستگای هومییادێرۆ، فوارەی دۆرۆتیا دێ لا لونین لا چۆرێرا، کڵێسای فریشتەی پیرۆز، {{بنز|نەخۆشخانەی سان لازارۆ، هاڤانا|en|Hospital de San Lazaro, Havana|lt=نەخۆشخانەی سان لازارۆ}}، دێری سانتا تێرێسا، و دێری سان فێلیپێ نێری. لە ساڵی ١٦٤٩دا، پەتایەکی کوشندەی {{بنز|تای زەرد|en|yellow fever}} کە لە {{بنز|کارتاگێنا، کۆلۆمبیا|en|Cartagena, Colombia|lt=کارتاگێنا}}وە هێنرابوو، یەک لەسەر سێی دانیشتووانی هاڤانای کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america|بڵاوکەرەوە=PBS|سەردێڕ=Yellow Fever in America|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251202002244/https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.piratesurgeon.com/pages/surgeon_pages/nw_quarantine6.html|سەردێڕ=New World Quarantine During the Golden Age of Piracy, Page 6|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251222230429/https://www.piratesurgeon.com/pages/surgeon_pages/nw_quarantine6.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٦٧٤دا، دروستکردنی دیوارەکانی شارەکە دەستی پێکرد وەک بەشێک لە هەوڵەکانی قەڵابەندکردن. ئەمە تا ساڵی ١٧٤٠ تەواو دەبوو. ===سەدەی ١٨ەم=== [[File:Fachada principal de la catedral de la Habana, en La Ilustración Católica.jpg|thumb|right|{{بنز|کڵێسای سەرەکیی هاڤانا|en|Havana Cathedral}}، ١٧٤٨–١٧٧٧]] لە ناوەڕاستی سەدەی ١٨ەمدا، هاڤانا زیاتر لە حەفتا هەزار دانیشتووانی هەبوو، کە وایکرد ببێتە سێیەم گەورەترین شار لە ئەمریکاکاندا، لە دوای {{بنز|لیما|en|Lima}} و {{بنز|مەکسیکۆ سیتی|en|Mexico City}} بەڵام پێش {{بنز|بۆستن|en|Boston}} و {{بنز|نیویۆرک سیتی|en|New York City}}.<ref>Thomas, Hugh: ''Cuba, A pursuit of freedom'', 2nd Edition, p. 1.</ref> لەو کاتەدا، هاڤانا گرنگترین بەندەر بوو لە {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوای ئیسپانی|en|Spanish West Indies}}، چونکە دامەزراوەکانی هەبوو کە تێیدا کەشتییەکان دەکرانە نۆژەن ببنەوە پێش بەردەوامبوونی گەشتەکەیان. تا ساڵی ١٧٤٠، ببووە گەورەترین و چالاکترین {{بنز|کەشتی‌سازی|en|shipyard}}ی ئیسپانیا و تەنها {{بنز|حەوزی وشک|en|drydock}} لە جیهانی نوێدا.<ref>Harbron, John D..''Trafalgar and the Spanish navy'', Lestrange Maritime Press, 2004, {{ISBN|0-87021-695-3}}, pp. 15–17. Havana built nearly 50% more Ships of the Line than any other Spanish dockyard during the 18th century.</ref> ====جەنگی حەوت ساڵە==== [[File:British ships in the Seven Years War before Havana.jpg|thumb|کەشتیگەلی بەریتانی دەچنە ناو هاڤاناوە]] شارەکە لەلایەن بەریتانییەکانەوە گەمارۆدرا لە کاتی {{بنز|گەمارۆدانی هاڤانا|en|Siege of Havana}} لە {{بنز|جەنگی حەوت ساڵە|en|Seven Years' War}}دا. {{بنز|شەڕی هاڤانا (١٧٦٢)|en|Battle of Havana (1762)|lt=ئەڵقە}}کە لە ٦ی حوزەیرانی ١٧٦٢ دەستی پێکرد، کاتێک لە بەرەبەیاندا، کەشتیگەلێکی بەریتانی کە لە زیاتر لە ٥٠ کەشتی و هێزێکی هاوبەشی زیاتر لە ١١,٠٠٠ پیاو لە {{بنز|هێزی دەریاییی شاهانە|en|Royal Navy}} و {{بنز|سوپای بەریتانیا|en|British Army|lt=سوپا}} پێکهاتبوو، چوونە ناو ئاوەکانی کووباوە و هێزێکی وشکانی و دەریاییان لە ڕۆژهەڵاتی هاڤانا دابەزاند.<ref name="Seven Years War">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Pocock |یەکەم= Tom|سەردێڕ= Battle for Empire: The very first world war 1756–63|chapter = Chapter Six|بڵاوکەرەوە=Michael O'Mara Books |ڕێکەوت= ١٩٩٨|ژپنک= ٩٧٨-١-٨٥٤٧٩-٣٩٠-٤}}</ref> دوای گەمارۆکە، بەریتانییەکان دەستبەجێ هاڤانایان کردەوە بۆ بازرگانیکردن لەگەڵ {{بنز|ئەمریکای باکووری بەریتانی|en|British North America}} و {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوای بەریتانی|en|British West Indies|lt=داگیرگەلەکانی کاریبی}}یاندا، کە بووە هۆی گۆڕانکارییەکی خێرا لە کۆمەڵگەی کووبادا. کەمتر لە ساڵێک دوای داگیرکردنی هاڤانا، {{بنز|پەیماننامەی پاریس (١٧٦٣)|en|Treaty of Paris (1763)|lt=پەیماننامەی پاریس}} لە ساڵی ١٧٦٣دا لەلایەن سێ هێزە شەڕکەرەکەوە واژۆ کرا، کە کۆتایی بە جەنگەکە هێنا. پەیماننامەکە {{بنز|فلۆریدای ئیسپانی|en|Spanish Florida}}ی دایە بەریتانییەکان لە بەرامبەر گەڕاندنەوەی هاڤانا بۆ ئیسپانیا.<ref name="Siege">Thomas, Hugh: Cuba: The Pursuit of Freedom 2nd edition. Chapter One</ref> دوای گەڕاندنەوەی شارەکە، ئیسپانییەکان هاڤانایان گۆڕی بۆ قەڵابەندترین شار لە ئەمریکاکاندا؛ هاوشێوەی کارتاگێنا، شارێک کە لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|بلاس دێ لێزۆ|en|Blas de Lezo}}دا شکستی بە داگیرکارییەکی بەریتانیی ٣٠,٠٠٠ دەریاوان هێنا لە کاتی {{بنز|شەڕی کارتاگێنا دێ ئیندیاس|en|Battle of Cartagena|lt=شەڕی کارتاگێنا}} لە ساڵی ١٧٤١دا. دروستکردن دەستی پێکرد لەسەر ئەوەی کە دەبوو ببێتە {{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña|lt=قەڵای سان کارلۆس دێ لا کابانیا}}، سێیەم گەورەترین قەڵای ئیسپانی لە جیهانی نوێدا لە دوای {{بنز|کاستیلۆ سان کریستۆڤاڵ (سان خوان)|en|Castillo San Cristóbal (San Juan)|lt=کاستیلۆ سان کریستۆڤاڵ}} و {{بنز|کاستیلۆ سان فێلیپێ دێل مۆرۆ|en|Castillo San Felipe del Morro}}، کە هەردووکیان لە {{بنز|سان خوان، پۆرتۆ ڕیکۆ|en|San Juan, Puerto Rico|lt=سان خوان}}، پۆرتۆ ڕیکۆ هەڵکەوتوون. لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٧٩٦دا، پاشماوەکانی {{بنز|کریستۆفەر کۆڵومبس|en|Christopher Columbus}} لە {{بنز|سانتۆ دۆمینگۆ|en|Santo Domingo}}وە گوازرانەوە بۆ کووبا. لەوێ مانەوە تا ساڵی ١٨٩٨، کاتێک گوازرانەوە بۆ {{بنز|کڵێسای سەرەکیی سێڤیلیا|en|Seville Cathedral}} دوای ئەوەی ئیسپانیا کووبای لەدەستدا لە {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish-American War}}دا. ===سەدەی ١٩ەم=== [[File:Havana Harbor entrance (cropped, includes original border).jpg|thumb|right|دەروازەی کەنداوی هاڤانا لە ساڵی ١٨٤١ لەلایەن ببیلیۆگرافیشێس ئینستیتووت بۆ مەیێرس یونیڤێرسوم]] بەهۆی زیادبوونی بازرگانی لە نێوان کاریبی و ئەمریکای باکوور لە سەرەتای سەدەی ١٩ەمدا، هاڤانا بوو بە شارێکی ئاوەدان و گەشەسەندوو. شانۆکانی هاڤانا دیارترین ئەکتەرەکانی سەردەمەکەیان تێدا نمایش دەکرا، و خۆشگوزەرانی لە نێوان چینی ناوەندیی تازە پێگەیشتوودا بووە هۆی دروستکردنی کۆشکی نوێی کلاسیکیی گرانبەها. لەم قۆناغەدا، هاڤانا بە "پاریسی {{بنز|ئەنتێلیز|en|Antilles}}" ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Exciting Story of Cuba|دوایین=Bracker|یەکەم=Hans|ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[CreateSpace]]|ژپنک=٩٧٨١٤٨٤٨٠٩٤٥٧}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٧دا، یەکەمین هێڵی ئاسنین لە وڵاتەکەدا لە هاڤانا دروست کرا، کە مەودایەکی {{convert|51|km|abbr=on}} بوو لە نێوان هاڤانا و {{بنز|بێخوکاڵ|en|Bejucal}}، کە بەکاردەهێنرا بۆ گواستنەوەی شەکر لە دۆڵی {{بنز|گوینێس|en|Güines}}ەوە بۆ بەندەری هاڤانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Comisión Oficial para la Conmemoración del Primer Centenario del Ferrocarril en España|سەردێڕ=Cien años de ferrocarril en España, 1|بڵاوکەرەوە=Comisión|شوێن=Madrid|ساڵ=١٩٤٨}}</ref> بەمە، کووبا بوو بە حەوتەمین وڵات لە جیهاندا کە هێڵی ئاسنینی هەبێت، و یەکەمین وڵاتی {{بنز|ئەمریکای لاتین|en|Latin America|lt=ئەمریکای لاتینی}} و {{بنز|ئیسپانیزمان|en|Spanish-speaking}} بوو کە ئەمە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba's Railroad Museum Packed with History|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Havana Times]]|ناونیشان=https://havanatimes.org/other-galleries/cubas-railroad-museum-packed-with-history/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251207002818/https://havanatimes.org/other-galleries/cubas-railroad-museum-packed-with-history/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە درێژایی سەدەکە، هاڤانا بەردەوام بوو لە دروستکردنی دامەزراوەی کلتووریی زیاتر، وەک {{بنز|شانۆی تاکۆن|en|Tacón Theatre}}، کە دواتر بوو بە {{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Gran Teatro de La Habana}}. لە ساڵی ١٨٦٣دا، دیوارەکانی شارەکە ڕووخێندران بۆ ئەوەی شارەکە بتوانرێت فراوان بکرێت. {{بنز|کۆیلایەتی لە کووبا|en|Slavery in Cuba}} تا ساڵی ١٨٨٦ یاسایی بوو، کە بووە هۆی دروستبوونی ئارەزوو لەلایەن کۆیلەدارەکانەوە لە {{بنز|باشووری ئەمریکا|en|American South}} کە بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕان بۆ پاراستنی {{بنز|ویلایەتی کۆیلەدار|en|slave state}}. {{بنز|سوارچاکانی بازنەی زێڕین|en|Knights of the Golden Circle}} پێشنیاری 'بازنەی زێڕین'یان کرد بە نیوەتیرەی ١٢٠٠ میل کە تێیدا کۆیلایەتی هێشتا ڕێگەپێدراو دەبێت. بازنەکە لەسەر هاڤانا چەق دەبەستێت و بەشێکی زۆری ئەمریکای باکوور دەگرێتەوە. دوای ئەوەی {{بنز|ویلایەتە کۆنفیدڕاڵییەکانی ئەمریکا|en|Confederate States of America}} لە {{بنز|جەنگی ناوخۆییی ئەمریکا|en|American Civil War}}دا لە ساڵی ١٨٦٥ شکستیان هێنا، زۆرێک لە کۆیلەدارەکانی پێشوو بە کەشتی هەڵاتن بۆ هاڤانا، لەوانەش وەزیری دەرەوەی کۆنفیدڕاڵی {{بنز|جودا پی. بێنجامین|en|Judah P. Benjamin}} و جێگری سەرۆک و وەزیری جەنگی کۆنفیدڕاڵی {{بنز|جۆن سی. بڕێکینریج|en|John C. Breckinridge}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Heck|یەکەم=Frank H.|ساڵ=١٩٧٦|سەردێڕ=Proud Kentuckian: John C. Breckinridge, 1821–1875|شوێن=Lexington, Kentucky|بڵاوکەرەوە=The University Press of Kentucky|ژپنک=٠-٨١٣١-٠٢١٧-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.essentialcivilwarcurriculum.com/confederate-diaspora.html|سەردێڕ=Confederate Diaspora|نووسەر=Dr. Claire M. Wolnisty|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251206184429/https://www.essentialcivilwarcurriculum.com/confederate-diaspora.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە پەنابەرەکان لە کووبا مانەوە تا ئەو کاتەی {{بنز|ئاندرو جۆنسۆن|en|Andrew Johnson}} لێخۆشبوونی گشتی بەخشی بە کۆنفیدڕاڵییەکانی پێشوو لە ساڵی ١٨٦٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Davis|یەکەم=William|سەردێڕ=Breckinridge: Statesman, Soldier, Symbol|بڵاوکەرەوە=University Press of Kentucky|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨٠٨١٣١٥٩٩٧٣}}</ref> ====سەربەخۆیی کووبا==== [[File:Destruction of "Maine", Havana harbor, Cuba, Spanish-American War 1898 LCCN2013646059.jpg|thumb|right|وێرانبوونی {{بنز|یوو ئێس ئێس مەین (١٨٩٠)|en|USS Maine (1890)|lt=یوو ئێس ئێس مەین}} لە کەنداوی هاڤانادا]] نوقمبوونی کەشتی جەنگیی {{بنز|یوو ئێس ئێس مەین (١٨٩٠)|en|USS Maine (1890)|lt=یوو ئێس ئێس مەین}} لە کەنداوی هاڤانادا هۆکاری ڕاستەوخۆی {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish–American War}} بوو.<ref>{{in lang |en}} [http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/ Spanish–American War] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011117054641/http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/ |date=17 November 2001 }}, Effects of the Press on Spanish-American Relations in 1898</ref> لە کووبا، جەنگەکە لوتکەی {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی کووبا|en|Cuban War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆیی لەگەڵ ئیسپانیا}} بوو، کە پێشتر بۆ ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بوو. لە ١٢ی ئابی ١٨٩٨دا، ئیسپانیا دەستبەرداری سەروەریی خۆی بوو بەسەر کووبادا، و بەمەش کۆتایی بە بوونی ئیسپانییەکان لە {{بنز|ئەمریکاکان|en|Americas}} هێنا. ===سەدەی ٢٠ەم === [[File:Raising the Cuban flag on the Governor General's Palace at noon on May 20, 1902.gif|thumb|بەرزکردنەوەی ئاڵای کووبا لەسەر کۆشکی پارێزگاری گشتی لە نیوەڕۆی ٢٠ی ئایاری ١٩٠٢دا]] [[File:Paseo del Prado in Havana in 1920.jpg|thumb|[[Paseo del Prado, Havana]] لە ١٩٠٩دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50322553?ocid=socialflow_twitter|سەردێڕ=In pictures: Havana celebrates 500 years of foundation|وێبگە=[[BBC News Online]]|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231001181708/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50322553?ocid=socialflow_twitter|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] [[File:Havana - air view (cropped).jpg|thumb|right|ئێل کاپیتۆلیۆ لە ١٩٣٣دا، چاپێکی فۆتۆمیکانیکی (پۆستکارت)]] ====سەردەمی کۆماری==== هاڤانا بوو بە پایتەختی {{بنز|کۆماری کووبا (١٩٠٢-١٩٥٩)|en|Republic of Cuba (1902–1959)|lt=کۆماری کووبا}}ی تازە سەربەخۆ لە ساڵی ١٩٠٢دا. شارەکە میوانداریی مەراسیمی سوێندخواردنی یەکەمین سەرۆکی کووبا، {{بنز|تۆماس ئێسترادا پالما|en|Tomás Estrada Palma}}ی کرد، کە پێیان وابوو بەرزترین پێوەرەکانی دەستپاکی کارگێڕیی پاراستووە لە سەردەمی کۆمارەکەدا.<ref name=":13">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historia de Cuba: la lucha de un pueblo por cumplir su destino histórico y su vocación de libertad |دوایین=Masó y Vázquez |یەکەم=Calixto |ساڵ=١٩٧٦|بڵاوکەرەوە=Ediciones Universal |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٧٢٩-٨٧٥-٩|edition=2nd|شوێن=Miami, Fla.}}</ref> لە تەممووزی ١٩٤٠دا، لە کاتی {{بنز|جەنگی جیهانیی دووەم|en|World War II}}دا، کووبا میوانداریی {{بنز|کۆنفرانسی هاڤانا (١٩٤٠)|en|Havana Conference (1940)|lt=کۆنفرانسی هاڤانا}}ی کرد، کە تێیدا نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ٢٠ وڵاتی تر لە ئەمریکای لاتین لە هاڤانا کۆبوونەوە و ڕێککەوتن لەسەر سیاسەتێکی بەرگریکردن لە داگیرگە و پاشکۆکانی خاوەندارێتی ئەورووپی لە باکوور و باشووری ئەمریکادا، ئەگەر وڵاتی خاوەندار بکەوێتە دەست {{بنز|هێزەکانی تەوەر|en|Axis powers}}. لە ساڵی ١٩٥٨دا، کووبا وڵاتێکی تا ڕادەیەک دەوڵەمەند بوو بەپێی پێوەرەکانی ئەمریکای لاتین، و لە هەندێک حاڵەتدا تەنانەت بەپێی پێوەرەکانی جیهانیش.<ref name=asce>{{Harvnb|Smith|Llorens|1998}}.</ref> سێیەم بەرزترین تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی بۆ هەر تاکێک لە ئەمریکای لاتین هەبوو لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، کە تەنها {{بنز|ڤێنیزوێلا|en|Venezuela}} و {{بنز|ئوروگوای|en|Uruguay}} پێشی کەوتبوون. کووبا لەوانەیە هەندێک لە گەورەترین یاساکانی پاراستنی کاری بۆ کرێکاران لە ئەمریکاکاندا جێبەجێ کردبێت، لەوانەش قەدەغەکردنی دەرکردن لە کار و پاراستن لە دژی {{بنز|میکانیزەکردن|en|mechanization}}. ئەمانە تا ڕادەیەکی زۆر بەدەستهێنران "لەسەر حیسابی بێکاران و جووتیاران"، کە بووە هۆی جیاوازیی ئابووری.<ref>{{Harvnb|Baklanoff|1998}}.</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٣٣ و ١٩٥٨دا، کووبا بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێساکانی ئابووریی فراوان کرد، کە بووە هۆی کێشەی زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thomas |یەکەم= Hugh|ساڵ= ١٩٩٨|سەردێڕ=Cuba or the Pursuit of Freedom |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٦-٨٠٨٢٧-٢|پەڕە= ١١٧٣|بڵاوکەرەوە= Da Capo Press}}</ref> بێکاری بوو بە کێشەیەک کاتێک دەرچووانی زانکۆ کە دەچوونە ناو هێزی کارەوە نەیاندەتوانی کار بدۆزنەوە. چینی ناوەندی، کە لەو کاتەدا بەراورد دەکرا لەگەڵ ئەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕووی سامانەوە، تا دەهات زیاتر ناڕازی دەبوو لە بێکاری و چەوساندنەوەی سیاسی، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا سەندیکاکانی کرێکاران بەردەوام بوون لە پشتگیریکردنی {{بنز|فولگێنسیۆ باتیستا|en|Fulgencio Batista|lt=باتیستا}} تا دوا ساتەکان. هەرچەندە کووبا بەرزترین ڕێژەی {{بنز|جێگەی نەخۆشخانە|en|hospital bed}}ی هەبوو بۆ خەڵک لە کاریبیدا (٨٨ قەرەوێڵە بۆ هەر ٣٠٠ کەسێک)، نزیکەی ٨٠٪یان لە هاڤانا بوون. لە دەرەوەی پایتەخت، تەنها یەک نەخۆشخانەی گوندنشین هەبوو، کە بە ١٠ قەرەوێڵە ئامادە کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Report on the Situation of Human Rights in Cuba Inter-Am. C.H.R.|ساڵ=١٩٨٣|ناونیشان=https://humanrts.umn.edu/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251223073536/https://humanrts.umn.edu/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|لەشفرۆشی لە کووبا|en|Prostitution in Cuba}} بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کرد لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە هاڤانادا چڕببووەوە. ژمارەی لەشفرۆشان لە شارەکەدا لە ٤,٠٠٠ لە ساڵی ١٩١٢ەوە گەشەی کرد بۆ زیاتر لە ١١,٠٠٠ لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، کە ناوبانگێکی بەخشی بە شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WBvTDQAAQBAJ|سەردێڕ=Inside Cuba: The History, Culture, and Politics of an Outlaw Nation|یەکەم١=John|دوایین١=Miller|یەکەم٢=Aaron|دوایین٢=Kenedi|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Da Capo Press|ژپنک=٩٧٨١٥٦٩٢٤٤٨٤٥}}</ref> ====دوای شۆڕش==== [[File:Paseo de Martí, szemben jobbra a San Lazaro. Fortepan 89075.jpg|thumb|پاسیۆ دێ مارتی لە ١٩٧٨دا]] دوای {{بنز|شۆڕشی کووبا|en|Cuban Revolution}} لە ساڵی ١٩٥٩دا، حکوومەتی نوێی شۆڕشگێڕ بە سەرۆکایەتیی {{بنز|فیدڵ کاسترۆ|en|Fidel Castro}} دەستی کرد بە باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان، نیشتەجێکردنی گشتی، و بینا فەرمییەکان. سەرەڕای ئەوەش، دەستبەسەرداگرتنی لەناکاوی هەموو موڵک و پیشەسازییە تایبەتەکان لەلایەن کاسترۆوە (لەژێر مۆدێلێکی {{بنز|مارکسیست-لێنینیزم|en|Marxist-Leninist}}دا)، بەدوایدا {{بنز|گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا|en|United States embargo against Cuba|lt=گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا}} لە ساڵی ١٩٦٠دا، بووە هۆی کەمایەسییەک کە بە سەختی لێدانی دا لە کووبا و هاڤانا. تا ساڵانی ١٩٦٦-٦٨، حکوومەتی کووبا هەموو قەوارە بازرگانییە تایبەتەکانی لە کووبادا {{بنز|خۆماڵیکردن|en|nationalized|lt=خۆماڵی کرد}}، تا دەگاتە "جۆرە دیاریکراوەکانی فۆرمەکانی بازرگانیی تاکەکەسیی بچووک" وەک لە یاسای ژمارە ١٠٧٦دا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر= Nigel Hunt |ناونیشان= http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236 |سەردێڕ= Cuba Nationalization Laws |بڵاوکەرەوە= cuba heritage .org |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100916065256/http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236}}</ref> دابەزینێکی ئابووری ڕوویدا دوای {{بنز|هەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت|en|Dissolution of the Soviet Union|lt=داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت}} لە ساڵی ١٩٩١دا. ئەم دوو وڵاتە {{بنز|پەیوەندییەکانی کووبا و یەکێتیی سۆڤیەت|en|Cuba – Soviet Union relations|lt=پەیوەندییەکی نزیک}}یان هەبوو، و کاتێک یارمەتییە داراییەکانی سۆڤیەت کۆتاییان هات، ملیارەها دۆلار کە کووبا لە یەکێتیی سۆڤیەتەوە وەریدەگرت لەدەست چوون. زۆر کەس پێیان وابوو حکوومەتی شۆڕشگێڕ بەم زووانە دادەڕمێت، هەروەک چۆن بەسەر {{بنز|دەوڵەتی پاشکۆ|en|satellite state|lt=دەوڵەتە پاشکۆکانی}} سۆڤیەتدا هات لە {{بنز|ئەورووپای ڕۆژهەڵات|en|Eastern Europe}}. ===سەدەی ٢١ەم=== {{بنز|گەشتیاری لە کووبا|en|Tourism in Cuba}} وەبەرهێنەرانی بیانی هێناوە بۆ نۆژەنکردنەوەی بینای خۆماڵیکراوی مانزانا دێ گۆمێز و گۆڕینی بۆ {{بنز|هۆتێلی گەورەی مانزانا کێمپینسکی لا هابانا|en|Gran Hotel Manzana Kempinski La Habana}}، هۆتێلێکی {{بنز|پۆلێنکردنی هۆتێل|en|Hotel rating|lt=٥-ئەستێرە}}، کە هەوڵەکان بۆ پەرەپێدانی پیشەسازی میوانداریی شارەکە پیشان دەدات. لە {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}}، ژمارەیەک شەقام و گۆڕەپان نۆژەنکراونەتەوە لە هەوڵێکدا بۆ ڕاکێشانی گەشتیاریی زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071012210544/http://granma.cu/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ= Elogian capital humano en restauración de La Habana|ئیش= Digital Granma Internacional|ڕێکەوت= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان= http://www.granma.cu/granmad/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html|زمان= es}}</ref> لە شەوی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، گێژەلوولەیەکی توند و وێرانکەری نائاسایی بەناو هاڤانادا تێپەڕی. گێژەلوولەکە هەشت کەسی کوشت و زیاتر لە ١٩٠ کەسی بریندار کرد. پۆلێنکردنێکی فەرمیی EF4ی پێدرا لەسەر {{بنز|پێوەری فووجیتای پێشکەوتوو|en|Enhanced Fujita scale}} لەلایەن {{بنز|پەیمانگای کەشناسیی کووبا|en|Instituto de Meteorología de Cuba|lt=پەیمانگای کەشناسیی کووبا}}وە، کە وایکرد ئەمە ببێتە یەکەمین گێژەلوولەی F4 یان EF4 لە کووبادا لە دوای ساڵی ١٩٤٠ەوە. == کارگێڕی == ===پارێزگارێتی (١٥٥٠ - ١٦٠١) === ئەنجومەنی شاری هاڤانا بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٥٥٠ دروست کرا، لە سەردەمی {{بنز|پارێزگارێتی کووبا|en|Governorate of Cuba}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=UNESCO recognizes the Acts of the Havana City Council {{!}} Arte por Excelencias |ناونیشان=https://www.arteporexcelencias.com/en/events-500-aniversario/unesco-recognizes-acts-havana-city-council |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.arteporexcelencias.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003547/https://www.arteporexcelencias.com/en/events-500-aniversario/unesco-recognizes-acts-havana-city-council |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٥٥٧دا، ئەنجومەنەکە دەنگیدا بە قەدەغەکردنی هەموو پیاوە ڕەشپێستە ئازادکراوەکان لە خاوەندارێتیکردنی مەیخانە، خان، و فرۆشتنی تووتن یان شەراب.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuban history timeline: 1492 thru 1775 |ناونیشان=http://www.historyofcuba.com/history/time/timetbl1.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.historyofcuba.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222190050/http://historyofcuba.com/history/time/timetbl1.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کاپتنی گشتی (١٦٠٧ - ١٨٩٨) === لە سەردەمی {{بنز|کاپتنی گشتیی کووبا|en|Captaincy General of Cuba}}، ئەنجومەنی شاری هاڤانا بوونی هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Acts of the Havana City council (colonial period 1550-1898) - Memory of the World |ناونیشان=https://www.unesco.org/en/memory-world/acts-havana-city-council-colonial-period-1550-1898 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241203232759/https://www.unesco.org/en/memory-world/acts-havana-city-council-colonial-period-1550-1898 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> [[File:Habana - Plaza de Armas y Ayuntamiento 01.jpg|thumb|هۆڵی شارەوانی و "پلازا دێ ئارماس"، ١٩٣٧]] === کۆماری کووبا (١٩٠١ - ١٩٥٩) === دوای {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی کووبا|en|Cuban War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی کووبا}}، کووبا دەستوورێکی نوێی لە ساڵی ١٩٠١دا دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Economic History and Economy of Cuba |ناونیشان=https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cuba.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.sjsu.edu |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110913044312/https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cuba.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەنجومەنی شاری هاڤانا لە ٢ی تەممووزی ١٩٠١دا دووبارە کرایەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ١٩٠١|سەردێڕ=Havana City Council Inaugurated. |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1901/07/02/archives/havana-city-council-inaugurated.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251012012044/https://www.nytimes.com/1901/07/02/archives/havana-city-council-inaugurated.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلفرێدۆ زایاس بۆ ماوەیەکی کورت وەک سەرۆک شارەوانی دیاریکرا، بەدوایدا دانانی {{بنز|میگێل خێنێر|en|Miguel Gener|lt=میگێل خێنێر ئی ڕینکۆن}}، وەزیری دادی بەوەکالەتی کووبا هات،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Department |یەکەم=United States War |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4_hIAQAAMAAJ |سەردێڕ=Annual Reports of the War Department |ڕێکەوت=١٩٠١|بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251123024552/https://books.google.com/books?id=4_hIAQAAMAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای بردنەوەی {{بنز|هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی کووبا ١٩٠٠|en|1900 Cuban local elections}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alfredo Zayas |ناونیشان=https://www.latinamericanstudies.org/zayas-bio.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.latinamericanstudies.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.latinamericanstudies.org/zayas-bio.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>Averhoff Purón, Mario. ''Los primeros partidos políticos''. La Habana: Instituto Cubano del Libro, 1971. p. 66</ref><ref name=":3" /> لە ساڵی ١٩٠٢دا، بەهۆی چاوەڕوانیی لێکۆڵینەوەیەکەوە لەلایەن {{بنز|ئێمیلیۆ نونێز|en|Emilio Núñez}}ەوە، خێنێر لە پۆستی سەرۆک شارەوانیی هاڤانا لەلایەن {{بنز|لیۆناردوود|en|Leonard Wood}}ەوە لادرا، دوای ئەوەی کە دەنگدانی بیست و سێ لە کۆی بیست و پێنج ئەندامی ئەنجومەنی شار داوایان لێکرد کە ئەوە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Salt Lake Herald {{!}} 1902-01-09 {{!}} Page 7 {{!}} Mayor of Havana Said to be a Boodler Already |ناونیشان=https://newspapers.lib.utah.edu/details?id=10378420 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=newspapers.lib.utah.edu |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250529070049/https://newspapers.lib.utah.edu/details?id=10378420 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===کۆماری مۆدێرن=== دوای {{بنز|شۆڕشی کووبا|en|Cuban Revolution}} لە ساڵی ١٩٥٩دا، حکوومەتی شارەوانیی هاڤانا دووبارە پێکهێنرایەوە وەک بەشێک لە پێکهێنانەوەیەکی بەرفراوانتری دەوڵەتی کووبا لەلایەن حکوومەتی شۆڕشگێڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Toft |یەکەم=Nigel |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Old Havana as an Exemplary Case of World Heritage Protection |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/41945926 |journal=International Journal of Cuban Studies |بەرگ=٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٢–٤٢|jstor=41945926 |issn=1756-3461 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.jstor.org/stable/41945926 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەستووری ساڵی ١٩٧٦ کە {{بنز|ئەنجومەنی نیشتمانیی دەسەڵاتی گەل|en|National Assembly of People's Power}}ی دامەزراند، دەسەڵاتی سیاسیی ناوەندی کرد و حکوومەتی هاڤانای دووبارە گۆڕی. دەستوورەکە پێگەی هەردوو شار (شاری هاڤانا) و پارێزگا (پارێزگای هاڤانا)ی بە هاڤانا بەخشی، بەم شێوەیە هاڤانا وەک هەم شار و هەم پارێزگایەکی کووبا کار دەکات. لەلایەن ئەنجومەنێکی شار-پارێزگاوە بەڕێوەدەبرێت کە پارێزگارێک وەک ئەفسەری باڵا کاری تێدا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rodriguez |یەکەم=Andrea |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Cuba elige gobernadores ajustándose a nueva Constitución |زمان=es |ناونیشان=https://apnews.com/article/2fad9d6d53fa47b1a584e71fc5874506 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221109162110/https://apnews.com/article/2fad9d6d53fa47b1a584e71fc5874506 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگاری ئێستا {{بنز|یانێت هێرناندێز پێرێز|en|Yanet Hernández Pérez}}ە، ئەو لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣دا هەڵبژێردرا. شارەکە سەربەخۆیییەکی کەمی هەیە و پشت بە حکوومەتی نیشتمانی دەبەستێت، بەتایبەتی بۆ زۆربەی کۆتوبەندە داراییەکانی و ئاڕاستە سیاسییەکەی. [[File:Comité Central PCC.jpg|thumb|left|لێژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کووبا (لێژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کووبایی)]] دەنگدەران نوێنەران هەڵدەبژێرن بۆ ئەنجومەنە شارەوانییەکان لە هەڵبژاردنە کێبڕکێکارییەکاندا هەموو پێنج ساڵ جارێک، و ئەنجومەنە شارەوانییەکان بەرپرسیارن لە هەر یەکێک لە ناوچەکانی شارەکە. ئەم ئەنجومەنانە سەرۆک و جێگری سەرۆک ناوچەکان هەڵدەبژێرن، کە هاوتای سەرۆک شارەوانییەکان و جێگرانی سەرۆک شارەوانییەکانن لە پارێزگاکانی تردا. تەنها یەک پارتی سیاسی هەیە، ئەویش {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی کووبا|en|Communist Party of Cuba|lt=پارتی کۆمۆنیست}}ە، بەڵام لەبەرئەوەی دەبێت لایەنی کەم دوو کاندید هەبن، ئەندامانی پارتی کۆمۆنیست زۆرجار کێبڕکێی یەکتر دەکەن. داواکراو نییە کە کاندیدەکان ئەندامی پارتەکە بن. ئەوان ڕاستەوخۆ لەلایەن هاووڵاتیانەوە لە کۆبوونەوە کراوەکاندا لە ناو هەر بازنەیەکی هەڵبژاردندا کاندید دەکرێن. نوێنەرانی ئەنجومەنی شارەوانی لە ناو ناوچەکاندا لە بەرامبەردا ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا هەڵدەبژێرن (تا ساڵی ٢٠١٩ ئەنجومەنی پارێزگا بوو)، کە لە هاڤانادا نزیکەی وەک ئەنجومەنی شار کار دەکات؛ سەرۆکەکەی پارێزگار و جێگری پارێزگار دیاری دەکات، کە وەک سەرۆک شارەوانی و جێگری سەرۆک شارەوانیی هاڤانا خزمەت دەکەن و دەتوانرێت یان لەلایەن ئەنجومەنەکەوە هەڵبژێردرێن یان لەلایەن سەرۆکەوە دەستنیشان بکرێن بە پەسەندکردنی ئەنجومەنەکە. هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ هەیە بۆ نوێنەرانی شارەکە بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی لەسەر بنەمای لیستەکان، و بەشێک لە کاندیدەکان لەسەر ئاستی ناوخۆیی کاندید دەکرێن. ئەنجومەنەکانی گەل (Consejos Populares) لە نوێنەرانی شارە ناوخۆییەکان پێکدێن کە نوێنەرێکی تەواوکات هەڵدەبژێرن بۆ سەرۆکایەتیکردنی دەزگاکە. ئەم ئەنجومەنانە ڕاستەوخۆ بەرپرسیارن لە گەڕەک و ناوچەکانی شارەکە. سەرەڕای ئەوەش، بەشداریی "ڕێکخراوە جەماوەرییەکان" و نوێنەرانی دەزگا حکوومییە ناوخۆییەکان، پیشەسازییەکان و خزمەتگوزارییەکان هەیە. ١٠٥ ئەنجومەنی گەل لە هاڤانادا هەر یەکەیان تێکڕای ٢٠,٠٠٠ دانیشتوو دەگرێتەوە.{{Citation needed|date=December 2021}} پارێزگای پێشووی {{بنز|پارێزگای لا هابانا (١٩٧٦–٢٠١٠)|en|La Habana Province (1976–2010)|lt=لا هابانا}} (هاڤانا کامپۆ) لە ساڵی ٢٠١٠دا دابەشکرا بۆ {{بنز|پارێزگای ئارتێمیسا|en|Artemisa Province|lt=ئارتێمیسا}} و {{بنز|پارێزگای مایابێک|en|Mayabeque Province}}. مایابێک سنووری باشوور و ڕۆژهەڵات پێکدەهێنێت، و ئارتێمیسا سنووری ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Proponen en Pleno del Partido dos nuevas provincias cubanas: Artemisa y Mayabeque (+ Infografía) |ناونیشان=http://www.cubadebate.cu/noticias/2010/06/07/cuba-tiene-dos-nuevas-provincias-artemisa-y-mayabeque/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180424032912/http://www.cubadebate.cu/noticias/2010/06/07/cuba-tiene-dos-nuevas-provincias-artemisa-y-mayabeque/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == جوگرافیا == === شوێن === [[File:La_Habana._Fisico.png|thumb|نەخشەی تۆپۆگرافیی هاڤانا]] [[File:La Habana Nasa.jpg|thumb|دیمەنی مانگی دەستکردی هاڤانا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥دا]] [[File:Paseo del Prado, La Habana.jpg|thumb|right|[[Paseo del Prado, Havana]] لە نیسانی ٢٠١٩دا]] هاڤانا دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی باکووری کووبا بە درێژایی {{بنز|گەرووی فلۆریدا|en|Straits of Florida}}، لە باشووری {{بنز|کلیلی فلۆریدا|en|Florida Keys}}، لەو شوێنەی کە تێیدا {{بنز|کەنداوی مەکسیک|en|Gulf of Mexico}} بە زەریای ئەتڵەسییەوە دەبەسترێتەوە. شارەکە زۆربەی بەشەکانی بەرەو ڕۆژاوا و باشوور لە کەنداوەکەوە درێژ دەبێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی تەسکەوە دەچیتە ناوی و دابەش دەبێت بۆ سێ بەندەری سەرەکی: ماریمێلێنا، گواناباکۆا، و ئانتارێس. {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}} لە باشوورەوە بۆ باکوور بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە چەند میلێک لە ڕۆژاوای کەنداوەکەوە دەچێتە ناو گەرووی فلۆریداوە.{{citation needed|date=March 2024}} شارەکە بە زۆری لەسەر گردە نزمەکان هەڵکەوتووە کە بە نەرمی لە گەرووی فلۆریداوە بەرز دەبنەوە. بەرزبوونەوەیەکی شایەنی سەرنج، زنجیرە بەردە قسڵە بەرزەکەی ٢٠٠ پێ (٦٠ مەتر)یە کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لێژ دەبێتەوە و لە بەرزاییەکانی {{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña}} و {{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes del Morro|lt=ئێل مۆرۆ}} کۆتایی دێت، کە شوێنی قەڵاکانی ئیسپانییە و بەسەر کەنداوی ڕۆژهەڵاتدا دەڕوانن. بەرزبوونەوەیەکی تری دیار، گردەکەی لای ڕۆژاوایە کە {{بنز|زانکۆی هاڤانا|en|University of Havana}} و {{بنز|قەڵای پادشا|en|Castillo del Príncipe (Havana)}}ی لەسەرە.{{citation needed|date=March 2024}} === کەشوهەوا === هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای خولگەیی|en|tropical climate}}ە کە بەهۆی شوێنی دوورگەکەوە لە ناو پشتێنەی {{بنز|بای بازرگانی|en|trade wind}}ەکان و بەهۆی تەوژمە گەرمەکانی دەریاوە هاوسەنگ کراوە.{{clarify|date=December 2021}} بەپێی {{بنز|پۆلێنکردنی کەشوهەوای کۆپن|en|Köppen climate classification}}، هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای ساڤانای خولگەیی|en|tropical savanna climate}}یە (''Aw'') کە زۆر نزیکە لە {{بنز|کەشوهەوای دارستانی باراناویی خولگەیی|en|tropical rainforest climate}} (''Af'') و {{بنز|کەشوهەوای مۆنسۆنی خولگەیی|en|tropical monsoon climate}} (''Am''). تێکڕای پلەکانی گەرما لە {{convert|22|°C|°F|abbr=on}} لە کانوونی دووەم و شوباتدا تا دەگاتە {{convert|28|°C|°F|abbr=on}} لە ئابدا دەگۆڕێت. پلەی گەرما دەگمەنە بۆ خوار {{convert|10|°C|°F|abbr=on}} دابەزێت. نزمترین پلەی گەرما {{convert|1|°C|°F|abbr=on}} بووە لە سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس، بۆیێرۆس. نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو لە کووبادا {{convert|0|°C|°F|abbr=on}} بووە لە باینۆا، {{بنز|پارێزگای مایابێک|en|Mayabeque Province}} (پێش ساڵی ٢٠١١ بەشی ڕۆژهەڵاتی پارێزگای هاڤانا بوو). بارانبارین قورسترینە لە حوزەیران و تشرینی یەکەمدا و سووکترینە لە کانوونی یەکەمەوە تا نیسان، کە تێکڕای ساڵانەی دەگاتە {{convert|1200|mm|in|abbr=on}}. زریانەکان ناوبەناو لە دوورگەکە دەدەن، بەڵام بە شێوەیەکی ئاسایی لە کەناراوەکانی باشوور دەدەن، و زیانەکان لە هاڤانا کەمتر بووە لە چاو شوێنەکانی تری وڵاتەکەدا.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana {{!}} History, Climate, Population, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Havana |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170730102720/https://www.britannica.com/place/Havana |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تازەترین گەردەلوولی خولگەیی کە لە هاڤانا نزیک بووبێتەوە بە هێزی زریانەوە، {{بنز|گەردەلوولی ئیان|en|Hurricane Ian|lt=ئیان}} بوو لە ساڵی ٢٠٢٢دا. گێژەلوولەکان دەکرێت تا ڕادەیەک دەگمەن بن لە کووبادا. سەرەڕای ئەوەش، لە ئێوارەی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، {{بنز|گێژەلوولەی هاڤانای ٢٠١٩|en|2019 Havana tornado|lt=گێژەلوولەیەکی توندی دەگمەنی EF4 لە لای ڕۆژهەڵاتی هاڤانای دا}}. گێژەلوولەکە زیانێکی زۆری لێکەوتەوە، و لایەنی کەم ٩٠ ماڵی وێران کرد، چوار کەسی کوشت و ١٩٥ کەسیشی بریندار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Havana tornado: Cuba's capital hit by rare twister |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-47025852 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514093709/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-47025852 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.startribune.com/the-latest-resident-havana-looks-like-a-horror-movie/504962142/ |سەردێڕ=The Latest: Havana hit by Category F3 tornado |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190129181446/http://www.startribune.com/the-latest-resident-havana-looks-like-a-horror-movie/504962142/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ئیش= StarTribune.com|ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|agency = Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.cnn.com/2019/01/28/americas/cuba-tornado-dead-scli-intl/index.html|یەکەم= Jack|دوایین= Guy|سەردێڕ= Huge tornado in Cuba kills 4 and injures 195|ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ئیش= CNN|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191223051119/https://www.cnn.com/2019/01/28/americas/cuba-tornado-dead-scli-intl/index.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Cappucci |یەکەم١=Matthew |سەردێڕ=A deadly tornado plowed through Havana on Sunday night. Here's how it happened. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/weather/2019/01/28/deadly-tornado-plowed-through-havana-sunday-night-heres-how-it-happened/?noredirect=on |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|newspaper=The Washington Post |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129040901/https://www.washingtonpost.com/weather/2019/01/28/deadly-tornado-plowed-through-havana-sunday-night-heres-how-it-happened/?noredirect=on |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ٤ی شوبات ژمارەی کوژراوان بۆ شەش کەس بەرزبووەوە، و ١١ کەسیش هێشتا لە دۆخێکی ناجێگیردابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Death Toll Rises to Six From Rare Havana Tornado |ناونیشان=https://www.wunderground.com/cat6/Death-Toll-Rises-Six-Rare-Havana-Tornado?cm_ven=cat6-widget |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Weather Underground |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190207015253/https://www.wunderground.com/cat6/Death-Toll-Rises-Six-Rare-Havana-Tornado?cm_ven=cat6-widget |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم خشتەیە تێکڕاکانی پلەی گەرما پیشان دەدات: {{Weather box |location = هاڤانا (پارێزگای هاڤانا، وێستگەی کاسا بلانکا) ناوەندییەکانی ١٩٩١–٢٠٢٠، توندترینەکانی ١٨٥٩–ئێستا) |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 33.0 |Feb record high C = 34.5 |Mar record high C = 35.3 |Apr record high C = 37.0 |May record high C = 37.3 |Jun record high C = 35.4 |Jul record high C = 36.6 |Aug record high C = 37.7 |Sep record high C = 38.2 |Oct record high C = 39.6 |Nov record high C = 34.0 |Dec record high C = 33.2 |year record high C = 39.6 |Jan high C = 26.5 |Feb high C = 27.2 |Mar high C = 28.5 |Apr high C = 29.8 |May high C = 30.8 |Jun high C = 31.6 |Jul high C = 32.3 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 31.8 |Oct high C = 30.5 |Nov high C = 28.6 |Dec high C = 27.2 |year high C = 29.8 |Jan mean C = 22.2 |Feb mean C = 22.4 |Mar mean C = 23.7 |Apr mean C = 24.8 |May mean C = 26.1 |Jun mean C = 27.0 |Jul mean C = 27.6 |Aug mean C = 27.9 |Sep mean C = 27.4 |Oct mean C = 26.1 |Nov mean C = 24.5 |Dec mean C = 23.0 |year mean C = 25.2 |Jan low C = 19.3 |Feb low C = 19.4 |Mar low C = 20.3 |Apr low C = 21.6 |May low C = 23.0 |Jun low C = 24.1 |Jul low C = 24.4 |Aug low C = 24.5 |Sep low C = 24.1 |Oct low C = 23.4 |Nov low C = 21.8 |Dec low C = 20.3 |year low C = 22.2 |Jan record low C = 6.0 |Feb record low C = 11.9 |Mar record low C = 10.0 |Apr record low C = 15.1 |May record low C = 15.4 |Jun record low C = 20.0 |Jul record low C = 19.0 |Aug record low C = 20.0 |Sep record low C = 20.0 |Oct record low C = 18.0 |Nov record low C = 14.0 |Dec record low C = 10.0 |year record low C = 6.0 |Jan rain mm = 56.4 |Feb rain mm = 58.7 |Mar rain mm = 53.6 |Apr rain mm = 58.4 |May rain mm = 120.3 |Jun rain mm = 168.1 |Jul rain mm = 125.4 |Aug rain mm = 145.2 |Sep rain mm = 175.7 |Oct rain mm = 140.3 |Nov rain mm = 82.5 |Dec rain mm = 57.6 |rain colour = green |Jan humidity = 78 |Feb humidity = 77 |Mar humidity = 76 |Apr humidity = 74 |May humidity = 76 |Jun humidity = 79 |Jul humidity = 79 |Aug humidity = 79 |Sep humidity = 81 |Oct humidity = 80 |Nov humidity = 79 |Dec humidity = 79 |Jan rain days = 6.4 |Feb rain days = 5.8 |Mar rain days = 5.1 |Apr rain days = 5.3 |May rain days = 8.9 |Jun rain days = 12.6 |Jul rain days = 11.4 |Aug rain days = 12.3 |Sep rain days = 14.1 |Oct rain days = 11.8 |Nov rain days = 7.7 |Dec rain days = 6.5 |unit rain days = 1.0 mm |Jan sun = 217.0 |Feb sun = 203.4 |Mar sun = 272.8 |Apr sun = 273.0 |May sun = 260.4 |Jun sun = 237.0 |Jul sun = 272.8 |Aug sun = 260.4 |Sep sun = 225.0 |Oct sun = 195.3 |Nov sun = 219.0 |Dec sun = 195.3 |year sun = |Jand sun = 7.0 |Febd sun = 7.2 |Mard sun = 8.8 |Aprd sun = 9.1 |Mayd sun = 8.4 |Jund sun = 7.9 |Juld sun = 8.8 |Augd sun = 8.4 |Sepd sun = 7.5 |Octd sun = 6.3 |Novd sun = 7.3 |Decd sun = 6.3 |yeard sun = 7.8 |Jan uv = 6 |Feb uv = 7 |Mar uv = 9 |Apr uv = 11 |May uv = 12 |Jun uv = 12 |Jul uv = 12 |Aug uv = 12 |Sep uv = 11 |Oct uv = 9 |Nov uv = 7 |Dec uv = 6 |source 1 = ڕێکخراوی کەشناسیی جیهانی،<ref name= WMO >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldweather.wmo.int/131/c00280.htm |سەردێڕ=World Weather Information Service – Havana |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cuban Institute of Meteorology |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107070304/http://worldweather.wmo.int/131/c00280.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> Climate-Charts.com<ref name = "Relative Humidity" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.climate-charts.com/Locations/c/CU78325.php |سەردێڕ= Casa Blanca, Habana, Cuba: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data |ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110623233609/http://www.climate-charts.com/Locations/c/CU78325.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> |source 2 = Meteo Climat (بەرزترین و نزمترینەکانی تۆمارکراو)،<ref name = meteoclimat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=2061 |سەردێڕ= Station La Havane |بڵاوکەرەوە= Meteo Climat |زمان= fr |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220409230418/http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=2061 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> خزمەتگوزاری کەشوهەوای ئەڵمانیا (خۆر)<ref name = DWD>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_783250_kt.pdf |سەردێڕ= Klimatafel von Havanna (La Habana, Obs. Casa Blanca) / Kuba |ئیش= Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world |بڵاوکەرەوە= Deutscher Wetterdienst |زمان= de |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190510033409/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_783250_kt.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |date=August 2010 }} <ref>|سەرچاوەی ١ = پەیمانگای کەشناسی (INSMET) / ڕێکخراوی کەشناسیی جیهانی |سەرچاوەی ٢ = Meteo Climat (توندترینەکانی ١٨٥٩–ئێستا) / خزمەتگوزاریی کەشوهەوای ئەڵمانیا (خۆر و شێ)</ref> {|class="wikitable" |+تێکڕای پلەی گەرمای دەریا |- !کانوونی دووەم !شوبات !ئازار !نیسان !ئایار !حوزەیران !تەممووز !ئاب !ئەیلوول !تشرینی یەکەم !تشرینی دووەم !کانوونی یەکەم |- |{{convert|23|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|23|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|24|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|26|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|27|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|27|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|26|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|24|°C|°F|abbr=on}} |} === شارەوانییەکان === <!--linked section from "Municipalities of Havana" redirect--> شارەکە دابەشکراوە بۆ ١٥ شارەوانی<ref name=territorios>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |سەردێڕ=Statistical Yearbook of Cuba 2009 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111001220152/http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}} Population by Province and Municipality</ref> – یان ''ناوچەکان''، کە ئەوانیش دابەشکراون بۆ ١٠٥ ''consejos populares'' (گەڕەکەکان)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oficial Statistics for Havana|ناونیشان=http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm|بڵاوکەرەوە=Oficina Nacional de Estadisticas de Cuba (ONE)|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=Spanish|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181226003540/http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm}}</ref> [[File:Cuba May 2014 (14181430042).jpg|thumb|ئەم بینا ڕەنگاوڕەنگە پارێزراوانەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمی {{بنز|تەلارسازیی ئیسپانی|en|Spanish architecture|lt=ئیسپانی}} دیمەنێکی باون لە سەرتاسەری هاڤانا.]] [[File:CU La Habana 9709 028 (17229424611).jpg|thumb|دەروازەی سەدەی ١٨ەمی {{بنز|قەڵای پادشا|en|Castillo del Príncipe (Havana)}}، وێنەکە لە ساڵی ١٩٩٧ گیراوە]] # '''{{بنز|پلایا، هاڤانا|en|Playa, Havana|lt=پلایا}}''': {{بنز|سانتا فێ، هاڤانا|en|Santa Fe, Havana|lt=سانتا فێ}}، سیبۆنێی، کووباناکان، ئامپلیاسیۆن ئالمێندارێس، {{بنز|میرامار، هاڤانا|en|Miramar, Havana|lt=میرامار}}، سیێرا، سێیبا، بوینا ڤیستا. # '''{{بنز|گۆڕەپانی شۆڕش|en|Plaza de la Revolución}}''': ئێل کارمێلۆ، ڤێدادۆ-مالێکۆن، ڕامپا، پرینسیپێ، پلازا، نویڤۆ ڤێدادۆ-پوێنتێس گراندێس، کۆلۆن-نویڤۆ ڤێدادۆ، {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}}. # '''{{بنز|سێنترۆ هابانا|en|Centro Habana}}''': {{بنز|کایۆ هوێسۆ، هاڤانا|en|Cayo Hueso, Havana|lt=کایۆ هوێسۆ}}، پویبلۆ نویڤۆ، لۆس سیتیۆس، دراگۆنێس، کۆلۆن. # '''{{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana|lt=لا هابانا ڤیێخا}}''': پرادۆ، کاتێدراڵ، {{بنز|مەیدانی ڤیێخا، هاڤانا|en|Plaza Vieja, Havana|lt=پلازا ڤیێخا}}، بێلێن، سان ئیسیدرۆ، خێسووس ماریا، تایاپیێدرا. # '''{{بنز|ڕێگلا|en|Regla}}''': گوایکانیمار، لۆما مۆدێلۆ، {{بنز|کازابلانکا، هاڤانا|en|Casablanca, Havana|lt=کازابلانکا}}. # '''{{بنز|هاڤانای ڕۆژهەڵات|en|Habana del Este|lt=لا هابانا دێل ئێستێ}}''': کامیلۆ سینفوێگۆس، {{بنز|کۆخیمار|en|Cojímar}}، گیتێراس، ئەلتوراس دێ ئالامار، ئالامار ئێستێ، {{بنز|گوانابۆ|en|Guanabo}}، کامپۆ فلۆریدۆ، {{بنز|ئالامار|en|Alamar|lt=ئالامار-پلایا}}. # '''{{بنز|گواناباکۆا|en|Guanabacoa}}''': مانیانا-هابانا نویڤا، ڤییا I، ڤییا II، شیڤاس-رۆبلێ، دێبێچێ-نالۆن، هاتا-نارانخۆ، پێنیالڤێر-باکورانایۆ، میناس-بارێراس. # '''{{بنز|سان میگێل دێل پادرۆن|en|San Miguel del Padrón}}''': ڕۆکافۆرت، لویانۆ مۆدێرنۆ، {{بنز|دیێزمێرۆ|en|Diezmero}}، سان فرانسیسکۆ دێ پاولا، دۆلۆرێس-ڤێراکرۆز، خاکۆمینۆ. # '''{{بنز|دەی تشرینی یەکەم|en|Diez de Octubre}}''': لویانۆ، خێسووس دێل مۆنتێ، لاوتۆن، ڤیستا ئالێگرێ، گۆیلی، سێڤییانۆ، {{بنز|لا ڤیبۆرا، هاڤانا|en|La Víbora, Havana|lt=لا ڤیبۆرا}}، سانتۆس سوارێز، تاماریندۆ. # '''{{بنز|سێرۆ، هاڤانا|en|Cerro, Havana|lt=سێرۆ}}''': لاتینۆئەمێریکانۆ، پیلار-ئاتارێس، سێرۆ، لاس کانییاس، ئێل کەناڵ، پالاتینۆ، ئارمادا. # '''{{بنز|ماریاناو|en|Marianao}}''': CAI-لۆس ئانخێلێس، پۆسیتۆ-پالماس، زامۆرا-کۆکۆسۆلۆ، لیبەرتاد، پۆگۆلۆتی-بێلێن-فینلای، سانتا فێلیسیا. # '''{{بنز|لا لیسا|en|La Lisa}}''': ئەلتوراس دێ لا لیسا، بالکۆن ئاریماو، ئێل کانۆ-ڤالێ گراندێ-بێلۆ ٢٦ ئی مۆرادۆ، {{بنز|پونتا براڤا|en|Punta Brava}}، ئارۆیۆ ئارێناس، سان ئاگۆستین، ڤێرسایێس-کۆرۆنێلا. # '''{{بنز|بۆیێرۆس|en|Boyeros}}''': {{بنز|سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس|en|Santiago de Las Vegas}}، نویڤۆ سانتیاگۆ، بۆیێرۆس، {{بنز|واخای|en|Wajay}}، {{بنز|کالابازار|en|Calabazar}}، ئەلتاهابانا-کاپدێڤیلا، ئارمادا-ئالدابۆ. # '''{{بنز|ئارۆیۆ نارانخۆ|en|Arroyo Naranjo}}''': لۆس پینۆس، پۆی، ڤیبۆرا پارک، مانتییا، پاراگا، کالڤاریۆ-فراتێرنیداد، گینێرا، ئێلێکتریکۆ، ماناگوا، کایێخاس. # '''{{بنز|کۆتۆرۆ|en|Cotorro}}''': سان پێدرۆ-سێنترۆ کۆتۆرۆ، سانتا ماریا دێل ڕۆزاریۆ، لۆتێریا، کواترۆ کامینۆس، ماگدالێنا-تۆریێنتێ، ئەلبێرۆ. == دیمۆگرافیا == {{Historical populations |type = |footnote = |1750 | 70,000 |1907|297,159<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/cuba-1907/04771803ch4.pdf |سەردێڕ=1907 census |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250924000656/https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/cuba-1907/04771803ch4.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |1931 | 728,500 |1943 | 868,426 |1953 | 1,139,579 |1970 | 1,786,522 |1981 | 1,929,432 |2002 | 2,171,671 |2012 | 2,106,146 |2018 | 2,131,480 |2024 | 1,749,964 }} لە کۆتایی سەرژمێریی ٢٠١٢دا، ١٩.١٪ی دانیشتووانی کووبا لە هاڤانا دەژیان.<ref name=Official_census />، یان ٢,١٠٦,١٤٦ کەس.<ref name="Official_census" /> شارەکە تێکڕای {{بنز|تەمەنی پێشبینیکراو|en|life expectancy}}ی ٧٦.٨١ ساڵە لە کاتی لەدایکبووندا.<ref name=Official_census /> تا کۆتایی ٢٠٢٤، دوای {{بنز|قەیرانی کۆچبەریی کووبای ٢٠٢١-٢٠٢٣|en|2021–2023_Cuban_migration_crisis|lt=قەیرانی کۆچبەری کووبا}} لە ٢٠٢١-٢٠٢٣ کە تێیدا هاڤانا لەگەڵ پارێزگاکانی {{بنز|پارێزگای کاماگوێی|en|Camagüey Province|lt=کاماگوێی}} و {{بنز|پارێزگای سینفوێگۆس|en|Cienfuegos Province|lt=سینفوێگۆس}} زۆرترین زیانیان بەرکەوت، ژمارەی دانیشتووان دابەزی بۆ ١,٧٤٩,٩٦٤ کەس، بەپێی نووسینگەی ئامار و زانیاریی لا هابانا.<ref name=ONEI/><ref>[https://eldespertador.com.mx/poblacion-de-cuba-cae-mas-de-1-4-millones-en-4-anos/ Población de Cuba cae más de 1.4 millones en 4 años - El Despertador]</ref> ناوچەی گەورەشاری هاڤانا بە خێرایی گەشەی کرد لە ماوەی نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا و گەیشتە ملیۆنێک دانیشتوو لە سەرژمێریی ١٩٤٣دا. پەرەسەندنی شارنشینی فراوان بوو بۆ دەرەوەی سنوورەکانی شارەوانیی هاڤانا و گەیشتە شارەوانییە دراوسێکانی ماریاناو، ڕێگلا و گواناباکۆا. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکانەوە، دانیشتووانی شارەکە بە هێواشی گەشە دەکات لە ئەنجامی سیاسەتەکانی گەشەپێدانی هاوسەنگ، ڕێژەی کەمی لەدایکبوون، ڕێژەی تا ڕادەیەک بەرزی کۆچکردن بۆ دەرەوەی وڵات، و کۆچبەریی ناوخۆیی کۆنترۆڵکراو. بەهۆی ڕێژەی کەمی لەدایکبوون و بەرزی تەمەنی پێشبینیکراوی شارەکە و وڵاتەکە،<ref name="CIA Factbook" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192|سەردێڕ=Millennium Indicators|بڵاوکەرەوە=Mdgs.un.org|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120121152701/http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێکهاتەی تەمەنی هاوشێوەی وڵاتێکی پێشکەوتووە، و هاڤانا تەنانەت ڕێژەیەکی بەرزتری کەسانی بەتەمەنی هەیە لە چاو وڵاتەکە بە گشتی.<ref name=Official_census /> ===دابەشبوونی نەتەوەیی=== بەپێی {{بنز|سەرژمێریی کووبا ٢٠١٢|en|2012 Cuba census|lt=سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠١٢}} بۆ دانیشتووانی هاڤانا (سەرژمێریی کووبا و توێژینەوە هاوشێوەکان زاراوەی "ڕەنگی پێست" بەکاردەهێنن لەبری "ڕەگەز").<ref name="Official_census" /> * {{بنز|کووباییە سپیپێستەکان|en|White Cubans|lt=سپیپێست}}: ٥٨.٤٪، (ڕەچەڵەکی ئیسپانی زۆرترین بوون)<ref name="Official_census" /><ref name= immigracion>[http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 Embassy of Cuba in Beijing – History of Immigration in Cuba] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203174406/http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 |date=February 3, 2009 }} "The first (immigrants) came from various regions of Spain, mostly peasants from the Canaries and Galicia, which like those from China, were subjected to conditions of living and working conditions similar to those of slaves."</ref> * ''{{بنز|مەستیزۆ|en|Mestizo}} یان {{بنز|مولاتۆ|en|Mulatto}}'' (ڕەگەزی تێکەڵ): ٢٦.٤٪ * {{بنز|کووباییە ئەفریقییەکان|en|Afro-Cuban|lt=ڕەشپێست}}: ١٥.٢٪ * {{بنز|کووباییە چینییەکان|en|Chinese Cuban|lt=ئاسیایی}}: ٠.٢٪<ref name=immigracion/> هەروەک نەتەوەکانی تری کاریبی، ژمارەیەکی کەم لە مەستیزۆ لە هاڤانادا (و لە کووبا بە گشتی) هەن، بە پێچەوانەی وڵاتانی تری {{بنز|ئەمریکای لاتین|en|Latin America|lt=ئەمریکای لاتینی}}، چونکە دانیشتووانە ڕەسەنەکانی {{بنز|زمانی تاینۆ|en|Taíno language|lt=تاینۆ}} {{بنز|کۆمەڵکوژیی تاینۆ|en|Taíno genocide|lt=بە شێوەیەکی کردەیی لەناو چوون}} بەهۆی نەخۆشییە ئەوراسیاییەکانەوە لە سەرەتای سەردەمی داگیرکاریی ئیسپانییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم= Joseph Patrick|دوایین=Byrne|سەردێڕ= Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues: A–M|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=kRAInwEACAAJ|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ= ٢٠٠٨|پەڕە= ٤١٣|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣١٣-٣٤١٠٢-١}} </ref> حکوومەتی کووبا کۆنترۆڵی هاتوچۆی خەڵک بۆ ناو هاڤانا دەکات لەسەر ئەو بنەمایەی کە ناوچەی گەورەشاری هاڤانا (کە نیشتمانی نزیکەی ٢٠٪ی دانیشتووانی وڵاتەکەیە) فشاری زۆری لەسەرە لە ڕووی بەکارهێنانی زەوی، ئاو، کارەبا، گواستنەوە، و پێکهاتەکانی تری ژێرخانی شارنشینی. دانیشتووانێک لە کۆچبەرانی ناوخۆیی بۆ هاڤانا هەن کە بە ''"پالێستینۆس"'' (فەلەستینییەکان) ناسراون<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Larry Rohter |سەردێڕ=Cuba's Unwanted Refugees Squatters in Havana's Shantytowns |ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220605202143/https://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە بە زۆری خەڵکی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی پارێزگای ئۆریێنتێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml |سەردێڕ=Castro's Cuba in Perspective |بڵاوکەرەوە=Isreview.org |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100715134448/http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml}}</ref> کەمینەیەکی بەرچاوی چینییەکان لە شارەکەدا، کە زۆربەیان لە ڕەچەڵەکی {{بنز|گەلی کانتۆنی|en|Cantonese people|lt=کانتۆنی}}ن، لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩ەمدا لەلایەن دانیشتووە ئیسپانییەکانەوە هێنران لە ڕێگەی {{بنز|فلیپین|en|Philippines}}ەوە بە گرێبەستی کار و، دوای تەواوکردنی گرێبەستە هەشت ساڵییەکان، زۆرێک لە کۆچبەرە چینییەکان بە هەمیشەیی لە هاڤانا نیشتەجێ بوون.<ref name=immigracion/> پێش شۆڕش، ژمارەی دانیشتووانی چینی گەیشتە زیاتر لە ٢٠٠,٠٠٠ کەس،<ref>[http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm Havana's Chinatown] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070927004533/http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm |date=27 September 2007 }} – Cuba's Chinese population before the Revolution</ref> و ئەمڕۆ، نەوەی چینییەکان دەکرێت بگاتە ١٠٠,٠٠٠ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260112183129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Cuba|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov}}</ref>{{failed verification|date=June 2020}} چینییە لەدایکبووەکان/ ڕەسەنەکان (کە ئەوانیش زۆربەیان کانتۆنین) لە ئێستادا نزیکەی ٤٠٠ کەسن.<ref>[http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm In Havana there are now about 400 native Chinese, but their presence is being felt like a{{nbsp}}million] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320035737/http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm |date=2012-03-20 }} ("En La Habana quedan hoy unos 400 chinos oriundos, pero su presencia se está haciendo sentir como si fueran un millón".)</ref> نزیکەی ٣,٠٠٠ {{بنز|ڕووسەکان|en|Russians}} لە شارەکەدا دەژین؛ وەک ئەوەی لەلایەن باڵیۆزخانەی ڕووسیاوە لە هاڤانا ڕاپۆرت کراوە؛ زۆربەیان ئەو ژنانەن کە هاوسەرگیرییان لەگەڵ ئەو کووباییانە کردووە کە لە یەکێتیی سۆڤیەت دەیانخوێند.<ref>{{in lang|es}} [http://www.elnuevoherald.com/2008/10/22/307471/los-rusos-de-cuba-viven-en-el.html Russians in Cuba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101222852/http://www.elnuevoherald.com/2008/10/22/307471/los-rusos-de-cuba-viven-en-el.html |date=1 November 2011 }} Los rusos que se quedaron en la isla -unos 3.000 actualmente- son en su mayoría mujeres como Marina o Natalia que se casaron con cubanos que habían ido a la URSS a estudiar, indicó la embajada rusa en La Habana.</ref> هاڤانا هەروەها دانیشتووانی تری ناکووبایی لەخۆدەگرێت کە قەبارەیان نەزانراوە. دانیشتووانێکی چەند هەزار کەسی لە پەنابەرە هەرزەکار و پێش-هەرزەکارەکانی باکووری ئەفریقا هەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.moroccotimes.com/Paper/article.asp?idr=2&id=13816 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061125161820/http://www.moroccotimes.com/Paper/article.asp?idr=2&id=13816 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Sahrawi children inhumanely treated in Cuba, former Cuban official |بڵاوکەرەوە=MoroccoTimes.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref> لە سەرژمێریی نیوەی سەدەی ٢٠ەمەوە لە ساڵی ١٩٥٣ تا ٢٠١٨ (تازەترین سەرژمێری)، دانیشتووانی هاڤانا بە ڕێژەی مەزەندەکراوی ٨٧ لەسەدا گەشەی کردووە، کە ڕێژەیەکی گەشەی نموونەیییە بۆ زۆربەی شارەکانی کاریبی. <gallery> File:El zapateado (cropped).jpg|''ئێل زاپاتیادۆ''، هاڤانا، لە ١٨٤٧، لەلایەن فرێدێریک میالە<ref name="britishmuseum">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG181760|سەردێڕ=Frédéric Mialhe|وێبگە=[[British Museum]] website|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230905181331/https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG181760|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="ufdc.ufl">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ufdc.ufl.edu/es/UF00096150/00001|سەردێڕ=EARLY LITHOGRAPHED VIEWS OF HAVANA|وێبگە=[[University of Florida]] Digital Collections website|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231012174656/https://ufdc.ufl.edu/es/UF00096150/00001|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> File:El Casero (no caption).jpg|''ئێل کاسێرۆ''، هاڤانا، لە ١٨٥٥، لەلایەن بی. مەی و فرێدێریک میالە<ref name="britishmuseum"/><ref name="ufdc.ufl"/> File:Le Tour du monde-02-p353.jpg|دانیشتووانی هاڤانا لە ١٨٦٠دا کە لەلایەن جۆزێف ناڤلێتەوە کێشراوە File:Alumnos, La Habana, Cuba (9419813189).jpg|قوتابیانی قوتابخانە لە هاڤانا، ٢٠١٢ </gallery> === ئایین === [[File:Havana, Cuba (37585010486).jpg|thumb|{{بنز|کڵێسای سانتۆ کریستۆ دێل بوین ڤیاخێ، هاڤانا|en|Church Santo Cristo del Buen Viaje, Havana|lt=کڵێسای کۆلۆنیالیزمی سانتۆ کریستۆ دێل بوین ڤیاخێ}}، کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٤ و ١٦٩٣ دروست کراوە]] کاسۆلیکەکانی ڕۆما ({{بنز|کاسۆلیکی ڕۆمانی|en|Roman Catholic}}) گەورەترین گرووپی ئایینی پێکدەهێنن لە هاڤانادا. هاڤانا یەکێکە لە سێ ئەپقوفییە گەورەشارەکان لە دوورگەکەدا (ئەوانی تر بریتین لە کاماگوێی و سانتیاگۆ)، لەگەڵ دوو ئەپقوفیی پاشکۆ: ماتانزاس و پینار دێل ڕیۆ. پیاوچاکی پارێزەری شارەکە سان کریستۆباڵ ({{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher}})ە، کە کڵێسای سەرەکی بۆ ئەو تەرخان کراوە. هەروەها خاوەنی {{بنز|بازیلیکای بچووک|en|minor basilica}}ێکە، بازیلیکای مەزارگەی نیشتمانیی خانمی خێرخوازیی کۆبرێ و دوو مەزارگەی نیشتمانیی تر، خێسووس نازارینۆ دێل ڕێسکاتێ و سان لازارۆ (ئێل ڕینکۆن). سەردانی پاپایی لەلایەن سێ پاپای یەک لە دوای یەکەوە بۆ کراوە: {{بنز|پاپا جۆن پۆڵی دووەم|en|Pope John Paul II}} (کانوونی دووەمی ١٩٩8)، {{بنز|پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم|en|Pope Benedict XVI}} (ئازاری ٢٠١٢) و {{بنز|پاپا فرانسیس|en|Pope Francis}} (ئەیلوولی ٢٠١٥). کۆمەڵگەی جوولەکەکان لە هاڤانادا کەمبووەتەوە دوای شۆڕش لەوەی کە سەردەمانێک زیاتر لە ١٥,٠٠٠ جوولەکەی لەخۆدەگرت،{{Citation needed|date=July 2022}} کە زۆرێکیان لە چەوساندنەوەی نازییەکان هەڵاتبوون و دواتر کووبایان جێهێشت بۆ مەیامی یان ئیسرائیل دوای ئەوەی کاسترۆ دەسەڵاتی گرتە دەست لە ساڵی ١٩٥٩. شارەکە سەردەمانێک پێنج کەنیسەی هەبوو، بەڵام تەنها سێیان ماونەتەوە (یەکێکیان {{بنز|جوولەکایەتیی ئۆرتۆدۆکسی مۆدێرن|en|Modern Orthodox Judaism|lt=ئۆرتۆدۆکس}}ە، و دووانەکەی تریان {{بنز|جوولەکایەتیی پارێزگار|en|Conservative Judaism|lt=پارێزگار}}ن: یەکێکیان پارێزگاری {{بنز|ئەشکەنازی|en|Ashkenazi}}یە و ئەوی تریان پارێزگاری {{بنز|سەفاردی|en|Sephardic}}ە)، {{بنز|پەرستگای بێت شالۆم (هاڤانا، کووبا)|en|Beth Shalom Temple (Havana, Cuba)|lt=کەنیسەی گەورەی بێت شالۆم}} یەکێکیانە و یەکێکی تریش کە تێکەڵەیەکە لە هەر سێکیان پێکەوە. لە شوباتی ٢٠٠٧دا، ''لێ نیویۆرک تایمز'' مەزەندەی کرد کە نزیکەی ١,٥٠٠ جوولەکەی ناسراو لە هاڤانادا دەژین.<ref>[http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A 1,500 Jews who live in Cuba; 1,100 reside in Havana, and the remaining 400 are spread among the provinces.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510211942/http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A |date=2011-05-10 }} In Cuba, Finding a Tiny Corner of Jewish Life.</ref> == ئابووری == [[File:Lonja del Comercio de La Habana vista desde la Avenida del Puerto.jpg|thumb|{{بنز|بینای لۆنجا دێل کۆمێرسیۆ|en|Lonja del Comercio building}}]] ئابووریی شارەکە سەرەتا لەسەر بنەمای شوێنەکەی گەشەی کرد، کە وایکرد ببێتە یەکێک لە سەرەتاییترین سەنتەرە گەورەکانی بازرگانی لە جیهانی نوێدا. شەکر و بازرگانییەکی گەشەسەندووی {{بنز|کۆیلە|en|slave}} سەرەتا سامانیان بۆ شارەکە هێنا، و دواتر، دوای سەربەخۆیی، بوو بە هاوینەهەوارێکی ناسراو. سەرەڕای هەوڵەکانی حکوومەتی فیدڵ کاسترۆ بۆ بڵاوکردنەوەی چالاکییە پیشەسازییەکانی کووبا بۆ هەموو بەشەکانی دوورگەکە، هاڤانا وەک سەنتەری بەشێکی زۆری پیشەسازیی نەتەوەکە دەمێنێتەوە.<ref>{{cite encyclopedia | url=https://www.britannica.com/place/Havana/People | title=Havana - People &#124; Britannica | encyclopedia=Encyclopedia Britannica | access-date=2022-10-05 | archive-date=2022-10-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221005163719/https://www.britannica.com/place/Havana/People | url-status=live }}</ref> ئەمڕۆ هاڤانا ئابوورییەکی هەمەچەشنی هەیە، بە کەرتە نەریتییەکانەوە، وەک بەرهەمهێنان، بیناسازی، گواستنەوە و پەیوەندییەکان، و ئەوانەی نوێن یان بووژاونەتەوە وەک بایۆتەکنەلۆژیا و گەشتیاری.{{Citation needed|date=December 2021}} پیشەسازیی نەریتیی شەکر، کە ئابووریی دوورگەکە بۆ ماوەی سێ سەدە لەسەری دامەزراوە، لە شوێنی تری دوورگەکە چەقی بەستووە و کۆنترۆڵی نزیکەی سێ لەسەر چواری ئابووریی هەناردەکردن دەکات. بەڵام دامەزراوە سووکەکانی بەرهەمهێنان، کارگەکانی ئامادەکردنی گۆشت، و ئۆپەراسیۆنە کیمیایی و دەرمانسازییەکان لە هاڤانادا چڕبوونەتەوە. پیشەسازییەکانی تری دروستکردنی خۆراکیش گرنگن، لەگەڵ کەشتیسازی، دروستکردنی ئۆتۆمۆبیل، بەرهەمهێنانی خواردنەوە کحولییەکان (بە تایبەتی ڕۆم)، ڕستن و چنران، و بەرهەمەکانی تووتن، بە تایبەتی جگەرەکانی {{بنز|هاڤانۆس|en|Habanos S.A.|lt=هاڤانۆس}} کە بەناوبانگی جیهانین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html |سەردێڕ=The economy of Havana |بڵاوکەرەوە=Macalester.edu |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120805052129/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html}}</ref> هەرچەندە بەندەرەکانی سینفوێگۆس و ماتانزاس، بەتایبەتی، لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی شۆڕشگێڕدا پەرەیان پێدراوە، هاڤانا وەک دامەزراوەی سەرەکیی بەندەری کووبا دەمێنێتەوە؛ ٥٠٪ی هاوردە و هەناردەی کووبا بە هاڤانادا تێدەپەڕێت. بەندەرەکە هەروەها پشتگیریی پیشەسازییەکی بەرچاوی ماسیگرتنیش دەکات.{{Citation needed|date=December 2021}} لە ساڵی ٢٠٠٠دا، نزیکەی ٨٩٪ی هێزی کاری تۆمارکراوی فەرمیی شارەکە بۆ دەزگا، دامەزراوە یان کۆمپانیا بەڕێوەبراوەکانی حکوومەت کاریان دەکرد. هاڤانا، بە تێکڕا، بەرزترین داهات و پێوەرەکانی گەشەپێدانی مرۆیی هەیە لە وڵاتەکەدا. دوای داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت، کووبا دووبارە جەختی لەسەر گەشتیاری کردەوە وەک پیشەسازییەکی سەرەکی کە بووە هۆی بووژانەوەی. گەشتیاری ئێستا سەرچاوەی سەرەکیی ئابووریی هاڤانا و کووبایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf |سەردێڕ=Tourism in Cuba during the Special Period |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100725185350/http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> ئابووریی هاڤانا هێشتا لە گۆڕاندایە، سەرەڕای باوەشکردنەوەی ڕاول کاسترۆ بۆ کۆمپانیا ئازادەکان لە ساڵی ٢٠١١. هەرچەندە لە ساڵی ٢٠١١دا بەرزبوونەوەیەک لە بازرگانییە بچووکەکاندا هەبوو، بەڵام زۆرێکیان لەو کاتەوە شکستیان هێناوە، بەهۆی نەبوونی بازرگانی و داهات لەلایەن دانیشتووانی ناوخۆییەوە، کە تێکڕای مووچەیان ٢٠ دۆلارە لە مانگێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AP|سەردێڕ=Lack of Customers Dooms Many Cuban Businesses|ناونیشان=http://weeklytimes.com/lack-of-customers-dooms-many-cuban-businesses/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131228034327/http://weeklytimes.com/lack-of-customers-dooms-many-cuban-businesses/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Weekly Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> === بازرگانی و دارایی === دوای شۆڕش، سیستەمی کۆمپانیای ئازادی سەرمایەداریی نەریتیی کووبا جێگەی گیرایەوە بە سیستەمێکی ئابووریی زۆر بە کۆمەڵایەتی کراو. لە هاڤانا، بازرگانییەکانی خاوەندارێتی کووبایی و ئەمریکی خۆماڵی کران و ئەمڕۆ زۆربەی بازرگانییەکان تەنها لەژێر کۆنترۆڵی دەوڵەتدا کار دەکەن.{{Citation needed|date=December 2021}} لە هاڤانای کۆن و سەرتاسەری ڤێدادۆ چەندین بازرگانیی بچووکی تایبەت هەن، وەک دوکانی چاککردنەوەی پێڵاو یان شوێنی دروستکردنی جلوبەرگ. بانکی بە هەمان شێوە لەژێر کۆنترۆڵی دەوڵەتدایە، و {{بنز|بانکی نیشتمانیی کووبا|en|National Bank of Cuba}}، کە بارەگاکەی لە هاڤانایە، سەنتەری کۆنترۆڵی ئابووریی کووبایە. لقەکانی لە هەندێک حاڵەتدا لەو بینایانەدان کە لە سەردەمی پێش شۆڕشدا نووسینگەی بانکەکانی کووبا یان بیانی بوون.{{Citation needed|date=December 2021}} لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا ڤێدادۆ، کە بە درێژایی کەناراوەکانی زەریای ئەتڵەسییە، دەستی کرد بە نوێنەرایەتیکردنی ناوچەی بازرگانیی سەرەکی. بە شێوەیەکی بەرفراوان لە نێوان ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٦٠ گەشەی پێدرا، کاتێک هاڤانا وەک شوێنێکی سەرەکی بۆ گەشتیارانی ئەمریکی گەشەی کرد؛ هۆتێلی بەرز، {{بنز|کازینۆ|en|casino}}کان، چێشتخانەکان، و دامەزراوە بازرگانییە ئاست بەرزەکان، کە زۆریان ڕەنگدانەوەی شێوازی ئارت دیکۆ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=De una casa colonial a una mansión del Vedado |ناونیشان=http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041013131209/http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> ڤێدادۆ ئەمڕۆ ناوچەی داراییی هاڤانایە، و بانکە سەرەکییەکان، نووسینگەی کۆمپانیاکانی هێڵی ئاسمانی، دوکانەکان، بارەگای زۆربەی بازرگانییەکان، چەندین شوقەی بەرز و هۆتێلەکان، لەم ناوچەیەدا هەڵکەوتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=britannica.com |ناونیشان=https://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012165946/https://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> زانکۆی هاڤانا لە ڤێدادۆدایە. === گەشتیاری === [[File:Havana sightseeing bus.jpg|thumb|right|پاسەکانی سەیرانکردن لە {{بنز|گۆڕەپانی ناوەندی، هاڤانا|en|Parque Central, Havana|lt=گۆڕەپانی ناوەندی}}]] شارەکە لە مێژە سەرنجڕاکێشییەکی باو بووە بۆ گەشتیاران. لە نێوان ساڵانی ١٩١٥ و ١٩٣٠دا، هاڤانا میوانداریی گەشتیاری زیاتری دەکرد لە چاو هەر شوێنێکی تری کاریبی.<ref name="Miguel">{{cite conference |last1=Figueras |first1=Miguel Alejandro |title=International Tourism and the Formation of Productive Clusters in the Cuban Economy |url=http://www.world-tourism.org/quality/E/docs/trade/cubacontrib.pdf |conference=[[Latin American Studies Association]], 22nd Congress |access-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040805035546/http://www.world-tourism.org/quality/E/docs/trade/cubacontrib.pdf |archive-date=2004-08-05 |location=Washington, D.C. |date=September 2001 }}</ref> ئەم لێشاوە بەشێکی زۆری بەهۆی نزیکیی کووبا بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تێیدا {{بنز|قەدەغەکردنی مەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|en|Prohibition in the United States|lt=قەدەغەکردنی}} توند بۆ سەر {{بنز|مەی (ماددەی هۆشبەر)|en|alcohol (drug)|lt=مەی}} و کات بەسەربردنەکانی تر جیاوازییەکی گەورەی هەبوو لەگەڵ هەڵوێستی ئارامی نەریتیی دوورگەکە بەرامبەر بە کاتبەسەربردنەکان. نامیلکەیەک کە لەلایەن E.C. Kropp Co., Milwaukee, WI، بڵاوکراوەتەوە لە نێوان ساڵانی ١٩٢١ و ١٩٣٩ کە بانگەشە بۆ گەشتیاری دەکات لە هاڤانا، کووبا، دەکرێت لە کتێبخانەی دیجیتاڵیی زانکۆی هیۆستن بدۆزرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/44558f90v?locale=en |سەردێڕ=Havana, Cuba: The Summer Land of the World // Digital Collections |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250419155414/https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/44558f90v?locale=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ تێکچوونی پەیوەندییەکانی کووبا و ویلایەتە یەکگرتووەکان و سەپاندنی گەمارۆی بازرگانی بەسەر دوورگەکەدا لە ساڵی ١٩٦١، گەشتیاری بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزی و نەگەڕایەوە بۆ ئاستێک کە نزیک بێت لە ئاستەکانی پێش شۆڕش تا ساڵی ١٩٨٩. حکوومەتی شۆڕشگێڕ بە گشتی، و فیدڵ کاسترۆ بە تایبەتی، دژی هەر پەرەپێدانێکی بەرچاوی گەشتیاری بوون. لە ساڵی ١٩٨٢، حکوومەتی کووبا کۆدێکی وەبەرهێنانی بیانی پەسەند کرد کە چەندین کەرتی بەڕووی سەرمایەی بیانی کردەوە.{{Citation needed|date=December 2021}} لە ڕێگەی دروستکردنی ئەو کۆمپانیایانەی کە کراوە بوون بۆ ئەم جۆرە وەبەرهێنانە بیانییە (وەک ''Cubanacan'')، کووبا دەستی کرد بە ڕاکێشانی سەرمایە بۆ پەرەپێدانی هۆتێلەکان، و توانیی ژمارەی گەشتیاران لە ١٣٠,٠٠٠ (لە ١٩٨٠دا) بەرزبکاتەوە بۆ ٣٢٦,٠٠٠ (تا کۆتایی ئەو دەیەیە).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wilkinson |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Cuba's Tourism 'Boom': A Curse or a Blessing? |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/20455086 |journal=Third World Quarterly |بەرگ=٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٩٧٩–٩٩٣|doi=10.1080/01436590802106189 |jstor=20455086 |issn=0143-6597|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> هاڤانا هەروەها جێگەیەکی باوی {{بنز|گەشتیاریی تەندروستی|en|health tourism}} بووە بۆ زیاتر لە ٢٠ ساڵ. نەخۆشە بیانییەکان سەردانی کووبا دەکەن، بەتایبەتی هاڤانا، بۆ کۆمەڵێک چارەسەری فراوان لەوانە {{بنز|نەشتەرگەریی چاو|en|eye-surgery}}، نەخۆشییە {{بنز|دەمارناسی|en|neurological}}یەکانی وەک {{بنز|سکلیڕۆسیسی فرەجۆر|en|multiple sclerosis}} و {{بنز|نەخۆشیی پارکینسۆن|en|Parkinson's disease}}، و {{بنز|ئێسکناسی|en|orthopaedics|lt=ئێسک و شکان}}. زۆرێک لە نەخۆشەکان خەڵکی ئەمریکای لاتینن، هەرچەندە چارەسەری پزیشکی بۆ {{بنز|کۆنیشانی ڕێتینای بۆیاخکراو|en|retinitis pigmentosa}}، کە زۆرجار بە {{بنز|شەوکوێری|en|night blindness}} دەناسرێت، چەندین نەخۆشی لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوورەوە ڕاکێشاوە.<ref>[http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html A Novel Tourism Concept] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100128054658/http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html |date=28 January 2010 }} Caribbean News Net</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3284995.stm|سەردێڕ= Cuba sells its medical expertise|ئیش= BBC News|یەکەم= Tom|دوایین= Fawthrop|ڕێکەوت= ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251117065354/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3284995.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هاڤانا ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیار ڕادەکێشێت،<ref name="Havana Tourism"/> سەرژمێریی فەرمی بۆ هاڤانا ڕایدەگەیەنێت کە لە ساڵی ٢٠١٠دا شارەکە لەلایەن ١,١٧٦,٦٢٧ گەشتیاری نێودەوڵەتییەوە سەردان کراوە،<ref name="Havana Tourism"/> کە زیادبوونێکی ٢٠٪ بوو لە ٢٠٠٥ەوە. === هەژاری و گەڕەکە هەژارنشینەکان === {| border="1" style="float:right;" cellpadding="6" cellspacing="0" |+ |- !colspan=9| یەکەکانی نیشتەجێبوون و دانیشتووانی گەڕەکە هەژارنشینەکانی هاڤانا<ref name=Censo_vivienda>INV, Instituto Nacional de la Vivienda (2001a) Boletín Estadístico Anual. 2001. INV, Havana.</ref><ref name=Problemas_socioambientales /> |- ! style="background:#efefef;"|جۆری نیشتەجێبوون ! style="background:#efefef;"|ساڵ ! style="background:#efefef;"|یەکەکان ! style="background:#efefef;"|دانیشتووان ! style="background:#efefef;"|٪ی کۆی دانیشتووان |- | '''''cuartería^(a)''''' || 2001 || 60,754 || 206,564 || 9.4 |- | '''{{بنز|گەڕەکی هەژارنشین|en|slum|lt=گەڕەکە هەژارنشینەکان}}''' || 2001 || 21,552 || 72,986 || 3.3 |- | '''{{بنز|پەناگەی پەنابەران|en|Refugee shelter|lt=پەناگەکان}}''' || 1997 || 2,758 || 9,178 || 0.4 |- |colspan=5|<small>^'''(a)''' '''''کوارتێریایەک''''' (یان '''''سیودادێلا''''', '''''سۆلار''''') کۆشکێکی گەورەی کۆنی ناوەندی شار یان هۆتێل یان<br /> خانەیەکی کرێچیانە کە دابەشکراوە بۆ ژوور، هەندێک جار زیاتر لە ٦٠ خێزانی تێدایە.<ref name=cuarteria_def>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Dick Cluster|نووسەر٢=Rafael Hernández|سەردێڕ=The History of Havana|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6-yxUyss_ycC&pg=PA145|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٣٩-٧١٠٧-٤|پەڕە=١٤٥}}</ref></small> |} لە ساڵانی دوای داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١دا، شارەکە، و کووبا بە گشتی بەدەست دەیان ساڵ تێکچوونی ئابوورییەوە ناڵاندوویانە، لەوانەش قۆناغی تایبەتی ساڵانی ١٩٩٠ەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cuba - Overview|ناونیشان=http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/cuba/index.html|newspaper=New York Times|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|یەکەم=Victoria|دوایین=Burnett|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111124054534/http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/cuba/index.html?|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> حکوومەتی نیشتمانی پێناسەیەکی فەرمیی بۆ هەژاری نییە.<ref name=Cub_eco>Angela, Ferriol Maruaga; et al.: ''Cuba crisis, ajuste y situación social (1990–1996)'', La Habana, Cuba : Editorial de Ciencias Sociales, 1998, Champter 1</ref> توێژەرانی حکوومەت دەڵێن کە "هەژاری" بە باوترین واتا قبووڵکراوەکان بەڕاستی لە کووبادا بوونی نییە، بەڵکو ئەوەیە کە کەرتێک لە دانیشتووان هەیە کە دەکرێت بە "لە مەترسیدا" یان "نەپارێزراو" وەسف بکرێت بە بەکارهێنانی پێوەرە قبووڵکراوە نێودەوڵەتییەکان.<ref name=Cub_eco /> دەستەواژەی گشتیی "{{بنز|گەڕەکی هەژارنشین|en|slum|lt=گەڕەکە هەژارنشینەکان}}" دەگمەن لە کووبادا بەکاردێت، نیشتەجێبوونی ژێر-پێوەر بەم شێوەیە وەسف دەکرێت: جۆری نیشتەجێبوون، بارودۆخی نیشتەجێبوون، کەرەستەی بیناسازی، و جۆری نیشتەجێبوون. پەیمانگای نیشتمانیی نیشتەجێبوون ئەو یەکانەی لە ''سۆلارێس''دان (کۆشکێکی گەورەی کۆنی ناوەندی شار یان هۆتێل یان خانەیەکی کرێچیانە کە دابەشکراوە بۆ ژوور، هەندێک جار زیاتر لە ٦٠ خێزانی تێدایە)<ref name=cuarteria_def /> و {{بنز|شاری پەڕپووت|en|shanty towns}} بە "خانووبەرەی نالەبار" دادەنێت و ژمارەیان دەژمێرێت. زۆربەی یەکەکانی گەڕەکە هەژارنشینەکان لە شارەوانییەکانی ناوەندی شاری هاڤانای کۆن و سێنترۆ هابانا چڕبوونەتەوە، هەروەها لە گەڕەکەکانی وەک ''ئاتارێس'' لە ڕێگلا.<ref name=Problemas_socioambientales>González Rego, R. 1999. "Una Primera Aproximación al Análisis Espacial de los Problemas Socioambientales en los Barrios y Focos Insalubres de Ciudad de La Habana". Facultad de Filosofía e Historia. Departamento de Sociología, Universidad de La Habana. 250 p.</ref> ئەو کەسانەی لە گەڕەکە هەژارنشینەکاندا دەژین دەستڕاگەیشتنیان بە هەمان پەروەردە، چاودێری تەندروستی، هەلی کار و ئاسایشی کۆمەڵایەتی هەیە وەک ئەوانەی لە گەڕەکە پێشتر ئیمتیازدارەکاندا دەژین. شارە پەڕپووتەکان لە سەرتاسەری شارەکەدا بڵاوبوونەتەوە جگە لە چەند ناوچەیەکی ناوەندی نەبێت.<ref name=Problemas_socioambientales /> زیاتر لە ٩٪ی دانیشتووانی هاڤانا لە ''کوارتێرییا'' (''سۆلارێس، سیودادێلا'') دەژین، ٣.٣٪ لە شارە پەڕپووتەکاندا، و ٠.٣٪ لە پەناگەکانی پەنابەراندا دەژین.<ref name=Censo_vivienda /><ref name=Problemas_socioambientales /> ئەمە خەمڵاندنی ژمارەی ئەو کەسانە لەخۆناگرێت کە لە نیشتەجێبوونی بارودۆخ "مامناوەند" یان "خراپ"دا دەژین چونکە لە زۆر حاڵەتدا ئەم یەکانە مەرج نییە ببنە نیشتەجێبوونی گەڕەکی هەژارنشین بەڵکو لە بنەڕەتدا شوێنی نیشتەجێبوونی باشن کە پێویستیان بە چاککردنەوە هەیە. بەپێی ئامارە فەرمییەکانی ''پەیمانگای نیشتمانیی نیشتەجێبوون''، لە ساڵی ٢٠٠١دا، ٦٤٪ی ئەو ٥٨٦,٧٦٨ یەکەیەی هاڤانا بە دۆخی "باش" دادەنران، کە لە ساڵی ١٩٩٠دا ٥٠٪ بوو. نزیکەی ٢٠٪ لە دۆخی "مامناوەند"دا بوون و ١٦٪ لە دۆخی "خراپ"دا بوون.<ref name=Problemas_socioambientales /> داڕمانی بەشەکی یان تەواوەتیی بیناکان شتێکی دەگمەن نییە، هەرچەندە ژمارەکە تا کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکان بۆ نیوە کەمببووەوە لە کاتێکدا خراپترین یەکەکان نەمان و ئەوانی تریش چاککرانەوە. بیناکانی هاڤانای کۆن و سێنترۆ هابانا بە تایبەتی ڕووبەڕووی هۆکارە سروشتییەکان دەبنەوە: شێی بەرز، کاریگەرییە داخورێنەرەکانی پرژەی خوێ بەهۆی نزیکی لە کەناراوەکانەوە، و لافاوی ناوبەناو. زۆربەی ناوچەکانی شارەکە، بەتایبەتی قەزا پڕدانیشتووانەکان، تووشی {{بنز|داتەپینی شار|en|urban decay}} بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Havana's former grandeur decays and crumbles|ئیش=Reuters|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-cuba-havana-idUSN2034616720070324|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200717113902/https://www.reuters.com/article/us-cuba-havana-idUSN2034616720070324|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == گواستنەوە == === فڕۆکەخانەکان === {{Unreferenced section|date=January 2022}} هاڤانا لەلایەن {{بنز|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی خۆسێ مارتی|en|José Martí International Airport}}ەوە خزمەتگوزاریی پێشکەش دەکرێت. فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە نزیکەی {{convert|11|km|mi|0|sp=us}} لە باشووری سەنتەری شارەکەوە، لە شارەوانیی بۆیێرۆس، و وێستگەی سەرەکییە بۆ {{بنز|هێڵی ئاسمانیی نیشتمانی|en|flag carrier}} وڵاتەکە {{بنز|کوبانا دێ ئاڤیاسیۆن|en|Cubana de Aviación}}. فڕۆکەخانەکە دەروازەی سەرەکیی نێودەوڵەتی و ناوخۆییی کووبایە، هاڤانا بە بەشەکانی تری کاریبی، ئەمریکای {{بنز|ئەمریکای باکوور|en|North America|lt=باکوور}}، {{بنز|ئەمریکای ناوەندی|en|Central America|lt=ناوەند}} و باشوور، ئەورووپا و یەک شوێن لە ئەفریقاوە دەبەستێتەوە. شارەکە هەروەها لەلایەن {{بنز|فڕۆکەخانەی پلایا باراکۆا|en|Playa Baracoa Airport}}ەوە خزمەتگوزاریی پێشکەش دەکرێت، کە فڕۆکەخانەیەکی بچووکە لە ڕۆژاوای شارەکە و بۆ هەندێک گەشتی ناوخۆیی بەکاردەهێنرێت، بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن {{بنز|ئێرۆگاڤیۆتا|en|Aerogaviota}}ەوە. === هێڵی ئاسنین === [[File:Inside train station Havana.jpg|thumb|left|بەشی ناوەوەی {{بنز|وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی، هاڤانا|en|Central Railway Station, Havana|lt=وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی}}]] هاڤانا تۆڕێکی هێڵی ئاسنینی دەوروبەری شار، نێوان شارەکان و مەودای درێژی هەیە. هێڵی ئاسنینەکان خۆماڵی کراون و لەلایەن FFCC ({{بنز|هێڵی ئاسنینی کووبا|en|Ferrocarriles de Cuba}})ەوە بەڕێوەدەبرێن. FFCC هاڤانا بە هەموو پارێزگاکانی کووباوە دەبەستێتەوە، و {{بنز|هێڵی ئاسنینی دەوروبەری هاڤانا|en|Havana Suburban Railway}} خزمەتی شارەکە دەکات. وێستگە سەرەکییەکانی شەمەندەفەر بریتین لە: وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی، وێستگەی شەمەندەفەری لا کوبرێ، وێستگەی کازابلانکا، و ئیستاسیۆن دێ تولیپان. لە ساڵی ٢٠٠٤دا قەبارەی ساڵانەی سەرنشینان نزیکەی ١١ ملیۆن بوو،<ref name=Censo_transporte>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |سەردێڕ=Statistical Yearbook of Cuba 2009 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110822200546/http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١١}} National Statistics Census of Cuba – Transportation p. 6</ref> بەڵام خواست بە دوو هێندە و نیو بۆ سێ هێندەی ئەم بەهایە خەمڵێنراوە، و قەرەباڵغترین ڕێگا لە نێوان هاڤانا و سانتیاگۆ دێ کووبادایە، کە نزیکەی {{convert|836|km|mi|sp=us}} لە یەکترییەوە دوورن بە هێڵی ئاسنین. لە ساڵی ٢٠٠٠دا یەکێتیی هێڵی ئاسنینی کووبا عەرەبانەی پلە یەکی فەڕەنسیی کڕی کە سیستەمی فێنککەرەوەیان هەبوو. عەرەبانەی نوێی دروستکراوی چینی و ڕووسی بۆ شەمەندەفەری مەودای درێژ لە دەیەی ٢٠١٠دا دەستیان بە کارکردن کرد، و هەندێکیان ئێستا خزمەتگوزاریی دەوروبەری شار پێشکەش دەکەن. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا پلان هەبوو بۆ سیستەمێکی {{بنز|ترانزێتی خێرا|en|Rapid Transit|lt=سیستەمی مێترۆ}} لە هاڤانا هاوشێوەی مێترۆی {{بنز|مێترۆی مۆسکۆ|en|Moscow Metro|lt=مۆسکۆ}}، لە ئەنجامی کاریگەریی یەکێتیی سۆڤیەت لە کووبا لەو کاتەدا. توێژینەوەکانی جیۆلۆجی و دارایی کە لەلایەن شارەزایانی کووبایی، چیکی و سۆڤیەتییەوە کرابوون لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا زۆر پێشکەوتبوون.<ref name=Hav_metro>[http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html Havana Metro] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120119181627/http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html |date=19 January 2012 }} Hace unos años parecía que la capital cubana tendría metro, cuando en la década de 1980 los estudios de geología y finanzas realizados por especialistas cubanos y soviéticos iban muy adelantados.</ref> ڕۆژنامەوانی کووبا پڕۆژەی دروستکردنەکە و ڕێگاکەی پیشان دا، کە شارەوانییەکان و گەڕەکەکانی پایتەختی بە یەکەوە دەبەستەوە.<ref name=Hav_metro/> لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا پڕۆژەکە پێشتر دەستی پێکردبوو، هەر میلێک (١.٦ کم) لە هێڵەکە لەو کاتەدا ملیۆنێک دۆلاری تێدەچوو، بەڵام بەهۆی داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١دا پڕۆژەکە دواتر وازی لێ هێنرا.<ref name=Hav_metro/> === نێوان شارەکان === هێڵێکی نێوان شارەکان،{{efn|ئەم زاراوەیە هاوتای ترام وەسف دەکات.}} کە بە {{بنز|هێڵی ئاسنینی کارەبایی هێرشی|en|Hershey Electric Railway}} ناسراوە و لە ساڵی ١٩١٧ دروست کراوە، لە کازابلانکاوە (لەودیوی کەنداوەکە لە هاڤانای کۆنەوە) دەڕوات بۆ هێرشی و پاشان بۆ {{بنز|ماتانزاس|en|Matanzas}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Conner Gorry|نووسەر٢=David Stanley|سەردێڕ=Cuba|ناونیشان=https://archive.org/details/cuba00gorr|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ژپنک=٩٧٨-١-٧٤٠٥٩-١٢٠-١|پەڕە=[https://archive.org/details/cuba٠٠gorr/page/١٤٢ ١٤٢]}}</ref> === تراموای === [[File:Havana tram surf.jpg|thumb|تۆڕی ترامی هاڤانا لە ساڵی ١٩٥٠دا]] هاڤانا تا ساڵی ١٩٥٢ سیستەمێکی ترامی بەڕێوەدەبرد، کە وەک سیستەمێکی {{بنز|عەرەبانەی ئەسپ|en|horsecar}} بە ناوی Ferro Carril Urbano de la Habana لە ساڵی ١٨٥٨ دەستی پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tramz.com/cu/hb/hb.html|سەردێڕ=The Tramways of Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200121091121/http://www.tramz.com/cu/hb/hb.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٣ لەگەڵ کۆمپانیای ڕکابەری گواستنەوەدا یەکیگرت وەک Empresa del Ferro-Carril Urbano y Omnibus de La Habana و دواتر لە ساڵی ١٩٠٠ لەژێر دەستی خاوەنە بیانییە نوێیەکاندا بەناوی کۆمپانیای هێڵی ئاسنینی کارەبایی هاڤانا کارەبایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tramz.com/cu/hb/hbb.html|سەردێڕ=The Tramways of Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200122140446/http://www.tramz.com/cu/hb/hbb.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کەمبوونەوەی سەرنشینان بووە هۆی ئیفلاسبوون لە ساڵی ١٩٥٠ و خاوەنی نوێ Autobus Modernos SA وازی لە سیستەمەکە هێنا لە بەرژەوەندیی پاسەکان و عەرەبانە ماوەکانیش لە ساڵی ١٩٥٢ فرۆشران بە ماتانزاس.{{Citation needed|date=December 2021}} === ڕێگاوبانەکان === تۆڕی ڕێگاوبانی شارەکە تا ڕادەیەک بەرفراوانە، و شەقامی فراوان، ڕێگای سەرەکی و ڕێگای گەیشتنی گەورەی بۆ شارەکە هەیە وەک ئەوتۆپیستا ناسیۆناڵ (A1)، {{بنز|کارێتێرا سێنتراڵ (کووبا)|en|Carretera Central (Cuba)|lt=کارێتێرا سێنتراڵ}} و {{بنز|ڤیا بلانکا (کووبا)|en|Via Blanca (Cuba)|lt=ڤیا بلانکا}}. تۆڕی ڕێگاوبانەکان لە سەردەمی ئیسپانییەکانەوە لە قۆناغی دروستکردن و گەشەکردندایە بەڵام بەهۆی کەمیی چاککردنەوەوە ڕووبەڕووی تێکچوونێکی گەورە بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Transporte publico en La Habana|ناونیشان=http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/|بڵاوکەرەوە=Mundo Viajero|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110903022831/http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێگا خێراکان ({{بنز|ڕێگای خێرا|en|Controlled-access highway|lt=ئۆتۆپیستاکان}}) بریتین لە: * A1 – ئەوتۆپیستا ناسیۆناڵ، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|سانتا کلارا، کووبا|en|Santa Clara, Cuba|lt=سانتا کلارا}} و {{بنز|سانکتی سپیریتوس، کووبا|en|Sancti Spiritus, Cuba|lt=سانکتی سپیریتوس}}، لەگەڵ بەشی کورتی زیادە لە نزیک سانتیاگۆ و گوانتانامۆ * A4 – ئەوتۆپیستا ئێستێ-ئۆستێ، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|پینار دێل ڕیۆ|en|Pinar del Río}} * ڤیا بلانکا، بۆ ماتانزاس و {{بنز|ڤارادێرۆ|en|Varadero}} * ڕێگای ئەڵقەیی هاڤانا ({{langx|es|Primer anillo|links=no}})، کە لە {{بنز|تونێلی هاڤانا|en|Havana tunnel|lt=تونێل}}ێکەوە لەژێر دەروازەی کەنداوی هاڤانادا دەست پێدەکات * ئەوتۆپیستا دێل مێدیۆدیا، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|سان ئەنتۆنیۆ دێ لاس بانیۆس|en|San Antonio de los Baños}} * ئۆتۆپیستایەک لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|مێلێنا دێل سور|en|Melena del Sur}} * ئۆتۆپیستایەک لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|ماریێل، کووبا|en|Mariel, Cuba|lt=ماریێل}} == پەروەردە == {{Further|{{بنز|پەروەردە لە کووبا|en|Education in Cuba}}}} {{Recentism|date=December 2021}} [[File:Facultad de Matemáticas y Ciencias de la Computación.JPG|thumb|کۆلێژی بیرکاری و زانستی کۆمپیوتەر، زانکۆی هاڤانا]] حکوومەتی نیشتمانی هەموو بەرپرسیاریەتییەکی پەروەردە لە ئەستۆ دەگرێت، و قوتابخانەی سەرەتایی، ناوەندی، و ڕاهێنانی پیشەیی گونجاو لە سەرتاسەری کووبادا هەن. قوتابخانەکان کوالێتییان جیاوازە و پەروەردە لە هەموو ئاستەکاندا بێبەرامبەر و زۆرەملێیە جگە لە خوێندنی باڵا، کە ئەویش بێبەرامبەرە. زانکۆی هاڤانا، کە لە بەشی ڤێدادۆی هاڤانا هەڵکەوتووە، لە ساڵی ١٧٢٨ دامەزراوە و وەک دامەزراوەیەکی پێشەنگی خوێندنی باڵا لە {{بنز|نیوەگۆی ڕۆژاوا|en|Western Hemisphere}} سەیر دەکرا. ماوەیەکی کورت دوای شۆڕش، زانکۆکە، و هەروەها هەموو دامەزراوە پەروەردەییەکانی تر، خۆماڵی کران. لەو کاتەوە چەندین زانکۆی تریش کراونەتەوە، وەک {{بنز|پۆلیتەکنیکی خۆسێ ئەنتۆنیۆ ئێچێڤێریا|en|Polytechnic José Antonio Echeverría|lt=پەیمانگای باڵای پۆلیتەکنیکی خۆسێ ئەنتۆنیۆ ئێچێڤێریا}} کە تێیدا زۆرینەی ڕەهای ئەندازیارانی ئەمڕۆی کووبای تێدا دەخوێنن. {{بنز|قوتابخانەی نیشتمانیی بالێی کووبا|en|Cuban National Ballet School}} بە ٤,٣٥٠ قوتابییەوە یەکێکە لە گەورەترین قوتابخانەکانی بالێ لە جیهاندا و بەپڕستیژترین قوتابخانەی بالێیە لە کووبا.<ref>{{in lang|es}} [http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html La Escuela Nacional de Ballet] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623000202/http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html |date=23 June 2009 }} – La Escuela desarrolla una experiencia única en el mundo, enmarcada en la Batalla de Ideas.</ref> == شوێنەوارەکان و سەنتەرە مێژووییەکان == [[File:James Gay Sawkins - Vista de la Plaza de San Francisco.jpg|thumb|دیمەنی {{بنز|گۆڕەپانی سان فرانسیسکۆ دێ ئاسیس|en|Plaza de San Francisco de Asís|lt=گۆڕەپانی سان فرانسیسکۆ}}ی هاڤانا لە ساڵی ١٨٤١ لەلایەن {{بنز|جەیمس جی. ساوکینز|en|James G. Sawkins}}ەوە]] * '''هاڤانای کۆن (Habana Vieja)''': کرۆکی شاری ڕەسەنی هاڤانا لەخۆدەگرێت. وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی یوونێسکۆ ڕاگەیەندرا. * '''{{بنز|مەیدانی ڤیێخا، هاڤانا|en|Plaza Vieja, Havana|lt=پلازا ڤیێخا}}''': گۆڕەپانێکە لە هاڤانای کۆن، شوێنی لەسێدارەدان، ڕێپێوانەکان، شەڕی گا، و ''{{بنز|فیستیڤاڵ|en|Festival|lt=ڤیستیڤاڵەکان}}'' بووە. * '''{{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña|lt=قەڵای سان کارلۆس دێ لا کابانیا}}''': قەڵایەکە کە دەکەوێتە لای ڕۆژهەڵاتی کەنداوی هاڤانا، لا کابانیا سەرنجڕاکێشترین قەڵایە لە سەردەمی ئیسپانییەکاندا، بەتایبەتی دیوارەکانی کە لە کۆتایی سەدەی ١٨ەمدا دروست کراون. * '''{{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|en|National Capitol of Cuba|lt=ئێل کاپیتۆلیۆ ناسیۆناڵ}}''': لە ساڵی ١٩٢٩ وەک ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران دروست کراوە، ئەم بینا زەبەلاحە بە قوبەکەی دەناسرێتەوە، کە زاڵە بەسەر ئاسۆی شارەکەدا. لە ناوەوەیدا سێیەم گەورەترین پەیکەری ناوماڵ لە جیهاندا هەیە، بە ناوی ''La Estatua de la República''. لەم ڕۆژانەدا، بارەگای {{بنز|ئەنجومەنی زانستیی کووبا|en|Cuban Academy of Sciences}} و مۆزەخانەی نیشتمانیی مێژووی سروشتی لە ناو بیناکەدان و گەورەترین کۆمەڵەی مێژووی سروشتی لە وڵاتەکەدا لەخۆدەگرێت. * '''{{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes del Morro|lt=قەڵای ئێل مۆرۆ}}''': قەڵایەکە کە دەروازەی کەنداوی هاڤانا دەپارێزێت؛ قەڵای مۆرۆ بەهۆی هەڕەشەی چەتەکانی دەریا بۆ سەر بەندەرەکە دروست کرا. * '''{{بنز|کاستیلۆ دێ لا ڕیال فوێرسا|en|Castillo de la Real Fuerza|lt=قەڵای سان سەلڤادۆر دێ لا پونتا}}''': قەڵایەکی بچووکە کە لە سەدەی ١٦ەمدا دروست کراوە، لە خاڵی چوونەژوورەوەی ڕۆژاوا بۆ بەندەری هاڤانا، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە پاراستنی هاڤانا لە ماوەی سەدەکانی سەرەتای بوونی ئیسپانییەکان. نزیکەی بیست تۆپی کۆن و ئەنتیکەی سەربازی لەخۆدەگرێت. * '''{{بنز|مەسیحی هاڤانا|en|Christ of Havana}}''': پەیکەری مەڕمەڕیی ٢٠ مەتریی مەسیحی هاڤانا (١٩٥٨) لە لای ڕۆژهەڵاتی گردەکەی کەنداوەکەوە شارەکە پیرۆز دەکات، زۆر هاوشێوەی {{بنز|مەسیحی ڕزگارکەر (پەیکەر)|en|Christ the Redeemer (statue)|lt=مەسیحی ڕزگارکەر}}ی بەناوبانگ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ. * '''{{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Great Theatre of Havana}}''': ئۆپێراخانەیەکە کە بە تایبەتی بە خاوەندارێتیی تیپی نیشتمانیی بالێی کووبا بەناوبانگە، هەندێک جار میوانداریی نمایشەکانی ئۆپێرای نیشتمانی دەکات. شانۆکە هەروەها وەک هۆڵی کۆنسێرت ناسراوە، هۆڵی {{بنز|گارسییا لۆرکا|en|Federico García Lorca|lt=گارسییا لۆرکا}}، کە گەورەترینە لە کووبا. * '''{{بنز|مالێکۆن، هاڤانا|en|Malecón, Havana|lt=مالێکۆن/دیواری دەریا}}''': ئەو شەقامەیە کە بە درێژایی کەناراوەکانی باکووری شارەکە دەڕوات، لە تەنیشت {{بنز|بەربەستی دەریا|en|seawall}}کەوە. مالێکۆن بەناوبانگترین شەقامی هاڤانایە، بە خۆرئاوابوونەکانی ناسراوە. * '''{{بنز|هۆتێل ناسیۆناڵ دێ کووبا|en|Hotel Nacional de Cuba}}''': هۆتێلێکی نیشتمانیی شێوازی {{بنز|ئارت دیکۆ|en|Art Deco}}یە کە لە ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا وەک کۆمەڵگەیەکی قومار و کاتبەسەربردن بەناوبانگ بوو. * '''{{بنز|مۆزەخانەی شۆڕش (کووبا)|en|Museum of the Revolution (Cuba)|lt=مۆزەخانەی شۆڕش}}''': لە ناو {{بنز|کۆشکی سەرۆکایەتی|en|Presidential Palace}}ی پێشوودایە، لەگەڵ یەختی {{بنز|گرانما (یەخت)|en|Granma (yacht)|lt=گرانما}} کە لە پشت مۆزەخانەکەوە نمایش کراوە. * '''{{بنز|گۆڕستانی کۆڵۆن، هاڤانا|en|Colon Cemetery, Havana|lt=گۆڕستانی کریستۆڤاڵ کۆلۆن}}''': گۆڕستانێک و مۆزەخانەیەکی کراوەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.carilat.de/stories/cubas_necropolis.htm |سەردێڕ=Havana's magnificent necropolis tells a story of wealth and freedom |بڵاوکەرەوە=Carilat.de |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090801201611/http://www.carilat.de/stories/cubas_necropolis.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێکە لە بەناوبانگترین گۆڕستانەکانی ئەمریکای لاتین، بە جوانی و شکۆمەندییەکەی ناسراوە. گۆڕستانەکە لە ساڵی ١٨٧٦ دروست کراوە و نزیکەی یەک ملیۆن گۆڕی تێدایە. هەندێک لە بەردی گۆڕەکان بە پەیکەرەکانی ڕامۆس بلانکۆس، لە نێوان ئەوانی تردا، ڕازێنراونەتەوە. == کلتوور == === هێماکان === {{Main|{{بنز|نیشانی هاڤانا|en|Coat of arms of Havana}}}} [[File:Coat of arms of La Habana.svg|thumb|upright|نیشانی لا هابانا]] نیشانی هاڤانا لە سێ قەڵا پێکدێت کە نوێنەرایەتیی ئەو سێ قەڵایە دەکەن کە بەرگرییان لە شارەکە دەکرد: قەڵای فوێرسا، قەڵای مۆرۆ و قەڵای پونتا. کلیلەکە نوێنەرایەتیی ئەوە دەکات کە هاڤانا دەروازەی چوونە ژوورەوەی {{بنز|جیهانی نوێ|en|New World}} بووە. قەڵغانەکە، کە لە لایەکەوە بە لقێکی بەڕوو و لە لایەکی ترەوە بە {{بنز|تاجەگوڵینەی لاورێل|en|laurel wreath}} پشتگیری کراوە، هێمایە بۆ هێزی نەتەوەکە، تاجەگوڵینەی لاورێلیش بۆ شەرەف و شکۆمەندییە. ئەم هێمایانە نوێنەرایەتیی مافەکانی مرۆڤ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opushabana.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=260&Itemid=43|سەردێڕ=El escudo de la villa de La Habana|یەکەم=Alicia Melis|دوایین=Cappa|وێبگە=www.opushabana.cu|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220607193212/http://www.opushabana.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=260&Itemid=43|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === تەلارسازی === هاڤانا شێوازی جۆراوجۆری تەلارسازی هەیە، لە قەڵاکانی سەدەی ١٦ەمەوە، تا باڵەخانە بەرزە مۆدێرنەکان. بارودۆخی ئێستای زۆرێک لە پێکهاتەکان لە دوای ساڵی ١٩٥٩ەوە تێکچووە یان ڕووخێندراون، لەوانەش ڕووخاندنی {{بنز|مەیدانی ڤاپۆر، هاڤانا|en|Plaza del Vapor, Havana|lt=مەیدانی ڤاپۆر}}، کە لە ساڵی ١٨٣٥ لەلایەن تەلارسازەکەی {{بنز|کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا|en|Palacio de la Marquesa de Villalba}}، یۆجێنیۆ ڕاینێری سۆرێنتینۆ، باوکی {{بنز|ئێوخێنیۆ ڕاینێری پیێدرا|en|Eugenio Rayneri Piedra}} تەلارسازەکەی کاپیتۆلیۆی ساڵی ١٩٢٩ دروست کرابوو. مەیدانی ڤاپۆر لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن حکوومەتی نوێی شۆڕشگێڕەوە ڕووخێندرا.{{efn|مەیدانی ڤاپۆر لە ساڵی ١٩٥٩ ڕووبەڕووی چارەنووسێکی هاوشێوەی بازاڕی خۆراکی پاریس {{بنز|لێ ئال|en|Les Halles}} بووەوە لە ساڵی ١٩٧١دا. لێ ئال، کە نەیدەتوانی کێبڕکێ لە بازاڕی ئابووریی نوێدا بکات و پێویستی بە چاککردنەوەی گەورە هەبوو، ئەو ژینگە ڕەنگاوڕەنگەی کە سەردەمانێک پەیوەست بوو بە ناوچە قەرەباڵغەکەی دوکانەکانی بازرگانانەوە، بە تەواوی نەما کاتێک لێ ئال هەڵوەشێنرایەوە؛ بازاڕی کۆمەڵە گوازرایەوە بۆ دەوروبەری شار لە {{بنز|مەرشێ دێ ئینتێریت ناسیۆناڵ دێ ڕەنجیس|en|Marché d'Intérêt National de Rungis|lt=ڕەنجیس}}. دوو لە کۆشکە شووشە و ئاسنینەکانی بازاڕەکە هەڵوەشێنرانەوە و لە شوێنی تر دووبارە دروستکرانەوە؛ یەکێکیان لە دەوروبەری پاریس لە {{بنز|نۆژەن-سور-مارن|en|Nogent-sur-Marne}}، ئەوی تریان لە {{بنز|یۆکۆهاما|en|Yokohama}}، ژاپۆن.<ref name="auto">Parimage, "Les Halles, The New Heart of Paris". Mairie de Paris and SemPariSeine, July 2012.</ref> لە سەرەتای شۆڕشی ١٩٥٩ فیدڵ کاسترۆ فەرمانی دا بە وەستاندنی هەموو بیناسازییەک لە کووبا، و ڕووخاندنی مەیدانی ڤاپۆر؛ ''وەزارەتی تەندروستیی گشتی'' مەیدانی ڤاپۆری بە ناتەندروست ڕاگەیاند و فرۆشیارەکانی لەسەر زەوییەکانی شەقامی ئامیستاد لە نێوان شەقامەکانی ئێسترێیا و مۆنتێ نیشتەجێ کردەوە کە ئەکادیمیای سەمای مەریخ و بێلۆنای ڕووخێندراو بۆ چەندین ساڵ تێیدا کاری دەکرد. ''پەیمانگای نیشتمانیی پاشەکەوت و نیشتەجێبوون'' (INAV) جێگەی لۆتەری نیشتمانیی باتیستای گرتەوە، کە لەلایەن حکوومەتی شۆڕشگێڕەوە هەڵوەشێنرابووەوە، و لۆتەرییەکی نوێ بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ بیناسازیی نوێ، و بە سەرپەرشتیی پاستۆریتا نونیێز کە پڕۆژەی ئەوەی کرد کە بینایەکی نوێ و مۆدێرن، نەک جیاواز لەوانەی کە لەلایەن {{بنز|خۆسێپ لویز سێرت|en|Josep Lluís Sert}}ەوە پێشنیار کرابوون ساڵێک پێشتر لە {{بنز|پلان پیلۆتۆی هاڤانا|en|Havana Plan Piloto}}ی ١٩٥٥-١٩٥٨ی خۆیدا ئێستا لە شوێنە بەتاڵەکەدا دروست بکرێت.<ref name="fracasados">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://carlosbua.com/los-proyectos-inconclusos-o-fracasados-de-fidel-castro/|سەردێڕ=Los proyectos inconclusos o fracasados de Fidel Castro|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200108124810/http://carlosbua.com/los-proyectos-inconclusos-o-fracasados-de-fidel-castro/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}{{efn|(INAV) دەزگایەکی دەوڵەتییە کە بە ئامانجی دروستکردنی خانوو بۆ هەموو ئەو کووباییانەی کە نەیانبوو لە ڕێگەی لۆتەرییەوە دروست کرا،<ref name="fracasados"/>}} چەندین داڕمانی بیناکان لە سەرتاسەری شارەکەدا بووەتە هۆی برینداربوون و گیانلەدەستدان بەهۆی کەمیی چاککردنەوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-17935769|سەردێڕ=Cuba's crumbling buildings mean Havana housing shortage|دوایین=Rainsford|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٢|newspaper=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|زمان=en-GB|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170224132501/http://www.bbc.com/news/world-latin-america-17935769|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.havanatimes.org/?p=112640|سەردێڕ=Old Havana Building Collapse Kills Four - Havana Times.org|وێبگە=www.havanatimes.org|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٥|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170224141543/http://www.havanatimes.org/?p=112640|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== ئیسپانی ==== [[File:Parte lateral del Castillo de la Real Fuerza.jpg|thumb|[[Castillo de la Real Fuerza|قەڵای لا ڕیال فوێرسا]]، ١٥٧٧]] سامانەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە دەهێنرانە ناو هاڤانا و بەناو هاڤانادا تێدەپەڕین چونکە خاڵێکی سەرەکیی گواستنەوە بوو لە نێوان جیهانی نوێ و جیهانی کۆندا. لە ئەنجامدا، هاڤانا قەڵابەندترین شار بوو لە ئەمریکاکاندا. زۆربەی نموونەکانی تەلارسازیی سەرەتایی دەکرێت لە قەڵا سەربازییەکاندا ببینرێن وەک لا فۆرتالێزا دێ سان کارلۆس دێ لا کابانیا (١٥٥٨-١٥٧٧) کە لەلایەن باتیستا ئەنتۆنێلییەوە دیزاین کرابوو و قەڵای مۆرۆ (١٥٨٩-١٦٣٠). ئەمە دەکەوێتە دەروازەی کەنداوی هاڤانا و تێڕوانینێک دەدات لە باڵادەستی و سامانی ئەوکاتە. هاڤانای کۆن هەروەها بە دیوارێکی بەرگری دەپارێزرا کە لە ساڵی ١٦٧٤ دەستی پێکردبوو بەڵام کاتێک لە ساڵی ١٧٦٧ تەواو بوو پێشتر لە سنوورەکانی تێپەڕیبوو، کە بوو بە گەڕەکی نوێی سێنترۆ هابانا. کاریگەریی شێوازە جیاوازەکان و کلتوورەکان دەکرێت لە تەلارسازیی ئیسپانیی هاڤانادا ببینرێت، لەگەڵ کۆمەڵێک جۆراوجۆر لە {{بنز|هونەری مودیخار|en|Mudéjar art|lt=تەلارسازیی مودیخار}}، {{بنز|تەلارسازیی ئیسپانی|en|Spanish architecture|lt=ئیسپانی}}، {{بنز|تەلارسازیی ئیتاڵیا|en|Architecture of Italy|lt=ئیتاڵی}}، {{بنز|تەلارسازیی یۆنانیی کۆن|en|Ancient Greek architecture|lt=یۆنانی}} و {{بنز|تەلارسازیی ڕۆمانی|en|Roman architecture|lt=ڕۆمانی}}. {{بنز|سیمیناری سان کارلۆس و سان ئەمبڕۆسیۆ|en|San Carlos and San Ambrosio Seminary}} (سەدەی ١٨ەم) نموونەیەکی باشە لە تەلارسازیی سەرەتاییی ژێر کاریگەریی ئیسپانی. کڵێسای سەرەکیی هاڤانا (١٧٤٨-١٧٧٧) کە زاڵە بەسەر گۆڕەپانی کاتێدراڵدا (١٧٤٩) باشترین نموونەی بارۆکی کووباییە. لە دەوروبەریدا کۆشکەکانی پێشووی کاونت دێ کاسا-بایۆنا (١٧٢٠-١٧٤٦) مارکیس دێ ئارکۆس (١٧٤٦) و مارکیس دێ ئاگواس کلاراس (١٧٥١-١٧٧٥) هەن. {{بنز|کڵێسای ڕۆحی پیرۆز، هاڤانا|en|Iglesia del Espíritu Santo, Havana|lt=کڵێسای ڕۆحی پیرۆز}} لە ساڵی ١٦٣٨دا تەرخان کرا. ڕۆحی پیرۆز چەندین تابلۆی شایەنی سەرنجی تێدایە لەوانەش مەسیحێکی دانیشتووی دوای-لەخاچدان لەسەر دیواری ڕاست، و کاتاکۆمبەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sacred-destinations.com/cuba/havana-iglesia-del-espiritu-santo|سەردێڕ=Sacred Destinations_havana-iglesia-del-espiritu-santo|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181105202757/http://www.sacred-destinations.com/cuba/havana-iglesia-del-espiritu-santo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە یەکێک لە کۆنترین پەرستگاکانی هاڤانا دادەنرێت و دەوترێت کە سەرنجڕاکێشیی سەرەکییەکەی لە بنەڕەتدا لە سادەیی بیناسازییە بەردینە جوانەکەیدایە.{{citation needed|date=August 2022}} کڵێساکە لە ساڵی ١٦٤٨ نۆژەنکرایەوە و فراوان کرا و پلەی پەرەشی پێدرا. لە سەردەمی ئیسپانییەکاندا گرنگییەکی ناوازەی هەبوو، چونکە بەپێی {{بنز|فەرمانی پاپایی|en|Papal Bull}}یەکی ساڵی ١٧٧٢ و بڕوانامەیەکی شاهانەی ساڵی ١٧٧٣، لەلایەن {{بنز|چارلزی سێیەمی ئیسپانیا|en|Charles III of Spain}}ەوە، بە "Única Iglesia inmune en esta ciudad, construida en 1855." ("تاکە کڵێسای پارێزراو لەم شارەدا، کە لە ١٨٥٥ دروست کراوە") ڕاگەیەندرا، کە واتای ئەوە بوو هەر تاکێکی داواکراو دەیتوانی ئەمپارۆ (پەناگە) تێیدا بدۆزێتەوە لە دژی کردەوەی دەسەڵاتداران یان دادپەروەری. تابلۆیەکی کانزایی لە بناری تاوەری زەنگەکەدا شایەدیی ئەم ڕاستییە دەدات.{{citation needed|date=August 2022}} گەورەترین سەرنجڕاکێشیی کڵێسای ڕۆحی پیرۆز لە ڕوانگەی تەلارسازییەوە لە سادەیی بیناسازییە بەردینە مەرجانییەکەی و نەبوونی ڕازاندنەوەی گرانبەهادایە.<ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.spc.int/DigitalLibrary/Doc/FAME/Reports/Anon_52_Coral_Building_Material.pdf|سەردێڕ=Coral as a Building_Material|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121224062446/http:// ۆس، لە ساڵی ١٦٦٤ فەرمانی دا بە دروستکردنی نەخۆشخانەیەک بۆ ژنان و کڵێسایەکی لکێنراو بەخشرابوو بە {{بنز|فرانسیسی پاولا|en|Francis of Paola|lt=قەشە فرانسیسی پاولا}} کە یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی ڕێبازی کاسۆلیکی ڕۆمانیی {{بنز|مینیمەکان (ڕێبازی ئایینی)|Minim (religious order)|نەخۆشخانەی سان فرانسیسکۆ دێ پاولا بۆ ژنان لە ساڵی ١٦٧٢ دەستی بە کارەکانی کرد، کە بە زۆری لە بارودۆخێکی قەرەباڵغدا پێشوازی لە نەخۆشە دەروونییە ڕەشپێست و سپیپێستەکان دەکرد. دیمەنی خەمۆکی بیناکە و هاواری ژنە نەخۆشەکان وایکردبوو ئەم شوێنە ببێتە شوێنێکی ناسراو لە ناوچەکەدا، بەڵام نەک لەبەر ئەو هۆکارانەی کە نەخۆشخانەکان حەز دەکەن پێی بناسرێن، بەڵکو وەک ئاماژەیەکی خەمناک. لە ڕۆمانی مەزنی کرایۆڵی سەدەی ١٩ەمدا، سێسیلیا ڤالدێس لە نووسینی سیریلۆ ڤییاڤێردێ، کڵێسا-نەخۆشخانەکە چەندین جار ئاماژەی پێدەکرێت چونکە، گوایە، دایکی سێسیلیا لەوێدا بەند کرابوو کاتێک توانای مێشکی لەدەستدا دوای کێشە و نەهامەتییەکانی پەیوەندییە خۆشەویستییەکەی لەگەڵ دۆن کاندیدۆ گامبۆا.}} هەردوو بیناکە لە ساڵی ١٧٣٠ بەهۆی زریانێکەوە بە تەواوی وێران بوون و لە ساڵی ١٧٤٥ بە شێوازی بارۆکی کە ئەمڕۆ دەبینرێت دووبارە دروستکرانەوە و گەورە کران.<ref name=vieja/> ==== نیۆکلاسیک ==== {{بنز|تەلارسازیی نیۆکلاسیک|Neoclassical architecture|ژان-کلۆد نیکۆلا فۆرێستیێ|Jean-Claude Nicolas Forestier}}، سەرۆکی پلاندانانی شارنشینی لە پاریس بۆ ماوەی پێنج ساڵ گوازرایەوە بۆ هاڤانا بۆ هاریکاریکردن لەگەڵ تەلارسازەکان و دیزاینەرانی دیمەنی سروشتی. لە پلاندانانی سەرەکی شارەکەدا ئامانجی ئەوە بوو کە هاوسەنگییەکی گونجاو لە نێوان فۆرمی بیناسازی کلاسیک و دیمەنی سروشتی خولگەیی دروست بکات. ئەو تۆڕی ڕێگاوبانەکانی شارەکەی لە ئامێز گرت و بەیەکەوەی بەستنەوە لە هەمان کاتدا جەختی لەسەر شوێنەوارە دیارەکان دەکردەوە. کاریگەرییەکەی شوێنەوارێکی گەورەی لەسەر هاڤانا بەجێهێشتووە هەرچەندە زۆرێک لە بیرۆکەکانی بەهۆی {{بنز|قەیرانی ئابووریی مەزن|Great Depression|ڤێدادۆ|Vedado|thumb|left|کۆشکی ڤیلالبا، وێنەی ١٨٩٨]] لە ساڵی ١٨٧٥ دروست کراوە، لە ڕێپارتۆ دێ لاس لاس مورایاس، (شریتێکی زەویی فراوان کە دوای ڕووخاندنی دیوارەکانی شار لە ساڵی ١٨٦٣ مایەوە)، کاری تەلارساز یۆجێنیۆ ڕاینێری ئی سۆرێنتینۆ بوو.{{efn|یۆجێنیۆ ڕاینێری ئی سۆرێنتینۆ باوکی {{بنز|ئێوخێنیۆ ڕاینێری پیێدرا|Eugenio Rayneri Piedra}} تەلارسازی {{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|National Capitol of Cuba}} لە دەوروبەری ساڵی ١٨٨٠ کۆشکەکە خاوەندارێتی دەکرا لەلایەن کاونتی کاسا مۆرێ. کارگەی تووتنی "لا فلۆر دێ خۆسێ موریاس" لە بیناکەدا دامەزرا. دواتر، لە ڕێگەی قۆستنەوەی کرێکانەوە، بوو بە خانوویەکی کرێچیانە. لە ساڵی ١٩٥١ هەندێک لە شوێنەکانی تەرخان کران بۆ نیشتەجێبوون. لە نهۆمی سەرەوەیدا، سەنتەری ئیسپانی و سەنتەری ئیسرائیلیی کووبا بارەگایان هەبوو. کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا و {{بنز|مەیدانی ڤاپۆر، هاڤانا|Plaza del Vapor, Havana|وێبگە=Facebook|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> موڵکەکە، لە دوای {{بنز|کۆشکی ئالداما|Palacio de Aldama}}، بەهێزترین نموونەی نیۆکلاسیزمی کووباییە. کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا لەسەر شێوازی نیۆکلاسیکییە، و لەوانەیە تەنها لە هاڤانا بەراورد بکرێت – بەپێی وتەی ئالینا کاستێلانۆس – بە کۆشکی ئالداما. بەڵام لە کاتێکدا ئەمیان ڕازاندنەوەکە سنووردار دەکات بە باریکیی سروشتی کۆڵۆنەکان، بە کلاسیکترین شێوەی پارتێنۆنی یۆنانی، ئەوی تریان وردەکاریی ڕۆمانی و ڕێنێسانس بەکاردەهێنێت، بۆیە، کەوانەکان لەسەر کۆڵەکەکاندان، و بیناکە بە کۆرنیسێکی بەرچاو تاجدار کراوە. ڕازاندنەوە نیۆکلاسیکییەکە هەروەها دەکرێت لە بەرگی پەنجەرەکاندا ببینرێت، کە شێوەی جێگرەوەی پێدیمێنتی سێگۆشە یان نیوە بازنەیی وەردەگرن، و شووشە بەسەر دەرگاکەدا، هاوشێوەی {{بنز|Palacio de Aldama}} کۆشکێکی نیۆکلاسیکییە کە دەکەوێتە بەرامبەری پێچەوانەی {{بنز|کامپۆ دێ مارتێ، هاڤانا|Campo de Marte, Havana|هۆتێلی ڕۆیاڵ پاڵم (هاڤانا)، دەروازە، نزیکەی ١٩٣٠]] هۆتێلی ڕۆیاڵ پاڵم دەکەوێتە سەر گۆشەی سان ڕافایل و ئیندۆستریا. وەک "ئێدیفیسیۆ لویز. ئی. دێل ڤایێ" کرایەوە، وەک ڕێزێک بۆ گەورە سەرمایەداری شەکر کە خاوەنی بیناکە بوو. هەرچەندە زوو فرۆشرا بە کەسێکی کەنەدی بە ناوی ویڵبێر ئی. تۆدگام، کە گۆڕی بۆ هۆتێلە بەناوبانگەکەی ڕۆیاڵ پاڵم.<ref name="Royal">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بینای باکاردی]] {{بنز|بینای باکاردی (هاڤانا)|Bacardi Building (Havana)|هاڤانای کۆن|Old Havana}}. بیناکە لەسەر شێوازی {{بنز|ئارت دیکۆ|art deco}}یە کە لە دەیەکانی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا باو بوو. بینای باکاردی دیزاین کرابوو بۆ ئەوەی ببێتە بارەگای سەرەکیی کۆمپانیای ڕۆمی {{بنز|باکاردی|Bacardi}}؛ لە سەرەتای ساڵانی ١٩٦٠ەکاندا لەلایەن حکوومەتەکەی کاسترۆوە خۆماڵی کرا. لە ساڵی ٢٠٠١دا، بیناکە لەلایەن کۆمپانیایەکی بیناسازی ئیتاڵییەوە نۆژەن کرایەوە. بەشی ناوەوەی ڕازاندنەوە ڕەسەنەکانی لە مەڕمەڕ و گڕانیتدا پاراستووە. بە یەکێک لە باشترین بیناکانی {{بنز|Art Deco}} لە ئەمریکای لاتین دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بینای لۆپێز سێرانۆ]] لەلایەن تەلارساز ڕیکاردۆ میرا لە ساڵی ١٩٢٩ دیزاین کراوە، کە لە ساڵی ١٩٤١ کتێبفرۆشیی La Moderna Poesia لەسەر شەقامی ئۆبیسپۆ بۆ هەمان خاوەن دیزاین کرد، {{بنز|بینای لۆپێز سێرانۆ|López Serrano Building}} بەرزترین بینای نیشتەجێبوون بوو لە کووبا تا دروستکردنی {{بنز|بینای فۆکسا|FOCSA Building}} لە ساڵی ١٩٥٦دا. دروستکردنی بیناکە لەلایەن خۆسێ ئەنتۆنیۆ لۆپێز سێرانۆوە پێشنیار کرا، کە بڵاوکەرەوەیەک بوو و La Moderna Poesíaی بەڕێوەدەبرد.<ref name=paseosporlahabana>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=Paseos por la Habana .com |تەلارسازیی مۆدێرنیست|modernist architecture}}، کە بە بینا کوالێتی بەرزەکان ناسراوە، بەشێکی زۆری شارەکەی گۆڕی. نموونەکان بریتین لە {{بنز|هۆتێلی هیلتۆن|Hilton Hotel|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ CMQ|Radiocentro CMQ Building}} لە ١٩٥٥ لەلایەن {{بنز|مارتین دۆمینگێز ئێستێبان|Martín Domínguez Esteban}} تەلارسازی {{بنز|FOCSA Building}} لە ١٩٥٦، و {{بنز|بینای دڵنیایی پزیشکی، هاڤانا|Edificio del Seguro Médico, Havana|ئەنتۆنیۆ کینتانا سیمۆنێتی|Antonio Quintana Simonetti}}ەوە.{{citation needed|هۆتێل هابانا لیبرێ دەکەوێتە سەنتەریترین گۆشەی ڤێدادۆوە.]] هۆتێلی {{بنز|تریپ هابانا لیبرێ|Tryp Habana Libre}} یەکێکە لە هۆتێلە گەورەکان لە {{بنز|کووبا|Cuba}}، کە لە {{بنز|Vedado}}، هاڤانا هەڵکەوتووە. هۆتێلەکە ٥٧٢ ژووری هەیە<ref>[http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre Tryp Habana Libre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre |date= ٥ی نیسانی ٢٠٢٣ }}</ref> [[File:Martín Domínguez Esteban FOCSA.jpg|دیمەنی ئاسمانی بینای فۆکسا لە ڕۆژاواوە، بە ڕاڕەوە هەڵواسراوەکانەوە، نزیکەی ١٩٥٨]] {{بنز|FOCSA Building}} بلۆکێکی نیشتەجێبوونە لە گەڕەکی ڤێدادۆی هاڤانا، کووبا. بە ناوی کۆمپانیای بەڵێندەری ''Fomento de Obras y Construcciones, Sociedad Anónima''ەوە ناونراوە، و تەلارسازەکان بریتی بوون لە ئێرنێستۆ گۆمێز سامپێرا (١٩٢١-٢٠٠٤)، مێرسێدێس دایاز (هاوسەرەکەی)، و {{بنز|Martín Domínguez Esteban}} (١٨٩٧-١٩٧٠)، کە تەلارسازی {{بنز|Radiocentro CMQ Building}} بوو. ئەندازیاری پێکهاتەیی لویز سایێنز دوپلاسێ بوو، لە کۆمپانیای Sáenz, Cancio & Martín، و پرۆفیسۆری ئەندازیاری لە {{بنز|زانکۆی هاڤانا|University of Havana}}. ئەندازیارە شارستانییەکان بارتۆلۆمێ بێستارد و مانوێل پادرۆن بوون. گوستاڤۆ بێکێر و فێرناندۆ ئێچ. مێنێسێس ئەندازیاری میکانیکی و کارەبایی بوون، بە ڕێککەوت.<ref name=Fox>Fox, Arthur. "Concrete Apartment House 39 Stories High." Engineering News Record 7/1955:34-37. Print.</ref><ref name=Cuevas /> دەکەوێتە سەر شوێنێک کە سنووردارە بە شەقامەکانی ١٧ و M و شەقامەکانی ١٩ و N لە {{بنز|Vedado}}.<ref name=Cuevas>Juan de las Cuevas Toraya, published in 2001.[http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html arquitecturacuba.blogspot.com] {{Webarchive|right|{{بنز|Antonio Quintana Simonetti}} {{بنز|ئێدیفیسیۆ دێل سێگورۆ مێدیکۆ، هاڤانا|Edificio del Seguro Médico, Havana}}، ١٩٥٨]] {{بنز|ئێدیفیسیۆ دێل سێگورۆ مێدیکۆ|Edificio del Seguro Médico}} بینایەکی بازرگانییە لە ئێل {{بنز|Vedado}}، هاڤانا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|Antonio Quintana Simonetti}}ەوە. ==== دیمەنی شار ==== {{Recentism|upright=1.5 |نەخشەی ناوچەکانی هاڤانا]] هاڤانای هاوچەرخ دەکرێت لە بنەڕەتدا وەک سێ شار لە یەک شاردا وەسف بکرێت: {{بنز|Old Havana}}، {{بنز|Vedado}}، و گەڕەکە نوێیەکانی دەوروبەری.<ref name=":2" /> هاڤانای کۆن، بە شەقامە تەسکەکانی و باڵکۆنە هەڵواسراوەکانیەوە، سەنتەری نەریتیی بەشێکە لە بازرگانی، پیشەسازی، و کاتبەسەربردنی هاڤانا، هەروەها ناوچەیەکی نیشتەجێبوونیشە. بۆ لای ڕۆژاوا بەشێکی نوێتر هەیە، کە چەقی بەستووە لەسەر ناوچەی سەرەوەی شار کە بە {{بنز|Vedado}} ناسراوە، و بووەتە ڕکابەری هاڤانای کۆن بۆ چالاکییە بازرگانییەکان و ژیانی شەوانە. بینای {{بنز|National Capitol Building (Havana)|کارگەی شاهانەی تووتنی پارتاگاس|Real Fabrica de Tabacos Partagás}}، کە یەکێکە لە کۆنترین کارگەکانی جگەرە لە کووبا، لەم ناوچەیەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ماریاناو|Marianao}} هەیە، کە یەکێکە لە بەشە نوێیەکانی شارەکە، و مێژووەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٢٠ەکان. هەندێک لە تایبەتمەندیی دەوروبەری شار دوای شۆڕش لەدەستچوو، چونکە زۆرێک لە ماڵەکانی دەوروبەری شار لەلایەن حکوومەتی کووباوە خۆماڵی کران بۆ ئەوەی وەک قوتابخانە، نەخۆشخانە، و نووسینگەی حکوومی خزمەت بکەن. چەندین یانەی تایبەتیی دەرەوەی شار گۆڕدران بۆ سەنتەری کاتبەسەربردنی گشتی. {{بنز|میرامار، هاڤانا|Miramar, Havana|قوتابخانەی نێودەوڵەتیی هاڤانا|International School of Havana}} لە گەڕەکی میراماردایە. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا زۆر بەش لە {{بنز|Old Havana}}، لەوانەش پلازا دێ ئارماس، بوون بە بەشێک لە پڕۆژەیەکی نۆژەنکردنەوەی پێشبینیکراوی ٣٥-ساڵەی چەندین ملیۆن دۆلاری، بۆ ئەوەی کووباییەکان قەدری ڕابردوویان بزانن و گەشتیاری بەرز بکەنەوە. لە دە ساڵی ڕابردوودا{{which|واتسۆن و قرشەکە|Watson and the Shark}}}} [[File:1920 Centro Asturiano1.jpg|thumb|left|{{بنز|مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکانی هاڤانا|en|Museo Nacional de Bellas Artes de La Habana|lt=مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکان}}، وێنەی ١٩٢٧]] {{بنز|مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکانی هاڤانا|en|Museo Nacional de Bellas Artes de La Habana|lt=مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکان}} مۆزەخانەیەکی هونەرە جوانەکانە کە هونەری کووبایی و نێودەوڵەتی نمایش دەکات. مۆزەخانەکە یەکێک لە گەورەترین کۆمەڵەکانی تابلۆ و پەیکەر لە ئەمریکای لاتین لەخۆدەگرێت و گەورەترینە لە ناوچەی کاریبیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historia del Museo Nacional|ناونیشان=http://www.museonacional.cult.cu/historia.php|ئیش=Museonacional.cult.cu|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110718163303/http://www.museonacional.cult.cu/historia.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> لەژێر سەرپەرشتی ''وەزارەتی کلتووری کووبا''دا، دوو شوێن داگیر دەکات لە دەوروبەری ''پاسیۆ دێل پرادۆ''ی هاڤانا، ئەمانەش بریتین لە ''کۆشکی هونەرە جوانەکان''، کە تەرخان کراوە بۆ هونەری کووبایی و ''کۆشکی سەنتەری {{بنز|ئاستوریاس|en|Asturias|lt=ئاستوری}}''، کە تەرخان کراوە بۆ هونەری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Centro Asturiano|ناونیشان=http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080212132521/http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٠٨|ئیش=MuseoNacional.cult.cu|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> کەلەپوورە هونەرییەکەی لە زیاتر لە ٤٥,٠٠٠ پارچە پێکهاتووە.<ref name="Mario_Muñoz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(ES) El Alma de la nación no se vende |ناونیشان=http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010822182815/http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ئیش=Cubaweb.cu |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە پایتەخت میوانداریی بارەگای سەرەکیی {{بنز|دامەزراوەی لودڤیگی کووبا|en|The Ludwig Foundation of Cuba}} دەکات لە ڤێدادۆ، کە لەلایەن کۆکەرەوە ئەڵمانییەکان پیتەر و ئیرێن لودڤیگەوە دامەزراوە، و ڕێکخراوێکی ناحکوومی و قازانج نەویستە بۆ بڵاوکردنەوە و پاراستنی هونەری کووبایی. هونەرمەندە دیارەکانی پەیوەست بە شارەکەوە بریتین لە {{بنز|فێدێریکۆ بێلتران ماسێس|en|Federico Beltrán Masses}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.beltranmasses.com/biografia-beltran-masses/ |سەردێڕ=Biografiá |زمان=Spanish |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513073202/http://www.beltranmasses.com/biografia-beltran-masses/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stairsainty.com/artist/federico-beltran-masses/ |سەردێڕ=Federico Beltran Masses |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=...the only child of Luis Beltran Fernandez Estepona, a former Spanish army officer stationed in Cuba, and Dona Mercedes Masses Olives, the daughter of a doctor from Lleida, Catalonia, who himself had married the daughter of a wealthy Spanish Cuban-landowner. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108192925/http://www.stairsainty.com/artist/federico-beltran-masses/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|ڤیکتۆر مانوێل گارسیا ڤالدێس|en|Víctor Manuel García Valdés}}،<ref>Cernuda Art: Victor Manuel Garcia; http://www.cernudaarte.com/artists/victor-manuel-garcia/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304060333/http://www.cernudaarte.com/artists/victor-manuel-garcia/ |date=2020-03-04 }}. Retrieved 12 September 2015</ref><ref name = AEX>Art Experts: Victor Manuel Garcia (1897–1969); http://www.artexpertswebsite.com/pages/artists/manuel.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180128132636/https://www.artexpertswebsite.com/pages/artists/manuel.php |date=28 January 2018 }}. Retrieved 12 August 2015</ref> و {{بنز|ویفرێدۆ لام|en|Wifredo Lam}}.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lahabana.com/guide/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151018234530/http://www.lahabana.com/guide/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|وێبگە=Havana City Guide|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref><ref name="afar.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afar.com/places/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam-la-habana|سەردێڕ=Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=www.afar.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212215647/https://www.afar.com/places/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam-la-habana|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === هونەرەکانی نمایش === [[File:Ballet Nacional de Cuba.jpg|thumb|left|بالێی نیشتمانیی کووبا نمایش دەکات لە شانۆی گەورەی هاڤانا]] لە بەرامبەر پارکی ناوەندیی هاڤانادا {{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Gran Teatro de La Habana}} هەیە بە شێوازی {{بنز|تەلارسازیی بارۆک|en|baroque architecture|lt=بارۆک}}، کە شانۆیەکە لە ساڵی ١٨٣٧ دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hashtaginfluence.com/places/grand-theater |سەردێڕ=170 Aniversario Gran Teatro |ئیش=#Influence |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190108051006/https://hashtaginfluence.com/places/grand-theater |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ئێستا نیشتمانی {{بنز|بالێی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Ballet}} و {{بنز|فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی بالێ لە هاڤانا|en|International Ballet Festival of Havana}}یە، کە یەکێکە لە کۆنترینەکان لە جیهانی نوێدا. ڕووبەری پێشەوەی بیناکە بە پەیکەرێکی بەرد و مەڕمەڕ ڕازێنراوەتەوە. هەروەها پارچە پەیکەرسازییەکانی تێدایە لەلایەن {{بنز|جوزێپێ مۆرێتی|en|Giuseppe Moretti}}ەوە،<ref>{{in lang|es}} [https://web.archive.org/web/20071020113649/http://www.radiohc.cu/espanol/turismo/kaleidoscopio/granteatro1.htm Radio Havana-Cuba]- Existen también piezas escultóricas en las cuatro cúpulas del techo realizadas por Giuseppe Moretti.</ref> کە نوێنەرایەتیی خوازەکان دەکەن بۆ وێناکردنی خێرخوازی، پەروەردە، مۆسیقا و شانۆ. شانۆ سەرەکییەکە هۆڵی {{بنز|فێدێریکۆ گارسییا لۆرکا|en|Federico García Lorca|lt=گارسییا لۆرکا}}یە، بە جێگەی دانیشتن بۆ ١,٥٠٠ کەس و باڵکۆنەکانەوە. لە شکۆمەندییەکانی مێژووە دەوڵەمەندەکەی؛ گۆرانیبێژی {{بنز|تێنۆر|en|tenor}}ی ئیتاڵی {{بنز|ئێنریکۆ کاروسۆ|en|Enrico Caruso}} تێیدا گۆرانی وتووە، سەماکاری بالێی ڕووسی {{بنز|ئانا پاڤلۆڤا|en|Anna Pavlova}} سەما تێیدا کردووە، و ئەکتەری فەڕەنسی {{بنز|سارا بێرنهارت|en|Sarah Bernhardt}} نواندنی تێدا کردووە. {{بنز|ئالیسیا ئالۆنسۆ|en|Alicia Alonso}} ''{{بنز|پریما بالێرینا ئاسۆلوتا|en|prima ballerina assoluta}}''یەکی کووبایی و کۆریۆگرافەر بوو کە کۆمپانیاکەی لە ساڵی ١٩٥٥دا بوو بە {{بنز|بالێی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Ballet|lt=بالێ ناسیۆناڵ دێ کووبا}}.<ref>Mary Clarke and [[David Vaughan (dance archivist)|David Vaughan]] (eds) 1977. ''The encyclopedia of dance & ballet''. Pitmans, London. p. 16.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> ئالۆنسۆ لە ساڵی ١٩٢٠ "لە پەراوێزی" هاڤانا لەدایک بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|سەردێڕ=Alicia Alonso, Prima Ballerina Assoluta of the National Ballet of Cuba dies|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=CUBADEBATE|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191017205533/http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو زیاتر بە ڕۆڵەکانی لە {{بنز|جیزێل|en|Giselle}} و {{بنز|سوویتی کارمن (بالێ)|en|Carmen Suite (ballet)|lt=وەشانی بالێی ''کارمن''}} ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Alicia-Alonso|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100429041909/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/16956/Alicia-Alonso|سەردێڕ=Alicia Alonso &#124; Cuban dancer &#124; Britannica|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=www.britannica.com}}</ref> === ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن === ==== CMQ ==== {{Main|{{بنز|CMQ (کووبا)|en|CMQ (Cuba)}}}} [[File:Radiocentro CMQ logo1950. Havana, Cuba.png|left|thumb|80px]] [[File:Radiocentro CMQ Building. Havana, Cuba.jpg|right|thumb|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ CMQ، هاڤانا]] CMQ وێستگەیەکی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی کووبایی بوو کە لە هاڤانا، {{بنز|کووبا|en|Cuba}} هەڵکەوتبوو، کە لە ساڵانی ١٩٤٠ەکان و ١٩٥٠ەکاندا دەگەیشتە بینەران، و بینەر و بیسەرێکی زۆری ڕادەکێشا بە بەرنامەیەک کە لە مۆسیقاوە تا بڵاوکردنەوەی هەواڵ لەخۆدەگرت. دواتر فراوان بوو بۆ تۆڕەکانی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن. وەک تۆڕێکی ڕادیۆیی ڕکابەرێکی توندی تۆڕی {{بنز|RHC-کادێنا ئازول|en|RHC-Cadena Azul}} بوو. کۆمپانیاکە لە ١٢ی ئازاری ١٩٣٣ لەلایەن میگێل گابریێل و ئانخێل کامبۆوە دامەزرا. دە ساڵ دواتر، لە ١ی ئابی ١٩٤٣، نیوەی لەلایەن گرووپی بازرگانیی {{بنز|گۆار مێسترێ|en|Goar Mestre}}ەوە کڕدرا. لە سەرەتادا، تەنها لە پایتەختدا پەخشی دەکرد و دواتر فراوان بوو بۆ بەشەکانی تری وڵاتەکە. کووبای پێش شۆڕش هەڵگرێکی سەرەتایی تەکنەلۆژیای نوێ بوو، لەوانەش تەلەڤیزیۆن. کووبا یەکەم وڵاتی ئەمریکای لاتین بوو کە تەلەڤیزیۆنی هەبێت. لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا وێستگەی CM-21P پەخشێکی ڕاستەوخۆی ئەزموونیی فرە-خاڵی ئەنجامدا. پەخشی بازرگانیی ئاسایی لە تشرینی یەکەمی ١٩٥٠ بە {{بنز|یونیۆن ڕادیۆ تیڤی|en|Unión Radio TV}}ی گاسپار پومارێخۆ دەستی پێکرد. بەدوای ئەمەدا '''CMQ-TV'''ی گۆار مێسترێ ئیسپینۆسا هات لەسەر کەناڵی ٦ لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٠. CMQ بە فەرمی لە ١١ی ئازاری ١٩٥١ دەستی پێکرد، و دەبوو بە پاشکۆیەکی {{بنز|NBC|en|NBC}}. تا ساڵی ١٩٥٤، CMQ-TV فراوان ببوو بۆ تۆڕێکی حەوت وێستگەیی. بە تۆڕی CMQ، کووبا دووەم وڵات بوو لە جیهاندا، تەنها لە دوای ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنیی نیشتمانیی هەبێت.<ref name=et>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CFXgj7a55agC&dq=cmq-tv&pg=PA636|سەردێڕ=Encyclopedia of Television |یەکەم١=Horace|دوایین١=Newcomb|یەکەم٢=Museum of Broadcast|دوایین٢=Communications|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Fitzroy Dearborn|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٩٥٨-٣٩٤-١|via=Google Books}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cuba1952-1959.blogspot.com/2009_02_01_archive.html|سەردێڕ=Cuba Baseball & TV- 1955 World Series|یەکەم=R.|دوایین=Aranda|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120302035547/http://cuba1952-1959.blogspot.com/2009_02_01_archive.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتای ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا بە پەخشکردنی ڕۆمانی ''El Derecho de Nacer''، لەلایەن فێلیکس بی. کانیێتەوە، جێگەی وێستگەی ڕکابەر، RHC Cadena Azul گرتەوە. بەم سەرکردایەتییەوەیە کە دووەمین کەناڵی تەلەڤیزیۆنیی کووبایی، CMQ TV، کەناڵی ٦ لەدایک دەبێت. لە سەرەتادا لە شەقامی مۆنتێ بوو، لەسەر گۆشەی پاسیۆ دێل پرادۆ. لە ١٢ی ئازاری ١٩٤٨، ستۆدیۆی ڕادیۆکە گوازرایەوە بۆ {{بنز|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ|en|Radiocentro CMQ Building}} لە لا ڕامپا و شەقامی L لە {{بنز|ئێل ڤێدادۆ|en|El Vedado}}.{{citation needed|date=August 2022}} === ڤیستیڤاڵەکان === {{بەرفراوانتر|{{بنز|ڤیستیڤاڵەکان لە هاڤانا|en|Festivals in Havana}}}} ==== ڤیستیڤاڵی فیلم ==== {{Main|{{بنز|ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا|en|Havana Film Festival}}}} ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا ڤیستیڤاڵێکی کووباییە کە جەخت دەکاتە سەر پێشخستنی سینەماکارانی ئەمریکای لاتین. هەروەها بە ئیسپانی بە ''Festival Internacional del Nuevo Cine Latinoamericano de La Habana'' ناسراوە، و بە ئینگلیزیش بە ڤیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی سینەمای نوێی ئەمریکای لاتینیی هاڤانا.<ref>[https://www.imdb.com/Sections/Awards/Havana_Film_Festival/ Havana Film Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314235628/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Havana_Film_Festival/ |date=2009-03-14 }} at the [[Internet Movie Database]].</ref> هەموو ساڵێک لە ماوەی مانگی کانوونی یەکەمدا لە شاری {{بنز|هاڤانا|en|La Havana}}، کووبا بەڕێوەدەچێت. یەکەمین ڤیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی سینەمای نوێی ئەمریکای لاتینی لە ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ بەڕێوەچوو، و زیاتر لە ٦٠٠ دەرهێنەری فیلمی ئەمریکای لاتین وەڵامی یەکەمین بانگەوازیان دایەوە کە لەلایەن {{بنز|پەیمانگای کووبایی بۆ هونەر و پیشەسازیی سینەمایی|en|Cuban Institute of the Cinematographic Art and Industry}} (ICAIC) کرا. دامەزرێنەرەکانی بریتی بوون لە سەرۆکی ICAIC، ئەلفرێدۆ گێڤارا، و سینەماکاران {{بنز|خولیۆ گارسیا ئێسپینۆسا|en|Julio García Espinosa}} و {{بنز|پاستۆر ڤێگا|en|Pastor Vega}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://habanafilmfestival.com/los-fundadores/ |سەردێڕ=Fundadores |وێبگە=Habana Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230924174130/http://habanafilmfestival.com/los-fundadores/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەک لە بانگەوازی دامەزراندنیدا دەربڕدراوە، ڤیستیڤاڵەکە ئامانجی ئەوە بوو کە "پەرە بە کۆبوونەوەی بەردەوامی سینەماکارانی ئەمریکای لاتین بدات کە بە کارەکانیان کلتووری هونەریی وڵاتەکانمان دەوڵەمەند دەکەن (...)؛ دڵنیابوون لە پێشکەشکردنی هاوبەشی فیلمە خەیاڵییەکان، دۆکیۆمێنتارییەکان، کارتۆنەکان و ڕووداوەکانی ئێستا (...)، و بەشداریکردن لە بڵاوبوونەوە و سووڕانەوەی نێودەوڵەتیی بەرهەمە سەرەکی و گرنگەکانی سینەماکانمان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://habanafilmfestival.com/historia/ |سەردێڕ=Fundadores |وێبگە=Habana Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171227161407/https://habanafilmfestival.com/historia/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا ڕایگەیاند کە دووبارە ئیڤان گیروود وەک سەرۆکی ڤیستیڤاڵەکە دیاری دەکاتەوە. گیروود پێشتر لە ساڵی ١٩٩٤ تا ٢٠١٠ وەک سەرۆک خزمەتی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/ivan-giroud-reappointed-director-of-the-havana-film-fest |سەردێڕ=Iván Giroud Reappointed Director of the Havana Film Fest |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Cinema Tropical |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230929180742/https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/ivan-giroud-reappointed-director-of-the-havana-film-fest |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تەندروستی == {{بەرفراوانتر|{{بنز|چاودێریی تەندروستی لە کووبا|en|Healthcare in Cuba}}}} {{Recentism|date=December 2021}} هەموو دانیشتووانی کووبا دەستڕاگەیشتنیان هەیە بە چاودێریی تەندروستی بێبەرامبەر لە نەخۆشخانەکاندا،<ref name="Harvard">[http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Harvard Public Health Review/Summer 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705121500/http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html |date=5 July 2011 }} The Cuban Paradox</ref> پۆلیکلینیکە ناوخۆییەکان، و پزیشکانی خێزانی گەڕەک کە هەر یەکەیان بە تێکڕا خزمەتی ١٧٠ خێزان دەکەن،<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4583668.stm Medical know-how boosts Cuba's wealth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006055926/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4583668.stm |date=2022-10-06 }} BBC online.</ref> کە ئەمەش یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکانی پزیشک بۆ نەخۆش لە جیهاندا.<ref>[http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 Commitment to health: resources, access and services] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060718084329/http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 |date=18 July 2006 }} United Nations Human Development report</ref> سەرەڕای ئەوەش، سیستەمی تەندروستی بەدەست کەمیی پێداویستییەکان، ئامێرەکان و دەرمانەکانەوە دەناڵێنێت کە بەهۆی کۆتایی هاتنی یارمەتییەکانی {{بنز|یەکێتیی سۆڤیەت|en|Soviet Union}} لە سەرەتای ساڵانی ١٩٩٠ەکان و {{بنز|گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا|en|United States embargo against Cuba|lt=گەمارۆی ئەمریکا}} دروست بووە.<ref name="US embargo">The effects of the U.S. embargo on medicines in Cuba have been studied in numerous reports.<br /> • '''R Garfield and S Santana'''. Columbia University, School of Nursing, New York; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1380757/ "The impact of the economic crisis and the US embargo on health in Cuba"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200510111538/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380757 |date=2020-05-10 }} "this embargo has raised the cost of medical supplies and food Rationing, universal access to primary health services" <br /> • '''American Association for World Health'''; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8150565&dopt=Abstract Online]. American Association for World Health Report. March 1997. Accessed ''6 October 2006''. Supplementary source : [http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm American Public Health Association website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813155121/http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm |date=13 August 2006 }} "After a year-long investigation, the American Association for World Health has determined that the U.S. embargo of Cuba has dramatically harmed the health and nutrition of large numbers of ordinary Cuban citizens." <br /> • '''Felipe Eduardo Sixto'''; [http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf An evaluation of Four decades of Cuban Healthcare] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619225952/http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf |date=19 June 2010 }}.<br /> "The lack of supplies accompanied by a deterioration of basic infrastructure (potable water and sanitation) resulted in a setback of many of the previous accomplishments. The strengthening of the U.S. embargo contributed to these problems." <br /> • '''Pan American Health organization'''; Health Situation Analysis and Trends Summary [https://www.paho.org/english/sha/prflcub.htm Regional Core Health Data System – Country Profile: CUBA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016080815/http://www1.paho.org/english/sha/prflcub.htm |date=16 October 2015 }} "The two determining factors underlying the crisis are well known. One is the dissolution of the Soviet Union and the socialist bloc, and the other is the economic embargo the Government of the United States." <br /> • '''Harvard Public Health'''; [http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Review/Summer 2002 : The Cuban Paradox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705121500/http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html |date=5 July 2011 }} "Because its access to traditional sources of financing is seriously hindered by the sanctions, which until recently included all food and medicine, Cuba has received little foreign and humanitarian aid to maintain the vitality of its national programs"<br /> • '''''[[The Lancet]]'' medical journal'''; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8942780 Role of USA in shortage of food and medicine]. "The resultant lack of food and medicines to Cuba contributed to the worst epidemic of neurological disease this century."</ref> سەرەڕای ئەوەش، {{بنز|ڕێژەی مردنی کۆرپە|en|infant mortality rate}}<nowiki/>ی هاڤانا لە ساڵی ٢٠٠٩دا ٤.٩ بوو بۆ هەر ١,٠٠٠ لەدایکبوونێکی زیندوو،<ref name=Official_census /> ٥.١٢ لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا، کە کەمترە لە زۆرێک لە {{بنز|وڵاتی پێشکەوتوو|en|Developed country|lt=وڵاتە پێشکەوتووەکان}}،<ref name=United_Nations>[http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm United Nations World Population Prospects: 2011 revision] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603014657/http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm |date=June 3, 2013 }} – 2011 revision</ref><ref name=Cia>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/download/download-2009/index.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150328230723/https://www.cia.gov/library/publications/download/download-2009/index.html|سەردێڕ=CIA World Factbook 2009|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> و نزمترینە لە {{بنز|وڵاتانی تازەپێگەیشتوو|en|Developing country|lt=جیهانی تازەپێگەیشتوودا}}.<ref name= United_Nations /><ref name=Cia /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publico.es/agencias/efe/39756/cuba-tiene-la-menor-mortalidad-infantil-del-mundo-en-desarrollo-segun-unicef |سەردێڕ=Cuba tiene la menor mortalidad infantil del mundo en desarrollo, según UNICEF |ئیش=Público.es |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Publico.es |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130516083703/http://www.publico.es/agencias/efe/39756/cuba-tiene-la-menor-mortalidad-infantil-del-mundo-en-desarrollo-segun-unicef |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڕێوەبردنی سیستەمی چاودێریی تەندروستی بۆ وڵاتەکە تا ڕادەیەکی زۆر لە هاڤانادا چەقی بەستووە. نەخۆشخانەکانی هاڤانا لەلایەن حکوومەتی نیشتمانییەوە بەڕێوەدەبرێن، و هاووڵاتیان نەخۆشخانە و نۆرینگەیان بۆ دیاری دەکرێت کە دەتوانن بۆ چاودێری سەردانیان بکەن.{{Citation needed|date=December 2021}} == وەرزش == [[File:Latinoamericano02.JPG|thumb|{{بنز|یاریگای لاتینۆئەمێریکانۆ|en|Estadio Latinoamericano}}]] زۆرێک لە کووباییەکان هاندەری سەرسەختی وەرزشن و بە تایبەتی حەزیان لە بەیسبۆڵە. تیمی هاڤانا لە {{بنز|زنجیرەی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Series}} بریتییە لە {{بنز|ئیندۆستریالێس|en|Industriales}}، کە یەکێکە لە سەرکەوتووترین تیمەکان لە پاڵەوانێتییەکەدا. لە ڕابردوودا، هەروەها نوێنەرایەتی کراوە لەلایەن {{بنز|هابانا (خولی کووبایی)|en|Habana (Cuban League)|lt=هابانا}} (لە {{بنز|خولی کووبایی|en|Cuban League}} پێش شۆڕش) هەروەها {{بنز|مێترۆپۆلیتانۆس|en|Metropolitanos}} و لا هابانا لە زنجیرەی نیشتمانیدا. شارەکە چەندین یاریگای وەرزشیی گەورەی هەیە، کە گەورەترینیان {{بنز|یاریگای لاتینۆئەمێریکانۆ|en|Estadio Latinoamericano}}یە، کە ئیندۆستریالێس یاریی تێدا دەکات. چوونە ژوورەوە بۆ بۆنە وەرزشییەکان بە گشتی بێبەرامبەرە، و یارییە کتوپڕەکان لە گەڕەکەکانی سەرتاسەری شارەکەدا ئەنجام دەدرێن. یانە کۆمەڵایەتییەکان لە کەناراوەکان دامەزراوە بۆ وەرزشە ئاوییەکان دابین دەکەن و چێشتخانە و هۆڵی سەمایان تێدایە. * هاڤانا میوانداریی {{بنز|یارییەکانی پانا ئەمریکانی ١٩٩١|en|1991 Pan American Games|lt=١١ەمین یارییەکانی پانا ئەمریکانی کرد لە ساڵی ١٩٩١}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana '91 Quadro de Medalhas|ناونیشان=http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-Americanos/jogos-pan-Americanos-1991-havana.htm|ئیش=Panamerican Games '91|بڵاوکەرەوە=quadrodemedalhas.com|زمان=pt|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303183434/http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-americanos/jogos-pan-americanos-1991-havana.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> یاریگا و دامەزراوەکان بۆ ئەم مەبەستە لە دەوروبەری ڕۆژهەڵاتی شارەکە کە دانیشتووانیان کەم بوو دروستکران. * هاڤانا میوانداریی {{بنز|جامی جیهانیی یەکێتیی نێودەوڵەتیی فیدراسیۆنەکانی گۆڕەپان و مەیدان|en|IAAF World Cup|lt=جامی جیهانیی ئای ئەی ئەی ئێف (IAAF)}} لە گۆڕەپان و مەیدان کرد لە ساڵی ١٩٩٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IAAF WORLD CUP IN ATHLETICS|ناونیشان=http://www.gbrathletics.com/ic/wp.htm|بڵاوکەرەوە=gbrathletics.com|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226115736/http://gbrathletics.com/ic/wp.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * هاڤانا خوازیار بوو بۆ میوانداریکردنی {{بنز|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٨|en|2008 Summer Olympics}} و {{بنز|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠١٢|en|2012 Summer Olympics}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympic bids: The rivals|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/3068323.stm|بڵاوکەرەوە=BBC.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090210040857/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/3068323.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام نەخرایە لیستی کۆتاییەوە. * هاڤانا سێ جار میوانداریی {{بنز|سێنترۆباسکێت|en|Centrobasket}}ی کرد، کە بریتی بوون لە ساڵانی ١٩٦٩، ١٩٨٩ و ١٩٩٩. == کەسایەتییە دیارەکان == {{main|{{بنز|پۆل:کەسایەتییەکانی هاڤانا|en|Category:People from Havana}}}} == شارە دەستەخوشکەکان == {{بەرفراوانتر|{{بنز|پێڕستی شارە دەستەخوشکەکانی کووبا#هاڤانا|en|List of twin towns and sister cities in Cuba#Havana}}}} == ئەمانەش ببینە == {{Portal|کاریبی|}} == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist|colwidth=30em}} == کتێبنامە == {{refbegin|26em}} * Eddie Lennon, Julie Napier and Farida Haqiqi. ''Wonderful Havana'' (1st ed.). Cool World Books, updated February 2013. * King, Charles Spencer (2009) ''Havana My Kind of Town''. US: [[CreateSpace]]. {{ISBN|978-1-4404-3269-9}}. * Alicia García Santana. ''Havana: History and Architecture of a Romantic City''. Monacelli, October 2000. {{ISBN|978-1-58093-052-9}}. * Angela, Ferriol Maruaga; ''et al.'': ''Cuba crisis, ajuste y situación social (1990–1996)'', Editorial de Ciencias Sociales, 1998. {{ISBN|978-959-06-0348-8}}. * ''The Rough Guide to Cuba'' (3rd ed.). [[Rough Guides]], May 2005. {{ISBN|978-1-84353-409-9}}. * Barclay, Juliet (1993). ''Havana: Portrait of a City''. London: Cassell. {{ISBN|978-1-84403-127-6}} (2003 paperback edition). گێڕانەوەیەکی گشتگیری مێژووی هاڤانا لە سەرەتای سەدەی ١٦ەمەوە تا کۆتایی سەدەی ١٩ەم. * Carpentier, Alejo. ''La ciudad de las columnas'' (شاری ستوونەکان). پێداچوونەوەیەکی مێژوویی شارەکەیە لەلایەن یەکێک لە گەورەترین نووسەرانی ئەدەبیاتی ئیبیرۆئەمەریکانی، کە خەڵکی ڕەسەنی ئەم شارەیە. * Cluster, Dick, & Rafael Hernández, ''History of Havana.'' New York: Palgrave-MacMillan, 2006. {{ISBN|978-1-4039-7107-4}}. مێژوویەکی کۆمەڵایەتیی شارەکەیە لە ساڵی ١٥١٩ەوە تا ئێستا، کە بە هاوبەشی لەلایەن نووسەر و سەرنووسەرێکی کووبایی دانیشتووی هاڤانا و ڕۆماننووس و نووسەرێکی مێژووی باوی ئەمریکییەوە نووسراوە. * Eguren, Gustavo. ''La fidelísima Habana'' (هاڤانای زۆر دڵسۆز). پەڕتووکێکی وێنەداری بنەڕەتییە بۆ ئەوانەی دەیانەوێت مێژووی لا هابانا بزانن، کە تۆمارە مێژووییەکان، وتارەکان لە خەڵکی ڕەسەن و نا-ڕەسەن، بەڵگەنامەکانی ئەرشیف، و زیاتریش لەخۆدەگرێت. * United Railways of Havana. ''Cuba: A Winter Paradise''. 1908–1909, 1912–1913, 1914–1915 and 1915–1916 editions. New York, 1908, 1912, 1914 and 1915. نەخشەکان، وێنەکان و وەسفی هێڵە کارەباییەکانی دەوروبەری شار و نێوان شارەکان. * "Electric Traction in Cuba". ''Tramway & Railway World'' (London), 1 April 1909, pp.&nbsp;243–44. نەخشە، وێنەکان و وەسفی هێڵی ئاسنینی ناوەندیی هاڤانا. * "The Havana Central Railroad". ''Electrical World'' (New York), 15 April 1909, pp.&nbsp;911–12. Text, 4 photos. * "Three-Car Storage Battery Train". ''[[Electric Railway Journal]]'' (New York), 28 September 1912, p.&nbsp;501. وێنە و وەسفی ئۆتۆمۆبیلە پاترییەکانی کووبا. * Berta Alfonso Gallol. ''Los Transportes Habaneros. Estudios Históricos''. La Habana, 1991. ڕاپرسییەکی یەکلاکەرەوە (بەڵام بێ وێنە یان نەخشە). * James A. Michener and John Kings. ''Six Days in Havana''. University of Texas Press; first edition (1989). {{ISBN|978-0-292-77629-6}}. چاوپێکەوتن لەگەڵ نزیکەی ٢٠٠ کووبایی لە پاشخان و پێگەی زۆر جیاوازدا، و پەیوەندی بەوەوە هەیە کە وڵاتەکە چۆن پێشکەوتووە دوای ٩٠ ساڵ لە سەربەخۆیی لە ئیسپانیا و لەژێر سەرکردایەتیی ٣٠ ساڵەی کاسترۆدا. * تێبینییەکی تری سەرنجڕاکێش دەربارەی ئەو چاپیەی ''لێ نیویۆرک تایمز'': لە لاپەڕە ٥، کورتە هەواڵێک هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات، "پلانەکە بۆ سازدانی پێشانگایەکی پانا-ئەمریکانی لە بوفالۆ بۆ کاتی ئێستا دواخراوە بەهۆی دۆخی ناسەقامگیری هۆشی گشتی لە ئەنجامی ئاڵۆزییەکانی ئیسپانیا-کووبا." سەرۆک {{بنز|ویلیام مەکینلی|en|William McKinley}} تیرۆر کرا لە پێشانگای پانا-ئەمریکانی کاتێک لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٠١ بەڕێوەچوو. * Cathryn Griffith, ''Havana Revisited: An Architectural Heritage''. W. W. Norton 2010. {{ISBN|978-0-393-73284-9}} * Guadalupe Garcia, ''Beyond the Walled City: Colonial Exclusion in Havana''. 2015, Berkeley: University of California Press. {{ISBN|978-0-520-28604-7}} ([https://web.archive.org/web/20171022224033/https://cubacounterpoints.com/archives/5327 review]). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baklanoff |یەکەم=Eric N. |ساڵ=١٩٩٨|chapter=Cuba on the Eve of the Socialist Transition: A Reassessment of the Backwardness-Stagnation Thesis |chapter-url=http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-31baklanoff.pdf |سەردێڕ=Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |ناونیشان=http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |شوێن=Silver Spring,&nbsp;MD |بڵاوکەرەوە=ASCE |پەڕەکان=٢٦٠–٢٧٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٤٩٠٨٢-٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Smith |یەکەم١=Kirby |دوایین٢=Llorens |یەکەم٢=Hugo |ساڵ=١٩٩٨|chapter=Renaissance and Decay: A Comparison of Socioeconomic Indicators in Pre-Castro and Current-Day Cuba |chapter-url=http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-30smith.pdf |سەردێڕ=Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |ناونیشان=http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |شوێن=Silver Spring, MD |بڵاوکەرەوە=ASCE |پەڕەکان=٢٤٧–٢٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٤٩٠٨٢-٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Sister project links|voy=Havana}} * {{YouTube|jOUTPSnJ_fA|Alameda de Paula, old havana, the first promenade that had the capital of Cuba}} * [https://web.archive.org/web/20150326072148/http://aap.cornell.edu/news-events/mart-n-dom-nguez-esteban Martín Domínguez Esteban] * [https://elpais.com/elpais/2018/01/05/eps/1515153311_985252.html La sombra del arquitecto Martín Domínguez Esteban] * [https://www.youtube.com/watch?v=su_VxdXN-wE Exploring Havana: The tallest building in Cuba, El Focsa.] * [https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana FOCSA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=12 December 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20071219014124/http://concise.britannica.com/ebc/article-9355074/Alicia-Alonso Alicia Alonso entry], Concise Encyclopædia Britannica; accessed 5 May 2014. * [https://web.archive.org/web/20050306163804/http://www.abt.org/education/archive/ballets/carmen_alonso.html Profile], ABT Original Carmen premiere, abt.org; accessed 5 May 2014. * [https://web.archive.org/web/20051026100328/http://www.abt.org/education/archive/ballets/theme_and_variations.html ABT Original Theme and Variations], abt.org; accessed 5 May 2014. * ڤیدیۆ: [http://danceinteractive.jacobspillow.org/dance/alicia-alonso-erik-bruhn گرتە ڤیدیۆییەکانی ئەرشیف]، ئالۆنسۆ و {{بنز|ئێریک بروون|en|Erik Bruhn}} نمایشکردنی "پا دێ دوو" (Pas de Deux) لە ''جیزێل''، بەشی دووەم (١٩٥٥) لە جەیکۆبس پیلۆ * ڤیدیۆ: [https://www.bbc.co.uk/programmes/p035smnl ''شایەتحاڵ: خانمی یەکەمی بالێی کووبایی'']، چاوپێکەوتن پەخشکراوە لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، لە {{بنز|خزمەتگوزاریی جیهانیی بی بی سی|en|BBC World Service}} {{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Havana}} {{Navboxes |title= Articles relating to Havana |list= {{Havana}} {{Havana municipalities}} {{Provinces of Cuba|+capitals}} {{List of North American capitals}} {{Havana landmarks|state=collapsed}} {{Pan American Games host cities}} {{World Heritage Sites in Cuba}} {{Cuba topics}} }} {{Havana landmarks|state=collapsed}} {{Authority control}} <!--Don't move the STANDARD empty space after pipe in cat:havana--> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:هاڤانا| ]] [[پۆل:پایتەختەکان لە باکووری ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی کاریبی]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکان لە کووبا]] [[پۆل:پارێزگاکانی کووبا]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە کووبا]] [[پۆل:ئەو شوێنە دانیشتوواندارانەی لە ساڵی ١٥١٥ دامەزراون]] [[پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٦ەم لە کووبا]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٥١٥ لە ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٥١٥ لە باکووری ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باکوور]] fe3fzji8ws7vv4qdnw2wx505q9e73qj 0 126848 1694585 1549937 2026-10-25T16:37:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، یاسا-کۆلکە) 1694585 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ''' کە بە فەرمی '''ڕێکەوتننامەی ناوەندی ئاسیا''' (ماوەی ڕێککەوتننامە: ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩١٥ تاکوو ئازاری ١٩١٦) ڕێککەوتنامەییەکی نھێنی بەریتانیای گەورە بە [[ئێرلەندا]]وە لەگەڵ فەڕەنسا، ھەروەھا بەڕازیبوونی ئیمپڕاتۆری ڕووسیا بوو. ئامانجی ئەم ڕێککەوتننامەیە دابەشکردنی خاکی ئەو وڵاتانە بوو لەژێردەستی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] بوون. ئەم خاکانە دران بە ھەریەکە بە [[ڕووسیا]] و [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیا]] و [[فەڕەنسا]]. == ناوەڕۆک == [[File:Mark Sykes00.jpg|وێنۆک|200px|[[مارک سایکس]]]] [[File:François Georges-Picot.JPG|وێنۆک|200px|[[فرانسوا جۆرج پیکۆ|جۆرج پیکۆ]]]] ھەر لەسەرەتای دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی یەکەمیی جیھانییەوە]] دەوڵەتە زلھێزەکان کەوتبوونە گفتوگۆ لە پێناوی ئەوەی کە زۆرترین داگیرگەیان ھەبێت وزۆرترین ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] بەتایبەتی ناوچەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] بۆ خۆیان داگیربکەن لەمەوە پەیماننامەیەکی چاوچنۆکانەی ئیمپریالیانە بەسترا لەنێوان دەوڵەتە [[ئیمپریالیزم|ئیمپریالیستەکان]]دا کە لەمەدا [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] نەیدەویست سنووری بەسنووری ڕووسیاوە بێت کە بریتی بوو لە ڕێککەوتنامەی سایکس پیکۆ، ئەوەبوو لە ١٦ی ئایاری [[١٩١٦]] ([[مارک سایکس]])ی نوێنەری بەریتانیا و ([[فرانسوا جۆرج پیکۆ|جۆرج پیکۆ]])ی نوێنەری [[فەڕەنسا|فەڕەنسا]] گەیشتنە ڕێکەوتنامەیەک، بەڵام پێش ئەوەی [[ڕووسیا]] بێتە ناوپەیماننامەکە لەچەند ناوچەیەکدا ڕێککەوتبوون بەڵام نەیان دەتوانی ڕووسیا بێ‌ بەش بکەن، چونکە ڕووسیا مێژوویەکی کۆنتری ھەبوو لە ناوچەکەدا، ئەوەبوو ھەریەک لا سەردانی پترۆگرادیان کرد، پاش گفتوگۆیەکی سێ‌ لایەنە گەیشتنە ڕێککەوتانمەیەک کە دواتر بووە سایکس- پیکۆ و سازانۆف، ئەم ڕێکەوتنامەیە سەبارەت بەناوچەکانی دەوڵەتی عوسمانی بوو کە لە ١٢ بەند پێکھاتبوو بەڵام لێرەدا ئێمە زیاتر باس لەناوچەکانی [[کوردستان]] دەکەین کەدابەش کرابوو: === ناوچە دابەشکراوەکان === * ناوچەکانی [[باکووری کوردستان]] لەگەڵ [[ئەستەمبوڵ]] و دەربەندەکانی ڕۆژھەڵات درا بە [[ڕووسیا]]. * ناوچەکانی [[باشووری کوردستان]] و ھەندێک ناوچەی باکووری درا بە [[فەڕەنسا]]. * ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] کە وەک خۆی مابووەوە واتە ھەر لەژێر دەستی [[ئێران]]دا مابووەوە. بەڵام دواتر ئەم ڕێککەوتننامەیە کە سەرەتا بە نھێنی بوو ئاشکرابوو ئەویش بەھۆی کشانەوەی ڕووسیا لە جەنگ بەھۆی ھەڵگیرسانی [[شۆڕشی ئۆکتۆبەر]]ی ١٩١٧ لە ناوخۆی ڕووسیا. پاشان گشت ھێزەکان لەوناوچانە کشانەوە، بەڵام لە ئەنجامی ڕادەستکردنی ناوچەکان، [[کوردستان]] بۆ چوار پارچە دابەشکرا، ھەر لەبەر کشانەوەی ھێزەکانیان لەو ناوچەیە چەند دەوڵەتێکی نوێ لەناوچەکە درووستبوون، وەک [[عێراق]] و [[تورکیا]]. == ناو == ناوی ئەم ڕێککەوتنامەیە لە ناوی (مارک سایکس) ڕاوێژکاری دیپۆماتی بەریتانی و (فرانسوا جۆرج پیکۆت) سکرتێری یەکەمی باڵیۆزخانەی فەرەنسا لە لەندەن وەرگیراوە. ==سه‌رچاوه‌== *[https://web.archive.org/web/20170505034431/http://aubyc.com/mezhunasi/163-mezhuy-hawcharkhy-kurd/574-kurdstan%D9%86%D8%A7%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C ئه‌یوبی] *[https://web.archive.org/web/20170425062309/http://www.dengiamerika.com/a/3135286.html دەنگی ئەمریکا] {{تووڵی دەروازە|جەنگی جیھانیی یەکەم|مێژوو|سیاسەت|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|یاسا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sykes-Picot Agreement}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:فەڕەنسا]] [[پۆل:١٩١٦]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:تورکیا لە ساڵەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:تورکیا]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:عێراق لە ساڵەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سنوور]] [[پۆل:پەیماننامەکانی شەڕی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:ئەورووپا لە ١٩١٦]] [[پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل]] [[پۆل:مێژووی فەلەستین]] [[پۆل:مێژووی سووریا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] sbo5653mshomgkt65fnaei2iz9egvfk 0 127453 1694776 1549922 2026-10-25T22:33:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1694776 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Russ Meyer and Roger Ebert by Roger Ebert.jpg|وێنۆک|لەڕاستەوە ڕەخەنگر ڕۆجەر ئەبێرت لەگەڵ دەرهێنەر ڕوس مایەر]] '''ڕەخنەی فیلم''' یان '''ڕەخنەی سینەمایی''' شیکردنەوە و ھەڵسەنگاندنی [[فیلم|فیلمە]]. بەگشتی دەکرێت ڕەخنەگرتن لەفیلمەکان بکرێتە دووبەش، یەکەمیان ڕەخنەی ڕۆژنامەگەری کە لەڕووپەڕیی [[ڕۆژنامە]] و گۆڤارە سینەماییەکان دەردەچێت. دووەمییان لەلایەن میدیاکانەوەیە بەتایبەت لەسەر ڕووپەڕی وێب کەلەلایەن شارەزایانی بووارەکە لە ناوەندە تایبەتیی و زانستییەکان بڵاودەکرێتەوە. زۆرجار لەپاڵ شیکردنەوەی فیلمەکان، چیڕۆکی فیلمەکە وە پلەپێدان بەفیلمەکە بڵاودەکرێتەوە لەلایەن کەسی ڕەخنەگر. ھەروەھا نووسەرە ڕەخنەگرەکە پەیام و ئامۆژگاری خۆی بۆ بینەر دەنووسیت کە سەیری فیلمەکە بکات یان نا. لەم ساڵی دوایی بەتایبەت لە ٢٠٠٠ەکانەوە ڕەخنە کاریگەری زۆر دەبینرێت لەسەر فیلمەکان بەتایبەت لە فرۆشی بلیتی سینەمایی و وەشانی [[دی ڤی دی]]. ماڵپەڕەکانی Rotten Tomatoes و Metacritic دوو نموونەی ماڵپەڕی ڕەخنەگری سینەمایی سەردەمن. == سەرچاوە == *[https://en.wikipedia.org/wiki/Film_criticism ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{پۆلی کۆمنز|Film criticism}} {{شریتی دەروازە|فیلم|فەلسەفە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕەخنەی فیلم]] [[پۆل:ڕەخنەگریی فیلم]] lkicfpgywv4goxpzsvk14m5iwsn30ga 0 128398 1694815 1693245 2026-10-25T23:05:29Z Bilalinfo 57400 /* ئەکتەران */ 1694815 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = شەھرەزاد | image = Shahrzadtvseries.jpg | genre = [[فیلمی دراما|دراما]]{{ھن}}[[فیلمی خۆشەویستی|خۆشەویستی]]{{ھن}}[[فیلمی ئاکشن|ئاکشن]]{{ھن}}[[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]] | writer = [[حەسەن فەتحی]]{{ھن}}[[نەغمە سەمینی]] | director = [[حەسەن فەتحی]] | starring = [[شەھاب حوسێنی]]{{ھن}}[[عەلی نەسیریان]]{{ھن}}[[تەرانە عەلیدۆستی]]{{ھن}}[[مستەفا زەمانی]]{{ھن}}[[پەریناز ئیزەدیار]]{{ھن}}[[مەھدی سوڵتانی]]{{ھن}}[[مەحموود پاکنیەت]] | theme_music_composer = [[فەردین خەلاتبەری]]{{ھن}}[[ئەمیر تەوەسوڵی]] | opentheme = | endtheme = | country = {{IRN}} | language = [[فارسی]] |num_episodes = ٢٨ | producer = [[محەممەد ئیمامی]] | location = [[تاران]] | runtime = ٦٠ خولەک | company = گرووپی فاتمی | distributor = Film Net & Tasvir Gostar Pasargad | network = | picture_format = [[١٦:٩]] | first_aired = ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ | last_aired = ٩ی ئایاری ٢٠١٦ | website = http://shahrzadseries.com/ }} '''شەھرەزاد''' ({{بە فارسی|شهرزاد}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی خۆشەویستی و مێژووییی وڵاتی [[ئێران]]ە. زنجیرەکە لەلایەن [[حەسەن فەتحی]] و [[نەغمە سەمینی]] نووسراوە، و لەلایەن حەسەن فەتحییەوە دەرھێنراوە.<ref>[http://www.khabaronline.ir/detail/460411/culture/television 4 قسمت از سریال حسن فتحی آماده نمایش شد / شهرزاد با الف ویژه می‌آید] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160930041105/http://www.khabaronline.ir/detail/460411/culture/television |date=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}، خبر آنلاین</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.counterpunch.org/2016/04/29/class-struggle-and-westoxication-in-pahlavi-iran-a-review-of-the-iranian-series-shahrzad/ |سەردێڕ=Class Struggle and Westoxication in Pahlavi Iran: a Review of the Iranian Series ‘Shahrzad’ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170215082505/http://www.counterpunch.org/2016/04/29/class-struggle-and-westoxication-in-pahlavi-iran-a-review-of-the-iranian-series-shahrzad/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref><span class="citation web">[http://www.caffecinema.com/new/index.php/tv/item/4347-خبر-کافه-سینما-شهرزاد-حسن-فتحی-نخستین-سریال-ترانه-علیدوستی.html «"شهرزاد" حسن فتحی نخستین سریال ترانه علیدوستی»]. &#x20;</span></ref> کاتی ڕووداوەکانی زنجیرەکە لە دەوری [[کودەتای ١٩٥٣ی ئێران]]ە. ئەم زنجیرەیە لەلایەن وەزارەتی کەلتوور و ڕێبەرایەتیی ئیسلامیی ئێرانەوە ڕێی پێدراوە، بە شێوەی سەرھێڵ و دی ڤی دی بەردەستە. ئەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەکە [[تەرانە عەلیدۆستی]]، [[شەھاب حوسێنی]]، [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]، [[عەلی نەسیریان]]، و [[مستەفا زەمانی]]. زنجیرەکە بەرھەمی ٢٠١٥یە. پێک دێت لە ٢٨ ئەڵقەی ٦٠ خولەکی. == چیرۆک == چیرۆکەکە لەبارەی خۆشەویستی نێوان دوو گەنجە؛ شەھرەزاد و فەرھاد، شەھرەزاد خوێندکاری پزیشکییە، و فەرھادیش خوێندکاری زانکۆیە و لە ھەمان کاتیش لە بەشی ئەدەبیی گۆڤارێک نووسەرە. باوکەکانی ئەو دوو گەنجە بەردەست و پیاوی ئاغایەکن بە ناوی بزورگ ئاغا، کە ڕێستۆرانتێکی داوە بە باوکی شەھرەزاد (جەمشید) و فەرشفرۆشییەکیش بە باوکی فەرھاد (ھاشم). بوزورگاغا ژنەکەی و دوو کوڕی لە ڕووداوی ھاتوچۆ لەدەست داوە، تەنیا کچێکی بە ناوی شیرین ماوە، کە کردوویەتی بە ژنی برازایەکی بە ناوی قوباد، کێشەی ئەو ژن و مێردە ئەوەیە کە منداڵیان نابێت. کاتی چیڕۆکەکە لە دوای کودەتاکەی ١٩٥٣ی ئێرانە، لە ماوەی گرژی و ئاڵۆزییەکانی ئەو کودەتایە فەرھاد تاوانباردەکرێت بە کوشتنی پیاوێک و بەمەش تووشی گرتن دەبێت، و سزای کوشتنی بەسەر دەسەپێندرێت؛ بەڵام بەھۆی ھەوڵی بزورگاغا ڕزگاری دەبێت. شەھرەزاد کە ماوە ماوە سەردانی ماڵی بزورگاغا دەکات بە مەبەستی دەرزی لێدان لە بوزورگاغا، لەو ماوەیە بزورگاغا داوای ئەوەی لێ دەکات کە ھاوسەرگیری لەگەڵ قوبادی زاوای بکات، سەرەڕای ناقایلیی شەھرەزاد بەم داوایە بەڵام ناچاردەکرێت بە شووپێکردنی. سەرەتای ھاوسەرگیریی شەھرەزاد و قوباد پەیوەندی نێوانیان لاوازە بەڵام دواتر ئاسایی دەبێت، بەتایبەتی قوباد کە خۆشەویستییەکی زۆر بۆ شەھرەزاد دەنوێنێت. ئەوان کوڕێکیان دەبێت، ئەم منداڵبوونە زۆر کار لە شیرینی کچی بزورگاغا دەکات، ڕقوکینەی بەرامبەریان زیاد دەبێت و تووشی نەخۆشیی دەروونی دێت. بەبیانووی خراپیی باری دەروونیی شیرین و کەمبایخبوونی لای قوباد، بزورگاغا قوباد ناچار دەکات کە لە شەھرەزاد جیاببێتەوە، بەمەش کێشەکان قووڵتر دەبنەوە. فەرھاد لە پاش ھاوسەرگیری شەھرەزاد لەگەڵ قوباد تووشی چەند گرفتێک دەبێت کە پەیوەندیدارن بە بابەتی کوشتن و دەستگیرکردنەکەی. ھەروەھا دەکەوێتە داوی خۆشەویستی ژنێکەوە بە ناوی ئازەر، بەڵام ماوەی خۆشەویستییەکەیان کەمە، بە خۆکوشتنی ئازەر کۆتایی دێت. دوای ھەموو ئەو ڕووداوانە جارێکی تر فەرھاد و شەھرەزاد لەگەڵ یەکتر دادەنیشنەوە و یەکتردەبینن و بڕیاری ھاوسەرگیر دەدەن. == وەرزەکان == [[پەڕگە:Shahrzad series closing ceremony in Milad Tower (2).jpg|260px|وێنۆک|ئەکتەرانی زنجیرەکە، لە ڕێوڕەسمی تەواوبوونی زنجیرەکە لە [[تاوەری میلاد]].]]زنجیرەکە سێ وەرزی لێ بەرھەم ھێنراوە. == ئەکتەران == {| class="wikitable" |- ! style="background:white; color: Black" | ئەکتەر ! style="background:white; color: Black" | ڕۆڵ ! style="background:white; color: Black" | ڕوونکردنەوە ! style="background:white; color: Black" | وەرز |- | [[عەلی نەسیریان]]|| بوزورگ ئاغا دیوانسالار || باوکی شیرین |- | [[تەرانە عەلیدۆستی]] || شەھرەزاد سەعادەت || ڕۆڵی سەرەکیی زنجیرەکە |- | [[شەھاب حوسێنی]] || قوباد دیوانسالار || مێردی شیرین و شەھرەزاد |- | [[مستەفا زەمانی]] || فەرھاد دەماوەندی || خۆشەویستی شەھرەزاد |- | [[پەریناز ئیزەدیار]] || شیرین دیوانسالار || کچی بوزورگ ئاغا و ژنی قوباد |- | [[مەھدی سوڵتانی]]|| ھاشم دەماوەندی || باوکی فەرھاد |- | [[مەحموود پاکنێت]] || جەمشید سەعادەت || باوکی شەھرەزاد |- | [[ابوالفضل پورعرب]] || حیشمەت پاشایی || دەستڕاستی بوزورگ ئاغا |- | [[ھومن برقنورد]] || سەرھەنگ تەیمووری || سەرھەنگی پۆلیس و دۆستی بوزورگ ئاغا |- | [[پرویز فلاحی پور]] || نوسرەت پاشایی || دەستڕاستی بوزورگ ئاغا |- | [[غەزەل شاکری]]|| ئازەر گولدەرایی || خۆشەویستی فەرھاد |- | [[گلارە عەباسی|گلاره عباسی]]|| ئەکرەم || ندیمە شیرین |- | [[جمشید ھاشمپور]] || سرگرد فولاد شکن || لێکۆڵەری پۆلیس |- | [[فریبا متخصص]] || مەرزییە || دایکی فەرھاد |- | [[سوھەیلا ڕەزەوی]]|| پەروین || دایکی شەھرەزاد |- | [[مونا احمدی]] || سیمین سەعادەت || خوشکی شەھرەزاد |- | [[نسیم ادبی]] || حومەیرا سەعادەت || خوشکی شەھرەزاد |- | [[امیرحسین ڕستمی]] || بابەک یگانە || ھاوکار و ھاوڕێی فەرھاد |- | [[مینا وحید]] || مریەم مھرزاد || دەستگیرانی بابەک |- | [[پانتا پەناھیھا]]|| شەربەت ||دەستگیرانی تەقی ڕەفعەت |- | [[ڕامین ناصرنصیر]] ||ھۆشەنگ || مێردی حومەیرا |- | [[امیرحسین فتحی]] || مملی (ھومایون مھتدی) || سیخوڕی حیشمەت |- | [[جمشید گرگین]] || بێھبوودی || دوژمنی بوزورگ ئاغا |- | [[مھران نائل]] || ئەرشەد || ھاوکاری فەرھاد |- | [[فرشید صمدی پور]] || ذبیح || نوچە بزرگ آقا |- | [[پرویز بزرگی]] || ڕجب || نوچە بزرگ آقا |- | [[محمد یگانھ]] || اسد || نوچە بزرگ آقا |- | [[ناھید مسلمی]] || بتول || دایە کبیر |- | [[ساقی زینتی]] ||مەلمەل || خزمەتکاری ماڵی بوزورگ ئاغا |- | [[نھال دشتی]] ||میترا دەماوەندی || خوشکی فەرھاد |- | [[منوچھر زندە دل]] ||سەرھەنگ سوھەیلی || سەرھەنگی پۆلیس |- | [[ھادی قمیشی]] ||شیروانی|| دوژمنی بوزورگ ئاغا |- | [[حمیدرضا آذرنگ]] || ستوان محمدی|| مسئول پروندە سوءقصد بە بزرگ آقا (مھمان) |- | [[بانی پال شومون]] ||ئەسفەندیاری || ڕئیس آذر گلدرەای |- | [[عباس ظفری]] || پدر اکرم || بازیگر مھمان |- | [[پاشا جمالی]] || ئەسغەڕی || شاگردی ھاشم |- | [[پریسا صبورنژاد]] || سەعیدە || بەرگدروو و دۆستی شەھرەزاد |- | [[ڕەزا کیانیان]] || شاپوور بێھبوودی || برادر ناتنی شھرام بھبودی || ٢٬٣ |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable" |- ! ساڵ ! خەڵات ! پۆلین ! پاڵێوراو ! ئەنجام |- | rowspan="9"|٢٠١٦ | rowspan="9"|{{چینی ناوەند}}١٦ەمین خەڵاتی حافز<ref>[http://www.tehrantimes.com/news/404605/First-Kiarostami-prize-awarded-to-Fish-and-Cat-director The Hafez Awards was held at Tehran’s Vahdat Hall, First Kiarostami prize awarded to “Fish and Cat” director - Tehran Times]</ref>{{کۆتایی}} |- | باشترین زنجیرە | شەھرەزاد | {{براوە}} |- | باشترین دەرھێنەر | [[حەسەن فەتحی]] | {{براوە}} |- | باشترین ساوەند تراک | [[موحسین چاوەشی]] لەگەڵ سینا | {{nom}} |- | rowspan=2| باشترین ئەکتەری نێر | [[شەھاب حوسەینی]] | {{nom}} |- | [[عەلی نەسیریان]] | {{won}} |- | rowspan=2| باشترین ئەکتەری مێ | [[ترانە علیدۆستی]] | {{nom}} |- | پەریناز ئیزدیار | {{nom}} |- | rowspan=1| خەڵاتی ئەزموونی ژیان | [[جەمشید حیشەمدپور]] | {{won}} |} == وەرگێڕانی کوردی == زنجیرەکە دوو جار وەرگێڕدراوە و دۆبلاژکراوە بۆ کوردی، لەلایەن کەناڵی [[تۆڕی میدیایی بیابان|تەلەڤیزیۆنیی نێوخۆییی بیابان]] و [[کوردسات|کەناڵی تەلەڤیزیۆنیی کوردسات]]. کوردسات زنجیرەکەی لە مانگەکانی تەممووز و ئابی ٢٠١٦ پەخشکرد لە ٣٣ ئەڵقە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20160716181915/http://shahrzadseries.com/ ماڵپەڕی فەرمی] == سەرچاوەکان == <div class="reflist references-small references-column-count references-column-count-2" style="column-count: 2;"> {{سەرچاوەکان}}https://web.archive.org/web/20160723093550/http://en.shahrzadseries.com/synopsis </div> {{تووڵی دەروازە|زنجیرە فیلم|ئێران|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Shahrzad}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] a2fpdaqp1gpjcje5nfzodpxgdb19war 0 129588 1694584 1531754 2026-10-25T16:37:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694584 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕێکەوت حەمەڕەشید کەریم محەممەد''' (لەدایکبووی ١٩٧٤) وەزیری تەندروستی [[ھەرێمی کوردستان]]بوو لە هەشتەمین کابینەی حکوومەتی هەرێم. ئەو [[دکتۆر]]ە و پسپۆڕی لە [[قوڕگ]]، [[گوێ]] و [[لووت]] ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://rudaw.net/sorani/kurdistan/180620145 |سەردێڕ = ناو و ژیانی وەزیرەکانی کابینەی ھەشت | ڕێکەوت = ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤ |بڵاوکەرەوە = [[تۆڕی میدیایی ڕووداو|ڕووداو]] |ڕێکەوتی سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> == بڕوانامەکان == * بەکالۆریۆس لە نەشتەرگەری گشتی لە [[زانکۆی‌ سەڵاحەددین]]، ١٩٩٧. * دیبلۆمی‌ باڵا لە نەشتەرگەری‌ و نەخۆشییەکانی‌ قوڕگ و گوێ‌ و لووت. * ماستەر لە بواری‌ کارگێڕی‌ و بەڕێوەبردن لە [[زانکۆی‌ ئەمریکی لە سلێمانی]]، ٢٠١٣.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:وەزیرەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وەزیرەکانی کابینەی هەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] nejcx451repkdetxqkxuib9cjn2i6iw 0 130400 1694793 1531862 2026-10-25T22:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694793 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Map of Iraq - Battle of Mosul.png|وێنۆک|نەخشەی ھێرشکردنی پێشمەرگە و سوپای عێراق بۆ گرتنەوەی مووسڵ لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦.]] '''ڕەزمی مووسڵ''' ئەو ڕەزمە بوو لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦<ref name="bbc1017">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Battle for Mosul: Iraq and Kurdish troops make gains|ناونیشان=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-37679325|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="cnn1016">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Blau|یەکەم١=Max|دوایین٢=Park|یەکەم٢=Madison|دوایین٣=McLaughlin|یەکەم٣=Eliott C. |سەردێڕ=Battle for Mosul: Iraqi forces close in|ناونیشان=http://www.cnn.com/2016/10/17/middleeast/mosul-isis-operation-begins-iraq/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> لەلایەن سوپای عێراق و [[پێشمەرگە]]ی [[ھەرێمی کوردستان]] بەھاوبەشی لەگەڵ ھاوپەیمانەکانیان لە دژی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] دەستیپێکرد بەمەبەستی کۆنتڕۆڵکردنەوەی شاری [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dunford|یەکەم١=Daniel|سەردێڕ=Battle for Mosul: UN prepares for aftermath 'chaos'|ناونیشان=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-37643228|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Coming Battle for Mosul|ناونیشان=http://www.nytimes.com//2016/10/15/opinion/the-coming-battle-for-mosul.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=von Hein|یەکەم١=Matthias|سەردێڕ=Interview: Battle for Mosul likely to lead to power struggle|ناونیشان=http://www.dw.com/en/interview-battle-for-mosul-likely-to-lead-to-power-struggle/a-36049145|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Deutsche Welle|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> ئەمەش دوای ئەوەی شارەکە لە حوزەیرانی ٢٠١٤ لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی ناسراو بەداعش کۆنتڕۆڵکرابوو. درووشمی ڕەزمەکەش (ئێمە دێین، نەینەوا).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=العبادي يطلق على عمليات تحرير نينوى تسمية "قادمون يا نينوى" أمن|ناونیشان=http://www.alsumaria.tv/news/182977/العبادي-يطلق-على-عمليات-تحرير-نينوى-تسمي/ar|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Al Sumaria|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="atlantic1020">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Winter|یەکەم١=Charlie|سەردێڕ=How ISIS Is Spinning the Mosul Battle|ناونیشان=http://www.theatlantic.com/international/archive/2016/10/isis-mosul-propaganda-iraq-kurds-peshmerga/504854/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=The Atlantic|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> == ژمارەی ھێزە چەکدارەکان == [[پەڕگە:Lt. Gen. Stephen J. Townsend Qayyarah September 2016.jpg|وێنۆک|300px|یەکێک لە سەرکردە سەربازییەکانی ''سوپای ئەمریکا'' لە ٢٠١٦]] بەپێی ئەو زانیارییانەی کە لە (وەزارەتی بەرگری ئەمریکا) و بڵاو کراونەتەوە، ژمارەی چەکدارانی داعش لە نێو شاری مووسڵدا لە نێوان ٣٬٠٠٠–٥٬٠٠٠ چەکدارە؛ و ''سەربازانی سوپای'' کە ئامادەن، لە نزیکەی ٩٤٬٠٠٠ سەربازن، بەڵام ئەوانەی کە بەشدارییەن پێدەکرێ لە ئۆپڕاسیۆنی مووسڵ نادیارە، نزیکەی ٤٠٬٠٠٠ [[پێشمەرگە]] بەشدارن لە ڕەزمەکە؛ و ھێزەکانی نێو (ھاوپەیمانییەتی دژ بە داعش)، ھەر یەکێک و بە ژمارەیەکی جیاواز و شێوازی جیاواز بەشدارن، بەڵام وڵاتی [[تورکیا]] کە ژمارەی سەربازانی لە نزیک ''مووسڵ'' لەنێوان ١٬٥٠٠ بۆ ٢٬٠٠٠ سەربازن، لە نێو خاکی عێراق نیشتەجێ بوون، کە بوونی ئەو ھێزەش بووەتە ھۆی دروستبوونی کێسشەی سیاسی لە نێوان ھەردوو دەوڵاتی (عێراق - تورکیا). == ڕووکاری ڕەزمەکە == [[پەڕگە:2016.08 Mosul area.svg|وێنۆک|300px|پێشووەچوونی ھێزەکانی پێشمەرگە]] لە حوزەیرانی ٢٠١٤ شاری [[مووسڵ]] کە دووەم گەورەترین شاری [[عێراق]]ە، لەمیانەی [[شەڕی ٢٠١٤ی مووسڵ]] کەوتە ژێردەستی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]]. و بەھۆی ئەوەی زۆرینەی دانیشتووانی مووسڵ پەیڕەوی [[سوننە]] مەزھەبن ئەوا شارەکە بەئاسانی کەوتە دەست دەوڵەتی ئیسلامی. == ڕاگەیاندنی ڕەزم == لەبەرەبەیانی ١٦ تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، [[حەیدەر عەبادی]] سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕەزمی کۆنتڕۆڵکردنەوەی مووسڵی ڕاگەیاند. == ڕووماڵی میدیایی == لەئاستی ناوخۆ کەناڵە کوردییەکان و عێراقییەکان ڕەزمەکەیان بەشێوەی ڕاستەوخۆ گواستەوە، ھەروەھا میدیا عەرەبییەکانی دەرەوە و جیھانییەکانیش گرنگی تایبەتییان بەو ڕەزمەدا.<ref>[https://www.facebook.com/naliatv/videos/1252183874827678/ کەناڵی ئێن ئارتی ڕاستەوخۆ شەڕی مووسڵ دەگوازێتەوە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Battle of Mosul}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ئیسلام|شەڕ|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:مێژووی مووسڵ]] [[پۆل:شەڕی مووسڵ (٢٠١٦–٢٠١٧)]] o7ah9oe4xfg6zhicgnj6b40am4nzn1u 0 131787 1694645 1546196 2026-10-25T19:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1694645 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Use dmy dates|date=August ٢٠١٦}} {{Infobox film | name = سەرۆک | film_name = | image = Raees-poster.jpg | caption = پۆستەری شانۆیی | director = [[ڕاھول دۆلاکیا]] | producer = [[ڕاتیش سیدوانی]]<br/>[[فەرحان ئەختار]]<br/>[[گاوری خان]] | writer = ڕاھول دۆلاکیا<br/>ھاریت مێھتا<br/>[[ئاشیش ڤاشی]]<br/>نیراج شوکلا | starring = [[شاروخ خان]]<br/>[[ماھیرە خان]]<br/>[[نەڤازودین سدیقی]] | music = [[ڕام سامپاث]] | cinematography = [[K.U. Mohanan]] | editing = [[دیپا بھاتیا]] | studio = [[ڕید چیڵیز ئینتەرتاینەمێنت]]<br/>[[ئینتەرتاینەمێنت ئێکسل]] | distributor = ڕید چیڵیز [[ئینتەرتاینەمێنت]] | released = ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ | runtime = ١٦١ خولەک | country = [[ھیندستان]] | language = [[ھیندی]] | budget = | gross = }} '''''ڕەئیس''''' (ناوی فیلم: ''Raees'') فیلمێکی لە ٢٠١٧ لە ھیندستان , فیلمەکە [[ئاکشن]] و [[تاوانکاری و ھەستبزوێنە]] دەرھێنەری ئەم فیلمە [[ڕاھول دۆلاکیا]]یە وە بەرھەمھێنەکان [[گاوری خان]], [[ڕاتیش سیدوانی]] و [[فەرحان ئەختار]] کۆمپانیای بەرھەم ھێن ڕید چیڵیز [[ئینتەرتاینەمێنت]] و [[ئینتەرتاینەمێنت ئێکسل]]. ئەکتەران [[شاروخ خان]], [[ماھیرە خان]] و [[نەڤاجودین سدیقی]]. فیلمی ڕەئیس گوایە باس لە ژیانی تاوانبار [[عەبدولەتیف (تاوانبار)|عەبدولەتیف]] دەکات ھەرچەندە ستافی فیلمەکە لەدەستپێکی فیلمەکە ئەوە دەردەخەن کە کارەکتەری ڕەئیس درووستکراوە و باس لە ژیانی هیچ کەسێک ناکات. ==ئەکتەران== * [[شاروخ خان]] وەک ڕەئیس * [[ماهیرە خان]] * [[نەڤاجودین سدیقی]] <!--as ACP J. A. Majmudar--> * [[سەنی لیۆن]] وەک دەرکەوتنێک لە گۆرانی "لەیلا ماین لەیلا" ==گەشەپێدان و فیلم== وێنەگرتنی ئەم فیلمە لە مانگی نیسانی ٢٠١٥ دەستی پێکرد لە [[مۆمبای]] , دواین وێنەگرتن لە [[گوجارات]] لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦ بوو , سەرەڕای ناڕەزایی دەربڕین لە [[بھوج]] بەڵام لە کارەکەیان بەردەوام بوون بە بێ وچان لە نێوان کانوونی دووەم و شوبات ٢٠١٦ . ==بڵاوکردنەوە== فیلمەکە دانرا و تەواو کرا لە [[جەژن]] , بەڵام دوا خرا بۆ ئەوەی خۆی بە دوور بگرێ لە پێشبرکێ کردن لەگەل فیلمی [[سوڵتان]] کە ئەکتەری بە ناوبانگ [[سەلمان خان]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕا . دووبارە فیلمەکە دانرا بۆ ئەوەی نمایش بکرێ لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ , کە لە ھەمان ڕێکەوتیش فیلمی [[لێھاتوو]] ئەکتەری بە ناوبانگ [[ھریتیک ڕۆشەن]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێ , بەڵام دواتر ھەردوو فیلم گوازرانەوە بۆ ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ . ==گۆرانیەکان == گۆرانیەکان لە لایەن [[کۆمپانیای زی موزیک]] بڵاو دەکرێتەوە . ===لیستی گۆرانیەکان=== گۆرانی "لەیلا ماین لەیلا" لە ساڵی ١٩٨٠ لە فیلمی ''[[قوربانی]]'' نوسراوەتەوە لە لایەن [[ئیندیڤەر]], وە لە بنەڕەتدا لە لایەن [[کالیانجی–ئاناندجی ]], و وە گوتراوە لە لایەن [[ئامیت کومار]], وە دەستەی گۆرانی بێژان دووبارە دروستکرابوونەوە بۆ فیلمی ''[[سەرۆک]]''. ھۆنراوەکە ھەمووی لە لایەن [[جەواد ئەختار]] نوسراوە . ==سەرچاوە== *[https://en.wikipedia.org/wiki/ لە ویکی ئینگلیزی] {{شریتی دەروازە|ھیندستان|بۆڵیوود|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:بۆمبارانەکانی ١٩٩٣ی بۆمبای]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ھۆشیارەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٧]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] 5z7qfxsge4hf93f6xc4pjm9gwuwxt6v 0 132225 1694906 677872 2026-10-26T04:38:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1694906 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}} {{بێ سەرچاوە}} {{Infobox person|name=رەوا ڕۆکستار|image=13921071_326243187715108_1002017191187776066_n.jpg|caption=|birth_name=ڕەوا غەفور|birth_date=..|birth_place=سلێمانی|residence=سلێمانی|occupation=[[گۆرانیبێژ]]، گۆرانینووس، ئەکتەر، [[بەرھەمھێنەری تۆمار]].|years_active=٢٠١٣–تا ئێستا|spouse=|children=|website=}}'''ڕەوا ڕۆکستار''' (بە [[ئینگلیزی]]: Rawa Rockstar)، (ناوی تەواو: ڕەوا غەفوور) و لەشاری [[سلێمانی]] لە دایکبووە.ڕەوا سەرەتای کارەکانی لەساڵی ٢٠١٣ دەستپێکردووە و وەک یەکەم هونەرمەندی ڕۆکی کوردی کاردەکات.کارەکانی ڕەوا لەچوارچێوەی میوزیکی کلاسیکیەکانی ئەمەریکان ، و تاکو ئێستا هەڵساوە بە بڵاوکردنەوەی چەندین گۆرانی سینگڵ و گوتنەوەی گۆرانی هونەرمەندە مەزنەکانی وەک فڕانک سیناترا،جۆنی کاش و ئێلڤیس پرێسلی.لەساڵی ٢٠١٦ ڕەوا بەشداربوو لەکۆنستێرێکی خێرخوازی نەخۆشخانەی هیوا کەوا داهاتی کۆنسێرتەکەش پێشکەش کرا بە توشبووانی شێرپەنجە. == دیسکۆگرافیا == * بەرهەمە سینگڵەکان: 1. I Walk The Line - 2013 2. * زانکۆی سلێمانی - ٢٠١٥ * 3. Hallelujah - 2015 بە هاوبەشی لەگەڵ "مەحمود شکار" {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا}} {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] hc59i19nbs5l37sfd89fgttejjdic83 0 132916 1694767 1552141 2026-10-25T21:43:18Z Kadı 50814 Requesting speedy deletion (Spam). (TwinkleGlobal) 1694767 wikitext text/x-wiki {{سخ|1=Spam}} {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شەیما کۆرکماز''' (بە [[زمانی تورکی|تورکی]]: Şeyma Korkmaz)، لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی، ١٩٨٨ لە [[ئەسکیشەھر]]، [[تورکیا]]. خانمەئەکتەرێکی [[تورکی]]یە و بەشداری لە چەندان درامای کردووە وەک [[لێم ببوورە]] لە ڕۆڵی سەرەکی. == سەرچاوە == *[https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eeyma_Korkmaz ویکیپیدیای تورکی؛ Şeyma Korkmaz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505003157/http://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eeyma_Korkmaz |date= ٥ی ئایاری ٢٠١٣ }} {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|تورکیا|ژن|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:زیندووان]] 5oqz8wwfnqe5wh3vd9dqfb7zas51849 0 132927 1694763 1694334 2026-10-25T21:16:52Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694763 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG series | title = ڕێزدێنت ئیڤڵ خوێنمژ | image = The Resident Evil logo.svg | caption = | platform of origin = [[پلەیستەیشن]] | creator = {{plainlist| * [[شینجی میکامی]] * [[تۆکورۆ فوجیوارا]]}} | composer = ئۆرکێسترای بایۆھەزارد | developer = [[کاپکۆم]] | publisher = کاپکۆم | platforms = {{collapsible list| * [[ئەندرۆید]] * ئارکەید * [[بلاک بێری]] * دریمکاست * گەیم بۆی کەڵەر * [[گەیم کیوب]] * [[ئای ئۆ ئێس]] * [[مایکرۆسۆفت ویندۆوز]] * [[مۆبایل]] * ئێن کەیج * [[نینتێندۆ سری دی ئێس]] * [[نینتێندۆ ٦٤]] * [[نینتێندۆ دی ئێس]] * [[پلەیستەیشن]] * [[پلەیستەیشن ٢]] * [[پلەیستەیشن ٣]] * [[پلەیستەیشن ٤]] * [[پلەیستەیشن پۆرتەیبڵ]] * [[پلەی ستەیشن ڤیتا]] * [[سێگا ساتەرن]] * [[شیڵد ئەندرۆێد تیڤی]] * [[شیڵد پۆرتەیبڵ]] * [[تابلێتی شیڵد]] * [[ستیم مەشین]] * [[وی]] * [[وی یو]] * [[مۆبایلی ویندۆوز]] * [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] * [[ئێکس بۆکس وەن]] * [[زیبۆ]]}} | first release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (یاریی ڤیدیۆیی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' | first release date = ٢٢ی ئازار، ١٩٩٦ | latest release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]'' | latest release date = ٢٤ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧ | genre = [[ترس و مانەوە]]<br />بینا-ھاوێژی کەسی سێیەم | spinoffs = }} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード}} - ''بایۆھازادۆ'' • {{بە ئینگلیزی| Resident Evil}}) [[کایە]]یەکی [[ترس و مانەوە]]ی ژاپۆنییە کە دروست کراوە لەلایەن [[شینجی میکامی]] و [[تۆکورۆ فوجیوارا]]. ئەم [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییە]] بەرھەمی [[کاپکۆم]]ە و ئەوان خاوەنین. کۆمپانیاکە تیشکیان خستووەتە سەر چەند یارییەکی [[ترسناک]]، لەو کاتەوە چەند لقێکی لێ بۆتەوە و ئێستا [[کۆمیک]]، [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]]، [[پەرتووک]] و [[ڕۆمان|گێڕدراوە]]یش بەرھەم دەھێنن. ئەم یارییە بە دەوری چەند کەسایەتییەکدا دەخولێتەوە لەکاتی ڕوودانی ڕووداوێک کە [[زۆمبی]] بەناو شارەکاندا بڵاو دەبێتەوە و باس لە چۆنییەتی دەربازبوونیان دەکات و پەیوەندی نێوان کەسایەتییەکان ئاشکرا دەکات. کەسایەتییەکان خۆیان لە شەڕێکی بایۆلۆژیدا دەدۆزنەوە بەھۆی ئەوەی کە کۆمپانیای ئەمبرێلا (یان چەتر) [[ڤایرۆس]]ێک بەرھەم دەھێنن کە وا لە مرۆڤەکان دەکات بمرن و دواتر زیندوو ببنەوە و برسێتییەکەیان بە [[مرۆڤخۆری]] بشکێنن. ==چیرۆکی زنجیرەکە== ھەموو بەشەکانی زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە کۆمەڵێک کەس دەکەن کە دژی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەجەنگن؛ ئەوەش کۆمپانیایەکی [[دەرمان]]ە کە «تی-ڤایرۆس» و ھەندێک ڤایرۆسی تر بۆ لێکۆڵینەوە نھێنییەکانیان دەربارەی «[[چەکی بیۆلۆژیک|چەکە بایۆلۆژییە]] ئەندامییەکان» پەرەپێدەدەن. ڤایرۆسە دەستکردەکان دەتوانن مرۆڤەکان بگۆڕن بۆ «[[زۆمبی]]» و ھەروەھا [[ئاژەڵ]] و [[ڕوەک]]ەکانی تریش بگۆڕن بۆ دڕندەی ترسناک. یارییە بنەڕەتییەکە لە دەوری شاری «ڕاکوون» ڕوودەدات، کە شارێکی خەیاڵییە لە ڕۆژاوای ناوەڕاستی [[ئەمریکا]]. شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری چەندین تاقیگەی ئەندازیاریی بایۆلۆژیی سەر بە کۆمپانیای «ئەمبرێلا» لەخۆدەگرن کە [[ڤایرۆس]]ی تایبەت بۆ بەکارھێنان لە [[جەنگی بایۆلۆژی]]دا بەرھەم دەھێنن. لەگەڵ گەشەکردنی تاقیکردنەوەی گۆڕانە جینییەکانی تایبەت بە «ئەمبرێلا»، ڤایرۆسەکە دزە دەکاتە ناو شاری «ڕاکوون»؛ ئەفسەرانی «ستارز» و کەسایەتییەکانی تر دەجەنگن دژی ئەو دڕندانەی شارەکەیان داگیرکردووە بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوە لە تێوەگلانی «ئەمبرێلا» لەو کارەساتەدا بکەن. شاری «ڕاکوون» ڕووبەڕووی ھێرشێکی مووشەکیی ئەتۆمی بووەوە لەلایەن حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، بەڵام ئەندامانی «ئەمبرێلا» چەکە بایۆلۆژییەکان و ڤایرۆسەکانی کۆمپانیاکەیان لە ناوچەکانی تری جیھاندا بڵاوکردەوە کە جۆرە نوێیەکانی بوونەوەر بەرھەم دەھێنن.<ref>https://web.archive.org/web/20200907140658/https://www.ign.com/articles/resident-evil-story-synopsis-plot-summary-lore-explained</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان ئەندامی یەکەی تاکتیکیی پۆلیسی شاری «ڕاکوون» (تیپی ستارز)ن، وەک: «کریس ڕێدفیڵد»، «جیڵ ڤالێنتاین» و «ڕیبێکا شامبەرز». سەرۆکی بەشی «ستارز»یش «ئالبێرت وێسکەر»ە کە بە شێوەیەکی نھێنی لە «ئەمبرێلا»ش کار دەکات، ئەو یەکێکە لە نەیارە سەرەکییەکانی چیرۆکەکە. لەنێو کەسایەتییە دیارەکانی تریشدا، «لیۆن ئێس کێنیدی»، «کلێر ڕێدفیڵد»ی خوشکی کریس، «ئادا وۆنگ»ی سیخوڕی کۆمپانیاکان و «ئیسان وینتەرز»ی ئەندازیاری سیستمەکان ھەن.<ref>Damien Waples (13 نوفمبر 2007). Resident Evil: The Umbrella Chronicles Official Game Guide. California, United States: Prima Games. ص. 58–73. ISBN:978-0-761-55845-3.</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil |سەردێڕ =ڕێزدێنت ئیڤڵ |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٨ی شوباتی ٢٠١٧}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|کۆمیک|ترسناک|خەیاڵی زانستی|ئەنیمێ و مانگا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|کتێب}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:خەیاڵی زانستی بەپێی زنجیرەفیلم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان]] n8u9y9by9zqiphjgpojf6oe9g3m4ypl 0 133600 1694938 1549899 2026-10-26T07:33:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1694938 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەوح بن عەبدولموئمین ھوزەلی بەسڕی نەحوی'''، ({{بە عەرەبی|روح بن عبدالمؤمن الهذلي البصري النحوي}})، نازناویشی ئەبولحەسەن. (ئەبوو عەمڕی دانی) وتویەتی: '''ڕەوح بە عەبدولموئمین بن عەبدە بن موسلم'''، ({{بە عەرەبی|روح بن عبدالمؤمن بن عبدة بن مسلم}}). (الأھوازی) وتویەتی: '''ڕەوح بن عەبدولموئمین بن قوڕڕە بن خالد'''، ({{بە عەرەبی|روح بن عبدالمؤمن بن قرّة بن خالد}}). یەکێکە لە دوو گێڕەوەکەی ئیمامی [[یەعقوب حەدڕەمی]]، حەدیسیشی لێ گێڕدراوەتەوە، [[بوخاری|بوخاریش]] لێی گێڕاوەتەوە. لە ساڵی ٢٣٣ یان ٢٣٤ـی کۆچی مردووە. == سەرچاوەکان == * [http://www.alukah.net/culture/0/89363/ شبکە الالوکە] * [https://books.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=905&page=245 لاپەڕە:٢٤٥] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226160446/https://books.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=905&page=245 |date=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١ }} * [http://www.iid-quran.com/MenTarajem/Trajeem9.php تراجم] {{قیڕائاتەکان}} {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|قورئان|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} h39n91s188f44i3dlwapdc5ead58zno 0 134694 1695042 1532247 2026-10-26T10:37:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1695042 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژاپۆن نۆیز''' پێکھاتووە لە چەشنێکی مۆسیقا. نیک کاینی ڕۆژنامەی وایەر "ھونەرمەندەکانی ژاپۆژاو وەکو مێڕزبۆو، ھیجۆکایدان (ھییۆکیدان) وەھەروەھا ئینکەپاسیتنتس ی دیاری کردوە وەک یەکێک لە سەرەکیترین کەسەکان بۆ بە پەرەسەندکردنی مۆسیقای ژاوەژاو (مۆسیقای نۆیز) لەوەتەی ساڵانی ١٩٩٠. ھەندێک ھونەرمەندی ژاپۆنی ژاوەژاو ھەست بە ناڕحەتی دەکەن کاتێک کە دەخرێنە ژێر چەتری "ژاپۆژاو"، دەڵێن کە ئەم زاراوەیە ڕێگایەکە بۆ فەرامۆشکردنی جیاوازیەکان. لەنێوان ئەو ھونەرمەندانەی کە بە پێویستی بە دوای یەکتر ناگەڕێن و ھەمان ئامانجیان نیە وەیان ھەر یەکتریش ناناسن بەتەواوەتی. {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی مۆسیقا]] ala8ccvpr0w31plphj4x6nit344wdui 0 136353 1694556 1694103 2026-10-25T16:23:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Reboot (fiction)}} 1694556 wikitext text/x-wiki {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە زنجیرەیەکدا (فیلم یان یاری ڤیدیۆ یان شتی تر)، '''ڕیبووت''' بە مانای وازهێنان لە هەموو ئەو شتانە دێت کە دروست کراوە وە دەست پێکردنەوە لە سفرەوە.<ref name="Willits">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Willits|یەکەم=Thomas R.|سەردێڕ=To Reboot or Not to Reboot: What is the Solution?|ناونیشان=http://www.bewilderingstories.com/issue344/reboot1.html|ساڵ=٢٠٠٩|ئیش=bewilderingstories.com|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> وشەکە هاتووە لە هێمایەکی کۆمپیتەر کە هەڵگری هەمان ناوە و بە مانای دیسانەوە هەڵکردنی سیستەمی کۆمیتەر دێت.<ref name="Willits"/> == زنجیرە فیلم == لەگەڵ ڕیبووت، دروستکەری فیلمەکان دەتوانن فیلمەکانیان نوێ بکەنەوە و ئەو زنجیرەی مەبەستیانە چالاک بکەنەوە لە پێناو ڕاکێشانی بینەری نوێ و بە دەستهێنانی داهات. هەر لەبەر ئەوە ڕیبۆت دەکرێت ببینرێ وەک هەوڵێک بۆ ڕزگار کردن زنجیرەیەک کە "کۆن" بووە.<ref name="VideoHound">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tallerico|یەکەم=Brian|سەردێڕ=Twenty Film Franchises in Need of a Reboot|ناونیشان=http://www.movieretriever.com/blog/316/twenty-film-franchises-in-need-of-a-reboot|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٩|ئیش=movieretriever.com|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> هەروەها دەکرێت پڕۆژەیەکی "پارێزراو" بێت بۆ ستۆدیۆکە، لەبەر ئەوەی زنجیرەیەکی خاوەن بنکەیەکی بینەری کەم مەترسی (لە ڕووی برنەوەی چاوەڕوان کراو) لە کارێکی ڕاستەقینە کە بنکەی بینەری نییە باشترە. وە لەهەمان کاتدا ڕێگە بە ستۆدیۆکە دەدرێت بە ئاشکرا کردنی جیهانی تر.<ref>[http://www.firstshowing.net/2008/10/06/sunday-discussion-the-mighty-hollywood-reboot-trend/ Sunday Discussion: The Mighty Hollywood Reboot Trend]. Firstshowing.net (October 6, 2008). Retrieved on June 13, 2011.</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Reboot (fiction)}} [[پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ]] [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە]] [[پۆل:زاراوەناسیی کۆمیکەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕیبووتەکان]] 1eb3s5d28az9n8sashcq8kx68djyy6z 1694699 1694556 2026-10-25T20:08:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694699 wikitext text/x-wiki لە زنجیرەیەکدا (فیلم یان یاری ڤیدیۆ یان شتی تر)، '''ڕیبووت''' بە مانای وازهێنان لە هەموو ئەو شتانە دێت کە دروست کراوە وە دەست پێکردنەوە لە سفرەوە.<ref name="Willits">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Willits|یەکەم=Thomas R.|سەردێڕ=To Reboot or Not to Reboot: What is the Solution?|ناونیشان=http://www.bewilderingstories.com/issue344/reboot1.html|ساڵ=٢٠٠٩|ئیش=bewilderingstories.com|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> وشەکە هاتووە لە هێمایەکی کۆمپیتەر کە هەڵگری هەمان ناوە و بە مانای دیسانەوە هەڵکردنی سیستەمی کۆمیتەر دێت.<ref name="Willits"/> == زنجیرە فیلم == لەگەڵ ڕیبووت، دروستکەری فیلمەکان دەتوانن فیلمەکانیان نوێ بکەنەوە و ئەو زنجیرەی مەبەستیانە چالاک بکەنەوە لە پێناو ڕاکێشانی بینەری نوێ و بە دەستهێنانی داهات. هەر لەبەر ئەوە ڕیبۆت دەکرێت ببینرێ وەک هەوڵێک بۆ ڕزگار کردن زنجیرەیەک کە "کۆن" بووە.<ref name="VideoHound">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tallerico|یەکەم=Brian|سەردێڕ=Twenty Film Franchises in Need of a Reboot|ناونیشان=http://www.movieretriever.com/blog/316/twenty-film-franchises-in-need-of-a-reboot|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٩|ئیش=movieretriever.com|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> هەروەها دەکرێت پڕۆژەیەکی "پارێزراو" بێت بۆ ستۆدیۆکە، لەبەر ئەوەی زنجیرەیەکی خاوەن بنکەیەکی بینەری کەم مەترسی (لە ڕووی برنەوەی چاوەڕوان کراو) لە کارێکی ڕاستەقینە کە بنکەی بینەری نییە باشترە. وە لەهەمان کاتدا ڕێگە بە ستۆدیۆکە دەدرێت بە ئاشکرا کردنی جیهانی تر.<ref>[http://www.firstshowing.net/2008/10/06/sunday-discussion-the-mighty-hollywood-reboot-trend/ Sunday Discussion: The Mighty Hollywood Reboot Trend]. Firstshowing.net (October 6, 2008). Retrieved on June 13, 2011.</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Reboot (fiction)}} [[پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ]] [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە]] [[پۆل:زاراوەناسیی کۆمیکەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕیبووتەکان]] ot9pzp8xocpbz1strt96mx8t1rromh9 0 136934 1694717 1694207 2026-10-25T20:16:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694717 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Underlinked|date=ئاب ٢٠١٧}} }} '''ماچ و باوەش بۆتۆ''' (بە [[ئینگلیزی]]: XoXo)  لە ئێستادا وشەیەک بۆتەباو زۆربەی بەکارهێنەرانی تۆڕى کۆمەڵایەتى فەیسبووکى بەخۆیەوە سەرقاڵکردووە ئەویش وشەی (xoxo)یە و بەشێک لەبەکارهێنەرانی فەیسبوک والێی تێگەیشتوون کەبۆ زانینی ئەکتیڤی فەیسبوکەکەیانە. زۆر کەس لە بەکارهێنارانی فەیسبوک بەم شێوەیە لە وشەی (xoxo) تێگەیشتون کە ئەگەر وشەی (xoxo) ڕەنگی سوور بوو ئەوا مانای وایە فەیسبوکەکەیان ئەکتیڤی باشەو چاودێری لەسەر نییە، وە بەپێچەوانەشەوە ئەگەر وشەکە ڕەنگی وەکو خۆی مایەوە واتە ڕەشبوو ئەوا فەیسبوکی ئەوکەسە ئەکتیڤی لاوازە و چاودێری لەسەرە، <ref name=":0">[[wikipedia:Hugs and kisses|ویكپیدیای ئینگلیزی ووشه‌ی (xoxo)]]</ref> == بنه‌ڕه‌تی ووشه‌كه‌ == بەپێی سەرچاوە ئنگلیزییەکان بێت دوو لێکدانەوە بۆ وشەی (xoxo) کراوە ئەمانەن: (x,o) بۆ ماچ و باوەش بەکاردێن بابزانین بەپێی سەرچاوەکان وایە: یەکەم: لەچاوی باڵندەیەک لەئاسمانەوە، کاتێ سەیری دوو کەس دەکات کە یەکتری ماچ دەکەن، (o) کە بۆ باوەشە بەمانای هەردوو قۆڵی دوو کەسەکە و (x) کە بۆ ماچە بەمانای هەردوو ئاڕاستەی سەریان دێت. دووەم: لەڕووی ئاینییەوە، پیتی X وەکو هێمایەکی پیرۆز سەیرکراوە لە مێژووی کریستیانیدا هەروەکچۆن لەزمانی یۆنانیدا X بەکارهاتووە بۆ کریست ΧΡΙΣΤΟΣ هەروەها، oبۆ واژۆکردن لەسەر دۆکیومێنتەکان بەکاردەهات لەلایەن زۆرێک لەو جولەکانەی کاتێ لەئەمریکای باکوورەوە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا دەڕۆیشتن بەتایبەت ئەوانەی کە زمانی یەکەمیان Yiddishجولەکەیی بوو.<ref name=":0" /> لە ئێستادا بە خزمەتگوزاریەکی نوێی فەیسبوک دادەنرێت لە نێوان ( خۆشەویستاندا)، کە مانای وشەکەیان کردووە بە ماچو باوەش بۆتۆ، بەپێی زانیارییەکانى ویکیپیدیا ئەم وشەیە زیاتر بۆ توندوتۆڵکردنی هاورێیەتی و خۆشەویستی و نیشاندانی متمانەی زیاترەبۆ بەرامبەر.<ref name=":0" /> سه‌رچاوه‌کان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا}} [[پۆل:ئیمۆتیکۆنەکان]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] 55snna4naah7k2dqqek67rr8xwxocqv 0 137028 1694632 1694123 2026-10-25T17:12:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1694632 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕیشاو | ناوی_خۆماڵی = Rishaw | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٩٤٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''ڕیشاو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیروان]]، [[قەزای ھەڵەبجە]]، [[پارێزگای ھەڵەبجە]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== ڕیشاو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دەڵەمەڕ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کۆساوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بۆین]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تلەوەرێ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> {{گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەڵەبجە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] lc50bv2rp10iarhv10rrk40bsbn0nwh 0 137415 1695045 1544614 2026-10-26T10:38:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695045 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاژڵە | ناوی_خۆماڵی = Zhazhla | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی ژاژڵە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ژاژڵە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٠٥٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''ژاژڵە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== ژاژڵە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گڵۆمان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی بێوکە]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[دوێڵەکان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی بی (ڕوونکردنەوە)]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 8re07qhgcf0l3cm7dyed916eyodfi39 0 137509 1694483 1673382 2026-10-25T12:49:53Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1694483 wikitext text/x-wiki {{وەسف|کەسایەتییەکی سەرەکیی زنجیرەی ئەمریکیی ھاوس}} {{زانیاریدانی کەسایەتی خەیاڵی | ناو = گرێگری ھاوس | ڕەنگ = | زنجیرە = [[ھاوس (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوس]] | وێنە = [[پەڕگە:HouseGregoryHouse.png|220px]] | قەبارەی وێنە = | جێگرەوەی وێنە = | لێدوان = <!--دەرکەوتنەکان--> | یەکەم = زنجیرەی یەکەم، وەرزی یەکەم «ھەمووان درۆ دەکەن» | کۆتا = زنجیرەی کۆتایی، وەرزی ھەشتەم «ھەمووان دەمرن» | دروستکەر = [[دەیڤد شۆر]] | ڕۆڵگێڕ = [[ھیو لۆری]] | ئەکتەری دەنگ = | گیانلەبەر = | ھەروەھا ناسراوە بە = | ناسناو = ھاوس | مناڵەکان = | خزمەکان = | خۆشەویست = ستەیسی وارنەر (ھاوڕێیەکی پێشوو، پێش ڕووداوەکانی زنجیرەکە){{ھن}}لیسا کادی (ھاوڕێیەکی پێشوو){{ھن}}لیدیا بوم (پەیوەندییەکی ڕۆشتوو) | ھاوسەر = دۆمینیکا بیتروفا | خێزان = جۆن ھاوس (باوکی یاسایی، مردوو){{ھن}}بلایس ھاوس (دایک) | ناونیشان = | پیشە = سەرۆکی پێشووی بەشی دۆزینەوەی پزیشکی | جێندەر = نێر | ئایین = ھیچ ([[بێخوایی]]) | نەتەوە = | IMBD = [http://www.imdb.com/character/ch0015927/ پەڕەی تایبەتی لەسەر بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]}} '''د. گرێگری ھاوس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Dr. Gregory House) کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکیی [[ھاوس (زنجیرە)|ھاوس]]دا دەرکەوتووە. ئەم زنجیرەیە لەلایەن نووسەر [[دەیڤد شۆر|دەیڤد شۆرەوە]] دروست کراوە. ئەکتەری ئینگلیزی، [[ھیو لۆری]]، ڕۆڵی دکتۆر ھاوسی گێڕاوە. ھاوس سەرکردایەتی تیمێک لە پزیشکانی دۆزەرەوە دەکات. ھەروەھا ئەو بەڕێوەبەری بەشی [[دۆزینەوە (پزیشکی)|دۆزەرەوەی پزیشکییە]] لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن-پلەینزبۆرۆدا، کە نەخۆشخانەیەکی خەیاڵییە لە پرینستۆنی [[نیوجێرسی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House, M.D. | ناونیشان = http://www.tioti.com/show/housemd | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = Tioti.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071012015231/http://www.tioti.com/show/housemd | ڕەوشی ناونیشان = bot: unknown}}</ref> کەسایەتییەکە بە [[کینەی مرۆیی]]، گاڵتەچی، و [[نەرجسی]] پێناسە کراوە. ھاوس تاکە کەسایەتییەکە کە لە ھەموو ئەڵقەکانی زنجیرەکەدا دەرکەوتووە. ھەروەھا تاکە کەسایەتیی سەرەکییە کە لە ئەڵقەی یەکەم لە وەرزی شەشەمدا بە جۆرێکی بەرچاو دەرکەوتووە. چۆنییەتیی ھەڵسوکەوت کردنی ھاوس لەگەڵ نەخۆشەکانی نائاسایییە. ئەم جۆرە ڕەفتارەی ھەموو کات لەگەڵ ھاوکارەکانیدا تووشی ناکۆکیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Ending Season Three With a Bang? An Interview with House Writer Lawrence Kaplow| periodical = Blog Critics| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2007/04/23/073606.php|ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090204103830/http://blogcritics.org/archives/2007/04/23/073606.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە گشتی ھاوس ھاوسۆز نییە لەگەڵ نەخۆشەکانی، ئەمەش بەپێی قسەی خۆی، دەبێتە ھۆی ئەوەی کە کاتی ببێت تا شیکردنەوەی نەخۆشییە پزیشکییەکە بکات. کەسایەتیی ھاوس بەشێکی لە کەسایەتی [[شێرلۆک ھۆلمز|شێرلۆک ھۆڵمز]]ەوە وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ ="House and Holmes parallels". Radio Times. BBC Magazines. | ناونیشان = http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/}}</ref> زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی دەربارەی ئاڵوودەبوونی ھاوس بە [[ڤیکۆدین|ڤایکۆدین]]ە کە لەبەر سڕکردنی ئازارەکەی خووی پێداوە. ئەم ئازارە بەھۆی (إحتیشاء)<!--بیکەن بە کوردی--> لە [[ماسوولکەی چوار سەر|ماسوولکە چوار سەرەکەیدا]] دروست بووە پێش ٥ ساڵ لە دەستپێکردنی زنجیرەکە، کە ناچاری دەکات [[گۆچان]] بەکاربھێنێت. یەکێک لە لێکچوونەکانی لەگەڵ ھۆڵمزدا، ئاڵودەبوونێتی بە [[پشتبەستن (پزیشکی)|ماددە ھۆشبەرەکان]]، کە بە شێوەیەکی ئاسایی [[کۆکایین]]ی بەکار دەھێنا.<ref name="Season5predictwithHolmes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = A House, MD and Sherlock Holmes Special: Predicting House Season Five Based On the Sherlock Holmes Canon| ناونیشان = http://holmes.spontaneousderivation.com/2008/05/31/a-house-md-and-sherlock-holmes-special-predicting-house-season-five-based-on-the-sherlock-holmes-canon/| ڕێکەوتی سەردان = ٢٤ی ئابی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| بڵاوکەرەوە = Holmesian Derivations, A 21st century look at Sherlock Holmes. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20080913205215/http://holmes.spontaneousderivation.com/2008/05/31/a-house-md-and-sherlock-holmes-special-predicting-house-season-five-based-on-the-sherlock-holmes-canon/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی پەخشکردنی زنجیرەکەدا، کەسایەتییەکە چەندین بۆچوونی ئەرێنی وەرگرتووە. ھەروەھا لە چەند خشتەیەکی باشترین کەسایەتییەکاندا دەرکەوتووە.<ref name="dailytelegraph-postrev">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Dr. Laurie has viewers of US TV in stitches| نووسەر = Davies, Hugh| ڕۆژنامە = دیلی تەلەگراف|ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| لاپەڕە = N9}}</ref><ref name="usatoday-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = There's a doctor worth watching in 'House'| ناونیشان = http://www.usatoday.com/life/television/reviews/2004-11-15-house_x.htm|ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| لاپەڕە = D1}}</ref> تۆم شیلز لە ڕۆژنامەی [[واشینگتن پۆست|واشینگتن پۆستەوە]] کەسایەتییەکەی بە «سەرنجڕاکێشترین کەسایەتیی چەندین ساڵی ڕابردووی سەر شاشەی تەلەڤیزیۆن» پێناسە کردووە. لۆری چەندین خەڵاتی بردەوە بۆ بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە. گرنگترینی ئەو خەڵاتانە بریتی بوون لە [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی|بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی]]دا، [[خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا، [[خەڵاتی ساتیلایت]] بۆ ھەمان بەش و ھەروەھا خەڵاتەکانی ڕەخنەگرانی تەلەڤیزیۆن بۆ بەشی باشترین کاری تاکەکەسی لە بواری درامادا. لۆری شەش جار بووە بە کەندیدای وەرگرتنی [[خەڵاتی ئێمی]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا کە دوا جاری لە ساڵی ٢٠١١دا بوو. == مێژووی کەسی == === ژیانی سەرەتایی === گرێگری ھاوس لە ١١ی حوزەیرانی ١٩٥٩ لەدایک بووە،<ref>وەرزی دووەم، زنجیرەی ٢٤: "No Reason". بەپێی ئەوەی لەسەر دەستەوانەکەی مەچەکی نووسرابوو دوای ئەوەی تەقەی لێکرا.</ref> یان ١٥ی ئایاری ١٩٥٩<ref>وەرزی حەوتەم، زنجیرەی ٢٢: "Moving On". بەپێی ئەوەی نووسرابوو لەسەر شووشەی دەرمانەکەی.</ref> لە ھەر یەکێک لە جۆن و بلایس ھاوس (ئاڕ لی ئیرمی و دیدان بیکەر).<!--ئەم ڕستەیەی پێشوو کێشەی ھەیە و پێویستە ڕێک بخرێتەوە. مەبەست چییە؟ --> باوکی وەک فڕۆکەوان خزمەتی کردووە لە [[ھێزی پیادەی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و زۆر جار لە بنکەیەکەوە بۆ یەکێکی تر دەگوازرایەوە لە کاتی منداڵیدا،<ref name="daddy's boy">وەرزی دووەم. زنجیرەی ٥: "Daddy's Boy".</ref> وا دادەنرێ حەز و خۆشەویستی ھاوس بۆ زمانەکان لەم کاتەدا دروستبوو بێت، کاتێک کە لە ئیسپانی و [[زمانی پۆرتووگالی|پۆرتووگالی]]، و ژاپۆنی، و [[زمانی ھیندی|ھیندی]]، و [[چینی ستاندارد|مەندەرین]]<ref>وەرزی ھەشت. زنجیرەی ٤: "Risky Business". زانینی بۆ ماندەرین دەرکەوت کاتێک قسەی لەگەڵ نەخۆشەکەیدا کرد.</ref> تێدەگات. یەکێک لەو شوێنانەی باوکییان بۆ ناردووە [[میسر]] بوو، و ھەر لەوێ ھاوس حەز بە [[شوێنەوارناسی]] و [[ڕاوکردنی گەنجینە]] دەکات، و ھەر ئەمە وای لێ دەکات پارێزگاری لە ئامێرەکانی ڕاوکردنی گەنجینە بکات بە شێوەیەکی باش.<ref>وەرزی دووەم. زنجیرەی ١٥: "Clueless".</ref> ئێستگەیەکی تر ژاپۆن بوو، لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، کە ھەر لەوێ کاری داھاتووی ئاشکرا کرد لە کاتی سەرکەوتنی بەردەکان لەگەڵ ھاوڕێکەی، و ئەو کاتەی ئەو ڕێزەی بینی کە ھەمووان بەرامبەر دکتۆرێک لە [[بوراکومین]] ھەیانە لە کاتی چارەسەرکردنی حاڵەتەکەی ھاوڕێکەی کە ھیچ یەکێک لە دکتۆرەکانی تر نەیانزانی کە چییەتی.<ref name="comaguy">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ٧: "Son of Coma Guy".</ref> ھەروەھا ھەندێک کاتی لە فلیپین بەسەر بردووە، و ھەر لەوێ نەشتەرگەرییەکی تایبەت بە ددانی بۆ ئەنجام دراوە. ھاوس دایکی خۆشدەوێت و ڕقی لە باوکییەتی، و ھەروەھا خۆی وا پیشان دەدات کە «نیشاندەری ڕەوشتی شێتی» ھەیە و بەھۆیەوە خۆی بە دوور دەگرێت لە بینینی دایکی بەپێی توانای.<ref name="daddy's boy"/> جارێکیان ھاوس بۆ یەکێک لە نەخۆشەکانی چیرۆکی داپیرەی گێڕاوە کە بە توندوتیژی مامەڵەی لەگەڵ دەکرد کاتێک کە دایک و باوکی لەلای جێیان دەھێڵا.<ref name="oneday">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ١٢: "One Day, One Room".</ref> بەڵام دواتر ئاشکرا دەبێت کە ئەو کەسەی بەخراپی مامەڵەی لەگەڵ دەکرد باوکییەتی نەک داپیری، کە یەکێک لە ڕێگاکانی سزادانی خۆ شۆردنە بە ئاوی سارد و خەوتن لە دەرەوە بە ڕووتی.<ref name="oneday"/> بەھۆی خراپی مامەڵەکانی جۆن ھاوسەوە، ھاوس باوەڕی نەکرد کە ئەو باوکی بایەلۆجی ئەو بێت، لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا ھاوس پێی وابوو کە ھاوڕێی بنەماڵەکەی تۆماس بێڵ باوکی ڕاستەقینەیەتی دوای سەرنجدانی ئەوەی ھەردووکیان ھەمان نیشانەیان ھەیە.<ref name="birthmarks">وەرزی پێنجەم. زنجیرەی چوار: "Birthmarks".</ref> لە زنجیرەی "Birthmarks" لە وەرزی پێنجەمدا ھاوس دڵنیا دەبێتەوە کە جۆن باوکی ڕاستەقینەی نییە دوای ئەنجامدانی [[جێپەنجەی دی ئێن ئەی|پشکنینی DNA]].<ref name="birthmarks"/> لە زنجیرەی "Love is Blind" لە وەرزی ھەشتەم؛ و دوای ئەنجامدانی پشکنینێکی تری DNA ھاوس بەوە دەزانێت کە تۆماس بێڵیش باوکی ڕاستەقینەی ئەو نییە.<ref name="love">وەرزی ھەشتەم. زنجیرەی ١٤: "Love Is Blind".</ref> بەمەش ناسنامەی باوکی ڕاستەقینەی بە نەزانراوی دەمێنێتەوە. === ژیانی خوێندکاریی === [[پەڕگە:JHU Gilman Hall.jpg|وێنۆک|ھاوس خوێندوویەتی لە [[زانکۆی جۆنز ھۆپکینز]] لە قۆناغی زانکۆدا.]] ھاوس خوێندنی دەستپێکرد وەک [[قۆناغی زانکۆ|خوێندکاری زانکۆ]] لە [[زانکۆی جۆنز ھۆپکینز]]. ھاوس ئەوەی ڕەچاوکرد کە دکتۆرا بەدەستبھێنێت لە [[فیزیک|فیزیادا]]، لە بواری لێکۆڵینەوەی [[ماددەی تاریک|ماددەی تاریکدا]].<ref name="vicodin">وەرزی ھەشت. زنجیرەی ١: "Twenty Vicodin".</ref> وەرگیرا لە [[قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی جۆنز ھۆپکنز]] و سەرکەوتوو بوو لە کاتی خوێندنیدا، ئەمەش کاتێک کە پاڵێوراوی یەکەم بوو بۆ وەرگیران لە [[مایۆ کلینیک]]،<ref name="distractions">وەرزی دووەم. زنجیرەی ١٢: "Distractions".</ref> بەڵام قوتابییەکی تر، «فیلیپ ویپەر»، ئاشکرای کرد لە کاتی کۆپیکردنی لە تاقیکردنەوەکەدا، کە بووە ھۆی دەرکردنی لە زانکۆکە و دوورخستنەوەی لە ڕکابەرییەکە. لە ماوەی بڕیاری دەرکردنی، خوێندوویەتی لە ئەکادیمیای پزیشکی لە زانکۆی میچیگان و ھەروەھا کاری کردووە لە دوکانێکی پەرتووک، و ھەر لەوێ چاوی بە پەروەرتگاری ئیشەکەی و ھاوڕێ داھاتوویەکەی «لیسا کادی» ([[لیسا ئیدلستین]]) دەکەوێت،<ref name="humpty">وەرزی دووەم. زنجیرەی ٣: "Humpty Dumpty".</ref> دواتر ڕەتکرایەوە بەردەوامبوونی و ڕێگەی لێگیرا کە دیسانەوە بچێتەوە بۆ زانکۆی جۆنز ھۆپکنز. لە کاتی کۆنفرانسێکی پزیشکیدا لە نیو ئۆرلینز، چاوی بە ھاوڕێی داھاتووی «د. جەیمس وێڵسۆن» ([[ڕۆبێرت شۆن لیۆنارد]]) کەوت. کە لەو کاتەدا بە یەکەم جیابوونەوەیدا تێدەپەڕی، کاتێک لەبەر ئەم بارودۆخە شووشەی ئاوێنەکەی شکاند و شەڕێکی دەستپێکرد لەگەڵ کەسێکدا لە یەکێک لە یانەکاندا، ھاوس پارەی زیانەکانی دا لەگەڵ پارەی بەردانەکەی لە دەستی پۆلیس، و لەو کاتەوە پەیوەندییە کاری و کەسییەکەیان دەستی پێکرد. وە لە کۆتاییدا ھاوس بوو بە [[دۆزینەوە (پزیشکی)|پزیشکێکی دۆزەرەوە]] لە دوو بواردا کە بریتیین لە: [[تەشەنا|نەخۆشییەکانی گەدە]] و نەخۆشییەکانی گورچیلە.<ref name="razor">وەرزی یەکەم. زنجیرەی ٣: "Occam's Razor".</ref> === لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆ === پێش ٦ ساڵ لە دەسپێکردنی ڕووداوەکانی زنجیرەکە، ئەو کاتەی ھاوس بەوەی زانی کە کادی بووە بە سەرۆک لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆدا داوایەکی پێشکەش کرد بۆ کارکردن لەلای، و ئەویش دای مەزراند لەگەڵ ھەبوونی ناوبانگێکی خراپ لەسەری ئەمەش لەبەر زانینی بە بەھرە تاکەکەی لە بواری دۆزینەوەی پزیشکیدا، بەڵام ئەو موچەیەکی کەم وەردەگرێت بە بەراورد لەگەڵ ئەزموونە فراوانەکەی، لەگەڵ ئەوەی کە خاوەنی گروپێکی پزیشکی دۆزەرەوەیە، بەڵام ئەو لەگەڵیاندا خراپە و بە شێوەیەکی خولی دەیانگۆڕێت. دوای ماوەیەکی کورت، ھاوس پێشنیاری وێڵسۆنی ھاوڕێی کرد کاتێک زانی کە نەخۆشخانەکە پێویستی بە پزیشکێکی بواری گرێیە بۆ سەرپەرشتیکردنی بەشی گرێی نوێ لە نەخۆشخانەکە. === کەم ئەندامبوون === پێش ٥ ساڵ لە دەستپێکردنی ڕووداوەکانی زنجیرەکە، لە کاتی یارییەکی گۆڵفدا، ھاوس تووشی (إحتشاء) بوو لە قاچی ڕاستیدا و پزیشکەکانی نەیانتوانی کێشەکەی بدۆزنەوە تا ماوەی ٣ ڕۆژ، بەڵام ئەو لە کۆتاییدا توانی خۆی شیکار بکات.<ref name="threestories">وەرزی یەکەم. زنجیرەی ٢١: "Three Stories".</ref> ئەو خوێنەکەی بەستبووی لە چۆکیدا کە ئەمەش بووە ھۆی (إحتشاء) کە ئەمیش بووە ھۆی [[نەکرۆز|نەکرۆز بوونی]] [[ماسوولکەی چوار سەر|ماسوولکە چوار سەرەکەی]] قاچی.<ref name="threestories"/> ھاوس ھەوڵی دا جوڵەی خوێنەکەی لە ماسوولکە مردووەکەدا بگەڕێنێتەوە، کە بەمەش خۆی دەخستە ناو مەترسی تووشبوون بە شکستی ئەندامی یان [[وەستانی دڵ|ڕاوەستانی دڵ]]،<ref name="threestories"/> وە ھەروەھا ئامادە بوو بەرگەی ئەو ئازارە زەبەلاحەی دوای نەشتەرگەرییەکەی بگرێت لە پێناو وەرگرتنەوەی توانای کۆنتڕۆڵکردنی قاچی.<ref name="threestories"/> دوای ئەوەی لە [[کۆما|بێھۆشییەکی]] کیمیاییدا دانرا تا قورسترین قۆناغەکانی ئازار تێپەڕێنێت، ھەر یەک لە وارنەر (بڕیاردەری پزیشکی ھاوس) و دکتۆر کادی کە ئەو کاتە پزیشکی ھاوس بوو، ھەڵسان بە ھەڵسوکەوتکردن دژ بە ویستی ھاوس و پەنابردنە بەر چارەسەرێکی ناوەندی زیاتر پارێزراو، کە ئەویش بریتیبوو لە لابردنی ماسوولکە مردووەکە بە تەنھا.<ref name="threestories"/> ئەو چارەسەرە بووە ھۆی لەدەستدانی بەشێک لە توانای کۆنتڕۆڵکردنی قاچی لەگەڵ ئازارێکی تیژی بەردەوام بۆ ھەموو ژیانی.<ref name="threestories"/> ھاوس نەیتوانی لە ستەیسی خۆشبێت لەبەر ئەوەی کردی و لە کۆتاییدا جێی ھێشت.<ref name="threestories"/> ھاوس ئێستا [[ئازاری بەردەوام|ئازارێکی بەردەوام]] دەکێشێت لە ئەژنۆیدا و [[داری ڕۆشتن|گۆچان]] بەکاردێنێت بۆ یارمەتیدانی لە ڕۆشتندا و ھەموو کاتیش [[ڤیکۆدین|ڤایکۆدین]] بەکاردێنێت لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی.<ref name=":0">وەرزی یەکەم. زنجیرەی ١: "Pilot".</ref> === ماوەی زنجیرەکە === ==== وەرزی یەکەم ==== لە سەرەتایی زنجیرەکەدا، تیمەکەی ھاوس پێک دێت لە سێ پزیشک کە بریتیین لە: «ڕۆبێرت چەیس» ئەندامێکی کۆنی تیمەکە کە ھەموو کات لەگەڵ بیر و بۆچوونەکانی ھاوسدا ھاوڕایە، «ئەلیسۆن کامیرۆن» پزیشکێکی زۆر ھاوسۆز لەگەڵ نەخۆشەکاندا، و دامەزراوی نوێ «ئێرێک فۆرمان». دواتر، کامیرۆن ھەستێکی سۆزداری پیشانی ھاوس دەدات، بەڵام ھاوس بەلایەوە گرنگ نییە. وە شتەکان ئاڵۆز دەبێت کاتێک سەرۆکی نوێی دەستەی کارگێڕی «میلیاردێر ئێدوارد فولگەر» دێت و ھەڵسوکەوتەکانی ھاوسی بە دڵ نابێت، و دوای زنجیرەیەک بەرەنگاربوونەوە کامیرۆن دەست لە کار دەکێشێتەوە، و ھەروەھا فولگەر دەیەوێت ھاوس دەرکات لە نەخۆشخانەکە، بەڵام کادی دەوەستێت لەگەڵ ھاوسدا دژ بە فولگەر و لە کۆتاییدا ناچاری دەکەن دەستەی کارگێڕی جێ بھێڵێت. ھاوس داوا لە کامیرۆن دەکات بگەڕێتەوە سەر کارەکەی، بەڵام ئەو داواکەی ڕەت دەکاتەوە مەگەر لەگەڵیدا بچێتە دەرەوە بۆ ژووان، و ھاوسیش ڕازیدەبێت، و پێی دەڵێت کە ئەو لەلایەنی سۆزدارییەوە ئەوی بەلاوە گرنگ نییە و پێی دەڵێت کە تەنھا لەبەر ئەوەی لە ڕووی سۆزدارییەوە نا ئاسودەیە بۆیە ئەوی بەلاوە گرنگە. کامیرۆن دەگەڕێتەوە بۆ کار بێ ئەوەی باوەڕ بە قسەکەی ھاوس بکات بەڵام ئەو کاتەی ستەیسی دەردەکەوێت لە کۆتایی وەرزەکەدا کامیرۆن ھەستەکانی ھاوس دەبینێت بۆی و خودی بابەتە لە یاد دەکات. ==== وەرزی دووەم ==== ھاوس ڕەزامەندی دەردەبڕێت بە کارکردنی ستەیسی لە نەخۆشخانەکە وەک ڕاوێژکارێکی یاسایی لە ماوەی چارەسەرکردنی مارکی ھاوسەری، بەڵام دواتر دەست دەکات بە پیلان گێڕان بۆ بەدەست ھێنانەوەی. پیلانەکەی ھاوس سەردەگرێت، بەڵام ئەو کاتەی ستەیسی پێی دەڵێت کە مارک جێ دەھێڵێت لەبەر ئەو، ھاوس درک بەوە دەکات کە وەک پێشتر ژیانی ناخۆش دەکات، بۆیە بیرۆکەکە ڕەت دەکاتەوە و داوای لێ دەکات لەگەڵ مارک بمێنێتەوە، کە دەتوانێت بەدڵخۆشی بیھێڵێتەوە. دواتر دوای چارەسەر بوونی ھاوسەرەکەی ستەیسی نەخۆشخانەکە جێ دەھێڵێت. ئەم ڕووداوە کاریگەری لەسەر ئازاری قاچی ھاوس دەبێت بە شێوەیەکی نەرێنی ھەر بۆیە دوای ڕۆشتنی ئازارەکەی زیاد دەکات. لە زنجیرەی کۆتاییدا شتەکان دەگات بە شوێنکی خراپ کاتێک پیاوێک بەناوی جاک مۆریاتی، کە ھاوسەری یەکێک لە نەخۆشەکانی ھاوس بووە لە ڕابوردوودا، ھەڵدەستێت بە تەقەکردن لە ھاوس لە نوسینگەکەیدا کە دەینێ بە سکی و ملییەوە. دواتر ڕوون دەبێتەوە کە پیاوەکە توڕە بووە لە ھاوس لەبەر ئەوەی بە ھاوسەرەکەی وتووە (لە کاتی چارەسەرکردنیدا) بێ ھیچ ھۆکارێکی پێویست کە ھاوسەرەکەی پەیوەندی لەگەڵ ژنێکی تردا ھەبووە، کە بووەتە ھۆی خۆکوشتنی لە دواتردا. ئەو کاتەی کە ئەندامانی تیمەکەی خەریکبوون دەیگوازنەوە بۆ ژووری حاڵەتە لەناکاوەکان، ھاوس ھۆشی دێتەوە بۆ ماوەیەکی کورت، بەڵام تەنھا کە بتوانێ داوای چارەسەر بە [[کیتامین]] بکات. ==== وەرزی سێیەم ==== لە سەرەتایی وەرزی سێیەمدا، دوای دوو مانگ لە پشوو لەگەڵ وەرگرتنی چارەسەری کیتامین ھاوس دەتوانێت دیسانەوە توانای ڕۆشتن و ڕاکردن بە دەست بھێنێتەوە.<ref name="meaning">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ١: "meaning".</ref> بەڵام ئازاری بەردەوام لە قاچەکانیدا دەگەڕێتەوە کە ناچاری دەکات ئازار شکێن بەکاربھێنێتەوە لەگەڵ دیسان بەکارھێنانەوەی گۆچان.<ref name="consent">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ٣: "Informed Consent".</ref> ھاوڕێکانی وا دەزانن کە گەڕانەوەی بۆ ئەوانە تەنھا بەھۆی ڕاھاتنییەتی لەگەڵیاندا.<ref name="consent"/> لە کاتی کارکردنی ھاوس لە کلینیکدا، چاوی بە مایکڵ تریتەر دەکەوێت، و ئەو لێکۆڵەرێکی پۆلیسە. تریتەر سەرنجی زیادەڕۆییی خواردنی ھاوس بۆ ڤایکۆدین دەدات لە کاتی کارکردندا لەگەڵ ھەڵسوکەوتەکانی لە کاتی کارکردنیدا لەگەڵ نەخۆشەکاندا. تریتەر پێی وایە پێویستە پزیشکەکان زیاتر بەرپرسیار بن لە کاتی ئەنجامدانی پزیشکیدا، بۆیە ئەوە دەخاتە سەر پشتی خۆی کە کارە یاساییە پێویستەکان ئەنجام بدات بۆ بەزاندنی ھاوس، وە بە لێکۆڵینەوە دەربارەی بابەتی ئاڵودەبوونی بە ماددە ھۆشبەرەکان دەست پێ دەکات. شتێک بە شتێک لێکۆڵینەوەکە کادی، وێڵسۆن، و تیمەکەی ھاوس دەگرێتەوە ئەمەش لە کاتێکدایە کە تریتەر ڕێگەی توند بەکار دەھێنێت بۆ بەدەستھێنانی زانیاری. ھاوس ناچار دەبێت بوەستێت لە بەکارھێنانی ڤایکۆدین لە پێناو گەیشتن بە ڕێکەوتنێک کە بتوانێت ڕێگەدانە پزیشکییەکەی بپارێزێت، بەڵام ھەڵەیەک دەکات و ھەڵدەستێت بە دزینی [[ئۆکسیکۆدۆن]] لە یەکێک لە نەخۆشە مردووەکانی وێڵسۆن لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی، کە ئەمەش بیانوی پێویست دەدات بە تریتەر کە ھاوس پێشکەش بە دادگا بکات. لە کاتی دانیشتنی گوێگرتن پێش دادگاییکردن، دادوەر بڕیار دەدات کە ھاوس مەترسی بۆ سەر کۆمەڵگا نییە و مامەڵەکردنی لەگەڵ ئازاری قاچیدا بەو مەترسییە نییە کە تریتەر باسی کردووە. ئەم بڕیارە دەردەچێت دوای ئەوەی کادی ھەڵدەستێت بە ساختەکردنی بەڵگەیەک لە پێناو ھێشتنەوەی ھاوس لە دەرەوەی زیندان. لە کۆتایی وەرزەکەدا، فۆرمان بڕیار دەدات دەست لە کار کێشانەوە ڕادەست بکات چونکە خەریکە دەچێتەوە سەر ھاوس، و بە شێوەیەکی لەناکاو ھاوس ھەڵدەستێت بە دەرکردنی چەیس دوای ڕۆیشتنی فۆرمان، و کامیرۆن دەست لە کار دەکێشێتەوە بەھۆی چەیسەوە، کە بەمەش ھاوس بێ تیم دەمێنێتەوە. ==== وەرزی چوارەم ==== لە سەرەتایی وەرزی چوارەمدا، ھاوس ھەوڵ دەدات بێ تیمەکەی کار بکات، بەڵام دوای بەرەنگاربوونەوەی چەند کێشەیەک لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا، کادی سوور دەبێت لەسەر دامەزراندنی تیمێک بۆ کارکردن لەگەڵیدا. ھاوس ھەڵدەستێت بە ڕێکخستنی پێشبڕکێیەک لە پێناو دیاریکردنی ئەندامانی تیمەکە لە نێوان ٤٠ پێشکەشکەر بۆ کار. دواتر ھاوس سەرسام دەبێت ئەو کاتەی دەزانێت کامیرۆن گەڕاوەتەوە بۆ نەخۆشخانەکە و کار دەکات لە بەشی حاڵەتە بەپەلەکاندا ھەروەھا چەیسش لە بەشی نەشتەرگەریدا کار دەکات. دواتر فۆرمان دەگەڕێتەوە بۆ نەخۆشخانەکە دوای دەرکردنی لە کارە نوێکەی و کادی ھاوس ناچار دەکات کە بیھێنێتەوە ناو تیمەکە؛ و لە کۆتاییدا ھاوس د. فۆرمان، د. کریس تاوب، د. لۆرنس کاتنەر، و د. رێمی ھادلی دادەمەزرێنێت. وە لە ناوەندی ئەمەدا وێڵسۆن دەچێتە پەیوەندییەکەوە لەگەڵ ئامبەر فولاکس (یەکێک لە پێشکەشکەرە پێشووەکان لە لای ھاوس). ھاوس پێی وایە پەیوەندییە نوێکەی وێڵسۆن ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵیدا تێک دەدات، بۆیە ھەڵدەستێت بە تاقیکردنەوەی ئامبەر چونکە گومانی لە ھەستەکانی ھەیە بەرامبەر وێڵسۆن، بەڵام دواتر دڵنیا دەبێتەوە لە ھەستەکانی بەرامبەر وێڵسۆن. لەگەڵ ئەوەشدا ھاوس بەردەوام دەبێت لە دوژمنایەتیکردنی و شەڕکردن لەگەڵی لە پێناو زیاتر کات بەسەربردن لەگەڵ وێڵسۆندا. لە کۆتایی وەرزەکەدا، ھاوس بە ئاگا دێت دوای ڕووداوێکی ھاتووچۆ لەگەڵ ھەستێکی سوێر بەوەی کەسێک دەمرێت، و پێی وایە کەسێکی لە دانیشتوانی ناو پاسەکەی بینیوە کە نیشانەی نەخۆشییەکی مەترسیداری پیشانداوە. دواتر بیری دەکەوێتەوە کە ئامبەری لەگەڵدا بووە لە ناو پاسەکەدا و ئەو ھەستیکرد بە سوێرییەک ھی ئەوەیە ئامبەری بینیوە لە ناو پاسەکە، کە [[ئامانتادین]] دەخوات. ھاوس ئاشکرای دەکات کە ئامبەر تووشی ژەھراوی بوون بە ئامانتادین بووە کاتێک ئامانتادین لەگەڵ پڕۆتینی خوێن یەک دەگرێت، و ھەروەھا بەھۆی ڕووداوی پاسەکە جەستەی ناتوانێت شیبکاتەوە ئەمەش دەبێتە ھۆی شکستێکی ئەندامی فراوان. دواتر ھاوس بیری دەکەوێتەوە کە ئامبەر ھاتووە بۆ گواستنەوەی لە باڕەکە چونکە سەرخۆش بووە، لە باتی وێڵسۆن کە نامەکەی وەرنەگرتووە لەبەر ئەوەی لەسەر کار بووە لە نەخۆشخانە. بەڵام ئەو پێی باشتر بوو سەر پاس کەوێت لە باتی وەرگرتنی خزمەتێک لە ئەو، بەڵام ئامبەر دوای دەکەوێت بۆ گەڕاندنەوەی گۆچانەکەی کە لە باڕەکە لە یادی کردووە. لە زنجیرەی کۆتاییدا ئامبەر لە پاڵ وێڵسۆندا دەمرێت ئەمەش دوای بە ئاگا ھێنانی بۆ ماڵئاواییکردن لێی پێش لێکردنەوەی ئامێرەکانی پاڵپشتیکردنی ژیان. بە دڵتەنگییەوە بۆ ئەوەی ڕووی داوە بۆ ئامبەر وێڵسۆن دەست دەکات بە بیرکردنەوە و گومانکردن لە پەیوەندی و ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ ھاوسدا. ==== وەرزی پێنجەم ==== لەگەڵ دەستپێکردنی وەرزی پێنجەمدا وێڵسۆن بڕیار دەدات نەخۆشخانەکە و نیوجێرزی جێ بھێڵێت. بەڵام ئەو کاتەی باوکی ھاوس دەمرێت وێڵسۆن بەڵێن بە دایکی ھاوس دەدات کە دڵنیا دەبێت لە ئامادەبوونی ھاوس لە پرسەکەدا، و لە کۆتاییدا کێشەکانی نێوانیان چارەسەر دەکەن و وێڵسۆن بڕیار دەدات لە نیوجێرزی بمێنێتەوە. ھاوس دەتوانێت توانای ڕۆشتنی بەدەست بھێنێتەوە بە بێ ئازار دوای دەستکردنی بە خواردنی میسادۆن، بەڵام دواتر دەوەستێت دوای ئەوەی خەریکبوو یەکێک لە نەخۆشەکانی بمرێت لەبەر ھەست نەکردنی بە یەکێک لە نیشانەکان. ھەندێک ڕووداوی [[تراژیدیا]] ڕوودەدات دوای خۆکوشتنە لەناکاوەکەی کاتنەر. لە کۆتایی وەرزی پێنجەمدا ئاڵودەبوونی ھاوس بۆ ڤایکۆدین دەگاتە ئەو ئاستەی دەست دەکات بە خەیاڵاویبوون. دوای ئەوەی ھاوس ھەست بەوە دەکات کە ڤایکۆدین دەستی کردووە بە کۆنتڕۆڵکردنی ژیانی و دەبێتە ھۆی دروستکردنی [[خەیاڵاویبوون|خەیاڵاتی]] جیاواز، و لەبەر ئەمە دەچێتە دەروونخانەی مایفیڵد بە ویستی خۆی بۆ چارەسەر. ==== وەرزی شەشەم ==== لە سەرەتایی وەرزی شەشەمدا، ھاوس ھەوڵ دەدات پزیشکە دەروونییەکەی د. داریل نۆلان ڕازی بکات تا ڕێگەی پێ بدات بەردەوام بێت لە پزیشکی، بەڵام د. نۆلان ئەوە ڕەت دەکاتەوە و ھەوڵ دەدات یارمەتی بدات بۆ بەرەنگاربوونەوەی کێشە دەروونییەکانی لە باتی ڕاکردن لێی. بە یارمەتی د. نۆلان ھاوس ھەوڵ دەدات لایەنی جیاواز لە ژیانی ئاشکرا بکات لەگەڵ ڕێگای نوێ بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئازارەکەی، ھەر بۆیە دەوەستێت لە خواردنی ئازار شکێنەکان. دوای بەسەربردنی ھەندێک کات لە دەروونخانەکە و بە یارمەتی د. نۆلان، ھاوس ھەندێک پێشەکەوتن پیشان دەدات ھەر بۆیە د. نۆلان ڕازی دەبێت دەروونخانەکە جێ بھێڵێت. ھاوس بەڕاستی بیر لە جێھێشتنی پزیشکی دەکاتەوە لە پێناو نەھێشتنی ئەو گوشارەی بەھۆی کارەوە تووشی بووە، بەڵام لە کۆتاییدا دەبینێت کە تاکە شت ئازارەکەی ناھێڵێت ئەنجامدانی پزیشکییە، دوای دۆزینەوەی یەکێک لە نەخۆشییەکانی نەخۆشێکی تیمەکەی لە ڕێگەی ئینتەرنێت (بێ ئەوەی ئەوان بزانن)، ھەر بۆیە بڕیار دەدات بگەڕێتەوە بۆ نەخۆشخانەکە. ھاوس ھەست بەوە دەکات کە ئەو دەیەوێت لە پەیوەندیدا بێت لەگەڵ کادی، بۆیە ھەوڵ دەدات لێی نزیک ببێتەوە، بەڵام دواتر ئاشکرای دەکات کە پەیوەندی لەگەڵ لوکاس دۆگلاسدا ھەیە، لێکۆڵەرێک کە پێشتر بەکرێی گرتبوو بۆ سیخوڕیکردن بەسەر وێڵسۆنەوە. لە جوڵەیەکی بوێرانەی نائاسایی، وێڵسۆن تۆڵە لە کادی دەکاتەوە ئەو کاتەی شەڕ دەکەن لەسەر ئەو ماڵەی کادی دەیەوێت، بەھۆی فریودانی ھاوس لە جەژنی سوپاسگوزاریدا. ھاوس دەگوازێتەوە بۆ لای وێڵسۆن لە ماڵە نوێکەیاندا، بەڵام دواتر سام کار دەردەکەوێت، ھاوسەری یەکەمی وێڵسۆن، و دیسانەوە چەندین شەڕ لە نێوان ئەو و ھاوسدا ڕوودەدات. دواتر وێڵسۆن داوا لە ھاوس دەکات ماڵەکە جێ بھێڵێت لەبەر ئەوەی سام دەگوازێتەوە بۆ ئەوێ. لە یەکێک لە دانیشتنە چارەسەرییەکان لەگەڵ د. نۆلاندا، ھاوس تێکچوونی بە گواستنەوەی سام بۆ لای وێڵسۆن دەردەبڕێت، و خۆی دەدۆزێتەوە کە دڵتەنگە بە گواستنەوەی لوکاس بۆ لای کادی، و لە کۆتایی دانیشتنەکەدا ھاوس ھەڵدەچێت و نۆلان تاوانبار دەکات بە درۆ و ھەڵخەڵەتاندن بەھۆی کاریگەر نەبوونی چارەسەرەکەی کە یەک ساڵ بەردەوام بووە، کە دەڵێت چارەسەرەکە ژیانی باشتر نەکردووە و دڵخۆشی نەکردووە لەگەڵ ئەوەی ھەموو ئەوانەی دەورووبەری دڵخۆشن بێجگە لەو. لە زنجیرەی کۆتاییدا، ھاوس درک بەوە دەکات ھەموو بڕیارەکانی لە ڕابوردوودا، و بەتایبەتی بڕیاری ھێشتنەوەی قاچی، وای لێکردووە ببێت بە کەسێکی ھەست سارد کە گرنگی بە ئەوانەی دەورووبەری نەدات. ھاوس سەرکەوتوو دەبێت بە ڕازیکردنی نەخۆشە گیرخواردووەکەی لەژێر داڕمانێکی بینایەکدا کە قاچە گیرخواردووەکەی ببڕێتەوە، تا ھەمان ھەڵە دووبارە نەبێتەوە. بەڵام نەخۆشەکە لە کاتی گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە دەمرێت. ھاوس دەگەڕێتەوە بۆ ماڵەکەی و ڤایکۆدینە نھێنییەکەی دەردەھێنێت کە لە دیواری گەرماوەکەیدا شاردوویەتییەوە، بەڵام کادی دەبینێتەوە لە پاڵیدا، کە پێی دەڵێت لوکاسی جێھێشتووە لەبەر ئەوەی ناتوانێت بوەستێت لە بیرکردنەوە لێی. کادی دان بە خۆشەویستییەکەی دەنێت بۆی، بەڵام ھاوس بە ئاگادارییەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەکات تا بزانێت ئایا دیسانەوە خەیاڵ دەبینێت بەھۆی ڤایکۆدین؟ بۆیە کادی لێی دەپرسێت کە ئایا خواردوویەتی؟ ئەویش سەیر دەکات کە کەپسولەکە لە دەستیدایەتی، ھەر بۆیە فڕێی دەدات و دەست دەکەن بە ماچکردنی یەکتر، و لەمەوە پەیوەندییە ڕاستەقینەکەیان دەست پێ دەکات. ==== وەرزی حەوتەم ==== لە سەرەتایی وەرزی حەوتەمدا، ھەر یەکێک لە ھاوس و کادی ھەوڵی ئەوە دەدەن کە پەیوەندییە کاری و تایبەتییەکانیان تێکەڵ نەکەن. جارێکیان ھاوس باسی ئەوە دەکات کە پەیوەندییەکەی لەگەڵ کادیدا وای لێدەکات ببێت بە پزیشکێکی خراپ، بەڵام ئەو ھەموو کات بە دڵخۆشی مانەوە لەگەڵ کادی ھەڵدەبژێرێت لە باتی بلیمەت بوونی لە پزیشکیدا. لە ناوەڕاستی وەرزەکەدا ئەو کاتەی کادی تووشی نەخۆشی دەبێت، ھاوس دەگەڕێتەوە بۆ ڤایکۆدین وەک ڕێگایەک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ترسی لەدەستدانی، کە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەیان. لە کۆتایی وەرزی حەوتەمدا، ھاوس ھاوسەرگیری لەگەڵ دۆمینیکا بیتروفا دەکات (ئەو پەنابەرێکی ڕووسییە)، تا یارمەتی بدات مافی مانەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەربگرێت. لە زنجیرەی پێش کۆتایی ھاوس بۆی دەردەکەوێت کە ئەو دەرمانە تاقیکارییەی کە دزی و لەسەر خۆی تاقی دەکردەوە بووەتە ھۆی دروست بوونی گرێی شێرپەنجەیی بۆ ھەموو ئەو مشکانەی تاقیگە کە لەسەریان بەکار دەھات. بۆیە ھەڵدەستێت بە گرتنی وێنەی تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری بۆ خۆی کە سێ گرێی شێرپەنجەیی دەدۆزێتەوە لە نزیک سەر پێستی لە قاچیدا، ھاوس دەچێتەوە ماڵەوە و مەلەوانگەی خۆ شۆردنەکەی ئامادە دەکات لە پێناو ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەک تا ئەو گرێیانە دەربھێنێت، بەڵام ئەو ناتوانێت لە نەشتەرگەرییەکە بەردەوام بێت بۆیە پەیوەندی بە کادییەوە دەکات بۆ یارمەتیدانی. لە زنجیرەی کۆتاییدا پێش دەرچوونی لە نەخۆشخانە، ھاوس ماڵی کادی تێک دەشکێنێت بە ئۆتۆمبێلەکەی دوای ئەوەی ئەو دەبینێت لەگەڵ ھاوڕێ نوێیەکەی و خێزانەکەیدا، دواتریش بۆ ماوەی سێ مانگ لە وڵات ڕادەکات. ==== وەرزی ھەشتەم ==== لە وەرزی ھەشتەمدا، ھاوس دەچێتە زیندان لەبەر وێرانکردنی ماڵی کادی. لەوێ ھاوس درک بەوە دەکات ویستی بۆ ڤایکۆدین خاڵی لاوازی ئەوە ئەمەش دوای ئەوەی یەکێک لە زیندانییەکان ھەڕەشەی کوشتنی لێ دەکات و ناچاری دەکات ڤایکۆدینی بۆ بدزێت. د. فۆرمان، بەڕێوبەری نوێی نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆدا، دوای دەست لە کار کێشانەوەی کادی، توانی ببێتە خاوەنی بەردانی مەرجدار بۆ ھاوس لە بەرامبەر کارکردن لە نەخۆشخانەکە دیسانەوە. لە نزیک کۆتایی وەرزەکە ئاشکرا دەبێت کە وێڵسۆن تووشی [[:ar:ورم الغدة الزعتریة|گرێی لووی زەعتەری]] بووە. لە زنجیرەی کۆتاییدا ھاوس مردنی خۆی ساختە دەکات، کە بەمەش واز لە ھەلی ئەنجامدانی پزیشکی دێنێت، لە پێناو بەسەربردنی ئەو پێنج مانگەی کۆتایی لەگەڵ وێڵسۆن. ھاوس ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی ئەمە تا دیسانەوە نەگەڕێتەوە بۆ زیندان ئەمەش دوای ئەوەی بڕیارێک دەرچوو کە دەبێت بگەڕێتەوە زیندان ئەمەش لەبەر تێکدانی ئامێری [[ئێم ئاڕ ئای|وێنەگرتنی رێزۆنانسی موگناتیسی]] لە کاتی ئەنجامدانی گاڵتەیەک کە بە ھەڵە بەڕێوە چوو. زنجیرەکە تەواو دەبێت بە پیشاندانی دیمەنێکی ھاوس و وێڵسۆن لەسەر ماتۆڕسیکیلەکانیان کە بەڕێ دەکەون بۆ گەشتە درێژەکەیان بۆ لادێ. == کەسایەتی و حەزەکان == {{وتە ٣|Right|دکتۆر ھاوس مەتەڵێکی نایاب و ئاژاوەچییە، ئەو دەرمانە تاڵەیە کە پێویستت پێیەتی و لەگەڵیشدا ڕێ ئەکەوێت کە پزیشکێکی بلیمەتی بەڵگە نەویستە بێت. ڕقی لەوەیە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشەکاندا بکات و پێی خۆشە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشییەکاندا بکات (لەگەڵ مەتەڵە پزیشکییەکان) کە پزیشکەکانی تر بە دوودڵییەکی تەواوەوە جێ دەھێڵێت|تۆم شیلیس| لە کاتی باسکردنی کەسایەتییەکە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A53025-2004Nov15.html| سەردێڕ = 'House': Watching Is the Best Medicine| ڕێکەوتی سەردان = ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧| بڵاوکەرەوە = [[واشینگتن پۆست]]| ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤}}</ref>}} لەگەڵ ئەوەی ھاوس پزیشکێکی بلیمەتی بەھرەمەندە، بەڵام ئەو سەیروسەمەرەیە، و باوەڕی بەوە نییە کە مرۆڤی ئاسایی باوەڕی پێیەتی وەک پەیوەندییە مرۆییەکان و دینییەکان. زۆربەی کات ھەڵسوکەوتەکانی ھاوس زیرەکی و چێژ بینینی بە بێ ھیواکردنی ئەوانی تر و گاڵتەکردن بە خاڵی لاوازییان پیشان دەدات. ھاوس لێکدانەوە بۆ پاڵنەری چیرۆکی کەسانی تر دەکات بە وردی لەگەڵ ڕێگەی شیکردنەوەی لایەنەکانی کەسایەتییەکانیان، وە شێوە و ھەڵسوکەوتەکانیان. ھاوڕێکەی ھاوس وێڵسۆن دەڵێت ھەندێ لە پزیشکەکان "گرێی مەسیحیان" ھەیە کە وا دەکات پێویستییەکی زۆریان ھەبێت بۆ "ڕزگارکردنی جیھان" بەڵام ھاوس "گرێی [[شەشپاڵووی ڕووبیک|ڕووبیکی]]" ھەیە کە وا دەکات پێویستییەکی زۆری ھەبێت بۆ "شیکردنەوەی مەتەڵ".<ref name="romantic">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Dr. Gregory House: Romantic Hero| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2007/10/30/114407.php| ڕێکەوت = ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| ڕێکەوتی سەردان = ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Burnett, Barbara| بڵاوکەرەوە = Blogcritics| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20090131231324/http://blogcritics.org/archives/2007/10/30/114407.php| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆر جار ھاوس بەپێی توانای بینینی نەخۆش دوا دەخات، بەڵام ئەو کاتەی دەیانبینێت شێوەی پزیشکی نائاسایی و چارەسەری دووبارە نەبووە پیشان دەدات لەگەڵ نەخۆشەکانیدا، و خێرا سەرسامیان دەکات بەخێرایی و ڕێکی دۆزینەوەی نەخۆشییەکەیان دوای پیشاندانی گرنگی پێ نەدان لە بەرامبەریان.<ref name="consent"/> ڕەخنەگران پێناسەی کەسایەتییەکەیان کردووە بە چەندین سیفەت و لێیان «خێرا گۆڕانی میزاج» و «دوژمنایەتی»،<ref name="sfgate-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = Network meddling by Fox execs starts the deathwatch for 'House' | ناونیشان = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article/article?f=/c/a/2004/11/15/DDGSL9QOII1.DTL | ڕێکەوت = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ | ڕۆژنامە = سان فرانسیسکۆ کرۆنیکڵ | نووسەر = Goodman, Tim | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی شوباتی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090210070154/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article/article?f=%2Fc%2Fa%2F2004%2F11%2F15%2FDDGSL9QOII1.DTL |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> «[[کینەی مرۆیی|ڕقەبەرایەتی بۆ مرۆڤایەتی]]»<ref name="romantic"/> و «گاڵتەچی»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Dr. Feelbad| ناونیشان = http://www.rollingstone.com/news/story/13893076/dr_feelbad_hugh_laurie_became_the_dark_prince_of_prime_time_by_playing_the_best_vicodinaddicted_t/2| ڕێکەوت = ٥ی نیسانی ٢٠٠٧| نووسەر = Strauss, Neil| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧| بڵاوکەرەوە = The Stage|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090502124531/http://www.rollingstone.com/news/story/13893076/dr_feelbad_hugh_laurie_became_the_dark_prince_of_prime_time_by_playing_the_best_vicodinaddicted_t/2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و «دڵتەنگ» و «یاخیبوو»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = Top 5 Grumpy TV Doctors(amended)| ناونیشان = http://blogs.thestage.co.uk/tvtoday/2007/11/top-5-grumpy-tv-doctors/| ڕێکەوت = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧| بڵاوکەرەوە = The stage | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> و «ئاژاوەچی». لۆری کەسایەتییەکەی ھاوسی باسکردووە بە ئەوەی ئەو «ڕەتی دەکاتەوە پەیڕەوی بیر و بۆچوونەکانی ژیانی ئاسایی بکات» وە ھەموو کات چاوەڕێی ئەوە دەکات نەخۆشییەکی ناوازە بدۆزێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = "Full 'House'" | ناونیشان = http://www.ew.com/ew/article/0,,20016394,00.html | ڕێکەوت = ٦ی نیسانی ٢٠٠٧| نووسەر = Jensen, Jeff | پەڕەکانی = لاپەڕەکانی ٤٤ بۆ ٤٧ | گۆڤار = ئینتەرتەینمەنت ویکڵی | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140708120010/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20016394%2C00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = "Doctor Is in... a Bad Mood"| ناونیشان = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html| ڕێکەوت = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٥| نووسەر = Winters, Rebecca| گۆڤار = [[تایم (کۆوار)]]| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071018044737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرێک لە لایەنەکانی کەسایەتی ھاوس پێچەوانەی یەکترە بە تەواوی کە ھەرگیز پێشبینی ئەمە لە پزیشکێکی ئاسایی ناکرێت.<ref name="scorn">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | نووسەر١ = James | نووسەری٢ = Poniewozik | ڕێکەوت = ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| سەردێڕ = Scorn is the Best | 5 = Medicine | magazine = Time | ناونیشان = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,995688,00.html | issn = 0040-781X | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی ئابی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20130817042515/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,995688,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرھەمھێنەری جێبەجێکار «کاتی جاکوبس» ھاوس دادەنێت بە کەسایەتییەکی ئاسایی کە ڕاھاتووە لە دڵتەنگیدا بژی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Behind "Half-Wit" and Beyond: An Interview with House Executive Producer Katie Jacobs| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2007/03/05/110433.php| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٥| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١١ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090211142435/http://blogcritics.org/archives/2007/03/05/110433.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا جاکوبس ئەوەی باس کردووە کە ھەر یەکێک لە وێڵسۆن (تاکە ھاوڕێی ھاوس) و ھاوس خۆیان بە دوور دەگرن لە ھەر پەیوەندییەکی پێگەیشتوو، کە ئەمەش لەیەکتریان نزیک دەکاتەوە.<ref name="messed up">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = "'House'-a-palooza: On Omar Epps' Emmy bid, Wilson's messed-up life and stupid cane tricks"| ناونیشان = http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/house_isnt_wait.html| نووسەر = Ryan, Maureen| ڕێکەوت = ١ی ئایاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180612141102/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/house_isnt_wait.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ڕۆبێرت شۆن لیۆنارد|لیۆنارد]] وتوویەتی کە وێڵسۆن یەکێکە لە کەمترین کەسەکان کە بە ویستی خۆی پەیوەندی لەگەڵ ھاوسدا ڕادەگرێت، لەبەر ئەمەش ئەو ئازادە لە ڕەخنەگرتن لێی.<ref name="messed up"/> لەگەڵ ئەوەی ھەڵسوکەوتەکانی ھاوس بەھۆی ئازارە بەردەوامەکەی قاچییەوەییە، بەڵام کادی و ستەیسی باسی ئەوەیان کردووە کە پێش (إحتشاء) یش ھەر وا بووە. ھاوس ڕۆژانە ڤایکۆدین بەکاردێنێت لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی، وەکو ئەنجامێک بۆ ئەمە دەبێتە ئاڵودەبوویەکی ھۆشبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Constructing House: An Interview With House, M.D. Writer Lawrence Kaplow| periodical = Blog Critics| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2005/10/24/213107.php| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20081209042803/http://blogcritics.org/archives/2005/10/24/213107.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوس ڕەتی دەکاتەوە دان بەوەدا بنێت کە ئاڵودەی ھەبێت کە دەڵێت: «من کێشەیەکم نییە لە کۆنتڕۆڵکردنی ئازاردا، بەڵکو لەگەڵ ئازار ھەمە». بەڵام دوای بردنەوەی گرەوێک لەگەڵ کادی لە ڕێگەی نەخواردنی ڤایکۆدین بۆ ماوەی ھەفتەیەک، ھاوس دان بەوەدا دەنێت کە ئاڵودەیی ھەیە، بەڵام دەڵێت کە کێشە نییە چونکە کێشە بۆ کار و ژیانی دروست ناکات. لە زنجیرەی یەکی وەرزی شەشەمدا، وا دیارە ھاوس سەرکەوتووە بەسەر ئاڵودەبوونەکەی دوای چوونی بۆ دەروونخانە. لە ساڵی ٢٠٠٦ دا شۆر باسی ئەوەی کرد کە ڤایکۆدین «سوودەکەی کەم دەبێتەوە وەک ئامێرێک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئازاردا، و ئەم شتە بەردەوام دەبین لە مامەڵەکردن لەگەڵیدا و ئاشکراکردنی».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Doctors find little humor in TV's handling of painkillers| ناونیشان = http://seattletimes.nwsource.com/html/television/2002820070_tvdrugs22.html| نووسەر = Holston, Noel| بڵاوکەرەوە = The Seattle Times| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ٢٢ی شوباتی ٢٠٠٦}}</ref> وەک قسەکەرێک بە چەند زمانێکی جیاواز، ھاوس قسە بە ئینگلیزی، ئیسپانی، <nowiki/>[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]،<ref>وەرزی حەوت، زنجیڕەی ١٧: "Fall From Grace".</ref> <nowiki/>[[زمانی پۆرتووگالی|پۆرتووگالی]]،<ref>وەرزی یەکەم، زنجیرەی ٧: "Fidelity".</ref> <nowiki/> [[زمانی ھیندی|ھیندی]] و [[چینی ستاندارد|مەندەرین]]<ref>وەرزی دووەم، زنجیرەی ١٨: "Sleeping Dogs Lie".</ref> دەکات. ھاوس گوێ لە مۆسیقای [[جاز]] دەگرێت و [[پیانۆ]] دەژەنێت ([[ھیو لۆری#کاری مۆسیقی|وەک ھیو لۆری لە ڕاستییدا]]) و گرنگی دەدات بە [[گیتاری کارەبایی]] کلاسیکی. ھەروەھا یاریکردن بە [[یاری ڤیدیۆیی]] خۆشدەوێت لەگەڵ سەیرکردنی زنجیرەی [[ئۆپێرای سابوون|ئۆپێرا سابوونییەکان]]، و ھاندەری فیلادلیفا فیلیز و [[فیلادلیف فلایەرز|فیلادلیفا فلایەرزە]]. ھاوس (وەک ھیو لۆری لە ڕاستییدا) ماتۆڕسکیل لە جۆری [[ھۆندا]] CBR1000RR یان ئۆتۆمبێلی [[سیدان]]ی ئەمریکی نەناسراو لێ دەخوڕێت، ھەروەھا لەگەڵ وێڵسۆندا ئامادەی پێشبڕکێیەکانی [[ئۆتۆمبێلی دڕندە|ئۆتۆمبێلە دڕندەکان]] دەبێت. ھاوس بە شێوەیەکی ڕێک خزمەتگوزارییەکانی بغایا بەکاردێنێت، ھەروەھا قومارکردنی خۆشدەوێت، و ئەمەش دەردەکەوێت کاتێک ھەموو کات بەشداری لە گرەوکردن دەکات جا گەر لەگەڵ ھاوکارەکانی بێت یان لە پێشبڕکێی ئەسپسواری.<ref name="playboy">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Playboy Interview: Hugh Laurie | نووسەر = Hochman, David | ڕێکەوت = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھاوس بە بێباوەڕ دادەنرێت، و ھەموو کات بە ئاشکرا گاڵتە بە بیر و باوەڕی ھاوکارەکانی و نەخۆشە دینییەکانی دەکات، و پێناسەیان دەکات بە نالۆژیکی. ھاوس باوەڕی بە ڕۆژی دوایی نییە لەبەر ئەوەی پێی باشترە باوەڕی بەوە ھەبێت کە «تەنھا تاقیکردنەوە نییە»،<ref name="threestories"/> بەڵام لە زنجیرەی "97 Seconds" لە وەرزی چوارەم، گرنگی پێدانێکی باشی پیشاندا دەربارەی ھەلی بوونی دوایی بۆیە ھەڵدەستێت بە کارەبا پێوەدانی خۆی لە پێناو ئاشکراکردنی، بەڵام ئەنجامەکە ڕازی ناکات و نکۆڵی لە ھەلی بوونی دوایی دەکات.<ref>وەرزی چوارەم. زنجیرەی ٣: "97 Seconds".</ref> ئەم ڕووداوە وەک نموونەیەک سەیر دەکرێت لەسەر حەزی ھاوس بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوە لەسەر خودی خۆی و ھەڵسان بە ئامادەباشی پزیشکی مەترسیدار لە پێناو دۆزینەوەی ڕاستییەکان. بە درێژایی وەرزەکانی زنجیرەکە، ھاوس کاریگەری دەرمانێک بۆ چارەسەری سەرئێشەی نیوەیی تاقیدەکاتەوە لە ڕێگەی دروستکردنی سەرئێشەی نیوەیی بۆ خۆی و ھەوڵدان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی نیشانەکانی، دەچێتە ژێر نەشتەرگەرییەکی گواستنەوەی خوێن بۆ یارمەتیدان بۆ دۆزینەوەی شیکاری دروست، بڕێکی زیادە لە فیزۆستیگمین بەکاردێنێت لە پێناو ورژاندنی مێشکی دوای تووشبوون بە برینی گاریگەر لە سەریدا، کە دواتر دەبێتە ھۆی وەستانی دڵی لە ترپە، دواتر دەچێتە نەشتەرگەری [[وروژاندنی قوڵ بۆ مێشک]] دوای ماوەیەکی کورت. لە زنجیرەی "The Fix" ھەڵدەستێت بە دزینی دەرمانێکی تاقیکردنەوەی کە تەنھا لەسەر مشکەکان تاقیکراوەتەوە، لە پێناو ھەوڵدانی دروستکردنەوەی ماسوولکەی چۆکی تا لە ئازارەکەی ڕزگاری بێت. لە زنجیرەی دواتر، ھاوس ئاشکرای دەکات کە دەرمانە بووەتە ھۆی دروستبوونی ھەندێک گرێ، بۆیە ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەک بۆ خۆی لەناو مەلەوانگەی خۆشۆردنی، بە پشت بەستن بە وێنەی تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری، لە کۆتاییدا ناتوانێت بەردەوام بێت لە نەشتەرگەرییەکە بۆیە لە کۆتاییدا پەیوەندی بە کادییەوە دەکات کە ئەویش دەیگەیەنێت بە نەخۆشخانە. {{سندووقی وتە | align = left | quote = ھاوس چێژ دەبینێت لە گەڕان بەدوای ڕاستیدا، و ئەو دەزانێت کە ئێمە شتەکان{{ھن}}لە ڕوانگەی خۆمانەوە دەبینین. ئەو بە بەردەوامی ھەوڵ دەدات خۆی بەتاڵکات{{ھن}}لەو وروژاندنانە بۆ بەدەستھێنانی بینینێکی ئاشکرای بابەتی بۆ ئاڕاستەی شتەکان. | source = شۆر بۆ گۆڤاری ''Variety''.<ref name="Variety110eps">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Fox's medical marvel stays on top| ناونیشان = http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1| نووسەر = Werts, Diane| ڕێکەوت = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧| archive-date = ١٤ی نیسانی ٢٠٠٩| archive-url = https://web.archive.org/web/20090414103227/http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1| url-status = dead}}</ref>}} ھەموو کات ھاوس وتەی «ھەمووان درۆ دەکەن» دووبارە دەکاتەوە، بەڵام لەگەڵیدا لێدوانێکی گاڵتە ھەڵدەدات کە لە کاتی وتنی ئەوەدا درۆ دەکات.<ref name="fullhouse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Full 'House'| newspaper = [[ئینتەرتەینمەنت ویکڵی]]| ناونیشان = http://www.ew.com/ew/article/0,,20016394,00.html| نووسەر = Jeff| نووسەر٢ = Jensen| ڕێکەوت = ٦ی نیسانی ٢٠٠٧| پەڕەکانی = لاپەڕەکانی ٤٤–٤٧| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140708120010/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20016394%2C00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوس باوەڕ بە ڕەوشتی ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی ناکات لەبەر نەبوونی ویستس لۆژیکی و سوود. د. کامیرۆن ئەوەی باسکرد لە زنجیرەی یەکەم لە وەرزی یەکەم کە «ھاوس باوەڕی بە گفتوگۆ نییە… ھەر بۆیە ئەوەی بیری لێدەکاتەوە ڕاستەوخۆ دەیڵێت».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House Review| ناونیشان = http://www.variety.com/review/VE1117925545.html?categoryid=32&cs=1&p=0| نووسەر = Lowry, Brian| بڵاوکەرەوە = Variety| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤}}</ref> لە زنجیرەی چواردا لە وەرزی سێیەم "Lines in the Sand" ھاوس شیدەکاتەوە کە چۆن ئیرەیی بە نەحۆشە تووشبووەکەی بە [[یەکگرتن]] دەبات لەبەر ئەوەی کۆمەڵگا ڕێگە دەدات ئەو جوانییانە تێپەڕێنێت کە بەھۆیەوە دەناڵێنێت. لە ھەمان زنجیرەدا، وێڵسۆن ئاماژەی بۆ ئەگەری تووشبوونی ھاوس بە [[ھاویەکی ئاسپەرجەر]] کرد، کە لەگەڵ ھەندێک نیشانەدا کە لە ھاوسدا ھەیە یەک دەگرێتەوە، وەک قورسی وەرگرتنی خووە کۆمەڵایەتییەکان، گرنگی نەدان بە ڕووکەشی دەرەکی، و بەرھەڵستکەری گۆڕان؛ بەڵام دواتر ئاشکرای دەکات بۆ ھاوس کە باوەڕی پێی نییە و ئەوە تەنھا فێڵێکی ئەو بووە بۆ سەلماندنی بۆچوونی کادی دەربارەی. ھاوس بە زۆر جیاواز دادەنرێت و ھەروەھا ھیچ گرنگی بە شێوەی بینینی کەسانی تر بۆی نادات،<ref name="badmood">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Doctor Is in... a Bad Mood| 2 = periodical| گۆڤار = [[تایم (کوار)]]| ناونیشان = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html| issn = 0040-781X| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071018044737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوس ناڕەزایی دەردەبڕێت بۆ ئەو خاوەن دەسەڵاتانەی کە ھەوڵ دەدەن کۆنتڕۆڵی ھەڵسوکەوتەکانی بکەن.<ref name=":1">وەرزی یەکەم، زنجیرەی ١٤: "Control".</ref> ھەموو کات ھاوس گرنگی پێنەدان بەرامبەر ڕووکەشی دەرەکی پیشان دەدات، ئەمەش ڕوونە کاتێک ھەموو کات دەردەکەوێت بە ڕیشێکی سووک لەگەڵ جلی نا فەرمی وەک جینز، و بلووسی تی شێرت لەگەڵ پێڵاوی وەرزشی، ھەموو کات خۆی لەوە لادەدات کە چاکەتی سپی لەبەر بکات تا نەناسرێتەوە وەک پزیشکێکی نەخۆشخانەکە، بەڵکو حەز بە لەبەرکردنی چاکەتە چرچ و لۆچەکان یان چاکەتی ماتۆڕسکیلەکەی دەکات.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> === پەیوەندییەکان و ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی === ھاوس خاوەنی پەیوەندی کۆمەڵایەتی زۆر نییە، و تاکە ھاوڕێی ڕاستەقینەی د. جەیمس وێڵسۆنە.<ref name="romantic"/> وێڵسۆن ھاوسی دەناسی پێش تووشبوونی بە (إحتشاء)، و ئاگای لێبوو لەو ماوەی کە تووشی پێکان و جیابوونەوەکەی بوو لە ھاوڕێکەی ئەو کاتەی "ستەیسی وارنەر". گواستنەوەی وێڵسۆن بۆ ماڵەکەی ھاوس دوای ڕووخانی ھاوسەرگیرییەکەی بە شێوەیەکی کاتی لە زنجیرەی "Sex Kills" پەنابردنێکی سۆزداری پیشان دەدات.<ref name="Katie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = 'House'-a-palooze, Part 3: Katie Jacobs| newspaper = Chicago Tribune| ناونیشان = http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/houseapalooze_p.html| ڕێکەوت = ١ی ئایاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180827142253/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/houseapalooze_p.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ئەوان ھەڵدەستن بە شیکردنەوە و ڕەخنەگرتن لە ھەڵسوکەوتەکانی یەکتری، بەڵام وێڵسۆن زیاتر لە جارێک کارەکەی خستووەتە مەترسییەوە بۆ پاراستنی ھاوس، وەک لابرانی لە پۆستەکەی لە وەرزی یەکەمدا وەک ھەوڵێک بۆ ڕزگارکردنی ھاوس لە دەرکردن لەلایەن ئێدوارد فولگەر، و تێکدانی ئەنجامدانی پزیشکی لەلایەن لێکۆڵەر مایکڵ تریتەر ([[دەیڤید مۆرس]]) لە کاتی لێکۆڵینەوەکردن لە بابەتی بەکارھێنانی ھاوس بۆ ھۆشبەرەکان.<ref>وەرزی سێیەم، زنجیرەی ٨: "Whac-a-Mole".</ref><ref>وەرزی یەکەم، زنجیرەی ١٨: "Babies & Bathwater".</ref> ھاوس لە چەندین بۆنەدا دانی بەوەدا ناوە کە سوپاسگوزاری وێڵسۆنە بۆ بوونی لە پەنایدا، کە پێناسەی کردووە بە باشترین ھاوڕێی. ئەو کاتەی وێڵسۆن دەست لە کار دەکێشێتەوە و نیوجێرزی و ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ ھاوسدا جێ دەھێڵێت لە وەرزی پێنجەمدا، ھاوس بە بێ ھیواییەوە ھەوڵ دەدات ھاوڕێیەتییەکەی بەدەست بێنێتەوە، ھەر بۆیە لێکۆڵەرێکی تایبەت بەکرێ دەگرێت بۆ سیخوڕیکردن بەسەریەوە.<ref>وەرزی پێنجەم، زنجیرەی ٢: "Not Cancer".</ref> لە کۆتاییدا کێشەکانیان چارەسەر دەکەن لە پرسەکەی باوکی ھاوسدا لە دیمەنێکی ھاوشێوەی یەکەم دیداریان، کاتێک وێڵسۆن ھەڵدەستێت بە شکاندنی شووشە ڕەنگدارەکەی پەنجەرەی کەنیسەکە لە ڕێگەی شووشەی شەرابەکەی لە ساتێکی تووڕەییدا بەھۆی ھاوسەوە. لە زنجیرەی کۆتایی زنجیرەکە، ھاوس مردنی خۆی ساختە دەکات، لە پێناو خۆلادان لە چوون بۆ زیندان و بەسەربردنی پێنج مانگی کۆتایی لەگەڵ وێڵسۆن پێش مردنی بەھۆی شێرپەنجە. پێش نزیکەی ١٠ ساڵ لە دەستپێکردنی زنجیرەکە، ھاوس چووە ناو پەیوەندییەوە لەگەڵ ستەیسی وارنەر ([[سیلا وارد]])، ئەو پارێزەرێکی دەستوورییە، دوای پێکانی لە کاتی یارییەکی [[تۆپی ڕەنگدار]] لە نێوان «پزیشکەکان و پارێزەران».<ref name="comaguy"/> ئەو کاتەی ستەیسی دەردەکەوێت لە بەشی یەکەمدا ھاوسەرگیری کردووە بە ڕێگە نیشاندەرێکی ئەکادیمی بە ناوی مارک وارنەر. لەگەڵ ئەوەی ھاوس و ستەیسی چوونە ناو پەیوەندییەکی سۆزداری کورت لە وەرزی دووەمدا، بەڵام ھاوس پەیوەندییە سۆزدارییەکەی تێک دەشکێنێت کاتێک پێی دەڵێت بگەڕێتەوە لای ھاوسەرەکەی، دوای ئەوەی ھەوڵێکی زۆریدا بۆ بەدەستھێنانەوەی. ئیدلستین وتوویەتی کە تەنانەت لەگەڵ کەسایەتییە گاڵتەچییەکەی، بەڵام ھاوس پشت دەبەستێت بە کەسانی دەورووبەری.<ref name="fullhouse"/> وە ھەروەھا ئەوەی باسکردووە کە ئەمە دەرکەوتووە لە چەندین بۆنەدا لە وەرزی سێیەمدا، لەو کاتەی کارەکەی لە مەترسیدا بوو لە ماوەی لێکۆڵینەوەکانی لێکۆڵەر مایکڵ تریتەر کە دەستگیری کرد بە تۆمەتی بەکارھێنانی ھۆشبەرەکان و لێخوڕین لەژێر کاریگەرییەکەی،<ref>وەرزی سێیەم، زنجیرەی ٥: "Fools for Love".</ref> و ئەو کاتە ئەندامەکانی تیمەکەی ڕەتیان کردەوە یارمەتی تریتەر بدەن. کێشەکانی ھاوس تەواو دەبێت کاتێک ئیدلستین ھەڵدەستێت بە [[گەواھیدان بە درۆ|سوێندی درۆ]] لە کاتی دانیشتنی گوێگرتندا. لە وەرزی پێنجەمدا پەیوەندییەکەی لەگەڵ کادیدا دەست بە کردنەوە دەکات کاتێک ئیتر ناتوانن ھەستەکانیان بشارنەوە بەرامبەر یەکتری.<ref name="Joy">وەرزی پێنجەم. زنجیرەی ٦: "Joy"</ref> لە زنجیرەی "Joy" ھەڵدەستن بە گۆڕینەوەی ماچ، کە ئەمە دوودڵییەکی سۆزداری بەردەوام لە نێوانیاندا دروست دەکات.<ref name="Joy"/> ئەو کاتەی نووسینگەی کادی تێکشکێنرا لەلایەن پیاوێکی چەکدارەوە لە زنجیرەی "Last Resort" کادی دەگوازێتەوە بۆ نووسینگەکەی ھاوس وەک ھەوڵێک بۆ لێک نزیک کەوتنەوە لێی، بەپێی بۆچوونی وێڵسۆن. ھەر یەکێک لەوان ھەوڵ دەدات نووسینگەی ئەوی تر تێک بدات، بەڵام لە ھەنگاوێکی نائاسایی لە ھاوسەوە، ھەڵدەستێت بە ھێنانی مێزی نووسینگە کۆنەکەی کادی لە ڕۆژانی خوێندنیدا کە ئەمە سەرسامی دەکات. کادی کاریگەر دەبێت بە سەپڕایسەکەی ھاوس، بەڵام تێک دەشکێت کاتێک دەیبینێت لەگەڵ لەشفرۆشێکدا کە ھەڵساوە بە بەکرێگرتنی، بێ ئەوەی بزانێت کە ئەو ئەوەی کردووە تەنھا لەبەر یاریکردن بە تاوب و کاتنەر. لە زنجیرەی کۆتایی لە وەرزی پێنجەمدا "Both Sides Now" بە شێوەیەکی ڕاست ئەوە پیشان دەدات کە ھاوس دەیەوێت پەیوەندییەکی ڕاستەقینەی ھەبێت لەگەڵ کادی. لە ھەمان زنجیرەدا ھاوس پێی وادەبێت کە سێکسی لەگەڵدا کردووە و بە وێڵسۆن دەڵێت لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بەڵام دواتر ئاشکرا دەبێت کە ئەمە تەنھا خەیاڵ بووە، بەھۆی یەکێک لە کاردانەوە لاوەکییەکان بۆ ڤایکۆدین. چیرۆکی ھاوس و کادی دەگاتە لوتکە لە زنجیرەی کۆتایی لە وەرزی شەشەم "Help Me" ئەو کاتەی کادی ھەڵدەستێت بە جێھێشتنی لوکەس، بەھۆی ھەستکردنی بەوەی کە ھەموو کات ھاوسی لە ناخدا بووە،<ref>وەرزی شەشەم، زنجیرەی ٢٢: "Help Me".</ref> ھەر یەکێک لەوان ھەوڵ دەدات پەیوەندییەکی ڕاستی پێکبێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = 'House' exclusive: Huddy fans – your time has come!| ناونیشان = http://ausiellofiles.ew.com/2010/05/18/house-huddy-spoilers-season-finale/| نووسەر = Michael Ausiello| بڵاوکەرەوە = Entertainment Weekly| ڕێکەوت = ١٨ی ئایاری ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٠ی ئایاری ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20100520165516/http://ausiellofiles.ew.com/2010/05/18/house-huddy-spoilers-season-finale/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام پەیوەندییەکەیان تەواو دەبێت لە وەرزی حەوتەمدا لەبەر ئەوەی ھاوس دیسانەوە دەگەڕێتەوە بۆ ڤایکۆدین، وەکو ڕێگایەک بۆ ھەڵسوکەوتکردن لەگەڵ ھەواڵی ئەگەری تووشبوونی بە نەخۆشی. ھەموو کات ھاوس خۆی لە شتەکان تێھەڵدەقورتێنێت، ئەو زۆربەی کات خواردنی وێڵسۆن یان پزیشکەکانی تر دەدزێت. لە زنجیرەی "You Don't Wanna Know" لە کاتی گەڕان بەدوای ھۆکاری لەرزینی د. سێرتین، ھاوس خۆی وا پیشاندا کە پارەی لە جزدانەکەی دزی بێت، و لە ھەمان زنجیرەدا تێبینییەک دەڵێت دەربارەی جۆری خوێنی ھاوس کە AB یە، واتە دەتوانێت خوێن لە ھەموو جۆرەکانی تر وەرگرێت، کە ئاماژەیە بۆ ویستی ھاوس بۆ بردنی ھەر شتێک کە بتوانێت بەدەستی بێنێت. لە زنجیرەیەکی تردا ھاوس بۆ وێڵسۆن ئاشکرای دەکات کە پارەیەکی زۆری لێ قەرز دەکرد بێ ئەوەی پێویستی بێت، ئەمەش تەنھا بۆ ئەوەی ببینێت کە لە چی خاڵێکدا وێڵسۆن داواکەی ڕەت دەکاتەوە. == پێشخستن == === بیرۆکە === لە سەرەتادا وا بڕیار بوو زنجیرەکە درامایەکی پزیشکی تاوانکاری بێت، بەڵام بیرۆکەکە گۆڕدرا کاتێک نووسەرەکان تواناکانی کەسایەتی سەرەکییان ئاشکرا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = "Fox's medical marvel stays on top"| ناونیشان = http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1| نووسەر = Werts, Diane| ڕێکەوت = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| archive-date = ١٤ی نیسانی ٢٠٠٩| archive-url = https://web.archive.org/web/20090414103227/http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1| url-status = dead}}</ref> شۆر بەشێکی کەسایەتییەکەی لەسەر خۆی دروستکردووە، ئەمەش دەردەکەوێت کاتێک لە چاوپێکەوتنێکدا شۆر ئاشکرای کرد کە لە ساڵی ٢٠٠٦ لەگەڵ گۆڤاری Maclean's باسی ئەوەی کردووە کە خودی خۆی «شتێکی سوک و ساردی ھەیە لەناویدا»، و بە گشتی لەگەڵ بۆچوونەکانی ھاوسدا یەک دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = "Q&A with 'House' creator David Shore"| ناونیشان = http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370| ڕێکەوت = ١٤ی ئازاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071010052544/http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەشی سەرەکی لە چیرۆکی زنجیرەکە ئەوە بوو کە دەبێت کەسایەتی سەرەکی بێ توانا بێت بە شێوەیەک.<ref name="int-disability">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House's Disability| ناونیشان = http://www.hulu.com/watch/21680/house-house---houses-disability#s-p2-st-i1| ساڵ = ٢٠٠٦ | بڵاوکەرەوە = The Paley Center for Media| نووسەر = Shore, David; Jacobs, Katie| ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> بیرۆکەی سەرەتایی ئەوە بوو کە ھاوس کورسییەکی جوڵاو بەکاربھێنێت، کە وەرگیرابوو لە زنجیرەی پۆلیسی [[ئایرۆن ساید (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|Ironside]]، بەڵام Fox بیرۆکەکەیان ڕەت کردەوە (کە دواتر تیمەکە سوپاسگوزار بوون).<ref name="int-disability"/> بیرۆکەی کورسییە جوڵاوەکە گۆڕدرا بۆ پەڵەیەک لەسەر ڕووخساری ھاوس، بەڵام لە کۆتاییدا بیرۆکەی قاچە بێ تواناکە ھەڵدەبژێردرێت کە ناچاری دەکات گۆچان بەکاربھێنێت.<ref name="int-disability"/> زۆربەی کات ھاوس گۆچانەکەی لەسەر ھەمان لای قاچە بریندارەکەیەوە بەکاردێنێت، شۆر ڕوونی کردەوە کە: «ھەندێک خەڵک ھەست بە زیاتر ئارامی دەکەن لە کاتی بەکارھێنانی گۆچان لە دەستی کۆنتڕۆڵکەر، و ئەمە شتێکی پەسەند کراوە». ھەموو ئەو فێڵانەی تایبەتە بە گۆچان و دەرکەوتووە لە زنجیرەکەدا لە دروستکردنی خودی لۆرییە.<ref name="messed up"/> [[پەڕگە:Hugh Laurie Actors Guild.jpg|وێنۆک|ڕۆڵی کەسایەتی ھاوس گێڕدراوە لەلایەن [[ھیو لۆری|ھیو لۆرییەوە]].]] کاسی کرانەداڵ (دروستکەری جلەکانی زنجیرەکە) ھەڵساوە بە دروستکردنی شێوەی کەسایەتییەکە بە شێوەیەک کە دیاربێت کە گرنگی بە شێوەی جلەکانی نادات.<ref name="housedesign">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = House Rules| ڕێکەوت = ٥ی ئازاری ٢٠٠٧| پەڕەکانی = لاپەڕەکانی ٢٢–٥٥| نووسەر = Hochman, David}}</ref> ئەمەش کاتێک شێوەی ھاوسی دروستکردووە بە بلوسی تی شێرت، و چاکەتی [[بلەیزر]] و پانتۆڵی جینز و گوێرەبی ڕەساسی شێوە کۆن.<ref name="housedesign"/> بیرۆکەی لۆری بوو کە کەسایەتییەکە پێڵاوی وەرزشی لەپێ بکات، لەبەر ئەوەی پێی وابوو کە «پیاوێک گۆچان بەکاربێنێت بۆ ڕۆشتن پێوستی بە پێڵاوێکی کردارییە»، وە لە بەشی ھەڵگرتنی جل و بەرگ لە ستۆدیۆکانی کۆمپانیای ''فاکس'' ٣٧ جووتە پێڵاو لە جۆری ''نایک'' ھەڵگیراوە Shox.<ref name="housedesign"/> === ھەڵبژاردنی ئەکتەر === ئەو کاتەی کرداری گەڕان دەستی پێکرد بۆ ئەکتەرێک بۆ بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە، [[دەیڤد شۆر]] دەترسا لەوەی «لە دەستی نا گونجاودا» کەسایەتی ھاوس دەربکەوێت بە شێوەیەکی ھیچ و ناخۆشەویست.<ref name="macleans">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Q&A with 'House' creator David Shore| ناونیشان = http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370| ڕێکەوت = ١٤ی ئازاری ٢٠٠٦| بڵاوکەرەوە = Rogers Publishing| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071010052544/http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرپرسەکانی تاقیکردنەوەکە دەگەڕان بەدوای کەسێک کە بتوانێت (وەک شۆر پێناسەی کردووە) «ھەڵسان بە ئەنجامدانی ئەو شتە قێزەوەنانە و لە ھەمان کاتدا بە ڕێگایەک خۆشەویست بمێنێتەوە، بێ ئەوەی ناچار بێت ئەو شتە جوانانە بکات، وەک یاریکردن لەگەڵ پشیلە». لۆری لە [[نامیبیا]] بوو بۆ تۆمارکردنی فیلمی Flight of the Phoenix کاتێک پێشنیاری ھەلی تاقیکردنەوە بۆ ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەکەی بۆ کرا. لۆری پێشبینی گەورەی نەبوو بۆ زنجیرەکە، چونکە پێی وابوو «تەنھا چەند ھەفتەیەک پەخش دەکرێت».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Man about the House| ناونیشان = http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,22657520-5009160,00.html| نووسەر = Clune, Richard| ڕێکەوت = ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| بەستەر ئارشیڤ = https://archive.today/20120911155216/http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/insider/man-about-the-house/story-e6frewt9-1111114738268| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت ئارشیڤ = September 11, 2012| archive-date = ١ی نیسانی ٢٠٠٩| archive-url = https://web.archive.org/web/20090401170200/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0%2C22049%2C22657520-5009160%2C00.html| url-status = dead}}</ref> لەسەرەتادا لۆری پیلانی دانا بۆ تاقیکردنەوە بۆ ڕۆڵی جەیمس وێڵسۆن و گرێگری ھاوس، بەڵام ئەو کاتەی خوێندییەوە وێڵسۆن بریتییە لە کەسایەتییەکی قۆزی خاوەن ڕووخسارێکی جوان، بڕیاریدا تاقیکردنەوەی ڕۆڵگێڕان بۆ تەنھا ھاوس بکات. لۆری بڕیاریدا جلەکانی نەگۆڕێت، بەو جلانە بمێنێتەوە کە بۆ فیلمە لەبەری بوو، و ھەروەھا ڕیشی چاک نەکات. ھەڵساوە بە تۆمارکردنی کاسێتی تاقیکردنەوە لە گەرماوی ئوتێلەکەیدا، تاکە شوێن کە ڕووناکی پێویستی تێدا بوو، وە ھاوڕێکەی «ئەکتەر جیکۆب فارگاس» ھەڵساوە بە ئەنجامدانی کرداری تۆمارکردن.<ref name="usatoday">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-11-15-hugh-laurie_x.htm| سەردێڕ = Hugh Laurie Gets Into 'House'| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Bill, Keveney| ڕێکەوت = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤}}</ref> لە سەرەتادا لۆری پێی وابوو کە وێڵسۆن کەسایەتی سەرەکییە لە زنجیرەکەدا دوای خوێندنەوەی پێناسەیەکی کورتی کەسایەتییەکە وە نەیدەزانی کە ھاوس کەسایەتی سەرەکییە تەنھا دوای خوێندنەوەی سیناریۆی زنجیرەی یەکەم نەبێت بە تەواوی.<ref name="Inside">{{بیرخستنەوەی ئەڵقە|سەردێڕ=Hugh Laurie Interview|زنجیرە=Inside the Actor's Studio|کەناڵ=BRAVO Network|airdate=٢٠٠٦-٠٧-٣١|وەرز=١٢|ژمارە=١٨٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = http://www.starmagazine.com/news/13242| سەردێڕ = House's Hugh Laurie Battling "Mild Depression"| newspaper = US Weekly| ڕێکەوت = ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| نووسەر = Cina, Mark| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20080214103243/http://www.usmagazine.com/houses_hugh_laurie_battling_minor_depression|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> برایان سینگەر ھەستی بە بێ ھیوایی کرد دوای سەیرکردنی کاسێتی تاقیکردنەوەی ڕۆڵگێڕان بۆ زنجیرەی یەکەم و ڕەتی کردەوە زیاتر ئەکتەری بەڕیتانی ببینێت بەھۆی نەزانینیان بۆ شێوەزاری ئەمریکی بە تەواوی.<ref name="badmood"/> لەگەڵ ئەوەی سینگەر کاسێتی ڕۆڵگێڕانەکەی لۆری چوواندووە بە کاسێتە ڤیدیۆییەکانی [[ئوسامە بن لادەن]]،<ref name="torontosun-laurie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Compelling 'House' Doctor| نووسەر = Brioux, Bill| ڕێکەوت = ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| پەڕە = TV٢}}</ref> بەڵام ئەو زۆر سەرسام بووە بە ڕۆڵگێڕانەکەی لۆری و ئاماژەی بۆ تواناکەی کردووە بە ئەم «ئەکتەرە ئەمریکییە» بۆ تێگەیشتنی لە جۆری کەسایەتییەکە، ئەمەش چونکە ئەو نەیدەزانی کە لۆری بەڕیتانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = "Developing The Concept"| ناونیشان = http://www.hulu.com/watch/21606/house-house---developing-the-concept#s-p2-st-i1| نووسەر = Shore, David| بڵاوکەرەوە = ھولو| ساڵ = ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لەگەڵ ئەوەی لۆری زۆر جیاواز بوو لەوەی شۆر خەیاڵی بۆ کردبوو بۆ کەسایەتی ھاوس، بەڵام ئەو بە تەواوی سەرسام بوو پێی وەک سینگەر لەو کاتەی سەیری کاسێتەکەی کرد. ھەروەھا چەند ئەکتەرێکی بەناوبانگی وەک نموونە بردووە وەک دینیس لیری، ڕۆب مۆرۆ و پاتریک دیمپسی، بەڵام سینگەر، و شۆر، و دەرھێنەری جێبەجێکار پۆل ئاتاناسیۆ و کاتی جاکوبس پێیان وابوو لۆری باشترین ھەڵبژاردەیە، و لە کۆتاییدا بڕیاریاندا ڕۆڵەکەی پێ بدەن. لۆری کۆتا ئەکتەر بوو ھاتە نێوان ئەکتەرەکانی زنجیرەکە. دوای ھەڵبژاردنی لۆری بۆ ڕۆڵەکە لۆری وتی ("ران لۆریی" باوکی پزیشکە) کە ئەو ھەست بە تاوان دەکات بۆ دەستکەوتنی بڕێکی زیاتر لە پارە بۆ ئەوەی ببێتە لەبەرگیراوەیەکی ساختە لە باوکی.<ref name="lauriegetshouse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Hugh Laurie gets into 'House'| ناونیشان = http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-11-15-hugh-laurie_x.htm| نووسەر = Keveney, Bill| ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> پشت بەستن بە شێوەزاری ئەمریکی قورسبوو لەسەر لۆری، ئەمەش دەردەکەوێت دوای ئەوەی دان بەوەدا دەنێت کە وتنی وشەکانی وەک (coronary artery) شتێکی کەمێک قورسە لەسەری.<ref name="playboy"/> [[پەڕگە:Paget holmes.png|وێنۆک|دکتۆر ھاوس و ھاوڕێکەی وێڵسۆن ڕەنگدانەوەی کەسایەتی لێکۆڵەر [[شێرلۆک ھۆلمز|شێرلۆک ھۆڵمز]] و ھاوڕێکەی دکتۆر [[دکتۆر واتسۆن|جۆن واتسۆنن]].]] === لێکچوونی لەگەڵ شێرلۆک ھۆڵمز === زۆرێک لە لێکچوونەکان دەرکەوتووە لە نێوان ھاوس و لێکۆڵەر [[شێرلۆک ھۆلمز|شێرلۆک ھۆڵمز]] لە زنجیرەکەدا.<ref name="EmmysHousecall">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Hugh Laurie and Cast Make a House Call| ناونیشان = http://www.emmys.tv/events/2006/house-wrap.php| بڵاوکەرەوە = Academy of Television Arts & Sciences| ڕێکەوت = ١٧ی نیسانی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090729074626/http://www.emmys.tv/events/2006/house-wrap.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شۆر ئەوەی باسکرد کە ھەموو کات لە سەرسام بووانی کەسایەتی ھۆڵمز بووە، و بینیوییەتی کە سیفەتی گرنگی نەدان بە کڕیارەکانی جیاوازە.<ref name="hulu-developing the concept">{{بیرخستنەوەی وێب| نووسەر = Shore, David| ساڵ = ٢٠٠٦| ناونیشان = http://www.hulu.com/watch/21606/house-house---developing-the-concept#s-p2-st-i1| سەردێڕ = Developing The Concept| بڵاوکەرەوە = The Paley Center for Media| ڕێکەوت = ١٧ی نیسانی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لێکچوونەکان لە چەندین شتی چیرۆکی زنجیرەکەدا دیارە، وەک پشت بەستنی ھاوس بە [[دەروونناسی]] بۆ شیکردنەوەی ئەو حاڵەتانەی دێنە سەر ڕێگای، و وەرنەگرتنی ئەو حاڵەتانەی سەرنجی ڕاناکێشێت و ھەروەھا ژمارەی ماڵەکەی 221B، کە ھەمان ژمارەی ماڵی ھۆڵمزە.<ref name="fullhouse"/><ref>"Remorse". House, M.D. 2010-01-25. No. 12, season 6.</ref> لە لایەکی ترەوە ئەو [[ڤیکۆدین|ڤایکۆدینەی]] کە ھاوس دەیخوات چوێنراوە بە [[کۆکایین]] کە ھۆڵمز دەیخوات لە نێوان ماوەیەک بۆ ماوەیەک وەک ڕێگەیەک بۆ ڕابواردن، و ھەروەھا ژەنینی لەسەر ئامێرە مۆسیقییەکان (ھۆڵمز دەژەنێت لەسەر [[کەمان]]، و ھاوس دەژەنێت لەسەر گیتار، پیانۆ، ئەورگ و [[ھارمۆنیکا]]) وە ھەروەھا بەھرەی ھەر یەکێک لەوان بۆ لێکدانەوەی پاڵنەرەکانی کەسانی تر و ڕابردوویان لە ڕێگای لایەنەکانی کەسایەتییان و شێوەیان.<ref name="HousewithoutHolmes">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.tvsquad.com/2006/10/31/you-cant-have-house-without-a-holmes/| سەردێڕ = You can't have House without a Holmes| ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەر یەکێک لە ھاوس و ھۆڵمز یەک ھاوڕێی نزیکیان ھەیە، [[دکتۆر واتسۆن|د. جۆن واتسۆن]] و دکتۆر جەیمس وێڵسۆن.<ref name="House-Holmes">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House and Holmes parallels| بڵاوکەرەوە = BBC Magazines| ڕێکەوت = کانوونی دووەمی ٢٠٠٦| پەڕە = ٥٧| ناونیشان = http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/| ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئابی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی تەممووزی ٢٠١١| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20110721055444/http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شۆر ئەوەی باسکردووە کە کەسایەتی ھاوس وەرگیراوە لە د. مارک چامبەرلین، مامۆستای زانستی دەمار لە زانکۆی واشنگتن، د. جۆزێف فێڵ (مامۆستای [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ|ئارسەر کۆنان دۆیڵ]]، و سەرچاوەی سەرەکی بیرۆکەی دروستکردنی کەسایەتی ھۆڵمز)، کە دەیتوانی «بچێتە ناو ژووری چاوەڕوانی نەخۆشەکان و ھەموو ئەوانەی ئەوێ شیکار بکات بێ ئەوەی قسەیان لەگەڵ بکات».<ref name="House-Holmes"/> لە زنجیرەی کۆتایی لە وەرزی دووەمدا پیاوێک بەناوی جاک مۆریاتی (ناوێکی ھاوشێوە لەگەڵ ناوی ڕکابەرەکەی [[شێرلۆک ھۆڵمز]]، پڕۆفسۆر جەیمس مۆریاتی)، تەقە لە ھاوس دەکات و ڕزگاری دەبێت بێ ئەوەی دەستگیر بکرێت.<ref name="HousewithoutHolmes"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ڕێکەوت = ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٦| سەردێڕ = TV Review: House Season Finale – "No Reason"| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2006/05/24/011244.php| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20080911051928/http://blogcritics.org/archives/2006/05/24/011244.php| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە وەرزی پێنجەمدا، وێڵسۆن ناوی ئایرین ئادلەر بەکار دەھێنێت لە کاتی گێڕانەوەی درۆکەی دەربارەی ژنێک کە پێشتر ھاوس خۆشیویستووە لە ڕابردوودا، و ئەو ھەمان تاکە ناوی مێینەیە کە سەرنجی [[شێرلۆک ھۆڵمز]]ی ڕاکێشا لەناو زنجیرە ڕۆمانەکانیدا.<ref name="HousewithoutHolmes"/> == پێشوازیکردن == لە کاتی پەخشکردنی زنجیرەکە کەسایەتییەکە چەندین بۆچوونی ئەرێنی وەرگرتووە، و ھەروەھا دەرکەوتووە لە چەند خشتەیەکی باشترین کەسایەتییەکان.<ref name="dailytelegraph-postrev"/><ref name="usatoday-review"/> تۆم شیلس لە ڕۆژنامەی [[واشینگتن پۆست]] کەسایەتییەکەی بە «سەرنج ڕاکێشترین کەسایەتی کە لەسەر شاشەی تەلەڤیزیۆن دەرکەوتبێت لە ماوەی چەندین ساڵی ڕابوردوودا» پێناسە کردوو.<ref name="washingtonpost-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| نووسەر = Shales, Tom| ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| سەردێڕ = 'House': Watching Is the Best Medicine| ناونیشان = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A53025-2004Nov15.html| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھاوس دەرکەوتووە لە چەندین خشتەی باشترین کەسایەتییەکان. لە ٢٠٠٨ دا، لە ڕێزبەندی دووەمدا ھات لە ماڵپەڕی BuddyTV بۆ «سەرنج ڕاکێشترین پزیشکی سەر شاشە»، دوای دۆگ رۆس ([[جۆرج کلونی]]) لە زنجیرەی ''[[ئی ئاڕ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ئی ئاڕ]]''.<ref name="BTV3">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.buddytv.com/articles/house/move-over-clooney-house-is-her-21907.aspx| سەردێڕ = Move over Clooney, 'House' is Here| نووسەر = Diaz, Glen L.| ڕێکەوت = ١١ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> ھاوس پلەی یەکەمی داگیرکرد لە خشتەی «باشترین ١٠ کەسایەتی لە سەدەی پێشوو» کە بڵاوکرایەوە لەلایەن ماڵپەڕی TV Overmind.<ref name="tvovermind">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| نووسەر = TV Overmind| ڕێکەوت = ١ی تەممووزی ٢٠١٠| سەردێڕ = The Top 10 TV Characters of the Decade| ناونیشان = http://www.tvovermind.com/tv-news/the-top-10-tv-characters-of-the-decade-16097/10| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٠ دا گۆڤاری ''[[ئینتەرتەیمێنت ویکڵی]]'' ھاوسی داناوە لە خشتەی «باشترین ١٠٠ کەسایەتی دوو سەدەی پێشوو»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!| ناونیشان = http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/| بڵاوکەرەوە = Time Inc.| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Adam B. Vary| ڕێکەوت = ١ی حوزەیرانی ٢٠١٠| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160921234113/http://www.ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و خشتەی «باشترین ٣٠ پزیشک و پەرەستار» لە ٢٠٠٩.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = =House, Hugh Laurie {{!}} Paging Dr. Feelgood: 30 Great TV Doctors and Nurses – Photo 3 of 28| ناونیشان = http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20195774_20632270,00.html#20366174| بڵاوکەرەوە = Time Inc| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20141019075150/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20195774_20632270,00.html#20366174|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژێردراوە وەک سەرنج ڕاکێشترین پزیشکی سەر شاشەی تەلەڤیزیۆن لە ھەڵبژاردنێکدا کە ماڵپەڕی Zap2it کردوویەتی بەمەش لەمەدا سەرکەوت بەسەر دۆگ رۆسدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.zap2it.com/news/pictures/zap-tv-most-crushworthy-awards-pics,0,2089692.photogallery?index=22| سەردێڕ = =TV's Most Crushworthy Doctor (Male)| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Carina Adly MacKenzie| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20130106055600/http://www.zap2it.com/news/pictures/zap-tv-most-crushworthy-awards-pics,0,2089692.photogallery?index=22| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وە ھەروەھا [[فۆکس نیووز]] دایناوە لەناو باشترین پزیشکە نەشتەرگەرە گشتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = The Best TV Doctors For Surgeon General| ناونیشان = http://www.foxnews.com/photoessay/image/0107090958_M_docs_house_450-jpg| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> لۆری چەندین خەڵاتی بردەوە بۆ بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە کە گرنگترینیان: خەڵاتەکانی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی|بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی]]، [[خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا و [[خەڵاتی ساتیلایت]] بۆ ھەمان بەش، و ھەروەھا خەڵاتەکانی ڕەخنەگرانی تەلەڤیزیۆن بۆ بەشی باشترین کاری تاکە کەسی کە لە بواری درامادا بوو بێت. شەش جار لۆری پاڵێوراوە بۆ [[خەڵاتی ئێمی]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا کە کۆتا جار لە ٢٠١١ بوو.<ref name="08emmynoms">{{بیرخستنەوەی وێب|کار = Academy of Television Arts & Sciences|ڕێکەوت = ١٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشان = http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php|سەردێڕ = 60th Primetime Emmy Awards|ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120719130934/http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="07emmynoms">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان =http://www.emmys.org/awards/2007pt/59thnominations.php|سەردێڕ =59th Primetime Emmy Awards|ڕێکەوتی سەردان =١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|کار =Academy of Television Arts & Sciences|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080515194730/http://emmys.org/awards/2007pt/59thnominations.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="09noms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان =http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php |سەردێڕ =61st Primetime Emmy Awards |ڕێکەوتی سەردان =١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوت =١٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ |کار =Academy of Television Arts & Sciences |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091114174651/http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کتێبەکان == <div class="mw-content-ltr"> * {{بیرخستنەوەی کتێب|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٥-٢١٢٣٠-١|سەردێڕ=The Medical Science of House, M.D.|ناونیشان=https://archive.org/details/medicalscienceof0000holt|نووسەر=Holtz, Andre |بڵاوکەرەوە=Berkley Books|شوێن=New York|ساڵ=٢٠٠٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٥-٢٣٨٩٣-٦|سەردێڕ=House M.D. vs. Reality: Fact and Fiction in the Hit Television Series|ناونیشان=https://archive.org/details/housemdvsreality0000holt|نووسەر=Holtz, Andrew|بڵاوکەرەوە=Berkley Books|شوێن=New York|ساڵ=٢٠١١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٧٩١٣-٤|سەردێڕ=House The Wounded Healer on Television: Jungian and Post-Jungian Reflections|نووسەر١=Hockley, L. , and Gardner, L.|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠١٠}} </div> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیوتە|گرێگری ھاوس}} * [http://www.imdb.com/character/ch0015927/?ref_=tt_cl_t1 گرێگری ھاوس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171106082935/http://www.imdb.com/character/ch0015927/?ref_=tt_cl_t1 |date= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ }} لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]]. * [http://www.sherlockian-sherlock.com/md-house-modelled-after-sherlock-holmes.php وتارێک بەراورد لە نێوان د. ھاوس و شێرلۆک ھۆڵمزدا دەکات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200220123424/http://www.sherlockian-sherlock.com/md-house-modelled-after-sherlock-holmes.php |date=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠ }}. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠|مۆسیقا}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٤٤٥٠٩|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Gregory House (fictional character)}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:بێدینەکان]] [[پۆل:بێدینە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن]] 8al2l1x3p5wkc4pnf18onupwf3y721x 1 137742 1694484 1673383 2026-10-25T12:49:55Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1694484 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ}} {{بینینەکانی پەڕە|فراوان=بەڵێ}} == بێناو == پێویستە وێنەی گریگۆری دابنرێ [[بەکارھێنەر:Gyan333|Gyan333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Gyan333|لێدوان]]) ‏٠٦:١٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Gyan333}} ھەڵەیت، پێویستە داڕێژەیەکی تایبەت بە کەسایەتییە خەیاڵییەکان دروست بکرێت (ئێستا داوام لە {{و|Épine}} کردووە) وە پاشان گرنگی بە وێنە و شتانی تر بدرێت (خۆم ھەموو ئەوە دەکەم) وە ئەگەر بەسەریدا بچیتەوە و سەرنجەکانی خۆت بڵێیت و ھەڵە ڕێزمانییەکان چاک بکەیت ئەوا سوپاست دەکەم [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٠:٣٩، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ئەم وتارە خەریکە بەرەو باشە ئەچێ پێم وایە ئەستێرەی باشەی بۆ دابنری باشە [[بەکارھێنەر:Gyan333|Gyan333]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Gyan333|لێدوان]]) ‏٢٣:٠٠، ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :ئەستێرەی باش یان ھەڵبژێردراو نادرێت بە ھیچ وتارێک تا پڕۆسەی پاڵاوتن بە سەرکەوتووی نەبڕێت.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٣:٢٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ::تا وتارەکە ئامادە نەبێت ھیچ شتێک ناکرێت، واتە بەلایەنی کەمە پازدە ڕۆژی تر دەبات، تێکەڵ مەبن [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) سڵاو {{و|صلصة صویا}}! ھەرچەند لێرەیا نوسیوتە "تێکەڵ مەبن"، بەڵام من دوێنێ شەو لایەنی کەم سێ کاتژمێر دەبوو بەسەر ئەم وتارەدا چوومەوە و ھەڵەشی تێدا بوو لە ڕووی ڕێنووسی و ڕێزمانی (وشەکاری) و چاکسازیشم تێدا کرد و پاشەکەوتم کرد، بەڵام بەڕێزت پێش من دەستکاریت کردبوو و ئەوەی من ڕەت کرایەوە. ئێستا ئەگەر حەز ئەکەی دووبارەی بکەمەوە ئەوا ڕای خۆت بڵێ و پێویستیشم بە کاتێکی باش ئەبێ تا ھیچ کەس دەستکاری تێدا نەکات ئەگەریش ناڕازیت ئەوەیان شتێکی ترە. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٥٤، ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{و|بەکارھێنەر:ئارام بکر}} بژیت، لە ڕاستیدا ئەوە بۆ ئەوەبوو کە لە خۆتانەوە زانیاری زیاد نەکەن، چونکە من ئامادە باشی دەکەم تا بیکەم بە وتارێکی ھەڵبژێردراو، وە ھەروەھا بەڕیزبەندی وەریدەگێڕم، بەڵام وەک خۆت دەڵێیت ئەوا دەتوانیت ھەڵە ڕێزمانییەکان چاک بکەیتەوە، وە ئەگەر ھەستت کرد کە ڕستەیەک بەتەواوی واتا ناگەیەنێت پێم بڵێ تا مەبەستم باشتر بگەیەنم ... وە ھەروەھا بە ئەگەرێکی زۆر ئەم وتارە دەبێتە وتارێکی ھەڵبژێردراو بۆیە ھەوڵی خۆتی لەگەڵدا بدە ... دیسانەوە ھەر '''بژیت''' تێبینی: دەست لە داڕێژەکان مەدە، مەگەر پێویست بێت [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) بەڕێز {{و|صلصة صویا}} دەسخۆش بۆ ھەوڵدانەکانت لە وتارەکەتدا تا بگات بە ئاستی وتارێکی ھەڵبژێردراو. و لەبیرم چوو ئەوە بڵێم ڕاستە کە ھەڵەی تیابوو، بەڵام لە چاو وتارەکەدا وەک ئەوە بوون ھەر نەبن. '''ھۆشیار بە!''' # لە بەشی '''وەرزی یەکەمدا''' ئەم دەقە نوسراوە '''وە ھاوس دەگەڕێتەوە بۆ کار بێ ئەوەی باوەڕ بە قسەکەی ھاوس بکات ...''' لێرەیا دووجار ناوی "ھاوس" بەکاربراوە، کە دەبێت یەکێکیان ناوی کەسێکی تر بێت. # لە بەشی '''کەم ئەندامبوون''' ئەم دەقە نوسراوە '''دوای ئەوەی لە بێ ھۆشییەکی کیمیایدا دانرا تا قورسترین قۆناغەکانی ئاز تێپەڕێنێت، ...'''لێرەیا مەبەستم وشەی "ئاز"ە کە پێم وابێ مەبەستت وشەی "ئازار" بێت یان ھەر وشەیەکی تر. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٢:٥٢، ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{و|بەکارھێنەر:ئارام بکر}} بەڕاستی بە سەرنجێکی سەرنج ڕاکێشەوە دەیخوێنیتەوە، بەردەوامبە. {{کرا|چاکم کرد}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٤، ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :دەستی ھەموو لایەک خۆشبێت. بینیم کە {{و|صلصة صویا}} نووسیوێتی کە دەیەوێت بیپاڵێوێت بۆ ھەڵبژێردراو. منیش ئەم وتارە بە باش دەزانم ھەڵبژێردراو بێت، ھەرچەندە تووشی شکستی ڕاستەوخۆ دەبێتەوە (با دەنگی بەڵێشی زۆر بێت) چوونکە پەڕگەی کەمە. [[وپ:سوھ]] ببینن بۆ سیاسەتەکانی وتاری ھەڵبژێردراو. ھەر وەک دەبینن نووسراوە کە وتارە ھەڵبژێردراوەکان نموونەن بۆ ئەوانی تر، و وتارە باشەکانیش بە جێپێی ھەڵبژێردراوەکاندا ڕۆیشتوونەتەوە، بەڵام ھێندە باش نین ببن بە ھەڵبژێردراو. ئەگەر ئەن وتارە بپاڵێورێت بۆ وتاری باشیش، ھێشتا پێویستە پەڕگەی زیاتر دابنرێت. ھەرچۆنێکبێت، پێویستە کە کارت لە سەری تەواو بوو، ئێمەش دووبارە بەسەرداچوونەوەی بۆ بکەینەوە. من وەک پەرەپێدەرێکی وتارە ھەڵبژێردراوەکان ھەوڵ ئەدەم یارمەتی بدەم بۆ پەڕگەکان. لە لایەکی ترەوە، صلصة صویا، نابێت خاوەندارێتی بکرێت بە وتارەکانەوە. واتا ھەموو کەسێک دەتوانێت بە بێ پرس دەستکاری بکات. ئەگەر زانیت ھێشتا کاری ماوە و ناتەوێت دەستتێوەردان و کێشەی دەستکاری ڕووبدات (وەک ئەوەی تۆ و کاک ئارام لە ھەمان کاتدا دەستکاری پەڕەیەکتان کردبوو) ئەوا تاگی {{دا|ئامادەکردن}} بەکار بھێنە.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:٤٥، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{و|Épine}} ئەمە خاوەندارێتی کردن نییە، بەڵکو تەنھا ئەوەیە ئەگەر لە دوو شوێنی جیاواز زانیاری وەربگیرێت ئەوا تێکدچێت، سوپاس بۆ خشتەکە، ھەروەھا من سەیری سیاسەتەکانم کرد (پێشتر و ئێستا) و ھیچم نەبینی کە کێشە بۆ ئەم وتارە دروست بکات... ئیتر نازانم بۆ تۆ وا دەڵێیت !!! [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٩:٥٢، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :سەیری خاڵی دووەم بەشی دال بکە.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٩:٥٩، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) من بە تەواوەتی بە بێ لایەنییەوە نووسیمە [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٠:٤٢، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == ناو == من پێم وایە ناوی '''گرێگۆری''' ڕاستە تا "گرێگری" ئایە ئێوە ڕاتان چییە ؟؟؟ [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٥:٥٢، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :چۆنی پێتوایە "گریگۆری" ڕاستە؟--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:١٩، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ::من لەگەڵ کاک ژیار ھاوڕام سەیری /ˈɡɹɛɡəɹi/ بکە و گوێ لە ئای پی ئەی (IPA) یەکەی ڕاگرە {{دەنگ|Nl-Gregory.ogg|(خوێندنەوە)}}. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٢٦، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{و|بەکارھێنەر:ئارام بکر}} بەڵام ئەگەر گوێ لە دەنگەکە بگریت ئەوا بۆت دەر دەکەوێت '''گرێگۆری''' ڕاسترە [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٦، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :ئای-پی-ئەی ھەڵە ناکات، کرێگری دروستە، بزرۆکەیە نەک /و/.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٣، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ::{{و|صلصة صویا}} نە، ئەگەر گوێ لەو پەڕگە دەنگییەی سەرەوە بگریت، ئەوا زۆر بە ئاشکرا بە '''گرێگری''' ئەیخوێنێتەوە. ڕوونکردنەوە: دەنگی /ɛ/ بە دەنگی /ئێ/ ی کورت ئەخوێنرێتەوە و دەنگی /ə/ بە دەنگی /ئـ/ ئەخوێنرێتەوە کە پێی ئەوترێت '''''شوە''''' کە ئەتوانم بڵێم ھەر بزرۆکەکەی لای خۆمانە ھەر وەک کاک {{و|Épine}} ئاماژەی پێ یاوە. وە ھەروەھا خۆم سەیری ئەو زنجیرەیەم نەکردووە، بەڵام ئەوانیش وەک ھەموو ناوچەیەکی تر شێوازی ئاخاوتنیان لە ناوچەیەک بۆ یەکێکی تر ئەگۆڕێت. پاشان ئێمە بەڵگەیەکی بەرچاومان لێرەیا ھەیە. ھیوادارم ڕونکردنەوەکەمان جێی ڕەزامەندی بەڕێزت بێ. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٠١، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == بەسەرداچوونەوە == {{و|ئارام بکر}} بەسەرداچوونەوە بۆ ئەم وتارە بە کوێ گەیشت؟ خۆتان ئاگادارن ئەمە تەنھا وتارە بۆ مانگی داھاتوو ئامادە کرابێت. پێویستە زوو تەواو بکرێت، لە کوێوە جێت ھێشتووە تا من لەوێوە تەواوی بکەم ئەگەر کاتت نییە.--◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏٠١:١٩، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :کاک {{و|Épine}} لە ڕاستیا زوو تەواوم ئەکرد، بەڵام سەفەرێکم کرد و دواتریش کاروباری خوێندن دوایان خستم لە تەواوکردنی بەسەرداچوونەوەی ئەم وتارە. و بێ خەم بە، خوا تەمەن بدات پێش وادەی خۆی تەواوی ئەکەم و ئەوە ئەرکی منە و تۆش کارەکانی تر بکە. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٨:٣٩، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|صلصة صویا}} لە بەشی وەرزی چوارەمدا دوو جار وشەی '''پێشکەکەر'''ت بەکارھێناوە! کە من گۆڕیومن بۆ '''پێشکەشکەر''' ئەگەر ھەڵەم لە دەستکارییەکەم، ئەوا خۆت چاکی بکەوە. :{{و|Épine}} بۆچی لە بەشی ژیانی خوێندکاریی وشەی '''قۆپیکردن'''ت گۆڕیوە بە '''کۆپیکردن'''؟ ویستم پوچەڵی بکەمەوە، بەڵام وتم با سەرەتا وتووێژ بکەین باشترە. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٢:٠٥، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ::من نازانم قۆپی چییە؟ چ واتایەکی ھەیە؟ لە کوێوە وشەکە ھاتووە؟ من ھەر دەڵێم کۆپی، چوونکە زۆرینەی خەڵک "قۆپی" بە واتای لەبەرگرتنەوە بەکاردێنن. ئێستا تۆ کە لە تاقیکردنەوەیا پەڕەیەک ئەبەیتە ژوورەوە کە وەڵامی پرسیارەکانی لەسەرە، وەڵامەکان دەگوازیتەوە سەر پەڕەکە، وانییە؟ ئەمەش کۆپیکردنە (لەبەرگرتنەوە)، بەڵام نازانم "قۆپی" چییە، لە ڕووی [[ئێتیمۆلۆژیا]]وە ھیچم نەدۆزییەوە لەسەری. پێم وایە ئەمیش وشەیەکی ترە کە دووبارە بە ھەڵە تەشەنەی کردووە و بڵاوبۆتەوە بە کۆمەڵگەدا. ڕاستم بکەوە ئەگەر ھەڵەم.--◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏٢٢:١٩، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|Épine}} منیش ھەر لەبەر ئەمە دەستکارییم نەکرد و ئەشمزانی وەڵامت چییە، بەڵام دڵنیابوونەوە باشترە. ڕەنگە کاریگەری ئەوەش بۆ زمانی تورکی بگەڕێتەوە وەکوو: ھەندێ جار کونسوڵخانە بە قونسوڵخانە دەردەبڕدرێت و ...ھتد. و گزیشمان ھەیە لەم بارەدا کە بە مانای (cheat) دێت بە ئینگلیزی و بە عەرەبیش (غش) زیاتر لەبەر ئەمە پرسیارم کرد کە گزی یان کۆپی باشترە بۆ ئەمە و خۆی لە خۆیدا ئەم کردەوەیە لە خوێندندا ئەچێتە قاڵبی گزی (یان فێڵ)یشەوە. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٣:١٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) === پێشکەشکەر === {{و|ئارام بکر}} لە ڕاستیدا لە ڕووی زمانەوانییەوە پێشکەکەر یان پێشکەشکار بە مانای ھەمان شت نایەن، بەڵام پێم وایە ئەو وشەیەی تۆش کێشەی نییە، من کاتێک وشەی '''پێشکەکەرم''' بەکارھێنا مەبەستم ئەوە بوو کە ئاماژە بۆ ئەو کەسانە بکەم کە داوایان پێشکەش کردبوو بۆ کارکردن لە تیمەکەی ھاوسدا. [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٦، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|صلصة صویا}} لە کۆتاییدا من تەواوبووم لە بەسەرداچوونەوە بەسەر وتارەکەدا و وتارەکەم لە ''پۆلی لەدایکبووانی ١٩٥٩'' لابرد و تۆش وریابە: کە وشەی (احتشاء) وا باشترە بە کوردی بینووسیت و ژێدەری ژمارە ٧٠ بەستەرێکی مردووە و ھەوڵبە چاکی بکەیت. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٣٨، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|ئارام بکر}} سوپاس، بەڵام بۆ پۆلەکە "ھاوس لە ساڵی ۱۹٥۹ لەدایک بووە" بۆیە لەگەڵ پۆلەکەدا دەگونجێت [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢١:٣٢، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) وە ھەروەھا بۆ بەستەرە مردووەکە وا دیارە شوێنی وتارەکەیان گۆڕیوە، وە منیش بۆیە ناوی بەستەرەکەم داناوە تا ئەگەر بە ھەمان ناوەوە بوو بناسرێتەوە [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢١:٣٥، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :{{و|صلصة صویا}} ببوورە! بۆ پۆلەکە لەگەڵ ھیو لوری لێم تێکچووبوو و ئێستا زیادم کردەوە (ئەمیش و ئەویش). ھەروەھا باسی (احتشاء)یشت نەکرد. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٥٢، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ==ڕێزمان و ستایلی نووسین== ئەم وتارە یا لە سەرچاوەیەکی عەرەبی وشە بە وشە وەرگێڕاوە یا تەواو بە ستایلی عەرەبی نووسراوە. یانی ئەگەر کەسێ عەرەبی نەزانێ بڕێک جار لێی تێنەگات. بۆ نموونە ئەوەی کە [[کار (ڕێزمان)|فیعل]] لە سەرەتای ڕستەوە بێت ھی ڕستەی فیعلییەی عەرەبییە و... یەک و دوان نیە کێشەکانی. تکایە بەسەریدا بچنەوە. ھەم ڕێزمان ھەم ستایلی نووسین. سپاس، [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:١٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == دەقی ناتەواو == {{و|صلصة صویا}} لە بەشی '''ژیانی سەرەتایی''' ئەم دەقە ڕاست بکەوە '''حەز و خۆشەویستی ھاوس بۆ زمانەکان لەم کاتەدا دروست بوو بێت، کاتێک کە لە ئیسپانی تێدەگات، پۆرتووگالی، ژاپۆنی، ھیندی، و مەندەرین.[١٠]''' لێرەدا یان تێدەگات ببە کۆتایی یان لەدوای مەندەرین دەبێت شتێ تر بنووسیت. و کاری '''دروست بوو بێت''' بکە بە '''دروستبووبێت'''. —[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''Aram'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٣:١١، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{و|ئارام بکر}} چەند چاکسازییەکی بنەڕەتیم کرد، سەیرێکی بکە [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٤، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == بەسەرداچوونەوە بۆ شایستەبوون بە هەڵبژێردراو == === مێژووی کەسی === * ژیانی سەرەتایی {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٩:٤٩، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * ژیانی خوێندکاریی {{کرا}} ‌‌[[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٩:٥٨، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆ {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٨، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * کەم ئەندامبوون {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٧:١٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) ==== ماوەی زنجیرەکە ==== * وەرزی یەکەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٦:٢٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی دووەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٧:٠٤، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی سێیەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٨:٠٨، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی چوارەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٩:٥٤، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی پێنجەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٢:١٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی شەشەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٣:١٤، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی حەوتەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٠:٢٦، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * وەرزی هەشتەم {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٠:٤٥، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) === کەسایەتی و حەزەکان === سەرەتای بەشەکە {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠٩:١٧، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * پەیوەندییەکان و ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) === پێشخستن === * بیرۆکە {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏١٧:٥٣، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * هەڵبژاردنی ئەکتەر {{کرا}} ‏١٩:٥٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * لێکچوونی لەگەڵ شێرلۆک هۆڵمز {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٠:١٧، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * پێشوازیکردن {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٤، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) * پەرتووکەکان {{کرا}} [[بەکارھێنەر:صلصة صويا|صلصة صويا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:صلصة صويا|لێدوان]]) ‏٠١:١٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=797860 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171106082935/http://www.imdb.com/character/ch0015927/?ref_=tt_cl_t1 بۆ http://www.imdb.com/character/ch0015927/?ref_=tt_cl_t1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٠٧، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٦ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1342115 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.tioti.com/show/housemd *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090131231324/http://blogcritics.org/archives/2007/10/30/114407.php بۆ http://blogcritics.org/archives/2007/10/30/114407.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100520165516/http://ausiellofiles.ew.com/2010/05/18/house-huddy-spoilers-season-finale/ بۆ http://ausiellofiles.ew.com/2010/05/18/house-huddy-spoilers-season-finale/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110721055444/http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/ بۆ http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080911051928/http://blogcritics.org/archives/2006/05/24/011244.php بۆ http://blogcritics.org/archives/2006/05/24/011244.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130106055600/http://www.zap2it.com/news/pictures/zap-tv-most-crushworthy-awards-pics,0,2089692.photogallery?index=22 بۆ http://www.zap2it.com/news/pictures/zap-tv-most-crushworthy-awards-pics,0,2089692.photogallery?index=22 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٤٧، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٧ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1405677 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090204103830/http://blogcritics.org/archives/2007/04/23/073606.php بۆ http://blogcritics.org/archives/2007/04/23/073606.php زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://holmes.spontaneousderivation.com/2008/05/31/a-house-md-and-sherlock-holmes-special-predicting-house-season-five-based-on-the-sherlock-holmes-canon/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090502124531/http://www.rollingstone.com/news/story/13893076/dr_feelbad_hugh_laurie_became_the_dark_prince_of_prime_time_by_playing_the_best_vicodinaddicted_t/2 بۆ http://www.rollingstone.com/news/story/13893076/dr_feelbad_hugh_laurie_became_the_dark_prince_of_prime_time_by_playing_the_best_vicodinaddicted_t/2 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140708120010/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20016394%2C00.html بۆ http://www.ew.com/ew/article/0,,20016394,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071018044737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html بۆ http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130817042515/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,995688,00.html بۆ http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,995688,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090211142435/http://blogcritics.org/archives/2007/03/05/110433.php بۆ http://blogcritics.org/archives/2007/03/05/110433.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180612141102/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/house_isnt_wait.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/house_isnt_wait.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081209042803/http://blogcritics.org/archives/2005/10/24/213107.php بۆ http://blogcritics.org/archives/2005/10/24/213107.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140708120010/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20016394%2C00.html بۆ http://www.ew.com/ew/article/0,,20016394,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071018044737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html بۆ http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180827142253/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/houseapalooze_p.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/houseapalooze_p.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090729074626/http://www.emmys.tv/events/2006/house-wrap.php بۆ http://www.emmys.tv/events/2006/house-wrap.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141019075150/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20195774_20632270,00.html بۆ http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20195774_20632270,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120719130934/http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php بۆ http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080515194730/http://emmys.org/awards/2007pt/59thnominations.php بۆ http://www.emmys.org/awards/2007pt/59thnominations.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20091114174651/http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php بۆ http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٥٢، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1419780 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080214103243/http://www.usmagazine.com/houses_hugh_laurie_battling_minor_depression بۆ http://www.starmagazine.com/news/13242 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200220123424/http://www.sherlockian-sherlock.com/md-house-modelled-after-sherlock-holmes.php بۆ http://www.sherlockian-sherlock.com/md-house-modelled-after-sherlock-holmes.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٤٠، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460975 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160921234113/http://www.ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list بۆ http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1561215 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090210070154/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article/article?f=%2Fc%2Fa%2F2004%2F11%2F15%2FDDGSL9QOII1.DTL بۆ http://www.sfgate.com/cgi-bin/article/article?f=/c/a/2004/11/15/DDGSL9QOII1.DTL زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٠٨، ٤ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1568362 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071010052544/http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370 بۆ http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071010052544/http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370 بۆ http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٣٤، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1673382 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090414103227/http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1 بۆ http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090414103227/http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1 بۆ http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٥٨، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گرێگری ھاوس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1694483 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090401170200/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0%2C22049%2C22657520-5009160%2C00.html بۆ http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,22657520-5009160,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٤٩، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) le7e7xnqe4c9olb5rrkwzsh0slpug8i 1 138015 1694535 1690068 2026-10-25T13:58:29Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1694535 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[ھاڤانا]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=538296 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future زیاد کرا بۆ http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٥٥، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=755443 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160325091944/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf بۆ http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٥٣، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=845185 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160325091944/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf بۆ http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:١١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=849079 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future بۆ http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٢٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1623623 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20111215120537/http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html لە http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٣٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1624830 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:١٩، ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1628866 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:٢٥، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1630062 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٠٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1647127 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٣٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1653007 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٢٣، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1656523 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ x گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٢١، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1658156 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:١٩، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661037 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:١٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1662458 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٥٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1665326 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٣٩، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1666922 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٤٨، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1669277 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٠٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1670343 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٢١، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1673431 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٠٢، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1674868 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٢٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1690067 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150326072148/http://aap.cornell.edu/news-events/mart-n-dom-nguez-esteban بۆ https://aap.cornell.edu/news-events/mart-n-dom-nguez-esteban زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:١٩، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1694534 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ x گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٥٨، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) batc6btjd839ww5u9fhd40xabsrg6xb 0 139146 1694777 1546197 2026-10-25T22:33:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1694777 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕەزا دیققەتی''' ({{بە ئینگلیزی|Reza Deghati}}) وێنەگری [[ئێران]]ی-[[فەرەنسی]]یە کە لەگەڵ [[نەشناڵ جیوگرافی]]دا کاری کردووە. ڕەزا زیاتر وێنەی ھەواڵی دەگرێت و بە ناوی پرۆفشناڵی Rezaوە کار دەکات. زۆربەی کارەکانی لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دایە و ژمارەیەک زۆر وێنەی لە [[کوردستان]]یش گرتووە.<ref> https://www.radiofarda.com/a/deghati-says-kurdisatn-referendum/28758665.html </ref> ==سەرچاوە== {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Reza Deghati}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:وێنەگرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:خەڵکی تەورێز]] h589ld5m4dyc5acmqrm96kxc2szikzn 0 139896 1694892 1589495 2026-10-26T04:36:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694892 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Randa Abdel-Fattah (cropped).jpg|thumb|upright]] '''ڕەندا عادیل فەتاح''' (لەدایکبووی ١٩٧٩)<ref> Contemporary Authors Online, Gale, 2009.</ref> ژنێکی موسڵمانی ئوسترالییە نووسەری [[میسر]] و [[فەلەستین]]ە. == ژیان == ڕەندا عادل فەتاح لە [[ئوسترالیا]] لە [[سیدنی]] لەدایکبووە. ڕەندا عادل لە [[مێلبۆرن]] گەورە بووە، ئەو ئامادەبووی سەرەتایی کاسۆلیکی و کۆلێژی دووەمی ئیسلامییە. == پیشە == {{واڵا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Randa Abdel-Fattah}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:پارێزەرانی ئوسترالیا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی موسڵمان]] lgzcn1v6w0g9g1oqcbcj39hhqg4jp3z 0 140591 1694899 1544608 2026-10-26T04:37:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694899 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەنگێنە | ناوی_خۆماڵی = Rangena | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی ڕەنگێنە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ڕەنگێنە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٢١٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەنگێنە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم گوندە دەکەوێتە باکووری خۆرھەڵاتی [[شار]]ی [[سلێمانی]] و نزیکەی (٦٨)کم لە ناوەندی سلێمانییەوە دوورە، ھەروەھا (٤٨)کم لە ناوەندی قەزای شارباژێڕ([[چوارتا]])وە دوورە. == ناو == ھەڵکەوتەی جوگرافی گوندەکە دەکەوێتە شوێنێکی دڵگیر و ڕەنگینەوە بەتایبەتی لە وەرزی [[بەھار]]اندا جوانییەکی دڵگیری ھەیە، ھەروەھا دەکەوێتە نێوان ھەردوو چیای '''لەرێ''' و '''تاریەر'''ی سەرکەشەوە، کە دوو چیای ڕەنگین و جوانن، ئەوەش ڕەنگ و جوانییەکی تایبەتی پێ بەخشیووە، لەوەوە گوندەکە بە ڕەنگین، یان بە زمانی خەڵکی ناوچەکە ڕەنگێنە ناسراوە. == جوگرافیا == ڕەنگێنە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سپیدارە، زەلان|سپیار]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سلێمانەدۆڵ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بناویان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شێخەڵمارێن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == کشتوکاڵ == * ڕەنگێنە سەربە کەرتی کشتوکاڵی ژمارە (٩٠)ە، خاوەنی (٣٣٢٨) دۆنم زەوی کشتوکاڵی بەراو و پشتئاوە(دێمی)، زەوییەکان دابەشکراون بەسەر(٧٠) جوتیاردا، ھەر جوتیارێک (١٢) دۆنم و (٢٣) ئۆلکی بەرکەوتووە. * لە گوندی ڕەنگێنەدا بەرھەمەکانی وەکو ([[گەنم]] و [[جۆ]] و [[نۆک]] و [[نیسک]] و دانەوێڵەکانی تر) کراوە، لە بازاڕەکانی سلێمانی نیسکی رەنگێنە بە ناوبانگ بووە، چونکە زەرد و کڵۆک بووە، ھەروەھا باخ و رەزیان کردووە و میوەکانی وەکو [[ترێ]] و [[ھەنجیر]] و [[گوێز]] و [[بادام]] لە گوندەدا بەرھەم ھێنراوە. بەرھەمی سپیدار (چنارو داری بی)ش یەکێک لە سەرچاوەکانی ژیانی خەڵک بووە، بەرھەمی [[توتن]]یش لە سەردەمی خۆیدا رۆڵی باشی ھەبووە لە بواری دارایی خەڵکەکەدا. خەڵکی ئەم گوندە گرنگی زۆریان بە [[ئاژەڵداری]] داوە و [[مەڕ]] و [[بزن]] و [[ڕەشەوڵاخ]] و [[ھەنگ]] و ھەموو پەلەوەرێکیان بەخێوکردووە، ئاژەڵداری سەرچاوەیەکی گرنگی بژێوی خەڵکەکە بووە. * لەبەرئەوەی سەرچاوەی ئاوی زۆری ھەیە، بێجگە لە رووباری رەنگێنە کە لە مەریوان و دەشتی پێنجوێنەوە سەرچاوە دەگرێت، نزیکەی (٢٠) سەرچاوەی ئاوی تری ھەیە دیارتریان: کانی میرمام و کانی بەرد و کانی تووەکان، کانی ناو دێی کۆن، کانی حاجی کەرەم و کانی ناو گوێزان و کانی مام شاوەڵانن. == مێژوو == * لە دەوورووبەری گوندی ڕەنگێنەدا ھەندێک شوێنەواری کۆنی وەک سواڵەت و کەرتە گۆزە لە ژێر خاکدا دۆزراونەتەوە، ھەروەھا ژمارەیەک گۆڕستانی کۆن لە دەوورووبەری گوندەکەدا ھەن، ھەموو ئەمانە بەڵگەیە کە ئەم گوندە مێژوویەکی دێرینی ھەیە، ھەروەھا چەند کەلاوەیەک لە دەوورووبەری رەنگێنەدا ھەیە، بەھۆی ئەوەی یەکێک لە جەنگاوەرانی [[دوانزە سوارەی مەریوان]] خەڵکی ئەم گوندە بووە بەناوی (جوامێر ئاغای رەنگێنە)وە، بەو ھۆیەوە گوندەکە زیاتر ناسراوە، لەناو دێیەکەدا کانییەک ھەیە بە ناوی (کانی میرمامەند) ئەمەش ئاماژەیە کە میرێک لەو گوندەدا حوکمڕانی کردووە، ھەر لە نزیک دێیەکەدا لوتکە چیایەک ھەیە ناوی (قەڵای وسو پاشا)وە، بەڵام نازانرێت ئەم «وسو» پاشایە کێ بووە لە چ سەردەمێکدا ژیاوە، لەسەر زنجیرە شاخی لەرێ شوێنەوارێک ھەیە، بە شوێنەواری مانەوە و شوێنی پشووی (مەکۆی جوامێر ئاغا) ناسراوە. لە دەوورووبەری گوندەکەدا چەند شوێنەوار و کەلاوەیەک ھەیە کە پێیان دەگوترێت (دێ کۆن)، وەک دەگێڕنەوە ئەم گوندە چەند جارێک شوێنەکەی خۆی گۆڕیووە، ھەموو ئەمانەش بەھۆی رووداوی جیاوازەوە بووە، دوای گواستنەوەشی لە ھەشتاکانی سەدەی رابردوو، لە ساڵی (١٩٩٢)دا بوو دوای گەڕانەوەی خەڵکەکەی و ئاوەدانکردنەوەی لە دوای راپەڕینی ١٩٩١ بۆ شوێنێکی پێدەشتی نزیک رووبارەکە. * گوندی ڕەنگینی ڕەنگێنە لە ساڵی ١٩٧٨ لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ەوە وێرانکراوە و خەڵکەکەی راگوێزراوە، لە دوای [[ڕاپەڕین]]ی ١٩٩١ جارێکی تر دانیشتوانەکەی گەڕاونەتەوە و گوندەکەیان ئاوەدان کردووەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] s5v49ymhn1unb46hxtcimg0k9el49ht 0 140630 1694843 1544603 2026-10-26T01:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694843 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەشک | ناوی_خۆماڵی = Rashk | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٩٩٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەشک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ڕەشک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئاشی بارام]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ھەوارەبەرزەی شارباژێڕ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دەشتی زاخە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەوزان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] sx87dt23o89gcaim0jsal7ik25dukjs 0 140785 1694857 1544604 2026-10-26T01:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694857 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەشەکانی | ناوی_خۆماڵی = Rasha Kani | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی ڕەشەکانی.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ڕەشەکانی | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سیوەیل]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٦٦٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەشەکانی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیوەیل]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ڕەشەکانی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شەکراو، ماوەت]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گۆمڵێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[باسنێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[دارەبەن، ماوەت]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی شارباژێڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] qbsoamq1c1mjsvhg6sojv7ihgzqk9jn 0 141340 1695055 1544620 2026-10-26T10:39:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695055 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی خواروو | ناوی_خۆماڵی = Zhala Lower | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تانجەرۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٠٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تانجەرۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ژاڵەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بەردەکەڕ، تانجەرۆ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ڕازیانە، تانجەرۆ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھوانە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] h3twrwj95c8rnreg35ijazlw2cp3qg4 0 141547 1694806 1544599 2026-10-25T22:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694806 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەزی بابە | ناوی_خۆماڵی = Razi Baba | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی گەرمک]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٣٠٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەزی بابە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی گەرمک]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ڕەزی بابە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کونەووشک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[میراودەلی تازە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ئەحمەدئاوا، گەرمک]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قۆخی بەرکەچەڵ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 5ar2n8ztnp63isi73um5ivnukgjpoqd 0 141743 1694837 1544602 2026-10-26T01:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694837 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەشانی سۆفی خەسرەو | ناوی_خۆماڵی = Rashani Sofi Khasraw | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ناڵپارێز]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١١٩٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەشانی سۆفی خەسرەو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ناڵپارێز]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەشانی سۆفی خەسرەو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ڕەشان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کوڕەمێوی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[باخی]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[یاساماڵ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] hz2wsfr9ci2vzsp5hqjb2yemm9vz3qr 0 141765 1694804 1544598 2026-10-25T22:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694804 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەزڵە | ناوی_خۆماڵی = Razila | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی ڕەزڵە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ڕەزڵە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ناڵپارێز]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٢٤٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەزڵە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ناڵپارێز]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەزڵە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قۆرچی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[پەرخ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مێرگەسوور]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەرقەڵا، سرۆچک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 9jv3h7p6z8euttxhnnosagwtki36vhq 0 141766 1694835 1544601 2026-10-26T01:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694835 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەشان | ناوی_خۆماڵی = Rashan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی ڕەشان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ڕەشان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ناڵپارێز]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٢٩٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەشان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ناڵپارێز]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەشان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی [[پێنجوێن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ڕەشانی سۆفی خەسرەو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[باخی]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی مانگا]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] algitlr7ujblrac0fa1vitba15ju5vq 0 142079 1694559 1531715 2026-10-25T16:33:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694559 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی ڕێکخراو |ناو = ڕێکخراوی پایسکل سواریی ئاشتی |وێنە = |دامەزراندن = ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |جۆر = ناحکومی |شوێن = [[مەریوان]] |ماڵپەڕ = http://ashticycling.org }} '''ڕێکخراوەی پایسکلسواریی ئاشتی''' ڕێکخراوێکی ناحکوومییە لە چوارچێوەی گەشە و پەرەپێدانی چاندی [[پایسکل]] سواری چالاکیی دەکات. ئەم [[ڕێکخراوە]]یە لە ڕێککەوتی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە شاری [[مەریوان]] دامەزێنراوە. == چالاکییەکان == ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی چالاکییەکانی خۆی لە پێناو پاراستنی [[ژینگە]]، [[تەندروستی]] کۆمەڵگا و پەڕو و پاگەندەکردن بۆ کەڕتی [[گەشتیاری]] لە ڕێگای پەرە و گەشەپێدانی چاندی بەکارھێنانی [[پایسکل]] لە نێو کۆمەڵگا بە ڕێکخستنی: * کەرنەڤاڵی پاسکیل سواری * فستیڤاڵی پاسکیل سواری نەتەوەکان * کەمپەینی پاسکیل سواری بۆ [[پاراستنی ژینگە]] * ڕێکخستنی گەشتکردن بە پاسکیل یا خود [[سایکڵتوریسم]] بۆ گشت [[جیھان]] == شێوازی چالاکیی == ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی شێوازی کارکردنی بە دوو شێوەی جیاواز دابەشکردووە کە بریتین: # '''بەشی [[چاند]]ی:''' ھەموو چالاکییە چاندییەکان کە دەبێت بەھۆی پەرەپێدانی «کولتووری بەکارھێنانی پاسکیل سواری» بریتین لە بەڕێوەبردنی «سیمینار، خولی فێرکاری، وۆڕک شۆپ، چاپەمەنی و بڵاوکردنەوە، دانیشتن لە گەڵ ڕێکخراوە و فەرمانگەکان، ڕێکخستنی فێستیڤاڵ و میوانداری کردن لە پاسکیل سوارە بیانییەکان کە بە سایکڵتوریسمەوە لە جیھاندا ناسراوان لە خشتەی بەڕێوە بردنی ‹بەشی چاندی› [[ڕێکخراوە]].» # '''بەشی میحوەری:''' ھەموو چالاکییەک کە لەڕێگای پاسکیل سوارییە و بەڕێوە بچێت، ناسراوە بە کاروباری «میحوەری» لە ئەستۆی «گرووپی ھاوڕکابان-ی میحوەری - ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتییە» کە لە بڕگەی خوارە ئاماژەی پێکراوە. == شێوازی بەڕێوە بردن == بەڕێوەبردن لەڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی لە شەش سکرتارییەت پێکھاتووە کە بریتین لە: # سکرتارییەتی پلان و چاودێری گشتی (سەرۆکی گشتی ڕێکخراو) # سکرتارییەتی پەیوەندییەکان (جێگری سەرۆک) # سکرتارییەتی [[ماڵیات|ماڵی]] و بوودجە # سکرتارییەتی فێرکاری، پەروە و گەشە پێدان # سکرتارییەتی کولتووری و [[ھونەر]]ی # سکرتێری گرووپی ھاوڕکابان - بۆ بەڕێوەبردنی کەرتی پاسکیل سواری == گرووپی ھاوڕکابانی میحوەری == گرووپی ھاوڕکابانی ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی تەنھا لقە کە سکرتایییەتی لە بەڕگەی بەڕێوە بردن ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی ھەیە. کار و چالاکییەکانی ئەم ڕێکخراوە دەبێت بەھۆی پەرە و گەشەسەندنی ھەموو بابەتە ئاماژە پێکراوەکان. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20180127143232/http://ashticycling.org/ ماڵپەڕی ڕێکخراوی پاسکیلسواری ئاشتی] * [https://www.linkedin.com/pulse/سێیھمین-ساڵوەگھری-دامھزراندنی-ڕێکخراوی-پاسکیل-سواری-ashti سێیەمین ساڵوەگەری دامەزراندنی ڕێکخراوی پاسکیل سواری ashti]{{بەستەری مردوو|url=https://www.linkedin.com/pulse/%D8%B3%DB%8E%DB%8C%DA%BE%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%D9%88%DB%95%DA%AF%DA%BE%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%DA%BE%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%DA%95%DB%8E%DA%A9%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-ashti |date=ئابی ٢٠٢١ }} * [http://jamekurdi.com/tourism/گەشت-کردن-بۆ-ھەرێمی-کوردستان-بە-مەبەستی-گەشەپێدانی-پیشە-ی-گەشتیاری-لە-ئاستی-وڵاتی-ئێران-و-ھەرێمی-کوردستان.html گەشتکردن بۆ ھەرێمی کوردستان بە مەبەستی گەشەپێدانی پیشەی گەشتیاری]{{بەستەری مردوو|url=http://jamekurdi.com/tourism/%DA%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A8%DB%86-%DA%BE%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%85%DB%95%D8%A8%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DA%AF%DB%95%D8%B4%DB%95%D9%BE%DB%8E%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%95-%DB%8C-%DA%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%DA%BE%DB%95%D8%B1%DB%8E%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html |date=ئابی ٢٠٢١ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان]] hqgq3f4dz4whhvrhoqtp7x0mat234tm 0 143734 1694653 1649083 2026-10-25T19:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694653 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەبەن | ناوی_خۆماڵی = Raban | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بنگرد]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٦٥٥ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەبەن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بنگرد]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەبەن''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[لبانە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی کیژ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بێترخە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[چنارنە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] jrt42pk09zoh549squuo3aaam65dli9 0 145400 1694973 1649043 2026-10-26T07:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694973 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاراوە | ناوی_خۆماڵی = Zharawa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەدێ]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ژاراوە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 550 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاراوە''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ژاراوە]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی ژاراوە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ژاراوە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بارەپانە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[تۆپزاوا، ژاراوە|تۆپزاوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کەوی بابەسان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سوڵتانەدێی کۆن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی ژاراوە]] {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ji6dpfdi4wfjhcnmx4k5wah4s2a1asg 0 145454 1694802 1649067 2026-10-25T22:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694802 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەزگەی خواروو | ناوی_خۆماڵی = Razga Lower | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ژاراوە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1022 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەزگەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ژاراوە]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەزگەی خواروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بادیناوی پیران]] لە [[شارستانی پیرانشار]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کۆزینە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سپیگڵە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[باریکان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] k3ja3w6y0aa8ea7024xdp6ku7g06q83 0 145455 1694803 1649066 2026-10-25T22:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694803 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەزگەی سەروو | ناوی_خۆماڵی = Razga Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ژاراوە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1120 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەزگەی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ژاراوە]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەزگەی سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کۆنەلاجان]] لە [[شارستانی پیرانشار]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کۆزینە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[شناوە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قەلاتوکان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 7ncxcgjgqtu24fn1xv68le11npgcarh 0 145521 1694826 1649065 2026-10-26T01:33:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694826 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = رەسواجین | ناوی_خۆماڵی = Raswajin | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگەسەر]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 722 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''رەسواجین''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگەسەر]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''رەسواجین''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دووپان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بۆسکێن، ڕانیە|بۆسکێن]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دووگۆمان، سەنگەسەر|دووگۆمان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[زەنگلان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 7d7ph9u4aw1x9pgdsirjuhblcci5u6q 0 145572 1694594 1459868 2026-10-25T16:39:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1694594 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ڕێگرەکانی ھیندۆستان | image = Thugs of hindostan.jpg | alt = The image features film's title and credits. | caption = یەکەم پۆستەری فیلمەکە | director = [[ڤیجای کریشنا ئاچاریا]] | producer = [[ئادیتیا چۆپرا]] | screenplay = ڤیجای کریشنا ئاچاریا | based on = {{based on|''[[Confessions of a Thug (novel)|Confessions of a Thug]]''|[[Philip Meadows Taylor]]}} | starring = {{ubl|[[ئەمیتاب باچان]]|[[عامر خان]]|[[کاترینا کێف]]|[[فاتیما سانا شێخ]]|[[ڕۆنیت ڕۆی]]|[[محەممەد زیشان ئەییووب]]}} | music = [[ئاجای-ئاتول]] | cinematography = [[مانوش ناندان]] | editing = [[نامراتا ڕاۆ]] | studio = [[یاش ڕاج فیلمز]] | distributor = [[یاش ڕاج فیلمز]] | released = {{film date|df=yes|2018|11|7}} | runtime = | country = [[ھیندستان]] | language = [[زمانی ھیندی|ھیندی]] | budget = {{INR|link=yes}}٢١٠ [[کرۆر]]<ref name="lehren"/> | gross =}} '''ڕێگرەکانی ھیندۆستان''' ({{بە ئینگلیزی|Thugs of Hindostan}}) [[ئەکشن|فیلمێکی ئەکشن-سەرکێشی]]ی [[بۆلیوود|ھیندی]]-زمانی داھاتووی ساڵی ٢٠١٨یە و لە نووسین و دەرھێنانی [[ڤیجای کریشنا ئاچاریا]]یە. بەپێی ڕۆمانی ساڵی ١٨٣٩ی [[فیلیپ مێدەوز تێیلەر]]ە بەناوی [[دانپیانانەکانی ڕێگرێک (ڕۆمان)|دانپیانانەکانی ڕێگرێک]]، و [[ئەمیتاب باچان]]، [[عامر خان]]، [[کاترینا کێف]] و [[فاتیما سانا شێخ]] ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.yashrajfilms.com/movies/thugs-of-hindostan|سەردێڕ=Thugs Of Hindostan|وێبگە=www.yashrajfilms.com|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> بڕیارە لەکاتی [[دیوالی]] و لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بڵاوبکرێتەوە.<ref name="Deccan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Leaked! Aamir Khan looks unrecognisable in his shabby Thugs of Hindostan get-up|ناونیشان=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/160917/leaked-aamir-khan-looks-unrecognisable-in-his-shabby-thugs-of-hindostan-getup.html|ئیش=[[Deccan Chronicle]]|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> == چیڕۆک == چیڕۆکی فیلمەکە بەپێی ڕۆمانی ساڵی ١٨٣٩ی [[فیلیپ مێدەوز تێیلەر]]ە بەناوی [[دانپیانانەکانی ڕێگرێک (ڕۆمان)|دانپیانانەکانی ڕێگرێک]]،<ref name="indiatoday">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://indiatoday.intoday.in/story/thugs-of-hindostan-aamir-khan-amitabh-bachchan-fatima-sana-shaikh/1/951104.html|سەردێڕ=Aamir Khan-Amitabh Bachchan-Fatima Sana Shaikhs Thugs of Hindostan: All you need to know|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٧|ئیش=[[India Today]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Amitabh Bachchan wraps up first schedule of 'Thugs Of Hindostan'|ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/amitabh-bachchan-wraps-up-first-schedule-of-thugs-of-hindostan/articleshow/59352745.cms|ئیش=[[The Economic Times]]|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171211164119/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/amitabh-bachchan-wraps-up-first-schedule-of-thugs-of-hindostan/articleshow/59352745.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171211164119/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/amitabh-bachchan-wraps-up-first-schedule-of-thugs-of-hindostan/articleshow/59352745.cms |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ }}</ref> دەربارەی ڕێگرێک پێی دەڵێن ئەمیر عەلی == نوێنەرەکان == * [[ئەمیتاب باچان]] بە ڕۆڵی ئیسماعیل، ڕێگرێکی پلە-باڵا، و باوکی ئەمیر عەلی (کە ھەڵی گرتووەتەوە)<ref name="indiatoday" /> * [[عامر خان]] بە ڕۆڵی ئەمیر عەلی، [[پاڵەوانی چیڕۆک]]، ڕێگرێکی دیاری بە بنەچە ئەفغانی دانیشتووی ھیندستانە، مناڵێکی ھەتیوو بوو و لەلایەن ڕێگرەکانەوە بەخێوکرا.<ref name="indiatoday" /> * [[کاترینا کێف]] * [[فاتیما سانا شێخ]] * [[ڕۆنیت ڕۆی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/thugs-of-hindostan-actor-ronit-roy-aamir-khan-amitabh-bachchan-5096683/|سەردێڕ=I don’t have scenes with Aamir Khan: Thugs of Hindostan actor Ronit Roy|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=The Indian Express|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> * [[شاشناک ئارۆرا]] * [[عەبدول قادر ئەمین]] * [[محەممەد زیشان ئەییووب]] * [[ساتیادیڤ کانچارانا]] == بەرھەمھێنان == تێچوونی بەرھەمھێنانی فیلمەکە {{INR|link=yes}}٢١٠ [[کرۆر]] (٣٢ی میلیۆن دۆلاری ئەمریکی) یە. و بوو بە [[لیستی گرانترین فیلمە ھیندییەکان|گرانترین بەرھەمی]] [[یاش ڕاج فیلمز]]، لەپاڵ ''[[تایگەر زیندووە]]'' (٢٠١٧).<ref name="lehren">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tripathi|یەکەم=Prizmi|سەردێڕ=Amitabh Bachchan's OFFICIAL FIRST LOOK From Thugs Of Hindostan REVEALED!|ناونیشان=https://www.lehren.com/news/bollywood/gossip/amitabh-bachchan-s-official-first-look-from-thugs-of-hindostan-revealed--20170928|ئیش=[[Lehren]]|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171115213344/https://www.lehren.com/news/bollywood/gossip/amitabh-bachchan-s-official-first-look-from-thugs-of-hindostan-revealed--20170928|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171115213344/https://www.lehren.com/news/bollywood/gossip/amitabh-bachchan-s-official-first-look-from-thugs-of-hindostan-revealed--20170928 |date=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is 'Tiger Zinda Hai' YRF's costliest film?|ناونیشان=http://www.republicworld.com/s/11482/is-tiger-zinda-hai-yrfs-costliest-film|ئیش=[[Republic World]]|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180128203423/http://www.republicworld.com/s/11482/is-tiger-zinda-hai-yrfs-costliest-film|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180128203423/http://www.republicworld.com/s/11482/is-tiger-zinda-hai-yrfs-costliest-film |date=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}</ref> وێنەگرتنی فیلمەکە لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە [[ماڵتا]] دەستی پێکرد. فیلمەکە لە [[میھرانگارھ فۆرت]]، [[جۆدپور]] لێ دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/bollywood/amitabh-bachchan-reaches-jodhpur-for-thugs-of-hindostan-shooting-see-pics/story-EMhudqeIMy0geUI4vd5onN_amp.html|سەردێڕ=Amitabh Bachchan reaches Jodhpur for Thugs of Hindostan shooting. See pics|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=[[Hindustan Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> بەھەمان شێوە لە [[تایلەند]]یش دەست بە لێدانی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Thugs Of Hindostan: After Mumbai and Malta, Amitabh Bachchan, Aamir Khan and Fatima Sana Shaikh shoot in Thailand|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/thugs-of-hindostan-amitabh-bachchan-aamir-khan-and-fatima-sana-shaikh-shoot-in-thailand-4970558/|ئیش=[[The Indian Express]]|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> دەمی ململانێی فیلمەکە لە [[ڕاجستان]] وێنەی گیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-aamir-khan-to-shoot-thugs-of-hindostan-climax-in-rajasthan-2587452|سەردێڕ=Aamir Khan to shoot 'Thugs of Hindostan' climax in Rajasthan {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٨|ئیش=dna|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> ئەمە دووەم جاری ھاوکاریکردنی خانە لەگەڵ ڤیجای کریشنا ئاچاریا و [[کاترینا کێف]]، دوای ''[[دووم ٣]]'' (٢٠١٣).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Amitabh Bachchan’s leaked look from Thugs Of Hindostan is fierce & extremely intimidating|ناونیشان=http://www.timesnownews.com/zoom/bollywood-news/latest/article/amitabh-bachchan-leaked-look-thugs-of-hindostan-aamir-khan/56011|ئیش=[[Times Now]]|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان= ١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230914210047/https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/amitabh-bachchan-leaked-look-thugs-of-hindostan-aamir-khan/159457|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جاکی شرۆف]] بەشێک بوو لە فیلمەکە، بەڵام ڕۆڵەکە ھەڵوەشایەوە بەھۆی کێشەی پابەندبوونەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/070318/jackie-shroff-aamir-khan-thugs-of-hindostan-movie-paltan.html|سەردێڕ=Oh no! Jackie Shroff let go of Aamir Khan’s Thugs Of Hindostan for this movie?|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=deccanchronicle.com/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Thugs_of_Hindostan|سەردێڕ = Thugs of Hindostan|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢ی تەممووزی ٢٠١٨}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|5970844}} * [http://www.bollywoodhungama.com/movie/thugs-of-hindostan/ ''ڕێگرەکانی ھیندۆستان''] لە [[بۆلیوود ھەنگاما]] {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠١٠|فیلم|ھیندستان|بۆڵیوود}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:فیلمە داھاتووەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:یاش ڕاج فیلمز]] [[پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمە نایابە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە مەغریب وێنەیان گیراوە]] jfw36lmf9k4m5s11sc4u1374b2kppmn 0 145615 1694948 1649046 2026-10-26T07:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694948 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەژی کەرێ | ناوی_خۆماڵی = Razhi Kare | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگەسەر]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1365 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەژی کەرێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگەسەر]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەژی کەرێ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[پشتئاشانی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بێ ئاوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کاسکان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بیانە، سەنگەسەر|بیانە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 2ie6lofjj4klgye6h7ffyhy8913yvlk 0 146228 1694432 1694017 2026-10-25T12:12:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694432 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = لویز بریلی | وێنە = loobrealeyheadshot.jpg | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٩|٠٣|٢٧}} | شوێنی لەدایکبوون = [[ئینگلتەرا]] | نەتەوە = {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | پیشە = کچە ئەکتەر | ساڵانی چالاکی = ٢٠٠١ - ئێستا | ماڵپەڕ = [http://www.louisebrealey.com/LouiseBrealey/Welcome.html ماڵپەڕی فەرمی]<br/>[https://m.imdb.com/name/nm1154764/ پەڕەکەی لەسەر IMDb]}} '''لویز بریلی''' ({{بە ئینگلیزی|Louise Brealey}}) (لە ٢٧ی ئازاری ١٩٧٩ لە [[ئینگلتەرا]] لەدایکبووە) [[ئەکتەر|کچە ئەکتەرێکی]] [[ئینگلتەرا|ئینگلیزییە]] و لە ساڵی ٢٠٠١دا کاروانە ھونەرییەکەی دەستی پێکرد.<ref>[http://theater.nytimes.com/2006/06/20/theater/reviews/20afte.html?fta=y In Brits Off Broadway's 'After the End,' Abuse in a Fallout Shelter ]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00yy8x3 |سەردێڕ=BBC Radio 3 – The Wire, The Wall |بڵاوکەرەوە=BBC |ساڵ=٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151030152808/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00yy8x3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.holby.tv/db/index.php?id=38,35,0,0,1,0 |سەردێڕ=Loo Brealey |بڵاوکەرەوە=Holby.tv |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110927154134/http://www.holby.tv/db/index.php?id=38,35,0,0,1,0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ڕۆڵی مۆڵی ھۆپەر لە زنجیرەی [[شێرلۆک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شێرلۆکدا]] بەناوبانگە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|ژن|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Louise Brealey}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئینگلیز]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی شانۆی نیشتمانیی گەنجان]] f8d4svf8ye7ovu1ht042jsclwxmpo1q 0 148217 1694515 1531684 2026-10-25T13:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694515 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = Revolution OS | image = | caption = پوستەری ڕێکلامی بۆ وشانی دوو دیسی "شۆڕشی سەرچاوەکراوە"'' | director = [[جەی. تی. ئێس. مۆر]] | producer = [[جەی. تی. ئێس. مۆر]] | writer = [[جەی. تی. ئێس. مۆر]] | starring = [[ڕیچارد ستۆڵمەن]]<br/>[[لینوکس ترۆڤاڵدز]]<br/>[[ئێریک ئێس. ڕیمۆند]]<br/>[[بروس پێرێنس]] | music = کریستۆفێر ئەندێرسۆن-بازۆلی | editing = [[جەی. تی. ئێس. مۆر]] | released = ٢٠٠١ | runtime = ٨٥ خوولەک | country = [[ئەمریکا]] | language = ئینگلیزی}} '''ڕیڤەلوشن ئۆ ئێس (فیلم) ''' ({{بە ئینگلیزی|Revolution OS}}) بە کوردی "شۆڕشی [[سیستمی کارگێڕی]]"، فیلمێکی ساڵی ٢٠٠١ە، ناوەڕۆکی فیلمەکە لەسەر ئەوە دەدوێ کە چۆن لەو زەمەنە کە مایکرۆسۆفت دەستی بە سەر کۆمپیوترەکان گرتبوو، زۆر یەک لە کارناسان لەم باروو دۆخە ناڕازی بوون. لە ئاکام [[ھاککەر]] و کارمەندێکی MIT بە ناوەی ڕیچارد ستۆڵمەن شۆرشێکی ھەڵگرساند. فەلسەفەی ئەم شۆڕشە ئەوە بوو کە ھەر کەس مافی ھەیە لە نەرمەکالاکان بە شێوازی خۆڕایی و ئازاد سوود بگرێت، لە ئاکام ستۆڵمەن دروشمی “نەرمەکالای ئازادی” لسەر دانا، لینوس تۆرۆڤاڵدز و زۆر یەک لە ھاککەرەکان و شارەزایانی بەرنامە داڕێشتن لکان پێیان. ئەم دروشمە لە کۆتایی بوو بە “نەرمەکاڵای سەرچاوەکراوە” کە لە ژێر یاسا یان مۆڵەتدانی “گنو” کە لە لایەن ستۆڵمەن نووسرا بوو، ھاتە نێو گۆڕەپانی جیھانی ئایتی. فیلمەکە ژێرنوسی کوردی کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://qezwan.ir/wp-content/uploads/2018/08/RevolutionOS.zip|سەردێڕ=ژێرنوسی کوردی فیلەمەکە لە ماڵپەڕی قەزوان|وێبگە=قەزوان|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}{{بەستەری مردوو|url=http://qezwan.ir/wp-content/uploads/2018/08/RevolutionOS.zip |date=شوباتی ٢٠١٩ }}</ref> == نوێنەرەکان == # [[لینوس تۆرڤاڵدس|لینوس تۆرۆڤاڵد]]: خولقێنەر و داھێنەری کێرنێڵ یان ناوکی لینوکس. # [[ریچارد ستۆڵمن|ریچارد ئێم ستۆڵمەن]]: خولقێنەر و فیلسووفی پرۆژەی گنو. # ئێریک ڕیمۆند: ھاککەر و نووسەری کتێبی “کڵێساو و بازار”. # بڕووس پێرنێس: نووسەری کتێبی پێناسەی سەرچاوەکراوە. # مایکڵ تیمەن: بەڕێوەبەری پرۆژەی سیگنوس یا سیگنێس. # لێری ئەگۆستین: بەڕێوەبەر بونیاتنەری کۆمپانی ڤی. ئەی لینوکس. # برایان بڵەندۆف: بەڕێوەبەری پڕۆژەی ئاپاچی. # دانی بارێنز: کارمەندی پلە ٤ی رێد ھەت. # فرانک ھێکر: ئەندازیاری کۆنەی کۆمپانیای نێتسکەیپ (موزیلای ئێستا). ستۆڵمن دەڵێت: ” ئامانجی من تەنھا باشترکردنی کۆمەڵگا بوو بەڵام بە شێوازێکی ھۆشمەندانە ”<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی شۆڕشی سەرچاوەکراوە|وێبگە=https://en.wikipedia.org/wiki/Revolution_OS}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپیوتەر|دەیەی ٢٠٠٠|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمیدیا}} {{سەرچاوەکان}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لینوکس]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] 55moksqw41zg6t1j916xljmlqgvaf03 0 148395 1695051 1649038 2026-10-26T10:39:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1695051 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەناو | ناوی_خۆماڵی = Zhalanaw | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی مەیدان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 381 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەناو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی مەیدان]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ژاڵەناو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی [[دەربەندیخان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ئاوبار]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زمناکۆ]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بانی خێڵان، دەربەندیخان|بانی خێڵان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] pec1xygjwt98b7sekte1ijaeg8cvyei 0 148525 1694796 1649072 2026-10-25T22:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694796 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەزوار | ناوی_خۆماڵی = Razwar | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قۆرەتوو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 434 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەزوار''' گوندیکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قۆرەتوو]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ڕەزوار''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جەبراوا]] و لە باشوور لەگەڵ [[گوند]]ی [[چیاسەوز]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[گوند]]ی [[چوارکڵاوی کوێخا]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[گوند]]ی [[کانی پەموو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] h3jrcduesfhqr45ww1b70y00iu5vhmb 0 149172 1694894 1649053 2026-10-26T04:36:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694894 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەندی عەلی خان | ناوی_خۆماڵی = Randi Ali Khan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پێباز]](باوەنور) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 282 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەندی عەلی خان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پێباز]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەندی عەلی خان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[پێ ڕەش]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[عیسایی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قەڵاتەپەی خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[زەماوەنگە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref><ref>https://books.google.iq/books?</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] hnrxdq01rgd5b119dztvpvnd0nffxa1 0 149173 1694908 1649052 2026-10-26T04:39:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694908 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەواتی | ناوی_خۆماڵی = Rawaty | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پێباز]](باوەنور) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 521 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەواتی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پێباز]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەواتی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کێلەسپی، پێباز|کێلەسپی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[پاریاوڵەی گەورە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گەرمکەڕەش]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[یارمەند]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref><ref>https://books.google.iq/books?</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] deihlfmmddwrwrytkmmjasxlqezgkxn 0 149179 1695054 1649036 2026-10-26T10:39:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695054 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی حاجی قادر | ناوی_خۆماڵی = Zhalla Haji Qadr | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پێباز]](باوەنور) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 378 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی حاجی قادر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پێباز]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵەی حاجی قادر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سۆفی ڕەحیم ڕەزابەگ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[زەماوەنگە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سەی مەحمود]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[خاڵەبەگ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref><ref>https://books.google.iq/books?</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] hquohnx3m4grkqsc7r75y8krkvuoxn3 0 149325 1695050 1649039 2026-10-26T10:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695050 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵان ڕۆغزایی | ناوی_خۆماڵی = Zhalan Roghzayi | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ڕزگاری]](سمود) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 662 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵان ڕۆغزایی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ڕزگاری]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵان ڕۆغزایی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گڵاڵ کەوەی حاجی نامیق]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[خەڵوە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سەرناوە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پەڵەوشک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] h18ref4h9fvycftbd8yvg9rrt56ag3k 0 149326 1695049 1649040 2026-10-26T10:39:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695049 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵان ڕۆبیتان | ناوی_خۆماڵی = Zhalan Robitan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ڕزگاری]](سمود) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 490 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵان ڕۆبیتان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ڕزگاری]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵان ڕۆبیتان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گوڵەجۆی حەمەجان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ملەسوور]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[پیازەجاڕ]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سێگردان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] sdadxetp09vvo471p51qoimz5w7l5uo 0 149431 1694887 1649055 2026-10-26T04:35:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694887 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەمەزان شەشە | ناوی_خۆماڵی = Ramazan Shasha | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ئاوەسپی]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 466 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەمەزان شەشە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ئاوەسپی]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەمەزان شەشە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[حەسەن پرچن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[باوەکڕ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی [[خان ڕۆستەم]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کەریم باسام]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 3ethpjgb9gw67g4or62psseup6ow2y9 0 149432 1694889 1649054 2026-10-26T04:36:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694889 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەمەکان | ناوی_خۆماڵی = Ramakan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ئاوەسپی]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 535 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەمەکان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ئاوەسپی]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەمەکان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[زۆراب بەگزادە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کەریم باسام]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تەکێ کۆن]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تەلەبی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 0ukjoc03ezlybjd9tlo75ut7fxwlgah 0 149595 1694669 1649081 2026-10-25T19:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694669 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەحیم وەرەقە | ناوی_خۆماڵی = Rahim Waraqa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی کۆکس]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 197 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەحیم وەرەقە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی کۆکس]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەحیم وەرەقە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ناساڵەح]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چاڵۆخالید]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سەیدحسێن]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پاشاکوژراو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 32iamc9z95lj1o7oxlnix87bo2hz1xm 0 151297 1694782 1531852 2026-10-25T22:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1694782 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ڕەزا یۆسفبەیگی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی تەواوی = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٦١ | شوێنی لەدایکبوون = [[سەقز]]، [[کوردستان]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شێواز = | پێشە = [[گۆرانیبێژ]] | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ئامێرە دیارەکان = گیتار}} '''ڕەزا یۆسفبەیگی''' (١٩٦١ لە [[سەقز]] -) گۆرانیبێژ و سازژەنی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] کوردە. == ژیان == ڕەزا یۆسفبەیگی لە ساڵی ١٩٦١ لە شاری سەقز لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا لە دایک بوو. لە تەمەنی ٢ ساڵیدا بنەماڵەی ڕۆیشتن بۆ شاری [[سنە]] و لەم شارە گەورە بوو و ڕۆیشت بۆ قوتابخانە. لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا لەژێری چاوی [[حەسەن کامکار]] دەستی کرد بە چالاکیی ھونەری و بوو بە یەکێک لە سێ گۆرانیبێژی [[گورووپی چاند و ھونەری سنە]]، و وێڕای ئەم گورووپە لە ڕێوڕەسمەکان و فستیڤاڵەکان و ھەروەھا لە بەرنامەکانی تلێڤیزییۆنی سنە دەنگی خۆی تۆمار کرد. ڕەزا یۆسفبەیگی لە ساڵی ١٩٧٨ی زایینی ھاوکات لەگەڵ [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی گەلان لە ئێران]] دیپلۆمای وەرگرت و لەو سەردەمە ڕۆیشت بۆ دیواندەرە و بوو بە ئەندامی پێشمەرگەکانی [[کۆمەڵە|کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]]. لە حیزبە لەگەڵ [[بانگەواز|گورووپی بانگەواز]] دەستی کرد بە ھاوکاری و یەکەمین سروودی بە زمانی فارسی با ناوی ''بە سوی سوسیالیسم'' (بەڕەو سۆشیالیزم) تۆمار کرد. ھاوکاریی ڕەزا یۆسفبەیگی لەگەڵ بانگەواز کورت و سەردەمی بوو و چەندین سروودی شۆڕشگێڕانە لەم ھاوکاریە بەجێ ماوەتەوە کە وەکوو سروودەکانی حیزبی کۆمۆنیستیی کۆمەڵە بیستراون و ناسراونەتەوە. ڕەزا یۆسفبەیگی لە ساڵی ٢٠٠٠ی زایینیەوە ڕۆیشت بۆ [[تورکیا]] و لەورە بەدوای ساڵێک پەنابەری وڵاتی [[کانادا]] بوو. ڕەزا یۆسفبەیگی لە سەردەمی کە لە تورکیا بوو، وێڕای گورووپێکی شاراوەی مۆسیقا کە لە کوردەکانی [[باکووری کوردستان]] پێکھاتبوو، چالاکیی ھونەریی خۆی بەردەوام کرد.<ref name="یۆسفبەیگی ١">[http://reza-y.com/newblog/reza-yousef-beigi-رضا-یوسف-بیگی ماڵپەڕی ڕەزا یۆسفبەیگی: ''بانگەواز'' (فارسی)؛]{{بەستەری مردوو|url=http://reza-y.com/newblog/reza-yousef-beigi-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D8%A8%DB%8C%DA%AF%DB%8C |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }} سەردانەوە لە ٢٥ی شووباتی ٢٠١٩.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} == بەستەرە دەرەکیەکان == * [https://web.archive.org/web/20161021090953/http://reza-y.com/newblog/ ھەندێک لە بەرھەمەکانی ڕەزا یۆسفبەیگی.] {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:بانگەواز]] ganiztd99beu7qi0uf1j4xwp4zxcl99 0 152194 1694678 1568202 2026-10-25T19:48:20Z Cefergulî.zingilî 79960 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1694678 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | honorific-prefix = | name = ماجید نەواز | honorific-suffix = | image = Maajid Nawaz speaking at LibDem campaign event.jpg | image_size = | small_image = | caption = | birth_name = ماجید عوسمان نەواز | birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٧|١١|٢|df=yes}} | birth_place = [[ساوتئێند-ئان-سی]]، [[ئێسیکس]]، ئینگلتەرا | citizenship = | nationality = بەریتانی | education = یاسا و عەرەبی <small>([[کارناسیی ئاداب]] ٢٠٠٧)</small>{{ھن}}تیۆریی سیاسی <small>([[ماستەر لە زانست]] ٢٠٠٨)</small> | alma_mater = [[سۆوس، زانکۆی لەندەن]]{{ھن}}[[قوتابخانەی ئابووریزانیی لەندەن]] | relations = | spouse = {{marriage|ڕەبیعە ئەحمەد|١٩٩٩|٢٠٠٨}}{{ھن}}{{marriage|ڕاچێل ماگارت|٢٠١٤}} | children = ٢ | genre = [[ناخەیاڵی]] | notableworks = ''[[Radical: My Journey out of Islamist Extremism|ڕادیکاڵ]]''{{ھن}}''لەسەر کفر''{{ھن}}''[[ئیسلام و داھاتووی پەسەندکردن]]'' | occupation = نووسەر{{•}} دامەزرێنەری [[کویلیام (تینک تانک)|کویلیام]] | subject = [[ئیسلامەتی]]{{•}} [[لیبراڵیزم]] | website = {{url|maajidnawaz.com|وێبگەی فەرمی}} | signature = | awards =}} '''ماجید عوسمان نەواز''' ({{IPA-ur|ˈmaːdʒɪd̪ nəwaːz|lang}}؛ لەدایکبووی ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bizdb.co.uk/filings/07/cb/07cba62099296ee51f0718ab40ac49d5.pdf|سەردێڕ=The Quilliam Foundation Ltd. - Annual Return|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170101091557/http://www.bizdb.co.uk/filings/07/cb/07cba62099296ee51f0718ab40ac49d5.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> چالاکەوانێکی بەڕیتانی و پێشکەشکارێکی ڕادیۆیییە. دامەزرێنەری ڕێکخراوی «کوەیڵم»ە، کە دەستەیەکی خاوەن بیرۆکەن لە دژی توندڕەویی و ئامانجیان بەرھەڵستیکردنی وتەبێژانی فەرمی ئیسلامییە توندڕەوەکانن و بەھەمان شێوە پێشکەشکاری بەرنامەیەکی ڕادیۆیییە لە کەناڵی LBC ھەموو ڕۆژانی شەممە و یەکشەممەیەک پەخش دەکرێت. لە (ساوس ئێند، ئێسکس - Southend-on-Sea, Essex) لە خێزانێکی پاکستانی بەڕیتانی ھاتووەتە دونیاوە، نەواز ئەندامی پێشووی کۆمەڵەی ئیسلامی (حزب التحریر) بووە. ئەندام بوونی لەو حیزبەدا بووە ھۆی گیرانی لە میسر لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠١ و لە بەندینخانەدا مایەوە ھەتا ٢٠٠٦. خوێندنەوەی کتێب لەسەر [[مافەکانی مرۆڤ]] و مامەڵەکردنی لەگەڵ (ڕێکخراوی بەخشینی نێودەوڵەتی - Amnesty International) بووە ھۆی ئەنجامی گۆڕانی دڵ و دەروونی: (حزب التحریر) بەجێھێشت لە ٢٠٠٧ دا، دەستی ھەڵگرت لە مێژووە ئیسلامییەکەی و بانگەشەی دەکرد بۆ ئیسلامێکی سیکۆلار «عەلمانی». دوای ئەم ھەڵگەڕانەوەیەی، نەواز یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی ڕێکخراوی کوەیڵم بەھاوبەشی ئیسلامییە پێشووەکان کە ئێد حوسەین یەکێک بوو لەوانە.<ref name=I-was-radicalised>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Nawaz |یەکەم=Maajid |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=I was radicalised. So I understand how extremists exploit grievances |ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/feb/26/tackle-extremism-understand-racism-islamism |newspaper=[[The Guardian]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170214180121/https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/feb/26/tackle-extremism-understand-racism-islamism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |df=dmy-all}}</ref> خۆژیاننامەیەکی نووسی بە ناوی ڕادیکاڵ (٢٠١٢) لەو کاتەوە بووەتە ڕەخنەگرێکی بەرچاو لە ئیسلامییەت لە شانشینی یەکگرتوودا. ستوون نووسێکی حەفتانەیە لە ماڵپەڕی The Daily Beast، نووسینەکانی لە ڕۆژنامەی نێودەوڵەتی جۆراوجۆردا بڵاوکراوتەوە، زوو زوو لە تەلەڤیزیۆن دا دەردەکەوێت و وانەی وتووەتەوە لە (پەیمانگای بەرگری شانشینی یەکگرتوو - UK Defence Academy) و (ناوەندی مارشەڵ بۆ لێکۆڵینەوەی ئاسایش - Marshall Center for Security Studies). کتێبی دووەمی (ئیسلام و داھاتووی پەسەنکردن ٢٠١٥ - 2015 Islam and the Future of Tolerance)، بە ھاوبەشی لەگەڵ زانای دەمارەخانە (سام ھاریس) کتێبەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ بڵاوکردووەتەوە و پاڵێوراوی دیموکراتە لیبڕاڵەکانی لەندەن بوو لە ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ٢٠١٥ دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/01/uk-vote-could-create-cross-border-dynasty-2014113112342206325.html|سەردێڕ=UK vote could create cross-border dynasty|newspaper=Al Jazeera|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140117190644/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/01/uk-vote-could-create-cross-border-dynasty-2014113112342206325.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> == ژیاننامە == نەواز لە (ساوس ئێند، ئێسکس - Southend-on-Sea, Essex) لە دایک و باوکێکی بەڕەسەن [[پاکستان]]ی لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shariatmadari|یەکەم=David|سەردێڕ=Maajid Nawaz: how a former Islamist became David Cameron's anti-extremism adviser|ناونیشان=https://www.theguardian.com/politics/2015/aug/02/maajid-nawaz-how-a-former-islamist-became-david-camerons-anti-extremism-adviser|newspaper=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161022032948/https://www.theguardian.com/politics/2015/aug/02/maajid-nawaz-how-a-former-islamist-became-david-camerons-anti-extremism-adviser|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> دایکی نەواز (ئابی) ژنێکی لیبڕاڵی ئەدەب دۆست بوو لە تەمەنی نۆ ساڵی دا خێزانەکەی کۆچیان کردبوو بۆ ساوس ئێند. باوکی نەواز (مۆ) ئەندازیاری کارەبا بوو کە دەست بەکاربوو لە ھێزی دەریای پاکستانی و بەڵام دواتر واز دەھێنێت بەھۆکاری پزیشکی کە تووشی [[نەخۆشی سیل]] ببوو.<ref name="Nawaz 2012: pp. 20-30">Nawaz (2012): pp. &nbsp;20–30.</ref> دواتر ئیشی بۆ کۆمەڵەی دیوان دەکرد لە ئیسلام ئاباد – پاکستان، کە دۆسیەیەکی دادگای بردەوە بەرامبەر خاوەنکارەکەی لەبەر قەدەغەکردنی یەکێتییە بازرگانییەکانییەکان.<ref name="Nawaz 2012: pp. 20-30"/> دوای چوونی بۆ شانشینی یەکگرتوو، مۆ لە کۆمپانیایەکی نەوتی ئیشی دەکرد لە لیبیا، لە نێوان لیبیا و شانشینی یەکگرتوودا ھاتوچۆی دەکرد ھەتا کاتی خانەنشین بوونی. ماجید برایەکی بەتەمەنتر و خوشکێکی گەنجتر لە خۆی ھەیە. لە یاداشتنامەی (ڕادیکاڵ) دا ناسناوی عوسمان بۆ براکەی بەکاردێنێت.<ref name="Nawaz 2012: pp. 20-30"/> نەواز لە خوێندنگەی دواناوەندی وێستکڵیفی کوڕان خوێندویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.southendstandard.co.uk/news/4457638.Ex_extremist__My_message_of_peace_to_the_Islamic_world/?ref=rss|سەردێڕ=Ex-extremist: My message of peace to the Islamic world|newspaper=Southend Standard|نووسەر=Christine Sexton|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117023600/http://www.southendstandard.co.uk/news/4457638.Ex_extremist__My_message_of_peace_to_the_Islamic_world/?ref=rss|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> دواتر لە زانکۆی لەندەن یاسا و [[زمانی عەرەبی]] خوێندووە لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی پاشان بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەھێنێت لە بیردۆزی سیاسی لە پەیمانگای لەندەن بۆ ئابووری.<ref name="LibDem Profile">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lib Dem Profile of Maajid Nawaz|ناونیشان=http://www.libdems.org.uk/maajid_nawaz|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140413140352/http://www.libdems.org.uk/maajid_nawaz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}{{paywall|date=November 2016}}</ref> لە تەمەنی ٢١ ساڵی دا ھاوسەرگیری دەکات لەگەڵ {{قت|ڕابیە}} ئەحمەد کە ھاوەڵی (حزب التحریر) و خوێندکاری زیندەزانی بوو.<ref name="women-without-borders.org"/> کورێکیان بوو بە ناوی عەمار، کە بە ناوی یاوەرەکەی محەممەدەوە (عەمار ئیبن یاسر) ناویاننابوو.<ref name="Nawaz 2012: pp. 20-30"/><ref name="telereview">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/comment/columnists/charlesmoore/9437550/An-insiders-expose-of-Islamist-extremism.html |سەردێڕ=An insider's exposé of Islamist extremism |نووسەر=[[Charles Moore (journalist)]] |ئیش=The Telegraph |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140331234554/http://www.telegraph.co.uk/comment/columnists/charlesmoore/9437550/An-insiders-expose-of-Islamist-extremism.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> دوای بڕیارەکەی نەواز بۆ دەرچوون لە (حزب التحریر)، نەواز و {{قت|ڕابیە}} جیابوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/newsreview/features/article1307323.ece| سەردێڕ=Maajid Nawaz: a tortured jihadist blossoms into Clegg's darling| نووسەر=Cosmo Landesman| ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٣| agency=The Sunday Times| ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029194100/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/newsreview/features/article1307323.ece| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو| df=dmy-all}}</ref> لە ٢٠١٤ دا، ھاوسەرگیری کرد لەگەڵ ڕەیچڵ مەگارت کە ھونەرمەند و نووسەرێکی بەڕەچەڵەک ئەمریکییە بۆ مۆزەخانەیەکی ھونەری ئیشی دەکرد لە لەندەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rachel Maggart Info|ناونیشان=http://www.rachelmaggart.com/info|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150709083838/http://www.rachelmaggart.com/info|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref><ref>For the date, see {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://twitter.com/maajidnawaz/status/523936686070583296 |سەردێڕ=1:40 PM |ئیش=Twitter |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160308185114/https://twitter.com/maajidnawaz/status/523936686070583296 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |df=dmy-all}} {{ھن}}For the name, see {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://twitter.com/MaajidNawaz/status/587426724926910464 |سەردێڕ=6:26 PM |ئیش=Twitter |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305105924/https://twitter.com/MaajidNawaz/status/587426724926910464 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |df=dmy-all}}</ref> لە شوباتی ٢٠١٧ دا، نەواز و مەگارت یەکەم منداڵیان بوو، کوڕێک بە ناوی جیبڕایل. لە شوباتی ٢٠١٩ دا، نەواز دەستدرێژی و بێ ڕێزی کرابووە سەر لەلایەن پیاوێکی سپی پێستی ڕەگەزپەرستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1287199674680628&id=135775283156412|سەردێڕ=Maajid Nawaz|وێبگە=www.facebook.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190201172147/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1287199674680628&id=135775283156412|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == چالاکیی ئیسلامی == === بەشداری لەگەڵ پارتی ئازادی «حزب التحریر» === نەواز دووچاری [[ڕەگەزپەرستی]] بووەتەوە بەدرێژای ژیانی، چ لەلایەن ھاوپۆلەکانییەوە بووبێت یان لەلایەن پۆلیس و دەستە ئاژاوەگێرەکانی سەر شەقام. ھەستی دابەشبوونی لە نێوان ناسنامە پاکستانی و بەڕیتانییەکەی دا ھۆکاری گرنگ بوون لە ھەوڵەکانی بۆ دۆزینەوەی ناسنامەی خۆی.<ref name=I-was-radicalised/><ref name="women-without-borders.org"/><ref name=NPR-Interview>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Orwell's 'Animal Farm' Led A Radical Muslim To Moderation|ناونیشان=https://www.npr.org/2015/01/15/377442344/how-orwells-animal-farm-led-a-radical-muslim-to-moderation|بڵاوکەرەوە=NPR|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171013124602/http://www.npr.org/2015/01/15/377442344/how-orwells-animal-farm-led-a-radical-muslim-to-moderation|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> برا گەورەکەی بە نازناوی عوسمان، ناونووس کرا لە (حزب التحریر) دا لەلایەن نەسیم غانی کە دواتر دەبێتە سەرکردەی پارتەکە لە شانشینی یەکگرتوودا. دواتر عوسمان نەوازی قایل کرد بۆ بەژداریکردن لە کۆبوونەوەکانی پارتەکەدا کە لە ماڵەکانی ساوس ئێند دەبەسترا.<ref name="SundayTimes">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Driscoll|یەکەم١=Margaret|سەردێڕ=Maajid Nawaz: And most other jihadists are just like me too|ناونیشان=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/newsreview/article1066645.ece|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150714042835/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/newsreview/article1066645.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لەو کۆبوونەوانەدا، ڤیدیۆ پیشانی ئامادەبووان دەدرا کە باسی کۆمەڵکوژی مۆسۆڵمانەکانی بۆسنەی دەکرد. ئەم ڤیدیۆیانە بووە ھاندەری نەواز لە بە ئەندامبوونی فەرمیانە لە (حزب التحریر) دا.<ref name="women-without-borders.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.women-without-borders.org/news/121/ |سەردێڕ=News |بڵاوکەرەوە=Women-Without-Borders |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090201091741/http://www.women-without-borders.org/news/121/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy-all}}</ref> کاتێ خوێندکاری کۆلێژی نیوھام بوو، و دواتر خوێندکاری کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی، نەواز بە خێرای پلەی بەرز بۆوە. لە تەمەنی ١٧ ساڵی دا لە [[زانکۆی کامبریج]] خوێندکاری ناونووس دەکرد و دواتر لە تەمەنی ١٩ ساڵی دا لێپرسراوی نەتەوەی (حزب التحریر) بوو لە شانشینی یەکگرتوودا.<ref name="TED">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Global Culture to Fight Radicalization|ناونیشان=https://www.ted.com/talks/maajid_nawaz_a_global_culture_to_fight_extremism|بڵاوکەرەوە=TED.com|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150714103119/https://www.ted.com/talks/maajid_nawaz_a_global_culture_to_fight_extremism|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> نەواز بووە قسەکەرێکی نەتەوەیی و ناونووسەرێکی نێودەوڵەتی بۆ پارتەکە و گەشتی دەکرد بۆ پاکستان و دانیمارک بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکەکانی پارتەکە و دامەزراندنی خانەی ڕێکخراوەیی.<ref name="women-without-borders.org"/> === زیندانیکردن لە میسر === وەک بەشێک لە خوێندنی بڕوانەمەی بەکالیۆرۆسەکەی کە لە یاسا و زمانی عەرەبی دا، نەواز دەبوو بە ناچاری سالێکی لە دەرەوە (لە وڵاتی [[میسر]]) بەسەر ببردایە، گەیشتنی بۆ میسر پێش یەک ڕۆژ لە ڕوودانی ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول.<ref name=Socratelizing-Talk>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Talk: From Islamism to Secular Liberalism: Socrateslezing|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=gkTAFpQTcJ4|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160306154421/https://www.youtube.com/watch?v=gkTAFpQTcJ4|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref name="bbcFreed">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Casciani |یەکەم=Dominic |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4770042.stm |سەردێڕ=UK &#124; Freed Britons attack government |بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> لەبەر ئەوەی ڕێکخراوە ئیسلامییە سیاسییەکانی وەک (حزب التحریر) قەدەغەکرابوون لە میسر، نەواز دەست بەسەرکرا و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ دا کرا لە ئەلێکساندریا لەلایەن دەزگای ئاسایشی میسری (ئاسایشی نەتەوەیی - أمن الدولة). وەک زۆربەی زیندانییە بیانییەکان، نەواز ئەشکەنجە نەدرابوو بەڵام دووچاری ھەڕەشەی [[ئەشکەنجەدان]] ببۆوە لە کاتی لێکۆڵینەوەدا و گەواھی [[ئەشکەنجەدان]]ی زیندانییەکانی تری کردووە.<ref name="women-without-borders.org"/><ref name="nawazUK241">Nawaz (2012): p. 241.</ref> پاشان گواسترابۆوە بۆ بەندینخانەی تۆڕا و لەوێ دادگای کرابوو. دۆسیەکەی بەڕێوەبرابوو لەلایەن پارێزەر سادق خان و فەرمان درا بە پێنج ساڵ زیندانی کردنی.[<ref>Nawaz (2012): p. 257.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2597335.stm|سەردێڕ= Egypt trial Britons' case resumes|وێبگە=news.bbc.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170923101310/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2597335.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لە کاتی دادگای کردنەکەی ڕێکخراوی Amnesty International گرتیانە خۆیان وەک زیندانی ھۆشی،<ref name="women-without-borders.org"/><ref>Nawaz (2012): pp. &nbsp;250–57.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mafhoum.com/press4/116S60.htm |سەردێڕ=Amnesty International - Library - Egypt: Opening of trial of three Britons and 23 Egyptians raises unfair trial and torture concerns |بڵاوکەرەوە=Mafhoum.com |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110609085800/http://www.mafhoum.com/press4/116S60.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |df=dmy-all}}</ref> و یارمەتیان دا گەڕانەوەی بۆ لەندەن مسۆگەر بکات.<ref name="nyt2017">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/03/28/magazine/can-a-former-islamist-make-it-cool-to-be-moderate.html|سەردێڕ=Can a Former Islamist Make It Cool to Be Moderate?|نووسەر=Thomas Chatterton Williams|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170329224845/https://www.nytimes.com/2017/03/28/magazine/can-a-former-islamist-make-it-cool-to-be-moderate.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> === دەرچوون لە «حزب التحریر» === لە کاتی زیندانی کردنی لە بەندینخانەی تۆڕا، نەواز چاوی کەوتبوو بە تۆڕێکی فراوانی موسوڵمان لە چەندەھا پێشینەی بیری جیاواز: جیھادییەکان، ئیسلامییەکان، ئیسلامە سیکۆلارەکان و ئیسلامە لیبڕاڵییەکان.<ref name="Nawaz 2012: pp. 262-63">Nawaz (2012): pp. &nbsp;262–63.</ref> لە نێوان جیھادییەکان دا ئەندامانی ڕێکخراوی تیرۆرستی (الجماعة الإسلامیة‎) و بکوژانی سەرۆکی پێشووی میسر (ئەنوەر سادات) شی تێدابوو.<ref name="Nawaz 2012: pp. 262-63"/> چاوی کەوتبوو بە ئیسلامی (د. عیسام ئەل عریان) کە وتەبێژی دەستەی (جماعة الإخوان المسلمین‎) بوو.[٢٨] و محەممەد بەدیع‎، کە لە گەنجێتی دا دەستنووسی ڕێنمایییە ئیسلامییەکانی [[سەید قوتب]]ی لە زیندان دەرکردبوو بە قاچاخ و بڵاویکردبۆوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Democracy is our revenge|ناونیشان=http://www.newstatesman.com/middle-east/2011/02/egypt-brotherhood-uprising|newspaper=[[New Statesman]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150714064828/http://www.newstatesman.com/middle-east/2011/02/egypt-brotherhood-uprising|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لەگەڵ ڕووناکبیرە ئیسلامییەکان دا، نەواز دڕێژەی بە خوێندنەکەی دەدا بە دانیشتن لەگەڵ خوێندکارە دەرچووەکانی [[زانکۆی ئەزھەر]]ی [[قاھیرە]] و کۆلێژی زانستەکان.[٢٩] شارەزا بوو لە زمانی عەرەبی و لەگەڵی دا زانیارییە سەرەکییەکانی ئیسلام فێردەبوو. ھەروەھا نیوەی قورئانی لەبەرکرد.<ref name=NPR-Interview/><ref name="Nawaz 2012: pp. 262-63"/> لەلایەنە لیبڕاڵییەکەیەوە، ھاوڕێیەتی لەگەڵ نووسەر و دەروونناس سەعدەدین ئیبراھیم دەکر. ھەروەھا سوودی وەرگرت لە ھاوەڵێتی بەندکراوی سیاسی میسر (ئەیمەن نور) کە سەرۆکی (پارتی سبەی - حزب الغد‎) و پاڵێوراوی دەنگدانی سەرۆکایەتی ٢٠٠٥ بوو.<ref name="CSMonitory">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CS Monitor: Radical|ناونیشان=http://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2013/1028/Radical-My-Journey-out-of-Islamist-Extremism|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150714070206/http://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2013/1028/Radical-My-Journey-out-of-Islamist-Extremism|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref name=Repentant-Radical>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Maajid Nawaz: The Repentant Radical|ناونیشان=http://www.newsweek.com/maajid-nawaz-repentant-radical-65445|newspaper=Newsweek|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150714030102/http://www.newsweek.com/maajid-nawaz-repentant-radical-65445|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> بە ھێواشی و وردە وردە لە ڕوانینی جیھانی (حزب التحریر) جیابۆوە. لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ڕابردووە ئیسلامییەکەی پاشەکشێ پێ کرد و بانگەوازی ئیسلامێکی سیکۆلاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/former-islamist-maajid-nawaz-to-fight-marginal-parliamentary-seat-for-lib-dems-in-2015-election-8721243.html|سەردێڕ=Former Islamist Maajid Nawaz to fight marginal parliamentary seat for Lib Dems in 2015 election|دوایین=Morris|یەکەم=Nigel|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٣|ئیش=The Independent|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170909233416/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/former-islamist-maajid-nawaz-to-fight-marginal-parliamentary-seat-for-lib-dems-in-2015-election-8721243.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لە چاوپێکەوتنێک دا لەگەڵ پێشکەشکارێکی ئەمریکی لە (ڕادیۆی نەتەوەیی گشتی - National Public Radio)، نەواز ڕوونی کردەوە کە جگە لە تێکەڵبوونەکان لە بەندینخانە، ڕۆمانەکەی (کێلگەی ئاژەڵ - Animal Farm)ی جۆرج ئۆڕێڵ کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر ھەڵگەڕانەوەکەی.<ref name=NPR-Interview/> == چالاکی دژە توندڕەویی == دوای تەواوکردنی ماوەی ئاسایی بەندکردنی لە میسڕ. نەواز گەڕایەوە بۆ شانشینی یەکگرتوو لە ٢٠٠٦. لە ٢٠٠٧ دا دەستی لە کارکێشایەوە لە (حزب التحریر) دا و گەڕایەوە بۆ تواوکردنی خوێندنەکەی لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی.<ref>Nawaz (2012): pp. &nbsp;323–5.</ref><ref>Nawaz (2012): p. 331.</ref> دواتر ھەستا بە دامەزراندنی ڕێکخراوی کوەیڵم. لێدوانی دا بە لیژنەی ئاسایشی ناوخۆ لەسەر بابەتی توندڕەوی ئیسلامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtoninstitute.org/templateC07.php?CID=409 |سەردێڕ=Events |بڵاوکەرەوە=Washingtoninstitute.org |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090223180244/http://washingtoninstitute.org/templateC07.php?CID=409# |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy-all}}</ref> ھەروەھا دوا لە کۆنفڕانسێکی ڕێکخراو لەلایەن (لێپرسراوی چالاکییە تایبەتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان)ەوە کە بانگەشەی دەکرد بۆ تێپەڕاندنی ھێزی زبر و ڕوانین لە شێوازی تازە بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندڕەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[PDF]: US Special Operations command Conference|ناونیشان=http://www.globalsecurity.org/military/library/report/2009/09_sc-conf-report.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924124637/http://www.globalsecurity.org/military/library/report/2009/09_sc-conf-report.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> نەواز پێگەیەکی سەرەکی ھەبوو لە دەرچوونی تۆمی ڕۆبنسن لە بەرەی ڕاستڕەوی (یانەی بەرگری ئینگلیزی - English Defence League EDL) کە ڕۆبنسن دامەزرێنەری بوو. نەواز چاوی کەوت بە ڕۆبنسن لە ٢٠١٣ لە کاتی تۆمارکردنی فیلمی بەڵگەنامەیی (کاتێک تۆمی چاوی کەوت بە مۆ - When Tommy met Mo) بۆ کەناڵی BBC و پاشانیش چاوی کەوت بە لێپرسراوی EDL کێڤن کارۆڵ. چیرۆکە تایبەتییەکەی نەواز لە ھەڵگەڕانەوەی لە ئیسلامی توندڕەو و کارەکانی بۆ بەرەنگاری توندڕەوی لە ڕێکخراوی کوەیڵم دا بووە ھۆی ھاندانی ڕۆبینسن و کاڕۆڵ بۆ دەست لەکارکێشانەوەیان لە EDL.<ref name=guardian-robinson-says-sorry>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/oct/11/edl-tommy-robinson-sorry-fear-muslims|سەردێڕ=Ex-EDL leader Tommy Robinson says sorry for causing fear to Muslims|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|دوایین=Malik|یەکەم=Shiv|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131020180624/http://www.theguardian.com/uk-news/2013/oct/11/edl-tommy-robinson-sorry-fear-muslims|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> دواتر ڕۆبینسن [[داوای لێبوردن]]ی کرد لە موسوڵمانەکان بۆ ئەو ترسەی چالاکییەکانی (EDL) دروستی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=EDL: Tommy Robinson and deputy Kevin Carroll quit far right group|ناونیشان=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/oct/08/tommy-robinson-english-defence-league|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131008100824/http://www.theguardian.com/uk-news/2013/oct/08/tommy-robinson-english-defence-league|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ئەم ڕەفتارە بەرزنرخێندرا لەلایەن کوەیڵم و وتیان کە «ئەمە سەرکەوتنێکی گەورەیە بۆ پەیوەندییەکانی کۆمەڵگە لە شانشینی یەکگرتوودا»، و بەردەوام بوونی تێکۆشان دژی ھەموو جۆرەکانی توندڕەوی، بە توندڕەوی ئیسلامی و توندڕەوی پاش (نازی)یش.<ref name=guardian-edl-leader-quits>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/oct/08/tommy-robinson-english-defence-league|سەردێڕ=Tommy Robinson quits EDL saying it has become 'too extreme'|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|دوایین=Siddique|یەکەم=Haroon|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131008100824/http://www.theguardian.com/uk-news/2013/oct/08/tommy-robinson-english-defence-league|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٢دا، خۆژیاننامەکەی بە ناوی (Radical) بڵاوکردەوە. === چالاکییەکان لە پاکستان === نەواز بە ھاوبەشی کۆمەڵەیەکی چالاکەوانی دامەزراند لە [[پاکستان]] بە ناوی (خودی – Khudi) کە مەبەست لێی تێکۆشانە دژی توندڕەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Charlotte Higgins|سەردێڕ=Reformed Islamist extremist spreads virtues of democracy through Pakistan|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/2012/aug/12/reformed-extremist-pakistan-maajid-nawaz|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131106013820/http://www.theguardian.com/books/2012/aug/12/reformed-extremist-pakistan-maajid-nawaz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لە ٢٠٠٩ دا بە ھاوەڵی لەگەڵ دەستەیەکی ئاسایش و بەرنامەی (Newsnight)ی کەناڵی BBC، نەواز لە گەشتێکی دژ بە توندڕەوی لە زیاد لە ٢٢ زانکۆ وتاری دا و خوێنکارانی ناونووس دەکرد لە سەرتاسەری پاکستان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Former Islamist takes on Pakistan extremism|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/8115206.stm|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150704175220/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/8115206.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> == پیشەی سیاسی == === پاڵێوراوی دیموکراتی لیبڕاڵی === بەیاوەری شاندی (ھاوڕێ دیمکراتە لیبڕاڵەکانی ئیسڕایل) سەردانی ھەردوو لایەنی ململانێی ئیسڕایل-فەلەستینی کرد. لە ئەیلوولی ٢٠١٣ دا، نەواز و دەستەی (Camden District)ەکەی خەڵاتی (Dadabhai Naoroji)یان پێ بەخشرا لەبەر پشتگیریکردنی ئەندامانی پارتی BAME (ڕەش پێستی، ئاسیای ڕەگەزە کەمەیاتییەکان).[٤٥] خەڵاتەکە لەلایەن ئەندام پەرلەمان (تیم فارۆن)ەوە پێشکەشی کرا. ھەر لە ھەمان ساڵ دا، لە ڕیزبەندی The Daily Telegraph دا بە ٥٠ کاریگەرترین دیموکراتە لیبڕاڵەکان ناوی ھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Osley|یەکەم=Richard|سەردێڕ=Lib Dems hope Maajid Nawaz can boost their election hopes in Hampstead and Kilburn|ناونیشان=http://www.camdennewjournal.com/news/2013/jul/lib-dems-hope-maajid-nawaz-can-boost-their-election-hopes-hampstead-and-kilburn|newspaper=Camden New Journal|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140201223727/http://www.camdennewjournal.com/news/2013/jul/lib-dems-hope-maajid-nawaz-can-boost-their-election-hopes-hampstead-and-kilburn#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201223727/http://www.camdennewjournal.com/news/2013/jul/lib-dems-hope-maajid-nawaz-can-boost-their-election-hopes-hampstead-and-kilburn |date= ١ی شوباتی ٢٠١٤ }}</ref> == مەسیح و کارتۆنی مۆ == لە ساڵی ٢٠١٤ دا نەواز تووشی ھەڕەشەی کوشتن بۆوە دوای بڵاوکردنەوەی کارتۆنی (مەسیح و مۆ) لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر کە پیشاندەر بوو بۆ پەیامبەر محەممەد.<ref>[http://www.thejc.com/news/uk-news/69364/ex-radical-speaks-suicide-bomb-victims-father Ex-radical speaks with suicide bomb victim's father] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210040453/http://www.thejc.com/news/uk-news/69364/ex-radical-speaks-suicide-bomb-victims-father |date=10 February 2015}}, thejc.com.</ref> نەواز بڕیاری دابوو کە کارتۆنەکە بڵاوبکاتەوە دوای ئەوەی لە بەرنامەیەکی کەناڵی BBC دا، کارتۆن دەربارەی پەیامبەر محەممەد لەسەر دوو کراسی ئامادەبووی بەرنامەکە سانسۆرکرابوو (سڕدڕابۆوە).<ref name=Telegraph-50-list>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 50 most influential Liberal Democrats: 26-50|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/politics/liberaldemocrats/10312680/Top-50-most-influential-Liberal-Democrats-26-50.html|newspaper=The Daily Telegraph|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180925025448/https://www.telegraph.co.uk/news/politics/liberaldemocrats/10312680/Top-50-most-influential-Liberal-Democrats-26-50.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> سیاسەتمەداری پارتی ڕێز (جۆرج گالوەی) داوای لە موسوڵمانان کرد کە دەنگ بە دیموکراتە لیبڕاڵەکان نەدەن ھەتا نەواز یەکێک بێت لە ئەندامەکانی.<ref name="Perry">Keith Perry [https://www.telegraph.co.uk/news/politics/liberaldemocrats/10588267/Lib-Dem-candidate-receives-death-threats-for-tweeting-Prophet-Mohammed-cartoon.html "Lib Dem candidate receives death threats for tweeting Prophet Mohammed cartoon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225035941/http://www.telegraph.co.uk/news/politics/liberaldemocrats/10588267/Lib-Dem-candidate-receives-death-threats-for-tweeting-Prophet-Mohammed-cartoon.html |date=25 February 2018}} ''Daily Telegraph'' 21 January 2014</ref> ٢٤ی کانوونی دووەم، داخوازینامەیەک بۆ سەرۆکی دیموکراتی لیبڕاڵ (نیک کلێگ) بەرزکرایەوە بە لابردنی نەواز وەک پاڵێوراوی پەرلەمان بەھۆی گەیشتنی ٢٠٠٠٠ واژوو بۆ پارتەکە.<ref name="Cohen25">Nick Cohen [https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/jan/25/liberal-democrats-t-shirt-jesus-muhammad-religion "The Liberal Democrats face a true test of liberty"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161123193818/https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/jan/25/liberal-democrats-t-shirt-jesus-muhammad-religion |date=23 November 2016}}, ''The Observer'', 25 January 2014</ref> لە ٢٦ی کانوونی دووەم دا، کلێگ بەرگری کرد لە مافی ئازادی ڕادەربڕینی نەواز و وتی کە ھەڕەشەی کوشتنەکان «ناپەسەند» ن.<ref name="Perry"/><ref>Jessica Elgot [http://www.huffingtonpost.co.uk/2014/01/20/maajid-nawaz-cartoon_n_4631609.html "George Galloway And Muslim Activists Round On Lib Dem Candidate Maajid Nawaz"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140123080043/http://www.huffingtonpost.co.uk/2014/01/20/maajid-nawaz-cartoon_n_4631609.html |date=23 January 2014}}, ''The Huffington Post'', 21 January 2014</ref> == بانگەشەی (ناوەندی یاسای ھەژاری باشوور – SPLC) == لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دا، ناوەندی یاسای ھەژاری باشووری ئەمریکی نەوازی بە «توندڕەو دژی ئیسلام» تۆمەتبار کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Field Guide to Anti-Muslim Extremists|ناونیشان=https://www.splcenter.org/sites/default/files/splc_field_guide_to_antimuslim_extremists_0.pdf|وێبگە=Splcenter|بڵاوکەرەوە=Southern Poverty Law Center|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161029045815/https://www.splcenter.org/sites/default/files/splc_field_guide_to_antimuslim_extremists_0.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> چەمکێکی ناکۆک لەسەر لەلایەن چەندەھا ڕاگەیاندن و نەواز خۆیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Graham|یەکەم١=David A.|سەردێڕ=How Did Maajid Nawaz End Up on a List of 'Anti-Muslim Extremists'?|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/10/maajid-nawaz-splc-anti-muslim-extremist/505685/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=The Atlantic|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170814130904/https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/10/maajid-nawaz-splc-anti-muslim-extremist/505685/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Nawaz|یەکەم١=Maajid|سەردێڕ=I’m A Muslim Reformer. Why Am I Being Smeared as an ‘Anti-Muslim Extremist’?|ناونیشان=http://www.thedailybeast.com/articles/2016/10/29/i-m-a-muslim-reformer-why-am-i-being-smeared-as-an-anti-muslim-extremist.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=The Daily Beast|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161030080334/http://www.thedailybeast.com/articles/2016/10/29/i-m-a-muslim-reformer-why-am-i-being-smeared-as-an-anti-muslim-extremist.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Branding Moderates as ‘Anti-Muslim’|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/branding-moderates-as-anti-muslim-1477866475|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Wall Street Journal|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161031161342/http://www.wsj.com/articles/branding-moderates-as-anti-muslim-1477866475|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Cohen|یەکەم١=Nick|سەردێڕ=The white left has issued its first fatwa|ناونیشان=http://blogs.spectator.co.uk/2016/10/white-left-issued-first-fatwa/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=The Spectator|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161031231723/http://blogs.spectator.co.uk/2016/10/white-left-issued-first-fatwa/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=SPLC receives backlash after placing activist Maajid Nawaz on ‘anti-Muslim extremist’ list|ناونیشان=https://www.yahoo.com/news/splc-receives-backlash-after-placing-activist-maajid-nawaz-on-anti-muslim-extremist-list-201918193.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=Yahoo! News|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161101120517/https://www.yahoo.com/news/splc-receives-backlash-after-placing-activist-maajid-nawaz-on-anti-muslim-extremist-list-201918193.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ڕێکخراوی لانتۆس بۆ مافەکانی مرۆڤ و دادپەروەری نامەیەکی گشتی نووسی بۆ SPLC بەمەبەستی پاشەکێش کردنی وتەکەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Lantos Foundation Calls Out Southern Poverty Law Center|ناونیشان=http://www.lantosfoundation.org/news/2016/11/8/lantos-foundation-calls-out-southern-poverty-law-center|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=Lantos Foundation|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161110173220/http://www.lantosfoundation.org/news/2016/11/8/lantos-foundation-calls-out-southern-poverty-law-center|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> نەواز نیازی پیشاندا کە دۆسیەیەکی دادگای پێشکەش بە دادگا دەکات لە دژی SPLC بەھۆی تۆمەت دروستکردن بۆی.[٥٨] دواتر SPLC لە نیسانی ٢٠١٨ دا وتەکانی لەسەر ئینتەرێت سڕییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nationalreview.com/news/southern-poverty-law-center-removes-extremist-list-after-legal-threat/|سەردێڕ=Southern Poverty Law Center Quietly Deleted List of ‘Anti-Muslim’ Extremists After Legal Threat|یەکەم=Jack|دوایین=Crowe|بڵاوکەرەوە=National Review|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180528223442/https://www.nationalreview.com/news/southern-poverty-law-center-removes-extremist-list-after-legal-threat/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٨ دا، SPLC داوای لێبوردنی کرد و بڕی ٣٫٣٧٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دا بە نەواز و کوەیڵم وەک «ئابونە بۆ کارەکانیان لە بەرەنگاری کردنی دەمارگیری و توندڕەوی دژی موسوڵمانان».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.realclearpolitics.com/video/2017/06/24/muslim_anti-extremist_maajid_nawaz_on_maher_talks_lawsuit_against_southern_poverty_law_center.html|سەردێڕ=Muslim Anti-Extremist Maajid Nawaz on Maher; Talks Lawsuit Against Southern Poverty Law Center|وێبگە=www.realclearpolitics.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930035840/https://www.realclearpolitics.com/video/2017/06/24/muslim_anti-extremist_maajid_nawaz_on_maher_talks_lawsuit_against_southern_poverty_law_center.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> بەپێی دەقی ڕێکەوتنەکە داوای لێبوردنەکەی SPLC دەبێت لەسەر پەڕە جیاوازەکانی ماڵپەڕەکەیان بە ڕوونی و بە شێوەیەکی دیار پیشان بدرێت و ھەروەھا بنێردرێت بۆ ھەموو ناونیشانە ئیمێڵەکان کە لە تۆماری ناویشانەکانی SPLC دا ھەیە.[٦٣] == ڕوانینەکان == ئەم بەشە تەنھا ئەم ڕوانینانەی تێدایە کە لە دوای پاشەکشەکردنی لە توندڕەوی ئیسلامی ھەیبوو. === ئاسایش و مافەکانی مرۆڤ === نەواز دژایەتی ئەمانەی دەکرد: ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزیی موسوڵمانەکان، بەندکردنی ماوەیەکی زیاتری گومانلێکراوانی تیرۆریستی، [[ئەشکەنجەدان]]، کوشتنی ئەنقەست و ھێرشی فرۆکەی بێ فرۆکەوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=US drone killing of Anwar al-Awlaki reinforces terrorists|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2011/oct/01/drone-killing-anwar-al-awlaki|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170503224753/https://www.theguardian.com/world/2011/oct/01/drone-killing-anwar-al-awlaki|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Racial Profiling: Maajid Nawaz debates MP Khalid Mehmood|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=4-wgBFoS-Gs|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161202020823/https://www.youtube.com/watch?v=4-wgBFoS-Gs|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> نەواز بەھەمان شێوە دژی یاسای تیرۆرستی ساڵی ٢٠٠٠ بوو کە خۆی ڕۆژێک لە ڕۆژان بەھۆیەوە دەستگیر کرابوو، و داوای مافێکی جیھانی دەکرد بۆ ھەبوونی پارێزەر و مافی بێ دەنگی بۆ ھەموو گومانلێکراوان لە ھەموو دۆسیەیەک دا.<ref name="Anti Terror Legislation">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Maajid Nawaz speaks out against Schedule 7 terror laws at Liberal Democrats Conference|ناونیشان=http://www.quilliamfoundation.org/press/maajid-nawaz-speaks-out-against-schedule-7-terror-laws-at-liberal-democrats-conference/|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150713201243/http://www.quilliamfoundation.org/press/maajid-nawaz-speaks-out-against-schedule-7-terror-laws-at-liberal-democrats-conference/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> لە مشتومرێک دا کە لە ناوەندی ئەورووپی مارشاڵ بۆ لێکۆڵینەوەی ئاسایش بەڕێوەچوو، پێشنیاری کرد بۆ چاوپێخشاندنەوەی چەمکی مێژوویی لە مامەڵەی حکوومەتی بەڕیتانیادا لەگەڵ تیرۆریستی دا و داوای وەڵامێکی وردتری دەکرد بۆ چارەسەرکردنی بیرۆکەی ئیسلامییەت بەبێ بەزاندنی ئازادییە بنچینەیەکانی ھاونیشتمانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Maajid Nawaz moderates discussion on Violent Extremism in Europe|ناونیشان=http://www.quilliamfoundation.org/events/2009/maajid-nawaz-moderates-discussion-on-violent-extremism-in-europe/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150714200750/http://www.quilliamfoundation.org/events/2009/maajid-nawaz-moderates-discussion-on-violent-extremism-in-europe/#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> بە بۆچوونی نەواز، سەقامگیری ئاسایش نابێت ھەرگیز فێڵ لە مافە ئازادییەکانی ھاووڵاتیان بکات.<ref>[http://www.jewishnews.co.uk/opinion-palestine-must-free-hamas/ OPINION: Palestine must be free&nbsp;... from Hamas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210043105/http://www.jewishnews.co.uk/opinion-palestine-must-free-hamas/ |date=10 February 2015}}, jewishnews.co.uk.</ref> نەواز یەکێک بوو لە ١٢ ڕاوێژکارەکەی حکوومەتی [[بەڕیتانیا]] کە لە ٢٠٠٩ دا نامەیەکی کراوەی بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتەی بەڕیتانیا (گۆردن بڕاون) نووسی و داوای لێ کرد ئیسڕایل بە لێپرسراو بزانێت بۆ ھێرشەکانی سەر غەزە.<ref name=Israel-Accountable>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Guardia Letter: Advisor to Gordon Brown|ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/jan/08/open-letter-gaza-gordon-brown-israel/print|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150709175742/http://www.theguardian.com/commentisfree/2009/jan/08/open-letter-gaza-gordon-brown-israel/print|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> بەھەمان شێوە دژی حەماسە کە بە ڕێکخراوێکی تیرۆرستی لەقەڵەمی دەدات.[٦٩] دوای ھێرشەکەی سان بێرناردینۆ لە ساڵی ٢٠١٥ دا، کە لە دوای ئەمەوە گفتوگۆی ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزی دروست بوو، ناواز بیرۆکەکەی ڕوون کردەوە کە ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزی یان ئایینی «پێوەرێکی خراپە» کە «ڕێگری ناکات لە تیرۆرستی».<ref name="Profiling">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Why ISIS Just Loves Profiling|ناونیشان=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/12/07/why-isis-just-loves-profiling.html|بڵاوکەرەوە=DailyBeast|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160108190924/http://www.thedailybeast.com/articles/2015/12/07/why-isis-just-loves-profiling.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> === جیھادییەت و دەوڵەتی ئیسلامی === لە وتارێک دا بۆ ڕۆژنامەی ۆڵ ستریت Wall Street Journal، نەواز ئاماژەی بەوە کرد کە ھەموو جۆرە جیھادییەکان دەگەڕێن بە دوای دروستکردنی جیاوازی لەڕێی «ناکۆکی کردنی موسوڵمانەکان لە دژێ ناموسوڵمانەکان لە ڕۆژاوادا و موسوڵمانە سونییەکان دژی موسوڵمانە شیعەکان لە ڕۆژھەڵات دا».<ref name="WSJ">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How to beat Islamic State|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/how-to-beat-islamic-state-1449850833|newspaper=Wall Street Journal|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170627004013/https://www.wsj.com/articles/how-to-beat-islamic-state-1449850833|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ئەو سەرنج دەخاتە سەر ئەوەی کە [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] (داعش – ISIL) دامەزراوە بۆ ھاندانی بەریەک کەوتنی شارستانییەکان و ئێمە دەتوانین خۆمان لەو بەریەک کەوتنە لابدەین لەڕێی جودا کردنەوە و دابڕانی جیھادییەکان لە موسوڵمانە ئاسایەکان. ھەروەھا قسەی کرد لەسەر ئەوەی پاپا فرانچیس ھێرشەکانی سەر پاریسی بە جەنگی جیھانی سێیەم ناو بردوە و نەواز پێی وایە کە مرۆڤایەتی دووچاری جەنگێکی تری جیھانی نابێتەوە بەڵکو یاخبوونێکی جیھادی جیھانی. بە باوەڕی نەواز یاخیبوون جیاوازە لە شەڕی باو بەوەی کە یاخیبووەکان تا ڕادەیەک پشتگیری ئەو کۆمەڵگانەیان ھەیە کە لێوەی ھاتوون؛ و لەبەر ئەوەی کە یاخیبوونە بۆیە شێوازی دژە یاخیبوونیش دەبێت پەیام و جەنگی سایکۆلۆژی ببێتە بەشێکی گرنگ، بەمەبەستی دابڕان لە نێوان یاخیبووەکان و ئەو کۆمەڵگانەی ئامانجیانە.<ref name="WSJ"/> لەسەر ئاستی بەرجەستە بوون باوەڕی بە ھاوپەیمانییەکی نێودەوڵەتی ھەبوو دژی داعش، بە پێشڕەوی ھێزە سوننییە عەرەبەکان و پاڵپشتی ھێزە تایبەتییە نێودەوڵەتییەکان.<ref name="WSJ"/> === نەتەوایەتی و جووڵانەوە ڕاستە توندڕەوەکان === لە چاوپێکەوتنێکی کەناڵی CNN، سەرزەنشتی بریارەکانی دۆناڵد ترەمپی دەکرد بە قەدەغەکردنی چوونەژوورەوەی موسوڵمانەکان بۆ ناو ویلایەتە یەکگرتووەکان. ڕوونی کردەوە کە سەرکردەکان لایەنگرەکانیان جۆش دەدەن و بەڵێنی ڕاونگەی خەیاڵاویان پێ دەدەن، دواتر ناتوانن بەڵێنەکانیان ببنە سەر ئەوا لایەنگرەکانیان خۆیان ھەڵدەستن بە ئەنجامدانی بەڵێنەکان. ئەو نیگەرانی دەربڕی لەوەی کە لایەنگرە بێ ھیوابووەکانی ترەمپ دەرئەنجامەکەیان ئەوەیە کە «یان دەچنە ڕیزی فاشیستەکان یان دەچنە ڕیزی ڕاستە توندڕەوەکان» و خۆیان بەڵێنەکان بە ئەنجام دەگەیەنن سەبارەت بەو ھەشت ملیۆن موسوڵمانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دا دەژین. {{quote|ئەوە کینە نییە بەرامبەر بە ئیسلام ئەگەر بە وردی بیپشکنیت و لێی بکۆڵیتەوە ھەروەک چۆن کینە نییە بەرامبەر بە مەسیحییەت ئەگەر بە وردی بیپشکنیت و لێبکۆڵیتەوە.|ماجید نەواز پرسیارە گەورەکان (بەرنامەی BBC)<ref name="SkepticalScience">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Being offended by cartoons discussed on #BBCTBQ|ناونیشان=http://www.skeptical-science.com/religion/offended-cartoons-discussed-bbctbq/|بڵاوکەرەوە=Skeptical-science.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150725144849/http://www.skeptical-science.com/religion/offended-cartoons-discussed-bbctbq/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref>}} == کتێبەکان == * نەواز، ماجید (٢٠١٢). بنەڕەتی:گەشتی چوونەدەرەوەم لە ئیسلامی توندڕەو. و.ە. ئاڵن. * نەواز، ماجید؛ ھاریس، سام (٢٠١٥). ئیسلام و داھاتووی پەسەنکردن. ڕاگەیاندنی زانکۆی ھارڤەرد == ئەمانەش ببینە == * [[لیبڕالیزم و پێشکەوتووخوازی لە ئیسلام دا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Maajid Nawaz|ماجید نەواز}} {{ external media | float = left | topic = ماجید نەواز | image1 = [http://rkzuk.com/my-product/maajid-nawaz/ RKZ Photoshoot]}} * [https://web.archive.org/web/20131029225045/http://maajidnawaz.com/ وێبگەی فەرمی] * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b03ccz1b ژیننامە] لە [[بی-بی-سی ڕادیۆ ٤]] * [https://www.wsj.com/articles/how-to-beat-islamic-state-1449850833 وتار] بۆ [[گۆڤاری ۆڵ ستریت]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|سیاسەت|پاکستان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:موسڵمانانی ئینگلیز]] [[پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان]] hpx7h8vm1wvvdxp0hi7lj6qkpjde6e8 0 152475 1694883 1625595 2026-10-26T04:35:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694883 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ڕەمزی نافیع | وێنە = ڕەمزی نافیع.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = ڕەمزی نافیع ڕەشید ئاغا | شوێنی لەدایکبوون = [[ھەولێر]]، [[دەوڵەتی کوردی (١٩١٨-١٩١٩)|دەوڵەتی کوردی]] {{flagicon|کوردستان}}{{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩١٧ | ڕێکەوتی مردن = ١٩٤٧ (٣٠ ساڵ ژیاوە) | شوێنی مردن = [[ھەولێر]]، [[کوردستان]] | ھۆکاری مردن = شێتبوون بەھۆی ئەشکەنجە لە زیندانەکانی [[میسر]] | شوێنی گۆڕ = گۆڕستانی شێخی چۆلی، ھەولێر، [[ھەرێمی کوردستان]] | نیشتەجێ = ھەولێر، باشووری کوردستان | نەتەوە = [[کورد]] | ڕادەی خوێندەواری = [[بەکالۆریۆس]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٣٧–١٩٤٣ | شار = ھەولێر | سەرناو = ئەندامی [[ئۆپەراسیۆنی ماموت|کردەوەی ماموت]] | |signature= Ramzi Nafi signature.png| citizenship= ھاووڵاتی کوردستان‒عێراق }} '''ڕەمزی نافیع ڕەشید ئاغا''' (لەدایکبوون [[ھەولێر]] ١٩١٧ – مردن ١٩٤٧ [[ھەولێر]]) کەسایەتییەکی نەتەوەپەرستی [[کورد]] بوو کە ساڵی ١٩٣٧ ھاوکاری ھەواڵگری سەربازیی [[ئەڵمانیا]] (Abwehr)ی کرد، لە ئۆپەراسیۆنێکی سەرنەکەوتوودا کە ئامانج لێی دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام بوو بۆ [[ئەڵمانیای نازی]] دەرکردنی داگیرکەرانی [[بەریتانیا]] لە [[کوردستان]] و ھەروەھا بنیادنانی ھێڵێکی گەورەی دابینکردنی وزە بۆ نازیەکان. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ساڵی ١٩٤٣دا. لە تۆمەتی ناڕەوای وروژاندنی یاخیبوون لە دژی داگیرکاریی [[بەریتانیا]]. کە پلانەکە لەلایەن دەزگا ھەواڵگیری ئەڵمانیای نازی و شیخ مەحموودی نەمر داڕێژرابوو. ڕەمزی نافیع ئەندامی حزبی ھیوا بوو و لە پێناو دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام بۆ ئەڵمانیەکان و دەرکردنی سوپای [[بەڕیتانیا]]، ھاوکاری لەگەڵ [[پارتی نازی]] ھەبووە. لەبەر ئەوەی کە لە بنەماڵەیەکی خانەدانە، لە ساڵی [[١٩٣٩]] بۆ خوێندن ڕوودەکاتە [[بەیرووت]]، زانکۆی ئەمریکی تەواو دەکات و پاشان دەچێتە [[ئەنقەرە]] و لە زانکۆی ڕۆبێرت کۆلێژ دەخوێنێت. لە ساڵی [[١٩٤٢]] ڕەمزی لەگەڵ دەزگا ھەواڵگرییە نازییەکان یەکتری دەبینن بۆ ئەنجامدانی [[ئۆپەراسیۆنی ماموت]] بەھیوای ئەوەی ناوچەیەکی نیمچە سەربەخۆ دابمەزرێنن بە یارمەتی [[ئەڵمانیای نازی]]، لەو ساڵەدا ڕەمزی دەچێتە [[ئەڵمانیا]] بۆ بینینی خولی تایبەت و دەست لە خوێندن ھەڵدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‏چیرۆکی ئەو ھەولێرییەی بەھاوکاری ئەڵمانیا دەیویست دەوڵەت دروست بکات|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail.aspx?Jimare=262|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.peyserpress.com}}</ref> پاش ئەوەی بەشداری لە کردەوەی ماموتدا دەکات لەگەڵ میولەر و ھۆفمان و کانێچین بەھەڵە لە ئاسمانەوە دێنە خوار دواتر کردەوەکەیان شکست دێنێت و دەیانەوێت لەڕێی [[تورکیا]]وە بگەڕێنەوە بۆ ئەڵمانیا بەڵام لەلایەن قاچاخچییەکەیانەوە ئاشکرا دەکرێن و ڕادەستی [[ئینگلیز]]یان دەکات.<ref>https://edoc.hu-berlin.de/handle/18452/17192</ref> == دادگاییکردن == [[پەڕگە:Ramzi nafi arrested.jpg|300px|وێنۆک|ڕەمزی نافیع دوای دەستگیرکردنی]] پاش ئەوەی ئاشکرایان دەکەن، سەرەتا ھاوڕێکانی ڕەمزی دەگیرێن و ڕەمزیش لەسەر داوای کەسوکاری، خۆی ڕادەست دەکات. دەبرێنە [[ھەولێر]] و پاشان [[مووسڵ]] و دواتر [[بەغداد]] بەڵام لەبەر ھەستیاری کێشەکەیان لە [[عێراق]] دادگایی ناکرێن و دەیانبەنە [[قاھیرە]]، لەوێ دادگا حوکمی لەسێدارەدانیان بۆ دەردەکات بەڵام پاش سالێک حوکمەکەیان دەگۆڕێت بۆ ٢٠ ساڵ زیندانی. پاش تەواوبوونی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ساڵی [[١٩٤٥]]دا ھاوڕێکانی ئازاد دەکرێن و دەچنەوە [[ئەڵمانیا]] و ڕەمزیش بە بەرزکردنەوەی ڕاپۆرتی پزیشکی ئازاد دەکرێت و دێتەوە شاری [[ھەولێر]]. == کۆچی دوایی == ھەر لە سەرەتای گرتنییەوە کە ئازار و ئەشکەنجەیەکی زۆر دەدرێت لە بەندیخانە ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕەمزی تووشی نەخۆشی دەروونی توند بێت و ھەر ئەم بارە دەروونییە نالەبارە وای لێ دەکات لە زیندان ئازاد بکرێت، ئیتر دوو ساڵ پاش ئازادکردنی لە ساڵی [[١٩٤٧]] لە [[ھەولێر]] کۆچی دوایی کرد و ھەر لەوێ بەخاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=چاوپێکەوتنی مامۆستا ئیبراھیم ئەحمەد- بەشی یەکەم |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=nZZGQSoidB4 |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کردەوەی ماموت]] * [[کوردایەتی|ناسیۆنالیزمی کوردی]] * [[ئەڵمانیای نازی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:شەھیدانی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:مێژووی سەربازی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] m66mrq0jux06x5h810cy818r2m7qpd1 0 152821 1694641 1649086 2026-10-25T19:33:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694641 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەئوف ئاوا | ناوی_خۆماڵی = Rawf Awa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تەکیەی کاکەمەند]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 732 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەئوف ئاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تەکیەی کاکەمەند]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەئوف ئاوا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[حاجیاوا، تەکیە|حاجیاوا]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[خاڵدان، تەکیە|خاڵدان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[شۆراوا]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی سارد، تەکیە|کانی سارد]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] g3dhsjm1szy2x1th2vb07nca5uik0t7 0 152938 1695044 1649041 2026-10-26T10:38:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695044 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاژ | ناوی_خۆماڵی = Zhazh | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قادرکەرەم]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 385 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی- دیالێکتی ماچۆ]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاژ''' گوندێکە لە گوندەکانی هۆزی شێخان ی بەرزنجە، کەوتووەتە [[باشوری ناحیەی قادرکەرەم]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]و پێشان سەر بەقەزای دوز بوو کە دابڕا لە پارێزگای کەرکووک و دراوە پاڵ پارێزگای صلاح الدین وپاشان دراوە پاڵ سلێمانی .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو ==ژاژ لەڕاستیدا ئەگەرێتەوە بۆ جوگرافیای ناوچەکە کە شاخاوییە و پڕە لە درەخت و گیای جۆراو جۆر و هەندێک شوێنی ئاستەم کە پڕە لە گیاو وقامیش( قاڕام و ژاژ ) وە هەر لەمەوە ناوی خۆی پەیدا کردووە وناسراوە بە قاتەکانی ژاژ == جوگرافیا == '''ژاژ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[پاریاوەڵە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[میلناسر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆرمۆر گەورە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[داربەسەرە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 1uivqphx1r13k9c2zrykbxktl8w13vn 0 153355 1694647 1649085 2026-10-25T19:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694647 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەبات | ناوی_خۆماڵی = Rabat | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٠٢٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە|شیعی]] [[زەییدی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەبات''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەبات''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سەرکۆ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کێلەبەرزە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆشکی خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تیمار، سەنگاو|تیمار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == {{بەتاڵ}} == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] i43j6idksh7nrpikh7n0v597xdf677d 0 153366 1695053 1649037 2026-10-26T10:39:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695053 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی بچووک | ناوی_خۆماڵی = Zhala Little | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 443 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی بچووک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵەی بچووک''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[حەمەی بارام، سەنگاو|حەمەی بارام]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قایتەوەنی گەورە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی گەورە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەکر باجەلان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ژاڵە]] * [[ژاڵەی دەربەند]] * [[ژاڵەناو]] * [[ژاڵەی حاجی قادر]] * [[ژاڵەی سەفەر]] * [[ژاڵەی خواروو]] * [[ژاڵەی سەروو]] * [[ژاڵەی گەورە]] * [[ژاڵەی کرپچنە]] {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] pt1p9hhqu4bne0bi3t8pwvn17vk1wve 0 153501 1694550 1620357 2026-10-25T16:11:57Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 1694550 wikitext text/x-wiki {{Short description| زانایەکی حاخامی و شاعیرێکی کوردی-یەهوودی}} {{Infobox person | name = ئاسینات بارزانی | image = [[File:This image is a portrait of Asenath Barzani, world's first female rabbi, and a 17th-century Kurdish Jewish scholar and yeshiva head, from Amediya, Iraqi Kurdistan.webp|thumb|وێنەیەک کە لە لایەن هونەرمەند [[لینا ڕێڤێنکۆ]]وە دروست کراوە کە ئاماژە دەدات بە ئاسینات لە سەدەی ١٧ی زایین.]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ١٥٩٠ | birth_place = [[مووسڵ]] | death_date =١٦٧٠ | death_place =[[مووسڵ]]، [[ویلایەتی مووسڵ]]، [[ئیمپراتۆری عوسمانی]] | occupation = زانای [[حاخام]]ی, مامۆستای قوتابخانەی یەهوودیەت [[ڕۆش یەشیڤا]], [[شاعیر]] | years_active = لە نێوان ساڵانی ١٦٣٠ بۆ ١٦٧٠ (هەتا کاتی مردن) | known_for = یەکەم زانای حاخامی ژن کە ناوی تۆمارکرابێت لە نووسینەکانی زانای حاخامان، هەروەها یەکێکە لە ژنانی مێژوویی بە ڕەگەز کورد کە ناویان تۆمار کرابێت. | notable_works = }} '''ئەسینات بارزانی''' (ماوەی ژیان: ١٥٩٠ تاکوو ١٦٧٠ لە [[مووسڵ]]) [[جووه‌ کوردستانییه‌کان|جوویێکی کورد]] بوو کە لە کوردستان ژیابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|سەردێڕ=Who was the first female „rabbi“?|ئیش=Yekta Uzunoglu|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403135354/http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نووسینەکانی ئەسینات، تێگەیشتوویی ناوبراوی لەبارەی [[زمانی عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و [[کابالا]] سەلماندووە. بەپێی هەندێک سەرچاوە، ئەسینات بارزانی یەکەم ژنە حاخامی جوولەکە بووە و ناوبراو لە یەکەم ئەو ژنە کوردانەیە کە لە پەڕەکانی مێژوودا ناویان هاتبێت.<ref>[http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm Kurdish Asenath Barzani, the first Jewish woman in history to become a Rabbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160824204123/http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm |date=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ }}, ekurd.net; accessed 25 December 2016.</ref> == دەربارە == ===دەربارەی لە دایکبوونی ئەسینات و خێزانەکەی=== ئەسینات لە ساڵی ١٥٩٠ لە خێزانی بارزانی لەدایکبووە، کە خێزانێکی جوولەکەی بەناوبانگ بوون لە باکووری کوردستانەوە بنچینەیان وەردەگرت.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> زۆر دەبارەی دایکی ئەسینات نازانرێت، بەڵام باپیری _لە لقی باوکییەوە)، [[ناتانیال هێلێڤی]]، ڕابای ([[حاخام]]) و ڕێبەری کۆمەڵگەی جوولەکەکان بوو لە [[مووسڵ]]، و لە ناو کۆمەڵگەی جوولەکەی ناوخۆیی و دەوروبەریدا وەک پیاوێکی پیرۆز سەیر دەکرا. بەهۆی ڕێزگرتن لە تەعلیمات و وانەکانی، بە ئادۆنی (بە عیبری، واتە: 'گەورەم') بانگ دەکرا.<ref>בן-יעקב, אברהם (1961). קהילות יהודי כורדיסטאן [Kurdistan Jewish Communities] (in Hebrew). Jerusalem: Kiryat Sefer.</ref> کوڕەکەی ئەو کە دەکاتە باوکی ئەسینات بە ناوی [[ساموێل بارزانی]]، ڕابای و [[عیرفان|سۆفیگەر]] (مۆسیقا و [[عیرفانی جوولەکە]]) بوو، و نیگەران بوو لە دۆخی تەورات لە نێوان جوولەکەکانی کوردستان و نەبوونی ڕێبەرانی ڕۆحی و [[بڕیاردەرانی هەلاخی]] ([[یاسای جوولەکە]]). ئەو چەندین [[یەشیڤا]]ی (قوتابخانەی ئاینی) لە [[بارزان]]، [[ئاکرێ]]، [[ئامێدی]] و مووسڵ دامەزراند بۆ پێگەیاندنی قوتابییانی دانا کە بتوانن وەک ڕابای، [[حەزان]] (بانگبێژ/پێشنوێژ)، و [[شوخێت]] (سەربڕی حەڵاڵی جوولەکە) خزمەتی خەڵک بکەن. پەروەردەکردنی ئەم قوتابییانە لە ڕێگەی بەخشینی [[خێرخوازانی جوولەکە]]وە پاڵپشتی دەکرا.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000</ref> <ref>בניהו, מאיר (1965). רבי שמואל ברזאני: ראש גולת כורדיסתאן (in Hebrew). הוצאת מכון בן־צבי. p. 9.</ref> <ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> === دەربارەی ژیانی ئاسینات=== لەو سەردەمەدا ئەمەش واتە [[سەدەکانی ناوەڕاستی زایین]]، لەبەر ئەوەی ساموێل چەند کچی هەبوو و هیچ کوڕێکی نەبوو، تەورات و تەلموودی بە ئەسیناتی کچی گوتەوە و فێرکرد، کە هەم منداڵی گەورە و هەم کچی گەورەشیان بوو، بۆ ئەوەی وەک جێگرەوەی خۆی لە نێوان زانایاندا ئامادەی بکات.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بەپێی گوتەی خودی ئەسینات، ئەو هیچ پیشە، بازرگانی، یان کارێکی تر فێر نەبووە، چونکە تەواوی کاتی خۆی بۆ خوێندنی تەورات تەرخان کردووە. ئەو شێوازی پەروەردەبوونی خۆی بەم شێوەیە وەسف دەکات: ''«من قەت لە دەرگای ماڵەکەم نەچوومە دەرەوە و نەچوومە ناو کۆڵان؛ وەک شازادەیەکی ئیسرائیل بووم...هەر بە منداڵیش لەسەر کۆشی زانایان گەورە بووم و هەروەها وابەستەی باوکی ڕەحمەتیم بووم. قەت هیچ کارێکم فێر نەکرا جگە لە خوێندنی پیرۆز.»''<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بارزانی لەو سەردەمەدا، شووی بە ئامۆزای خۆی، [[یاعقوب میزراخی]] کرد، کە بەڵێنی بە باوکی دابوو کە ئەسینات هیچ کارێکی ناوماڵ نەکات و بتوانێت کاتەکانی وەک زانایەکی تەورات بەسەر ببات.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> ئەسینات دەڵێت: ''«وە ئەو [باوکم] سوێندی بە مێردەکەم دا کە نەهێڵێت من هیچ کارێکی ماڵ بکەم، ئەویش هەر وەک ئەوەی فەرمانی پێکرابوو کردی. لە سەرەتاوە، ڕابای [میزراخی] خەریکی خوێندنی خۆی بوو و کاتی نەبوو وانە بە قوتابییەکان بڵێتەوە؛ بەڵام من لە جیاتی ئەو وانەم پێ دەگوتن و هاوکار و یارمەتیدەری بووم... [دەپاڕاینەوە بۆ یارمەتی دارایی] لە پێناو باوکم... و ڕابایەکان... بۆ ئەوەی تەورات و ناوی ئەوان لەم کۆمەڵگایانەدا لەناو نەچێت؛ چونکە من وەک مامۆستای تەورات دەمێنمەوە...»''<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> [[ڕەچەڵەکناسی|ڕەچەڵەکناس]]ی جوولەکەی-[[ئەڵمانی]]، [[ئێریش براوەر]]، کە نامەکەی بارزانی (بەبێ هێنانی ناوی) لە توێژینەوەکەیدا لەسەر جوولەکەکانی عێراق لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بڵاوکردەوە، ئێریش کە کارئگەری زۆری سەردەمەکەی خۆی لەسەربوو، قەناعەتی نەبوو کە ئەو واتە (ئەسینات) توانیبێتی بە تەنیا نووسینێکی لەو شێوەیە دابڕێژێت.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> دوای کۆچی دوایی باوکی بارزانی، مێردەکەی بوو بە سەرۆکی یەشیڤا (سەرۆکی قوتابخانەی ئاینی) لە مووسڵ. ئەو ئەوەندە نوقمی خوێندنەکەی خۆی ببوو کە ئەسینات وانەی بە قوتابییەکانی یەشیڤا دەگوتەوە و مەشق و ڕاهێنانی ڕابایەتی پێدەبەخشین و ئەمەش واتە ئەسینات ڕۆش یەشیڤا (مامۆستای یەشیڤاکە) بوو.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> دوای کۆچی دوایی یاعقوب، سەرکردایەتی یەشیڤاکە گوازرایەوە بۆ ئەو (واتە ئەسینات)، و لە کۆتاییدا وەک مامۆستای سەرەکی تەورات ناسرا (واتە بووە سەرۆکی یەشیڤا).<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> لەبەر ئەوەی نە باوکی و نە مێردەکەی لە کۆکردنەوەی کۆمەک و پارەدا سەرکەوتوو نەبوون، یەشیڤاکە هەمیشە لە قەیرانی داراییدا بوو، و بارزانی نامەی بۆ داواکردنی هاوکاری دارایی دەنووسی کە تێیدا دۆخی سەختی خۆی و منداڵەکانی وەسف دەکرد. ماڵ و کەلوپەلەکانی دەستیان بەسەردا گیرا، بەڵام پێی وابوو وەک ئافرەتێک لەو سەردەمەدا، گونجاو نییە بۆ ئەو گەشت بکات بۆ گەڕان بەدوای پاڵپشتی داراییدا یان هێندە داوای یارمەتی بکات.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> [[File:The grave of Asenath Barzani in Amedi, Kurdistan Region of Iraq.png|thumb|گۆڕەکەی ئاسینات بارزانی، لە ئامیدی، هەرێمی کوردستان.]] سەرباری کێشە داراییەکان، سەرکردایەتی بارزانی بۆ یەشیڤاکە سەرکەوتوو بوو. قوتابخانەکە بەردەوام بوو لە پێگەیاندنی زانای جیددی، لەوانەش کوڕەکەی خۆی کە ناردی بۆ [[بەغدا]]ی ئەو سەردەمە و لەوێ درێژەی بە خانەوادەی زانایانی ڕابای دا. ئەو کەمە نووسینانەی کە لێی ماونەتەوە، زاڵبوونی تەواوی ئەو بەسەر زمانی [[عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و هەروەها [[کابالا]]دا نیشان دەدەن، و نامەکانی نەک هەر زانست و زانیاری، بەڵکو کارامەیی لە [[پەخشان]]ی شاعیرانەشدا دەردەخەن. دوای کۆچی دوایی، زۆرێک لە جوولەکەکان سەردانی گۆڕەکەیان دەکرد لە [[ئامێدی]] لە [[هەرێمی کوردستان]] لە سەرێی (باکوری) [[مێزۆپۆتامیا]] (خاکی نێوان دوو ڕووباران)ە، کە باوکیشی لەوێ نێژراوە.<ref>Berenbaum, Michael; Skolnik, Fred, eds. (2007). "Barazani, Samuel ben Nethanel Ha-Levi". Encyclopaedia Judaica. Vol. 3 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA. pp. 138–139. ISBN 978-0-02-866097-4</ref> <ref>"Asenath Barzani profile". Kurdistan's Women. 9 April 2008. Retrieved 6 June 2012.</ref> ==نازناو و پایەی ئاسینات لەو سەردەەمەدا== لەو سەردەمەی کە بارزانی تێیدا دەژیا، چەمکی دەستنیشانکردنی ڕەبایەتی ([[سێمیخا]] - semikha) لە گۆڕان و ناجێگیریدا بوو، و هیچ ڕێککەوتنێکی یەکگرتوو لەسەر مەرج و ڕێوڕەسمەکانی سێمیخا لە سەرانسەری جیهانی جوولەکەدا بوونی نەبوو.<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> نازناوی "[[تانائیت]]" (Tanna'it) و ڕۆڵی ئەو وەک سەرۆکی یەشێڤایەک یان وەک زانای خاحامی و یەشیڤا، هاوتای ڕابیبوون (واتە حاخامی بوون) نییە، و لەبەر ئەوەش ئەو وەک نموونەیەکی دەگمەن و زۆر جیاوازی مامۆستایەکی ئاینیی مێینەی ئۆرسۆدۆکس سەیر دەکرێت نەک وەک ڕەبایەک بەواتای وشە، یان وەک کەسایەتییەکی خاوەن دەسەڵاتی فەتوادانی ئاینی وەک "[[پۆسێک]]" (posek) یان "[[دایان]]" (dayan).<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==شیعر== سەرباری لێکۆڵینەوە ئاینییەکانی، ئاسینات وەک شاعیریش ناسرابوو و دەوترێت شیعرێکی ئاینیی جوولەکە ([[پیوت]])ی بە زمانی [[عیبری]] بە ناوی "گاعوگوا لزیۆن"، واتە ([[حەسرەت و تامەزرۆیی بۆ زایۆن]]) نووسیوە.<ref>"Longing for Zion, dreaming of Kurdistan". +972 Magazine. 2013-11-10. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==ئەفسانەکان== چەندین چیرۆک و ئەفسانە دەربارەی بارزانی و ئەو پەرجووانەی (موعجیزانەی) کە ئەنجامی داون بوونیان هەیە، لەوانەش ئەو چیرۆکەی لە ژێر ناونیشانی "مێگەلێک فریشتە"دا وەسف کراوە. لە فۆلکلۆری ناوخۆییدا، ڕەگەزەکەی (واتە ڕەگەزی مێینەی ئاسینات) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت (گەرچی لە ژیانی ڕاستەقینەی خۆیدا، وا دەردەکەوێت کە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووبێتەوە بەهۆی سەردەمەکەوە بەڵام کەمتر لەوەی لە فۆلکۆردا باسکراوە، هەرچەندە دڵنیا نەکراوەتەوە لە ڕوودان یان ڕوونەدانی ڕووداوەکانی فۆلکلۆر). <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> زۆربەی ئەو چیرۆکانەی کە ئاماژە بە هێزە سەرووسروشتییەکانی ئەو دەکەن، لە نێو "[[سێگولۆت]]"دا، کە واتە ([[نووشتەی پاراستن]]، [[جادوو]]، یان [[ڕێوڕەسمە فۆلکلۆرییەکان]]) دۆزراونەتەوە؛ لەوانەش توانای ئەو لە سنووردارکردنی منداڵبوونی خۆی بۆ تەنها دوو منداڵ تاوەکو بتوانێت خۆی بۆ خوێندنەکەی تەرخان بکات، و توانای ئەو باسکراوە لە دوورخستنەوەی سەرپێچیکارێک بۆ ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکردنە سەرى، ئەویش لە ڕێگەی بەرز بانگکردنی ناوە پیرۆزەکانی [[ئێلۆهیم]] واتە [[خودا]] لە عیبریییەوە.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> <ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012.</ref> <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> ===مێگەلێک فریشتە=== بەپێی ئەفسانەکە، باوکی زۆرجار لە خەونەکانی بارزانیدا دەردەکەوت و مەترسییەکانی بۆ ئاشکرا دەکرد و پێی دەگوت چۆن لێیان بەدوور بێت. لە یەکێک لەو بۆنانەدا، ئاسینات چووە بۆ ئامێدی و لەوێ جوولەکەکانی ناوچەکەی قایل کردووە کە جەژنی "رۆش خۆدێش" ([[جەژنی مانگی نوێ]]) لە دەرەوە و لە فەزادا بگێڕن، وەک چۆن نەریتی پێشوویان بوو بەرلەوەی لەلایەن غەیرە-جوولەکە نەیارەکانەوە هەڕەشەیان لێ بکرێت خۆیان ئامادە دەکرد.<ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012</ref> کاتێک بەردەوام بوون لە گێڕانی جەژنەکە، دەنگی هاوار بەرزبووەوە و بینییان بڵێسەی ئاگر بۆ ئاسمان هەڵدەکشێ؛ [[کەنشتە]] (پەرستگای جوولەکەکان) لەگەڵ سەرجەم کتێب و دەستنووسە پیرۆزەکانی ناویدا ئاگری تێبەردەرابوو. دوای ئەوەی بارزانی ناوێکی نهێنی چرپاند کە لە باوکییەوە فێری ببوو، خەڵکەکە بینییان مێگەلێک فریشتە بۆ سەر سەقفی کەنیشتەکە نیشتنەوە. فریشتەکان بە باڵەکانیان کێشایان بە بڵێسەی ئاگرەکەدا، تاوەکو دوا تریشقە و پریشکی ئاگرەکەش کوژایەوە. پاشان وەک مێگەلە کۆترێکی سپی بەرەو ئاسمانەکان بەرزبوونەوە و وەنەمان. کاتێکیش دووکەڵەکە ڕەوییەوە، هەمووان بینییان نەک تەنها هیچ کام لە جوولەکەکان زیانیان پێنەگەیشتووە، (چونکە کۆمەڵگەکە لە دەرەوە بوون)، بەڵکو پەرجوویەکی (موعجیزەیەکی) تریش ڕوویدابوو: کەنیشتەکە نەسوتابوو، و هیچ کام لە دەستنووسەکانی تەوراتیش بەر بڵێسەی ئاگرەکە نەکەوتبوون. دوای ئەو پەرجووە، جوولەکەکانی ئامێدی بۆ ماوەیەکی درێژ لەلایەن غەیرە-جوولەکەکانەوە بێزار نەکران. ئەوانیش لەبەر سوپاسگوزاری، ناوی کەنیشتەکەیان بە ناوی ئەوەوە نا(ناوی ئەسینات)، و ئەفسانەکەش بەم وشانە کۆتایی دێت: "و تاوەکو ئەمڕۆش ئەم کەنیشتەیە هەر بە پێوە وەستاوە".<ref>Howard Schwartz; (Illustrated by Monique Passicot) (2000). The Day the Rabbi Disappeared. Jewish Holiday Tales of Magic (PDF). Viking. pp. 9–14. ISBN 978-067088733-0. Archived from the original on 19 February 2014. Retrieved 6 June 2012.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦٧٠]] [[پۆل:کوردە جووەکان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری]] 91klzgc9ws8xmje5f1s1m9wudga2ndx 1694551 1694550 2026-10-25T16:12:47Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 1694551 wikitext text/x-wiki {{Short description| زانایەکی حاخامی و شاعیرێکی کوردی-یەهوودی}} {{Infobox person | name = ئاسینات بارزانی | image = [[File:This image is a portrait of Asenath Barzani, world's first female rabbi, and a 17th-century Kurdish Jewish scholar and yeshiva head, from Amediya, Iraqi Kurdistan.webp|thumb|وێنەیەک کە لە لایەن هونەرمەند [[لینا ڕێڤێنکۆ]]وە دروست کراوە کە ئاماژە دەدات بە ئاسینات لە سەدەی ١٧ی زایین.]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ١٥٩٠ | birth_place = [[مووسڵ]] | death_date =١٦٧٠ | death_place =[[مووسڵ]]، [[ویلایەتی مووسڵ]]، [[ئیمپراتۆری عوسمانی]] | occupation = زانای [[حاخام]]ی, مامۆستای قوتابخانەی یەهوودیەت [[ڕۆش یەشیڤا]], [[شاعیر]] | years_active = لە نێوان ساڵانی ١٦٣٠ بۆ ١٦٧٠ (هەتا کاتی مردن) | known_for = یەکەم زانای حاخامی ژن کە ناوی تۆمارکرابێت لە نووسینەکانی زانای حاخامان، هەروەها یەکێکە لە ژنانی مێژوویی بە ڕەگەز کورد کە ناویان تۆمار کرابێت. | notable_works = }} '''ئەسینات بارزانی''' (ماوەی ژیان: ١٥٩٠ تاکوو ١٦٧٠ لە [[مووسڵ]]) [[جووه‌ کوردستانییه‌کان|جوویێکی کورد]] بوو کە لە کوردستان ژیابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|سەردێڕ=Who was the first female „rabbi“?|ئیش=Yekta Uzunoglu|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403135354/http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نووسینەکانی ئەسینات، تێگەیشتوویی ناوبراوی لەبارەی [[زمانی عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و [[کابالا]] سەلماندووە. بەپێی هەندێک سەرچاوە، ئەسینات بارزانی یەکەم ژنە حاخامی جوولەکە بووە و ناوبراو لە یەکەم ئەو ژنە کوردانەیە کە لە پەڕەکانی مێژوودا ناویان هاتبێت.<ref>[http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm Kurdish Asenath Barzani, the first Jewish woman in history to become a Rabbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160824204123/http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm |date=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ }}, ekurd.net; accessed 25 December 2016.</ref> == دەربارە == ===دەربارەی لە دایکبوونی ئەسینات و خێزانەکەی=== ئەسینات لە ساڵی ١٥٩٠ لە خێزانی بارزانی لەدایکبووە، کە خێزانێکی جوولەکەی بەناوبانگ بوون لە باکووری کوردستانەوە بنچینەیان وەردەگرت.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> زۆر دەبارەی دایکی ئەسینات نازانرێت، بەڵام باپیری _لە لقی باوکییەوە)، [[ناتانیال هێلێڤی]]، ڕابای ([[حاخام]]) و ڕێبەری کۆمەڵگەی جوولەکەکان بوو لە [[مووسڵ]]، و لە ناو کۆمەڵگەی جوولەکەی ناوخۆیی و دەوروبەریدا وەک پیاوێکی پیرۆز سەیر دەکرا. بەهۆی ڕێزگرتن لە تەعلیمات و وانەکانی، بە ئادۆنی (بە عیبری، واتە: 'گەورەم') بانگ دەکرا.<ref>בן-יעקב, אברהם (1961). קהילות יהודי כורדיסטאן [Kurdistan Jewish Communities] (in Hebrew). Jerusalem: Kiryat Sefer.</ref> کوڕەکەی ئەو کە دەکاتە باوکی ئەسینات بە ناوی [[ساموێل بارزانی]]، ڕابای و [[عیرفان|سۆفیگەر]] (مۆسیقا و [[عیرفانی جوولەکە]]) بوو، و نیگەران بوو لە دۆخی تەورات لە نێوان جوولەکەکانی کوردستان و نەبوونی ڕێبەرانی ڕۆحی و [[بڕیاردەرانی هەلاخی]] ([[یاسای جوولەکە]]). ئەو چەندین [[یەشیڤا]]ی (قوتابخانەی ئاینی) لە [[بارزان]]، [[ئاکرێ]]، [[ئامێدی]] و مووسڵ دامەزراند بۆ پێگەیاندنی قوتابییانی دانا کە بتوانن وەک ڕابای، [[حەزان]] (بانگبێژ/پێشنوێژ)، و [[شوخێت]] (سەربڕی حەڵاڵی جوولەکە) خزمەتی خەڵک بکەن. پەروەردەکردنی ئەم قوتابییانە لە ڕێگەی بەخشینی [[خێرخوازانی جوولەکە]]وە پاڵپشتی دەکرا.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000</ref> <ref>בניהו, מאיר (1965). רבי שמואל ברזאני: ראש גולת כורדיסתאן (in Hebrew). הוצאת מכון בן־צבי. p. 9.</ref> <ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> === دەربارەی ژیانی ئاسینات=== لەو سەردەمەدا ئەمەش واتە [[سەدەکانی ناوەڕاستی زایین]]، لەبەر ئەوەی ساموێل چەند کچی هەبوو و هیچ کوڕێکی نەبوو، تەورات و تەلموودی بە ئەسیناتی کچی گوتەوە و فێرکرد، کە هەم منداڵی گەورە و هەم کچی گەورەشیان بوو، بۆ ئەوەی وەک جێگرەوەی خۆی لە نێوان زانایاندا ئامادەی بکات.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بەپێی گوتەی خودی ئەسینات، ئەو هیچ پیشە، بازرگانی، یان کارێکی تر فێر نەبووە، چونکە تەواوی کاتی خۆی بۆ خوێندنی تەورات تەرخان کردووە. ئەو شێوازی پەروەردەبوونی خۆی بەم شێوەیە وەسف دەکات: ''«من قەت لە دەرگای ماڵەکەم نەچوومە دەرەوە و نەچوومە ناو کۆڵان؛ وەک شازادەیەکی ئیسرائیل بووم...هەر بە منداڵیش لەسەر کۆشی زانایان گەورە بووم و هەروەها وابەستەی باوکی ڕەحمەتیم بووم. قەت هیچ کارێکم فێر نەکرا جگە لە خوێندنی پیرۆز.»''<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بارزانی لەو سەردەمەدا، شووی بە ئامۆزای خۆی، [[یاعقوب میزراخی]] کرد، کە بەڵێنی بە باوکی دابوو کە ئەسینات هیچ کارێکی ناوماڵ نەکات و بتوانێت کاتەکانی وەک زانایەکی تەورات بەسەر ببات.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> ئەسینات دەڵێت: ''«وە ئەو [باوکم] سوێندی بە مێردەکەم دا کە نەهێڵێت من هیچ کارێکی ماڵ بکەم، ئەویش هەر وەک ئەوەی فەرمانی پێکرابوو کردی. لە سەرەتاوە، ڕابای [میزراخی] خەریکی خوێندنی خۆی بوو و کاتی نەبوو وانە بە قوتابییەکان بڵێتەوە؛ بەڵام من لە جیاتی ئەو وانەم پێ دەگوتن و هاوکار و یارمەتیدەری بووم... [دەپاڕاینەوە بۆ یارمەتی دارایی] لە پێناو باوکم... و ڕابایەکان... بۆ ئەوەی تەورات و ناوی ئەوان لەم کۆمەڵگایانەدا لەناو نەچێت؛ چونکە من وەک مامۆستای تەورات دەمێنمەوە...»''<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> [[ڕەچەڵەکناسی|ڕەچەڵەکناس]]ی جوولەکەی-[[ئەڵمانی]]، [[ئێریش براوەر]]، کە نامەکەی بارزانی (بەبێ هێنانی ناوی) لە توێژینەوەکەیدا لەسەر جوولەکەکانی عێراق لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بڵاوکردەوە، ئێریش کە کارئگەری زۆری سەردەمەکەی خۆی لەسەربوو، قەناعەتی نەبوو کە ئەو واتە (ئەسینات) توانیبێتی بە تەنیا نووسینێکی لەو شێوەیە دابڕێژێت.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> دوای کۆچی دوایی باوکی بارزانی، مێردەکەی بوو بە سەرۆکی یەشیڤا (سەرۆکی قوتابخانەی ئاینی) لە مووسڵ. ئەو ئەوەندە نوقمی خوێندنەکەی خۆی ببوو کە ئەسینات وانەی بە قوتابییەکانی یەشیڤا دەگوتەوە و مەشق و ڕاهێنانی ڕابایەتی پێدەبەخشین و ئەمەش واتە ئەسینات ڕۆش یەشیڤا (مامۆستای یەشیڤاکە) بوو.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> دوای کۆچی دوایی یاعقوب، سەرکردایەتی یەشیڤاکە گوازرایەوە بۆ ئەو (واتە ئەسینات)، و لە کۆتاییدا وەک مامۆستای سەرەکی تەورات ناسرا (واتە بووە سەرۆکی یەشیڤا).<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> لەبەر ئەوەی نە باوکی و نە مێردەکەی لە کۆکردنەوەی کۆمەک و پارەدا سەرکەوتوو نەبوون، یەشیڤاکە هەمیشە لە قەیرانی داراییدا بوو، و بارزانی نامەی بۆ داواکردنی هاوکاری دارایی دەنووسی کە تێیدا دۆخی سەختی خۆی و منداڵەکانی وەسف دەکرد. ماڵ و کەلوپەلەکانی دەستیان بەسەردا گیرا، بەڵام پێی وابوو وەک ئافرەتێک لەو سەردەمەدا، گونجاو نییە بۆ ئەو گەشت بکات بۆ گەڕان بەدوای پاڵپشتی داراییدا یان هێندە داوای یارمەتی بکات.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> [[File:The grave of Asenath Barzani in Amedi, Kurdistan Region of Iraq.png|thumb|گۆڕەکەی ئاسینات بارزانی، لە ئامیدی، هەرێمی کوردستان.]] سەرباری کێشە داراییەکان، سەرکردایەتی بارزانی بۆ یەشیڤاکە سەرکەوتوو بوو. قوتابخانەکە بەردەوام بوو لە پێگەیاندنی زانای جیددی، لەوانەش کوڕەکەی خۆی کە ناردی بۆ [[بەغدا]]ی ئەو سەردەمە و لەوێ درێژەی بە خانەوادەی زانایانی ڕابای دا. ئەو کەمە نووسینانەی کە لێی ماونەتەوە، زاڵبوونی تەواوی ئەو بەسەر زمانی [[عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و هەروەها [[کابالا]]دا نیشان دەدەن، و نامەکانی نەک هەر زانست و زانیاری، بەڵکو کارامەیی لە [[پەخشان]]ی شاعیرانەشدا دەردەخەن. دوای کۆچی دوایی، زۆرێک لە جوولەکەکان سەردانی گۆڕەکەیان دەکرد لە [[ئامێدی]] لە [[هەرێمی کوردستان]] لە سەرێی (باکوری) [[مێزۆپۆتامیا]] (خاکی نێوان دوو ڕووباران)ە، کە باوکیشی لەوێ نێژراوە.<ref>Berenbaum, Michael; Skolnik, Fred, eds. (2007). "Barazani, Samuel ben Nethanel Ha-Levi". Encyclopaedia Judaica. Vol. 3 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA. pp. 138–139. ISBN 978-0-02-866097-4</ref> <ref>"Asenath Barzani profile". Kurdistan's Women. 9 April 2008. Retrieved 6 June 2012.</ref> ==نازناو و پایەی ئاسینات لەو سەردەەمەدا== لەو سەردەمەی کە بارزانی تێیدا دەژیا، چەمکی دەستنیشانکردنی ڕەبایەتی ([[سێمیخا]] - semikha) لە گۆڕان و ناجێگیریدا بوو، و هیچ ڕێککەوتنێکی یەکگرتوو لەسەر مەرج و ڕێوڕەسمەکانی سێمیخا لە سەرانسەری جیهانی جوولەکەدا بوونی نەبوو.<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> نازناوی "[[تانائیت]]" (Tanna'it) و ڕۆڵی ئەو وەک سەرۆکی یەشێڤایەک یان وەک زانای خاحامی و یەشیڤا، هاوتای ڕابیبوون (واتە حاخامی بوون) نییە، و لەبەر ئەوەش ئەو وەک نموونەیەکی دەگمەن و زۆر جیاوازی مامۆستایەکی ئاینیی مێینەی ئۆرسۆدۆکس سەیر دەکرێت نەک وەک ڕەبایەک بەواتای وشە، یان وەک کەسایەتییەکی خاوەن دەسەڵاتی فەتوادانی ئاینی وەک "[[پۆسێک]]" (posek) یان "[[دایان]]" (dayan).<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==شیعر== سەرباری لێکۆڵینەوە ئاینییەکانی، ئاسینات وەک شاعیریش ناسرابوو و دەوترێت شیعرێکی ئاینیی جوولەکە ([[پیوت]])ی بە زمانی [[عیبری]] بە ناوی "گاعوگوا لزیۆن"، واتە ([[حەسرەت و تامەزرۆیی بۆ زایۆن]]) نووسیوە.<ref>"Longing for Zion, dreaming of Kurdistan". +972 Magazine. 2013-11-10. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==ئەفسانەکان== چەندین چیرۆک و ئەفسانە دەربارەی بارزانی و ئەو پەرجووانەی (موعجیزانەی) کە ئەنجامی داون بوونیان هەیە، لەوانەش ئەو چیرۆکەی لە ژێر ناونیشانی "مێگەلێک فریشتە"دا وەسف کراوە. لە فۆلکلۆری ناوخۆییدا، ڕەگەزەکەی (واتە ڕەگەزی مێینەی ئاسینات) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت (گەرچی لە ژیانی ڕاستەقینەی خۆیدا، وا دەردەکەوێت کە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووبێتەوە بەهۆی سەردەمەکەوە بەڵام کەمتر لەوەی لە فۆلکۆردا باسکراوە، هەرچەندە دڵنیا نەکراوەتەوە لە ڕوودان یان ڕوونەدانی ڕووداوەکانی فۆلکلۆر). <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> زۆربەی ئەو چیرۆکانەی کە ئاماژە بە هێزە سەرووسروشتییەکانی ئەو دەکەن، لە نێو "[[سێگولۆت]]"دا، کە واتە ([[نووشتەی پاراستن]]، [[جادوو]]، یان [[ڕێوڕەسمە فۆلکلۆرییەکان]]) دۆزراونەتەوە؛ لەوانەش توانای ئەو لە سنووردارکردنی منداڵبوونی خۆی بۆ تەنها دوو منداڵ تاوەکو بتوانێت خۆی بۆ خوێندنەکەی تەرخان بکات، و توانای ئەو باسکراوە لە دوورخستنەوەی سەرپێچیکارێک بۆ ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکردنە سەرى، ئەویش لە ڕێگەی بەرز بانگکردنی ناوە پیرۆزەکانی [[ئێلۆهیم]] واتە [[خودا]] لە عیبریییەوە.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> <ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012.</ref> <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> ===مێگەلێک فریشتە=== بەپێی ئەفسانەکە، باوکی زۆرجار لە خەونەکانی بارزانیدا دەردەکەوت و مەترسییەکانی بۆ ئاشکرا دەکرد و پێی دەگوت چۆن لێیان بەدوور بێت. لە یەکێک لەو بۆنانەدا، ئاسینات چووە بۆ ئامێدی و لەوێ جوولەکەکانی ناوچەکەی قایل کردووە کە جەژنی "رۆش خۆدێش" ([[جەژنی مانگی نوێ]]) لە دەرەوە و لە فەزادا بگێڕن، وەک چۆن نەریتی پێشوویان بوو بەرلەوەی لەلایەن غەیرە-جوولەکە نەیارەکانەوە هەڕەشەیان لێ بکرێت خۆیان ئامادە دەکرد.<ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012</ref> کاتێک بەردەوام بوون لە گێڕانی جەژنەکە، دەنگی هاوار بەرزبووەوە و بینییان بڵێسەی ئاگر بۆ ئاسمان هەڵدەکشێ؛ [[کەنشتە]] (پەرستگای جوولەکەکان) لەگەڵ سەرجەم کتێب و دەستنووسە پیرۆزەکانی ناویدا ئاگری تێبەردەرابوو. دوای ئەوەی بارزانی ناوێکی نهێنی چرپاند کە لە باوکییەوە فێری ببوو، خەڵکەکە بینییان مێگەلێک فریشتە بۆ سەر سەقفی کەنیشتەکە نیشتنەوە. فریشتەکان بە باڵەکانیان کێشایان بە بڵێسەی ئاگرەکەدا، تاوەکو دوا تریشقە و پریشکی ئاگرەکەش کوژایەوە. پاشان وەک مێگەلە کۆترێکی سپی بەرەو ئاسمانەکان بەرزبوونەوە و وەنەمان. کاتێکیش دووکەڵەکە ڕەوییەوە، هەمووان بینییان نەک تەنها هیچ کام لە جوولەکەکان زیانیان پێنەگەیشتووە، (چونکە کۆمەڵگەکە لە دەرەوە بوون)، بەڵکو پەرجوویەکی (موعجیزەیەکی) تریش ڕوویدابوو: کەنیشتەکە نەسوتابوو، و هیچ کام لە دەستنووسەکانی تەوراتیش بەر بڵێسەی ئاگرەکە نەکەوتبوون. دوای ئەو پەرجووە، جوولەکەکانی ئامێدی بۆ ماوەیەکی درێژ لەلایەن غەیرە-جوولەکەکانەوە بێزار نەکران. ئەوانیش لەبەر سوپاسگوزاری، ناوی کەنیشتەکەیان بە ناوی ئەوەوە نا(ناوی ئەسینات)، و ئەفسانەکەش بەم وشانە کۆتایی دێت: "و تاوەکو ئەمڕۆش ئەم کەنیشتەیە هەر بە پێوە وەستاوە".<ref>Howard Schwartz; (Illustrated by Monique Passicot) (2000). The Day the Rabbi Disappeared. Jewish Holiday Tales of Magic (PDF). Viking. pp. 9–14. ISBN 978-067088733-0. Archived from the original on 19 February 2014. Retrieved 6 June 2012.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦٧٠]] [[پۆل:کوردە جووەکان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری]] 2w3rdjx7pl4kg7uy0efss4lb47xkuiu 1694552 1694551 2026-10-25T16:13:17Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 /* دەربارەی لە دایکبوونی ئەسینات و خێزانەکەی */ 1694552 wikitext text/x-wiki {{Short description| زانایەکی حاخامی و شاعیرێکی کوردی-یەهوودی}} {{Infobox person | name = ئاسینات بارزانی | image = [[File:This image is a portrait of Asenath Barzani, world's first female rabbi, and a 17th-century Kurdish Jewish scholar and yeshiva head, from Amediya, Iraqi Kurdistan.webp|thumb|وێنەیەک کە لە لایەن هونەرمەند [[لینا ڕێڤێنکۆ]]وە دروست کراوە کە ئاماژە دەدات بە ئاسینات لە سەدەی ١٧ی زایین.]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ١٥٩٠ | birth_place = [[مووسڵ]] | death_date =١٦٧٠ | death_place =[[مووسڵ]]، [[ویلایەتی مووسڵ]]، [[ئیمپراتۆری عوسمانی]] | occupation = زانای [[حاخام]]ی, مامۆستای قوتابخانەی یەهوودیەت [[ڕۆش یەشیڤا]], [[شاعیر]] | years_active = لە نێوان ساڵانی ١٦٣٠ بۆ ١٦٧٠ (هەتا کاتی مردن) | known_for = یەکەم زانای حاخامی ژن کە ناوی تۆمارکرابێت لە نووسینەکانی زانای حاخامان، هەروەها یەکێکە لە ژنانی مێژوویی بە ڕەگەز کورد کە ناویان تۆمار کرابێت. | notable_works = }} '''ئەسینات بارزانی''' (ماوەی ژیان: ١٥٩٠ تاکوو ١٦٧٠ لە [[مووسڵ]]) [[جووه‌ کوردستانییه‌کان|جوویێکی کورد]] بوو کە لە کوردستان ژیابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|سەردێڕ=Who was the first female „rabbi“?|ئیش=Yekta Uzunoglu|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403135354/http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نووسینەکانی ئەسینات، تێگەیشتوویی ناوبراوی لەبارەی [[زمانی عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و [[کابالا]] سەلماندووە. بەپێی هەندێک سەرچاوە، ئەسینات بارزانی یەکەم ژنە حاخامی جوولەکە بووە و ناوبراو لە یەکەم ئەو ژنە کوردانەیە کە لە پەڕەکانی مێژوودا ناویان هاتبێت.<ref>[http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm Kurdish Asenath Barzani, the first Jewish woman in history to become a Rabbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160824204123/http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm |date=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ }}, ekurd.net; accessed 25 December 2016.</ref> == دەربارە == ===دەربارەی لە دایکبوونی ئەسینات و خێزانەکەی=== ئەسینات لە ساڵی ١٥٩٠ لە خێزانی بارزانی لەدایکبووە، کە خێزانێکی جوولەکەی بەناوبانگ بوون لە باکووری کوردستانەوە بنچینەیان وەردەگرت.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> زۆر دەبارەی دایکی ئەسینات نازانرێت، بەڵام باپیری (لە لقی باوکییەوە)، [[ناتانیال هێلێڤی]]، ڕابای ([[حاخام]]) و ڕێبەری کۆمەڵگەی جوولەکەکان بوو لە [[مووسڵ]]، و لە ناو کۆمەڵگەی جوولەکەی ناوخۆیی و دەوروبەریدا وەک پیاوێکی پیرۆز سەیر دەکرا. بەهۆی ڕێزگرتن لە تەعلیمات و وانەکانی، بە ئادۆنی (بە عیبری، واتە: 'گەورەم') بانگ دەکرا.<ref>בן-יעקב, אברהם (1961). קהילות יהודי כורדיסטאן [Kurdistan Jewish Communities] (in Hebrew). Jerusalem: Kiryat Sefer.</ref> کوڕەکەی ئەو کە دەکاتە باوکی ئەسینات بە ناوی [[ساموێل بارزانی]]، ڕابای و [[عیرفان|سۆفیگەر]] (مۆسیقا و [[عیرفانی جوولەکە]]) بوو، و نیگەران بوو لە دۆخی تەورات لە نێوان جوولەکەکانی کوردستان و نەبوونی ڕێبەرانی ڕۆحی و [[بڕیاردەرانی هەلاخی]] ([[یاسای جوولەکە]]). ئەو چەندین [[یەشیڤا]]ی (قوتابخانەی ئاینی) لە [[بارزان]]، [[ئاکرێ]]، [[ئامێدی]] و مووسڵ دامەزراند بۆ پێگەیاندنی قوتابییانی دانا کە بتوانن وەک ڕابای، [[حەزان]] (بانگبێژ/پێشنوێژ)، و [[شوخێت]] (سەربڕی حەڵاڵی جوولەکە) خزمەتی خەڵک بکەن. پەروەردەکردنی ئەم قوتابییانە لە ڕێگەی بەخشینی [[خێرخوازانی جوولەکە]]وە پاڵپشتی دەکرا.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000</ref> <ref>בניהו, מאיר (1965). רבי שמואל ברזאני: ראש גולת כורדיסתאן (in Hebrew). הוצאת מכון בן־צבי. p. 9.</ref> <ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> === دەربارەی ژیانی ئاسینات=== لەو سەردەمەدا ئەمەش واتە [[سەدەکانی ناوەڕاستی زایین]]، لەبەر ئەوەی ساموێل چەند کچی هەبوو و هیچ کوڕێکی نەبوو، تەورات و تەلموودی بە ئەسیناتی کچی گوتەوە و فێرکرد، کە هەم منداڵی گەورە و هەم کچی گەورەشیان بوو، بۆ ئەوەی وەک جێگرەوەی خۆی لە نێوان زانایاندا ئامادەی بکات.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بەپێی گوتەی خودی ئەسینات، ئەو هیچ پیشە، بازرگانی، یان کارێکی تر فێر نەبووە، چونکە تەواوی کاتی خۆی بۆ خوێندنی تەورات تەرخان کردووە. ئەو شێوازی پەروەردەبوونی خۆی بەم شێوەیە وەسف دەکات: ''«من قەت لە دەرگای ماڵەکەم نەچوومە دەرەوە و نەچوومە ناو کۆڵان؛ وەک شازادەیەکی ئیسرائیل بووم...هەر بە منداڵیش لەسەر کۆشی زانایان گەورە بووم و هەروەها وابەستەی باوکی ڕەحمەتیم بووم. قەت هیچ کارێکم فێر نەکرا جگە لە خوێندنی پیرۆز.»''<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بارزانی لەو سەردەمەدا، شووی بە ئامۆزای خۆی، [[یاعقوب میزراخی]] کرد، کە بەڵێنی بە باوکی دابوو کە ئەسینات هیچ کارێکی ناوماڵ نەکات و بتوانێت کاتەکانی وەک زانایەکی تەورات بەسەر ببات.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> ئەسینات دەڵێت: ''«وە ئەو [باوکم] سوێندی بە مێردەکەم دا کە نەهێڵێت من هیچ کارێکی ماڵ بکەم، ئەویش هەر وەک ئەوەی فەرمانی پێکرابوو کردی. لە سەرەتاوە، ڕابای [میزراخی] خەریکی خوێندنی خۆی بوو و کاتی نەبوو وانە بە قوتابییەکان بڵێتەوە؛ بەڵام من لە جیاتی ئەو وانەم پێ دەگوتن و هاوکار و یارمەتیدەری بووم... [دەپاڕاینەوە بۆ یارمەتی دارایی] لە پێناو باوکم... و ڕابایەکان... بۆ ئەوەی تەورات و ناوی ئەوان لەم کۆمەڵگایانەدا لەناو نەچێت؛ چونکە من وەک مامۆستای تەورات دەمێنمەوە...»''<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> [[ڕەچەڵەکناسی|ڕەچەڵەکناس]]ی جوولەکەی-[[ئەڵمانی]]، [[ئێریش براوەر]]، کە نامەکەی بارزانی (بەبێ هێنانی ناوی) لە توێژینەوەکەیدا لەسەر جوولەکەکانی عێراق لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بڵاوکردەوە، ئێریش کە کارئگەری زۆری سەردەمەکەی خۆی لەسەربوو، قەناعەتی نەبوو کە ئەو واتە (ئەسینات) توانیبێتی بە تەنیا نووسینێکی لەو شێوەیە دابڕێژێت.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> دوای کۆچی دوایی باوکی بارزانی، مێردەکەی بوو بە سەرۆکی یەشیڤا (سەرۆکی قوتابخانەی ئاینی) لە مووسڵ. ئەو ئەوەندە نوقمی خوێندنەکەی خۆی ببوو کە ئەسینات وانەی بە قوتابییەکانی یەشیڤا دەگوتەوە و مەشق و ڕاهێنانی ڕابایەتی پێدەبەخشین و ئەمەش واتە ئەسینات ڕۆش یەشیڤا (مامۆستای یەشیڤاکە) بوو.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> دوای کۆچی دوایی یاعقوب، سەرکردایەتی یەشیڤاکە گوازرایەوە بۆ ئەو (واتە ئەسینات)، و لە کۆتاییدا وەک مامۆستای سەرەکی تەورات ناسرا (واتە بووە سەرۆکی یەشیڤا).<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> لەبەر ئەوەی نە باوکی و نە مێردەکەی لە کۆکردنەوەی کۆمەک و پارەدا سەرکەوتوو نەبوون، یەشیڤاکە هەمیشە لە قەیرانی داراییدا بوو، و بارزانی نامەی بۆ داواکردنی هاوکاری دارایی دەنووسی کە تێیدا دۆخی سەختی خۆی و منداڵەکانی وەسف دەکرد. ماڵ و کەلوپەلەکانی دەستیان بەسەردا گیرا، بەڵام پێی وابوو وەک ئافرەتێک لەو سەردەمەدا، گونجاو نییە بۆ ئەو گەشت بکات بۆ گەڕان بەدوای پاڵپشتی داراییدا یان هێندە داوای یارمەتی بکات.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> [[File:The grave of Asenath Barzani in Amedi, Kurdistan Region of Iraq.png|thumb|گۆڕەکەی ئاسینات بارزانی، لە ئامیدی، هەرێمی کوردستان.]] سەرباری کێشە داراییەکان، سەرکردایەتی بارزانی بۆ یەشیڤاکە سەرکەوتوو بوو. قوتابخانەکە بەردەوام بوو لە پێگەیاندنی زانای جیددی، لەوانەش کوڕەکەی خۆی کە ناردی بۆ [[بەغدا]]ی ئەو سەردەمە و لەوێ درێژەی بە خانەوادەی زانایانی ڕابای دا. ئەو کەمە نووسینانەی کە لێی ماونەتەوە، زاڵبوونی تەواوی ئەو بەسەر زمانی [[عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و هەروەها [[کابالا]]دا نیشان دەدەن، و نامەکانی نەک هەر زانست و زانیاری، بەڵکو کارامەیی لە [[پەخشان]]ی شاعیرانەشدا دەردەخەن. دوای کۆچی دوایی، زۆرێک لە جوولەکەکان سەردانی گۆڕەکەیان دەکرد لە [[ئامێدی]] لە [[هەرێمی کوردستان]] لە سەرێی (باکوری) [[مێزۆپۆتامیا]] (خاکی نێوان دوو ڕووباران)ە، کە باوکیشی لەوێ نێژراوە.<ref>Berenbaum, Michael; Skolnik, Fred, eds. (2007). "Barazani, Samuel ben Nethanel Ha-Levi". Encyclopaedia Judaica. Vol. 3 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA. pp. 138–139. ISBN 978-0-02-866097-4</ref> <ref>"Asenath Barzani profile". Kurdistan's Women. 9 April 2008. Retrieved 6 June 2012.</ref> ==نازناو و پایەی ئاسینات لەو سەردەەمەدا== لەو سەردەمەی کە بارزانی تێیدا دەژیا، چەمکی دەستنیشانکردنی ڕەبایەتی ([[سێمیخا]] - semikha) لە گۆڕان و ناجێگیریدا بوو، و هیچ ڕێککەوتنێکی یەکگرتوو لەسەر مەرج و ڕێوڕەسمەکانی سێمیخا لە سەرانسەری جیهانی جوولەکەدا بوونی نەبوو.<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> نازناوی "[[تانائیت]]" (Tanna'it) و ڕۆڵی ئەو وەک سەرۆکی یەشێڤایەک یان وەک زانای خاحامی و یەشیڤا، هاوتای ڕابیبوون (واتە حاخامی بوون) نییە، و لەبەر ئەوەش ئەو وەک نموونەیەکی دەگمەن و زۆر جیاوازی مامۆستایەکی ئاینیی مێینەی ئۆرسۆدۆکس سەیر دەکرێت نەک وەک ڕەبایەک بەواتای وشە، یان وەک کەسایەتییەکی خاوەن دەسەڵاتی فەتوادانی ئاینی وەک "[[پۆسێک]]" (posek) یان "[[دایان]]" (dayan).<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==شیعر== سەرباری لێکۆڵینەوە ئاینییەکانی، ئاسینات وەک شاعیریش ناسرابوو و دەوترێت شیعرێکی ئاینیی جوولەکە ([[پیوت]])ی بە زمانی [[عیبری]] بە ناوی "گاعوگوا لزیۆن"، واتە ([[حەسرەت و تامەزرۆیی بۆ زایۆن]]) نووسیوە.<ref>"Longing for Zion, dreaming of Kurdistan". +972 Magazine. 2013-11-10. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==ئەفسانەکان== چەندین چیرۆک و ئەفسانە دەربارەی بارزانی و ئەو پەرجووانەی (موعجیزانەی) کە ئەنجامی داون بوونیان هەیە، لەوانەش ئەو چیرۆکەی لە ژێر ناونیشانی "مێگەلێک فریشتە"دا وەسف کراوە. لە فۆلکلۆری ناوخۆییدا، ڕەگەزەکەی (واتە ڕەگەزی مێینەی ئاسینات) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت (گەرچی لە ژیانی ڕاستەقینەی خۆیدا، وا دەردەکەوێت کە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووبێتەوە بەهۆی سەردەمەکەوە بەڵام کەمتر لەوەی لە فۆلکۆردا باسکراوە، هەرچەندە دڵنیا نەکراوەتەوە لە ڕوودان یان ڕوونەدانی ڕووداوەکانی فۆلکلۆر). <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> زۆربەی ئەو چیرۆکانەی کە ئاماژە بە هێزە سەرووسروشتییەکانی ئەو دەکەن، لە نێو "[[سێگولۆت]]"دا، کە واتە ([[نووشتەی پاراستن]]، [[جادوو]]، یان [[ڕێوڕەسمە فۆلکلۆرییەکان]]) دۆزراونەتەوە؛ لەوانەش توانای ئەو لە سنووردارکردنی منداڵبوونی خۆی بۆ تەنها دوو منداڵ تاوەکو بتوانێت خۆی بۆ خوێندنەکەی تەرخان بکات، و توانای ئەو باسکراوە لە دوورخستنەوەی سەرپێچیکارێک بۆ ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکردنە سەرى، ئەویش لە ڕێگەی بەرز بانگکردنی ناوە پیرۆزەکانی [[ئێلۆهیم]] واتە [[خودا]] لە عیبریییەوە.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> <ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012.</ref> <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> ===مێگەلێک فریشتە=== بەپێی ئەفسانەکە، باوکی زۆرجار لە خەونەکانی بارزانیدا دەردەکەوت و مەترسییەکانی بۆ ئاشکرا دەکرد و پێی دەگوت چۆن لێیان بەدوور بێت. لە یەکێک لەو بۆنانەدا، ئاسینات چووە بۆ ئامێدی و لەوێ جوولەکەکانی ناوچەکەی قایل کردووە کە جەژنی "رۆش خۆدێش" ([[جەژنی مانگی نوێ]]) لە دەرەوە و لە فەزادا بگێڕن، وەک چۆن نەریتی پێشوویان بوو بەرلەوەی لەلایەن غەیرە-جوولەکە نەیارەکانەوە هەڕەشەیان لێ بکرێت خۆیان ئامادە دەکرد.<ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012</ref> کاتێک بەردەوام بوون لە گێڕانی جەژنەکە، دەنگی هاوار بەرزبووەوە و بینییان بڵێسەی ئاگر بۆ ئاسمان هەڵدەکشێ؛ [[کەنشتە]] (پەرستگای جوولەکەکان) لەگەڵ سەرجەم کتێب و دەستنووسە پیرۆزەکانی ناویدا ئاگری تێبەردەرابوو. دوای ئەوەی بارزانی ناوێکی نهێنی چرپاند کە لە باوکییەوە فێری ببوو، خەڵکەکە بینییان مێگەلێک فریشتە بۆ سەر سەقفی کەنیشتەکە نیشتنەوە. فریشتەکان بە باڵەکانیان کێشایان بە بڵێسەی ئاگرەکەدا، تاوەکو دوا تریشقە و پریشکی ئاگرەکەش کوژایەوە. پاشان وەک مێگەلە کۆترێکی سپی بەرەو ئاسمانەکان بەرزبوونەوە و وەنەمان. کاتێکیش دووکەڵەکە ڕەوییەوە، هەمووان بینییان نەک تەنها هیچ کام لە جوولەکەکان زیانیان پێنەگەیشتووە، (چونکە کۆمەڵگەکە لە دەرەوە بوون)، بەڵکو پەرجوویەکی (موعجیزەیەکی) تریش ڕوویدابوو: کەنیشتەکە نەسوتابوو، و هیچ کام لە دەستنووسەکانی تەوراتیش بەر بڵێسەی ئاگرەکە نەکەوتبوون. دوای ئەو پەرجووە، جوولەکەکانی ئامێدی بۆ ماوەیەکی درێژ لەلایەن غەیرە-جوولەکەکانەوە بێزار نەکران. ئەوانیش لەبەر سوپاسگوزاری، ناوی کەنیشتەکەیان بە ناوی ئەوەوە نا(ناوی ئەسینات)، و ئەفسانەکەش بەم وشانە کۆتایی دێت: "و تاوەکو ئەمڕۆش ئەم کەنیشتەیە هەر بە پێوە وەستاوە".<ref>Howard Schwartz; (Illustrated by Monique Passicot) (2000). The Day the Rabbi Disappeared. Jewish Holiday Tales of Magic (PDF). Viking. pp. 9–14. ISBN 978-067088733-0. Archived from the original on 19 February 2014. Retrieved 6 June 2012.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦٧٠]] [[پۆل:کوردە جووەکان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری]] 6i78izlzh946gb949uuen7h7rrqbm2k 1694555 1694552 2026-10-25T16:20:58Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 1694555 wikitext text/x-wiki {{Short description| زانایەکی حاخامی و شاعیرێکی کوردی-یەهوودی}} {{Infobox person | name = ئاسینات بارزانی | image = [[File:This image is a portrait of Asenath Barzani, world's first female rabbi, and a 17th-century Kurdish Jewish scholar and yeshiva head, from Amediya, Iraqi Kurdistan.webp|thumb|وێنەیەک کە لە لایەن هونەرمەند [[لینا ڕێڤێنکۆ]]وە دروست کراوە کە ئاماژە دەدات بە ئاسینات لە سەدەی ١٧ی زایین.]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ١٥٩٠ | birth_place = [[مووسڵ]] | death_date =١٦٧٠ | death_place =[[مووسڵ]]، [[ویلایەتی مووسڵ]]، [[ئیمپراتۆری عوسمانی]] | occupation = زانای [[حاخام]]ی, مامۆستای قوتابخانەی یەهوودیەت [[ڕۆش یەشیڤا]], [[شاعیر]] | years_active = لە نێوان ساڵانی ١٦٣٠ بۆ ١٦٧٠ (هەتا کاتی مردن) | known_for = یەکەم زانای حاخامی ژن کە ناوی تۆمارکرابێت لە نووسینەکانی زانای حاخامان، هەروەها یەکێکە لە ژنانی مێژوویی بە ڕەگەز کورد کە ناویان تۆمار کرابێت. | notable_works = }} '''ئەسینات بارزانی''' (ماوەی ژیان: ١٥٩٠ تاکوو ١٦٧٠ لە [[مووسڵ]]) [[جووه‌ کوردستانییه‌کان|جوویێکی کورد]] بوو کە لە کوردستان ژیابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|سەردێڕ=Who was the first female „rabbi“?|ئیش=Yekta Uzunoglu|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403135354/http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نووسینەکانی ئەسینات، تێگەیشتوویی ناوبراوی لەبارەی [[زمانی عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و [[کابالا]] سەلماندووە. بەپێی هەندێک سەرچاوە، ئەسینات بارزانی یەکەم ژنە زانای حاخامی جوولەکە بووە و ناوبراو لە یەکەم ئەو ژنە کوردانەیە کە لە پەڕەکانی مێژوودا ناویان هاتبێت.<ref>[http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm Kurdish Asenath Barzani, the first Jewish woman in history to become a Rabbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160824204123/http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm |date=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ }}, ekurd.net; accessed 25 December 2016.</ref> == دەربارە == ===دەربارەی لە دایکبوونی ئەسینات و خێزانەکەی=== ئەسینات لە ساڵی ١٥٩٠ لە خێزانی بارزانی لەدایکبووە، کە خێزانێکی جوولەکەی بەناوبانگ بوون لە باکووری کوردستانەوە بنچینەیان وەردەگرت.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> زۆر دەبارەی دایکی ئەسینات نازانرێت، بەڵام باپیری (لە لقی باوکییەوە)، [[ناتانیال هێلێڤی]]، ڕابای ([[حاخام]]) و ڕێبەری کۆمەڵگەی جوولەکەکان بوو لە [[مووسڵ]]، و لە ناو کۆمەڵگەی جوولەکەی ناوخۆیی و دەوروبەریدا وەک پیاوێکی پیرۆز سەیر دەکرا. بەهۆی ڕێزگرتن لە تەعلیمات و وانەکانی، بە ئادۆنی (بە عیبری، واتە: 'گەورەم') بانگ دەکرا.<ref>בן-יעקב, אברהם (1961). קהילות יהודי כורדיסטאן [Kurdistan Jewish Communities] (in Hebrew). Jerusalem: Kiryat Sefer.</ref> کوڕەکەی ئەو کە دەکاتە باوکی ئەسینات بە ناوی [[ساموێل بارزانی]]، ڕابای و [[عیرفان|سۆفیگەر]] (مۆسیقا و [[عیرفانی جوولەکە]]) بوو، و نیگەران بوو لە دۆخی تەورات لە نێوان جوولەکەکانی کوردستان و نەبوونی ڕێبەرانی ڕۆحی و [[بڕیاردەرانی هەلاخی]] ([[یاسای جوولەکە]]). ئەو چەندین [[یەشیڤا]]ی (قوتابخانەی ئاینی) لە [[بارزان]]، [[ئاکرێ]]، [[ئامێدی]] و مووسڵ دامەزراند بۆ پێگەیاندنی قوتابییانی دانا کە بتوانن وەک ڕابای، [[حەزان]] (بانگبێژ/پێشنوێژ)، و [[شوخێت]] (سەربڕی حەڵاڵی جوولەکە) خزمەتی خەڵک بکەن. پەروەردەکردنی ئەم قوتابییانە لە ڕێگەی بەخشینی [[خێرخوازانی جوولەکە]]وە پاڵپشتی دەکرا.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000</ref> <ref>בניהו, מאיר (1965). רבי שמואל ברזאני: ראש גולת כורדיסתאן (in Hebrew). הוצאת מכון בן־צבי. p. 9.</ref> <ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> === دەربارەی ژیانی ئاسینات=== لەو سەردەمەدا ئەمەش واتە [[سەدەکانی ناوەڕاستی زایین]]، لەبەر ئەوەی ساموێل چەند کچی هەبوو و هیچ کوڕێکی نەبوو، تەورات و تەلموودی بە ئەسیناتی کچی گوتەوە و فێرکرد، کە هەم منداڵی گەورە و هەم کچی گەورەشیان بوو، بۆ ئەوەی وەک جێگرەوەی خۆی لە نێوان زانایاندا ئامادەی بکات.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بەپێی گوتەی خودی ئەسینات، ئەو هیچ پیشە، بازرگانی، یان کارێکی تر فێر نەبووە، چونکە تەواوی کاتی خۆی بۆ خوێندنی تەورات تەرخان کردووە. ئەو شێوازی پەروەردەبوونی خۆی بەم شێوەیە وەسف دەکات: ''«من قەت لە دەرگای ماڵەکەم نەچوومە دەرەوە و نەچوومە ناو کۆڵان؛ وەک شازادەیەکی ئیسرائیل بووم...هەر بە منداڵیش لەسەر کۆشی زانایان گەورە بووم و هەروەها وابەستەی باوکی ڕەحمەتیم بووم. قەت هیچ کارێکم فێر نەکرا جگە لە خوێندنی پیرۆز.»''<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بارزانی لەو سەردەمەدا، شووی بە ئامۆزای خۆی، [[یاعقوب میزراخی]] کرد، کە بەڵێنی بە باوکی دابوو کە ئەسینات هیچ کارێکی ناوماڵ نەکات و بتوانێت کاتەکانی وەک زانایەکی تەورات بەسەر ببات.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> ئەسینات دەڵێت: ''«وە ئەو [باوکم] سوێندی بە مێردەکەم دا کە نەهێڵێت من هیچ کارێکی ماڵ بکەم، ئەویش هەر وەک ئەوەی فەرمانی پێکرابوو کردی. لە سەرەتاوە، ڕابای [میزراخی] خەریکی خوێندنی خۆی بوو و کاتی نەبوو وانە بە قوتابییەکان بڵێتەوە؛ بەڵام من لە جیاتی ئەو وانەم پێ دەگوتن و هاوکار و یارمەتیدەری بووم... [دەپاڕاینەوە بۆ یارمەتی دارایی] لە پێناو باوکم... و ڕابایەکان... بۆ ئەوەی تەورات و ناوی ئەوان لەم کۆمەڵگایانەدا لەناو نەچێت؛ چونکە من وەک مامۆستای تەورات دەمێنمەوە...»''<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> [[ڕەچەڵەکناسی|ڕەچەڵەکناس]]ی جوولەکەی-[[ئەڵمانی]]، [[ئێریش براوەر]]، کە نامەکەی بارزانی (بەبێ هێنانی ناوی) لە توێژینەوەکەیدا لەسەر جوولەکەکانی عێراق لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بڵاوکردەوە، ئێریش کە کارئگەری زۆری سەردەمەکەی خۆی لەسەربوو، قەناعەتی نەبوو کە ئەو واتە (ئەسینات) توانیبێتی بە تەنیا نووسینێکی لەو شێوەیە دابڕێژێت.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> دوای کۆچی دوایی باوکی بارزانی، مێردەکەی بوو بە سەرۆکی یەشیڤا (سەرۆکی قوتابخانەی ئاینی) لە مووسڵ. ئەو ئەوەندە نوقمی خوێندنەکەی خۆی ببوو کە ئەسینات وانەی بە قوتابییەکانی یەشیڤا دەگوتەوە و مەشق و ڕاهێنانی ڕابایەتی پێدەبەخشین و ئەمەش واتە ئەسینات ڕۆش یەشیڤا (مامۆستای یەشیڤاکە) بوو.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> دوای کۆچی دوایی یاعقوب، سەرکردایەتی یەشیڤاکە گوازرایەوە بۆ ئەو (واتە ئەسینات)، و لە کۆتاییدا وەک مامۆستای سەرەکی تەورات ناسرا (واتە بووە سەرۆکی یەشیڤا).<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> لەبەر ئەوەی نە باوکی و نە مێردەکەی لە کۆکردنەوەی کۆمەک و پارەدا سەرکەوتوو نەبوون، یەشیڤاکە هەمیشە لە قەیرانی داراییدا بوو، و بارزانی نامەی بۆ داواکردنی هاوکاری دارایی دەنووسی کە تێیدا دۆخی سەختی خۆی و منداڵەکانی وەسف دەکرد. ماڵ و کەلوپەلەکانی دەستیان بەسەردا گیرا، بەڵام پێی وابوو وەک ئافرەتێک لەو سەردەمەدا، گونجاو نییە بۆ ئەو گەشت بکات بۆ گەڕان بەدوای پاڵپشتی داراییدا یان هێندە داوای یارمەتی بکات.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> [[File:The grave of Asenath Barzani in Amedi, Kurdistan Region of Iraq.png|thumb|گۆڕەکەی ئاسینات بارزانی، لە ئامیدی، هەرێمی کوردستان.]] سەرباری کێشە داراییەکان، سەرکردایەتی بارزانی بۆ یەشیڤاکە سەرکەوتوو بوو. قوتابخانەکە بەردەوام بوو لە پێگەیاندنی زانای جیددی، لەوانەش کوڕەکەی خۆی کە ناردی بۆ [[بەغدا]]ی ئەو سەردەمە و لەوێ درێژەی بە خانەوادەی زانایانی ڕابای دا. ئەو کەمە نووسینانەی کە لێی ماونەتەوە، زاڵبوونی تەواوی ئەو بەسەر زمانی [[عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و هەروەها [[کابالا]]دا نیشان دەدەن، و نامەکانی نەک هەر زانست و زانیاری، بەڵکو کارامەیی لە [[پەخشان]]ی شاعیرانەشدا دەردەخەن. دوای کۆچی دوایی، زۆرێک لە جوولەکەکان سەردانی گۆڕەکەیان دەکرد لە [[ئامێدی]] لە [[هەرێمی کوردستان]] لە سەرێی (باکوری) [[مێزۆپۆتامیا]] (خاکی نێوان دوو ڕووباران)ە، کە باوکیشی لەوێ نێژراوە.<ref>Berenbaum, Michael; Skolnik, Fred, eds. (2007). "Barazani, Samuel ben Nethanel Ha-Levi". Encyclopaedia Judaica. Vol. 3 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA. pp. 138–139. ISBN 978-0-02-866097-4</ref> <ref>"Asenath Barzani profile". Kurdistan's Women. 9 April 2008. Retrieved 6 June 2012.</ref> ==نازناو و پایەی ئاسینات لەو سەردەەمەدا== لەو سەردەمەی کە بارزانی تێیدا دەژیا، چەمکی دەستنیشانکردنی ڕەبایەتی ([[سێمیخا]] - semikha) لە گۆڕان و ناجێگیریدا بوو، و هیچ ڕێککەوتنێکی یەکگرتوو لەسەر مەرج و ڕێوڕەسمەکانی سێمیخا لە سەرانسەری جیهانی جوولەکەدا بوونی نەبوو.<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> نازناوی "[[تانائیت]]" (Tanna'it) و ڕۆڵی ئەو وەک سەرۆکی یەشێڤایەک یان وەک زانای خاحامی و یەشیڤا، هاوتای ڕابیبوون (واتە حاخامی بوون) نییە، و لەبەر ئەوەش ئەو وەک نموونەیەکی دەگمەن و زۆر جیاوازی مامۆستایەکی ئاینیی مێینەی ئۆرسۆدۆکس سەیر دەکرێت نەک وەک ڕەبایەک بەواتای وشە، یان وەک کەسایەتییەکی خاوەن دەسەڵاتی فەتوادانی ئاینی وەک "[[پۆسێک]]" (posek) یان "[[دایان]]" (dayan).<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==شیعر== سەرباری لێکۆڵینەوە ئاینییەکانی، ئاسینات وەک شاعیریش ناسرابوو و دەوترێت شیعرێکی ئاینیی جوولەکە ([[پیوت]])ی بە زمانی [[عیبری]] بە ناوی "گاعوگوا لزیۆن"، واتە ([[حەسرەت و تامەزرۆیی بۆ زایۆن]]) نووسیوە.<ref>"Longing for Zion, dreaming of Kurdistan". +972 Magazine. 2013-11-10. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==ئەفسانەکان== چەندین چیرۆک و ئەفسانە دەربارەی بارزانی و ئەو پەرجووانەی (موعجیزانەی) کە ئەنجامی داون بوونیان هەیە، لەوانەش ئەو چیرۆکەی لە ژێر ناونیشانی "مێگەلێک فریشتە"دا وەسف کراوە. لە فۆلکلۆری ناوخۆییدا، ڕەگەزەکەی (واتە ڕەگەزی مێینەی ئاسینات) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت (گەرچی لە ژیانی ڕاستەقینەی خۆیدا، وا دەردەکەوێت کە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووبێتەوە بەهۆی سەردەمەکەوە بەڵام کەمتر لەوەی لە فۆلکۆردا باسکراوە، هەرچەندە دڵنیا نەکراوەتەوە لە ڕوودان یان ڕوونەدانی ڕووداوەکانی فۆلکلۆر). <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> زۆربەی ئەو چیرۆکانەی کە ئاماژە بە هێزە سەرووسروشتییەکانی ئەو دەکەن، لە نێو "[[سێگولۆت]]"دا، کە واتە ([[نووشتەی پاراستن]]، [[جادوو]]، یان [[ڕێوڕەسمە فۆلکلۆرییەکان]]) دۆزراونەتەوە؛ لەوانەش توانای ئەو لە سنووردارکردنی منداڵبوونی خۆی بۆ تەنها دوو منداڵ تاوەکو بتوانێت خۆی بۆ خوێندنەکەی تەرخان بکات، و توانای ئەو باسکراوە لە دوورخستنەوەی سەرپێچیکارێک بۆ ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکردنە سەرى، ئەویش لە ڕێگەی بەرز بانگکردنی ناوە پیرۆزەکانی [[ئێلۆهیم]] واتە [[خودا]] لە عیبریییەوە.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> <ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012.</ref> <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> ===مێگەلێک فریشتە=== بەپێی ئەفسانەکە، باوکی زۆرجار لە خەونەکانی بارزانیدا دەردەکەوت و مەترسییەکانی بۆ ئاشکرا دەکرد و پێی دەگوت چۆن لێیان بەدوور بێت. لە یەکێک لەو بۆنانەدا، ئاسینات چووە بۆ ئامێدی و لەوێ جوولەکەکانی ناوچەکەی قایل کردووە کە جەژنی "رۆش خۆدێش" ([[جەژنی مانگی نوێ]]) لە دەرەوە و لە فەزادا بگێڕن، وەک چۆن نەریتی پێشوویان بوو بەرلەوەی لەلایەن غەیرە-جوولەکە نەیارەکانەوە هەڕەشەیان لێ بکرێت خۆیان ئامادە دەکرد.<ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012</ref> کاتێک بەردەوام بوون لە گێڕانی جەژنەکە، دەنگی هاوار بەرزبووەوە و بینییان بڵێسەی ئاگر بۆ ئاسمان هەڵدەکشێ؛ [[کەنشتە]] (پەرستگای جوولەکەکان) لەگەڵ سەرجەم کتێب و دەستنووسە پیرۆزەکانی ناویدا ئاگری تێبەردەرابوو. دوای ئەوەی بارزانی ناوێکی نهێنی چرپاند کە لە باوکییەوە فێری ببوو، خەڵکەکە بینییان مێگەلێک فریشتە بۆ سەر سەقفی کەنیشتەکە نیشتنەوە. فریشتەکان بە باڵەکانیان کێشایان بە بڵێسەی ئاگرەکەدا، تاوەکو دوا تریشقە و پریشکی ئاگرەکەش کوژایەوە. پاشان وەک مێگەلە کۆترێکی سپی بەرەو ئاسمانەکان بەرزبوونەوە و وەنەمان. کاتێکیش دووکەڵەکە ڕەوییەوە، هەمووان بینییان نەک تەنها هیچ کام لە جوولەکەکان زیانیان پێنەگەیشتووە، (چونکە کۆمەڵگەکە لە دەرەوە بوون)، بەڵکو پەرجوویەکی (موعجیزەیەکی) تریش ڕوویدابوو: کەنیشتەکە نەسوتابوو، و هیچ کام لە دەستنووسەکانی تەوراتیش بەر بڵێسەی ئاگرەکە نەکەوتبوون. دوای ئەو پەرجووە، جوولەکەکانی ئامێدی بۆ ماوەیەکی درێژ لەلایەن غەیرە-جوولەکەکانەوە بێزار نەکران. ئەوانیش لەبەر سوپاسگوزاری، ناوی کەنیشتەکەیان بە ناوی ئەوەوە نا(ناوی ئەسینات)، و ئەفسانەکەش بەم وشانە کۆتایی دێت: "و تاوەکو ئەمڕۆش ئەم کەنیشتەیە هەر بە پێوە وەستاوە".<ref>Howard Schwartz; (Illustrated by Monique Passicot) (2000). The Day the Rabbi Disappeared. Jewish Holiday Tales of Magic (PDF). Viking. pp. 9–14. ISBN 978-067088733-0. Archived from the original on 19 February 2014. Retrieved 6 June 2012.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦٧٠]] [[پۆل:کوردە جووەکان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری]] 300zof8monvbj93sncapqbn9ousdigb 1694558 1694555 2026-10-25T16:32:55Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک زیاترە) 1694558 wikitext text/x-wiki {{Short description| زانایەکی حاخامی و شاعیرێکی کوردی-یەهوودی}} {{Infobox person | name = ئاسینات بارزانی | image = [[File:This image is a portrait of Asenath Barzani, world's first female rabbi, and a 17th-century Kurdish Jewish scholar and yeshiva head, from Amediya, Iraqi Kurdistan.webp|thumb|وێنەیەک کە لە لایەن هونەرمەند [[لینا ڕێڤێنکۆ]]وە دروست کراوە کە ئاماژە دەدات بە ئاسینات لە سەدەی ١٧ی زایین.]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ١٥٩٠ | birth_place = [[مووسڵ]] | death_date =١٦٧٠ | death_place =[[مووسڵ]]، [[ویلایەتی مووسڵ]]، [[ئیمپراتۆری عوسمانی]] | occupation = زانای [[حاخام]]ی, مامۆستای قوتابخانەی یەهوودیەت [[ڕۆش یەشیڤا]], [[شاعیر]] | years_active = لە نێوان ساڵانی ١٦٣٠ بۆ ١٦٧٠ (هەتا کاتی مردن) | known_for = یەکەم زانای حاخامی ژن کە ناوی تۆمارکرابێت لە نووسینەکانی زانای حاخامان، هەروەها یەکێکە لە ژنانی مێژوویی بە ڕەگەز کورد کە ناویان تۆمار کرابێت. | notable_works = }} '''ئەسینات بارزانی''' (ماوەی ژیان: ١٥٩٠ تاکوو ١٦٧٠ لە [[مووسڵ]]) [[جووه‌ کوردستانییه‌کان|جوویێکی کورد]] بوو کە لە کوردستان ژیابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|سەردێڕ=Who was the first female „rabbi“?|ئیش=Yekta Uzunoglu|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403135354/http://yektauzunoglu.com/en/2018/02/12/who-was-the-first-female-rabbi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نووسینەکانی ئەسینات، تێگەیشتوویی ناوبراوی لەبارەی [[زمانی عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و [[کابالا]] سەلماندووە. بەپێی هەندێک سەرچاوە، ئەسینات بارزانی یەکەم ژنە زانای حاخامی جوولەکە بووە و ناوبراو لە یەکەم ئەو ژنە کوردانەیە کە لە پەڕەکانی مێژوودا ناویان هاتبێت.<ref>[http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm Kurdish Asenath Barzani, the first Jewish woman in history to become a Rabbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160824204123/http://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/9/state4196.htm |date=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ }}, ekurd.net; accessed 25 December 2016.</ref> == دەربارە == ===دەربارەی لە دایکبوونی ئەسینات و خێزانەکەی=== ئەسینات لە ساڵی ١٥٩٠ لە خێزانی بارزانی لەدایکبووە، کە خێزانێکی جوولەکەی بەناوبانگ بوون لە باکووری کوردستانەوە بنچینەیان وەردەگرت.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> زۆر دەبارەی دایکی ئەسینات نازانرێت، بەڵام باپیری (لە لقی باوکییەوە)، [[ناتانیال هێلێڤی]]، ڕابای ([[حاخام]]) و ڕێبەری کۆمەڵگەی جوولەکەکان بوو لە [[مووسڵ]]، و لە ناو کۆمەڵگەی جوولەکەی ناوخۆیی و دەوروبەریدا وەک پیاوێکی پیرۆز سەیر دەکرا. بەهۆی ڕێزگرتن لە تەعلیمات و وانەکانی، بە ئادۆنی (بە عیبری، واتە: 'گەورەم') بانگ دەکرا.<ref>בן-יעקב, אברהם (1961). קהילות יהודי כורדיסטאן [Kurdistan Jewish Communities] (in Hebrew). Jerusalem: Kiryat Sefer.</ref> کوڕەکەی ئەو کە دەکاتە باوکی ئەسینات بە ناوی [[ساموێل بارزانی]]، ڕابای و [[عیرفان|سۆفیگەر]] (مۆسیقا و [[عیرفانی جوولەکە]]) بوو، و نیگەران بوو لە دۆخی تەورات لە نێوان جوولەکەکانی کوردستان و نەبوونی ڕێبەرانی ڕۆحی و [[بڕیاردەرانی هەلاخی]] ([[یاسای جوولەکە]]). ئەو چەندین [[یەشیڤا]]ی (قوتابخانەی ئاینی) لە [[بارزان]]، [[ئاکرێ]]، [[ئامێدی]] و مووسڵ دامەزراند بۆ پێگەیاندنی قوتابییانی دانا کە بتوانن وەک ڕابای، [[حەزان]] (بانگبێژ/پێشنوێژ)، و [[شوخێت]] (سەربڕی حەڵاڵی جوولەکە) خزمەتی خەڵک بکەن. پەروەردەکردنی ئەم قوتابییانە لە ڕێگەی بەخشینی [[خێرخوازانی جوولەکە]]وە پاڵپشتی دەکرا.<ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000</ref> <ref>בניהו, מאיר (1965). רבי שמואל ברזאני: ראש גולת כורדיסתאן (in Hebrew). הוצאת מכון בן־צבי. p. 9.</ref> <ref>"חרצניה אטנה ראש הישיבה בכורדיסתאר אורי מלמד" (PDF). פעמים (in Hebrew): 163. 2000.</ref> === دەربارەی ژیانی ئاسینات=== لەو سەردەمەدا ئەمەش واتە [[سەدەکانی ناوەڕاستی زایین]]، لەبەر ئەوەی ساموێل چەند کچی هەبوو و هیچ کوڕێکی نەبوو، تەورات و تەلموودی بە ئەسیناتی کچی گوتەوە و فێرکرد، کە هەم منداڵی گەورە و هەم کچی گەورەشیان بوو، بۆ ئەوەی وەک جێگرەوەی خۆی لە نێوان زانایاندا ئامادەی بکات.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بەپێی گوتەی خودی ئەسینات، ئەو هیچ پیشە، بازرگانی، یان کارێکی تر فێر نەبووە، چونکە تەواوی کاتی خۆی بۆ خوێندنی تەورات تەرخان کردووە. ئەو شێوازی پەروەردەبوونی خۆی بەم شێوەیە وەسف دەکات: ''«من قەت لە دەرگای ماڵەکەم نەچوومە دەرەوە و نەچوومە ناو کۆڵان؛ وەک شازادەیەکی ئیسرائیل بووم...هەر بە منداڵیش لەسەر کۆشی زانایان گەورە بووم و هەروەها وابەستەی باوکی ڕەحمەتیم بووم. قەت هیچ کارێکم فێر نەکرا جگە لە خوێندنی پیرۆز.»''<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012. quoting from Mann, Jacob (1972). Texts and Studies in Jewish History and Literature. Vol. I. New York. p. 511.</ref> بارزانی لەو سەردەمەدا، شووی بە ئامۆزای خۆی، [[یاعقوب میزراخی]] کرد، کە بەڵێنی بە باوکی دابوو کە ئەسینات هیچ کارێکی ناوماڵ نەکات و بتوانێت کاتەکانی وەک زانایەکی تەورات بەسەر ببات.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> ئەسینات دەڵێت: ''«وە ئەو [باوکم] سوێندی بە مێردەکەم دا کە نەهێڵێت من هیچ کارێکی ماڵ بکەم، ئەویش هەر وەک ئەوەی فەرمانی پێکرابوو کردی. لە سەرەتاوە، ڕابای [میزراخی] خەریکی خوێندنی خۆی بوو و کاتی نەبوو وانە بە قوتابییەکان بڵێتەوە؛ بەڵام من لە جیاتی ئەو وانەم پێ دەگوتن و هاوکار و یارمەتیدەری بووم... [دەپاڕاینەوە بۆ یارمەتی دارایی] لە پێناو باوکم... و ڕابایەکان... بۆ ئەوەی تەورات و ناوی ئەوان لەم کۆمەڵگایانەدا لەناو نەچێت؛ چونکە من وەک مامۆستای تەورات دەمێنمەوە...»''<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> [[ڕەچەڵەکناسی|ڕەچەڵەکناس]]ی جوولەکەی-[[ئەڵمانی]]، [[ئێریش براوەر]]، کە نامەکەی بارزانی (بەبێ هێنانی ناوی) لە توێژینەوەکەیدا لەسەر جوولەکەکانی عێراق لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بڵاوکردەوە، ئێریش کە کارئگەری زۆری سەردەمەکەی خۆی لەسەربوو، قەناعەتی نەبوو کە ئەو واتە (ئەسینات) توانیبێتی بە تەنیا نووسینێکی لەو شێوەیە دابڕێژێت.<ref>Brauer, Erich (1993). The Jews of Kurdistan. Wayne State University Press. pp. 176–7. ISBN 978-0-8143-2392-2.</ref> دوای کۆچی دوایی باوکی بارزانی، مێردەکەی بوو بە سەرۆکی یەشیڤا (سەرۆکی قوتابخانەی ئاینی) لە مووسڵ. ئەو ئەوەندە نوقمی خوێندنەکەی خۆی ببوو کە ئەسینات وانەی بە قوتابییەکانی یەشیڤا دەگوتەوە و مەشق و ڕاهێنانی ڕابایەتی پێدەبەخشین و ئەمەش واتە ئەسینات ڕۆش یەشیڤا (مامۆستای یەشیڤاکە) بوو.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> دوای کۆچی دوایی یاعقوب، سەرکردایەتی یەشیڤاکە گوازرایەوە بۆ ئەو (واتە ئەسینات)، و لە کۆتاییدا وەک مامۆستای سەرەکی تەورات ناسرا (واتە بووە سەرۆکی یەشیڤا).<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> لەبەر ئەوەی نە باوکی و نە مێردەکەی لە کۆکردنەوەی کۆمەک و پارەدا سەرکەوتوو نەبوون، یەشیڤاکە هەمیشە لە قەیرانی داراییدا بوو، و بارزانی نامەی بۆ داواکردنی هاوکاری دارایی دەنووسی کە تێیدا دۆخی سەختی خۆی و منداڵەکانی وەسف دەکرد. ماڵ و کەلوپەلەکانی دەستیان بەسەردا گیرا، بەڵام پێی وابوو وەک ئافرەتێک لەو سەردەمەدا، گونجاو نییە بۆ ئەو گەشت بکات بۆ گەڕان بەدوای پاڵپشتی داراییدا یان هێندە داوای یارمەتی بکات.<ref>Melammed, Renée Levine (February 27, 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women's Archive. The Shalvi/Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Retrieved July 16, 2026.</ref> [[File:The grave of Asenath Barzani in Amedi, Kurdistan Region of Iraq.png|thumb|گۆڕەکەی ئاسینات بارزانی، لە ئامیدی، هەرێمی کوردستان.]] سەرباری کێشە داراییەکان، سەرکردایەتی بارزانی بۆ یەشیڤاکە سەرکەوتوو بوو. قوتابخانەکە بەردەوام بوو لە پێگەیاندنی زانای جیددی، لەوانەش کوڕەکەی خۆی کە ناردی بۆ [[بەغدا]]ی ئەو سەردەمە و لەوێ درێژەی بە خانەوادەی زانایانی ڕابای دا. ئەو کەمە نووسینانەی کە لێی ماونەتەوە، زاڵبوونی تەواوی ئەو بەسەر زمانی [[عیبری]]، [[تەورات]]، [[تەلموود]]، [[میدراش]] و هەروەها [[کابالا]]دا نیشان دەدەن، و نامەکانی نەک هەر زانست و زانیاری، بەڵکو کارامەیی لە [[پەخشان]]ی شاعیرانەشدا دەردەخەن. دوای کۆچی دوایی، زۆرێک لە جوولەکەکان سەردانی گۆڕەکەیان دەکرد لە [[ئامێدی]] لە [[هەرێمی کوردستان]] لە سەرێی (باکوری) [[مێزۆپۆتامیا]] (خاکی نێوان دوو ڕووباران)ە، کە باوکیشی لەوێ نێژراوە.<ref>Berenbaum, Michael; Skolnik, Fred, eds. (2007). "Barazani, Samuel ben Nethanel Ha-Levi". Encyclopaedia Judaica. Vol. 3 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA. pp. 138–139. ISBN 978-0-02-866097-4</ref> <ref>"Asenath Barzani profile". Kurdistan's Women. 9 April 2008. Retrieved 6 June 2012.</ref> ==نازناو و پایەی ئاسینات لەو سەردەەمەدا== لەو سەردەمەی کە بارزانی تێیدا دەژیا، چەمکی دەستنیشانکردنی ڕەبایەتی ([[سێمیخا]] - semikha) لە گۆڕان و ناجێگیریدا بوو، و هیچ ڕێککەوتنێکی یەکگرتوو لەسەر مەرج و ڕێوڕەسمەکانی سێمیخا لە سەرانسەری جیهانی جوولەکەدا بوونی نەبوو.<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> نازناوی "[[تانائیت]]" (Tanna'it) و ڕۆڵی ئەو وەک سەرۆکی یەشێڤایەک یان وەک زانای خاحامی و یەشیڤا، هاوتای ڕابیبوون (واتە حاخامی بوون) نییە، و لەبەر ئەوەش ئەو وەک نموونەیەکی دەگمەن و زۆر جیاوازی مامۆستایەکی ئاینیی مێینەی ئۆرسۆدۆکس سەیر دەکرێت نەک وەک ڕەبایەک بەواتای وشە، یان وەک کەسایەتییەکی خاوەن دەسەڵاتی فەتوادانی ئاینی وەک "[[پۆسێک]]" (posek) یان "[[دایان]]" (dayan).<ref>"Kurdish Women | Jewish Women's Archive". jwa.org. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==شیعر== سەرباری لێکۆڵینەوە ئاینییەکانی، ئاسینات وەک شاعیریش ناسرابوو و دەوترێت شیعرێکی ئاینیی جوولەکە ([[پیوت]])ی بە زمانی [[عیبری]] بە ناوی "گاعوگوا لزیۆن"، واتە ([[حەسرەت و تامەزرۆیی بۆ زایۆن]]) نووسیوە.<ref>"Longing for Zion, dreaming of Kurdistan". +972 Magazine. 2013-11-10. Retrieved 2019-03-11.</ref> ==ئەفسانەکان== چەندین چیرۆک و ئەفسانە دەربارەی بارزانی و ئەو پەرجووانەی (موعجیزانەی) کە ئەنجامی داون بوونیان هەیە، لەوانەش ئەو چیرۆکەی لە ژێر ناونیشانی "مێگەلێک فریشتە"دا وەسف کراوە. لە فۆلکلۆری ناوخۆییدا، ڕەگەزەکەی (واتە ڕەگەزی مێینەی ئاسینات) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت (گەرچی لە ژیانی ڕاستەقینەی خۆیدا، وا دەردەکەوێت کە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووبێتەوە بەهۆی سەردەمەکەوە بەڵام کەمتر لەوەی لە فۆلکۆردا باسکراوە، هەرچەندە دڵنیا نەکراوەتەوە لە ڕوودان یان ڕوونەدانی ڕووداوەکانی فۆلکلۆر). <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> زۆربەی ئەو چیرۆکانەی کە ئاماژە بە هێزە سەرووسروشتییەکانی ئەو دەکەن، لە نێو "[[سێگولۆت]]"دا، کە واتە ([[نووشتەی پاراستن]]، [[جادوو]]، یان [[ڕێوڕەسمە فۆلکلۆرییەکان]]) دۆزراونەتەوە؛ لەوانەش توانای ئەو لە سنووردارکردنی منداڵبوونی خۆی بۆ تەنها دوو منداڵ تاوەکو بتوانێت خۆی بۆ خوێندنەکەی تەرخان بکات، و توانای ئەو باسکراوە لە دوورخستنەوەی سەرپێچیکارێک بۆ ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکردنە سەرى، ئەویش لە ڕێگەی بەرز بانگکردنی ناوە پیرۆزەکانی [[ئێلۆهیم]] واتە [[خودا]] لە عیبریییەوە.<ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> <ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012.</ref> <ref>Renee Levine Melammed (1 March 2009). "Asnat Barazani". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Retrieved 6 June 2012.</ref> ===مێگەلێک فریشتە=== بەپێی ئەفسانەکە، باوکی زۆرجار لە خەونەکانی بارزانیدا دەردەکەوت و مەترسییەکانی بۆ ئاشکرا دەکرد و پێی دەگوت چۆن لێیان بەدوور بێت. لە یەکێک لەو بۆنانەدا، ئاسینات چووە بۆ ئامێدی و لەوێ جوولەکەکانی ناوچەکەی قایل کردووە کە جەژنی "رۆش خۆدێش" ([[جەژنی مانگی نوێ]]) لە دەرەوە و لە فەزادا بگێڕن، وەک چۆن نەریتی پێشوویان بوو بەرلەوەی لەلایەن غەیرە-جوولەکە نەیارەکانەوە هەڕەشەیان لێ بکرێت خۆیان ئامادە دەکرد.<ref>Laura Quercioli Mincer (2011). "Asenath Barzani e gli angeli del Kurdistan" [Asenath Barzani and the Angels of Kurdistan]. 101 storie ebraiche che non ti hanno mai raccontato [101 Jewish Stories That You've Never Been Told] (in Italian). Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-2995-5. Retrieved June 6, 2012</ref> کاتێک بەردەوام بوون لە گێڕانی جەژنەکە، دەنگی هاوار بەرزبووەوە و بینییان بڵێسەی ئاگر بۆ ئاسمان هەڵدەکشێ؛ [[کەنشتە]] (پەرستگای جوولەکەکان) لەگەڵ سەرجەم کتێب و دەستنووسە پیرۆزەکانی ناویدا ئاگری تێبەردەرابوو. دوای ئەوەی بارزانی ناوێکی نهێنی چرپاند کە لە باوکییەوە فێری ببوو، خەڵکەکە بینییان مێگەلێک فریشتە بۆ سەر سەقفی کەنیشتەکە نیشتنەوە. فریشتەکان بە باڵەکانیان کێشایان بە بڵێسەی ئاگرەکەدا، تاوەکو دوا تریشقە و پریشکی ئاگرەکەش کوژایەوە. پاشان وەک مێگەلە کۆترێکی سپی بەرەو ئاسمانەکان بەرزبوونەوە و وەنەمان. کاتێکیش دووکەڵەکە ڕەوییەوە، هەمووان بینییان نەک تەنها هیچ کام لە جوولەکەکان زیانیان پێنەگەیشتووە، (چونکە کۆمەڵگەکە لە دەرەوە بوون)، بەڵکو پەرجوویەکی (موعجیزەیەکی) تریش ڕوویدابوو: کەنیشتەکە نەسوتابوو، و هیچ کام لە دەستنووسەکانی تەوراتیش بەر بڵێسەی ئاگرەکە نەکەوتبوون. دوای ئەو پەرجووە، جوولەکەکانی ئامێدی بۆ ماوەیەکی درێژ لەلایەن غەیرە-جوولەکەکانەوە بێزار نەکران. ئەوانیش لەبەر سوپاسگوزاری، ناوی کەنیشتەکەیان بە ناوی ئەوەوە نا(ناوی ئەسینات)، و ئەفسانەکەش بەم وشانە کۆتایی دێت: "و تاوەکو ئەمڕۆش ئەم کەنیشتەیە هەر بە پێوە وەستاوە".<ref>Howard Schwartz; (Illustrated by Monique Passicot) (2000). The Day the Rabbi Disappeared. Jewish Holiday Tales of Magic (PDF). Viking. pp. 9–14. ISBN 978-067088733-0. Archived from the original on 19 February 2014. Retrieved 6 June 2012.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|مێژوو}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦٧٠]] [[پۆل:کوردە جووەکان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری]] 611ij195vvg4a8u6xtbxsehftrh853w 0 153883 1694854 1406940 2026-10-26T01:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694854 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ڕەشەبا | image = Resheba posteri film.jpg | caption = پۆستەری فیلم | director = حوسێن حەسەن | producer = مەحەمەد ئاکتاش | writer = [[محەممەد ئاکتەش]]{{ھن}}حوسێن حەسەن | starring = ریکیش شاباز{{ھن}}[[دیمەن زەندی]] | music = مستەفا باپیر | cinematography = توراج ئەسلانی | editing = [[ئیبراھیم سەعیدی]] | distributor = | studio = میتۆس فیلم | released = {{Film date|٢٠١٦|٠٩|٠٩|[[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]]}} | runtime = ٩٢ خولەک | country = {{Plainlist | * {{ئاڵا|کوردستان}} * {{ئاڵا|ئەڵمانیا}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2016/film/reviews/the-dark-wind-review-1201947623/ |ئیش=Variety |نووسەر=Jay Weissberg |سەردێڕ=Film Review: ‘The Dark Wind’ |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref>}} | language = [[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]] | budget =}} '''ڕەشەبا''' فیلمێکی [[زمانی کوردی|کوردی]] - [[زمانی عەرەبی|عەرەبییە]]، لەلایەن دەرھێنەری [[کورد]] حوسێن حەسەن کاری دەرھێنراوە. فیلمەکە بۆیەکەمینجار لە ساڵی ٢٠١٦، لەکاتی بەڕێوەچوونی چوارەمین [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]] نمایشکرا. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، لە ٢١ەمین فیستیڤاڵی فیلمی بوسان لە [[کۆریای باشوور]] نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Judit|دوایین١=Neurink|سەردێڕ=Despite controversial opening film Duhok kicks off major festival|ناونیشان=http://rudaw.net/mobile/english/culture/10092016|وێبگە=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170906034844/http://www.rudaw.net/mobile/english/culture/10092016|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yezidis react angrily to film set during genocide|ناونیشان=http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920164|وێبگە=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911115123/http://www.rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920164|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Dark Wind|ناونیشان=http://duhokiff.com/index.php/feature-films/out-competition/item/899-the-dark-wind|وێبگە=[[Duhok International Film Festival]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170321204230/http://duhokiff.com/index.php/feature-films/out-competition/item/899-the-dark-wind|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Kerr|یەکەم١=Elizabeth|سەردێڕ=The Dark Wind: Film Review - Busan 2016|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/review/dark-wind-review-938079|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170905231519/http://www.hollywoodreporter.com/review/dark-wind-review-938079|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧ لەفیستیڤاڵی میامی نمایشکرا. لەکاتی نمایشکردنی فیلمەکە لە فیستیڤاڵی فیلمی دھۆک، ئامادەبووانی ھۆڵەکە ناڕەزاییان لەناوەڕۆکی فیلمەکە دەربڕی و تووندووتیژی و ئاژاوە لەھۆڵەکە درووستبوو. ناڕەزاییەکە لەسەر چیڕۆکی کچە کارەکتەرێکی فیلمەکەبوو کە لەلایەن چەکدارانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] دەگیرێت، دەفرۆشرێت، [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسی]] دەکرێتە سەر و دواتریش دەکووژرێت لەفیلمەکە.<ref name="rudaw"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Director defends film after 3 protesters arrested at screening in Duhok|ناونیشان=http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920165|وێبگە=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161018223030/http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920165|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦، فیلمەکە لەفیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی دوبەی خەڵاتی باشترین فیلمی خەیاڵی بەدەستدەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2016/film/festivals/dubai-film-festival-wraps-with-isis-drama-the-dark-wind-taking-top-prize-1201942400/|سەردێڕ=Dubai Festival Wraps With ISIS Drama ‘The Dark Wind’ Taking Top Prize|دوایین=Simon|یەکەم=Alissa|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Variety|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|زمان=en-US}}</ref> [[دیمەن زەندی|دیمەن زەندیش]]، کچەئەکتەری فیلمەکە خەڵاتی باشترین کچەئەکتەری لەلایەن دەستەی ڕەخنەگرانی خەڵاتی فیستیڤاڵی فیلمی ئاسیای لۆس ئانجلەس بردەوە. فیلمەکە وەک نوێنەری عێراق بۆ باشترین فیلمی بیانی بەشداریکرد لەخەڵاتەکانی ئۆسکار، بەڵام نەگەیشت بە پێنج پاڵێوراوی کۆتایی.<ref name="Iraq">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraq|ناونیشان=https://yallairaq.com/الاخبار/العاصفة-السوداء-في-بغداد/}}{{بەستەری مردوو|url=https://yallairaq.com/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%A1-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF/ |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref name="IraqWrap">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thewrap.com/square-in-the-fade-oscar-foreign-language-contenders/ |سەردێڕ=‘The Square,’ ‘In the Fade’ Top First Batch of Oscar Foreign Language Contenders |ئیش=The Wrap |یەکەم=Steve |دوایین=Pond |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> == چیڕۆک == فیلمەکە باس لە ژیانی دوو ئەوینداری [[ئێزیدی|ئێزدی]] دەکات لەکاتی ھاتنی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] بۆ [[شنگال]]. == ئەکتەرەکان == * ریکیش شاباز '''بە ڕۆڵی''' رەکۆ * [[دیمەن زەندی]] '''بە ڕۆڵی''' پەرۆ * [[مریەم بووبانی]] '''بە ڕۆڵی''' خەزال (دایکی پەرۆ) * عادل عەبدولرەحمان '''بە ڕۆڵی''' رەسۆ * عەبدولڵا تەرھان '''بە ڕۆڵی''' ھادی (باوکی رەکۆ) * نالین کۆبانی '''بە ڕۆڵی''' دایکی رەکۆ * عیماد باکوری '''بە ڕۆڵی''' ئیلیاس * حەسەن حوسێن حەسەن '''بە ڕۆڵی''' ڕێباز * ھەڵکەت ئیدریس '''بە ڕۆڵی''' نەرەڤ * شێرزاد عەبدولڵا '''بە ڕۆڵی''' دکتۆر * شاھین کیڤۆرک '''بە ڕۆڵی''' شێخ * ھەڵدێر بامێرانی '''بە ڕۆڵی''' یاریدەدەری شێخ * بەفرین ئیمەکتار * مامە چەتۆ '''بە ڕۆڵی''' چەکدارێکی داعش == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی نێردراوەکانی عێراق بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی ئۆسکار]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/title/tt5749748/ ڕەشەبا] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەڵمانیا|کوردستان|عێراق|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە عێراقییەکان]] [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] rjtkihos4t2i7qxwa2wsfhisz2qlf61 1694980 1694854 2026-10-26T09:05:28Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694980 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ڕەشەبا | image = Resheba posteri film.jpg | caption = پۆستەری فیلم | director = حوسێن حەسەن | producer = مەحەمەد ئاکتاش | writer = [[محەممەد ئاکتەش]]{{ھن}}حوسێن حەسەن | starring = ریکیش شاباز{{ھن}}[[دیمەن زەندی]] | music = مستەفا باپیر | cinematography = توراج ئەسلانی | editing = [[ئیبراھیم سەعیدی]] | distributor = | studio = میتۆس فیلم | released = {{Film date|٢٠١٦|٠٩|٠٩|[[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]]}} | runtime = ٩٢ خولەک | country = {{Plainlist | * {{ئاڵا|کوردستان}} * {{ئاڵا|ئەڵمانیا}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2016/film/reviews/the-dark-wind-review-1201947623/ |ئیش=Variety |نووسەر=Jay Weissberg |سەردێڕ=Film Review: ‘The Dark Wind’ |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref>}} | language = [[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]] | budget =}} '''ڕەشەبا''' فیلمێکی [[زمانی کوردی|کوردی]] - [[زمانی عەرەبی|عەرەبییە]]، لەلایەن دەرھێنەری [[کورد]] حوسێن حەسەن کاری دەرھێنراوە. فیلمەکە بۆیەکەمینجار لە ساڵی ٢٠١٦، لەکاتی بەڕێوەچوونی چوارەمین [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]] نمایشکرا. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، لە ٢١ەمین فیستیڤاڵی فیلمی بوسان لە [[کۆریای باشوور]] نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Judit|دوایین١=Neurink|سەردێڕ=Despite controversial opening film Duhok kicks off major festival|ناونیشان=http://rudaw.net/mobile/english/culture/10092016|وێبگە=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170906034844/http://www.rudaw.net/mobile/english/culture/10092016|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yezidis react angrily to film set during genocide|ناونیشان=http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920164|وێبگە=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911115123/http://www.rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920164|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Dark Wind|ناونیشان=http://duhokiff.com/index.php/feature-films/out-competition/item/899-the-dark-wind|وێبگە=[[Duhok International Film Festival]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170321204230/http://duhokiff.com/index.php/feature-films/out-competition/item/899-the-dark-wind|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Kerr|یەکەم١=Elizabeth|سەردێڕ=The Dark Wind: Film Review - Busan 2016|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/review/dark-wind-review-938079|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170905231519/http://www.hollywoodreporter.com/review/dark-wind-review-938079|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧ لەفیستیڤاڵی میامی نمایشکرا. لەکاتی نمایشکردنی فیلمەکە لە فیستیڤاڵی فیلمی دھۆک، ئامادەبووانی ھۆڵەکە ناڕەزاییان لەناوەڕۆکی فیلمەکە دەربڕی و تووندووتیژی و ئاژاوە لەھۆڵەکە درووستبوو. ناڕەزاییەکە لەسەر چیڕۆکی کچە کارەکتەرێکی فیلمەکەبوو کە لەلایەن چەکدارانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] دەگیرێت، دەفرۆشرێت، [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسی]] دەکرێتە سەر و دواتریش دەکووژرێت لەفیلمەکە.<ref name="rudaw"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Director defends film after 3 protesters arrested at screening in Duhok|ناونیشان=http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920165|وێبگە=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161018223030/http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/090920165|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦، فیلمەکە لەفیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی دوبەی خەڵاتی باشترین فیلمی خەیاڵی بەدەستدەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2016/film/festivals/dubai-film-festival-wraps-with-isis-drama-the-dark-wind-taking-top-prize-1201942400/|سەردێڕ=Dubai Festival Wraps With ISIS Drama ‘The Dark Wind’ Taking Top Prize|دوایین=Simon|یەکەم=Alissa|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Variety|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|زمان=en-US}}</ref> [[دیمەن زەندی|دیمەن زەندیش]]، کچەئەکتەری فیلمەکە خەڵاتی باشترین کچەئەکتەری لەلایەن دەستەی ڕەخنەگرانی خەڵاتی فیستیڤاڵی فیلمی ئاسیای لۆس ئانجلەس بردەوە. فیلمەکە وەک نوێنەری عێراق بۆ باشترین فیلمی بیانی بەشداریکرد لەخەڵاتەکانی ئۆسکار، بەڵام نەگەیشت بە پێنج پاڵێوراوی کۆتایی.<ref name="Iraq">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraq|ناونیشان=https://yallairaq.com/الاخبار/العاصفة-السوداء-في-بغداد/}}{{بەستەری مردوو|url=https://yallairaq.com/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%A1-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF/ |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref name="IraqWrap">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thewrap.com/square-in-the-fade-oscar-foreign-language-contenders/ |سەردێڕ=‘The Square,’ ‘In the Fade’ Top First Batch of Oscar Foreign Language Contenders |ئیش=The Wrap |یەکەم=Steve |دوایین=Pond |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> == چیڕۆک == فیلمەکە باس لە ژیانی دوو ئەوینداری [[ئێزیدی|ئێزدی]] دەکات لەکاتی ھاتنی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] بۆ [[شنگال]]. == ئەکتەرەکان == * ریکیش شاباز '''بە ڕۆڵی''' رەکۆ * [[دیمەن زەندی]] '''بە ڕۆڵی''' پەرۆ * [[مریەم بووبانی]] '''بە ڕۆڵی''' خەزال (دایکی پەرۆ) * عادل عەبدولرەحمان '''بە ڕۆڵی''' رەسۆ * عەبدولڵا تەرھان '''بە ڕۆڵی''' ھادی (باوکی رەکۆ) * نالین کۆبانی '''بە ڕۆڵی''' دایکی رەکۆ * عیماد باکوری '''بە ڕۆڵی''' ئیلیاس * حەسەن حوسێن حەسەن '''بە ڕۆڵی''' ڕێباز * ھەڵکەت ئیدریس '''بە ڕۆڵی''' نەرەڤ * شێرزاد عەبدولڵا '''بە ڕۆڵی''' دکتۆر * شاھین کیڤۆرک '''بە ڕۆڵی''' شێخ * ھەڵدێر بامێرانی '''بە ڕۆڵی''' یاریدەدەری شێخ * بەفرین ئیمەکتار * مامە چەتۆ '''بە ڕۆڵی''' چەکدارێکی داعش == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی نێردراوەکانی عێراق بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی ئۆسکار]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/title/tt5749748/ ڕەشەبا] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەڵمانیا|کوردستان|عێراق|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە عێراقییەکان]] [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٦]] 2hlqb0ykg2g1tgn11vgl28pmheqokt9 10 154370 1694681 706362 2026-10-25T19:56:38Z DreamHourFlight 39788 زیادکردنی هەندێک وەرگێڕان 1694681 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = {{#if:{{{nongregorian|}}}||vevent}} | subheader = {{#if:{{{partof|{{{بەشێک لە|}}}}}}|بەشێک لە {{{partof|{{{بەشێک لە|}}}}}}}} | child = {{{child|no}}} | titleclass = summary | title = {{ifempty | {{{event|}}} | {{{title|}}} | {{{name|}}} | {{{Event_Name|}}} | {{{ناو|}}} | {{{ناونیشان|}}} | {{PAGENAMEBASE}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|{{{وێنە|}}}}}}|{{{image|{{{وێنە|}}}}}}|{{{image_name|{{{Image_Name|}}}}}}}}|size={{{image_size|{{{Imagesize|{{{قەبارەی وێنە|}}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1.1}}}|thumbtime={{{thumbtime|{{{Thumb_Time|}}}}}}|alt={{{alt|{{{image_alt|{{{Image_Alt|}}}}}}}}}}} | caption = {{{caption|{{{Image_Caption|{{{ژێرنووس|}}}}}}}}} | imagestyle = {{#if:{{{caption|{{{Image_Caption|{{{ژێرنووس|}}}}}}}}}|border-bottom:#aaa solid 1px}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|{{{نەخشە|}}}}}} |size={{{map_size|{{{قەبارەی نەخشە|}}}}}} |sizedefault=250px |alt={{{map_alt|}}}}} | caption2 = {{{map_caption|{{{ژێرنووسی نەخشە|}}}}}} | datastyle = text-align: right; | headerstyle = background-color: lavender; | label1 = ناوی خۆماڵی | data1 = {{#if:{{{native_name|{{{ناوی خۆماڵی|}}}}}}|<span {{#if:{{{native_name_lang|{{{زمانی ناوی خۆماڵی|}}}}}}|lang="{{{native_name_lang|{{{زمانی ناوی خۆماڵی}}}}}}"}}> {{{native_name|{{{ناوی خۆماڵی}}}}}}</span>}} | label2 = ناوی ئینگلیزی | data2 = {{{English_name|{{{english_name|{{{ناوی ئینگلیزی|}}}}}}}}} | label3 = ڕێکەوت | data3 = {{{date|{{{Date|{{{ڕێکەوت|}}}}}}}}} | label4 = کات | data4 = {{{time|{{{کات|}}}}}} | label5 = خایاندن | data5 = {{{duration|{{{خایاندن|}}}}}} | label6 = شوێن | data6 = {{{venue|{{{شوێن|}}}}}} | label7 = ناوچە | class7 = location | data7 = {{{location|{{{Location|{{{place|{{{ناوچە|}}}}}}}}}}}} | label8 = [[پۆتانە جوگرافییەکان|پۆتانەکان]] | data8 = {{{coordinates|{{{پۆتانەکان|{{{ئاراستەکان|}}}}}}}}} | label9 = ناسراوە بە | data9 = {{ifempty| {{{also known as|}}} | {{{also_known_as|}}} | {{{AKA|}}} | {{{aka|}}} | {{{ناسراوە بە|}}}}} | label10 = جۆر | data10 = {{{type|{{{جۆر|}}}}}} | label11 = بابەت | data11 = {{{theme|{{{بابەت|}}}}}} | label12 = ھۆکار | data12 = {{{cause|{{{ھۆکار|{{{ھۆکار|}}}}}}}}} | label13 = پاڵنەر | data13 = {{{motive|{{{پاڵنەر|}}}}}} | label14 = ئامانج | data14 = {{{target|{{{ئامانج|}}}}}} | label15 = {{#if:{{{reporter|{{{ڕاپۆرتدەر|}}}}}}|ڕاپۆرتدەر|یەکەم ڕاپۆرتدەر}} | data15 = {{ifempty| {{{reporter|}}} | {{{ڕاپۆرتدەر|}}} | {{{first reporter|}}} | {{{first_reporter|}}} | {{{یەکەم ڕاپۆرتدەر|}}}}} | label16 = بودجە | data16 = {{{budget|{{{بودجە|}}}}}} | label17 = {{#if:{{{patrons|{{{پشتیوانان|}}}}}}|پشتیوانان|پشتیوان}} | data17 = {{ifempty| {{{patrons|}}} | {{{پشتیوانان|}}} | {{{patron|}}} | {{{پشتیوان|}}}}} | label18 = ڕێکخراوە لەلایەن | data18 = {{ifempty| {{{organisers|}}} | {{{organizers|}}} | {{{ڕێکخراوە لەلایەن|}}} | {{{ڕێکخەران|}}}}} | label19 = تۆمارکرابوو لەلایەن | data19 = {{ifempty| {{{filmed by|}}} | {{{filmed_by|}}} | {{{تۆمارکرابوو لەلایەن|}}}}} | label20 = بەشداربووان | class20 = attendee | data20 = {{{participants|{{{Participants|{{{بەشداربووان|}}}}}}}}} | label21 = دەرەنجام | class21 = description | data21 = {{ifempty| {{{outcome|}}} | {{{result|}}} | {{{Result|}}} | {{{دەرەنجام|}}}}} | header22 = {{#if:{{{casualties1|}}}{{{casualties2|}}}{{{casualties3|}}}{{{زیانەکان|}}}|زیانەکان}} | data23 = {{{casualties1|{{{زیانەکان|}}}}}} | data24 = {{{casualties2|}}} | data25 = {{{casualties3|}}} | label26 = مردنەکان | data26 = {{ifempty| {{{deaths|}}} | {{{Deaths|}}} | {{{fatalities|}}} | {{{reported death(s)|}}} | {{{reported deaths|}}} | {{{مردنەکان|}}} | {{{مردووان|}}}}} | label27 = برینداربووان | data27 = {{ifempty| {{{reported injuries|}}} | {{{injuries|}}} | {{{برینداربووان|}}}}} | label28 = بێسەروشوێنان | data28 = {{ifempty| {{{reported missing|}}} | {{{missing|}}} | {{{بێسەروشوێنان|}}}}} | label29 = زیانی دارایی | data29 = {{ifempty| {{{reported property damage|}}} | {{{property damage|}}} | {{{property_damage|}}} | {{{زیانی دارایی|}}}}} | label30 = ناشتن | data30 = {{{burial|{{{ناشتن|}}}}}} | label31 = لێکۆڵینەوەکان | data31 = {{{inquiries|{{{لێکۆڵینەوەکان|}}}}}} | label32 = ئەنجامی لێکۆڵینەوە | data32 = {{{inquest|{{{ئەنجامی لێکۆڵینەوە|}}}}}} | label33 = پزیشکی دادوەری | data33 = {{{coroner|{{{پزیشکی دادوەری|}}}}}} | label34 = دەستگیرکردنەکان | data34 = {{{arrests|{{{دەستگیرکردنەکان|}}}}}} | label35 = گومانلێکراوان | data35 = {{{suspects|{{{susperps|{{{گومانلێکراوان|}}}}}}}}} | label36 = تۆمەتباران | data36 = {{{accused|{{{تۆمەتباران|}}}}}} | label37 = تاوانباران | data37 = {{{convicted|{{{تاوانباران|}}}}}} | label38 = تۆمەتەکان | data38 = {{{charges|{{{تۆمەتەکان|}}}}}} | label39 = دادگایی | data39 = {{{trial|{{{دادگایی|}}}}}} | label40 = بڕیاری دادگا | data40 = {{{verdict|{{{بڕیاری دادگا|}}}}}} | label41 = تاوانبارکراوان | data41 = {{{convictions|{{{تاوانبارکراوان|}}}}}} | label42 = سزای سەپێنراوی دادگا | data42 = {{{sentence|{{{سزای سەپێنراوی دادگا|}}}}}} | label43 = قەدەغەکردنی بڵاوکردنەوە | data43 = {{ifempty| {{{publication bans|}}} | {{{publication_bans|}}} | {{{قەدەغەکردنی بڵاوکردنەوە|}}}}} | label44 = ڕێکارە یاساییەکان | data44 = {{{litigation|{{{ڕێکارە یاساییەکان|}}}}}} | label45 = خەڵاتەکان | data45 = {{{awards|{{{خەڵاتەکان|}}}}}} | label46 = تۆماری ڕووداوەکە | data46 = {{{footage|{{{url|{{{تۆماری ڕووداوەکە|}}}}}}}}} | label47 = {{{blank_label}}} | data47 = {{#if:{{{blank_label|}}}|{{{blank_data|}}}}} | label48 = {{{blank1_label}}} | data48 = {{#if:{{{blank1_label|}}}|{{{blank1_data|}}}}} | label49 = {{{blank2_label}}} | data49 = {{#if:{{{blank2_label|}}}|{{{blank2_data|}}}}} | label50 = وێبگە | data50 = {{{website|{{{URL|{{{ماڵپەڕ|{{{وێبگە|}}}}}}}}}}}} | data51 = {{{module|}}} | belowstyle = border-top: #aaa 1px solid; | below = {{{notes|{{{تێبینییەکان|}}}}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox event with unknown parameters| _VALUE_ {{PAGENAME}}]]}}|ignoreblank=y|preview=Page using [[Template:Infobox event]] with unknown parameter "_VALUE_" | accused | AKA | aka | also known as | also_known_as | alt | arrests | awards | blank_data | blank_label | blank1_data | blank1_label | blank2_data | blank2_label | budget | burial | caption | casualties1 | casualties2 | casualties3 | cause | child | motive | target | charges | convicted | convictions | coordinates | coroner | Date | date | Deaths | deaths | duration | english_name | English_name | event | Event_Name | fatalities | filmed by | filmed_by | first reporter | first_reporter | footage | image | Image_Alt | image_alt | Image_Caption | Image_Name | image_name | image_size | Imagesize | image_upright | injuries | inquest | inquiries | litigation | Location | location | map | map_alt | map_caption | map_size | missing | module | name | native_name | native_name_lang | nongregorian | notes | organisers | organizers | outcome | Participants | participants | partof | patron | patrons | place | property damage | property_damage | publication bans | publication_bans | reported death(s) | reported deaths | reported injuries | reported missing | reported property damage | reporter | Result | result | sentence | suspects | susperps | theme | Thumb_Time | thumbtime | time | title | trial | type | url | URL | venue | verdict | website <!-- Kurdish parameter aliases --> | ناو | ناونیشان | وێنە | قەبارەی وێنە | ژێرنووس | نەخشە | قەبارەی نەخشە | ژێرنووسی نەخشە | ناوی خۆماڵی | زمانی ناوی خۆماڵی | ناوی ئینگلیزی | ڕێکەوت | کات | خایاندن | شوێن | ناوچە | پۆتانەکان | ئاراستەکان | ناسراوە بە | جۆر | بابەت | ھۆکار | ھۆکار | پاڵنەر | ئامانج | ڕاپۆرتدەر | یەکەم ڕاپۆرتدەر | بودجە | پشتیوان | پشتیوانان | ڕێکخراوە لەلایەن | ڕێکخەران | تۆمارکرابوو لەلایەن | بەشداربووان | دەرەنجام | زیانەکان | مردنەکان | مردووان | برینداربووان | بێسەروشوێنان | زیانی دارایی | ناشتن | لێکۆڵینەوەکان | ئەنجامی لێکۆڵینەوە | پزیشکی دادوەری | دەستگیرکردنەکان | گومانلێکراوان | تۆمەتباران | تاوانباران | تۆمەتەکان | دادگایی | بڕیاری دادگا | تاوانبارکراوان | سزای سەپێنراوی دادگا | قەدەغەکردنی بڵاوکردنەوە | ڕێکارە یاساییەکان | خەڵاتەکان | تۆماری ڕووداوەکە | وێبگە | ماڵپەڕ | تێبینییەکان | بەشێک لە }}{{#if:{{{blank_data|}}}{{{blank1_data|}}}{{{blank2_data|}}}|[[Category:Pages using infobox event with blank parameters]]}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> hkg08pbfyfjpoepjimqvcxd4tvol8bz 10 154384 1694682 675304 2026-10-25T19:58:09Z DreamHourFlight 39788 فۆرماتی تازە 1694682 wikitext text/x-wiki == بەکارھێنان بە کوردی == <syntaxhighlight lang="html" style="overflow:auto;"> {{Infobox event | ناو = | وێنە = | ژێرنووس = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | ناوی ئینگلیزی = | ڕێکەوت = | کات = | خایاندن = | شوێن = | ناوچە = | پۆتانەکان = <!-- {{coord|LAT|LON|type:event|display=inline,title}} --> | ناسراوە بە = | جۆر = | بابەت = | ھۆکار = | پاڵنەر = | ئامانج = | بودجە = | بەشداربووان = | دەرەنجام = | زیانەکان = | مردنەکان = | برینداربووان = | بێسەروشوێنان = | زیانی دارایی = | دەستگیرکردنەکان = | گومانلێکراوان = | تۆمەتباران = | تاوانباران = | تۆمەتەکان = | دادگایی = | بڕیاری دادگا = | سزای سەپێنراوی دادگا = | وێبگە = | تێبینییەکان = }} </syntaxhighlight> 86h1b4lcqyoef5wu0gs1bmbjy6dg06z 0 155467 1694784 1649076 2026-10-25T22:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694784 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزاقشڵاخ | ناوی_فەرمی = Reza Qeshlaq | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Rzaqışlaq - رضاقشلاق | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کشاوەرز|کشاوەرز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1794 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 162 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]، ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە]] [[دواانزە ئیمامی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزاقشڵاخ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی چەرداوڕۆ]]، [[ناوچەی کشاوەرز]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەزاقشڵاخ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئینجە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[خەلەج]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کوسە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئێخی جان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٦٢) کەس و (٤٣) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[چەرداوڕۆ]]کانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵھوڕی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] aumtafyfk7ll1bt38m6k8skw3pfxuw0 0 156211 1694615 1694351 2026-10-25T17:06:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694615 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Re outbreak a.jpg|وێنۆک]] '''ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک''' ({{ئینگ|Resident Evil: Outbreak}}) یەکێکە لە [[کایەی ڤیدیۆ|کایە ڤیدیۆییەکانی]] زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]{{#ئەگەر:|، سەر بە زنجیرەی {{{زنجیرە}}}}}. کایەکە لەلایەن [[کاپکم]] پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ١٣ی شوباتی ٢٠٠٣ لە [[ژاپۆن]] و ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ لە [[ئەمریکای باکوور]] و ٩ی تەممووزی ٢٠٠٣ لە [[ئەورووپا]] خراوەتە بازاڕەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil:Outbreak |سەردێڕ =Resident Evil: Outbreak |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٣١ی تەممووزی ٢٠١٩}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠|خەیاڵی زانستی}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil: Outbreak}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] fkyar9xgw30l4fd7bozf2ks7nc1oyud 0 157777 1694582 1580798 2026-10-25T16:37:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1694582 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = رێکۆنکیستا | partof = | image = MoorandChristianBattle.png | image_size = 300px | caption = موورەکان و کریستیانەکان لە شەڕی رێکۆنکیستا، لەلایەن ''[[کانتیگاس دێ سانتا ماریا]]''وە نەخشینراوە | date = ٧١١–١٤٩٢ (٧٨١ ساڵ) | place = [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] | casus = | territory = | result = ھەموو ناوچەکانی ئیبیریای ژێر دەسەڵاتی موسڵمانەکان لەلایەن شانشینە کریستیانەکان گیرانەوە{{ھن}}[[فەرمانی ئالھەمبرا]]{{ھن}}[[ئایین گۆڕینی بەزۆرەملێی موسڵمانەکان لە ئیسپانیا]] | combatant1 = {{plainlist | * [[File:Royal flag of Ramiro I of Asturies.svg|22px]] [[شانشینی ئاستوریاس]] * [[File:Royal Banner of León.svg|22px]] [[شانشینی لێیۆن]] * [[File:Flag of Castile.svg|22px]] [[شانشینی کاستیڵ]] * [[File:Bandera de Reino de Navarra.svg|22px]] [[شانشینی ناڤار]] * [[File:Royal Banner of Aragón.svg|22px]] [[شانشینی ئاراگۆن]] * [[File:Flag of the Kingdom of Portugal (1248–1385).svg|22px]] [[شانشینی پورتوگال]] * [[File:Royal Banner of Aragón.svg|22px]] [[تاج ئاراگۆن]] * [[فەرمانی سەربازی (کۆمەڵگای ئایینی)|فەرمانی سەربازی]] * [[File:Umayyad Flag.svg|22px|border]] [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی]] * [[File:Umayyad Flag.svg|22px|border]] [[میرنشینی کۆردۆبا]] * [[File:Umayyad Flag.svg|22px|border]] [[خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس|خەلافەتی کۆردۆبا]] * [[بەنو قاسی]] * [[تاییفە]] * [[File:Rectangular green flag.svg|22px]] [[زیریدەکان]] * [[مورابیتەکان]] * [[خەلافەتی موەحیدەکان|دەوڵەتی موەحیدەکان]] * [[File:Royal Standard of Nasrid Dynasty Kingdom of Grenade.svg|22px]] [[میرنشینی گرانادا]] * [[File:Flag of Zayyanid Dynasty - Algeria.svg|22px]] [[زایەنیدەکان]]<ref>Abou Zakarya Yah'ya Ibn Khaldoun Trad. Alfred Bel, Histoire des beni 'Abd El-Wad rois de Tlemcen jusqu'au règne d'Abou Hammou Moussa II, Alger, Imprimerie orientale Pierre Fonatana, 1904. p. &nbsp;3.</ref> * [[File:Flag of Morocco 1258 1659.svg|22px]] [[سوڵتانییەتی مەرینی|دەوڵەتی مەرینی]] * [[ساکالیبا]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Findlay|یەکەم١=Ronald|دوایین٢=Lundahl|یەکەم٢=Mats|سەردێڕ=The Economics of the Frontier: Conquest and Settlement|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Springer|پەڕە=٤٥}}</ref> }} | commander1 = | commander2 = | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = }} '''رێکۆنکیستا''' (وشەیەکی [[زمانی پورتوگالی|پورتوگالی]] و [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]یە؛ Reconquista، بە واتای '''گێرانەوە''' یان '''گرتنەوە''' دێت). ماوەیەکی ٧٨٠ ساڵی بوو لە مێژووی [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] کە [[داگیرکاری خەلافەتی ئەمەوی بۆ سەر ھیسپانیا|خەلافەتی ئەمەوی داگیرکاری کرد بۆ سەر ھیسپانیا]] لە ٧١١، و [[جەنگی گرانادا|تێکشکانیشیان]] بەرامبەر [[جیھانی مەسیحییەت|شانشینە کریستیانەکان]] لە ١٤٩٢. سەرەتای «ڕیکۆنکێستا» بە شێوەیەکی نەریتی مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[جەنگی کۆڤادۆنگا]] (٧١٨ یان ٧٢٢)، نزیکەی دەەیەک دوای دەستپێکردنی [[فەتحی ئیسلامی بۆ نیمچەدوورگەی ئیبیریا]]، کە تێیدا سوپای [[شانشینی ئەستۆریاس]] یەکەم سەرکەوتنی کریستیانەکانی بەسەر ھێزەکانی [[خەلافەتی ئەمەوی]] بەدەستھێنا لەو کاتەوەی داگیرکاریی سەربازی دەستی پێکردبوو.<ref>{{harvnb|Collins|1989|p=147}}; {{harvnb|Reilly|1993|pp=75–76}}; {{harvnb|Deyermond|1985|p=346}}; {{harvnb|Hillgarth|2009|p=66 n. 28}}</ref> تا سەرەتای سەدەی ١١یەم، [[دەوڵەتی ئەمەویی کۆردۆبا]] لەژێر گوشاری سەربازیی بەردەوامدا ھەڵوەشایەوە بۆ زنجیرەیەک دەوڵەتی جێگرەوەی بچووک کە بە «[[تائیفە|تائیفەکان]]» دەناسران. شانشینەکانی باکوور زیاتر لە دژی ئەم میرنشینە بچووکانە پێشڕەوییان کرد و زۆرجار وایان لێ دەکردن «[[پاریاس|پاریاس]]» – [[باج]] بۆ دەستەبەرکردنی پاراستن – بدەن.<ref>[http://buscon.rae.es/draeI/SrvltConsulta?TIPO_BUS=3&LEMA=parias "parias."] ''[[Diccionario de la Lengua Española]]'', 22nd ed. (online).</ref><ref>According to Catlos, 83, Arabic authors referred to the ''parias'' as a ''[[jizya]]'', the equivalent of the Islamic head tax on non-believers.</ref><ref name="fletcher">Fletcher, 7–8.</ref><ref>Reilly, 9.</ref> دوای سەوھەڵدانەوەی [[خەلافەتی موەحیدوونی|موەحیدوونی]] لە سەدەی ١٢یەمدا، شانشینە کریستیانەکانی [[شانشینی لیۆن|لیۆن]]، [[شانشینی کاستیا|کاستیا]]، [[شانشینی ئاراگۆن|ئاراگۆن]]، [[شانشینی ناڤار|ناڤار]]، و [[شانشینی پورتوگال|پورتوگال]] لە ماوەی دەەیەکانی دواتردا دەستکەوتی خاکی زیاتریان بەدەستھێنا. دوای [[جەنگی لاس ناڤاس دی تۆلۆسا]]ی یەکلاکەرەوە لە ساڵی ١٢١٢، ناوەندە سەرەکییەکانی ژێر دەسەڵاتی موسڵمانان لە ماوەی سەدەی ١٣یەمدا کەوتنە دەست ھێزە کریستیانەکان، لەوانە [[گەمارۆدانی کۆردۆبا (١٢٣٦)|گەمارۆدانی کۆردۆبا]] لە ساڵی ١٢٣٦ و [[گەمارۆدانی سێڤیلیا]] لە ساڵی ١٢٤٨، و [[میرنشینی گرانادا|گرانادا]] وەک تاقە دەوڵەتی ژێر دەسەڵاتی موسڵمانان لە باشوور مایەوە، کە لەوێ وەک [[دەوڵەتی باجدەر|قەوارەیەکی باجدەر]] بەردەوام بوو. کارەکانی پاشا لەپێش کارەکانی لۆردە ناوخۆیییەکانەوە بوون بە یارمەتی [[فەرمانی سەربازی (کۆمەڵگەی ئایینی)|فەرمانە سەربازییەکان]] و ھەروەھا لەلایەن «[[ڕیپۆبلاسین|ڕیپۆبلاسین]]» پاڵپشتی دەکرا، کە نیشتەجێکردنەوەی خاکەکە بوو لەلایەن شانشینە کریستیانەکانەوە.<ref>Porto Editora – Reconquista Cristã na Infopédia [em linha]. Porto: Porto Editora. [consult. 16 April 2024 12:44:27]. Disponível em https://www.infopedia.pt/$reconquista-crista</ref> دوای [[جەنگی گرانادا|خۆبەدەستەوەدانی گرانادا]] لە کانوونی دووەمی ١٤٩٢، تەواوی نیمچەدوورگەی ئیبیریا لەلایەن فەرمانڕەوا کریستیانەکانەوە کۆنترۆڵ کرا. لە ٣٠ی تەممووزی ١٤٩٢، وەک دەرەنجامی [[فەرمانی حەمرا]]، [[جولەکەکانی ئیسپانیا و پورتوگال|کۆمەڵگە جولەکەکانی کاستیا و ئاراگۆن]]—کە نزیکەی ٢٠٠،٠٠٠ کەس بوون—[[دەرکردنی جولەکەکان لە ئیسپانیا|بە زۆر دەرکران]]. بەدوای داگیرکارییەکەدا زنجیرەیەک فەرمان (١٤٩٩–١٥٢٦) دەرچوون کە [[گۆڕینی ئایینی زۆرەملێی موسڵمانان لە ئیسپانیا|گۆڕینی ئایینی زۆرەملێی موسڵمانانی کاستیا، ناڤار و ئاراگۆن]]یان سەپاند؛ ئەم گرووپانە لە [[ئیسپانیای ھابسبۆرگ]] [[دەرکردنی مۆریسکییەکان|دەرکران]] بە زنجیرەیەک فەرمان کە لە ساڵی ١٦٠٩وە دەستی پێکرد.<ref name="Perry2012">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Mary Elizabeth Perry|editor=Kevin Ingram|سەردێڕ=The Conversos and Moriscos in Late Medieval Spain and Beyond: Volume Two: The Morisco Issue|chapter-url=https://books.google.com/books?id=nQ0yAQAAQBAJ&pg=PA167|ڕێکەوت= ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٢٢٨٦٠-٣|پەڕە=١٦٧|chapter=8: Morisco Stories and the Complexities of Resistance and Assimilation}}</ref><ref name="Dadson2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RtDCAwAAQBAJ&pg=PA101|سەردێڕ=Tolerance and Coexistence in Early Modern Spain: Old Christians and Moriscos in the Campo de Calatrava|یەکەم=Trevor J.|دوایین=Dadson|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Boydell & Brewer Ltd|پەڕە=١٠١|ژپنک=٩٧٨-١٨٥٥٦٦٢٧٣٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Boase|یەکەم=Roger|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٠٢|سەردێڕ=The Muslim Expulsion from Spain|journal=[[History Today]]|بەرگ=٥٢|issue=4|وتەگێڕانەوە=The majority of those permanently expelled settling in the [[Maghreb]] or [[Barbary Coast]], especially in Oran, Tunis, Tlemcen, Tetuán, Rabat and Salé. Many travelled overland to France, but after the assassination of Henry of Navarre by Ravaillac in May 1610, they were forced to emigrate to Italy, Sicily or Constantinople.}}</ref> نزیکەی سێ ملیۆن موسڵمان لە نێوان ساڵانی ١٤٩٢ بۆ ١٦١٠ کۆچیان کرد یان لە ئیسپانیا دەرکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Islamic Encounters |ناونیشان=https://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/exhibitions/islamic/pages/spain.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.brown.edu |بڵاوکەرەوە=[[Brown University]] |وتەگێڕانەوە=Between 1492 and 1610, some 3,000,000 Muslims voluntarily left or were expelled from Spain, resettling in North Africa. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240713195143/https://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/exhibitions/islamic/pages/spain.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای سەدەی ١٩یەمەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.diariodeburgos.es/noticia/ZD86B418D-DD64-5400-8FBA1220E9A23524/20131102/reconquista/es/mito |سەردێڕ=La reconquista es un mito|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|وێبگە= Diario de Burgos|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190925134813/https://www.diariodeburgos.es/noticia/ZD86B418D-DD64-5400-8FBA1220E9A23524/20131102/reconquista/es/mito |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مێژوونووسیی نەریتی زاراوەی «ڕیکۆنکێستا»ی وەک گەڕاندنەوەی [[شانشینی ڤیزگۆت]] بەسەر خاکە داگیرکراوەکاندا بەکارھێناوە.<ref>{{Cite report|last=Ríos Saloma|first=Martín|title=La Reconquista: génesis de un mito historiográfico |url= https://www.redalyc.org/pdf/589/58922939009.pdf|publisher=Instituto de Investigaciones Histۆricas/UNAM Departamento de Historia México|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053429/http://www.redalyc.org/pdf/589/58922939009.pdf |archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref><ref>Sanjuán, Alejandro García. [https://www.researchgate.net/profile/Alejandro_Garcia-Sanjuan/publication/270048623_Al-Andalus_en_la_historiografia_del_nacionalismo_espanolista_Entre_la_Espana_musulmana_y_la_Reconquista_siglos_XIX-XXI/links/549e989c0cf202801ea7b7f3/Al-Andalus-en-la-historiografia-del-nacionalismo-espanolista-Entre-la-Espana-musulmana-y-la-Reconquista-siglos-XIX-XXI.pdf#page=65 "Al-Andalus en la historiografía del nacionalismo españolista (siglos xix–xxi). Entre la Reconquista y la España musulmana."] ''A 1300 Años de la conquista de Al-Andalus (711–2011)'' (2012): 65.</ref> چەمکی «ڕیکۆنکێستا»، کە لە مێژوونووسیی ئیسپانیدا لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٩یەمدا چەسپا، پەیوەست بوو بە [[نەتەوەپەرستیی ئیسپانی]] لە ماوەی سەردەمی [[نەتەوەپەرستیی ڕۆمانتیک]].<ref name="Fitz2009">{{harvnb|García Fitz|2009|pp=144–145}} "Hay que reconocer que la irrupción de este concepto en la historiografía hispánica del siglo XIX, con su fuerte carga nacionalista, romántica y, en ocasiones, colonialista, tuvo un éxito notable y se transmitió, manteniendo algunos de sus rasgos identitarios más llamativos, a la del siglo XX. [It is necessary to recognize that the emergence of this concept in Iberian historiography of the 19th century, with its strong dual nationalistic, romantic and, at times, colonialist emphasis, had a remarkable success and was transmitted, retaining some of its most striking features, into the 20th century.]"</ref> لێکۆڵینەوە نوێیەکان «ڕیکۆنکێستا» وەک پرۆسەیەک وەسف دەکەن کە لە چەندین قۆناغدا و بە جیاوازیی ناوچەیی بەڕێوەچووە.<ref name="Fernández-Morera2016">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fernández-Morera |یەکەم١=Darío |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PJNgCwAAQBAJ&pg=PT50 |سەردێڕ=The Myth of the Andalusian Paradise |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Open Road Media |ژپنک=٩٧٨-١-٥٠٤٠-٣٤٦٩-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name="O'Callaghan2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=O'Callaghan |یەکەم١=Joseph F. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6fPSBQAAQBAJ&pg=PA18 |سەردێڕ=Reconquest and Crusade in Medieval Spain |ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٢-٠٣٠٦-٦|پەڕەکان=١٨–١٩}}</ref> ئەمە ئیلھامبەخشە بۆ فێستیڤاڵی «[[مۆرۆس و کریستیانۆس|مۆرۆس و کریستیانۆس]]»، کە لە باشووری [[کۆمەڵگەی ڤالێنسیا]] باوە، و ھەروەھا لە بەشێک لە [[ئەمریکای ئیسپانی]] ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت. بەگوێرەی ڕوانگەیەکی [[ئیسلامۆفۆبیا|ئیسلامۆفۆبیکانە]]، ئەم چەمکە ھێمایەکی گرینگە بۆ [[ڕاستڕەوی توندڕەو|ڕاستڕەوی توندڕەوی]] ئەورووپی لە سەدەی ٢١ەمدا.{{Sfn|Silva|2020|pp=57–65}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Paone |یەکەم١=Antony |دوایین٢=Thomas |یەکەم٢=Leigh |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Far-right French presidential hopeful promises 'reconquest' at rally|ئیش=Reuters |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/far-right-french-presidential-hopeful-promises-reconquest-rally-2021-12-05/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Reconquista}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|ئیسلام|پورتوگال|مێژوو|شەڕ}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی باسک]] [[پۆل:مێژووی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:مێژووی ئەندەلوس]] [[پۆل:بەنو قاسی]] [[پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:ئیسلام لە ئیسپانیا]] [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] [[پۆل:ئەو شەڕانەی کە کۆماری جێنەوای تێدا بەشداربوون]] [[پۆل:شەڕەکانی خاچپەرستان]] otpb7g53x2qh1bppqtfvukpup3xb5kp 0 158128 1694575 1406894 2026-10-25T16:35:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1694575 wikitext text/x-wiki '''ڕێککەوتننامەی پاریس''' ({{بە ئینگلیزی|The Paris Agreement}}، {{بە فەڕەنسی|Accord de Paris}})<ref>Also known as Paris climate accord or Paris climate agreement.</ref> ڕێککەوتننامەیەکە کە لە لایەن [[نەتەوە یەکگرتووەکان|نەتەوە یەکگرتوەکان]]ەوە پاڵپشتی دەکرێ. ئەم ڕێککەوتننامەیە لە ساڵی ٢٠١٦دا واژوو کراوە بە مەبەستی پارێزگاری کردن لە [[گۆڕانی ئاووھەوا|گۆڕانی ئاووھەوای]] زەوی و کەم کردنەوەی پیسیی ھەوا. ئەم لێکتێگەیشنە لە بیست و یەکەمین کۆنفڕانسی پاریس لە ووڵاتی فەڕەنسادا (لە ساڵی ٢٠١٥) قسەی لەسەر کراوە و لە لایەن ١٩٥ ئەندامیەوە لە ساڵی ٢٠١٩ واژوو کراوە و ژمارەی ١٨٦ ئەندامی تریشی پێوە زیاد بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/2015/12/12/world/global-climate-change-conference-vote/|سەردێڕ=Final draft of climate deal formally accepted in Paris|دوایین١=Sutter|یەکەم١=John D.|دوایین٢=Berlinger|یەکەم٢=Joshua|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=CNN|بڵاوکەرەوە=Cable News Network, Turner Broadcasting System, Inc.|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151212145741/http://www.cnn.com/2015/12/12/world/global-climate-change-conference-vote/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}} {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/2015/12/12/world/global-climate-change-conference-vote/|سەردێڕ=Final draft of climate deal formally accepted in Paris|دوایین١=Sutter|یەکەم١=John D.|دوایین٢=Berlinger|یەکەم٢=Joshua|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=CNN|بڵاوکەرەوە=Cable News Network, Turner Broadcasting System, Inc.|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151212145741/http://www.cnn.com/2015/12/12/world/global-climate-change-conference-vote/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.abc.net.au/news/2015-12-12/france-presents-ambitious,-balanced-draft-climate-agreement/7023712|ئیش=ABC Australia|سەردێڕ=Paris climate talks: France releases 'ambitious, balanced' draft agreement at COP21|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVII-7-d&chapter=27&clang=_en|سەردێڕ=Paris Agreement|بڵاوکەرەوە=United Nations Treaty Collection|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160821185911/https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVII-7-d&chapter=27&clang=_en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVII-7-d&chapter=27&clang=_en|سەردێڕ=Paris Agreement|بڵاوکەرەوە=United Nations Treaty Collection|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160821185911/https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVII-7-d&chapter=27&clang=_en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> == ناوەڕۆک == === ئامانجەکان === ئامانجی سەرەکیی ئەم لێکتێگەیشنە بریتیە لە کەمکردنەوەی بڕی گەرم بوونی زەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf|ئیش=UNFCCC secretariat|سەردێڕ=Paris Agreement, FCCC/CP/2015/L.9/Rev.1|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6djDMHZAT?url=http://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf|ئیش=UNFCCC secretariat|سەردێڕ=Paris Agreement, FCCC/CP/2015/L.9/Rev.1|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6djDMHZAT?url=http://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ستراتیجیی سەرەکیی پێک ھاتوە کە کورتکراوەتەوە بە (٢٠/٢٠/٢٠) بریتیە لە کەم کردنەوەی ٢٠٪ [[کاربۆن دووئۆکسید]]، زیادکردنی ٢٠٪ وزەی پاک، و زیادکردنی ٢٠٪ کارایی ئەو سیستەمانەی وزە بەرھەم دێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.recs.org/glossary/european-20-20-20-targets|سەردێڕ=European 20-20-20 Targets|وێبگە=RECS International|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٩|df=dmy-all|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190902111951/http://www.recs.org/glossary/european-20-20-20-targets|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> {{ھن}} [[File:CO2_emission_pie_chart.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CO2_emission_pie_chart.svg|وێنۆک|275x275پیکسڵ|ڕێژەی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ACO2_emission_pie_chart.svg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C275x275%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%95%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} دەردانی دوانە ئۆکسیدی کاربۆن لە لایەن چەند وڵاتێکی دونیا.]] === واجب کردن بە ھۆی واژوو کردن === [[File:Secretary_Kerry_Holds_Granddaughter_Dobbs-Higginson_on_Lap_While_Signing_COP21_Climate_Change_Agreement_at_UN_General_Assembly_Hall_in_New_York_(26512345421).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Secretary_Kerry_Holds_Granddaughter_Dobbs-Higginson_on_Lap_While_Signing_COP21_Climate_Change_Agreement_at_UN_General_Assembly_Hall_in_New_York_(26512345421).jpg|وێنۆک|واژوو{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ASecretary_Kerry_Holds_Granddaughter_Dobbs-Higginson_on_Lap_While_Signing_COP21_Climate_Change_Agreement_at_UN_General_Assembly_Hall_in_New_York_%2826512345421%29.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%88%D9%88 |date=ئابی ٢٠٢١ }} کردنی ڕیکەوتننامەکە لە لایەن ژۆن کەنەدی.]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پاریس|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Paris Agreement}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیماننامەکانی عومان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سورینام]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئۆزبەکستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گینێ بیساو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گینێی ئیستوایی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سان مارینۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لیبێریا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆلۆمبیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مۆنتینیگرۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کووەیت]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی زامبیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڤیێتنام]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڤێنیزوێلا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئوروگوای]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئوکراینا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تووڤالوو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تورکمانستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی توونس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تۆنگا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تۆگۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تایلەند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تاجیکستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سویس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سوید]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سریلانکا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:پەیماننامەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سلۆڤێنیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سلۆڤاکیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سینگاپور]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سیشێل]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سێنیگال]] [[پۆل:پەیماننامەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ساوتۆمێ و پرینسیپی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ساموا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڕواندا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڕۆمانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی قەتەر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پورتوگال]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پۆڵەندا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی فلیپین]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پێروو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پەنەما]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پاراگوای]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پالاو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی پاکستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نۆرویژ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆریای باکوور]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نیوەی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نێجیریا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نیجەر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نیکاراگوا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نیوزیلاند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ھۆڵەندا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نیپال]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نائووروو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نامیبیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی میانمار]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مۆزامبیک]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مەغریب]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مۆناکۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مۆلدۆڤا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مەکسیک]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مۆریس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مۆریتانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ماڵتا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مالی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مالدیڤ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مالیزیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مالاوی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ماداگاسکار]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لوکسەمبورگ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لیتوانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لیختنشتاین]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لاتڤیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لاوس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کیریباس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کینیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کازاخستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئوردن]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ژاپۆن]] [[پۆل:پەیماننامەکانی جامایکا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆتدیڤوار]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیتالیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:پەیماننامەکانی عێراق]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئێران]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیندۆنیزیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ھیندستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیرلەند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئایسلەند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی مەجارستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ھۆندووراس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ھایتی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گینێ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گواتیمالا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گرینادا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی یۆنان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گانا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئاڵمانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گامبیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گابۆن]] [[پۆل:پەیماننامەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی فینلاند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی فیجی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئەستۆنیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئێلسالڤادۆر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی میسر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئێکوادۆر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تیمۆری ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆماری دۆمینیکان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی دۆمینیکا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی جیبووتی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی دانمارک]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆماری چیک]] [[پۆل:پەیماننامەکانی قوبرس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کووبا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کرواتیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆستاریکا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی دوورگەکانی کوک]] [[پۆل:پەیماننامەکانی دوورگەکانی قەمەر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی چیلی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی چاد]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کۆماری ئەفریقای ناوەندی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کەیپڤەرد]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کەنەدا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی کامیروون]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بورکینافاسۆ]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بولگاریا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بروونای]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بەڕازیل]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بۆلیڤیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بووتان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بێنین]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بەلیز]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بەلجیکا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی باربادۆس]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بەنگلادێش]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بەحرەین]] [[پۆل:پەیماننامەکانی بەھاما]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نەمسا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئارجەنتین]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئەندۆرا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی جەزائیر]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئالبانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی قرغیزستان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی لوبنان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی تورکیا]] [[پۆل:یاسای نێونەتەوەیی]] [[پۆل:پەیماننامەکانی گورجستان]] [[پۆل:گۆڕانی ئاووھەوا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سوورینام]] pht7pjstkwx3ubimfr3gjdqrgcl8btk 0 160153 1694513 1531676 2026-10-25T13:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1694513 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕێژەی ھێز بۆ کێش''' بەکاردێت بۆ شیکارکردنی وزەی مەکینە و سەرچاوەی وزەی گوێزەرەوە بۆ بەراوردکردن یان دیزاینکردنی بەشێک بەوەیتر. ڕێژەی ھێز بۆ کێش بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی جیبەجێکردنی ڕاستەقینەی ھەر مەکینەیەک یان سەرچاوەی وزەیەک؛ و ھەروەھا بەشێوەیەکی گشتی وەکو پێوانەکردنی جێبەجێکردنی سەیارەی بارھەڵگریش بەکاردێت، لەگەڵ دابەشکردنی بەرھەمی وزەی مەکینەکە بەسەر وەزنی ئۆتۆمبێلەکەدا، کە پێوانەیەکت دەداتێ پشت نابەستێ بە قەبارەی ئۆتۆمبێلەکە. ڕێژەی ھێز بۆ کێش لەلایەن ئەندازیارانی دروستکردنەوە وەکو خاڵێکی گرنگ جەختی لەسەرکراوەتەوە، بەڵام بڕی ڕاستەقینەی ئەم ڕێژەیە لەکاتی بەکارھێناندا ئەگەری گۆڕانی ھەیە، ئەم گۆڕانەش کار لە جێبەجێکردنی مەکینەکە دەکات. '''یاسای ڕێژەی ھێز بۆ کێش''' بریتییە لە دابەشکردنی بری وزەی بەرھەمھاتو بەسەر کێشدا. گەر بڕی وزەی بزوێنەرێکی (V8) بریتیبێت لە (250kW) 340hp ھەروەھا بارزتایییەکەی بریتیبێت لە (300 kg) 840 Ib ئەوا ڕێژەی ھێز بۆ کێشی ئەو بزوێنەرە بریتییە لە (0,65kW/kg) 0,4hp/Ib نموونەی ڕێژەیەکی بەرزی ھێز بۆ کێش لە تۆرباین و بزوێنەری گەورەی وەکو فرۆکە و کەشتییە دەریایییەکاندا بەدی دەکرێت، ئەمەش بەھوی خستنەگەریانە لە خێرایییەکی زۆردا، بۆنمونە بزوێنەری کەشتی ئاسمانی بە بەکارھێنانی توربۆپەمپەوە وادەکات بڕێکی زۆری تێکەڵەی شلەی ئۆکسجین و ھایدرۆجین بچێتە ژوری سووتانی بزوێنەرەکە تاوەکو ئەنجامدانی فرمانی سووتاندن بەشێوەیەکی زۆر باش بەرێوە بچێت. ەبارەی توربوپەمپێکی ئاسایی شلەی ھایدرۆجین و ئۆکسجین لە بزوێنەرێکی گەورەدا ھاوتایە لەگەڵ قەبارەی بزوێنەرێکی ئۆتۆمبێلێکی ئاسایی، بە نزیکەیی کێشەکەی بریتییە لە (352 kg) 775 lb و بڕی (72000hp) 53,6MW وزە بەرھەم دەھێنێت، لەگەڵ ڕێژەی ھێز بۆ کێشی (153kW/kg) 93hp/lb {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیک]] j3ne183ayuuq6vu09m3ruvvlvu4hdlm 1694702 1694513 2026-10-25T20:09:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694702 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} '''ڕێژەی ھێز بۆ کێش''' بەکاردێت بۆ شیکارکردنی وزەی مەکینە و سەرچاوەی وزەی گوێزەرەوە بۆ بەراوردکردن یان دیزاینکردنی بەشێک بەوەیتر. ڕێژەی ھێز بۆ کێش بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی جیبەجێکردنی ڕاستەقینەی ھەر مەکینەیەک یان سەرچاوەی وزەیەک؛ و ھەروەھا بەشێوەیەکی گشتی وەکو پێوانەکردنی جێبەجێکردنی سەیارەی بارھەڵگریش بەکاردێت، لەگەڵ دابەشکردنی بەرھەمی وزەی مەکینەکە بەسەر وەزنی ئۆتۆمبێلەکەدا، کە پێوانەیەکت دەداتێ پشت نابەستێ بە قەبارەی ئۆتۆمبێلەکە. ڕێژەی ھێز بۆ کێش لەلایەن ئەندازیارانی دروستکردنەوە وەکو خاڵێکی گرنگ جەختی لەسەرکراوەتەوە، بەڵام بڕی ڕاستەقینەی ئەم ڕێژەیە لەکاتی بەکارھێناندا ئەگەری گۆڕانی ھەیە، ئەم گۆڕانەش کار لە جێبەجێکردنی مەکینەکە دەکات. '''یاسای ڕێژەی ھێز بۆ کێش''' بریتییە لە دابەشکردنی بری وزەی بەرھەمھاتو بەسەر کێشدا. گەر بڕی وزەی بزوێنەرێکی (V8) بریتیبێت لە (250kW) 340hp ھەروەھا بارزتایییەکەی بریتیبێت لە (300 kg) 840 Ib ئەوا ڕێژەی ھێز بۆ کێشی ئەو بزوێنەرە بریتییە لە (0,65kW/kg) 0,4hp/Ib نموونەی ڕێژەیەکی بەرزی ھێز بۆ کێش لە تۆرباین و بزوێنەری گەورەی وەکو فرۆکە و کەشتییە دەریایییەکاندا بەدی دەکرێت، ئەمەش بەھوی خستنەگەریانە لە خێرایییەکی زۆردا، بۆنمونە بزوێنەری کەشتی ئاسمانی بە بەکارھێنانی توربۆپەمپەوە وادەکات بڕێکی زۆری تێکەڵەی شلەی ئۆکسجین و ھایدرۆجین بچێتە ژوری سووتانی بزوێنەرەکە تاوەکو ئەنجامدانی فرمانی سووتاندن بەشێوەیەکی زۆر باش بەرێوە بچێت. ەبارەی توربوپەمپێکی ئاسایی شلەی ھایدرۆجین و ئۆکسجین لە بزوێنەرێکی گەورەدا ھاوتایە لەگەڵ قەبارەی بزوێنەرێکی ئۆتۆمبێلێکی ئاسایی، بە نزیکەیی کێشەکەی بریتییە لە (352 kg) 775 lb و بڕی (72000hp) 53,6MW وزە بەرھەم دەھێنێت، لەگەڵ ڕێژەی ھێز بۆ کێشی (153kW/kg) 93hp/lb {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیک]] 5d12xu5b9887lgp9dvyydai1r7be594 0 160419 1694819 1688455 2026-10-25T23:46:03Z ~2026-57042-70 79967 1694819 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''پلەیستەیشن ٢''' (یان '''پی ئێس ٢''') [[کۆنسووڵ]]ێکی [[کایەی ڤیدیۆیی]]یە ناوماڵییەکانە کە لەلایەن [[سۆنی|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت]] پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. بۆ یەکەمجار لە ٤ی ئازاری ٢٠٠٠ لە [[ژاپۆن]] بڵاوکرایەوە، لە ٢٦ی تشرینی یەکەم لە [[ئەمریکای باکوور]]، لە ٢٤ی تشرینی دووەم لە [[ئەورووپا]]، لە ٣٠ی تشرینی دووەم لە [[ئوسترالیا]]، و ناوچەکانی تریش بەدوایدا ھاتن. ئەمە جێگرەوەی [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشنی ڕەسەنە]] و دووەم وەشانی زنجیرە کۆنسووڵەکانی [[پلەیستەیشن]]ە. وەک کۆنسووڵێکی نەوەی شەشەم، ڕکابەری [[گەیم کیوب]]ی [[نینتێندۆ]]، [[دریم کاست]]ی [[سێگا]] و [[ئێکس بۆکس]]ی [[مایکرۆسۆفت]]ی دەکرد. لە ساڵی ١٩٩٩ ڕاگەیەندرا، سۆنی دوای سەرکەوتنە بێوێنەکەی نەوەی پێش خۆی، دەستی بە پەرەپێدانی ئەم کۆنسووڵە کرد. جگە لەوەی وەک کۆنسووڵێکی یاری کار دەکات، درایڤێکی ناوەکی [[دی ڤی دی]] لەخۆدەگرێت و نرخەکەشی کەمتر بوو لە ئامێرەکانی تری خوێندنەوەی دی ڤی دی لەو سەردەمەدا، ئەمەش بەھاکەی زیاتر کرد. گونجانی تەواو لەگەڵ یاری و کەلوپەلە لاوەکییەکانی پلەیستەیشنی ڕەسەن، وای کرد دەستی بگات بە کتێبخانەیەکی گەورەی یارییەکان لەکاتی دەستپێکردنیدا، کە زۆر لە ڕکابەرەکانی تێپەڕاند. [[ڕەقامێر]]ی کۆنسووڵەکە بەھۆی [[پڕۆسێسەر]]ی «Emotion Engine» کە بە ھاوبەشی لەگەڵ [[تۆشیبا]] دروستکرابوو، جێگەی سەرنج بوو، کە وەک ھێزێکی زیاتر لە زۆربەی [[کۆمپیوتەری کەسی|کۆمپیوتەرە کەسییەکانی]] ئەو سەردەمە ناسێندرا. پلەیستەیشن ٢ بە پڕفرۆشترین کۆنسووڵی کایە ڤیدیۆیییەکان لە مێژوودا دەمێنێتەوە، کە ١٦٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە لە سەرانسەری جیھان کە نزیکەی سێ ھێندەی کۆی فرۆشی ھەموو کۆنسووڵە ڕکابەرەکانی نەوەی شەشەمە. ستایشێکی زۆری لێکرا و کتێبخانەیەکی جیھانیی لە زیاتر لە ٤٠٠٠ ناونیشانی یاری کۆکردەوە، کە ١.٥٤ ملیار کۆپییان لێ فرۆشرا. لە ساڵی ٢٠٠٤، سۆنی کۆنسووڵەکەی بە جەستەیەکی بچووکتر و سووکتر نوێ کردەوە کە بە فەرمی بە «Slimline» ناسرا. تەنانەت دوای بڵاوبوونەوەی جێگرەوەکەی، پلەیستەیشن ٣، لە ساڵی ٢٠٠٦، لە بەرھەمھێنان بەردەوام بوو و بۆ چەندین ساڵ یاری نوێی بۆ دەردەچوو، کە کۆتا یاری بۆ ئەم سیستمە «Pro Evolution Soccer 2014» بوو کە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣ لە [[ئەورووپا]] بڵاوکرایەوە. بەرھەمھێنانی بە فەرمی لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٣ کۆتایی ھات، ئەمەش وای کرد کۆنسووڵەکە ببێتە خاوەنی یەکێک لە درێژترین تەمەنەکان لە مێژووی کایە ڤیدیۆییەکاندا.<ref>https://www.thegamer.com/how-many-playstation-2-games-made-total/</ref> ==فرۆشتن== [[پلەیستەیشن]]۲ پڕفڕۆشترین کۆنسووڵە کە نزیکی ١٦٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pachali |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=Sony startet Feldzug gegen Playstation-Hacks |ناونیشان=https://doi.org/10.59350/h59gz-k9s12 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=doi.org}}</ref> == مێژوو == ھەرچەندە [[سۆن]]ی وردەکاریی کۆنسووڵەکەی بە نھێنی ھێشتووەتەوە، کارکردن لەسەر درووستکردنی کۆنسووڵەکە لەکاتی درووستکردنی [[پلەی ستەیشن ١]] (١٩٩٤) دەستیپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Letters|magazine=[[Next Generation (magazine)|Next Generation]]|issue=22|بڵاوکەرەوە=[[Imagine Media]]|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٦|پەڕە=٢٠٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|کایەی ڤیدیۆیی|ژیاننامە|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|PlayStation 2}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە]] [[پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند)]] [[پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی]] k5m6pqgbuj6baw15k8u972iato24gfw 1694977 1694819 2026-10-26T09:00:08Z مامۆستا 39489 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-57042-70|~2026-57042-70]] ([[User talk:~2026-57042-70|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:SakuraBot|SakuraBot]] گەڕێندرایەوە 1688455 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''پلەیستەیشن ٢''' (یان '''پی ئێس ٢''') [[کۆنسووڵ]]ێکی [[کایەی ڤیدیۆیی]]یە ناوماڵییەکانە کە لەلایەن [[سۆنی|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت]] پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. بۆ یەکەمجار لە ٤ی ئازاری ٢٠٠٠ لە [[ژاپۆن]] بڵاوکرایەوە، لە ٢٦ی تشرینی یەکەم لە [[ئەمریکای باکوور]]، لە ٢٤ی تشرینی دووەم لە [[ئەورووپا]]، لە ٣٠ی تشرینی دووەم لە [[ئوسترالیا]]، و ناوچەکانی تریش بەدوایدا ھاتن. ئەمە جێگرەوەی [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشنی ڕەسەنە]] و دووەم وەشانی زنجیرە کۆنسووڵەکانی [[پلەیستەیشن]]ە. وەک کۆنسووڵێکی نەوەی شەشەم، ڕکابەری [[گەیم کیوب]]ی [[نینتێندۆ]]، [[دریم کاست]]ی [[سێگا]] و [[ئێکس بۆکس]]ی [[مایکرۆسۆفت]]ی دەکرد. لە ساڵی ١٩٩٩ ڕاگەیەندرا، سۆنی دوای سەرکەوتنە بێوێنەکەی نەوەی پێش خۆی، دەستی بە پەرەپێدانی ئەم کۆنسووڵە کرد. جگە لەوەی وەک کۆنسووڵێکی یاری کار دەکات، درایڤێکی ناوەکی [[دی ڤی دی]] لەخۆدەگرێت و نرخەکەشی کەمتر بوو لە ئامێرەکانی تری خوێندنەوەی دی ڤی دی لەو سەردەمەدا، ئەمەش بەھاکەی زیاتر کرد. گونجانی تەواو لەگەڵ یاری و کەلوپەلە لاوەکییەکانی پلەیستەیشنی ڕەسەن، وای کرد دەستی بگات بە کتێبخانەیەکی گەورەی یارییەکان لەکاتی دەستپێکردنیدا، کە زۆر لە ڕکابەرەکانی تێپەڕاند. [[ڕەقامێر]]ی کۆنسووڵەکە بەھۆی [[پڕۆسێسەر]]ی «Emotion Engine» کە بە ھاوبەشی لەگەڵ [[تۆشیبا]] دروستکرابوو، جێگەی سەرنج بوو، کە وەک ھێزێکی زیاتر لە زۆربەی [[کۆمپیوتەری کەسی|کۆمپیوتەرە کەسییەکانی]] ئەو سەردەمە ناسێندرا. پلەیستەیشن ٢ بە پڕفرۆشترین کۆنسووڵی کایە ڤیدیۆیییەکان لە مێژوودا دەمێنێتەوە، کە ١٦٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە لە سەرانسەری جیھان کە نزیکەی سێ ھێندەی کۆی فرۆشی ھەموو کۆنسووڵە ڕکابەرەکانی نەوەی شەشەمە. ستایشێکی زۆری لێکرا و کتێبخانەیەکی جیھانیی لە زیاتر لە ٤٠٠٠ ناونیشانی یاری کۆکردەوە، کە ١.٥٤ ملیار کۆپییان لێ فرۆشرا. لە ساڵی ٢٠٠٤، سۆنی کۆنسووڵەکەی بە جەستەیەکی بچووکتر و سووکتر نوێ کردەوە کە بە فەرمی بە «Slimline» ناسرا. تەنانەت دوای بڵاوبوونەوەی جێگرەوەکەی، پلەیستەیشن ٣، لە ساڵی ٢٠٠٦، لە بەرھەمھێنان بەردەوام بوو و بۆ چەندین ساڵ یاری نوێی بۆ دەردەچوو، کە کۆتا یاری بۆ ئەم سیستمە «Pro Evolution Soccer 2014» بوو کە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣ لە [[ئەورووپا]] بڵاوکرایەوە. بەرھەمھێنانی بە فەرمی لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٣ کۆتایی ھات، ئەمەش وای کرد کۆنسووڵەکە ببێتە خاوەنی یەکێک لە درێژترین تەمەنەکان لە مێژووی کایە ڤیدیۆییەکاندا.<ref>https://www.thegamer.com/how-many-playstation-2-games-made-total/</ref> ==فرۆشتن== [[پلەیستەیشن]]۲ پڕفڕۆشترین کۆنسووڵە کە نزیکی ١٦٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pachali |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=Sony startet Feldzug gegen Playstation-Hacks |ناونیشان=https://doi.org/10.59350/h59gz-k9s12 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=doi.org}}</ref> ==ھۆکارەکانی سەرکەوتن == پلەیستەیشن ۲ چەندین ھۆکاری گرینگی ھەبوو کە بوونە ھۆی سەرکەوتنی کۆنسووڵەکە لە جیھاندا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Sony lança oficialmente o PlayStation2 e jogos do PS3 no Brasil |ناونیشان=https://extra.globo.com/noticias/saude-e-ciencia/sony-lanca-oficialmente-playstation2-jogos-do-ps3-no-brasil-200306.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Extra Online |زمان=pt-BR}}</ref> ھەبوونی [[دی ڤی دی]] پلەیەر گرینگترین تایبەتمەندی بوو کە لە پلەیستەیشن ۲ دا بوونی ھەبوو کە دەتواندرا جگە لە یاریکردن سەیری [[فیلم]] و [[دراما]]ش بە پلەیستەیشن۲ بکرێت و ھەروەھا پلەیستەیشن دوو نرخی لە ئامێرەکانی دی ڤی دی ھەرزانتر بوو<ref name=":0" /> پلەیستەیشن ۲ پشتگیری یاریەکانی [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشن۱]] دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pachali |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=Sony startet Feldzug gegen Playstation-Hacks |ناونیشان=https://doi.org/10.59350/h59gz-k9s12 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=doi.org}}</ref> سۆنی ساڵێک پێش بڵاوبوونەوەی کۆنسووڵەکانی [[ئێکس بۆکس|ئێکس بۆکسی ڕەسەن]] و [[گەیم کیوب|نێتێندۆ]] پلەیستەیشن۲ بڵاوکردەوە == مێژوو == ھەرچەندە [[سۆن]]ی وردەکاریی کۆنسووڵەکەی بە نھێنی ھێشتووەتەوە، کارکردن لەسەر درووستکردنی کۆنسووڵەکە لەکاتی درووستکردنی [[پلەی ستەیشن ١]] (١٩٩٤) دەستیپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Letters|magazine=[[Next Generation (magazine)|Next Generation]]|issue=22|بڵاوکەرەوە=[[Imagine Media]]|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٦|پەڕە=٢٠٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|کایەی ڤیدیۆیی|ژیاننامە|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|PlayStation 2}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە]] [[پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند)]] [[پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی]] pjnz1npy13ecsstcxya2o1a5dw3mdac 0 160808 1694638 1406911 2026-10-25T19:33:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1694638 wikitext text/x-wiki {{شێواز}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕێینھارد گنزیل''' ({{بە ئینگلیزی|Reinhard Genzel}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ae-info.org/ae/Member/Genzel_Reinhard|سەردێڕ= زانیاری دەربارەی ڕێینهارد}}</ref> زانایەکی فەلەکی ئەڵمانییە. لە ٢٤ی ئاداری ١٩٥٢ لە شاری [[باد ھامبۆرگ]] لەدایک بووە. ئەو زانایە توانی بە دیاریکراوی [[کونەڕەش]] لە ناوەندی گەلەستێرەکەمان دیاری بکات. ڕێینھارد لە بەشی [[فیزیا]] خوێندوویەتی لە [[زانکۆی بۆن]] و بروانەمی دکتۆرای بەدەستھێنا لە [[پەیمانگای ماکس پلانک]] دەربارەی زانستی فەلەکی ڕادیۆیی لە ساڵی ١٩٧٨ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=nid%3D142745391|سەردێڕ= کەتەلۆگی نووسینگەی نیشتیمانی ئەڵمانیا}}</ref>، وەرگری [[خەڵاتی نۆبڵ]]ە لە بواری [[فیزیا]] بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لەگەڵ دوو کەسی دیکە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.nobelprize.org/uploads/2020/10/press-physicsprize2020.pdf|سەردێڕ= وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵ لۆ ساڵی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ژیاننامە|ئەڵمانیا|فیزیک}} {{پۆلی کۆمنز|Reinhard Genzel}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] pdisiuv5tc2bod7snwtrnxhuhi4zcku 0 161421 1694532 1406886 2026-10-25T13:39:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1694532 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Flag_of_ICAO.svg|222px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فڕۆکەوانیی مەدەنی]] '''ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فڕۆکەوانیی مەدەنی''' ئیکائۆ (بە [[ئینگلیزی]]: ''International Civil Aviation Organization''، بە کورتی: ''ICAO'') یەکێک لە ئاژانسە تایبەتیەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانە. [[ڕێسا]] و تەکنیکەکانی گەڕانی ھەوای نێودەوڵەتی دەگۆڕێت و پلان دا دەنێت و پەرەسەندنی گواستنەوە ھەوای نێودەوڵەتی چاودێری دەکات تا سەلامەت و گەشە کردنی ڕێکوپێک دڵنیا بکات.<ref name="icaocodification">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = تەکنەلۆجیای پرسگەی بەگشتی فڕین: پێنووس و کاغەز بەرامبەر. کەم و بایت |ناونیشان = http://hoehne.net/files/hoehne_master-thesis_llm.pdf |یەکەم = Sebastian |دوایین = Höhne |بڵاوکەرەوە = hoehne.net |ڕێکەوتی سەردان = ٤ی شوباتی ٢٠٢٠|پەڕە = ٣٨|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140308173753/http://www.hoehne.net/files/hoehne_master-thesis_llm.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٨ی ئازاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بنکەی سەرەکی ئیکائۆ لە شاری [[مۆنتریال]] ھەرێمی [[کێبێک]]ە لە [[کەنەدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ICAO Assembly elects new Council for three-year term|ناونیشان=https://www.icao.int/Newsroom/Pages/A39-ICAO-Assembly-elects-new-Council-for-three-year-term.aspx|وێبگە=www.icao.int|بڵاوکەرەوە=ماڵپەڕی فەرمی ئیکائۆ|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200204132717/https://www.icao.int/Newsroom/Pages/A39-ICAO-Assembly-elects-new-Council-for-three-year-term.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|International Civil Aviation Organization}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٧]] 0zn4ncefcogl1qv46zq3polphatptsa 0 161492 1694533 1406888 2026-10-25T13:39:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1694533 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[پەڕگە:Flag_of_ILO.svg|237px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار]] '''ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار''' ({{بە ئینگلیزی|International Labour Organization}}، کورت دەکرێتەوە بۆ ILO) ئاژانسی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ە کە داواکاری ئەوەیە تا دادوەریی کۆمەڵایەتی پێش بکەوێت و کاری شیاو بەرەو پێش ببات بە دانانی ستاندارد نێونەتەوەیی بۆ کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دەربارەی ILO|ناونیشان=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/lang--en/index.htm|وێبگە=www.ilo.org|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200204065539/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/lang--en/index.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕێکخراوە یەکەم ئاژانسی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان. ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار ١٨٧ دەوڵەتی ئەندامی ھەیە لە ١٩٣ ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان. ئایلەوەکە نزیکەی ٢٬٧٠٠ بەرپرس لە بەسەر ١٥٠ نەتەوە لە بنگەی سەرەکیی لە جنێڤ، و دەوروبەر ٤٠ نووسینگەی بوار لەدەوری جیھان بەکار دەھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ئابووری|سیاسەت|سویس|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|International Labour Organization}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩١٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی]] [[پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] bjelkfjo6i86963p97v9l38ebldyv6k 1694758 1694533 2026-10-25T21:10:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694758 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[پەڕگە:Flag_of_ILO.svg|237px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار]] '''ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار''' ({{بە ئینگلیزی|International Labour Organization}}، کورت دەکرێتەوە بۆ ILO) ئاژانسی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ە کە داواکاری ئەوەیە تا دادوەریی کۆمەڵایەتی پێش بکەوێت و کاری شیاو بەرەو پێش ببات بە دانانی ستاندارد نێونەتەوەیی بۆ کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دەربارەی ILO|ناونیشان=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/lang--en/index.htm|وێبگە=www.ilo.org|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200204065539/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/lang--en/index.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕێکخراوە یەکەم ئاژانسی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان. ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی کار ١٨٧ دەوڵەتی ئەندامی ھەیە لە ١٩٣ ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان. ئایلەوەکە نزیکەی ٢٬٧٠٠ بەرپرس لە بەسەر ١٥٠ نەتەوە لە بنگەی سەرەکیی لە جنێڤ، و دەوروبەر ٤٠ نووسینگەی بوار لەدەوری جیھان بەکار دەھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ئابووری|سیاسەت|سویس|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|International Labour Organization}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩١٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی]] [[پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆیییەکان]] [[پۆل:یاسای کار]] c8eyb0d06vhj0w2dv4bly7bir1u9q4j 0 161786 1694563 1563122 2026-10-25T16:33:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1694563 wikitext text/x-wiki '''ڕێکخراوەی گەشەپێدانی پیشەسازیی نەتەوە یەکگرتووەکان''' ({{بە ئینگلیزی|United Nations Industrial Development Organization}}) کورت کراوە ('''UNIDO''') ئاژانسی تایبەتمەند لە دەزگای نەتەوە یەکگرتووەکان بنکەی سەرەکی لە شاری [[ڤیێنا]] دایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNIDO in brief|ناونیشان=https://www.unido.org/who-we-are/unido-brief|وێبگە=www.unido.org|بڵاوکەرەوە=UNIDO|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200331041149/https://www.unido.org/who-we-are/unido-brief|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەرکی ئەم رێکخراوە کە لە ڕاگەیاندنی لایما لە پانزەمین دانیشتنی ڕێکخراوەی گەشەپێدانی پیشەسازی لە کۆنفڕانس گشتی لە ٢٠١٣ باس کراوە، بەرز کردن و خێرا کردنی [https://www.unido.org/inclusive-and-sustainable-industrial-development پەرەسەندنی پیشەسازییی بەردەوام و گشتگر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331031725/https://www.unido.org/inclusive-and-sustainable-industrial-development |date=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ }} لە دەوڵەتانی ئەندام، ئەم ڕێکخراوە ھەروەھا ئەندامێکی گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.undg.org/index.cfm?P%3D13 |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511144047/http://www.undg.org/index.cfm?P=13 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511144047/http://www.undg.org/index.cfm?P=13 |date=١١ی ئایاری ٢٠١١ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|United Nations Industrial Development Organization}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|پیشەسازی}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦٦]] [[پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] jzq1mw621fvh1khh9loecuizl90o2ll 0 161850 1694526 1415286 2026-10-25T13:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1694526 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ڕێکخراوەی جیھانیی کەشوھەوا | native_name = | native_name_lang = | named_after = | image = | image_size = | alt = | caption = | logo = Flag_of_the_World_Meteorological_Organization.svg | logo_size =210px | logo_alt = | logo_caption = | abbreviation = WMO | formation = {{start date and age|1950|3|23|df=yes}} | type = ئاژانسی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان | status = چالاک | headquarters = [[ژنێڤ]]،{{flag|CHE}} | region = لەسەر ئاستی ھەموو جیھان | leader_title = سەرکردایەتی: | leader_name ='''سەرۆک'''{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Meteorological Congress elects Gerhard Adrian, Germany, as President|ناونیشان=https://public.wmo.int/en/media/press-release/world-meteorological-congress-elects-gerhard-adrian-germany-president|وێبگە=World Meteorological Organization|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200130043706/https://public.wmo.int/en/media/press-release/world-meteorological-congress-elects-gerhard-adrian-germany-president|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>Gerhard Adrian, ئەلمانیا{{ھن}}<small>لەدوای٢٠١٩</small>{{ھن}}'''سکرتێری گشتی'''{{ھن}}Petteri Taalas, فینلاند<ref>https://public.wmo.int/en/about-us/secretariat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320231433/https://public.wmo.int/en/about-us/secretariat |date=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠ }} retrieved on 16.06.2019</ref>{{ھن}}<small>لەدوای ٢٠١٦</small> | parent_organization = [[ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] | website = {{url|public.wmo.int}} | footnotes = }} '''ڕێکخراوەی جیھانیی کەشوھەوا''' ({{بە ئینگلیزی|World Meteorological Organization}}، کورت دەکرێتەوە بۆ '''WMO''') ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتی لەگەڵ ١٩٣ دەوڵەت و ھەرێمی ئەندام.<ref name="who WMO">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Who we are|ناونیشان=https://public.wmo.int/en/about-us/who-we-are|وێبگە=World Meteorological Organization|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200305073022/https://public.wmo.int/en/about-us/who-we-are|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بارەگای سەرەکی ئەم ڕێکخراوە لە شاری ژنێڤ، سویسرا دانراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{پۆلی کۆمنز|World Meteorological Organization}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|سویس|کەشوھەوا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کەشوھەوا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] ol6oxdo2bgczfsf7l77a17voevvhpsd 0 162523 1694895 1531952 2026-10-26T04:37:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694895 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەندە سینیورە''' (لەدایکبووی ١٩٦١) چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و ژنانی فەلەستینییە. ڕەندە بۆ ماوەی سێ دەیە ئەو تووندووتیژییانەی لەبەرامبەر مافەکانی مرۆڤ لە فەلەستین دەکران بەبەڵگە (دۆکیومێنت) کردووە، لەئیستادا نانوبراو بەڕێوبەری گشتی سەنتەری ھاریکاری ژنانە لەبواری یاسایی و ڕاوێژکاری (WCLAC) لە [[ئورشەلیم]].<ref name=Ratcliffe>Rebecca Ratcliffe, [https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/26/women-palestine-face-violence-political-exclusion-campaigner-tells-un-randa-siniora Women in Palestine face violence and political exclusion, campaigner tells UN], ''[[The Guardian]]'', 26 October 2018. Accessed 11 March 2020.</ref> == ژیان == ڕەندە سینیورە لە زانکۆی ئیسکێس لە بەریتانیا خوێندوویەتی، دواتر بڕواننامەی ماستەری لە یاسای مافەکانی مرۆڤی نێودەوڵەتیی بەدەستھێناوە، لە زانکۆی ئەمریکی قاھیرە. دواتر ماستەرێکی دیکەی لە بواری سۆشیۆلۆجی-ئەنترۆپۆلۆجی بەدەستھێناوە. توێژی ماستەرەکەی، لەبارەی ژنێک کە کاری ڕستن و چنین دەکات ھاوکات لە بانکی جیھانی کاردەکات، بەرھەم بۆ کۆمپانیا ئیسرائیلییەکان دەھێنێت ئەوا دواتر لەلایەن زانکۆی ئەمریکی بڵاوکرایەوە. ڕەندە تیۆرەکانی ئەرغیری ئمانوێل و سەمیر ئەمینی بەکارھێنا بۆ باسکردنی دۆخی فەڵەستین.<ref name="Rosenfeld2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Maya Rosenfeld|سەردێڕ=Confronting the Occupation: Work, Education, and Political Activism of Palestinian Families in a Refugee Camp|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=a-TVxjP63xEC&pg=PA10|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٤٧-٤٩٨٧-٩|پەڕە=١٠}}</ref> ئەمەش تاکوو ڕوونی بکاتەوە کە تاچەند ئاستی سیاسیی و ڕێکخراوەکانی کرێکاران لەنێو ژنان نزمە، ڕەندە تیشکی خستەر سەر ئەو وڵاتانەی کە ژنان وابەستەی کارکردنی ماڵەوە دەکەن: {{quote|فەرمانبەران و کرێکاران پێویستیان بە فشار نییە تاکوو کۆنترۆلبکرێنن… دەسەڵاتداران دەیانەوێت بەردەوام پەیوەندییەکانیان لەگەڵ کرێکاران وەک باوک بێت. ئەوان دەیانەوێت کرێکاران واتێبگەیەنن کە ئەوان لەشوێنی کار وەک باوکن، ئەوان پشتگیرکار و پارێزەری ئەوانن.<ref name="Hiltermann1993">Siniora, ''Palestinian Labor in a Dependent Economy'', quooted in {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Joost R. Hiltermann|سەردێڕ=Behind the Intifada: Labor and Women's Movements in the Occupied Territories|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=m2fdWT3CuyQC&pg=PA36|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٠-٦٩١-٠٢٤٨٠-٤|پەڕەکان=٢٩, ٣٦}}</ref> }} لەماوەی ١٩٨٧ تاکوو ١٩٩٧، ڕەندە سینیورە تووێژەر و یاریدەدەری پڕۆگرامی مافەکانی ژنان بووە لە دامەزراوەی ئەلحەق کە ڕێکخراوێکی تایبەتە بە مافەکانی مرۆڤ. یەکەم ھەوڵدانی ئەو بۆ دۆزینەوەی ڕێکاری یاسایی بوو بۆ پاراستنی ئەو ژنانەی کە تووشی کێشەبوونەوە لەماوەی ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستینییەکان (١٩٨٧–١٩٩٣). {{quote|ئێستا شتەکان بوونەتە مەحاڵ کە تیشکبخەینە سەر لایەنە یاسایی و کۆمەڵایەتییەکان لەمافەکانی ژنان، ڕۆژانە لێرە مافەکانی مرۆڤ تووشی ھەڕەشەدەبنەوە بۆ ژنانی فەلەستینی. ئێستا ئەرکی سەرەکی ئێمە بەبەڵگەکردن (دۆکیموێنتکردن)ی ئەو تووندووتیژیانەیە.<ref name="Jones2013">Siniora, quoted in {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Adam Jones|سەردێڕ=The Scourge of Genocide: Essays and Reflections|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=INwyX-ZKsVsC&pg=PA302|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٠٤٧١٥-٣|پەڕەکان=٣٠٢–٣|chapter=Springtime in Palestine}}</ref>}} لەماوەی ١٩٩٧ بۆ ٢٠٠١، ڕەندە بوو بە بەڕێوبەری گشتی سەنتەری ھاریکاری ژنانە لەبواری یاسایی و ڕاوێژکاری (WCLAC). لە ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٥، بووبە بەڕێوبەری گشتی دامەزراوەی ئەلحەق. لە ئەیلوولی ٢٠٠٧، تاکوو حوەزەیرانی ٢٠١٥، ڕەندە بووە یەکەم ژنە چالاکوانی فەلەستینی لە [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] ئامادەبێت. ڕەندە باسی لە تووندووتیژییە ناوخۆییەکان کرد، ھەروەھا باسی لەبەرزبوونەوەی ڕێژەی [[کوشتنی ژن]] کرد لەناوچە جیاجیاکانی فەلەستین. ھەروەھا باسی لەکێشەی ژنانی سیاسیی لەناوچەکەکرد.<ref name=Ratcliffe/><ref>[https://www.wilpf.org/wilpf_statements/statement-by-randa-siniora-first-palestinian-woman-activist-to-brief-un-security-council/ Statement by Randa Siniora, First Palestinian Woman Activist to Brief UN Security Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425110641/https://www.wilpf.org/wilpf_statements/statement-by-randa-siniora-first-palestinian-woman-activist-to-brief-un-security-council/ |date=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠ }}, [[Women's International League for Peace and Freedom]], 25 October 2018.</ref> == کارەکان == * کرێکارێکی فەلەستینی کە ئابووری سەربەخۆی ھەیە: ژنانی کارەکەر لە بانکی جیھانی بەشی پیشەسازی جلووبەرگ. تووێژی قاھیرە لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان. بڵاوکراوەی دەزگای چاپ لە زانکۆی ئەمریکی لە قاھیرە. * لۆبیکردن (پاڵپشتی) لە یاسای خێزانی فەلەستینی: ئەزموونی پەرلەمانێکی مۆدێرن بۆ فەلەستین: پرسی ژنان و یاسادانان. تووێژینەوەیەک بۆ کۆنفرانسی بەشی یاسای خێزانی ئیسلامی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا، عەممان ساڵی ٢٠٠٠. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ|فەلەستین}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * بە ڤیدیۆ، [https://www.youtube.com/watch?v=0NW9-g69CeI ڕەندە سینیورە، بەڕێوبەری گشتی ئەلحەق]. قسەدەکات لە [[زانکۆی دوک]] {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی ژنان لە فەلەستین]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە فەلەستین]] [[پۆل:چالاکوانە فەڵەستینییەکانی مافی مرۆڤ]] mhcjtkque3asy57i8ii91ph5wsnb34b 0 162586 1694786 1673193 2026-10-25T22:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سووریا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694786 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ڕەزان غەززاوی{{ھن}}رزان غزاوی |image =Razan_Ghazzawi_in_Beirut_-_20080824.jpg |image_size = |caption =ڕەزان غەززاوی لە کۆنفڕانسێک لە وڵاتی [[لوبنان]] ساڵی ٢٠٠٨ |birth_name = |birth_date = {{birth year and age|١٩٨٠}} |birth_place = |residence = |nationality = سووری - ئەمریکی<ref name=guard/> |alma_mater = [[زانکۆی دیمەشق]]، [[زانکۆی بالاماند]] |occupation = وەرگێڕ; بەڕێوبەری میدیا؛ بلۆگەر |years_active = |net_worth = |boards = |religion = |spouse = |children = |parents = |signature = |website = [http://razanghazzawi.org/ razanghazzawi.org] }} '''ڕەزان غەززاوی''' ({{بە عەرەبی|رزان غزاوي}}; لەدایکبووی ١٩٨٠) بلۆگەری ئەمریکی-سووری، کەمپەینساز و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە. ڕەزان لەئێستادا تووێژینەوە بۆ بەدەستھێنانی دکتۆرا دەکات لەزانکۆی ساسکس لە ئینگلتەڕا.<ref name=guard>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=York|یەکەم=Jillian C|سەردێڕ=Why Syria's arrested blogger, Razan Ghazzawi, is one of my heroes|ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/dec/05/syria-arrested-blogger-razan-ghazzawi|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|شوێن=London}}</ref> ناوبراو بەشێوەیەکی چڕ پەیوەندیدارببوو بە ڕووداوەکانی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]]. ھەروەھا ڕەزان بەدیاریکراوی زیاتر باسی لە چالاکییەکانی گرتن و تووندووتیژییەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ دەکرد کە لەلایەن حکوومەتەکەی [[بەشار ئەسەد]] ئەنجام دەدران.<ref name=fr>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Libre|یەکەم=Electron|سەردێڕ=Syrian blogger Razan Ghazzawi arrested|ناونیشان=http://www.france24.com/en/20111205-2011-12-05-2049-wb-en-webnews|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=France24|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523203503/http://www.france24.com/en/20111205-2011-12-05-2049-wb-en-webnews|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref name=dp-news.com>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=al Shaar|یەکەم=Omar|سەردێڕ=Syrian Authorities released Blogger Razan Ghazawi|ناونیشان=http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Day Press|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142013/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612142013/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486 |date=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }}</ref> ڕەزان لەلایەن ئاژانسی تەلەگراف وەک «ئایکۆنی بلۆگەر و پێشەوای چالاکوانی» ناوی ھێنراوە.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/9086741/Syria-arrests-iconic-blogger-Razan-Ghazzawi-and-leading-activists.html "Syria 'arrests iconic blogger Razan Ghazzawi and leading activists'"]. ''The Telegraph'', 16 Feb 2012.</ref> جیلیان یۆرک (کە یەکێکە لەکەسە چالاکوانەکانی بواری کۆنتڕۆڵکردنی ئینتەرنێت و سانسۆرکردن)، لەبارەی غەززاوی دەڵێت «ئەو یەکێکە لە پاڵەوانەکانی من».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/yourtown/news/cambridge/2011/04/blogger_seeks_out_the_world_fr.html|سەردێڕ=Blogger Seeks Out the World From Cambridge|ئیش=[[The Boston Globe]]|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١١|یەکەم=Your|دوایین=Town|access-date=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|archive-date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220509/http://www.boston.com/yourtown/news/cambridge/2011/04/blogger_seeks_out_the_world_fr.html|url-status=dead}}</ref><ref name=guard/> == خوێندن و کارکردن == لە ساڵی ٢٠٠٣، ڕەزان غەززاوی بڕواننامەی دبلۆمی لە وێژەی ئینگلیزی لە زانکۆی دیمەشق بەدەستھێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠١١، لە زانکۆی بالاماند، بڕواننامەی ماستەر لە [[ئەدەبی بەراوردکاری]] بەدەستھێناوە. دەستپێکی کارەکانی غەززاوی کاری وەرگێڕان و وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی ھەواڵەکان بوو بۆ وەزارەتی کارووباری دەرەوەی سووریا. دواتر لەسەنتەری پەیوەندییەکانی کۆمپانیای گەیاندی ئێم تی ئێن کاری کردووە، بەڵام دەستی لەکارکێشایەوە کاتێک زانی کۆمپانیاکەی گەندەڵە. دواتر دەبێتە بەڕێوبەری بەشی میدیا لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین (CMFE) لە جیھانی عەرەبی.<ref>[http://www.linkedin.com/pub/razan-ghazzawi/14/a6a/a15 Razan Ghazzawi LinkedIn]. Retrieved 12 May 2012.</ref> لە ساڵی ٢٠١٧، دەستیکرد بەخوێندنی دکتۆرا لە زانکۆی ساسکس.<ref>[https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2017/08/decolonising-syria-called-queer-liberation-170803110403979.html Decolonising Syria's so-called 'queer liberation'] by Razan Ghazzawi 5 Aug 2017</ref> == چالاکییەکان و گیران == لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١، ڕەزان لەلایەن حکوومەتی سوریاوە دەستگیردەکرێت، ئەمەش لەوکاتەی بەڕێگاوە بوو بچێتە [[ئەردەن]] بۆ بەشداریکردن لە کۆنفڕانسێک لەبارەی ئازادی ڕاگەیاندن. دوای حەفتەیەک، دەبردرێتە دادگا بەتۆمەتی دەمارگیری تائیفی، بڵاوکردنەوەی زانیاری نادرووست بۆ لاوازکردنی وڵات، بەقسەی چالاکوانەکانی مافی مرۆڤ ئەوا دەسەڵاتی ئەسەد ئەو تۆمەتە بەکاردێنێت لەدژی ئەو کەسانەی کە لەدژی پێشلکارییەکانی حکوومەت دەوەستنەوە.<ref>[http://blogs.aljazeera.com/liveblog/Razan-Ghazzawi "Razan Ghazzawi Live Blog"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114072858/http://blogs.aljazeera.com/liveblog/Razan-Ghazzawi |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}. [[Al Jazeera]].</ref><ref name=lat>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Detained Syrian American blogger faces criminal charges|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/world_now/2011/12/syria-us-blogger-razan-ghazzawi-charged.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Los Angeles Times|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> دەستگیرکردنی ڕەزان ناڕەزایی لەسەر ئینتەرنێت و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێکەوتەوە و داوای ئازادکردنی بەپەلەی بۆکرا.<ref name=prince/> لە [[فەیسبووک]] کەمپەینێک بۆ ئازادکردنی درووستکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.facebook.com/freerazan|سەردێڕ=Security Check Required}}</ref> ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی دەستگیرکردنی ڕەزان بۆ بیروورای جیاواز لێکدایەوە.<ref name=amnesty11>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Syrian blogger arrested as crackdown continues|ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/news/syrian-blogger-arrested-crackdown-continues-2011-12-06|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130310052723/http://www.amnesty.org/en/news/syrian-blogger-arrested-crackdown-continues-2011-12-06|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرلەوەی دەستگیر بکرێت ئەوا ڕەزان لەسەر بلۆگەکەی نووسیبووی "ئێوە تێدەگەن، من دەترسام کە ناڕەزایی دەرببڕم، بەڵام ئایا من چیتر دەترسم؟"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://razanghazzawi.org/2011/10/14/its-true-i-was-made-for-you/|سەردێڕ="It's True, I was Made for You"|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191014162952/https://razanghazzawi.org/2011/10/14/its-true-i-was-made-for-you/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا نووسیبووی «ئەگەر ھەر شتێک بەسەر مندا بێت، بزانن کە ڕژێم لە زیندانییەکان ناترسێت بەڵکوو لەوانە دەترسێت کە ئەو لەبیر ناکەن».<ref name=fr/> لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، ھەواڵی ئەوە بڵاوکرایەوە کە ناوبراو ئازادکراوە،<ref name=alba11>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Straight from Twitter: Syrian Blogger Finally to be Set Free|ناونیشان=http://www.albawaba.com/editorchoice/syrian-blogger-razan-ghazzawi-free-405863|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Albawaba|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> وە فەرمانبەرەکانی لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین ئەوەیان پشتڕاستکردەوە.<ref name=guard2>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian authorities release US-born blogger Razan Ghazzawi|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/19/syrian-authorities-release-razan-ghazzawi|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|agency=Associated Press|شوێن=London}}</ref> ڕەزان یەکێکە لە بلۆگەرە بوێرەکانی سووریا کە لەژێر ناوی ڕاستەقینەی خۆی دەینووسی، تەنانەت دوای دەستگیرکردنیشی.<ref name=prince/> لە ١٦ی شووباتی ٢٠١٢، بۆ جارێکی دیکە دەستگیر دەکرێتەوە لە ھێرشێکی حکوومەتی سووریا بۆ سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین لە دیمەشق، لەوێ ڕەزان لەگەڵ سێزدە لە ھاوکارەکانی دەستگیرکران، لەنیویشیاندا بەڕێوبەری سەنتەرەکە [[مازن دەروێش]] وە ژنەکەی [[یارا بەدر]].<ref name=prince>Hisham Almiraat (18 February 2012) [http://en.princearthurherald.com/news/detail/syria-razan-ghazzawi-arrested-again/?language_id=1 "Syria: Razan Ghazzawi arrested … again"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502215531/http://en.princearthurherald.com/news/detail/syria-razan-ghazzawi-arrested-again/?language_id=1 |date=2012-05-02}}. ''[[The Prince Arthur Herald]]''.</ref> لە ١٨ی شووباتی ٢٠١٢، ئازادکرایەوە بەڵام ڕێگای پێنەدرا کە وڵات جێبھێڵێت. غەززاوی فرمانی ئەوەشی لەسەر دەرچوو کەدەبێت ڕۆژانە ڕاپۆرت بە پۆلیس بدات بۆئەوەی لەژێر چاودێری بمێنێتەوە.<ref>[http://english.alarabiya.net/articles/2012/02/20/195939.html "Syrian activist Razan Ghazzawi is freed by authorities for a second time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510040153/http://english.alarabiya.net/articles/2012/02/20/195939.html |date=2012-05-10}}. ''[[Al Arabiya]]'', 20 February 2012.</ref> == خەڵاتەکان == ڕەزان غەززاوی لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢، خەڵاتی بەرگریکردن لەمافەکانی مرۆڤی لە مەترسیدا پێدرا لە دوبلین لەلایەن ڕێکخراوی بەرگریکارانی ھێڵی پێشەوە.<ref name=gnews6812>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian woman blogger gets human rights award|ناونیشان=http://gulfnews.com/news/region/syria/syrian-woman-blogger-gets-human-rights-award-1.1033318|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Gulf News|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|agency=AFP}}</ref> لەبەرئەوەی نەیدەتوانی گەشتی دەرەوە بکات لەبەر ڕێکارەکانی حکوومەت، ئەوا ھاوڕێکەی دڵشاد عوسمان کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە سوریا دەرچووبوو ئەوا بەناوی ئەو خەڵاتەکەی وەرگرت.<ref name=hersun>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian blogger Razan Ghazzawi wins human rights award|ناونیشان=http://www.heraldsun.com.au/news/more-news/syrian-blogger-razan-ghazzawi-gets-human-rights-award/story-e6frf7lf-1226389075319|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Herald Sun|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|agency=AFP}}</ref><ref name=itimes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fitzgerald|یەکەم=Mary|سەردێڕ=Blogger and symbol of Syria uprising wins Front Line human rights award|ناونیشان=http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2012/0609/1224317568749.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Irish Times|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ژن|ژیاننامە|سووریا|کۆمەڵگا|مافەکانی مرۆڤ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Razan Ghazzawi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی سووری]] [[پۆل:ژنانی سووریا]] [[پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] [[پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ژنە چالاکوانە سوورییەکان]] azmkv5lesa5y4jl1bc2foxx00akn2kb 0 162689 1694891 1531949 2026-10-26T04:36:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1694891 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەلا عومەری زەنگەنە''' (١٧٥٠ – ١٨٠٩) شاعیرێکی کوردە کە بە نازناوی '''ڕەنجووری''' شێعری نووسیوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=مارف خەزنەدار، مێژووی ئەدەبی کورد، بەرگی دووەم، ھەولێر: ئاراس ٢٠٠٢}}</ref> ڕەنجووری خەڵکی [[کەرکووک]] بووە و شێعرەکانی بە زۆری بە [[گۆرانی (شێوەزار)|گۆرانین]]. == ژیان == [[مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس]] لە بارەی ناوی خۆی و باوانیەوە دەفەرمووێت: {{وتەی ڕازێندراوە|وەکو بیستوومە مەلا عومەری ڕەنجووری کوڕی خالید بەگی کوڕی عومەر بەگی زەنگەنەیە و خەڵکی دێی «گەڕاوێ»یە لە زەنگەنە}}. بەڵام زۆربەی ژیانی لە کەرکووک بەسەربردووە. ڕەنجووری سۆفی بووە و موریدی شێخ ئەحمەدی بۆنخۆش بووە کە لە شێخانی «عەبداڵان»ە. لە ساڵی ١٨٠٤ کە ئەم شێخە کۆچی دواییی کردووە، شاعیر ماتەمنامەی بە شیعر بۆ نووسیوە. == مردن == '''وتەی کەسایەتی و نووسەری پەرتووک لە بارەی مردنیەوە:''' مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس لە بارەی مردنیەوە دەفەرمووێت: {{وتەی ڕازێندراوە|بیستوومە لە ساڵی ١٢٢٢دا لە جیھاندا دەرچووە}} بە پێی ئەم قسەیەی مودەڕیس بێت شاعیر لە ساڵی ١٨٠٨ یان ١٨٠٩ی زایینی مردووە. [[مارف خەزنەدار]] لە پەرتووکی (مێژووی ئەدەبی کوردی – بەرگی دووەم)دا دەڵێت: {{وتەی ڕازێندراوە|ئەو سەرچاوانەی لەبەردەستان ئەوە دەگێڕنەوە کە ڕەنجووری لە ساڵی ١٨٠٩ کۆچی دواییی کردووە}} سدیق بۆرەکەیی (سەفی زادە) لە پەرتووکی (مێژووی وێژەی کوردی – بەرگی دووەم)دا دەڵێت: {{وتەی ڕازێندراوە|مەلا عومەری ڕەنجووریی بە پێی بەیازێکی کۆن کە کەوتووەتە دەستمان، لە ساڵی ١١٦٤ی کۆچیی لە دەوروبەری کەرکووکدا پێی ناوەتە مەیدانی ژیانەوە و لە ساڵی ١٢٢٥ی کۆچیی لە جیھان ماڵئاوایی خواستووە}} ڕەنجبووریی وەکو خۆی باسدەکات لە کۆتاییەکانی تەمەنیدا تووشی نەخۆشییەکی سەخت بووە و سەرەنجام ھەر بە ھۆی ئەو نەخۆشییەش مردووە، دیارە بە پێی قسەی خۆی لە ساڵی ١٢٢٤ی کۆچیی ئەو ئازارەی پێ کەیشتووە، وەکو دەڵێت: {{شیعر}} {{ب|ئەوسا ئەو ئازارە پەرێم پابەست بی|تاریخ عومرم نە سەنەی شەست بی}} {{ب|سەنە و ساڵ و وەخت ھیجرەت موختار|ھەزار و دوو سەد و چەنی بیست و چار}} {{کۆتاییی شیعر}} واتە: ئەو کاتەی کە تووشی ئەو ئازارە و دەردە بووم، تەمەنم شەست ساڵ بوو، بە مێژووی کۆچیی دەکاتە ھەزار و دوو سەد و بیست و چوار. == نموونەی ھۆنراوە == [[حاجی قادری کۆیی|حاجی قادر]] لە شێعرێکیدا کە بۆ شاعیرانی کوردی نووسیوە ناوی دەھێنێت و دەڵێت: {{شیعر}} {{ب|یەکێ ڕەنجووری ئەھلی کەرکووکە|فیکری بیکری ھەموو وەکوو بووکە}} {{کۆتاییی شیعر}} خودی ڕەنجووریش وەک حاجی قادر شاعیرانی کوردی پێش خۆی و سەردەمی خۆی بە ھەڵبەست ھۆنیوەتەوە. بۆ نموونە دەڵێت: {{شیعر}} {{ب|شوعەرای کوردستان گۆیەندان خاس|ھەرچی مەشھوورەن پەرێت کەروو باس}} {{ب|مەلا نەجەف نام خانای قوبادی|یەک مەلا ساڵح جەرگەی مورادی}} {{ب|عەزیز دەردین، موحەمەد عیسا بەگ|حاجی تیلەکۆ، فەقێ عەلی بەگ}} {{ب|یۆسف یاسکە، مەڵا تەمەرخان|شێخ عەلی حەریر، مەلا یەعقووب جان}} {{ب|شێخ وەیس گەڵاڵی، عەزیزۆڵا لۆڕ|شێخ موحەمەد جامی، مەلا بایندوڕ}} {{کۆتاییی شیعر}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * دیوانی ڕەنجبووری (مەلا عومەری زەنگەنە، لێکۆڵینەوە: [[محەممەد عەلی قەرەداغی]]، چاپی یەکەم، چاپخانەی (آفاق عربیة)، ١٤٠٣ک – ١٩٨٣ز) * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی دووەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ١١٥ تا ١٤٢، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٢. * مێژووی وێژەی کوردی، بەرگی دووەم، سدیق بۆرەکەیی (سەفی زادە)، لاپەڕەکانی ٥٢٩ تا ٥٤٤، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر ٢٠٠٨. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|وێژەی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی گۆرانی]] [[پۆل:مردووانی ١٨٠٩]] 1aq23re3edzesrn5azs5ydylw1n368z 0 162850 1694523 1448046 2026-10-25T13:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1694523 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ڕێکخراوەی گەشتیاریی جیھانی | native_name = | native_name_lang = | named_after = | image =Emblem_of_the_United_Nations.svg | image_size =150 | alt = | caption = | logo =Logo UN Tourism.svg | logo_size =150 | logo_alt = | logo_caption = | abbreviation =UNWTO | formation = | type =ئاژانسی تایبەتی | status = چالاک | headquarters = [[مەدرید]]، [[ئیسپانیا]] | region = | leader_title = | leader_name = زوراب پۆلۆلیکاشڤیلی {{flagdeco|Georgia}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zurab Pololikashvili Elected as New Secretary General of UNWTO|ناونیشان=https://news.gtp.gr/2017/05/12/zurab-pololikashvili-elected-new-secretary-general-unwto/|وێبگە=GTP Headlines|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> | parent_organization =[[ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] | budget = | established ={{Start date and age|1974|11|01|df=yes|p=y}} | staff = | website =[http://www.unwto.org/ www.unwto.org] | footnotes =| }} '''ڕێکخراوی گەشتیاریی جیھانی''' ({{بە ئینگلیزی|World Tourism Organization )}}) نەتەوە یەکگرتووەکان ئاژانسی تایبەتی بەرپرسە بۆ بەرەو پێشبردنی گەشتیاریی بەرپرس، بەردەوام و بەردەستی جیھانیانەی بەردەست و ئاسان پەیدابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Us {{!}} UNWTO|ناونیشان=https://www.unwto.org/about-us|وێبگە=www.unwto.org|بڵاوکەرەوە=World Tourism Organization|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> == ئەندامان == ئەندامەتیی ڕێکخراوی گەشتیاریی جیھانی ١٥٨ وڵات، شەش ناوچە و دوو چاودێریی ھەمیشەیی دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Member States {{!}} UNWTO|ناونیشان=https://unwto.org/member-states|وێبگە=unwto.org|بڵاوکەرەوە=World Tourism Organization|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> [[پەڕگە:UNWTO.png|وێنۆک|250px|{{legend|#008000|UNWTO وڵاتانی ئەندام}} {{legend|#00FF00|UNWTO ھاوکار}} {{legend|#FFFF00|UNWTO چاودێر}}]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئابووری}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{پۆلی کۆمنز|UNWTO}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٧٤]] [[پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] dyhj6e9mikj68pxbtgrl8c092zaufbk 0 162862 1694531 1406884 2026-10-25T13:39:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یاسا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694531 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی دەریاوانی | native_name =International Maritime Organization | native_name_lang = | named_after = | image = | image_size =150 | alt = | caption = | logo = Flag of the International Maritime Organization.svg | logo_size =208 | logo_alt = | logo_caption = | abbreviation =IMO | formation = | type =ئاژانسی تایبەتی | status = چالاک | headquarters = [[لەندەن]]، [[شانشینی یەکگرتوو]] | region = | leader_title = | leader_name = کیتاک لیم{{flagdeco|Republic of Korea}} | parent_organization =[[ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] | budget = | established ={{Start date and age|1974|11|01|df=yes|p=y}} | staff = | website =[http://www.imo.org/ www.imo.org] | footnotes =| }} '''ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی دەریاوانی''' ئاژانسێکی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکانە بەرپرسە بۆ ڕێک خستنی کەشتیوانی. ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی دەریاوانی بەدوای ڕێککەوتنی کۆنگرەیێکی نەتەوە یەکگرتووەکان لە جنێڤ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Michael L.|دوایین١=Hoffman|سەردێڕ=SHIP ORGANIZATION NEARS FINAL FORM; U.N. Maritime Body Expected to Have 3 Principal Organs -- Panama in Opposition|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B03E4D71E3CE03ABC4C53DFB5668383659EDE|وێبگە=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ١٩٤٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٨ و دە ساڵ دواتر ڕێکخراوەی دەریاییی نێونەتەوەیی ھات بۆ بوون، یەکەم جار کۆبوونەوە لە ١٩٥٩ دانرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of IMO|ناونیشان=http://www.imo.org/About/HistoryOfIMO/Pages/Default.aspx|وێبگە=www.imo.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150511184000/http://www.imo.org/About/HistoryOfIMO/Pages/Default.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|یاسا|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|International Maritime Organization}} {{یاسا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] rl273cnmq62ei4o4atthg0mqawjw2fw 0 163410 1694789 1531858 2026-10-25T22:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1694789 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Grigory Gagarin. Escarmouche de Persans et de Kurdes.jpg|وێنۆک|420x420پیکسڵ|ڕەزمەکەی واغارشاپات لە ڕەوتی شەڕی ئێران و ڕووسیا ڕووی دا. کورد و فارس ھێرش ئەکەنە سەر شاری واغارشاپات لە ئەرمەنستاندا.]] {{زس}} '''ڕەزم'''<ref name=":0" /> یان '''نەبەرد''' یان '''شەڕ'''<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wahby|یەکەم=Taufiq|سەردێڕ=A Kurdish-English Dictionary|دوایین٢=Edmonds|یەکەم٢=C. J.|بڵاوکەرەوە=Oxford|ساڵ=١٩٦٦|شوێن=Great Britain}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موکریانی|یەکەم=گیو|سەردێڕ=فەرھەنگی کوردستان|پەڕە=٨٧٤}}</ref> [[بەگژیەکاچوون|بەگژیەکداچوونی]] دوو یا چەند ھێزی پڕچەکە لە ناو [[شەڕ]]ێکدا. ھەر شەڕێ لە چەندین ڕەزم پێک دێ کە لە کات و شوێنی دیاریکراوی خۆیاندا ڕوو ئەدەن و، ھێزی تەرخانکراوی تایبەت بە خۆیان ھەیە. بە شوێنی ڕوودانی ڕەزم ئەوترێ ''[[ڕەزمگە]]'' یان ''نەبەردگا'' یان ''مەیدانی نەبەرد'' کە ئەتوانێ لەسەر عەرز بێ، یان لە دەریا بێ، یان لە عاسمانا بێ. لەم دوایییەشدا لەوانەیە لە [[ئینتەرنێت]]دا بێ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|چینی چەپ=}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Battles}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} io59otrhqnyh0pll5al0952m568na33 0 163455 1694501 1455192 2026-10-25T13:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694501 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕێواز فایەق حوسێن''' (لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٧٧ لە ناوچەی پێباز، [[کەلار]]) ژنە سیاسیەتوانێکی کورد و [[سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان|سەرۆکی]] [[پەرلەمانی کوردستان|خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان]] لە ١١ی تەممووزی ٢٠١٩تا ٢ی تەممووزی ٢٠٢٣.<ref>[https://www.sbeiy.com/Details.aspx?jimare=15632 رێواز فایەق بە سەرۆکی پەرلەمان ھەڵبژێردرا]، ماڵپەڕی سبەی، ڕۆژی ١١ی تەممووزی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref> ئەو ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]ە و پێشتر لە خوولەکانی پێنجەم و چوارەم لە نوێنەرانی [[پەرلەمانی کوردستان]] بووە.<ref>[https://www.parliament.krd/ئه-ندام-و-لیسته-كان/ئەندامانی-خولەکانی-پێشوو/ئه-ندامانی-په-رله-مان-لە-خولى-چواره-م-٢٠١٣/یه-کێتی-نیشتیمانی-کوردستان/ خوولی چوارەمی - ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان،]{{بەستەری مردوو|url=https://www.parliament.krd/%D8%A6%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%83%D8%A7%D9%86/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%88%D9%88/%D8%A6%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%87-%D8%B1%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%AE%D9%88%D9%84%D9%89-%DA%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85-%D9%A2%D9%A0%D9%A1%D9%A3/%DB%8C%D9%87-%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }} فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان، ٩ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref><ref>[https://www.parliament.krd/ئه-ندام-و-لیسته-كان/فراکسیۆنەکان/یەکێتی-نیشتیمانی-کوردستان/ خوولی پێنجەمی - ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان]، فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان، ٩ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> بەرلەوەی ببێتە ناو کاری پەرلەمانییەوە، چەندین پلە و پۆستی دیکەی ھەبوو لەوانە، یاریدەدەری دادوەر بووە لەدادگای بەرایی دەربەندیخان، لێکۆڵەری داد بووە لەدادگای بەرایی دەربەندیخان، بەرپرسی بەشی یاسایی لەپەیمانگای تەکنیکی سلێمانی بووە ھەروەھا ماوەیەکیش وەک مامۆستای زانکۆ کاری کردووە، بڕواننامەی ماستەر و دکتۆرای ھەیە. == ژیان == === خوێندن === ڕێواز فایەق خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە شارۆچکەی [[عەربەت]] تەواوکردووە و لە پاش خوێندنی ئامادەیی و تەواوکردنی زانکۆ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسا بەدەستھێناوە. دواتر ماستەری لە یاسا نێودەوڵەتییەکان تەواوکردووە. ھەروەھا بڕواننامەی دکتۆری لە یاسای شارستانی ھەیە. ئەو پسپۆڕێتی ھەیە لە یاسای شارستانی.<ref name=":0">[https://www.parliament.krd/ئه-ندام-و-لیسته-كان/ئه-ندامانی-خولی-پێنجەم/رێواز-فائق-حسین/ پڕۆفایلی ڕێواز فایەق]{{بەستەری مردوو|url=https://www.parliament.krd/%D8%A6%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%83%D8%A7%D9%86/%D8%A6%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%BE%DB%8E%D9%86%D8%AC%DB%95%D9%85/%D8%B1%DB%8E%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%82-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }}، ماڵپەڕی پەرلەمانی کوردستان، ڕۆژی ٩ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> === پەرلەمانی کوردستان === ڕێواز لە سالی ٢٠١٣، لەھەڵبژاردنەکانی خوولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان دەنگی پێویست دەھێنێت، دوای کاندیدبوونی لەسەر حیزبی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]]. دواتر بۆ ھەڵبژاردنی ٢٠١٧، جارێکی دیکە ھەڵدەبژێردرێتەوە بۆ پەرلەمانی کوردستان و دەبێتەوە ئەندام پەرلەمان لە [[فراکسیۆن]]ی یەکێتیی لە خوولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان. لە خوولی چوارەمدا، لە ساڵانای ٢٠١٣ بۆ ٢٠١٨، وەک بڕیاردەری لیژنەی پەروەردە و خوێندنی باڵا دەستبەکاردەبێت لە پەرلەمانی کوردستان. ھەروەھا لە ماوەی ٢٠١٣–٢٠١٧، ئنەدامی لیژنەی پیشەسازی وزە و سامانە سرووشتییەکان بووە لە پەرلەمانی کوردستان. لە ساڵانی ٢٠١٧ و ٢٠١٨، ئەندامی لیژنەی یاسایی پەرلەمانی کوردستان بووە. لەوەتەی ١١ی تەممووزی ٢٠١٩، شوێنی [[ڤالا فەرید]]ی گرتەوە و بووەتە سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان.<ref name=":0"/>لە ٢ی تەممووزی ٢٠٢٣ دەستلەکارکێشانەوەی پێشکەش بە پەرلەمان کرد.ئەمەش دوای ئەوەی لە ٣٠ی ئەیاری ٢٠٢٣ دادگای فیدڕاڵی عێراق بڕیاری نایاسایی بوونی درێژکردنەوەی [[پەرلەمانی کوردستان|پەرلەمانی کوردستانی]] دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=د. ڕێواز فایەق ماڵئاوایی لە پەرلەمانی کوردستان دەکات‌|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/196865|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=pukmedia.com|زمان=ku}}</ref> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:ڕێواز فایەق.jpg پەڕگە:ڕێواز فایەق٢.jpg|ڕێواز فایەق لەکاتی سەرۆکایەتیی پەرلەمانی کوردستان. </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|کوردستان|سیاسەت|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:سەرۆکەکانی پەرلەمان کوردستان]] [[پۆل:ژنە عێراقییەکان لە سیاسەت]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] is8ckz2cntskx54yly3lqtcvqqden30 0 163633 1694839 1549916 2026-10-26T01:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694839 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھۆزی ڕەشوان''' یان '''ڕەشڤان''' یاخود '''ڕیشەڤان''' ھۆزێکی گەورەی کوردن، کە بۆ یەکەم جار لەسەدەی شازدەھەم ناویان تۆمارکرا لەسەر نەخشەی کوردستان بەجۆرێک کە لە ناوچەی دیڤریگی گرتەوە تاوەکو ناوچەی ڕەققە، ھەریەکە لە ڕەشڤانیەکان لە ئەدیەمان و گازی عەنتاب و کەھرەمان و مەرعەش و مالاتیا نیشتەجێن کە ئێستا کەوتونەتە ناو سنوری تورکیای نوێ (کوردستانی باکور) بەڵام بەشی زۆڕیان لە کاھاتا و مالاتیا سێواس نیشتەجێن لە سەرەتای دیاریکردنی سنوری تورکیا توشی ئاوارەیی ڕاگواستن بوونەوە بەرەو قۆڵایی تورکیا و ئێران ھەربۆیە ئەمڕۆ بەشێکی زۆریان لە باشوری ئەنقەرەی تورکیا دەژیێن. == مێژوو == ھەموو مێژوو نووسان کۆکن لەسەر ئەوەی کە ناوی (ڕەشڤان) ناوێکی لێکدراوی کوردیە لەدوو بەش پێک ھاتووە (ڕەش) و(ڤان یان وان) ئەم ناوە خودی ھۆزەکە لەخۆی ناوە بەھۆی ئەوەی لە ساڵی ١٥١٩ کاتێک عوسمانیەکان ھاتنە ناوچەکە دەستیان بە ناونووسینی خەڵک کرد بەمەبەستی باج و سەرانە بەڵام ڕەشڤانەکان ئامادە نەبوون ناویان تۆمار بکەن بۆیە سولتان سەلیمی یەکەم بە کەسانی لیستی ڕەش ناوی ھێنان و بەوکەسانەی ناوبرد کە خۆیان لە باج دەدزنەوە ھۆزەکەش بە شانازیەوە خۆی بە ڕەشڤان ناساند و ئامادە نەبوون باج بدەن. ناوی ھۆزەکە ھەمدیسان لەتۆماری ساڵی ١٥٢٤ و ١٥٣٦ ی عوسمانیەکان ھاتووە کە کەسانێکن ئامادە نین ناویان تۆماربکرێت و باج بدەن ھەر لەتۆمارەکە ھاتووە کە کەسانێکی کۆچەری و شوانکارەن ھەرگیز دەستەمۆ ناکرێن بۆیە لە ساڵی ١٨٣٠ دووبارە ھەڵمەتێک ڕاگەیێندرا لەبارەی دەستگیرکردن و تۆمارکردنیان لە تۆماری دەولەت و خزمەتی سەربازی و باج و سەرانە بەڵام عوسمانیەکان تووشی شکستێکی زۆڕ بوونەوە بۆیە ھەنگاوی یەکەمی ڕاوە دوونانیان دەستی پێکرد بەرەو سنوورەکانی سەفەویەکان (قەزوین). لەدوای ڕووخانی دەولەتی عوسمانی و درووستکردنی دەولەتی تورکیا ئەتاتورک لە ١٩٢٣ ھەڵمەتێکی ڕاگەیاند لەبارەی گواستنەوەیان لەسەر سنوورە دەریاییەکان. بەپێی بەڵگەنامەکانی سەدەی شازدەھەم ھەنگاوی یەکەمی ڕاگواستنیان بەرەو ٤٣گوندی نزیک ئەنقەرە بووە، ھەنگاوی دووەم بەرەو گوندەکانی جیھانبیلی و ھایمانا و پۆزتیپی و کۆلۆ بووە. بەڵگەنامەیەکی ساڵی ١٨٥٩ئەمە نیشان دەدات کە ٥٠٠خێزانی کورد لەھۆزی ڕەشڤان نیشتەجێ بکرێن لە ئەنقەرە. لە ساڵی ١٨٩٠ سەرکردەی خێڵەکە یەعقوب ڕەجەب بەگ ھەزاران خێزانی ئەرمەنی داڵدەدا بەمەبەستی پاڕاستنیان لە جینۆسایدی عوسمانیەکان. == سیاسەت و ھەڵبژاردن == دەنگی تەواوی ھۆزەکە بۆ ئەو بەربژێرەیە کە یەکێکە لە ھۆزەکەیان، ڕەشڤانیەکان پاڵپشتی ڕەشوان دینیجەر میر محەممەد فورات دەکەن کاتێک ڕەشوان دینجەر ئەندامی پارتی دادو گەشەپێدان بوو دەنگی ئەم ھۆزە بۆ پارتی دەسەڵات دەچوو بەڵام بەھۆی دژایەتی کردنی کورد ڕەشوان دینجەر لە ساڵی ٢٠١٤ دەستی لەپارتی داد و گەشەپێدان کشاندەوە و چووە پاڵ پارتی دیموکراتی گەڵان بەسەرۆکایەتی دەمیرتاش بۆیە لەھەڵبژاردنی ٢٠١٥ تورکیا سەرجەم ھۆزەکە پاڵپشتی پارتی دیموکراتی گەلانیان کرد. == ئەمانەش ببینە == * [[ھۆزە کوردییەکان]] * [[کوردانی ناوەڕاستی ئەنادۆڵ]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Reşwan_Kurds |سەردێڕ = Reşwan Kurds|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٠}} {{ھۆزەکان و عەشیرەتەکانی کورد}} {{شریتی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|کوردستان}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] 4memh1r36lioj8s2pvpjw64mwjsxazx 0 163682 1694864 1406943 2026-10-26T01:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694864 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Saddam-family-Pre1995.jpg|وێنۆک|وێنەی خێزانیی سەددام، ڕەغد لە ڕیزی سەرەوە سێیەم کەس بەلای ڕاست وەستاوە.]] '''ڕەغد سەددام حوسێن''' (لەدایکبووی ٢ی ئەیلوولی ١٩٦٨)، کچی [[سەددام حوسێن]]<nowiki/>ە، سەرۆکی پێشووی عێراق. لەدوای کۆتایی ھاتنی [[شەڕی عێراق]] و ڕووخانی [[حیزبی بەعس]] لە عێراق، ئەوا ڕەغد لە [[ئەردەن]] دەژی. == ژیان == ڕەغد لە ساڵی ١٩٦٨ لەدایکبوو، ئەو کچی [[سەددام حوسێن]] و [[ساجیدە تەلفاح|ساجیدە تەلفاحە]]، باوکی سەرۆکی پێشووی عێراق بووە وە دایکیشی نازناوی [[خانمی یەکەم]]ی عێراقی ھەڵگرتبوو. ڕەغد دوو برای ھەبوو بەناوەکانی [[عودەی سەددام حوسێن|عودەی]]، [[قوسەی سەددام حوسێن|قوسەی]] ھەروەھا دوو خووشکیشی ھەیە بەناوەکانی [[ڕەنا سەددام حوسێن|رەنا]] و [[حەلا سەددام حوسێن|حەلا]]. لە ساڵی ١٩٨٣، ھاوسەرگیری لەگەڵ حوسێن کامیل مەجید کرد، کە ناوبراو لە سەددام یاخی بوو و چووە [[ئوردن|ئەردەن]] ھەروەھا زانیاری لەبارەی چەکە نھێنییەکانی عێراق بە [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] و [[دەزگای ھەواڵگریی بریتانی]] دا. دواتر سەددام داوای لێکرد بگەڕێتەوە و بڕیاری لێخۆشبوونی بۆ دەردەکات، لەکاتی گەڕانەوەی بۆ عێراق ئەوا سەددام داوای جیابوونەوەی حوسێن و ڕەغدی کردە فەرمان. ھەروەھا بەتۆمەتی خیانەت حوسێنی کووشت دوای تەنیا چەند ڕۆژێک لە گەڕانەوەی بۆ عێراق.<ref name="CordesmanHashim1997">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Anthony H. Cordesman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6WAPjh8-DnEC&pg=PA24|سەردێڕ=Iraq|نووسەر٢=Ahmed S. Hashim|بڵاوکەرەوە=Westview Press|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٧-٤٢٣٤-٩|پەڕەکان=٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> ڕەغد پێنج منداڵی لە حوسێن بوو، سێ کوڕ؛ وەھج، عەلی سەددام ھەروەھا دوو کچ بەناوەکانی بەنان و حەریر. لە ساڵی ٢٠٠٣، دوای ھاتنی ئەمریکا بۆ سەر خاکی عێراق کەوتنی ڕژێمی بەعس، ڕەغد لەگەڵ کۆمەڵێک بەعسی دیکە چوونە [[عەممان]] و لەلایەن [[عەبدوڵڵای دووەم]] داڵدە دران. تا ئێستاش ڕەغد ھەر لە [[ئوردن|ئەردەن]] دەژی. لە ٢ی تەممووزی ٢٠٠٦، مۆفەق ڕوبەیعی ڕاوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی عێراق ئاشکرایکرد کە [[ساجیدە تەلفاح|ساجیدە]] و ڕەغد داواکراون بەتۆمەتی ھاوکاریکردنی ھێزە چەکدارەکان لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/07/02/iraq.main/|سەردێڕ=Hussein's wife, daughter on new 'wanted' list|بڵاوکەرەوە=[[CNN]]|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071205152841/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/07/02/iraq.main/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ھەروەھا پشتگیری دارایی ھێزە تیرۆریستییەکان دەکەن لە دژی حکوومەتی عێراقی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.presstv.com/Detail/2019/01/14/585758/Jordan-king-visits-Iraq |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200114041747/https://www.presstv.com/Detail/2019/01/14/585758/Jordan-king-visits-Iraq |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەبەرامبەردا مۆفەق بەخیت، سەرۆکوەزیرانی ئەردەن ئەوەی ڕایگەیاند کە ڕەغد و منداڵەکانی لەژێر پارێزبەندی خێزانی شاھانە دەمێنێتەوە و ئەم ھەنگاوەش وەک ھەنگاوێکی مرۆڤایەتی چاوی لێدەکرێت. ھەروەھا ئاماژەشی بەوەکرد ڕەغد میوانی بنەماڵەی شاھانەیە، ئەوەش بەپێی نەریتی [[عەرەب]] پارێزگاری لێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.turkishpress.com/news.asp?id=131563|سەردێڕ=Jordan stands by Saddam Hussein's daughter|ئیش=TurkishNews.com|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6GEB3iuls?url=http://www.turkishpress.com/news.asp?id=131563|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206154644/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=131563 |date= ٦ی شوباتی ٢٠١٢ }}</ref> لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦، سەددام حوسێن لە سێدارەدرا لە عێراق. ڕەغد داوایکرد کە جەستەی سەددام بەشێوەیەکی کاتی لە [[یەمەن]] بنێژرێت تاکوو دەرچوونی ھێزەکانی ھاوپەیمانان لە عێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L30825677.htm|سەردێڕ=Saddam daughter asking body be buried in Yemen|بڵاوکەرەوە=[[Reuters]]|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100612165056/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L30825677.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئابی ٢٠٠٧، [[ئینتێرپۆل|ئینتەرپۆل]] ڕایگەیاند کە فەرمانی دەستگیرکردن بۆ ڕەغد دەرچووە بەتۆمەتی ھاوکاریکردنی ھێزە تیرۆریستییەکان لە عێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6952128.stm|بڵاوکەرەوە=BBC News|سەردێڕ=Warrant out for Saddam daughter|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> ھەر ئەم گومانانە وایکرد، ئاژانسی سپیگل ناوی ڕەغد بە «دایکی تیرۆر» بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.spiegel.de/politik/ausland/tochter-saddam-husseins-sponsert-islamisten-a-988581.html|ئیش=[[Spiegel Online]]|سەردێڕ="Islamic State" in Iraq: Saddam's daughter is godmother Terror|یەکەم١=Raniah|دوایین١=Salloum|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لە ڕاپۆرتەکەیدا، ئاماژەشیان بەوەکرد کە ڕەغد لە ئەردەنەوە بە ملیۆنان خەرج دەکات بۆ پشتگیرکردنی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام|داعش]]، ھەموو ئەوانەش بەئامانجی گەڕانەوەیەکی تۆڵەئامێزانەیە بۆ سەر دەسەڵاتی عێراق. بەر لەوەش، کەناڵی فۆکس ھەمان بیرووڕای لەسەر ڕەغد بڵاوکردبوویەوە.<ref name="FoxBaath">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.foxnews.com/world/2014/06/23/isis-joins-forces-with-saddam-loyalists-in-bid-to-take-baghdad/|سەردێڕ=ISIS joins forces with Saddam loyalists in bid to take Baghdad|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|دوایین١=Hall|یەکەم١=Benjamin|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> ڕەغد لناوی لەگەڵ ٥٩ داواکاراوی عێراق ھاتووە، کە تێیدا لەو لیستە ٢٨ چەکداری [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام|داعش]]، ١٢ چەکداری [[ئەلقاعیدە|قاعیدە]] وە ٢٠ ئەندامی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی]] تێدایە، لەلیستەکە تۆمەتی تاوانەکانیان دیاریکراوە.<ref>https://www.aljazeera.com/news/2018/02/saddam-eldest-daughter-raghad-wanted-list-180204163537080.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|عێراق|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Raghad Hussein}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:ژنانی عێراقی]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] hs17i1lo26nq3lu6ba457i6kczsym6c 0 163979 1694447 1693808 2026-10-25T12:16:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694447 wikitext text/x-wiki '''سەمیرە شابەندەر''' (لە دایکبووی ١٩٤٦ لە خێزانێکی خانەدان،<ref name="breakfornews2003">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://breakfornews.com/articles/Saddams%20wife%20in%20gold.htm|سەردێڕ=Saddam's wife in gold … and exile|بڵاوکەرەوە=breakfornews.com|یەکەم=Marie|دوایین=Colvin|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130630121615/http://breakfornews.com/articles/Saddams%20wife%20in%20gold.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="scotsman2003">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.scotsman.com/news/world/wife-no2-and-only-surviving-son-are-alive-and-wealthy-in-lebanon-1-497975|سەردێڕ=Wife No2 – and only surviving son – are alive and wealthy in Lebanon|ئیش=The Scotsman|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171113170644/http://www.scotsman.com/news/world/wife-no2-and-only-surviving-son-are-alive-and-wealthy-in-lebanon-1-497975|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[بەغدا|بەغداد]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://scsanctions.un.org/r/?keywords=iraq|سەردێڕ=United Nations ...IQi.060|بڵاوکەرەوە=United Nations|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181101094102/https://scsanctions.un.org/r/?keywords=iraq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>) کارمەندی پێشووی فڕۆکەوانی و دووەم ژنی [[سەددام حوسێن]]، سەرۆکی پێشووی عێراق بووە. سەمیرە پێشتر لە [[ھێڵە ئاسمانیەکانی عێراق|ھێڵی ئاسمانیی عێراقی]] کاری دەکرد.<ref name="albawaba2003">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.albawaba.com/news/report-saddam-second-wife-lives-beirut|سەردێڕ=Report: Saddam "second wife" lives in Beirut|بڵاوکەرەوە=albawaba.com|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە عێراق، سەمیرە لە بەیرووت دەژی.<ref name="scotsman2003"/><ref>[http://www.alwasatnews.com/news/367853.html زوجة صدام الثانية سميرة الشاهبندر إلى أين بعد اختفاء أثرها من لبنان؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181001182241/http://www.alwasatnews.com/news/367853.html|date=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> == ژیان == === ژیانی کەسی === سەمیرە بەر لەوەی ھاوسەرگیری لەگەڵ سەددام بکات، ئەوا ھاوسەری نوردین ئەلسافی بوو، فڕۆکەوانی عێراقی و بەڕێوبەری [[ھێڵە ئاسمانیەکانی عێراق|ھێڵی ئاسمانیی عێراقی]].<ref name="scotsman2003"/><ref name="pravdareport2013">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pravdareport.com/world/asia/16-07-2013/125146-saddam_hussein_children-0/|بڵاوکەرەوە=pravdareport.com|سەردێڕ=Will Saddam Hussein's children have to answer for their father?|یەکەم=Dmitry|دوایین=Sudakov|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170619153332/http://www.pravdareport.com/world/asia/16-07-2013/125146-saddam_hussein_children-0/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەمیرە و نورەددین، بەیەکەوە خاوەنی دوو منداڵ بوون.<ref name="scotsman2003"/><ref name="bbc2002">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2092233.stm|سەردێڕ=Saddam's Stepson detained in Miami|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090114123815/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2092233.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="billingsgazette2002">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://billingsgazette.com/news/world/stepson-s-arrest-sheds-light-on-saddam-love-life/article_d5970a7c-c3ad-577e-9487-2acbbe03c11b.html|سەردێڕ=Stepson's arrest sheds light on Saddam's love life|بڵاوکەرەوە=billingsgazette.com|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181101094101/https://billingsgazette.com/news/world/stepson-s-arrest-sheds-light-on-saddam-love-life/article_d5970a7c-c3ad-577e-9487-2acbbe03c11b.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٣، سەددام چاوی بە سەمیرە دەکەوێت.<ref name="washingtonpost1991">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/iraq/stories/bride012591.htm|سەردێڕ=Bride of Saddam, Matched Since Childhood|ئیش=The Washington Post|یەکەم=Martha|دوایین=Sherrill|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081013020628/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/iraq/stories/bride012591.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەددام بە زۆر سەمیرە لە نوردەین جیادەکاتەوە.<ref name="pravdareport2013"/> دواتر لە ساڵی ١٩٨٦، بەنھێنی ھاوسەرگیری لەگەڵدا دەکات.<ref name="albawaba2003"/><ref name="pravdareport2013"/> لە کۆتایی ھەشتاکان، سەمیرە بە ئاشکرا لەگەڵ سەددام دەردەکەوت. کامل حەنا جیجۆ پیاوی سەددام، ھاوڕێ و تامکەری خواردنەکانی، ئەوا ئەو سەمیرەی بە سەددام ناساند. سەددام کە ھاوسەرگیری لەگەڵ سەمیرە کرد بەنھێنی، ئەوا ھێشتا ھاوسەری [[ساجیدە تەلفاح|ساجیدە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.globalsecurity.org/org/news/2002/020926-iraq1.htm|سەردێڕ=Saddam's Minister of Mass Destruction?|بڵاوکەرەوە=ABC News|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090910230249/http://www.globalsecurity.org/org/news/2002/020926-iraq1.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دواتر ساجیدە کە بەم ھاوسەرگیرییەی زانی، ئەوا زۆر تووڕەبوو لەھەمان کاتدا ئیرەیی دەبرد، ھەروەھا لەڕێگای براکەیەوە عەدنان خەیرولڵا گلەیی گەیاندە سەددام.<ref>Khairallah was killed in a helicopter crash, caused by "mechanical failure." Hussein's bodyguard said that he was told to place a bomb on the helicopter</ref> عودەی کوڕی سەددام و ساجیدە، بەھەمان شێوەی تووڕەبوو و ئەم ھاوسەرگیرییەی بە ھەڕەشە بۆ خێزانەکەیانی دەزانی. لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٨، لەکاتی ئاھەنگیکدا لەبەردەم خەڵکیدا، کامل حەنای کووشت. سەددام بڕیاریدا کە دادگایی بکات بەھۆی کووشتن، بەڵام دایک و باوکی کامل حەنا لەگەڵ ساجیدە داوای لێخۆشبوونیان بۆی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/iraq/stories/bride012591.htm|ئیش=The Washington Post|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Bride of Saddam, Matched Since Childhood|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011162204/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/iraq/stories/bride012591.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە زنجیرەی تؤڕی بی بی سی، ماڵی سەددام ئەوا کارەکتەری سەمیرە تیشکی گەورەی خرابوویە سەر، ھەروەھا خانمەئەکتەری ئوسترالی کریستینە ستیفن دالی ڕۆڵی سەمیرەی گێڕا لە زنجیرەکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی عێراقی]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] p2p82qe2xbqjfwlmxwgj1xhpz2x07ms 0 164012 1694890 1543553 2026-10-26T04:36:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694890 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Saddam-family-Pre1995.jpg|وێنۆک|وێنەی خێزانیی سەددام، ڕەنا لە ڕیزی وەستاوەکان، سێیەم کەس بەلای چەپ وەستاوە.]] '''ڕەنا سەددام حوسێن''' ({{بە عەرەبی|رنا صدام حسين‎}}) (لە دایکبووی ١٩٦٩) دووەم کچی سەرۆکی پێشووی عێراق [[سەددام حوسێن]] و [[ساجیدە تەلفاح|ساجیدە تەلفاحە]]. ڕەنا دوو برای ھەبوو بەناوەکانی [[عودەی سەددام حوسێن|عودەی]] و [[قوسەی سەددام حوسێن|قوسەی]] ھەروەھا دوو خووشکیشی ھەیە بەناوەکانی [[ڕەغد سەددام حوسێن|ڕەغد]] و [[حەلا سەددام حوسێن|ھالا]]. ڕەنا لە ساڵی ١٩٨٦، ھاوسەرگیری لەگەڵ [[سەددام کامل]] کرد، واتر برای حوسێن کامل کە دەکاتە ھاوسەری ڕەغد. لەگەڵ سەددام خاوەنی چوار منداڵ بوون. لەگەڵ ھاوسەرەکەی دەچنە ئوردەن دواتر لە ساڵی ١٩٩٦، سەددام حوسێن بڕیاری لێخۆشبوون بۆ حوسێن و [[سەددام کامل]] دەردەکات بەڵام لەکاتی گەڕانەوەیان بۆ عێراق دەیانکووژێت بەتۆمەتی [[خیانەتکردن]] و ھاوکاریکردنی دەزگا ھەواڵگرییەکانی ئەمریکا و بەریتانیا. دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە عێراق، ڕەنا لەگەڵ خێزانەکەی دەگەڕێنەوە ئوردەن و لەلایەن [[عەبدوڵڵای دووەم|شا عەبدوڵڵا]] داڵدە دەدرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Jane Arraf|ناونیشان=http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/08/01/sprj.irq.saddam.daughters/index.html|سەردێڕ=Daughter: Saddam 'had a big heart' – August 2, 2003|وێبگە=CNN.com|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Rana Hussein}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی عێراقی]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] rnsp8p8b439suyro9rbdtcjm8zda4n5 0 166323 1694950 1578331 2026-10-26T07:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694950 wikitext text/x-wiki {{وەسف|فیلمێکی درامیی فارسیی دەرھێندراوی حەمید نیعمەتوڵڵا}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ڕەگێ خاب | وێنە = پۆستەری ڕەگێ خاب.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | بەرھەمھێنەر = حەمید نیعمەتوڵڵا | نووسین = مەعسومە بەیات | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = [[لەیلا حاتەمی]]{{-}}[[کوروش تەھامی]]{{-}}{{-}}[[ئیلھام کوردا]]{{-}}لەیلا مووسەوی | موزیک = [[سۆھراب پوورنازری]] | وێنەگری سینەمایی = [[فەرشاد محەممەدی]] | دەستکاری = مەھدی سەعدی | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[فیلمیران]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ماوەی فیلم = ١٠٤ خولەک | وڵات = [[ئێران]] | زمان = [[زمانی فارسی|فارسی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = ٤٬٩٣٠٬٩٤١٬٠٠٠ تمەن | خەڵاتەکان = }} '''''ڕەگێ خاب''''' ({{بە فارسی|رگ خواب}}) فیلمێکی فارسییە. لە دەرھێنان و بەرھەمھێنانی [[حەمید نیعمەتوڵڵا]] و نووسینی [[مەعسومە بەیات]]ە. لە ٢٠١٥ بەرھەمھێندرا و لە ٢٠١٧ بڵاو کرایەوە. == کورتە == مینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.filmnetnews.ir/movie-gallery/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8 |سەردێڕ=مصاحبه لیلا حاتمی و توصیف شخصیت مینا در فیلم رگ خواب |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦ |زمان=فارسی |بڵاوکەرەوە=فیلم‌نت‌نیوز |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170727035201/http://www.filmnetnews.ir/movie-gallery/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای جیابوونەوەی لە ھاوسەرەکەی بەدوای ئیشێک و شوێنی مانەوە دەگەڕێ. بەدرێژاییی گەشتەکە چاوی بە کامران، بەڕێوەبەری خواردنگەیەک کە لەوێ کاری دەکرد دەکەوێت. کامران پەنای دەدات. مینا لەژێر کاریگەریی پاڵپشتی و خۆشەویستیی کامرانەوە دەکەوێتە خۆشەویستیی ئەوەوە، و کامرانیش پەرۆشە و حەز لە مینا دەکات. ڕۆژان تێدەپەڕن و خۆشەویستیی مینا بۆ کامران کەم دەکات و دەگاتە لوتکە، بەڵام کامران چیتر بەردەوام نابێت…<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cinematicket.org/movie/detail/3681 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106103411/https://cinematicket.org/?p=nfilmdetail&fid=1342&fileid=2114&t=%D8%B1%DA%AF%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> == بڵاوکردنەوە == نمایشی تایبەتی «ڕەگێ خاب» لە ڕۆژی چوارشەممە، ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە [[سینەمای ئیستقلال (تاران)|سینەمای ئیستقلال]] دەستی پێ کرد، و ھەفتەیەک دواتر، لە ١٤ی حوزەیران نمایشی گشتیی دەستی پێ کرد. ھەروەھا، لە ٥ی تشرینی دووەم، نمایشە گشتییەکەی ڕەگێ خاب، بەتایبەتی لە پشتگیریی یوزپلنگی ئاسیایی لە حەرەمی سینەماییی گالێری میللەت گیرا. == ئەکتەران == {| class="wikitable sortable" ! href="ئیلھام کوردا" |ئەکتەر ! ڕۆڵ |- | [[لەیلا حاتەمی]] |مینا |- | [[کوروش تەھامی]] | کامران حەسیبی |- | [[ئیلھام کوردا]] | ئایلا (ھاوڕێی مینا) |- |[[لەیلا مووسەوی]] | مەنسوری |- | خەسرەو بامداد | باوکی مینا |- |[[ئەسغەر پیران]] |کرێکاری کامران |- |[[غەزالە جەزایری]] |ژمێریاری فاست فوود |- |[[بەھزاد ڕەحیمخانی]] |ددانساز |- |بامداد نیعمەتوڵڵا |باوکی ئایلا |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !فێسیڤاڵ !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام !خەڵات |- | rowspan="4" |٢٠١٦ | rowspan="4" | {{چینی ناوەند}}سی و پێنجەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر{{کۆتایی}} |باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی |[[لەیلا حاتەمی]] | {{won}} | rowspan="4" | {{چینی ناوەند}}سیمرغی بلوور{{کۆتایی}} |- |باشترین جلوه‌های ویژه بصری |[[سینا قویدل]] | {{nom}} |- |باشترین جلوه‌های ویژه میدانی |[[ئارش ئاقابیک]] | rowspan="5" {{won}} |- |باشترین وێنە |[[ئەمیرحسێن شوجاعی]] |- | rowspan="19" |٢٠١٧ | rowspan="10" |یازدەھەمین خولی فێستڤاڵی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلم |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="10" | {{چینی ناوەند}}خەڵاتی سەرەکی{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] |- |باشترین ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵی سەرەکی |[[کوروش تەھامی]] | {{nom}} |- |باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی |[[لەیلا حاتەمی]] | {{won}} |- |باشترین ڤیدیۆ |[[فەرشاد محەممەدی]] | {{nom}} |- |باشترین ساوندتراک |[[سۆھراب پوورنازری]] | {{won}} |- |باشترین دەستکاریکردن |[[مەھدی سەعدی]] | rowspan="6" {{nom}} |- |باشترین چهره‌پردازی |[[سەھەند تۆڕابی]] |- |باشترین دیزاینی پۆشاک |[[محەممەدڕەزا میرزا محەممەدی]] و [[ئازادە قوام]] |- | rowspan="9" | {{چینی ناوەند}}نۆزدەھەمین ئاھەنگی ماڵی سینەما{{کۆتایی}} |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="9" | {{چینی ناوەند}}پەیکەری شیاوی{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |- |باشترین ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵی سەرەکی |[[کوروش تەھامی]] |- |باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی |[[لەیلا حاتەمی]] | {{won}} |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] | {{nom}} |- |باشترین ڤیدیۆ |[[فەرشاد محەممەدی]] | rowspan="5" {{won}} |- |باشترین صداگذاری |[[بەھمەن ئەردەلان]] |- |باشترین صدابرداری |[[بابەک ئەردەلان]] |- |باشترین جلوه‌های ویژه بصری |[[سینا قویدل]] |- | rowspan="15" |٢٠١٨ | rowspan="10" | {{چینی ناوەند}}نوزدەھەمین خولی ئاھەنگی دونیای وێنە{{کۆتایی}} |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="10" | {{چینی ناوەند}}پەیکەری حافز{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ژن |[[لەیلا حاتەمی]] | rowspan="3" {{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاو |[[کوروش تەھامی]] |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] |- |باشترین ڤیدیۆ |[[فەرشاد محەممەدی]] | rowspan="2" {{nom}} |- |باشترین دەستکاریکردن |[[مەھدی سەعدی]] |- |باشترین ساوندتراک |[[سۆھراب پوورنازری]] | rowspan="2" {{won}} |- |باشترین موسیقی تیتراژ |[[ھومایوون شەجەریان]] (بۆ پارچەی «آهای خبردار») |- |باشترین بەرھەمی ھونەری |[[سینا قویدل]] (برای جلوه‌های ویژه بصری رگ خواب) | rowspan="2" {{nom}} |- | rowspan="5" | {{چینی ناوەند}}یەکەمین خەڵاتی ئۆسکاری فیلم{{کۆتایی}} |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="5" | {{چینی ناوەند}}خەڵاتی سەرەکی{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |{{won}} |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ژن |[[لەیلا حاتەمی]] |{{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاو |[[کوروش تەھامی]] |{{nom}} |} <nowiki>*</nowiki>کوروش تەھامی لە یازدەھەمین خولی فێستڤاڵی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلم خەڵاتی دیپلۆمی شانازیی بۆ باشترین ئەکتەری لە ڕۆڵی سەرەکی وەرگرت. == مۆسیقا == لە دەستپێکی ھەفتەی دووەمی نمایشی فیلمی «ڕەگێ خاب»، پەردە لەسەر ڤیدیۆکلیپەکەی فیلمەکە بە دەنگی [[ھومایوون شەجەریان]] و ئاوازی [[سۆھراب پوورنازری]] لادرا. سەرەڕای ساوندراکی فیلمەکە، ئەلبومی «ڕەگێ خاب» چوار پارچە شیعر، لەوانەش: «آهای خبردار»، «رگ خواب»، «ابر می‌بارد» و «گریه می‌آید مرا» بە ھۆنراوەکانی [[ئەمیر خەسرەو دەھلەوی]]، [[حوسەین مەنزەوی]] و [[مەولانای ڕۆمی|ڕۆمی]] لەخۆ دەگرێت. ئیشەکە لەلایەن ئۆرکێسترای مۆسیقای سی ئای ئێفی بولغاری، و بە ئامادەبوونی تەھمورس پوورنازری، ھوشیار خەییام و شین کاراسکۆ وەک تاکژەن کراوە. بە ڕابەرایەتیی ئاوازدانەری ئەمریکی دەیڤد گارنەر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-32/787956-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=حضور دیوید گارنر در آلبوم تازه همایون شجریان |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200609200712/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-32/787956-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئاوازدانەر و ڕابەری ئۆرکێسترا [[بەردیا کیارس]] و باسیست ئارین کەشیشی لە ڕێکخەرانی ئەلبومەکەن.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/21/1351981/آلبوم-موسیقی-رگ-خواب-منتشر-می-شود آلبوم موسیقی «رگ‌خواب» منتشر می‌شود]</ref> == لە ڕاپرسییەکان == لە نیوەی یەکەمی ٢٠١٨، سێزدە ڕەخنەگری ڕۆژنامەی فیلم ٢٤ خاڵیان لە ٢٨ پێی دا. لە ڕوانگەی ڕەخنەگرانی ئەم ڕۆژنامەوە ھەر سێ فیلمی «[[ماجرای نیمروز]]»، «ڕەگێ خاب» و «[[ڤێلاکان]]» بەرزترین خاڵیان وەرگرتووە.{{ژێدەر پێویستە}} == باڵیۆز == ڕێکخراوەی نەھێشتنی توندوتیژیی کۆمەڵایەتی، فیلمی «ڕەگێ خاب»ی دەرھێندراوی [[حەمید نیعمەتوڵڵا]]ی وەک نموونە فیلمێک لە بواری نەھێشتنی ئازارە کۆمەڵایەتییەکان ناساند.<ref>[http://www.jamaran.ir/بخش-فرهنگ-هنر-102/706906-رگ-خواب-فیلم-نمونه-در-حوزه-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-شد «رگ خواب» فیلم نمونه در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی شد]{{بەستەری مردوو|url=http://www.jamaran.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-102/706906-%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%86%D9%85%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|6209470}} * [http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139410050000/ ڕەگێ خاب] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609195200/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139410050000/ |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ }} لە وێبگەی سوورە سینەما * [https://web.archive.org/web/20200609201643/https://cinematicket.org/?p=nfilmdetailcs&fid=1342&fileid=2114&t=%d8%b1%da%af%20%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8 ڕەگێ خاب] لە وێبگەی سینەماتیکت {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژن|کۆمەڵگا|مافەکانی مرۆڤ}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمە گیراوەکان لە تاران]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی بێوەژنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەباربردن]] [[پۆل:فیلمەکانی حەمید نیعمەتوڵڵا]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] 84ski765zo4tgu4uug1yworx8knatav 0 166602 1694511 1434605 2026-10-25T13:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694511 wikitext text/x-wiki {{ڕیکلام}} {{خاوێنکردن}} {{زانیاریدانی کتێب|دەرچوون=٢٠١٩|ژمارەی پەڕە=٢٠٠|زمان=[[کوردی]]، [[فەڕەنسی]]|وڵات=[[کوردستان]]|دانەر=دیلان ھەردی|ناو=ڕێژیمی سیاسیی ئێران|بابەت=[[زانستی سیاسی]]|بڵاوکەرەوە=ناوەندی ئاوێر}} '''رێژیمی سیاسیی [[ئێران]]: لە نێوان [[ئۆتۆریتاریانیزم|ئۆتۆریتاریزم]] و [[تۆتالیتاریزم]]دا'''، کتێبێکی ئاکادێمییە لە نووسینی [[دیلان ھەردی]] کە بە دوو [[کوردیی ناوەندی|زمانی کوردی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] بڵاو کراوەتەوە. ناوەرۆکی ئەو کتێبە کە توێژینەوەیەکی زانستییە و لە زانکۆی لیل لە [[فەڕەنسا]] ئەنجام داروە، باسی تایبەتمەندییەکانی ڕێژیمی سیاسیی ئێران دەکا و لەگەڵ تایبەتمەندییەکانی [[دیموکراسی|دێموکراسی]]، [[ئۆتۆریتاریانیزم|ئۆتۆریتاریزم]] و [[تۆتالیتاریزم]] بەراوردی دەکا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ھەردی|یەکەم=دیلان|سەردێڕ=رێژیمی سیاسیی ئێران: لە نێوان ئۆتۆریتاریزم و تۆتالیتاریزم دا|بڵاوکەرەوە=ناوەندی ئاوێر|ساڵ=٢٠١٩|شوێن=ھەولێر|پەڕەکان=١–١٢}}</ref> == ناوەرۆکی کتێب == ئەم کتێبە لە سێ بەشی سەرەکی پێکھاتووە: لە بەشی یەکەمدا، دوای شیکردنەوەیەکی کورتی ھۆکارەکانی سەرھەڵدانی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]] و نووسینەوە و چەسپاندنی دەستووری بنەڕەتیی [[کۆماری ئیسلامی ئێران|کۆماری ئیسلامی]]، شیکاری بۆ دامەزراوە بنەڕەتییەکانی دەسەڵات کراوە. ئەوەش بە مەبەستی دەستنیشانکردنی توخمە پێکھێنەرەکانی ئەو کۆمارەو ھەروەھا زانینی ئەوەی کە ئایا [[کۆماری ئیسلامی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] کۆمارێکی دێمۆکراتە یان نادێمۆکرات؟ لەو بەشەدا سەرنج دراوەتە سەر ھەندێک بابەتی گرنگ وەکوو مادەکانی دەستووری ئێران، ناڕوونی لە جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان، ڕۆڵی سەرەکیی دامەزراوە مەزھەبییەکان و ھەروەھا دەسەڵاتی بێ سنووری وەلی فەقیھ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ھەردی|یەکەم=دیلان|سەردێڕ=دەسەڵاتی بێ‌سنووری وەلی فەقیھ|بڵاوکەرەوە=رۆژنامەی کوردستان|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕەکان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=٥١٧١٧}}</ref> لە بەشی دووھەمدا، سەرنج دراوەتە تایبەتمەندییەکانی [[ئۆتۆریتاریانیزم|ئۆتۆریتاریزم]] لەناو سیستەمی سیاسیی و ئابووری ئێراند: لە لایەک، شیکردنەوەی پلۆڕاڵیزم و باڵباڵێن (فاکسیۆنالیزم) و ھەروەھا دۆخی خراپی کۆمەڵگەی مەدەنی، لە لایەکیتر، شیکردنەوەی سیستەمی ئابووری ئێران کە لەگەڵ ئەوەشدا کە سیستەمێکی دەوڵەتییە بەڵام چەند دامەزراوەی ئایینی و نیزامی دەستیان بە سەردا گرتووە. لە کۆتایی و لە بەشی سێھەمدا، تایبەتمەندییەکانی تۆتالیتاریزم لە سیستەمی سیاسیی ئێراندا دەستنیشان کراون. لە لایەکەوە، ھۆکارەکانی تیۆریزەکردن و داڕشتنەوەی پڕەنسیپی ویلایەتی فەقیھ وەکوو ئایدۆلۆژیای دەوڵەتی و چۆنییەتی چەسپاندنی ئەو پڕەنسیپە لە دەستووری بنەڕەتی کۆماری ئیسلامیدا و لە لایەکیترەوە، سەرنجدان بەوەی کە چلۆن دەوڵەت بە کەڵکوەرگرتن لە ھێز، تەیارکردنی جەماوەر، سەپاندنی ڕێسای ئایینی، سەرکوت، لەسێدارەدان و تۆقاندن، ھەوڵ دەدا کۆنتڕۆڵی تەواوی کۆمەڵگا بە ژیانی کەسیی تاکەکانیشەوە بگرێتە دەست.<ref name=":0"/> == بابەتە پەیوەندیدارەکان == * [[ئۆتۆریتاریانیزم|ئۆتۆریتاریزم]] * [[تۆتالیتاریزم]] * [[دیموکراسی|دێموکراسی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|کتێب}} {{کتێب-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] frjblbx30yc9m4mmqoj95dfbha9n7uu 0 166756 1694564 1549949 2026-10-25T16:34:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1694564 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:OIC Logo since 2011.svg|چوارچێوە|لۆگۆی ڕێکخراوە]] '''ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی''' ({{بە ئینگلیزی|Organisation of Islamic Cooperation}}) ڕێکخراوەیەکی جیھانی و ئیسلامییە ساڵی ١٩٦٩ لە وڵاتی [[مەغریب]] دامەزراوە، بنکەی سەرەکی لە شاری [[جەدە]]ی وڵاتی [[عەرەبستانی سعوودی]]یە کە ئەندامی ھەمیشەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ە. پاڵنەری سەرەکی دروستکردنی ئەم ڕێکخراوە بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشە و گرفتانە بوو کە لە ئەنجامی شکستی وڵاتانی عەرەبی بەرامبەر [[ئیسرائیل]] لە ساڵی ١٩٦٧ ھاتنە ئاراوە کە لە چەند کۆمیتەیەکی تایبەت پێکھاتووە. == ئامانجەکانی ڕێکخراوەی کۆنفرانسی ئیسلامی == # ھاوکاری کردن و یەکگرتووی و گەشەپێدانی پەیوەندی نێوان وڵاتانی ئیسلامی لە ھەموو بوارەکانی [[ئابووری]]، [[کۆمەڵایەتی]] و [[کەلتوور]]ی # سڕینەوەی پاکتاوکردنی ڕەگەزی # پشتیوانی کرد لە ئاشتی نێودەوڵەتی # پشتگیری موسڵمانان لە خەباتیان بۆ پاراستنی شەرەف و [[سەربەخۆیی]] و مافە نەتەوەیییەکانیان لە سەرەتادا وڵاتە ئەندامەکانی ئەم ڕێکخراوە یەک ھەڵوێست و یەک دەنگ بوون دژی ئیسرایل وپشتیوانی مافی [[فەڵەستین]]یەکان بوون بەڵام وڵاتی [[میسر]] پەیوەندی لەگەل [[ئیسرائیل]] ئاسایی کردەوە و ڕێکەوتنامەی ئاشتی لەگەڵ بەست ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی ناکۆکی نێوان وڵاتە ئەندامەکانی ئەم ڕێکخراوە ساڵی١٩٧٨ وڵاتی [[میسر]] لە ڕێکخراوە دەرکرا بەڵام لە سالانی دواتر ھاتەوە ناو ڕێکخراوەکە. === وڵاتانی ئەندام === [[پەڕگە:Organization of Islamic Cooperation (OIC) Conference 3.jpg|وێنۆک|کۆبوونەوەی ڕێکخراوەی ھاوکاری ئیسلامی لە ئەستەمبوڵ ساڵی ٢٠١١ بە ئامادەبوونی ھیلاری کلینتۆن]] '''ئاسیا''' {| class="wikitable" |+ |- | [[کازاخستان]]||[[بەحرەین]] ||[[ئەفغانستان]] |- | [[لوبنان]] || [[ئێران]] || [[ئازەربایجان]] |- | [[مالیزیا]] || [[سوریا]]|| [[بەنگلادیش]] |- |[[عومان]]|| [[یەمەن]] || [[ئوردن]] |- | [[پاکستان]] || [[ئوزبەکستان]] || [[کوێت]] |- | [[فەلەستین]] || [[ئیمارات]] || [[بروونای]] |- | [[قەتەر]] || [[تورکەمەنستان]] || |- | [[عەرەبستانی سعوودی]] || [[تاجیکستان]] || |- | [[عێراق]] || [[تورکیا]] || || |} '''ئەفریقا''' {| class="wikitable" |+ |-'''ئەفریقا''' |- | [[بێنین]] || [[بورکینافاسۆ]] ||[[کامیروون]] |- | [[دوورگەکانی قەمەر]] || [[چاد]] || [[جیبووتی]] |- | [[گابۆن]] ||[[گامبیا]] || [[گینێ]] |- | [[بیساو]] ||[[کۆتدیڤوار]] ||[[لیبیا]] |- | [[مالی]] || [[مۆریتانیا]] ||[[مەغریب]] |- | [[مۆزامبیک]] || [[ئووگاندا]] || [[تونس]] |- | [[تۆگۆ]]||[[سودان]] || [[سۆمالیا]] |- | [[سیەرالیۆن]] || [[نێجیریا]] || [[نیجەر]] |} {| class="wikitable" |+ |- ! '''ئەورووپا''' !! '''ئەمریکای باشوور''' |- | [[ئالبانیا]] || [[گویانا]] |- | || [[سورینام]] |} === کۆمیتەکانی ڕێکخراوەی کۆنفڕانسی ئیسلامی === لە پەراوێزی ئەم ڕێکخراوەدا چەند کۆمیتەیەک پێکھاتووە لەوانە: # کۆمیتەی کاروباری [[ئابووری]] بەمەبەستی بەرەو پێش بردنی ھاوکاری ئابووری و پاراستنی یەکگرتووی لە نێوانان وڵاتانی ئیسلامی دامەزراوە # کۆمیتەی زانستی فێرکاری و [[فەرھەنگ]]ی # ناوەندی لێکۆلینەوەی مێژووی ھونەری و ئیسلامی # کۆمیتەی نێونەتەوەیی و پاراستنی جێماوەی ئیسلامی == سەرچاوەکان == * کتێبی فەرھەنگی سیاسی نوسینی ئەحمەد شەبانی سالی چاپ ١٣٨٩ی کۆچی خۆری * [https://web.archive.org/web/20200220050425/https://www.oic-oci.org/home/?lan=ar ماڵپەری فەرمی رێکخراوی ھاریکاری ئیسلامی] {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسلام|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|جوگرافیا|عەرەبستانی سعوودی|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Organisation of Islamic Cooperation}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} f13zdogu1vajybwp0c8qa6ukowoh6zp 0 168284 1694560 1531716 2026-10-25T16:33:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694560 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = ڕێکخراوەی پەیکار لە پێناوی ئازادیی چینی کرێکار | ناوی_خۆماڵی = سازمان پیکار در راه آزادی طبقۀ کارگر | زمان١ = | ناوی_زمان١ = | زمان٢ = | ناوی_زمان٢ = | زمان٣ = | ناوی_زمان٣ = | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = | ڕەنگکۆد = Red | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = [[تەقی شەهرام]]، [[عەلیرزا سوپاسی ئاشتیانی]] و [[حوسەین ڕۆحانی]] | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە١ = | ناوی_سەرکردە١ = | ناونیشانی_سەرکردە٢ = | ناوی_سەرکردە٢ = | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = [[١٩٧٦]] | جیابوونەوە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = [[١٩٨١]] | شوێنگە = [[ئێران]] | ڕۆژنامە = | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = | ناوی_باڵی١ = | باڵی١ = | ناوی_باڵی٢ = | باڵی٢ = | ناوی_باڵی٣ = | باڵی٣ = | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[کۆمۆنیزم]]{{ھن}}[[مارکسیزم]]{{ھن}}[[ماوئیزم]] |شوێنی_سیاسی = [[باڵی چەپ]] | ئایین = | نیشتمانی = | نێودەوڵەتی = | ئەوروپی = | پەرلەمانی_ئەوروپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = | ئینتیما١ = | ڕەنگەکان = سوور | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئاڵا = | ماڵپەر = [http://www.peykarandeesh.org/ ئەندێشە و پەیکار] | وڵات = | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''ڕێکخراوەی پەیکار لە پێناوی ئازادیی چینی کرێکار''' ناسراو بە '''پەیکار''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''سازمان پیکار در راە آزادی طبقۀ کارگر''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Organization of Struggle for the Emancipation of the Working Class'') یان خۆ '''مۆجاھیدینی مارکسیست''' ڕێکخراوەیەکی سیاسیی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیست]] لە وڵاتی [[ئێران]] بوو کە دژ بە [[خانەدانی پەھلەوی|حکوومەتی پاشایەتیی ئێران]] و [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] چالاکیی چەکدارانەی دەکرد. ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٧٦ وەکوو لق خواردنەوەیەک لە [[ڕێکخراوەی مۆجاھیدینی گەلی ئێران]] ھاتە ئاراوە و تا ساڵی ١٩٨١ چالاک بوو. ڕێبەری ڕێکخراوەی پەیکار لە سەرەتای دامەزرانی بە ئەستۆی [[تەقی شەھرام]] بووکە لە ھاوینی ١٩٧٠ دەستبەسەر و لە ھاوینی ١٩٨٠ گولەباران کرا. بەدوای کوژرانی شەھرام ڕێکخراوەی پەیکار لاواز بوو و نەیتوانی لە ژێری گۆشاری حکۆمەتی ئیسلامیی ئێران چالاک بمینێتەوە. پەیکار ھەڵوەشیندراو، بەڵام ھەندیک لە ئەندامانی ئەو ڕێکخراوە چالاکیان لە ژێر ناوی [[ڕێکخراوەی پەیکاری کۆمۆنیست]] بەردەوام کردن و لە ساڵی ١٩٨٣ تێکەڵی [[حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] بوون.<ref name="پەیکار و ئەندێشە ۱">[http://peykar.info/PeykarArchive/pdf/Shohada.pdf ماڵپەڕی ئەندێشە و پەیکار: ''کۆرتەیەک بۆ ناساندنی ڕێکخراوەی پەیکار لە پێناوی ئازادیی چینی کرێکار'' (بە فارسی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417002517/http://peykar.info/PeykarArchive/pdf/Shohada.pdf |date=١٧ی نیسانی ٢٠١٦ }} سەردان لە ٢٨ی ئابی ٢٠٢٠.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Peykar}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەی پەیکار لە پێناوی ئازادیی چینی کرێکار]] [[پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٧٦]] [[پۆل:حیزبەکانی ئێران]] [[پۆل:حیزبە کۆمۆنیستەکان لە ئێران]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٩ لە ئێران]] eltliknsxgrr763h9bgh78q38wwlj7q 0 168380 1694553 1694253 2026-10-25T16:17:20Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Xiaomi smartphones (Redmi series)|Xiaomi smartphones (Redmi series)]] بۆ [[:Commons:Category:Xiaomi smartphones (Redmi brand)|Xiaomi smartphones (Redmi brand)]] 1694553 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox company | logo = Redmi by Xiaomi Logo.svg | image = | caption = | native_name = 红米 | type = نیشانەی لاوەکی | key_people = لوو وێبینگ (بەڕێوبەری گشتی) | products = موبایلە زیرەکەکان{{ھن}}فابڵێتەکان{{ھن}}لاپتۆبەکان{{ھن}}تی ڤی زیرەک | parent = [[شاومی]] | foundation = {{start date and age|2013|7|df=y}}{{ھن}}({{small|وەک زنجیرەی شاومی ڕێدمی}}){{ھن}}{{start date and age|2019|1|10|df=y}}{{ھن}}({{small|نیشانەی لاوەکی شاومی}}) | website = https://www.mi.com/ }} '''ڕێدمی''' ({{بە ئینگلیزی|Redmi}}) براندێکی لاوەکییە لە کۆمپانیای ئەلکترونی چینی [[شاومی]]، کە بۆ یەکەم جار لە مانگی تەممووزی ٢٠١٣ وەک ھێڵی مۆبایلی زیرەکی بودجە ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://thenextweb.com/asia/2013/07/31/xiaomi-launches-red-rice-its-lowest-priced-phone-in-partnership-with-tencent-and-china-mobile/#!qZcQC|سەردێڕ=Xiaomi Launches Red Rice Phone|دوایین=Hong|یەکەم=Kaylene|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣|ئیش=The Next Web|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ بووە براندێکی لاوەکی جیای شاومی، لەکاتێکدا مۆبایلی Mi بەرز بەرھەم دەھێنێت. مۆدێلەکانی موبایلی ڕێدمی دابەش کراون بەسەر: ڕێدمی (ئاستی چوونەژوورەوە)، ڕێدمی نۆت و پرۆ (ناوەڕاستی مەودا)، ڕێدمی ئەی (نزم - کۆتایی)، ڕێدمی ئێکس (ناوەڕاستی مەودا)، ڕێدیمی کەی (ناوەڕاستی مەودا/بەرزی کۆتایی). ھەروەھا زنجیرەی ناپەیوەستی Mi A Android One لە بەشی بازاری ھاوشێوەدا بە ئامێرەکانی Redmi دادەنرێ. زۆرترین جیاوازی لە زیرەکییەکانی تری شاومی ئەوەیە کە ئەوان پێکھاتەی کەمتر بە نرخی گران بەکارئەھێنن، وە بەم شێوەیە نرخی کەمتریان ھەیە لەکاتێکدا تایبەتمەندی بەرزتریان ھەیە. == مێژوو == یەکەم موبایلی ڕێدمی کە لە ساڵی ٢٠١٣ بڵاوبووەوە، سەرەتا لە ماڵپەڕی «شاومی» دەستی پێکرد، کە لە ١٢ی تەممووزی ٢٠١٣ دەست بە فرۆشتنی کرا. ڕێدمی لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤ ڕایگەیاند کە تەنیا مۆبایلەکانیان لە وڵاتی سەنگافورە فرۆشراوە، ئەوەش دوای ھەشت خولەک کە لە بەردەستدا بوو بۆ کڕینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hardwarezone.com.sg/tech-news-xiaomi-singapore-sold-5000-redmi-phones-8-minutes-and-4-seconds|سەردێڕ=Xiaomi Singapore Sold 5,000 Redmi Phones in 8 Minutes and 4 Seconds|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> لە ماڵپەڕی «شاومی». ڕەخنەکان سەبارەت بە دەرچوونی مۆبایلە ڕێدمییەکان ئەو بیرۆکەیەی لەخۆوە داگیرساند، کە لەوانەیە کۆمپانیاکە زیادەڕەوی لە فرۆشتنەکانی بکات بە ئازادکردنیان بە چەند کۆیەکی بچووک کە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە بە خێرایی بیانفرۆشن.<ref name="Asia One">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.asiaone.com/news/digital1/5000-redmi-sold-out-8-minutes|سەردێڕ=5,000 Redmi sold out in 8 minutes|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٤|ئیش=The Straits Times|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812014020/http://news.asiaone.com/news/digital1/5000-redmi-sold-out-8-minutes|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێدمی نۆت ٣ لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ دەستی پێکردووە، جیاواز لە پێشوو پاترییەکی توانای گۆڕینی نییە. لە شوباتی ٢٠١٨ شاومی پڕۆژەی ڕێدمی نۆت ٥ و ٥ پڕۆی ئاشکرا کرد، ئەوان یەکەم مۆبایلن لە شاومی کە ناسینەوەی دەموچاوی تێدا بێت. لە حوزەیرانی ٢٠١٨ شاومی ڕێدمی ئەی شەش و شەش پڕۆی بڵاوکردەوە، لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٨، ڕێدمی نۆت شەش پڕۆی ئاشکرا کرد، یەکەم مۆبایلە لەزنجیرەی ڕێدمی بەچوار کامێراوە (دوو کامێرا لەپێشەوەو دوو کامێرای لەپشتەوە) وە بەبەکارھێنانی ٦٠٠٠ زنجیرە ئەلەمنیۆم کە پێی دروستکراون، لە مانگی کانونی دووەمی ٢٠١٩، ڕێدمی بە فەرمی ڕایگەیاند کە براندێکی لاوەکی جیاکراوە بێت، کە جیابێتەوە لە (شاومی). ڕێدمی لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ڕێدمی نۆت ٧ و ڕێدمی نۆت ٧ پڕۆی ئاشکرا کرد، کە یەکەم موبایلە لە زنجیرەی ڕێدمی بە کامێرایەکی دواوەی ٤٨ مێگاپێکسڵ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Xiaomi smartphones (Redmi brand)}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان]] kcvdxoshsqr5a2jvtdawqi8ot088ebr 1694700 1694553 2026-10-25T20:08:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694700 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | logo = Redmi by Xiaomi Logo.svg | image = | caption = | native_name = 红米 | type = نیشانەی لاوەکی | key_people = لوو وێبینگ (بەڕێوبەری گشتی) | products = موبایلە زیرەکەکان{{ھن}}فابڵێتەکان{{ھن}}لاپتۆبەکان{{ھن}}تی ڤی زیرەک | parent = [[شاومی]] | foundation = {{start date and age|2013|7|df=y}}{{ھن}}({{small|وەک زنجیرەی شاومی ڕێدمی}}){{ھن}}{{start date and age|2019|1|10|df=y}}{{ھن}}({{small|نیشانەی لاوەکی شاومی}}) | website = https://www.mi.com/ }} '''ڕێدمی''' ({{بە ئینگلیزی|Redmi}}) براندێکی لاوەکییە لە کۆمپانیای ئەلکترونی چینی [[شاومی]]، کە بۆ یەکەم جار لە مانگی تەممووزی ٢٠١٣ وەک ھێڵی مۆبایلی زیرەکی بودجە ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://thenextweb.com/asia/2013/07/31/xiaomi-launches-red-rice-its-lowest-priced-phone-in-partnership-with-tencent-and-china-mobile/#!qZcQC|سەردێڕ=Xiaomi Launches Red Rice Phone|دوایین=Hong|یەکەم=Kaylene|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣|ئیش=The Next Web|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ بووە براندێکی لاوەکی جیای شاومی، لەکاتێکدا مۆبایلی Mi بەرز بەرھەم دەھێنێت. مۆدێلەکانی موبایلی ڕێدمی دابەش کراون بەسەر: ڕێدمی (ئاستی چوونەژوورەوە)، ڕێدمی نۆت و پرۆ (ناوەڕاستی مەودا)، ڕێدمی ئەی (نزم - کۆتایی)، ڕێدمی ئێکس (ناوەڕاستی مەودا)، ڕێدیمی کەی (ناوەڕاستی مەودا/بەرزی کۆتایی). ھەروەھا زنجیرەی ناپەیوەستی Mi A Android One لە بەشی بازاری ھاوشێوەدا بە ئامێرەکانی Redmi دادەنرێ. زۆرترین جیاوازی لە زیرەکییەکانی تری شاومی ئەوەیە کە ئەوان پێکھاتەی کەمتر بە نرخی گران بەکارئەھێنن، وە بەم شێوەیە نرخی کەمتریان ھەیە لەکاتێکدا تایبەتمەندی بەرزتریان ھەیە. == مێژوو == یەکەم موبایلی ڕێدمی کە لە ساڵی ٢٠١٣ بڵاوبووەوە، سەرەتا لە ماڵپەڕی «شاومی» دەستی پێکرد، کە لە ١٢ی تەممووزی ٢٠١٣ دەست بە فرۆشتنی کرا. ڕێدمی لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤ ڕایگەیاند کە تەنیا مۆبایلەکانیان لە وڵاتی سەنگافورە فرۆشراوە، ئەوەش دوای ھەشت خولەک کە لە بەردەستدا بوو بۆ کڕینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hardwarezone.com.sg/tech-news-xiaomi-singapore-sold-5000-redmi-phones-8-minutes-and-4-seconds|سەردێڕ=Xiaomi Singapore Sold 5,000 Redmi Phones in 8 Minutes and 4 Seconds|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> لە ماڵپەڕی «شاومی». ڕەخنەکان سەبارەت بە دەرچوونی مۆبایلە ڕێدمییەکان ئەو بیرۆکەیەی لەخۆوە داگیرساند، کە لەوانەیە کۆمپانیاکە زیادەڕەوی لە فرۆشتنەکانی بکات بە ئازادکردنیان بە چەند کۆیەکی بچووک کە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە بە خێرایی بیانفرۆشن.<ref name="Asia One">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.asiaone.com/news/digital1/5000-redmi-sold-out-8-minutes|سەردێڕ=5,000 Redmi sold out in 8 minutes|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٤|ئیش=The Straits Times|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812014020/http://news.asiaone.com/news/digital1/5000-redmi-sold-out-8-minutes|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێدمی نۆت ٣ لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ دەستی پێکردووە، جیاواز لە پێشوو پاترییەکی توانای گۆڕینی نییە. لە شوباتی ٢٠١٨ شاومی پڕۆژەی ڕێدمی نۆت ٥ و ٥ پڕۆی ئاشکرا کرد، ئەوان یەکەم مۆبایلن لە شاومی کە ناسینەوەی دەموچاوی تێدا بێت. لە حوزەیرانی ٢٠١٨ شاومی ڕێدمی ئەی شەش و شەش پڕۆی بڵاوکردەوە، لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٨، ڕێدمی نۆت شەش پڕۆی ئاشکرا کرد، یەکەم مۆبایلە لەزنجیرەی ڕێدمی بەچوار کامێراوە (دوو کامێرا لەپێشەوەو دوو کامێرای لەپشتەوە) وە بەبەکارھێنانی ٦٠٠٠ زنجیرە ئەلەمنیۆم کە پێی دروستکراون، لە مانگی کانونی دووەمی ٢٠١٩، ڕێدمی بە فەرمی ڕایگەیاند کە براندێکی لاوەکی جیاکراوە بێت، کە جیابێتەوە لە (شاومی). ڕێدمی لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ڕێدمی نۆت ٧ و ڕێدمی نۆت ٧ پڕۆی ئاشکرا کرد، کە یەکەم موبایلە لە زنجیرەی ڕێدمی بە کامێرایەکی دواوەی ٤٨ مێگاپێکسڵ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Xiaomi smartphones (Redmi brand)}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان]] r0yks82z4ybgvrra3mdx2nptbbqm8u2 0 168714 1694877 1592340 2026-10-26T04:34:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694877 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:ڕەفیق مەحموود 1.jpg|وێنۆک|ڕەفیقی وێنەگر]] '''ڕەفیق مەحموود محەممەد''' (١٩٣٢ لە [[سلێمانی]] – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رەفیقی وێنەگر، چاوی سلێمانی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=http://www.sbeiy.com/Details.aspx?jimare=26445|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.sbeiy.com}}</ref> وێنەگرێکی [[کورد]] بوو. ئەو خاوەنی سەدان هەزار لە وێنە و ئەرشیفی شۆڕشی کورد و شاری سلێمانی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هونەرمەند و کەسایەتییەکی دیاری سلێمانی کۆچی دوای دەکات.. وێنەکەی ببینە..|ناونیشان=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=95010&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=speemedia.com}}</ref> جگە لە وێنەکانی باشووری کوردستان ئەوا ئەو خاوەنی ئەرشیفی تایبەت بە خۆی بووە بۆ ڕۆژهەڵات و باکووری کوردستانیش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئیمپراتۆری وێنەگرانی سلێمانی کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=32583|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.zamenpress.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=32583 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref> == ژیان == ڕەفیق ھەر لە مندالییەوە بەھۆی مەحموودە فەندی باوکییەوە، بە کامێرا و فۆتۆ ئاشنا بوو، چونکە باوکی بە پێشەنگی وێنەگری شاری سلێمانی دادەنرێت. دوای جەنگی جیھانی یەکەم بەخۆی بەکامێرایەوە لەناو سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەوە]] بۆ شاری سلێمانی گەرایەوەی خولیای وێنەگری ھەبوو وە سەرچاوەی بژێوی ژیانی بوو، بەم پیشەیە ڕەفیقی کوری لای خۆشەویست دەبێت و درێژە بەم کارە دەدات، بەھۆی ئەوەی محەممەد قودسی برای گەورە لەگەل سێ ئەفسەری دیکەدا بەشداریی [[کۆماری کوردستان|کۆماری کوردستانی]] [[مەھاباد]] دەکەن و دوای ڕوخانی کۆمار دەگەرێتەوە [[عێراق]]، لە ١٩ی حوزیرانی ساڵی ١٩٤٧ لەلایەن ڕژێمی پاشایەتییەوە لەسێدارە دەدرێن و دواتریش خانەوادەکەی نەفی دەکرێت بۆ شارەکانی ھەولێر و کۆیە و ڕواندز، بەو ھۆیەوە ڕەفیق مەحموود دەرفەتی خوێندنی لەدەست دەچێت و خۆی بۆ کاری وێنەگری تەرخان دەکات.<ref name=":0" /> ڕەفیقی وێنەگر ساڵی ١٩٥٤ لە شاری سلێمانی و لەنزیک سەرا ستۆدیۆیەکی بەناوی خۆیەوە داناوە و بەکاری وێنەگری سەرقال بوو، ئەرشیفی وێنەیی باوکی دەولەمەنتر کرد. لە ١٩٦٢، وەک پێشمەرگە و وێنەگر چووەتە ناو [[شۆڕشی ئەیلوول]]، لەو ڕۆژگار و سەردەمەدا وێنەی شۆڕشی گرتووە. ڕەفیقی وێنەگر نزیکەی نیو میلیۆن وێنەی جیاجیای سەرانسەری کوردستان ھەیە و نزیکەی ٣٤ ھەزار جامی وێنەی نەشۆراوەی ھەیە.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:وێنەگرانی کورد]] pu6og4q1lgqwmrl47v1ds60zizq49ru 0 169407 1694927 1516221 2026-10-26T05:48:13Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694927 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum |name = مۆزەخانەی ئەپۆلۆنیا |image = Museum of Apollonia. Albania 01.jpg |imagesize = 200 |caption = |pushpin_map = |map_caption = |coordinates = |established = ١٩٥٨ |dissolved = ١٩٩١ |location = {{flag|Albania}} |type = مۆزەخانەی شوێنەواری |visitors = |director = |curator = |publictransit = |website = }} '''مۆزەخانەی ئەپۆلۆنیا''' ({{بە ئینگلیزی|Museum of Apollonia}}) مۆزەخانەیەکی شوێنەوارییە و نزیکەی ٨ کم (٥٬٠ میل) دەکەوێتە ڕۆژئاوای فێر، [[ئالبانیا]]. لە ساڵی ١٩٥٨ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CKtuz7SJJagC&pg=PA43&dq=Durrës+Archaeological+Museum&hl=en&ei=XTJdTJu-BtG94Abmj4DhBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA|سەردێڕ= The World of Learning 2004|نووسەر=Saltzman, Michael|بڵاوکەرەوە= Europa Publications, [[Routledge]]|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=١-٨٥٧٤٣-١٨٢-٠|edition=54}}</ref> مۆزەخانەکە چەند دەستکردێکی تێدایە کە لە نزیک شاری ئەپۆلۆنیای یۆنانی کۆن دۆزراوەتەوە، کە لە دێری ئەردینیکا نزیکە. == مێژوو == یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەنجامدانی ھەڵکۆڵین لە ئەپۆلۆنیا لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەمدا]] لەلایەن شوێنەوارناسانی نەمسایی دەستیپێکرد، کە بەشێوەیەکی سەرەکی ئەو دیوارانەی دەوروبەری شارەکەیان دۆزییەوە، و ھەڵکەندنی سیستماتیک لە ساڵی ١٩٢٤ بەھۆی گەڕێکی شوێنەواری فەرەنسی بە سەرکردایەتی لیۆن ڕی دەستی پێکرد، کە تیشکی خستە سەر کۆمەڵە شوێنەوارییەک لە ناوەندی شارەکە. لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٢٠ و ١٩٣٠ ڕیی چاپخانەی بۆ مۆزەخانەیەکی شوێنەواری کرد، بۆ ئەو دەستکردانەی کە لەلایەن تیمەکەی دۆزراوەتەوە،<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> بەڵام لەبەر کەمی پارە درێژکرایەوە، لە کۆتاییدا لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٦ لە بینای حکوومەت لە فلۆرۆ کۆکراوەی شوێنەواری ئەپۆلۆنیا نمایش کرا،<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> کە لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]] بۆردومان و تاڵان کرا. دوای شەڕەکەش، دۆزینەوە شوێنەوارییەکانی دیکە، کەمپەینێکی تریان بۆ مۆزەخانەیەکی گشتی بە دیکرد، بەڵام لە ناوچەی ئەپۆلۆنیا شوێنەوارناسانی «سی. ئەنەمالی و ئێچ سێکا» توانییان بۆ کردنەوەی مۆزەخانەیەک کۆمەک کۆبکەن، لە کۆتایی ساڵی ١٩٥٨ لە گوندی پۆجان، لە ناو شوێنی دێریندا کرایەوە. لە ماوەیی شیوعییەکان سەرکەوتن زیاتر گەورە بوو، چەندین ھەڵکۆڵین لەلایەن شوێنەوارناسانی ئەلبانییەوە لە ماوەی ٤٠ ساڵدا لە مۆزەخانەکەدا کرا، لەگەڵ ئەوەشدا لە ساڵی ١٩٩١ تاڵان کرا و داخرا. ئەمڕۆ ٧ / ١٢ / ٢٠١١ مۆزەخانەی شوێنەواری پارکی نەتەوەیی ئەپۆلۆنیا دوای ٢٠ ساڵ دووبارە دەرگاکانی کردەوە.<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> ٦٨٨ پارچە گرنگ و زۆری دراوە کۆنەکانی لە نێو دەوڵەمەندترین مۆزەخانەکانی ئەو وڵاتەدا دروست کردووە، پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی مۆزەخانەی شوێنەواری سێ ساڵ لەمەوبەر بە پارەدان بە بڕی ١٤٠ ھەزار دۆلار و کۆمەکی یونسکۆ دەستی پێکرد. == کۆکردنەوە == مۆزەخانەکە دەکەوێتە باڵەخانەیەکی سەدەی ١٤ کە پێشتر لە پەرستگایی سانت ماری بووە، لە دەرگایەکی داری دووتەختە و دەروازەیەکی گەورە و لە لای ڕۆژئاواوە دەستپێ دەکرێت. مۆزەخانەکە ٧ قات و پێشانگا و ٢ شوێنی نمایشکردنی ھەیە، کۆکراوەکە لە ٦ ژووردا دەکەوێتە سەر زەوی بۆ باکوور و ڕۆژاوا.<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> کۆمەڵە پەیکەرێکی نایاب لە شوێنی نمایشکردن لە لای ڕۆژھەڵات ھەیە، و ژمارەیەک لە فرێسکۆ گرنگەکانی مێژووی [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاست]] لە بیناکەدا بوون، پارچەی دەستکرد و دەستکردی تر لەسەر دیوارەکان دەدۆزرێنەوە و مۆزەخانەکە کۆکراوەیەکی مۆزاییکی سەدەکانی ناوەڕاست لە خۆ دەگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Archaeological Museum (Apollonia)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 773gmexe5lp6z67kej227ae5is9sb1v 0 169486 1694920 1516214 2026-10-26T05:47:03Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694920 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[File:Muzeu Etnografik Kavajë.jpg|thumb|مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی لە کاڤاجۆ]] '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی لە کاڤاجۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Ethnographic Museum of Kavajë}}) (لە ساڵی ١٩٧١ تەواو بوو) لەسەر بینایەک نوێکراوەتەوە، وەک پێشانگایەک دروستکراوە، کە لە سەدەی ١٨ لە تەواوی ئالبانیا بڵاوبوویەوە. لەگەڵ ئەوەشدا بنچینەی تەلارسازییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دواکەوتوویی کۆن لە پۆلێنکردنی «ڤێلا ڕۆستکا»، کە بە شێوەیەکی گشتی لەو ناوچەیە دۆزراوەتەوە. دوای تەواو بوونیاتنانی بیناکە، مۆزەخانەکە بووە شوێنی شوێنەواری کلتوری. دەستەی بەڕێوەبردن کە ئاراستەکردنی چەمکی بەرنامەڕێژی و تێڕوانینی مۆزەخانەکەیە، لە بەناوبانگترین لێکۆڵینەوە ئێتنۆگرافییەکان نوێیان کردووەتەوە. تایبەتمەندی سەرەکی سندوقی ئێتنۆگرافی مۆزەخانەکە بە جیاوازی و بنچینە ھەمەجۆرەکەی دیاری دەکرێت. کاری سیرامیک و مس و چنین لە ھونەرزانانی خۆماڵی دروست کراوە، کە لە مۆزەخانەکەدا نمایش دەکرێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات و باشووری ئالبانیاوە کاری زۆر گەورە کراوە. توخمەکانی پۆشاکە تەقلیدییەکانی ئەم ناوچانە بە ئاستی زیرەکی و وردبینیی خۆیان دەناسن، بەھۆی دەوڵەمەندیی ڕازاندنەکان و ھێماکان کە لە شێوەی ئەندازەیی و ئاژەڵی و کلێرۆسکۆپیکدا یەکدەگیرێن.<ref>Udhërrëfyes i Muzeumeve Shqiptare - [[Ministry of Cultural Affairs (Albania)|MTKRS]] (Janar 2006)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ethnographic Museum of Kavajë}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} er8usoauvu3rd6isdsomk03gpun4z0e 0 169487 1694917 1516211 2026-10-26T05:46:33Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694917 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[File:Ethnographic_Museum_of_Gjirokaster_31.jpg|thumb|مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی جیرۆکاستەر]] '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی جیرۆکاستەر''' ({{بە ئینگلیزی|Gjirokaster Ethnographic Museum}}) مۆزەخانەیەکە لە شاری جیرۆکاستەری ڕۆژاوا لە [[ئالبانیا]]. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٦٦ دروستکراوە، لە شوێنی لەدایکبوونی سەرکردەی کۆمۆنیست «ئینڤەر خۆجا» دروستکراوە، و لە شێوازی ژیانی نەریتی شارەکەدایە، تێگەیشتن بۆ ژیانی نەریتی ئەو شارە دابین دەکات. لە ساڵی ١٩٦٦ تا ١٩٩١ ئەو بینایە وەک مۆزەخانەیەکی دژە فاشیست خزمەتی دەکرد، بەڵام دوای ڕووخانی سۆشیاڵیزم لە ئالبانیا، گۆڕدرا بۆ ھونەری کلتوری خانوو و کەرستە نەریتییەکانی ناو ماڵ، و مۆزەخانەکە ھەموو ساڵ کراوەیە بۆ سەردانکەران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethnographic museum|ناونیشان=http://www.gjirokastra.org/sub_links/visiting_sub/visiting_ethnographic_museum.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=www.gjirokastra.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201020151910/http://www.gjirokastra.org/sub_links/visiting_sub/visiting_ethnographic_museum.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Gjirokastër Ethnographic Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} fsxfl3mcj8msjo1o4d9c930z0xbu3jo 0 169513 1694925 1516219 2026-10-26T05:47:53Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694925 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی ئەدەبی ماکسیم باھدانۆڤیچ''' ({{بە ئینگلیزی|Maksim Bahdanoviç Literary Museum}}) مۆزەخانەیەکی شاری مینسکی بیلاروسیایە، بۆ نووسەر ماکسیم باھدانۆڤیچ (١٨٩١–١٩١٧) تەرخانکراوە. [[File:Belarus-Minsk-Maksim Bahdanovich Museum-2.jpg|thumb|مۆزەخانەی ئەدەبی ماکسیم باھدانۆڤیچ]] {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Maksim Bahdanovich Museum, Minsk}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 89tz42tyg1d9zspcxiqeauvhr048uh3 0 169570 1694919 1516213 2026-10-26T05:46:53Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694919 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{Infobox museum |name = مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا |image = Aslan Pasha Mosque.jpg |imagesize = 220 |map_type = |latitude = |longitude = |established = ١٩٩٣ |dissolved = |location = یۆنینا، [[یۆنان]] |type = مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی |visitors = |director = |curator = |publictransit = |website = }} '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا''' ({{بە ئینگلیزی|Municipal Ethnographic Museum of Ioannina}}) مۆزەخانەیەکی یۆنینای یۆنانە. دەکەوێتە مزگەوتی ئەسلان پاشا، کە لە ساڵی ١٩٩٣ بە مزگەوتی عەلی پاشا ناسراوە، لە قەڵای یۆنینا، مزگەوتەکە لە ساڵی ١٦١٨ دروستکراوە و لە ساڵی ١٩٩٣ بە شێوەی ئێستا نۆژەنکراوەتەوە. پێشانگا ھەمیشەیییەکەی بریتی دەبێت لە گڵکاری، وێنە و توخمە ڕازێنراوە نەریتییەکانی دیکە، ھەروەھا خشڵ، چنین، کاری دەستی، کەلوپەلی دارتاش و چەندین کەلوپەلی کەسی کە تایبەتن بە کەسایەتی مێژوویی. ھەروەھا وێنە و تابلۆی کۆن ھەیە کە پەیوەندی بە ئازادکردنی شاری یۆیانەوە ھەیە ھەروەھا مۆزەخانەکە پێشانگای لەسەر بابەتە مێژوویییەکان و ھەروەھا کۆکراوەی ھونەری نمایش کردووە. == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://www.about-ioannina.gr/Ioannina_en/the_castel.htm www.about-ioannina.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026005442/https://www.about-ioannina.gr/Ioannina_en/the_castel.htm |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} *[https://web.archive.org/web/20100709182506/http://www.ioannina-portal.gr/museums.php www.ioannina-portal.gr] *[https://web.archive.org/web/20100317140201/http://www.n-ioanninon.gr/sightseeing.php www.n-ioanninon.gr (in Greek, see Μουσεία)] {{پۆلی کۆمنز|Municipal Ethnographic Museum of Ioannina}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} b3ancjeu4u8lw6g8jmhwkky9yntk43e 0 169579 1694921 1592871 2026-10-26T05:47:13Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1694921 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی پیرسۆگیانی''' ({{بە ئینگلیزی|Ethnographic Museum Pyrsogianni}}) مۆزەخانەیەکی گوندی پیرسۆگیانی سەر بە ھەرێمی ماستۆرۆشۆرییە، لە یەکەی ھەرێمیی شاری یۆنینایی یۆنان، جەخت لەسەر دروستکردنی بەردی تەقلیدی دەکاتەوە و وێنە و نەخشە و پلان و ئامراز پێشکەش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.reocities.com/Athens/thebes/2912/enmuseum1.htm |سەردێڕ=Pyrsogianni museum |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304190744/http://www.reocities.com/Athens/thebes/2912/enmuseum1.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://web.archive.org/web/20090105170325/http://www.arafura.net.au/greeksnt/mastorohoria.html www.arafura.net.au] *[https://web.archive.org/web/20100602124635/http://www.michelisfoundation.gr/en_grants.htm www.michelisfoundation.gr (see #4)] *[http://www.epcon.gr/baseis/agr/agr/b_aggeli1.htm www.epcon.gr (in Greek)]{{Dead link|date=August 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} *[https://web.archive.org/web/20110716052646/http://walking-greece.ana-mpa.gr/articleview2.php?id=9193 walking-greece.ana-mpa.gr (in Greek)] *[http://www.hri.org/news/greek/apegr/2009/09-09-11_1.apegr.html#05 www.hri.org (in Greek)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180201152237/http://www.hri.org/news/greek/apegr/2009/09-09-11_1.apegr.html#05 |date= ١ی شوباتی ٢٠١٨ }} 6y3nss4ecjerghetpnx75jp1hhh7fba 0 169599 1694926 1516220 2026-10-26T05:48:03Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694926 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی ئەمبەرگریس''' ({{بە ئینگلیزی|Ambergris Museum}}) مۆزەخانەیەکی ئەمریکییە، لە ناوەندی بەلیز، بە نیشاندانی شوێنەواری شارستانی مایانی کۆن. مۆزەخانەی ئەمبرگریس لە شوباتی ١٩٩٨ لە شارۆچکەی سان پێدرۆ، بەلیز کرایەوە، مێژووی ئەمبرگریس لە سەرەتای کەلتوری مایان بە دوایدا داپۆشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Discover the Ambergris Museum|ناونیشان=https://www.sanpedrosun.com/old/98-102.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=San Pedro Sun|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ١٩٩٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606221455/https://www.sanpedrosun.com/old/98-102.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://ambergriscaye.com/museum/}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 2uw2woljaclpg45a8uqrl1a4gr0pxhv 0 169647 1694914 1516208 2026-10-26T05:46:03Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694914 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[File:ANTIGUA MUSEUM.jpg|thumb|upright=1.3|مۆزەخانەی ئانتیگوا و باربودا]] '''مۆزەخانەی ئانتیگوا و باربودا''' ({{بە ئینگلیزی|Museum of Antigua and Barbuda}}) مۆزەخانەیەکە دەکەوێتە سانت جۆن، ئانتیگوا و باربودا. دەکەوێتە خانەی دادی داگیرکاری، لە ساڵی ١٩٤٧ لە شوێنی یەکەم بازاڕی شارەکە دروستکراوە، کۆنترین بینایە کە ھێشتا لە شارەکەدا لە کاردایە. مۆزەخانەکە ئەو دەستکردانەی داگیرکاری پیشان دەدات کە لە ھەڵکەندنی شوێنەواری دوورگەکان دۆزراون، ھەروەھا کۆپییەکی قەبارە ژیانی ماڵی ئاراواک و مۆدێلی کێڵگەی شەکری تێدایە، لەگەڵ مێژووی دوورگەکە و شەمشەمەکوێرەی پێنج ڕیچاردی کریکێت. == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://web.archive.org/web/20130317182742/http://www.antiguamuseum.org/Home.html Official Museum of Antigua and Barbuda website] *[http://guttercurator.com/2017/02/09/catch-the-history-of-antigua-in-a-single-room-and-a-coutryard/ Gutter Curator.com: Museum Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170909010155/http://guttercurator.com/2017/02/09/catch-the-history-of-antigua-in-a-single-room-and-a-coutryard/ |date= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ }} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Museum of Antigua and Barbuda}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 7ibuowinmsrw3wk4b3v9gv5gn2xbuv6 0 169661 1694929 1547305 2026-10-26T05:48:33Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694929 wikitext text/x-wiki [[File:Historic Bridgetown and its Garrison-115163.jpg|thumb|مۆزەخانەی باربادۆس و کۆمەڵگای مێژوویی.]] '''مۆزەخانەی باربادۆس و کۆمەڵگای مێژوویی''' ({{بە ئینگلیزی|Barbados Museum & Historical Society}}) ڕێکخراوێکی تایبەتە بەڵام ئەندامبوون کراوەیە، بۆ ھەردوو ئەندام و نائەندام کە حەزیان بە کۆکراوەی زۆرە. لە ساڵی ١٩٣٣ لە زیندانی کۆنی سەربازی گارسۆن دامەزراوە، مۆزەخانەکە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار دەستکردی ھەیە، کە مێژووی دەوڵەمەندی دوورگەکان و مێژووی سروشتییان وێنا کردووە، ھەندێک لەو دەستکردانە نەخشە و تابلۆی دێرینی دوورگەکە لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=A-Z of Barbados heritage|نووسەر=Sean Carrington|نووسەر٢=Henry Fraser|نووسەر٣=John Gilmore|نووسەر٤=G Addinton Forde|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Macmillan Caribbean|ژپنک=٠-٣٣٣-٩٢٠٦٨-٦|oclc=٥٣٩٢٠٤١٩}}</ref> جگە لە سەردانی مۆزەخانە بۆ بینینی دەستکردەکانی خۆی، ھەروەھا دەتوانیت زەویەکانی مۆزەخانە بەکرێ ببەیت بۆ بۆنە تایبەتەکانی وەک ئاھەنگ و زەماوەند. ئەندامە دیارەکان بریتین لە سێر جۆن ست کە لە ساڵی ١٩٤٦ تا ١٩٥٩ سەرۆکی ئەنجومەن بوو.<ref>[http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U168805, SAINT, Sir (Sidney) John], from ''[[Who's Who (UK)|Who Was Who 1981–1990]]'' (London: A. & C. Black, 1991, {{ISBN|0-7136-3336-0}}), online edition by Oxford University Press, November 2012, accessed 18 February 2014 (subscription site)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Barbados Museum and Historical Society}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 60mluqtpkil89pfjri4tg2cxlriatdy 0 169733 1694918 1516212 2026-10-26T05:46:43Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694918 wikitext text/x-wiki '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی دا پرایا''' ({{بە ئینگلیزی|Museu Etnografico Da Paria}}) مۆزەخانەیەکی ئیتنۆگرافییە، لە شاری کاپ ڤێردی پایتەختی پرایا لە دوورگەی سانتیاگۆ. [[پەڕگە:Praia-Musée ethnographique (1).jpg|وێنۆک]] مۆزەخانەکە لە تشرینی دووەمی ١٩٩٧ کراوەتەوە و لە باڵەخانەیەکی سەدەی ١٩ ھەڵدراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inforpress.publ.cv/museu-etnografico-da-praia-comemora-20-anos-olhos-postos-na-interactividade/|سەردێڕ=Museu Etnográfico da Praia comemora 20 anos com olhos postos na interactividade|بڵاوکەرەوە=[[Inforpress]]|زمان=pt|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180524081704/http://www.inforpress.publ.cv/museu-etnografico-da-praia-comemora-20-anos-olhos-postos-na-interactividade/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆزەخانەکە چەند کەلوپەلێکی تێدایە کە گوزارشت لە بەکارھێنانی نەریتی و گومرگی خەڵکی کەیپ ڤێردێ دەکات.<ref>[http://www.caboverde-info.com/content/download/8370/73135/version/1/file/Inventário+dos+Recursos+Turísticos+da+Praia+–+Santiago.pdf Inventário dos recursos turísticos do município da Praia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222032758/http://www.caboverde-info.com/content/download/8370/73135/version/1/file/Invent%C3%A1rio+dos+Recursos+Tur%C3%ADsticos+da+Praia+%E2%80%93+Santiago.pdf |date=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ }}, Direcção Geral do Turismo, p. 30</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Museu Etnográfico (Praia)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} bvewwqwq37vqpt5r7nj9v2st3rlwcuj 0 169762 1694922 1551010 2026-10-26T05:47:23Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694922 wikitext text/x-wiki '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی کۆنیا''' ({{بە ئینگلیزی|Konya Ethnographic Museum}}) مۆزەخانەیەکی ئیتنۆگرافییە و تایبەتە بە خەڵک و کلتور و شێوازی ژیان لە شاری کۆنیایی تورکیا و دەوروبەری. [[File:Konya Ethnographical Museum - Carpet 2.jpg|thumb|فەرشی سەدەیی ١٦ لە مەولانا]] مۆزەخانەکە لە شەقامی ساھیپ ئاتایییە،<ref name="haritamap">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.haritamap.com/yer/konya-etnografya-muzesi-meram|وێبگە=haritamap.com|سەردێڕ=Konya Etnografya Müzesi Nerede Haritası Sahibiata Mh. Meram Konya (map page) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> دوو نھۆمییە لەگەڵ ژێر زەمینێک بۆ ئۆفیس و فۆتۆ شۆپ تەرخان کراوە.<ref name="muze">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.muze.gov.tr/tr/muzeler/konya-etnografya-muzesi|سەردێڕ=Konya Etnografya Müzesi - Müze|وێبگە=muze.gov.tr|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012054154/http://www.muze.gov.tr/tr/muzeler/konya-etnografya-muzesi|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆزەخانەکە لە ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥ دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Konya Ethnography Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} aoeabhzj3cuv5l8wtqo0o4t1jdah9py 0 169775 1694923 1516217 2026-10-26T05:47:33Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694923 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[File:Gate of Porto Novo ethnographic museum Benin Dec 2017.jpg|thumb|دەروازەکانی مۆزەخانەکە]] '''مۆزەخانەی ئینتۆگرافی ئەلێکسەندەر سینۆ ئاداندی''' ({{بە ئینگلیزی|Alexandre Sènou Adandé Ethnographic Museum}}) مۆزەخانەیەکی شاری پۆرتۆ نۆڤۆی بێنینە. لە ساڵی ١٩٥٧ لەلایەن پەیمانگای داھۆمی دامەزراوە، ئەلێکسەندەر سینۆ ئاداندی، پسپۆڕێکی بەناوبانگی بواری ئیتنۆلۆجیایییە، کە لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٠ سەرۆکی ئەرشیف و کتێبخانە بووە، لە پەیمانگای Fondamental.<ref name="HoungnikpoDecalo2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Houngnikpo|یەکەم١=Mathurin C.|دوایین٢=Decalo|یەکەم٢=Samuel|سەردێڕ=Historical Dictionary of Benin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC&pg=PR9|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٧١٧١-٧|پەڕە=٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Alexandre Sènou Adandé Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} g6duv14egum5tqidqx76azjc7yvs81r 0 169816 1694915 1516209 2026-10-26T05:46:13Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694915 wikitext text/x-wiki '''مۆزەخانەی ئۆپەرناڤیک''' ({{بە ئینگلیزی|Upernavik Museum}}) مۆزەخانەیەکی شارۆچکەی ئۆپەرناڤیکە لە باکووری ڕۆژئاوای گرینلاند. کۆنترین مۆزەخانەیە لە گرینلاند و ھونەرێکی فراوانی ناوخۆیی تێدا بەدی کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Carroll|یەکەم=Etain|سەردێڕ=Greenland and the Arctic|ناونیشان=https://archive.org/details/greenlandarcticl0000etai|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|پەڕەکان=[https://archive.org/details/greenlandarcticl٠٠٠٠etai/page/١٩٦ ١٩٦]|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=١-٧٤٠٥٩-٠٩٥-٣}}</ref> بۆردی مۆزەخانەی تایبەت بەخۆی ھەیە کە ھونەرمەندان ھەڵدەبژێرێت، دوای ڕاسپاردنی لێپرسراوی.<ref>http://www.upernivik.gl/retreat/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124130810/http://www.upernivik.gl/retreat/index.php |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }} (Outdated link)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Upernavik Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} he3laospbmtiw3n85z4ifp5d1cb22ss 0 169850 1694930 1516224 2026-10-26T05:48:43Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694930 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی باندجۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Bandjoun Museum}}) مۆزەخانەیەکی ھونەری و کلتورییە، دەکەوێتە شاری باندجۆن لە کامیرۆن. [[پەڕگە:Musée Bandjoun.jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[https://web.archive.org/web/20080807122738/http://www.museumcam.org/en/bandjoun/info.php ماڵپەڕی مۆزەخانە] {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} sr58k5ukggtxsa4c6f1m3bhy4xclf5e 0 169851 1694928 1516222 2026-10-26T05:48:23Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694928 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی بابونگۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Babungo Museum}}) مۆزەخانەیەکی ھونەری و کلتورییە، دەکەوێتە شاری ساوداد لە کامیرۆن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[https://web.archive.org/web/20080515075057/http://www.museumcam.org/en/babungo/info.php ماڵپەڕی مۆزەخانە] {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} b8xsrvhxvyw0pylgmo9xydiykzcrui0 0 169883 1694916 1516210 2026-10-26T05:46:23Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694916 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی ئیتنۆلۆجی و بەردینزانی''' ({{بە ئینگلیزی|Museum of Ethnology and Paleontology}}) مۆزەخانەیەکە لە شاری سیمبازازا لە ئەنتاناریڤۆی ماداگاسکار. مۆزەخانەکە مێژووی سروشتی پێش دوورگەکە و شێوەی ژیانی دانیشتووانەکەی پیشان دەدات.<ref>[https://books.google.com/books?id=vyNVb2q0RisC&dq=Antananarivo+bradt+travel+guide&printsec=frontcover&source=bn&hl=en&ei=nEfASbusK5i-M7b6jbEN&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result#PPA168,M1 Madagascar: Bradt Travel Guide] on [[Google Books]]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 0nb6m28ulk5qdcajk82nbokq256igy3 0 169900 1694410 1694269 2026-10-25T12:06:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694410 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = ئاغازادە | image = [[پەڕگە:Haryad Xasraw.jpg|بێچوارچێوە|]] | caption = نیشاندانی ئاغازادە | show_name_2 = | genre = [[کۆمەڵایەتی]]، [[داستان نھێنی]] [[سیاسی]] | format = | creator = | developer = | writer = شايان محمدي | director = بھرنگ توفیقی | creative_director = | presenter = | starring = {{Plainlist| * [[ئەمیر_ئاغایی#دراما|ئەمیر ئاغایی]] * امین تارخ * امین حیایی * [[نیکی کەریمی]] * سینا مھراد * پردیس پور عابدینی * لعیا زنگنە * سامیە لک * مھدی سلطانی * جمشید ھاشم پور * کامبیز دیرباز * مسعود فروتن * کاوە خداشناس * ثریا قاسمی * دیبا زاھیدی }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = | language = [[فارسی]] | num_seasons = ١ <!-- or num_series --> | num_episodes = ٢٩ | list_episodes = | executive_producer = | producer = حامد عنقا | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = | company = سازمان هنری رسانه‌ای اوج | distributor = | channel = <!-- or network --> | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> | last_aired = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = }} '''''ئاغازادە''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''آقازاده)'' زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]]. لە دەرھێنانی ''بێھرەنگ توفیقی''، بەرھەمھێنەر و نووسینی ''حامد عنقایە''. فیلم گرتنی زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١٩دا دەستی پێ کردووە و پەخشکردنیشی لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە تەلەڤیزیۆنەوە دەستی پێ کردووە. ئەم زنجیرەیە ٢٩ ئەڵقەیە لە تۆڕی [[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] پەخش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=محمدحسین لطیفی بازیگر سریال آقازاده شد |ناونیشان=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/315455-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری موج |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |سەردێڕ=رونمایی از اولین تصاویر سریال «آقازاده» / عوامل فیلم حامد عنقا به مشهد می‌روند |ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/7171500/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%86%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250219125255/https://www.yjc.ir/fa/news/7171500/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%86%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=شهرآرانیوز |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=«آقازاده» این هفته تمام نمی‌شود{{!}} اعلام زمان پخش قسمت آخر سریال |ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/54473/%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF&#124;-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=شهرآرانیوز |بڵاوکەرەوە=شهرآرانیوز |زمان=fa}}</ref> == چیرۆک == زنجیرەی ''ئاغازادە'' [[درامای کۆمەڵایەتی|درامایەکی کۆمەڵایەتی]] و سیاسییە، کە چیرۆکی ئاغازادەیەکە بەناوی ''نیما بحری''، کە تووشی سەرپێچیکردنی ئابووری بووە و ئەفسەرێک بەناوی ''حامد تھرانی'' کە ئەویش ئاغازادەیەکە ھەڵبەتە بە کۆمەڵێک خەسڵەتی تەواو لێکجیاواز، ھەوڵدەدات تا دەستی نیما ئاشکرا بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=سریال آقازاده ،خلاصه داستان، بازیگران و تعداد قسمت ها |ناونیشان=https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |زمان=fa}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" |+ !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |ئەمین تاریخ |حاج رەزا تەهرانی |- |[[ئەمیر ئاغایی]] |نیما بحری / ئەبووەر |- |[[مەھدی سوڵتانی]] |دکتۆر ئەمیر بحری |- |[[نیکی کەریمی]] |تینا فەزڵی‌ڕاد |- |[[ئەمین حەیایی]] |بەهرووز بەهرامی |- |[[سینا مێھراد]] |حامید تەهرانی |- |[[پەردیس پورعابدینی|پەردیس پوورعابدینی]] |ڕازیە موقەدەم / مانلی |- |لەیلا زەنگەنە |شەریفە |- |سووریا قاسمی |احترام |- |دیبا زاهیدی |سارا فەزڵی‌ڕاد |- |کامبیز دیرباز |شەهام |- |جەمشید هاشم‌پور |حاج حەسەن |- |مەحەمەدحوسێن لەتیفی |حاج موحسین |- |مەهدی کوشکی |ئەلێکس |- |سامیا لەک |سەحەر |- |مەسعوود فەرووتن |مامۆستا ئەرژەنگ |- |کاوه خۆدشناس |لێپرسراو کیانی |- |سەعید داخ |لێپرسراو قاسمی |- |ڕووزبە موعینی |نووژەر |- |ئیحسان ئەمانی |روکنی |- |عەلی‌ئەسغەر ڕەزایی |دادوەر |- |ئەکبەر ڕەحمەتی |دۆستی حاجی ڕەزا |- |مەجید ئەسماعیلی |ئەمیرحوسێن |} == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|tt12715402}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] ke9odemt4xpj8m6fnorkabw6lfxdqk6 1694539 1694410 2026-10-25T15:01:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1694539 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = ئاغازادە | image = [[پەڕگە:Haryad Xasraw.jpg|بێچوارچێوە|]] | caption = نیشاندانی ئاغازادە | show_name_2 = | genre = [[کۆمەڵایەتی]]، [[داستان نھێنی]] [[سیاسی]] | format = | creator = | developer = | writer = شايان محمدي | director = بھرنگ توفیقی | creative_director = | presenter = | starring = {{Plainlist| * [[ئەمیر_ئاغایی#دراما|ئەمیر ئاغایی]] * امین تارخ * امین حیایی * [[نیکی کەریمی]] * سینا مھراد * پردیس پور عابدینی * لعیا زنگنە * سامیە لک * مھدی سلطانی * جمشید ھاشم پور * کامبیز دیرباز * مسعود فروتن * کاوە خداشناس * ثریا قاسمی * دیبا زاھیدی }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = | language = [[فارسی]] | num_seasons = ١ <!-- or num_series --> | num_episodes = ٢٩ | list_episodes = | executive_producer = | producer = حامد عنقا | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = | company = سازمان هنری رسانه‌ای اوج | distributor = | channel = <!-- or network --> | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> | last_aired = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = }} '''''ئاغازادە''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''آقازاده)'' زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]]. لە دەرھێنانی ''بێھرەنگ توفیقی''، بەرھەمھێنەر و نووسینی ''حامد عنقایە''. فیلم گرتنی زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١٩دا دەستی پێ کردووە و پەخشکردنیشی لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە تەلەڤیزیۆنەوە دەستی پێ کردووە. ئەم زنجیرەیە ٢٩ ئەڵقەیە لە تۆڕی [[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] پەخش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=محمدحسین لطیفی بازیگر سریال آقازاده شد |ناونیشان=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/315455-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری موج |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |سەردێڕ=رونمایی از اولین تصاویر سریال «آقازاده» / عوامل فیلم حامد عنقا به مشهد می‌روند |ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/7171500/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%86%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250219125255/https://www.yjc.ir/fa/news/7171500/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%86%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=شهرآرانیوز |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=«آقازاده» این هفته تمام نمی‌شود{{!}} اعلام زمان پخش قسمت آخر سریال |ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/54473/%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF&#124;-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=شهرآرانیوز |بڵاوکەرەوە=شهرآرانیوز |زمان=fa}}</ref> == چیرۆک == زنجیرەی ''ئاغازادە'' [[درامای کۆمەڵایەتی|درامایەکی کۆمەڵایەتی]] و سیاسییە، کە چیرۆکی ئاغازادەیەکە بەناوی ''نیما بحری''، کە تووشی سەرپێچیکردنی ئابووری بووە و ئەفسەرێک بەناوی ''حامد تھرانی'' کە ئەویش ئاغازادەیەکە ھەڵبەتە بە کۆمەڵێک خەسڵەتی تەواو لێکجیاواز، ھەوڵدەدات تا دەستی نیما ئاشکرا بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=سریال آقازاده ،خلاصه داستان، بازیگران و تعداد قسمت ها |ناونیشان=https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |زمان=fa}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" |+ !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |ئەمین تاریخ |حاج رەزا تەهرانی |- |[[ئەمیر ئاغایی]] |نیما بحری / ئەبووەر |- |[[مەھدی سوڵتانی]] |دکتۆر ئەمیر بحری |- |[[نیکی کەریمی]] |تینا فەزڵی‌ڕاد |- |[[ئەمین حەیایی]] |بەهرووز بەهرامی |- |[[سینا مێھراد]] |حامید تەهرانی |- |[[پەردیس پورعابدینی|پەردیس پوورعابدینی]] |ڕازیە موقەدەم / مانلی |- |لەیلا زەنگەنە |شەریفە |- |سووریا قاسمی |احترام |- |دیبا زاهیدی |سارا فەزڵی‌ڕاد |- |کامبیز دیرباز |شەهام |- |جەمشید هاشم‌پور |حاج حەسەن |- |مەحەمەدحوسێن لەتیفی |حاج موحسین |- |مەهدی کوشکی |ئەلێکس |- |سامیا لەک |سەحەر |- |مەسعوود فەرووتن |مامۆستا ئەرژەنگ |- |کاوه خۆدشناس |لێپرسراو کیانی |- |سەعید داخ |لێپرسراو قاسمی |- |ڕووزبە موعینی |نووژەر |- |ئیحسان ئەمانی |روکنی |- |عەلی‌ئەسغەر ڕەزایی |دادوەر |- |ئەکبەر ڕەحمەتی |دۆستی حاجی ڕەزا |- |مەجید ئەسماعیلی |ئەمیرحوسێن |} == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|tt12715402}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] gt0e7rsaak9bjurfu4a387oyjn5eiu2 0 169913 1694450 1693750 2026-10-25T12:17:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694450 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''سەحەر دەولەتشاھی''' (لەدایکبووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لە [[تاران]]، [[ئێران]]) ئەکتەرێکی سینەما، شانۆ و تەلەڤیزیۆنیی ئێرانییە. سەحەر لە زیاد لە ٣٠ فیلم و زنجیرەی ئێرانیدا ڕۆڵی گێڕاوە و یەکەمین کاری پیشەییی لە شانۆی ''نیمروز خواب آلود'' دا بوو کە لە دەرھێنانی ''آیت نجفی''یە. یەکەمین ڕۆڵی سینەماییی لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فیلمی ''[[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممەسوورە]]'' لە دەرھێنانی [[ئەسغەر فەرھادی]] بوو، و لەگەڵ زۆرێک لە دەرھێنەرە ناسراوەکانی ئێران دا ھاوکاری کردووە. بەشداریی لە زنجیرەکانی [[داریوش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|داریوش]] و ''[[ھەفیی تاران]]'' ''و'' [[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|''بۆق'']]<nowiki/>کردووە. سەحەر دەولەتشاھی لە بەشەکانی ئەدەبیاتی نمایش و وەرگێڕی [[زمانی فەڕەنسی]] دەستی بە خوێندن کرد. کارە ھونەرییەکانی خۆی بە شانۆ دەست پێ کرد. ئامادەبوونی ئەو لە دیمەنی شانۆییدا بووە ھۆی یەکترناسین لەگەڵ ڕامبد جواندا کە لە ١٧ی ئازاری ۲۰۰۹ پێکەوە ھاوسەرگیرییان کردووە. لە ساڵی ٢٠١٥دا لێک جیابوونەوە. سەحەر دەولەتشاھی توانیویەتی بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''عصر یخبندان'' لە ٣٣یەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]دا و بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی ''عرق سرد و چھارراە استانبول'' لە ٣٦ەمین خولی ڤیستیڤاڵی فیلمی فەجردا، [[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوریی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵگێڕی تەواوکەری ژن بەدەست بێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/tags/44012/1/%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C|سەردێڕ=در مورد سحر دولتشاهی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید}}</ref> سەحەر تا ئێستا دوو جار براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوری]] باشترین ڕۆڵگێڕی تەواوکەری ژن بووە. == سەرەتای ژیان == سەحەر دەوڵەتشاهی لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لە [[تاران]] لەدایک بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=زندگینامه سحر دولتشاهی |ناونیشان=https://www.mosalasonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-34/107900-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012|سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase سحر دولتشاهي :.}}</ref> لە هەمان تەمەنی کەمەوە، بڕوانامەی [[ڕاھێنەری|ڕاهێنەری]] و ڕزگارکردنی مەلەوانانی هەبوو و لە زۆرێک لە پێشبڕکێکاندا دایکی لەگەڵی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Entekhab.ir |یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |بڵاوکەرەوە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |زمان=fa}}</ref> لە سەرەتادا لە بەشی [[ئەندازیاریی کیمیا]] خەریکی خوێندن بوو کە وازی لەم بەشە هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Entekhab.ir |یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |بڵاوکەرەوە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |زمان=fa}}</ref> ناوبراو دەرچووی بەشی ئەدەبیاتی نمایش لە [[زانکۆی نێودەوڵەتیی سورە|زانکۆی سوورە]] و هەڵگریبڕوانامەی بەکالۆریۆس لە وەرگێڕانی [[زمانی فەڕەنسی|زمانی فەرەنسی]] لە [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازاد]]ە. === خێزان === دایکی جێگری سەرۆکی فدراسیونی مەلەوانی و ئەندامی دەستەی زانستی زانکۆی مامۆستایانی پەروەردە و باوکی [[ئەندازیاریی میکانیکی|ئەندازیاری میکانیکە]]. خوشکێک (نەسیم) و برایک (ڕۆزبە)ی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=زندگینامه سحر دولتشاهی |ناونیشان=https://www.mosalasonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-34/107900-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |زمان=fa}}</ref> ڕۆزبە دەرچووی زانکۆی شەهید بەهەشتی و کارناسی باڵای ژمێریاری لە [[کەنەدا]] و نەسیم دەرچووی [[زانکۆی تاران]] و دکتۆرای [[شوێنەوارناسی]] لە [[بەرلین]]ە. بنەماڵەکەی لە نەوەکانی بنەماڵەی [[قاجاڕەکان|قاجاری]] دەوڵەتشاهی هەژمار دەكرێن.<ref name="سی نت ۱">{{یادکرد وب|عنوان=بیۆگرافیای سەحەر دەوڵەتشاهی|نشانی=http://www.cinetmag.com/Artist/ShowArtist.asp?ArtistID=191|وبگاه=www.cinetmag.com|بازبینی=2022-12-13|archive-date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191|dead-url=no}}</ref> [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلمی سینەمایی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٦ |''[[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممەسوورە]]'' | خوشکی مژدە |[[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- | rowspan="2" |٢٠٢٤ |''[[داریوش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|داریوش]]'' |ساقی | [[هادی حیجازی‌فەر]] |- |''[[ھەفیی تاران]]'' | مژگان مشتاق |[[سامان موقەدەم]] |- |٢٠٢٠ |''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' |فەرانەک بەھرامی |[[ھومەن سەیدی|ھومەن سەیدیی]] |} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Sahar Dolatshahi|سەحەر دەولەتشاھی}} * {{IMDb name|2359097}} * {{ئینستاگرام|sahardolatshahi}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژن|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] 40r6uh7uk6ttsme8taij6rh668u3xpt 1694741 1694450 2026-10-25T21:02:26Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694741 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''سەحەر دەولەتشاھی''' (لەدایکبووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لە [[تاران]]، [[ئێران]]) ئەکتەرێکی سینەما، شانۆ و تەلەڤیزیۆنیی ئێرانییە. سەحەر لە زیاد لە ٣٠ فیلم و زنجیرەی ئێرانیدا ڕۆڵی گێڕاوە و یەکەمین کاری پیشەییی لە شانۆی ''نیمروز خواب آلود'' دا بوو کە لە دەرھێنانی ''آیت نجفی''یە. یەکەمین ڕۆڵی سینەماییی لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فیلمی ''[[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممەسوورە]]'' لە دەرھێنانی [[ئەسغەر فەرھادی]] بوو، و لەگەڵ زۆرێک لە دەرھێنەرە ناسراوەکانی ئێران دا ھاوکاری کردووە. بەشداریی لە زنجیرەکانی [[داریوش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|داریوش]] و ''[[ھەفیی تاران]]'' ''و'' [[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|''بۆق'']]<nowiki/>کردووە. سەحەر دەولەتشاھی لە بەشەکانی ئەدەبیاتی نمایش و وەرگێڕی [[زمانی فەڕەنسی]] دەستی بە خوێندن کرد. کارە ھونەرییەکانی خۆی بە شانۆ دەست پێ کرد. ئامادەبوونی ئەو لە دیمەنی شانۆییدا بووە ھۆی یەکترناسین لەگەڵ ڕامبد جواندا کە لە ١٧ی ئازاری ۲۰۰۹ پێکەوە ھاوسەرگیرییان کردووە. لە ساڵی ٢٠١٥دا لێک جیابوونەوە. سەحەر دەولەتشاھی توانیویەتی بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''عصر یخبندان'' لە ٣٣یەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]دا و بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی ''عرق سرد و چھارراە استانبول'' لە ٣٦ەمین خولی ڤیستیڤاڵی فیلمی فەجردا، [[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوریی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵگێڕی تەواوکەری ژن بەدەست بێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/tags/44012/1/%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C|سەردێڕ=در مورد سحر دولتشاهی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید}}</ref> سەحەر تا ئێستا دوو جار براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوری]] باشترین ڕۆڵگێڕی تەواوکەری ژن بووە. == سەرەتای ژیان == سەحەر دەوڵەتشاهی لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لە [[تاران]] لەدایک بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=زندگینامه سحر دولتشاهی |ناونیشان=https://www.mosalasonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-34/107900-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012|سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase سحر دولتشاهي :.}}</ref> لە هەمان تەمەنی کەمەوە، بڕوانامەی [[ڕاھێنەری|ڕاهێنەری]] و ڕزگارکردنی مەلەوانانی هەبوو و لە زۆرێک لە پێشبڕکێکاندا دایکی لەگەڵی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Entekhab.ir |یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |بڵاوکەرەوە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |زمان=fa}}</ref> لە سەرەتادا لە بەشی [[ئەندازیاریی کیمیا]] خەریکی خوێندن بوو کە وازی لەم بەشە هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Entekhab.ir |یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |بڵاوکەرەوە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |زمان=fa}}</ref> ناوبراو دەرچووی بەشی ئەدەبیاتی نمایش لە [[زانکۆی نێودەوڵەتیی سورە|زانکۆی سوورە]] و هەڵگریبڕوانامەی بەکالۆریۆس لە وەرگێڕانی [[زمانی فەڕەنسی|زمانی فەرەنسی]] لە [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازاد]]ە. === خێزان === دایکی جێگری سەرۆکی فدراسیونی مەلەوانی و ئەندامی دەستەی زانستی زانکۆی مامۆستایانی پەروەردە و باوکی [[ئەندازیاریی میکانیکی|ئەندازیاری میکانیکە]]. خوشکێک (نەسیم) و برایک (ڕۆزبە)ی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=زندگینامه سحر دولتشاهی |ناونیشان=https://www.mosalasonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-34/107900-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |زمان=fa}}</ref> ڕۆزبە دەرچووی زانکۆی شەهید بەهەشتی و کارناسی باڵای ژمێریاری لە [[کەنەدا]] و نەسیم دەرچووی [[زانکۆی تاران]] و دکتۆرای [[شوێنەوارناسی]] لە [[بەرلین]]ە. بنەماڵەکەی لە نەوەکانی بنەماڵەی [[قاجاڕەکان|قاجاری]] دەوڵەتشاهی هەژمار دەکرێن.<ref name="سی نت ۱">{{یادکرد وب|عنوان=بیۆگرافیای سەحەر دەوڵەتشاهی|نشانی=http://www.cinetmag.com/Artist/ShowArtist.asp?ArtistID=191|وبگاه=www.cinetmag.com|بازبینی=2022-12-13|archive-date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191|dead-url=no}}</ref> [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلمی سینەمایی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٦ |''[[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممەسوورە]]'' | خوشکی مژدە |[[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- | rowspan="2" |٢٠٢٤ |''[[داریوش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|داریوش]]'' |ساقی | [[هادی حیجازی‌فەر]] |- |''[[ھەفیی تاران]]'' | مژگان مشتاق |[[سامان موقەدەم]] |- |٢٠٢٠ |''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' |فەرانەک بەھرامی |[[ھومەن سەیدی|ھومەن سەیدیی]] |} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Sahar Dolatshahi|سەحەر دەولەتشاھی}} * {{IMDb name|2359097}} * {{ئینستاگرام|sahardolatshahi}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژن|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] ikzayov4syosuxydrubbzcqrg5l8bxg 0 169969 1694963 1543539 2026-10-26T07:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694963 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەیحانە پارسا''' ({{بە فارسی|ریحانه پارسا}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی شوباتی ١٩٩٩ لە [[تاران]]) ئەکتەرێکی سینەما و تەلەڤیزیۆنیی ئێرانییە. == ژیان == ڕەیحانە پارسا لە ٢٣ی شوباتی ١٩٩٩ لە تاران لەدایکبووە. دیبلۆمی لە بەشی نمایش لە ھونەرەجوانەکان وەرگرتووە. == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرھێنەر !ڕۆڵ |- | rowspan="3" |٢٠٢٠ |''رقصندھ'' |بھمن گودرزی | |- |''گشت ارشاد ٣'' |سعید سھیلی | |- |کوسە |علی عطشانی |صنم |- |٢٠١٩ |''خوب، بد، جلف ٢: ارتش سری'' |پیمان قاسم‌خانی |آناھیتا |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable" !ساڵ !ناو !دەرھێنەر !ڕۆڵ !کەناڵ |- |٢٠١٨ |''پدر'' |بھرنگ توفیقی |لیلا |شبکە دو |} === شانۆ === * ''کروکی'' * ''فردریک'' * ''اولئانا'' * ''لیگ قھرمانان مرحلە گروھی'' * ''ھفت شھر عشق'' == خەڵاتەکان == {| class="wikitable" !ڤیستیڤاڵ/خەڵات !ساڵ !بەش !بەرھەم !ئەنجام |- |نۆزدەھەمین ڤیستیڤاڵی حافز |٢٠١٩ |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |باوک |پاڵێوراو |} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی|سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Reyhaneh Parsa|ڕەیحانە پارسا}} * {{IMDb name|nm11617115}} * {{ئینستاگرام|reyhaneparsaj}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژن|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] cjv7hmhv0f5qgv6ev9lfmr0oori4mkd 0 169978 1694863 1692901 2026-10-26T01:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694863 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|image=Rana Azadivar (cropped).jpg}}'''ڕەعنا ئازادی‌وەڕ''' ({{langx|fa|رعنا آزادی‌ور}}؛ لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٨٣) ئەکتەرێکی ئێرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://ariapix.net/رعنا-آزادی-ور-بیوگرافی-همسر/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=آریا پیکس |زمان=fa-IR |سەردێڕ=بیوگرافی رعنا آزادی‌ور و همسرش+گفتگو و عکس‌ها}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.filimo.com/shot/91296/رعنا-آزادی-ور/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=فیلیموشات |زمان=fa-IR |سەردێڕ=دربارۀ رعنا آزادی‌ور و نقش‌آفرینی‌اش در ''زخم کاری'' {{!}} تولد زن قدرتمند در سریال ایرانی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211126214348/https://www.filimo.com/shot/91296/%D8%B1%D8%B9%D9%86%D8%A7-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88%D8%B1/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو زیاتر بە ڕۆڵی فائیزە لە فیلمی ''مارمێلکە'' (٢٠٠٤) ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=بیوگرافی رعنا آزادی‌ور، بازیگر سریال ''زخم کاری'' + عکس همسرش|ناونیشان=https://www.55online.news/بخش-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-2/223918-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%B9%D9%86%D8%A7-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|newspaper=پایگاه خبری و تحلیلی 55 آنلاین|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211126214350/https://www.55online.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-2/223918-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%B9%D9%86%D8%A7-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://tehrankiosk.com/biography-of-rana-azadivar-2/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=تهران کیوسک - سایت آنلاین مطالب خبری، تفریحی، سرگرمی |زمان=fa-IR |سەردێڕ=زندگی‌نامه و بیوگرافی رعنا آزادی‌ور در سریال ''زخم کاری'' در نمایش خانگی}}</ref> ئازادی‌وەڕ ناوبانگێکی بەرفراوانی بەدەستھێنا دوای ڕۆڵگێڕانی سەرەکی وەک سەمیرا لە زنجیرەی درامای ''زخم کاری'' (٢٠٢١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://mrcase.ir/mag/6366/بیوگرافی-رعنا-آزادی-ور-نقش-سمیرا/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=مجلۀ آقای قاب |زمان=fa-IR |سەردێڕ=بیوگرافی رعنا آزادی‌ور؛ نقش "سمیرا" در ''زخم کاری''}}</ref><ref>[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138207150056/ Iranian Movie DataBase رعنا آزادی‌ور - سوره]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://namnak.com/رعنا-آزادی-ور.p51780 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=نمناک |زمان=fa |سەردێڕ=بیوگرافی کامل و عکس‌های "رعنا آزادی‌ور"}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://photokade.com/بیوگرافی-رعنا-آزادی-ور-با-همسرش/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|زمان=fa-IR |سەردێڕ=بیوگرافی رعنا آزادی‌ور و همسرش مهدی پاکدل با ناگفته‌ها}}</ref> == ژیانی کەسی == لە ساڵی ٢٠٢٠، ئازادی‌وەڕ لەگەڵ ئەکتەر [[مەھدی پاکدل]] ھاوسەرگیری کرد. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی بەرھەم !دەرھێنەر !ڕۆڵ |- |٢٠١٨ |''سونامی'' |میلاد صدرعاملی |پریسا |- |٢٠١٧ |''بە وقت خماری'' |محمدحسین لطیفی |نسرین |- |٢٠١٧ |''بھت'' |عباس رافعی |لیلا |- |٢٠١٧ |''چھارراە استانبول'' |مصطفی کیایی |زھرە |- |٢٠١٧ |''در وجە حامل'' |بھمن کامیار |شھلا |- |٢٠١٧ |''لونە زنبور'' |برزو نیک‌نژاد |مھتاب |- |٢٠١٦ |''حریم شخصی'' |احمد معظمی |دریا |- |٢٠١٦ |''مرداد'' |بھمن کامیار |رویا |- |٢٠١٤ |''[[تووڕەیی و ھەرا]]'' |ھومن سیدی |تینا |- |٢٠١٤ |''وقتی برگشتم…'' |وحید موسائیان |فرا |- |٢٠١٣ |''این سیب ھم برای تو'' |سیروس الوند |بیتا |- |٢٠١٣ |''خانە دختر'' |شھرام شاەحسینی |سمیرا |- |٢٠١٤ |''دارە صبح میشھ'' |یلدا جبلی | |- |٢٠١٣ |''[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]]'' |مجید مجیدی |ام جمیل |- |٢٠١٣ |''نخودی'' |جلال فاطمی |ھاوسەری سینا |- |٢٠٠٩ |''ھمسفران دربارەالی'' |حمیدرضا قربانی و مریم نراقی |خۆی |- |٢٠٠٨ |''تھران در جستجوی زیبایی'' |مھدی کرم پور |سارا شمس |- |٢٠٠٨ |''[[دەربارەی ئێلی]]'' |[[ئەسغەر فەرھادی]] |نازی |- |٢٠٠٨ |''شیرین'' |[[عەباس کیاڕۆستەمی]] |ژنی تەماشاچی |- |٢٠٠٧ |''خاک آشنا'' |بھمن فرمان آرا |مھرماە |- |٢٠٠٦ |''پارک‌وی'' |فریدون جیرانی |رھا |- |٢٠٠٥ |''زاگرس'' |محمدعلی نجفی |مھسا بختیاری |- |٢٠٠٥ |''کارگران مشغول کارند'' |[[مانی حەقیقی]] | |- |٢٠٠٥ |''ھوو'' |علیرضا داوودنژاد |رعنا |- |٢٠٠٣ |''مارمولک'' |کمال تبریزی |فائزە |} === زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی === * جەیران (حسن فتحی) === شانۆ === یەکەمین ئامادەبوونی ڕەعنا لە دیمەنی شانۆیی لە نمایشی «خانە بوشاسپ درازست» لە ساڵی ٢٠١٧ لە دەرھێنانی علی اتحاد بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی |سەردان = ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|id=1655556}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژن|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rana Azadivar}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] bki1t4nikwxhzcqe689fhq2nqinbxsw 0 170552 1694771 1679881 2026-10-25T22:22:59Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694771 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-شوێن}} '''مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا''' ({{بە ئینگلیزی|Natural History Museum, Vienna}}) مۆزەخانەیەکی گەورەی تایبەت بە زانستی سرووشتە و دەکەوێتە شاری [[ڤیێنا]] لە وڵاتی [[نەمسا]].<ref>[http://www.nhm-wien.ac.at/d/museum.html NHM-Wien-overview], "Museum of Natural History in [[Vienna]]" (overview), ''Naturhistorisches Museum [[Vienna|Wien]]'', 2011. {{verify source|date=September 2019|reason=This ref was deleted Special:Diff/867861141 by a bug in VisualEditor and later restored by a bot from the original cite located at Special:Permalink/819136283 cite #1 - verify the cite is accurate and delete this template. [[User:GreenC bot/Job 18]]}}</ref><ref>[http://www.nhm-wien.ac.at/d/engvorschau.html NHM-Wien-preview-English], "Museum of Natural History in Vienna" (English overview), ''Naturhistorisches Museum Wien'', 2011. {{verify source|date=September 2019|reason=This ref was deleted Special:Diff/867861141 by a bug in VisualEditor and later restored by a bot from the original cite located at Special:Permalink/819136283 cite #2 - verify the cite is accurate and delete this template. [[User:GreenC bot/Job 18]]}}</ref> مۆزەخانەکە ٣٠ ملیۆن پارچە شوێنەوار لە خۆدەگرێت. مۆزەخانەکە لە ٣٩ ژووری پێشانگا بەڕووبەری ٨،٤٦٠ مەتر چوارگۆشە پێکدێت. لە مۆزەخانەکە بەبەشداریی ٦٠ زانا لەگەڵ میوانی بانگێشتکراو توێژینەوە لە بوارەکانی زانستە مرۆڤایەتییەکان، [[زانستی زەوی]] و زانستی ژیان دەکۆڵنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jovanovic-Kruspel|یەکەم=Stefanie|سەردێڕ=Natural History Museum Vienna - A guide to the collections|بڵاوکەرەوە=Naturhistorisches Museum Wien|ساڵ=٢٠١٢|شوێن=Wien|پەڕەکان=٥, ٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Naturhistorisches Museum Wien}} {{تووڵی دەروازە|چاند|ژینناسی|نژیاروانی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} r1rufvnqbzyenmaapf1nenza351hjgj 0 170553 1694924 1516218 2026-10-26T05:47:43Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694924 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مۆزەخانەی ئێسی''' ({{بە ئینگلیزی|Esiẹ Museum}}) مۆزەخانەیەکە لە ئێسی، ویلایەتی کوارا، نێجیریا. بە کردنەوەی لە ساڵی ١٩٤٥ ئەم مۆزەخانە بوو بە یەکەم مۆزەخانەی [[نێجیریا]]. مۆزەخانەکە سەردەمانێک زیاتر لە ھەزار وێنە و کێلی گۆڕی لە خۆدەگرت کە شێوەی مرۆڤیان پیشان دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://allafrica.com/stories/200905041139.html |سەردێڕ=Esie Museum|بڵاوکەرەوە=All Africa|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> [[پەڕگە:Array of Esie stones.jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Esiẹ Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ivon45vc6z80519f9gh773q27ytqtbd 0 170587 1694631 1694153 2026-10-25T17:12:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694631 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕینارتۆ دۆڵبکۆ''' (بە [[ئینگلیزی]] :Renato Dulbecco؛ ٢٢ ی شوباتی ١٩١٤ -١٩ ی شوباتی ٢٠١٢)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Renato Dulbecco Facts|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1975/dulbecco/facts/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> زانا و توێژەرێکی بە ڕەگەز ئیتاڵی بوو بەڵام خاوەن ناسنامەی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٥ [[خەڵاتی نۆبڵ]]ی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە کارلێکی نێوان ڤایرۆسی وەرەم و ماددەی بۆ ماوە خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ [[داڤید بالتیمۆر]] و [[ھاوارد مارتین تیمن]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1975/summary/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|دەیەی ٢٠١٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئیتاڵیا}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Renato Dulbecco}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] sorgluzbgryfewfc5fhu773h1nd8afa 0 171177 1694573 1632322 2026-10-25T16:35:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەرمەنستان-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1694573 wikitext text/x-wiki {{Coord|40.37|49.84|display=title,inline}} {{Infobox treaty | name = ڕێککەوتننامەی ناگۆرنۆ-قەرەباغ ٢٠٢٠ | image = File:Ilham Aliyev, Russian President Vladimir Putin met in a videoconference format 3.jpg | image_size = 200px | alt = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] --> | caption = ڤلادیمیر پوتین و ئیلھام ئالیڤ لە ڕێگای ڤیدیۆ کۆنفرانسەوە ڕێککەوتننامەکە واژوو دەکەن | type = [[ئاشتی]] | context = [[شەڕی ناگۆرنۆ-قەرەباغ ٢٠٢٠]] | date_drafted = | date_signed = {{Start date|2020|11|09|df=y}} | date_sealed = | date_effective = {{Start date|2020|11|10|df=y}} | condition_effective = | amendment = | date_expiration = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: --> | date_expiry = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | provisional_application = | mediators = *{{flagdeco|Russia}} [[ڤلادیمیر پوتین]] | negotiators = <!-- format this as a bullet list --> | original_signatories = <!-- format this as a bullet list --> | signatories = *{{flagdeco|Azerbaijan}} [[ئیلھام عەلیێڤ]] * {{flagdeco|Armenia}} [[نیکۆڵ پاشینیان]] * {{flagdeco|Russia}} [[ڤلادیمیر پوتین]] | parties = <!-- format this as a bullet list --> | depositor = <!-- OR: --> | depositories = <!-- format this as a bullet list --> | citations = <!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY --> | language = <!-- OR: --> | languages = <!-- format this as a bullet list --> | wikisource = <!-- OR: --> | wikisource1 = <!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified --> | wikisource2 = | wikisource3 = | wikisource4 = | wikisource5 = | footnotes = }} '''ڕێککەوتننامەی ناگۆرنۆ-قەرەباغ ٢٠٢٠''' کە بریتییە لە ئاگربەستی ئاشتی بۆ کۆتایی ھێنان بە [[شەڕی ناگۆرنۆ-قەرەباغ ٢٠٢٠]] کە لە ٩ی تشرینی دووەم ٢٠٢٠ ئیمزاکرا لەلایەن سەرۆکی ئازەربایجان، [[ئیلھام عەلیێڤ]] و سەرۆک وەزیرانی ئەرمینیا، [[نیکۆڵ پاشینیان]] و سەرۆکی ڕوسیا، [[ڤلادیمیر پوتین]]، کە کۆتایی بە ھەموو پێکدادانەکانی ھەرێمی [[ناگۆرنۆ-قەرەباغ]] ھێنرا، لە کاتژمێر ٠٠:٠٠ لەسەر ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی دووەم ٢٠٢٠ بەکاتی [[مۆسکۆ]].<ref name="RIANovosti">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Путин выступил с заявлением о прекращении огня в Карабахе|ناونیشان=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847112.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[RIA Novosti]]|زمان=ru}}</ref><ref name="RIA Novosti">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Пашинян заявил о прекращении боевых действий в Карабахе|ناونیشان=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583845291.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[RIA Novosti]]|زمان=ru}}</ref> == ڕووداوەکان == دوای [[ڕاگەیاندنی شەڕ]] لە نێوان [[ئازەربایجان]] و [[کۆماری ئارتساخ]] لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠دا، کە پشتگیر دەکرا لەلایەن [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]]، [[ئازەربایجان]] لە ماوەی شەش ھەفتەدا توانی چەندین دەسکەوتی زەمینی بەدەست بھێنت کە توانی شارۆچکەی ستراتیژی [[شارۆچکەی شوشە|شوشە]] بگرێت و بەھۆی توندی پێکدادانەکان لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠دا ئاگربەست لەنێوان ھەردوو لەلایەن کرا.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Armenian President says nation 'misjudged' its negotiating power in Nagorno-Karabakh conflict|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/news/armenian-president-says-nation-misjudged-its-negotiating-power-in-nagorno-karabakh-conflict|وێبگە=SBS News}}</ref> == بە شێوەیەکی گشتی == بەپێی ئاگربەستەکە ھەردوو لایەن دیلەکانی شەڕ و تەرمی کوژراوان ئالوگۆر دەکەن، ھەروەھا بە ھاتنی ١ی مانگی کانوونی یەکەم ھێزەکانی ئەرمینیا دەکشێنەوە لەو شوێنانەی کە کۆنترۆلی کردووە لە بەرزایەکانی قەرەباغ، و ھێزی ئاشتی پارێزی ڕوسی کە ٢٠٠٠ سەربازی زەمینی ڕوسیا دەگرێتەوە لە ھەرێمەکە دەمێننەوە بۆ ماوەی پێنج ساڵ بە لانیکەم بۆ پاراستنی ڕاڕەوەی لاچین لە نێوان ئەرمینیا و ناوچەی بەرزایییەکانی قەرەباغ.<ref name="peace">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Пашинян заявляет о подписании мирного соглашения|ناونیشان=https://www.bbc.com/russian/live/news-54686682?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=5fa9bb8967645202b6c4e0c2%26Пашинян%20заявляет%20о%20подписании%20мирного%20соглашения%262020-11-09T21%3A58%3A34.129Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:cff55216-dfba-4dc6-9a6a-bdf38d9793c7&pinned_post_asset_id=5fa9bb8967645202b6c4e0c2&pinned_post_type=share|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[BBC Russian Service]]|زمان=ru}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-54882564|سەردێڕ=Armenia, Azerbaijan and Russia sign Nagorno-Karabakh peace deal|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Azerbaijan, Armenia sign peace deal to end conflict|ناونیشان=https://www.gulftoday.ae/news/2020/11/10/armenia-azerbaijan-and-russia-sign-nagorno-karabakh-peace-deal|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=GulfToday}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ئەرمەنستان|ئازەربایجان|ڕووسیا|دەیەی ٢٠٢٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|2020 Nagorno-Karabakh ceasefire agreement}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیماننامەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:ڤلادیمیر پوتین]] [[پۆل:ئاگربەستەکان]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ڕووسیا]] 8j8foc2t7z75iuv80vhnupajsa3u5st 0 171252 1694512 1568333 2026-10-25T13:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694512 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەم پەڕە ڕێژەی حاڵەتی مردن، و ڕێژەی مردنەکان بۆ ھەر ١٠٠٬٠٠٠ کەسێک بەپێی وڵات لەخۆ دەگرێت کە [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠|پەتا]]ی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩]] (کۆڤید-١٩) ھۆکاری مردنەکان بووە، کە ئەمە بەپێی ڕاپۆرتی ناوەندی سەرچاوەی ڤایرۆسی کۆرۆنای [[زانکۆی جانز ھاپکنز|جانز ھاپکنز]]ە.<ref name=JHUchart/> لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، [[پەتای کۆڤید–١٩ لە یەمەن|یەمەن]] بەرزترین ڕێژەی حاڵەتی مردنی ھەبوو کە ٢٨٫٩٪ بوو، لەکاتێکدا [[سینگاپوور]] نزمترینی ھەبوو کە ٠٫٠٥٪ بوو.<ref name=JHUchart/> ئەم خشتەیە بۆ تەواوی دانیشتووانە، و جیاوازیی ڕێژەی مردنەکان پەیوەندیی بە جیاوازیی گرووپە تەمەنەکانەوە نییە. بۆ نموونە، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕێژەی حاڵەتی مردن بەپێی ڕیز، ٠٫٠٠٣٪، ٠٫٠٢٪؛ ٠٫٥٪ و ٥٫٤٪یە بۆ گرووپە تەمەنەکانی ٠–١٩، ٢٠–٤٩، ٥٠–٦٩، و ٧٠ یان سەرتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CDC|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|ناونیشان=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/planning-scenarios.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention|زمان=en-us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Misleading claim circulates online about infection fatality ratio of Covid-19 in the US|ناونیشان=https://factcheck.afp.com/misleading-claim-circulates-online-about-infection-fatality-ratio-covid-19-us|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Fact Check|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201128203218/https://factcheck.afp.com/misleading-claim-circulates-online-about-infection-fatality-ratio-covid-19-us|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> __TOC__ == خشتەی ڕێژەی مردنەکان == <!-- بەپێی دەستکارییەکانی https://en.wikipedia.org/wiki/Template:COVID-19_pandemic_death_rates_by_country خشتەکە نوێ بکەرەوە --> {{ڕێژەی مردن بە پەتای کۆڤید–١٩ بەپێی وڵاتان}} == نەخشەی ڕێژەی مردنەکان بەپێی وڵات == نەخشەی ڕێژەی مردنەکان بۆ ھەر ملیۆن دانیشتوویەک بەپێی دراوەی بڵاوکراوەیە لەلایەن فەرمانگە تەندروستییە نەتەوەیییەکانەوە. [[پەڕگە:COVID-19 Outbreak World Map Total Deaths per Capita.svg|وێنۆک|none|سەرجەم مردنە پشتڕاستکراوەکان بۆ ھەر ملیۆنێک بەپێی وڵات و ناوچەیە: {{Legend|#402050|١٠٠٠+ مردن بۆ ھەر ملیۆنێک کەس}} {{Legend|#253494|١٠٠–١٠٠٠ مردن بۆ ھەر ملیۆنێک کەس}} {{Legend|#2c7fb8|١٠–١٠٠ مردن بۆ ھەر ملیۆنێک کەس}} {{Legend|#41b6c4|١–١٠ مردن بۆ ھەر ملیۆنێک کەس}} {{Legend|#7fcdbb|٠٫١–١ مردن بۆ ھەر ملیۆنێک کەس}} {{Legend|#c7e9b4|٠٫٠١–٠٫١ مردن بۆ ھەر ملیۆنێک کەس}} {{Legend|#e0e0e0|مردن یان دراوە نییە}}|600px|alt=]] {{Clear}} == ئەمانەش ببینە == {{commons cats|COVID-19 death rates per population|COVID-19|Epidemics}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == خوێندنەوەی زیاتر == * [https://corona.epidy.com/ ھۆکارە مەترسیدارەکانی کۆڤید–١٩] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:پەتای کۆڤید–١٩|مردنەکان]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی پەتای کۆڤید–١٩|*]] sy1xo7r2cz1f6wunrw87xcl4febvx1y 0 172138 1694439 1693966 2026-10-25T12:14:11Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694439 wikitext text/x-wiki {{Databox|item= Q2161771}} '''ڕۆژە لسکۆ''' ({{بە فەڕەنسی|Roger Lescot}}) (١٩١٤–١٩٧٥) نووسەر، زمانناس و ڕۆژھەڵاتناسی ئەورووپی بوو کە گەلێک کاری لەسەر زمانی کوردی کردووە. لسکۆ ماوەیەک لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] ژیانی بەسەر بردووە و لەگەڵ برایانی بەدرخان ئاشنایەتیی ھەبووە. ئەو لە [[ئەنستیتۆی زمان و شارستانییەتی ڕۆژھەڵات]] ({{بە فەڕەنسی|Institut national des langues et civilisations orientales}}) بەشی زمانی کوردیی دامەزراند و تا ١٩٤٧ (بەر لە ئەمیر [[کامران بەدرخان|کامەران بەدرخان]]) سەرۆکی ئەو بەشە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Blau|یەکەم=Joyce|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Une perspective historique sur les études kurdes. Entretien avec Joyce Blau|ناونیشان=http://journals.openedition.org/ejts/797|journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey|زمان=fr|issue=5|doi=10.4000/ejts.797|issn=1773-0546}}</ref> لسکۆ لەو ماوەیەدا کە لە ڕۆژاوای کوردستان بوو لە چیای کرمانج لەگەڵ یەزیدییەکانی ئەو ناوچەیە ئاشنایی پەیدا کرد و لەسەری نووسین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dussaud|یەکەم=René|ڕێکەوت=١٩٣٩|سەردێڕ=Roger Lescot. — Enquête sur les Yézidis de Syrie et du Djebel Sindjâr|ناونیشان=https://www.persee.fr/doc/syria_0039-7946_1939_num_20_1_4167_t1_0083_0000_2|journal=Syria. Archéologie, Art et histoire|بەرگ=٢٠|issue=1|پەڕەکان=٨٣–٨٤}}</ref> ھەروەھا لە [[ھاوار (کۆوار)|گۆڤاری ھاوار]] و ڕووناھیدا نووسراوەی بڵاو کردووەتەوە. لسکۆ جگە لە کوردی شارەزایی لە زمانی تورکی و فارسی ھەبووە و بڕێک کتێبی وەرگێڕاوە، لەمانە وەرگێڕانی [[کوندەپەپووی کوێر]]ە بە فەڕەنسی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=مرضيه|یەکەم=بليغي|دوایین٢=مينا|یەکەم٢=نوروزي|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٣٩٤|سەردێڕ=رويکردي تطبيقي ميان بوف کور صادق هدايت و ترجمه فرانسوي آن|ناونیشان=https://www.sid.ir/Fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=251994|زمان=Fa|بەرگ=٩|issue=20|پەڕەکان=٤٩–٧٥}}</ref> == کارەکان == * لێکۆڵینەوە لەسەر یەزیدییەکانی سووریا و چیای شنگال، ١٩٣٨، بەیرووت * ڕێزمانی کوردی (لەگەڵ [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت بەدرخان]])، ١٩٧٠ * مەم و زین، ١٩٤٢، بەیرووت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زمانەوانانی کوردی]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:کوردناسەکان]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتناسە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتناسە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٥]] kt5ir21q9yjgc9l4b2tvz9pym7g6ism 0 172695 1694460 1692804 2026-10-25T12:20:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694460 wikitext text/x-wiki {{Infobox comics creator|name=میتسرو ھاتۆری|image=|image_size=|caption=|birth_name={{nihongo|میتسرو ھاتۆری|服部 充}}|birth_date={{Birth date and age|1977|10|8}}|birth_place=[[Toba, Mie]], Japan|nationality=ژاپۆنی|area=[[مانگاکا|ھونەرمەندی مانگا]]|notable works=''[[Kenkō Zenrakei Suieibu Umishō]]'', ''[[سەنکاریا|خۆشەویستیەکی نەمر سەنکاریا]]''|relatives=|occupation=[[Mangaka|Manga artist]]|years_active=٢٠٠٠ - ئێستا|awards=|signature=|website=[http://www.studio-hami.net/ ماڵپەری میتسرو ھاتۆری]}}میتسرو ھاتۆری ({{nihongo|'''میتسرو ھاتۆری'''|はっとりみつる|''ھاتۆری میتسرو''|لەدایک بووی ٨ی ئۆکتۆبەری , ١٩٧٧}} [[مانگاکا|وێنەکێشێکی ژاپۆنیە]] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:データ|ناونیشان=http://www.studio-hami.net/data.html|سەردێڕ=■データ■|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=studio-hami.net|زمان=Japanese|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170917213852/http://www.studio-hami.net/data.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناسراوە بەھۆی کارە نایابەکانی : کێنکۆ زێنراکێی سیێیبو ئومیشۆ و [[سەنکاریا|سەنکاریا خۆشەویستیەکی نەمر]] کە ھەردووکیان کران بە ئەلقەی ئەنیمی تەلەفزیۆنی == کارەکان == * {{nihongo3||イヌっネコっジャンプ！|''[[Inu Neko Jump!]]''}}(٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠٢ ) ئەلقەرێژکردنی بۆ کرا لە گۆڤاری ''Young Magazine Uppers'' لە کۆمپانیای Kodansha<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|script-title=ja:イヌっネコっジャンプ！（1）|ناونیشان=http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3460746|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051126101706/http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3460746|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|script-title=ja:イヌっネコっジャンプ！（5）|ناونیشان=http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3461416|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051123192731/http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3461416|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}}</ref> * {{nihongo3|''ڕێنا لە شارۆچکەیەکی سەیر''|おとぎのまちのれな|''[[Otogi no Machi no Rena]]''}} (٢٠٠٢ بۆ ٢٠٠٤) ئەلقەرێژکردنی بۆ کرا لە گۆڤاری ''Young Magazine Uppers'' لە کۆمپانیای Kodansha<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|script-title=ja:おとぎのまちのれな（1）|ناونیشان=http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3461661|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070901201138/http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3461661|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|script-title=ja:おとぎのまちのれな（7）|ناونیشان=http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3462668|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070901082513/http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3462668|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}}</ref> * ''Concerto''(مانگا) (٢٠٠٥بۆ ٢٠١١ ) چیرۆکی کورت ئەلقەرێژکردنی بۆ کرا لە گۆڤاری ''[[:en:Young_Animal_(magazine)|Young Animal]]'' لە کۆمپانیای [[:en:Hakusensha|Hakusensha]] * {{nihongo3||ケンコー全裸系水泳部 ウミショー|''[[Kenkō Zenrakei Suieibu Umishō]]''}} (٢٠٠٦بۆ ٢٠٠٨ ) ئەلقەڕێژکردنی بۆ کرا لە گۆڤاری ''[[:en:Weekly_Shonen_Magazine|Weekly Shonen Magazine]]'' لەناو کۆمپانیای Kodansha<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|script-title=ja:ケンコー全裸系水泳部　ウミショー（1）|ناونیشان=http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3636186|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070830122307/http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3636186|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:ケンコー全裸系水泳部　ウミショー（9）|ناونیشان=http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3621146|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120716212417/http://shop.kodansha.jp/bc2_bc/search_view.jsp?b=3621146|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}}</ref> * ''Love Fool'' (٢٠٠٩, یەکەم کار بڵاو کرایەوە لە تسوبۆمی کتێبی یەک, ھۆبونشا) * {{nihongo3||さんかれあ|''[[سەنکاریا|سەنکاریا خۆشەویستیەکی نەمر]]''}} (٢٠٠٩-٢٠١٤, ئەلقەڕێژکردن لە گۆڤاری بێساتسو شۆنێن, کۆدانشا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:さんかれあ|ناونیشان=http://kc.kodansha.co.jp/content/top.php/KA00000575|سەردێڕ=サイトリニューアルのお知らせ｜講談社|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100310144946/http://kc.kodansha.co.jp/content/top.php/KA00000575|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha]]|زمان=Japanese}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310144946/http://kc.kodansha.co.jp/content/top.php/KA00000575 |date=١٠ی ئازاری ٢٠١٠ }}</ref> * ''(かいじゅう色の島, Monster-Colored Island) (2018–present, Young Dragon Age, Fujimi Shobo)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sankarea's Mitsuru Hattori to Launch New Manga|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-13/sankarea-mitsuru-hattori-to-launch-new-manga/.135414|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|Anime News Network]]}}</ref>'' == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکانی پارێزگای مێی]] <references /> [[پۆل:میتسرو ھاتۆری]] eo5r3ryyfmmvk5wre9x9xdgeyh37ogl 0 173164 1694505 1531657 2026-10-25T13:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694505 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''سوێندخواردنی جۆ بایدن''' بەمەبەستی دەست بەکاربوونی وەک ٤٦ەمین سەرۆکی ئەمریکا بۆ ماوەی چوار ساڵ و کەمالە ھاریس وەک جێگری سەرۆکی [[ئەمریکا]] لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ڕێکخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=46ـەمین سەرۆکی ئەمریکا دەستبەکار دەبێت|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/90453-46ـه‌مین-سه‌رۆكی-ئه‌مه‌ریكا-ده‌ستبه‌كار-ده‌بێت|وێبگە=kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> مەراسیمی دەست بەکاربوونەکە لە بەرەی ڕۆژئاوای کاپیتۆلی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە واشنتۆن دی سی دەبێتە ٥٩ ھەمین مەراسیمی ناساندنی سەرۆکەکان. لەم ڕێوڕەسمەدا ژمارەیەکی زۆر کەسایەتی سیاسی ئەمریکا بە تایبەت سەرۆکەکانی پێشوو وەک بارک ئۆباما، جۆرج بۆش، بێل کلینتۆن ئامادەبوون. بە ڕێوەچوونی ئەم ڕێورەسمە لە دۆخێکی ئەمنی توندا بە ڕیێوەدەچێت بە تایبەت دوای ئەوەی لە ماوەکانی ڕابردوو بەھۆی ھەوڵەکانی دۆناڵد ترەمپ بۆ ھەڵوەشانەوەی ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن لایەنگرانی ھێرشیان کردە سەر کۆنگرێس ئەمریکا ئەمەش بووە ھۆی دروست بوونی پشێوی و لەسەر ئاستی ناوخۆی و جیھانی کاردانەوەی توندی لێکەوتەوە ھەروەھا ئەو ھەڕەشە و دەنگۆیانەی کە ھەبوون لە بارەی دووبارە بوونەوەی ئەم کارانە وای کرد کە ھێزێکی زۆری ئەمنی لە شوێنی مەراسیمەکە ئامادەبوون. لە ھەمان کاتدا ڕێوشوێنەکانی تەندروستی گشتی وەک داپۆشینی دەموچاوی بە ناچاری و تاقیکردنەوە و پشکنینی پلەی گەرما و دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی بۆ پاراستنی بەشداربووان لە ڕێوڕەسمەکەدا بەکاردەھێنرێ. کردنەوەی ناوی سیاسی نائاسایی بەسەرداچوونەوە قەیرانەکانی تەندروستی و ئابووری و ئاسایشی نەتەوەیی بەردەوام دەبێت [[کۆڤید ١٩]] ھەوڵەکانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی پێشوو بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٢٠ کە ھەڵیانبژارد بۆ سەرۆکی دووەم تۆمەتبارکردنی بێ وێنەی ترەمپ و ھەڕەشەی نائارامییەکی مەدەنی فراوان. کە بووە ھۆی وڵامدانەوەی جێبەجێکردنی یاسا لە سەرتاسەری جیھاندا جەژنەکان بە توندی کورت دەبوونەوە بە ھەوڵ بۆ ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوەی کۆڤید-١٩ و کەمکردنەوەی توانای توندوتیژی لە نزبک پایتەخت، بینەری زیندوو سنووردار بوو ئەندامانی کۆنگرە دەتوانن بە یەک میوانی ھەڵبژاردنیان ئامادەبن، لە ناونیشانی دەوڵەتی یەکگرتوو. ڕێوشوێنەکانی تەندروستی گشتی وەک داپۆشینی دەموچاوی ناچاری و تاقیکردنەوە و پشکنینی پلەی گەرما و دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی بۆ پاراستنی بەشداربووان لەڕێوڕەسمەکەدا بەکارھێنرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Joe Biden 2021 presidential inauguration}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:سەرۆکایەتیی جۆ بایدن]] 3vf3ti6drnicvsn2zhmwp49m0sza9a7 0 174038 1694953 1406967 2026-10-26T07:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1694953 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Long live racist Turkey.jpg|250px|وێنۆک|چەپ|'بژی نەژادپەرستی تورکیا' سپرای نوسراو لەلایەن خەڵکی نەناسراو لەسەر دیواریێکی کڵێسا ئەرمەنی لە ئیستانبوول]]لە [[تورکیا]]، [[ڕەگەزپەرستی]] و [[دووچاوەکیی ڕەگەزی]] ھەر وەک ڕەگەزپەرستی دامەزراوەییی دژی کەمینە ناموسوڵمان و ناسوننییەکان، بە درێژاییی مێژوو ھەتا ئێستا بوونی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Toktas|یەکەم١=Sule|دوایین٢=Aras|یەکەم٢=Bulent|سەردێڕ=The EU and Minority Rights in Turkey|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٣|پەڕەکان=٦٩٧–٧٢٠|ناونیشان=https://doi.org/10.1002/j.1538-165X.2009.tb00664.x|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Kenanoğlu|یەکەم١=Pinar Dinç|سەردێڕ=Discrimination and silence: minority foundations in Turkey during the Cyprus conflict of 1974|journal=Nations and Nationalism|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٢|بەرگ=١٨|issue=2|پەڕەکان=٢٦٧–٢٨٦|doi=10.1111/j.1469-8129.2011.00531.x|ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1469-8129.2011.00531.x|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en|issn=1469-8129}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gooding|یەکەم١=Emily|سەردێڕ=Armchair guide to discrimination: religious discrimination in turkey.|بڵاوکەرەوە=Webster'S Digital Service|شوێن=[Place of publication not identified]|ژپنک=٩٧٨-١-٢٤١-٧٩٧٨١-٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Harvard international review.|journal=Cambridge, MA: Harvard International Review, [200-]-|پەڕەکان=٢٦-٢٩|ناونیشان=https://www.worldcat.org/issn/0739-1854|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Harvard International Review|زمان=English|issn=0739-1854.|postscript=ئاخافتنا ئازاد ناھا د دەولەتەکێ دەیە کو ڕۆژێن بەری گۆتووبێژێن ئەندامتیا یەکیتیا ئەورۆپی ب بیر تینە. ڕۆژنامەڤان ئان ئاکادەمیسییەنێن کو ل دژی سازیێن دەولەتێ دەردکەڤن د بن بانێ زاگۆنێن خەلەت دە تێنە دارزاندن. قانوونێن ب ڤی ڕەنگی ب تایبەتی تێنە ئیتیراز کرن ژ بەر کو ئەو دبن سەدەما چاندەک کو تێ دە بنپێکرنێن مافێن دن، یێن ب لاشی دیار دبن، سەردەست دبن. بنپێکرنێن ئازادیا دەربرینێ دکارە ببە سەدەما بنپێکرنێن مافێن دن، ئیشکەنجە، نیژادپەرەستی، و جووربەجوور جووداھیێن دن ژی تێ دە. ژ بەر کو ئاخافتنا ئازاد تێ تەپساندن، چیرۆکێن ڤان بنپێکرنان وێ چاخێ تێنە خەبەر کرن کو دبە خەلەکەک خەراب.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=F. Kabasakal Arat|یەکەم١=Zehra|سەردێڕ=Human rights in Turkey|بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania Press|شوێن=Philadelphia|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٢-٤٠٠٠-٩|ناونیشان=https://www.biblio.com/9780812240009|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Racist violence in Europe|بڵاوکەرەوە=Macmillan Press|شوێن=Basingstoke|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-١٢٤٠٩-٠|پەڕە=١١١–١٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Evdoshenko|یەکەم١=V. G.|دوایین٢=Vorob'eva|یەکەم٢=L. M.|دوایین٣=Kolodin|یەکەم٣=A. V.|دوایین٤=Pokrovskaia|یەکەم٤=T. I.|سەردێڕ=[Immunofluorescence method in etiological diagnosis of acute pneumonia in children]|بڵاوکەرەوە=Journal of Balkan and Near Eastern Studies|ژپنک=١٩٤٤-٨٩٥٣|ناونیشان=https://doi.org/10.1080%2F19448953.2016.1141580|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> ئەمە بەشێوەیەکی سەرەکی لە شێوەی نەرێنی ھەڵوێست و کار دەر دەکەوێت لەلایەن تورکەکان بەرەو خەڵکێک کە بەنەژادیی [[تورک]] ڕەچاو ناکرێن. بەشێوەیەکی سەرەکی وەکو جیاکاری بەرەو کەمینەیە ڕەگەزی نا- تورکەکان وەکو [[کورد]]، ، [[ئەرمەنی]]، [[ئاشووری]]، [[یۆنانی]]، و [[جوولەکە]]، ھەروەھا دژایەتی کەمینەکانی ئیسلام وەکو [[عەلەوی]]، [[سۆفیگەری|سۆفی]]، و [[شیعە]]کان. لە ساڵانی دووایی، [[ڕەگەزپەرستی]] لە تورکیا گۆڕیووە بەرەو پەنابەرانی [[سووریا|سووری]] و [[عەرەب]] بەگشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Halis|یەکەم١=Mujgan|سەردێڕ=Anti-Syrian sentiment on the rise in Turkey|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/tr/politics/2013/11/turkey-anti-syria-sentiment-increase.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|ئیش=Al-Monitor|agency=Al-Monitor|بڵاوکەرەوە=Al-Monitor.com|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Syrian refugees who were welcomed in Turkey now face backlash|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/syrian-refugees-who-fled-turkey-face-backlash-n978831|وێبگە=NBC News|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Pinar|دوایین١=Tremblay|سەردێڕ=Anti-Arab sentiment on rise in Turkey|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/08/turkey-syria-anti-arab-sentiment-tremblay.html|وێبگە=Al-Monitor|بڵاوکەرەوە=al-monitor.com|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Esther|دوایین١=Solomon|سەردێڕ=Palestinians were spared Turkey's rising anti-Arab hate. Until now|ناونیشان=https://www.haaretz.com/world-news/.premium-palestinians-were-spared-turkey-s-rising-anti-arab-hate-until-now-1.7491287|وێبگە=Haaretz.com|بڵاوکەرەوە=Haaretz Newspaper in Israel|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref> == تاوتوێیەکی خێرا == {| class="wikitable" style="float:left; text-align:left" |+ دانیشتووانی موسوڵمان و ناموسوڵمان لە تورکیا، ١٩١٤–٢٠٠٥ (لە ھەزار)<ref>Icduygu, A. , Toktas, S. , & Soner, B. A. (2008). "The politics of population in a nation-building process: Emigration of non-Muslims from turkey." ''Ethnic and Racial Studies'', ٣١(٢), ٣٥٨–٣٨٩.</ref> ! ساڵ ! ١٩١٤ ! ١٩٢٧ ! ١٩٤٥ ! ١٩٦٥ ! ١٩٩٠ ! ٢٠٠٥ |- | '''موسڵمان''' | ١٢٬٩٤١ | ١٣٬٢٩٠ | ١٨٬٥١١ | ٣١٬١٣٩ | ٥٦٬٨٦٠ | ٧١٬٩٩٧ |- | '''یۆنانی''' | ١٬٥٤٩ | ١١٠ | ١٠٤ | ٧٦ | ٨ | ٣ |- | '''ئەرمەنی''' | ٣٬٦٠٤ | ٧٧ | ٦٠ | ٦٤ | ٦٧ | ٥٠ |- | '''جوولەکە''' | ١٢٨ | ٨٢ | ٧٧ | ٣٨ | ٢٩ | ٢٧ |- | '''ئەوانی دیکە''' | ١٧٦ | ٧١ | ٣٨ | ٧٤ | ٥٠ | ٤٥ |- ! سەرجەم ! ١٥٬٩٩٧ ! ١٣٬٦٣٠ ! ١٨٬٧٩٠ ! ٣١٬٣٩١ ! ٥٧٬٠٠٥ ! ٧٢٬١٢٠ |-style="text-align:center" | '''% ناموسوڵمان''' | ١٩٫١ | ٢٫٥ | ١٫٥ | ٠٫٨ | ٠٫٣ | ٠٫٢ |} ڕەگەزپەرستی و دووچاوەکیی ڕەگەزی لە تورکیا دەتوانێت بگەڕدرێتەوە بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]. لە ١٨٦٠کان ھەندێک ڕۆشنبیری تورکی عوسمانی وەکو عەلی سواڤی ڕایان گەیاند کە:<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Özbek|یەکەم١=Sinan|سەردێڕ=REFLECTIONS ON RACISM IN TURKEY*|journal=Human Affairs|ڕێکەوت=ی ی 2005|issue=1|پەڕەکان=٨٤–٩٥|ناونیشان=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=5228|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=English|issn=1210-3055}}</ref> # تورک لە بواری سیاسی، سەربازی و کەلتووری سەرترن لە نەژادانی دیکە. # زمانی تورکی زمانە ئەوروپی لەی چەوری و نایابی تێدەپەڕێنێت. # تورکەکان شارستانێتی ئیسلامیان دروست کرد. لەگەڵ بنیاتنانی [[کۆماری تورکیا]]، ھاووڵاتییە ناموسوڵمانەکانی وڵات بەر زۆر حالەتی جیاکاری لایەنگری کراو لە لایان دەوڵەت کەوتوون. بۆ نموونە، زۆرێک لە ناموسڵمان لە کار دەرکران و دامەزراندنیان لە دام و دەزگای ئیداری قەدەخە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Oran|یەکەم١=Baskın.|سەردێڕ=Türkiye'de azınlıklar: kavramlar, teori, Lozan, iç mevzuat, içtihat, uygulama|بڵاوکەرەوە=İletişim|شوێن=Cağaloğlu, İstanbul|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥٠٥٠٢٩٩٦|edition=1. baskı|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=Tr}}</ref><ref name=yegen>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Yegen|یەکەم=Mesut |سەردێڕ="Prospective-Turks" or "Pseudo-Citizens:" Kurds in Turkey|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_middle-east-journal_autumn-2009_63_4/page/597|journal=Middle East Journal|ڕێکەوت=Autumn 2009|بەرگ=٦٣|issue=4|پەڕەکان=٥٩٧–٦١٥|issn=0026-3141|doi=10.3751/63.4.14|s2cid=144559224}}</ref> یاسای فەرمانبەرانی دەوڵەت لە ١٩٢٦ دەر کرا بە مەبەستی تورکی کردنی ژیانی کاری لە تورکیا.<ref name="yegen"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Okutan|یەکەم١=M. Çağatay|سەردێڕ=Tek parti döneminde azınlık politikaları|ڕێکەوت=ی ی 2004|بڵاوکەرەوە=Bilgi İletişim Grubu|شوێن=ئیستانبوول|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٦٨٥٧-٧٧-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Tek_parti_döneminde_azınlık_politikal.html?id=L1RpAAAAMAAJ|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=tr}}</ref> ئەم یاسا تورک بوونی ھەروەک مەرجێک کە پێویستە بۆ ھەر کەسێک کە خوازیاری بوون بە فەرمانبەری دەوڵەتە پێناسە کرد.<ref name=yegen/> نەژادپەرستانی سەرە‌تایی لە تورکیا نیھال ئاتسیز و ڕەھا ئۆگوز تورککان بوون، کە ھەردوو لە ڕێگای جیا پێشبڕکێیان دەکرد لە بەکار ھێنانی ناساندنی تورک بوون دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Ayturk|یەکەم١=I.|سەردێڕ=The Racist Critics of Ataturk and Kemalism, from the 1930s to the 1960s|journal=Journal of Contemporary History|بەرگ=٤٦|issue=2|پەڕەکان=٣٠٨–٣٣٥|ناونیشان=https://www.academia.edu/2393081/The_Racist_Critics_of_Atatürk_and_Kemalism_from_the_1930s_to_the_1960s|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Academia.edu|زمان=en|issn=0022-0094}}</ref> بزووتنەوە ئارمانجخوازی تورکی لەژێر کاریگەری ڕوانینی ڕەگەزپەرستی لەلایەن [[ئەدۆڵف ھیتلەر]]ە. کتێبی [[نەبەردی من]] (تورکی: Kavgam)، لەنێو سیاسەتمەدارانی باڵی ڕاست زۆر بەناوبانگە، و ئەوکاتەی بولەنت ئەجەڤت ویستی فرۆشتنی لە تورکیا قەدەغە بکا، ئەوان ڕێیان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bali|یەکەم١=Rıfat N.|سەردێڕ=Model Citizens of the State: The Jews of Turkey During the Multi-party Period|ڕێکەوت=ی ی 2012|بڵاوکەرەوە=Lexington Books|ژپنک=٩٧٨-١-٦١١٤٧-٥٣٦-٤|پەڕە=١٨٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LvJunjcqZ8AC&q=nihal+atsiz+nazi+sympathy&pg=PA187#v=snippet&q=nihal%20atsiz%20nazi%20sympathy&f=false|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref> == بەدژایەتی کوردان == مەحمووت عەسات بوزکورت، وەزیری پێشووی دادگای تورکیا لە ساڵی ١٩٣٠ نەژادی تورکی بە کوردەکان نیسبەتدا و بە غەیری تورکەکان تەنیا مافی خزمەتکردن و نۆکەری دەدا.<ref>The political economy of the Kurds of Turkey: from the Ottoman Empire to the Turkish Republic</ref> [[کۆمەڵکوژیی زیلان]]<ref>https://books.google.com/books?id=mDwSVob0_gwC&pg=PA102</ref> لە ساڵی ١٩٣٠ لە [[ڕاپەڕینی ئاگری]]دا کە ٨٠٠ ھەتا ١٥٠٠ کەسی چەکدار تێیدا بەشدار بوون، یەک کۆمەڵکوژی<ref>https://books.google.com/books?id=MIEmg86jO5kC&pg=PA109</ref> بەرامبەری کوردانی دانیشتوو لە تورکیا بوو.<ref>Unutulanlar dışında yeni bir şey yok: Hakkari ve Kuzey Irak dağlarındaki askerler.</ref> بە بڵاوکراوەی ڕۆژنامەی کۆمارییەت لە ١٦ی تەممووزی ساڵی ١٩٣٠، دەوروبەری ١٥٫٠٠٠ کەس کوژران و ڕووباری زیلان پر لە مردوو کرا.<ref name="Cumhurıyetı16">Yusuf Mazhar, ''Cumhuriyet'', 16 Temmuz 1930, ''... Zilan harekatında imha edilenlerin sayısı 15.000 kadardır. Zilan Deresi ağzına kadar ceset dolmuştur...'' {{in lang|tr}}</ref><ref name="Kahraman211">Ahmet Kahraman, ''ibid'', p. 211, ''[[Ağrı|Karaköse]], 14 (Özel muhabirimiz bildiriyor) ...'' {{in lang|tr}}</ref><ref name="Ayse">[[Ayşe Hür]], [http://www.taraf.com.tr/haber/osmanlidan-bugune-kurtler-ve-devlet-4.htm "Osmanlı'dan bugüne Kürtler ve Devlet-4"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225123429/http://www.taraf.com.tr/haber/osmanlidan-bugune-kurtler-ve-devlet-4.htm|date=2011-02-25}}, ''[[Taraf]]'', October 23, 2008, Retrieved August 16, 2010. {{in lang|tr}}</ref><ref name="Ayse2">Ayşe Hür, [http://www.taraf.com.tr/ayse-hur/makale-bu-kacinci-isyan-bu-kacinci-harekat.htm "Bu kaçıncı isyan, bu kaçıncı harekât?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918174801/http://www.taraf.com.tr/ayse-hur/makale-bu-kacinci-isyan-bu-kacinci-harekat.htm|date=2012-09-18}}, ''[[Taraf]]'', December 23, 2007, Retrieved August 16, 2010. {{in lang|tr}}</ref> لە ٣١ی ئابی ١٩٣٠، ڕۆژنامەی میلییەت قسەکانی سەرۆک وەزیرانی تورکیا، [[عیسمەت ئینۆنو]]ی بڵاوکردەوە: تەنیا نەتەوەی تورک مافی نەژادی و نەتەوەیی لەو وڵاتەی ھەیە. ھەر نەتەوەیەکی تر ئەم مافەی نییە<ref>https://books.google.com/books?id=m8dpAAAAMAAJ&q=%22Only+the+Turkish+nation+has+the+right%22&dq=%22Only+the+Turkish+nation+has+the+right%22&hl=tr&ei=PYlrTKfhAoeivQPmoP0a&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA</ref> ئەوان تورکەکانی ڕۆژھەڵاتین کە کەوتوونە داوی ڕیکلامەکانی بێ بنەما و ڕێگەی خۆیان ون کردووە.<ref>https://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar&Goster=Yazi&YaziNo{{بەستەری مردوو|url=https://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar&Goster=Yazi&YaziNo |date=حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> کوردەکان مێژووی درێژی دووچاوەکیی ڕەگەزی و ڕەشەکوژیان ھەبووە کە لەلایەنی حکوومەتی تورکی.<ref name="Levene">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Levene, Mark|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Creating a Modern 'Zone of Genocide': The Impact of Nation- and State-Formation on Eastern Anatolia, 1878-1923|journal=Holocaust and Genocide Studies|بەرگ=١٢|issue=3|پەڕەکان=٣٩٣–٤٣٣|doi=10.1093/hgs/12.3.393|وتەگێڕانەوە=The persistence of genocide or near-genocidal incidents from the 1890s through the 1990s, committed by Ottoman and successor Turkish and Iraqi states against Armenian, Kurdish, Assyrian, and Pontic Greek communities in Eastern Anatolia, is striking. … the creation of this "zone of genocide" in Eastern Anatolia cannot be understood in isolation, but only in light of the role played by the Great Powers in the emergence of a Western-led international system.{{ھن}}In the last hundred years, four Eastern Anatolian groups—Armenians, Kurds, Assyrians, and Greeks—have fallen victim to state-sponsored attempts by the Ottoman authorities or their Turkish or Iraqi successors to eradicate them. Because of space limitations, I have concentrated here on the genocidal sequence affecting Armenians and Kurds only, though my approach would also be pertinent to the Pontic Greek and Assyrian cases.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٣}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|ئەرمەنستان}} {{پۆلی کۆمنز|Racism in Turkey}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە ئەورووپا]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی بەپێی وڵات]] [[پۆل:مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:پێشێلکاری مافی مرۆڤ لە تورکیا]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]] tli07e4h4or1ouglm567c6h6rwk0ton 0 174066 1694884 1564707 2026-10-26T04:35:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1694884 wikitext text/x-wiki {{Infobox War on Terror detainee | name = ڕەمزی یوسف{{ھن}}{{lang|ar|{{قت|رمزي يوسف}}}} | image = | image_size = 150px | caption = وێنەی ڕەمزی یوسف لە ئەرشیفی [[ئێف بی ئای]]دا | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1968|4|27}}<ref name="Ramzi Ahmed Yousef Application for a Pakistani Passport">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mylroie|یەکەم١=Laurie|سەردێڕ=Study of Revenge: The First World Trade Center Attack and Saddam Hussein's War Against America|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=American Enterprise Institute|پەڕەکان=٥٤, ٥٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٤٧-٤١٦٩-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=K27SO6L3qP0C&q=ramzi%20yousef%20april%2027%20may%2020&pg=PA54|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> | birth_place = [[کووەیت]] یان [[ئیمارات]] | Youtube Channel = FouseyTube | arrest_date = ٧ی شوباتی ١٩٩٥ | arrest_place = [[ئیسلام ئاباد]]، [[پاکستان]] | arresting_authority = | release_date = | release_place = | death_date = | death_place = | citizenship = | detained_at = | id_number = | group = | alias = | charge = کووشتن{{•}} پلانی کووشتن{{ھن}}(ناسێنرا وەک تاوانباری ھەردوو تۆمەتەکە) | penalty = زیندانی ھەتا ھەتایی بەبێ لێخۆشبوون لەگەڵ ٢٤٠ ساڵ زیندانی دیکە | status = دەستگیرکراو | occupation = | religion = | parents = محەممەد عەبدولکەریم | children = ٢ }} '''ڕەمزی یووسف''' ({{بە عەرەبی|رمزي يوسف}}) تیرۆریستێکی تۆمەتباری پاکستانییە کە یەکێک بوو لە تاوانبارانی سەرەکی تەقینەوەی ساڵی ١٩٩٣ی سەنتەری بازرگانی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] و تەقینەوەی گەشتی ٤٣٤ی ئاسمانی [[فلیپین]] و ھەروەھا ھاوئاھەنگێکی ھێرشی بۆجینکا بوو. لە ساڵی ١٩٩٥دا لەلایەن دەزگای ھەواڵگری پاکستان و بەشی سەربازی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاوە لە میوانخانەیەک لە [[ئیسلام ئاباد]]ی پاکستان دەستگیر کرا لەکاتێکدا ھەوڵی دەدا بۆمبێک لە بووکەڵەیەکدا دابنێ و دواتر ڕادەست بە [[ئەمریکا]] کرا.<ref name="WaPoStateSecurityBureau">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A1157-2004Sep6.html |سەردێڕ=State's Security Bureau Takes on Expanded Role |ئیش=The Washington Post |یەکەم=Robin |دوایین=Wright |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref><ref name="NewJackals">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The New Jackals: Ramzi Yousef, Osama bin Laden and the future of terrorism|ناونیشان=https://archive.org/details/newjackalsramziy00reev|دوایین=Simon Reeve|بەستەری نووسەر=Simon Reeve (UK television presenter)|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Northeastern University Press|ژپنک=١-٥٥٥٥٣-٥٠٩-٧}}</ref><ref name="Targeted">Targeted: Volume 1, The Evil Genius (Ramzi Yousef) (Wild Eyes Productions for the History Channel; A&E Networks) 2003</ref> ڕەمزی لە دادگایەکی [[نیویۆرک]] لەگەڵ دوو ھاودەستیدا دادگایی کرا و بە پیلان دانان بۆ ھێرشی بۆجینکا تاوانبار کرا.<ref>CNN.com, January 8, 1998. {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/US/9801/08/yousef.update/ |سەردێڕ='Proud terrorist' gets life for Trade Center Bombing |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=CNN}}</ref> ڕەمزی دوو سزای زیندانی ھەتا ھەتایی بەسەردا درا لەگەڵ سزایەکی دیکە بۆ ماوەی ٢٤٠ ساڵ بۆ بەژداری تەقینەوەی ساڵی ١٩٩٣ی سەنتەری بازرگانی نێونەتەوەیی و ھێرشی بۆجینکا. خالید شێخ محەممەدی ئەندامی باڵای [[ئەلقاعیدە]] پلان داڕێژەری [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول]]ی ٢٠٠١ خاڵی ڕەمزییە و باوەڕ وایە پێکەوە پلانی ھێرشی بۆجینکایان دانابێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسلام|کووەیت|پاکستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ramzi Yousef}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:تیرۆریزمی ئیسلامی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:زیندووان]] h9vakfno8fjerwta96vopwdmbxjgh43 0 174192 1694529 1406883 2026-10-25T13:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694529 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران | logo = [[پەڕگە:Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg|125px]] | colorcode = {{People's Mujahedin of Iran/meta/color}}ko | leader = [[مریەم ڕەجەوی]] و [[مەسعوود ڕەجەوی]]{{NoteTag|Since 1993, they are "Co-equal Leader",<ref name="Steven">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Iran's Revolutionary Guard: The Threat That Grows While America Sleeps |ناونیشان = https://archive.org/details/iransrevolutiona0000oher |پەڕە = [https://archive.org/details/iransrevolutiona٠٠٠٠oher/page/٢٠٨ ٢٠٨]|بڵاوکەرەوە = Potomac Books, Inc. |ساڵ = ٢٠١٢|یەکەم = Steven |دوایین = O'Hern |ژپنک = ٩٧٨-١-٥٩٧٩٧-٧٠١-٢}}</ref> however, [[Massoud Rajavi]] disappeared in 2003 and leadership of the group has essentially passed to his wife Maryam Rajavi.<ref name="hdot">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Historical Dictionary of Terrorism |ناونیشان = https://archive.org/details/historicaldictio00ande |دەستپێگەیشتنی ناونیشان = limited |پەڕە=[https://archive.org/details/historicaldictio٠٠ande/page/n٥٣٠ ٤٥٤]|زنجیرە= Historical Dictionaries of War, Revolution, and Civil Unrest |edition=3rd |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ساڵ=٢٠٠٩|نووسەر١= Stephen Sloan |نووسەر٢= Sean K. Anderson |ژپنک = ٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦٣١١-٨}}</ref>}} | secretary_general = زەھرا مەریخی | foundation = {{start date and age|1965|9|5|df=y}} | banned = ١٩٨١ (لە ئێران) | participant = | headquarters = {{plainlist| * [[ئالبانیا]] {{small|(٢٠١٨–)}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ = Durrës locals protest MEK members' burial in local cemetery |ناونیشان = http://www.tiranatimes.com/?p=137041 |newspaper = [[Tirana Times]] |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref>{{coord|41|25|36|N|19|34|26|E|display=inline,title}} * [[پاریس]]، [[فەڕەنسا]] {{small|(١٩٨١–١٩٨٦; ٢٠٠٣–)}} * [[ئالبانیا]] {{small|(٢٠١٦-)}} * کەمپی ئازادی، [[عێراق]] {{small|(٢٠١٢–٢٠١٦)}} * کەمپی ئەشرەف، [[عێراق]] {{small|(١٩٨٦–٢٠١٣)}} * [[تاران]]، [[ئێران]] {{small|(١٩٦٥–١٩٨١)}} }} | website = {{URL|http://www.mojahedin.org/home/en|www.mojahedin.org}} | country = ئێران | abbreviation = | native_name = سازمان مجاهدین خلق ایران | native_name_lang = فارسی | split = تەڤگەری ئازادی ئێران | leader1_title = | leader1_name = {{list collapsed |title = دامەزرێنەران<ref name="Iranian Politics">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم = Houchang E. |دوایین = Chehabi |سەردێڕ = Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini |ناونیشان = https://archive.org/details/iranianpoliticsr0000cheh_d7e9 |بڵاوکەرەوە = I.B. Tauris |پەڕە=[https://archive.org/details/iranianpoliticsr٠٠٠٠cheh_d٧e٩/page/٢١١ ٢١١]|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک = ٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-١٩٨-٥}}</ref>| * محەممەد حەنیفنەژاد * سەعید موحسین * محەممەد ئەسغەریزادە * ڕەسوڵ میشکینفام * عەلی ئەسغەر بەدیزادگان * ئەحمەد ڕەزایی }} |position = ئەوپەڕی چەپڕەو (تا ساڵی ٢٠٠٣){{ھن}}ڕاستڕەو (لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە)<ref>https://lobelog.com/europes-extreme-right-is-in-bed-with-mek/</ref> | wing1_title = باڵی سەربازی | wing1 = سوپای ئازادی نیشتیمانی {{small|(NLA)}} - ساڵی ٢٠٠٣ لە چەک داماڵدرا.<ref name="auto33">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-iranian-spies-20190114-story.html |سەردێڕ = Is Tehran spying on Southern California? Feds say O.C. waiter and 'Chubby' from Long Beach were agents of Iran |وێبگە = LA Times |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> | wing2_title = باڵی سیاسی | wing2 = ئەنجومەنی نیشتیمانی بەرخۆدان | ideology = | colours = {{Color box|{{People's Mujahedin of Iran/meta/color}}|border=darkgray}} سوور | religion = ئیسلامی شیعە | flag = [[پەڕگە:Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg|200px|border]]{{ھن}}{{ھن}}[[پەڕگە:Flag of the People's Mujahedin of Iran (Yellow).svg|200px|border]] | newspaper = ''موجاھید''{{sfn|Zabih|1988|p=٢٥٠}} | slogan = | membership_year = ٢٠١١ | membership = ٥٫٠٠٠ بۆ ١٣٫٥٠٠ (خەمڵاندنی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا) }} {{Infobox war faction | name = باڵی سەربازی پێشووتری موجاھیدینی خەلق{{ھن}}سوپای ئازادی نیشتیمانی ئێران{{sfn|Katzman|2001|p=٩٧}} | war = [[شەڕی ئێران و عێراق]]، [[ڕاپەڕین]] | image = | caption = ئاڵای موجاھیدینی خەلق | leaders = {{plainlist| * [[مەسعوود ڕەجەوی]] * [[مریەم ڕەجەوی]]، جێگری فەرماندەی گشتی<ref name="Mousavian">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Iran-Europe Relations: Challenges and Opportunities |chapter=Iran-Germany Relations |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠٠٨|نووسەر = Seyyed Hossein Mousavian |ژپنک = ٩٧٨-١-١٣٤-٠٦٢١٩-٥|بەستەری نووسەر = Seyyed Hossein Mousavian}}</ref> * [[موسا خیابانی]]، ئەفسەر {{small|(١٩٨١–١٩٨٢)}} {{KIA}}<ref name="CQP">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Political Handbook of the World 2015 |chapter = Iran |بڵاوکەرەوە = CQ Press |ساڵ = ٢٠١٥|یەکەم = Tom |دوایین = Lansford |ژپنک = ٩٧٨-١-٤٨٣٣-٧١٥٥-٩|chapter-url-access = registration |chapter-url = https://archive.org/details/politicalhandboo0000unse_f0m6 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان = registration |ناونیشان = https://archive.org/details/politicalhandboo0000unse_f0m6}}</ref> * عەلی زارخش، ئەفسەر {{small|(١٩٨٢–١٩٨٨)}} {{KIA}}<ref name="CQP"/> * ئیبراھیم زاکری، سەرۆکی پاراستن و دژ بە تیرۆر{{small|(١٩٩٣–٢٠٠٣)}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter = Honoring a Great Hero for Iran's Freedom, World Peace and Security: Hon. Edolphus Towns of New York in the House of Represetitives, 27 March 2003 |سەردێڕ = United States of America Congressional Record |پەڕە = ٧٧٩٤|بڵاوکەرەوە=Government Printing Office |ساڵ=٢٠٠٣}}{{include-GPO}}</ref>}} | active = لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ەوە - ساڵی ٢٠٠٣ چەک کرا<ref name="auto33"/> | size = [[Brigade]] (at peak)<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Mujahadeen-e-Khalq (MEK) Organization in the Imposed War |زمان=fa |journal=Negin-e-Iran |بەرگ=٤١|issue=11 |ڕێکەوت=Summer 2012 |ناونیشان=http://www.negineiran.ir/article_3209.html |نووسەر=Yaghoub Nemati Voroujeni |پەڕەکان=٧٥–٩٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161118223919/http://www.negineiran.ir/article_3209.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |ideology = | headquarters = | area = [[ئێران]] و [[عێراق]] | allies = {{plainlist| * {{Flag|Soviet Union}} {{small|(١٩٦٥–١٩٩١)}}<ref>G. Bahgat, "United States-Iranian relations: the terrorism challenge" ''Parameters'', 2008 – http://www.academia.edu/download/32838100/bahgat.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809064528/http://ssi.armywarcollege.edu/pubs/parameters/Articles/08winter/bahgat.pdf |date= ٩ی ئابی ٢٠١٧ }}</ref> * {{Flagicon|Iraq|1963}} [[Ba'athist Iraq|عێراق]] {{small|(١٩٨٢–٢٠٠٣)}}<ref name="Clark 2016 65">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Terrornomics |editor-first = David |editor-last = Gold |پەڕە = ٦٥|ژپنک = ٩٧٨-١-٣١٧-٠٤٥٩٠-٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ = ٢٠١٦|chapter = An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the ''Mujahedin-e-Khalq'' |یەکەم = Mark Edmond |دوایین = Clark}}</ref> * {{Flag|United States}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان = https://www.nytimes.com/2018/05/07/world/middleeast/john-bolton-regime-change-iran.html |سەردێڕ = M.E.K. : The Group John Bolton Wants to Rule Iran |newspaper = The New York Times |ڕێکەوت = ٧ی ئایاری ٢٠١٨|دوایین = Tabrizy |یەکەم = Nilo}}</ref> * {{Flag|Israel}}<ref>* {{بیرخستنەوەی گۆڤار|یەکەم= Seymour M. |دوایین= Hersh |ناونیشان= https://www.newyorker.com/news/news-desk/our-men-in-iran |سەردێڕ= Our Men in Iran? |magazine = [[The New Yorker]] |ڕێکەوت= ٥ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی ئابی ٢٠١٦|بەستەری نووسەر= Seymour M. Hersh}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم = Brian |دوایین = Williams |ناونیشان = http://rockcenter.nbcnews.com/_news/2012/02/09/10354553-israel-teams-with-terror-group-to-kill-irans-nuclear-scientists-us-officials-tell-nbc-news |سەردێڕ = Israel teams with terror group to kill Iran's nuclear scientists, U.S. officials tell NBC News |بڵاوکەرەوە = [[NBC News]] |ڕێکەوت = ٩ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠١٦|بەستەری نووسەر = Brian Williams |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20181226045922/http://rockcenter.nbcnews.com/_news/2012/02/09/10354553-israel-teams-with-terror-group-to-kill-irans-nuclear-scientists-us-officials-tell-nbc-news |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١= Arron |دوایین١= Merat |یەکەم٢= Julian |دوایین٢= Borger |ناونیشان = https://www.theguardian.com/us-news/2018/jun/30/rudy-giuliani-mek-iran-paris-rally |سەردێڕ = Rudy Giuliani calls for Iran regime change at rally linked to extreme group |newspaper = The Guardian |ڕێکەوت = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە = Most observers of Iranian politics say the MeK has minimal support in Iran and is widely hated for its use of violence and close links to Israeli intelligence.}}</ref> * {{Flag|Saudi Arabia}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم = Arash |دوایین = Karami |ناونیشان = http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/08/mek-palestinian-authority-mahmoud-abbas-maryam-rajavi-saudi.html |سەردێڕ = Were Saudis behind Abbas-MEK meeting? |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە = [[Al-Monitor]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> * {{Flag|Canada}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان = https://www.theglobeandmail.com/politics/article-liberals-back-tory-motion-to-abandon-diplomatic-talks-with-iran-until/ |سەردێڕ = Liberals back Tory motion to end diplomatic talks with Iran |newspaper = [[The Globe and Mail]]}}</ref> * {{Flag|Albania}}<ref>https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-the-mek-in-albania/</ref> * {{Flag|Azerbaijan}}<ref>https://www.nytimes.com/2019/09/04/magazine/iran-strike-israel-america.html</ref>}} {{list collapsed|title=ھاوپەیمانانی دیکە| * {{flagicon image|Flag of the Organization of Iranian People's Fedai Guerrillas (Red).svg}} [[ڕێکخراوی گەریلا فیداییەکانی خەڵکی ئێران]] {{small|((١٩٦٠ەکان-١٩٨١))}}<ref name="ic">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Middle Eastern Terrorism |ناونیشان = https://archive.org/details/middleeasternter00perl_987 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان = limited |نووسەر١=Arie Perliger |نووسەر٢= William L. Eubank |پەڕەکان=[https://archive.org/details/middleeasternter٠٠perl_٩٨٧/page/n٤٩ ٤١]–٤٢|ژپنک = ٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٧١٩-٦|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing |ساڵ=٢٠٠٦|chapter=Terrorism in Iran and Afghanistan: The Seeds of the Global Jihad}}</ref> * {{flagicon image|Fatah Flag.svg}} فەتاح {{small|((١٩٦٩–١٩٧٠یەکان))}}<ref name="cp">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Problems of Communism |بەرگ=٢٩|پەڕە=١٥|بڵاوکەرەوە=Documentary Studies Section, International Information Administration |ساڵ=١٩٨٠|وتەگێڕانەوە = There is evidence that as earlt as 1969 it received arms and training from the PLO, especially Yasir Arafat's Fatah group. Some of the earliest Mojahedin supporters took part in black september in 1970 in Jordan.}}</ref> * {{flagicon|Palestine}} [[ڕێکخراوەی ئازادی فەلەستین]] {{small|((١٩٦٩–١٩٧٠یەکان))}}<ref name="cp"/> * {{flagicon image|Pdki logo.jpg}} [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] {{small|(١٩٨١–١٩٨٥)}}<ref name="Kurds"/> * {{flagicon image|Khebat.png}} [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] {{small|(١٩٩٥-ئێستا)}}<ref name="Kurds"/> }} | opponents = {{plainlist| * {{Flagicon|Iran|1964}} [[شانشینی پەھلەوی]] {{small|(١٩٦٥–١٩٧٩)}} * {{Flagicon|Iran}} [[Government of the Islamic Republic of Iran|ئێران]] {{small|(لە ١٩٨١ەوە)}} * {{IRQ}} {{small|(since 2009)}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.albawaba.com/ar/العراق/مجاھدي-خلق-تتھم-الجيش-العراقي-بالتوغل-في-مخيمھا-شمال-بغداد |script-title= ar:مجاھدي خلق تتھم الجيش العراقي بالتوغل في مخيمھا شمال بغداد |زمان= ar |وێبگە= البوابة}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.albawaba.com/ar/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/%D9%85%D8%AC%D8%A7%DA%BE%D8%AF%D9%8A-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%AA%D8%AA%DA%BE%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%BA%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%AE%D9%8A%D9%85%DA%BE%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref> }} {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} (پێشتر) {{list collapsed|title=دووژمنانی دیکە| * {{Flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]<ref name="Kurds">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Terrornomics |editor=David Gold |پەڕەکان=٦٧–٦٨|ژپنک = ٩٧٨-١-٣١٧-٠٤٥٩٠-٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠١٦|chapter=An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the ''Mujahedin-e-Khalq'' |یەکەم = Mark Edmond |دوایین = Clark}}</ref> * [[ئەنجومەنی باڵای نیشتیمانی عێراق]]<ref name="nso">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Iran's Foreign Policy: From Khatami to Ahmadinejad |پەڕە=١٣٥|ژپنک = ٩٧٨-٠-٨٦٣٧٢-٤١٥-٢|بڵاوکەرەوە=Sussex Academic Press |ساڵ=٢٠١٢|یەکەم١=Anoushiravan |دوایین١= Ehteshami |یەکەم٢= Mahjoob |دوایین٢= Zweiri}}</ref> }} | battles = }} '''ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران''' یان '''موجاھیدینی خەلق''' ({{بە فارسی|سازمان مجاھدين خلق ايران‎}}) ڕێکخراوێکی سیاسی و چەکداری [[ئێران]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Crane |یەکەم١=Keith |دوایین٢=Lal |یەکەم٢=Rollie |سەردێڕ=Iran's Political, Demographic, and Economic Vulnerabilities |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Rand Corporation |ژپنک = ٩٧٨-٠-٨٣٣٠-٤٥٢٧-٠|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=PmlMdb5ACHEC&q=militant+organization&pg=PA26 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pike |یەکەم=John |سەردێڕ=Mujahedin-e Khalq Organization (MEK or MKO) |ناونیشان=https://www.globalsecurity.org/military/world/para/mek.htm |وێبگە=www.globalsecurity.org |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=...the largest and most militant group opposed to the Islamic Republic of Iran. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181222084149/https://www.globalsecurity.org/military/world/para/mek.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Mujahadeen-e-Khalq (MEK) |ناونیشان = https://www.cfr.org/backgrounder/mujahadeen-e-khalq-mek |وێبگە = [[Council on Foreign Relations]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە = ...the largest militant Iranian opposition group committed to the overthrow of the Islamic Republic,}}</ref> ڕێکخراوەکە پشتیوانی لە ڕووخاندنی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی ئێران و دامەزراندنی حکوومەت بە سەرۆکایەتی خۆی دەکات.{{sfn|Katzman|2001|p=2}}{{sfn|Abrahamian|1989|pp=1–2}}{{sfn|Cohen|2009|p=٢٣}} لێکدانەوەی شۆڕشگێڕانەی ڕێکخراوەکە بۆ ئیسلام لەگەڵ ئەو بیروباوەڕە کۆنەپەرستییەی حکوومەتی ئێران یەکناگرێتەوە لەگەڵ ئەو ئیسلامەی لەلایەن [[ڕووحوڵڵا خومەینی]]یەوە بناغەی دانرا لە دەیەی ١٩٧٠یەکان.{{sfn|Abrahamian|1989|p=١}} ڕێکخراوەکە ھەروەھا بە گەورەترین و چالاکترین گرووپی ئۆپۆزیسیۆنی سیاسی لە ئێران دادەنرێت.<ref name="Iranian Politics"/><ref name="auto10">{{cite b ook|author=Michael Newton|title=Famous Assassinations in World History: An Encyclopedia|volume=1|date=2014|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-286-1|pages=28|entry=Bahonar, Mohammad-Javad (1933–1981)|quote=}}</ref> موجاھیدینی خەلق لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٦٥ لەلایەن خوێندکارانی چەپڕەوی ئێرانی سەر بە تەڤگەری ئازادیی ئێرانەوە بۆ دژایەتیکردنی شا [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]، کە لەلایەن ئەمریکاوە پشتگیری دەکرا، دامەزرا.<ref name="Iranian Politics"/><ref name="auto10"/> ڕێکخراوەکە لە دەیەی ١٩٧٠دا لەگەڵ دەسەڵاتی پەھلەویدا کەوتە ململانێی چەکداری{{sfn|Abrahamian|1989|pp=١–٢}} و لە سەردەمی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی ئێراندا]] بەشداری لە ڕووخاندنی ڕژێمی شادا کرد. ڕێکخراوەکە لە دوایدا ھەوڵی دامەزراندنی دیموکراسی لە ئێران دا و بە تایبەتی توانی پشتگیری لە چینی ھۆشمەندان و توێژەرانی ئێران کۆبکاتەوە.<ref name="auto7">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= http://www.france24.com/en/20180103-peoples-mojahedin-exiled-iranian-opposition |سەردێڕ= The People's Mojahedin: exiled Iranian opposition |ئیش= France24 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190525211316/https://www.france24.com/en/20180103-peoples-mojahedin-exiled-iranian-opposition |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="auto8">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=xnqXs2PKgNcC&q=Ending+Holy+Wars:+Religion+and+Conflict+Resolution+in+Civil+Wars |سەردێڕ=Ending Holy Wars: Religion and Conflict Resolution in Civil Wars |دوایین=Svensson |یەکەم=Isak |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Univ. of Queensland Press |ژپنک = ٩٧٨-٠-٧٠٢٢-٤٩٥٦-٣}}</ref>{{sfn|Katzman|2001|p=١٠٠}} دوای ڕووخانی پەھلەوی، ڕێکخراوەکە ڕەتی کردەوە بەشداری لە ڕیفراندۆمی دەستووریی حکوومەتی نوێدا بکات کە بووە ھۆی ئەوەی کە مەسعوود ڕەجەوی و ئەندامانی دیکەی ڕێکخراوەکە لەلایەن خومەینییەوە ڕێگەیان پێنەدرا لە حکوومەتی نوێدا خۆیان بۆ بەڕێوەبردنی کار و بەڕێوەبردنی خۆیان کاندید بکەن.{{sfn|Abrahamian|1989|p=١٩٧}} ئەمە ناکۆکی لەگەڵ ئایەتوڵا خومەینی دروست کرد و<ref name="Steven"/>{{sfn|Katzman|2001|p=١٠١}} لە سەرەتای ساڵی ١٩٨١ دەسەڵاتدارانی ئێران چالاکی ڕێکخراوەکەیان قەدەغە کرد و ئەمەش سەرکوتکردنی ئەندامان و لایەنگرانی ڕێکخراوەکەی بەدوادا ھات و ناچاربوون دەست بە خۆحەشاردان بکەن.{{sfn|Abrahamian|1989|pp=1–2}}{{sfn|Abrahamian|1989|p=٢٠٦}} == تێبینییەکان == <references group="lower-alpha"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|People's Mujahedin of Iran|ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران}} * {{وێبگەی فەرمی|url=https://www.mojahedin.org/home/en}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|سۆشیالیزم|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:حیزبە سۆشیالیستەکان لە ئێران]] [[پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] tfulmkezvlx3znmqnfx5g6zzx0m5d4j 0 174701 1694554 1694222 2026-10-25T16:18:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Khalidiyya}} 1694554 wikitext text/x-wiki '''خالیدی''' یان '''خالیدییە''' ڕێبازێکی سۆفیگەری بوو کە لە سەدەی نۆزدەدا لە کوردستان لەسەر دەستی [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|خالیدی نەقشبەندی]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Özdalga, E. (1999). Naqshbandis in western and central Asia. Istanbul: Numune Matbaasi.|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/15605108.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190330022725/https://core.ac.uk/download/pdf/15605108.pdf}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Faiz-e-Naqshband (Urdu)|ناونیشان=http://www.maktabah.org/index.php/sufism/malfuzat/537-faiz-e-naqshband-urdu.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120308204209/http://www.maktabah.org/index.php/sufism/malfuzat/537-faiz-e-naqshband-urdu.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەم ڕێبازە لقێک لە تەریقەتی [[نەقشبەندی]] بوو. ئەم ڕێبازە لە کوردستان نەمایەوە گەشتە شوێنەکانی تر وەک بەغدا و ئەستەمبووڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کشاکش ها میان سلفیه و طریقت خالدیه در بغداد|ناونیشان=http://ensani.ir/fa/article/244036/%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DA%A9%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=پرتال جامع علوم انسانی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/244036/%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DA%A9%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF |date=ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref> یەکێک لە ھۆکارەکانی پەرەسەندنی تەریقەتەکە لە بەغدا دەرکردنی مەولانا خالید لە سلێمانی و گیرسانەوەی لە بەغدا بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Khalidiyya}} [[پۆل:نەقشبەندی]] g6doibrr78gvaxqy8dlnclibg9iac9q 1694601 1694554 2026-10-25T17:02:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:دین|دین]] و [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]] 1694601 wikitext text/x-wiki '''خالیدی''' یان '''خالیدییە''' ڕێبازێکی سۆفیگەری بوو کە لە سەدەی نۆزدەدا لە کوردستان لەسەر دەستی [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|خالیدی نەقشبەندی]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Özdalga, E. (1999). Naqshbandis in western and central Asia. Istanbul: Numune Matbaasi.|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/15605108.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190330022725/https://core.ac.uk/download/pdf/15605108.pdf}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Faiz-e-Naqshband (Urdu)|ناونیشان=http://www.maktabah.org/index.php/sufism/malfuzat/537-faiz-e-naqshband-urdu.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120308204209/http://www.maktabah.org/index.php/sufism/malfuzat/537-faiz-e-naqshband-urdu.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەم ڕێبازە لقێک لە تەریقەتی [[نەقشبەندی]] بوو. ئەم ڕێبازە لە کوردستان نەمایەوە گەشتە شوێنەکانی تر وەک بەغدا و ئەستەمبووڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کشاکش ها میان سلفیه و طریقت خالدیه در بغداد|ناونیشان=http://ensani.ir/fa/article/244036/%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DA%A9%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=پرتال جامع علوم انسانی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/244036/%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DA%A9%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF |date=ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref> یەکێک لە ھۆکارەکانی پەرەسەندنی تەریقەتەکە لە بەغدا دەرکردنی مەولانا خالید لە سلێمانی و گیرسانەوەی لە بەغدا بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Khalidiyya}} {{تووڵی دەروازە|دین|ئیسلام}} [[پۆل:نەقشبەندی]] 68h63a0jep0xqr0b6a4lhuzyhvyg7s9 0 174868 1694407 1694292 2026-10-25T12:05:11Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694407 wikitext text/x-wiki '''ڕیالیزمی جادوویی''' ({{بە ئینگلیزی|Magic realism}}) شێوازێکە لە [[خەیاڵ (وێژە)|خەیاڵ]] و [[چەشنی ئەدەبیی]] کە تێیدا وێنەیەکی ڕاستەقینەی ئەم جیھانە ھاوچەرخە پێشان دەدات بە بەکارھێنانی توخم و کەرەستەی جادوویی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Is Magical Realism? Definition and Examples of Magical Realism in Literature, Plus 7 Magical Realism Novels You Should Read|ناونیشان=https://www.masterclass.com/articles/what-is-magical-realism|وێبگە=MasterClass}}</ref> ڕاستبینینی جادوویی زۆر جار بەو بەرھەمە ئەدەبییانەش دەگوترێت کە خەیاڵین یان دوورن لە سرووشت، ئەمە زیاتر لە بەرھەمی [[ڕۆمان]] و نمایشکردنی دراماتیکی دەبینرێت.<ref name="Bowers, Maggie A. 2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bowers|یەکەم=Maggie Ann|سەردێڕ=Magic(al) Realism|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٢٦٨٥٤-٧|شوێن=New York}}</ref> وێڕای ئەوە کە ڕاستبینینی جادوویی بەشێک لە توخم و کەرەستەی جادوویی لەخۆ دەگریت بەڵام ئەوە بە بەشێکی جیا لە چەشنی خەیاڵی دەبینرێت، ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە ڕاستبینینی جادوویی بڕێکی زۆر لە وردەکاری ڕاستەقینە بەکاردەھێنێت و توخمە جادووییەکان بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی مەبەستێک دەربارەی ڕاستی دروست بکات، لە بەرامبەردا چەشنی خەیاڵی ئەوا ھەموو کات لە ڕاستییەوە دوورە.<ref name="Cornés">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Cornés, Eladio|سەردێڕ=Dictionary of Mexican Literature|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=١٩٩٢|شوێن=Greenwood|پەڕە=https://books.google.es/books?id=j-K-١٣qmBSoC&pg=PA٣٩٧&dq=magic+realism+is+not+fantasy&hl=es&sa=X&ved=٢ahUKEwiC-eWbmeLqAhW٠٦uAKHfwpAwsQ٦AEwAXoECAIQAg#v=onepage&q=magic%٢٠realism%٢٠is%٢٠not%٢٠fantasy&f=false ٣٩٧|وتەگێڕانەوە=Magical realism is not pure fantasy because it contains a substantial amount of realistic detail (…)}}</ref><ref name="auto">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Wexler, Joyce|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=What Is a Nation? Magic Realism and National Identity in Midnight's Children and Clear Light of Day|journal=The Journal of Commonwealth Literature|بەرگ=٣٧|issue=2|پەڕەکان=١٣٧–١٥٥|doi=10.1177/002198940203700209|وتەگێڕانەوە=The oxymoron "magic realism" (…) It is a more inclusive form than realism or fantasy.|s2cid=161325155}}</ref><ref name="Hegerfeldt">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Hegerfeldt, Anne C.|سەردێڕ=Lies that Tell the Truth: Magic Realism Seen Through Contemporary Fiction from Britain|ناونیشان=https://archive.org/details/liesthattelltrut0000hege|بڵاوکەرەوە=Rodopi|ساڵ=٢٠٠٥|شوێن=New York|پەڕە=https://books.google.es/books?id=FdrXgdj٥TZAC&pg=PA٦&dq=shorthand+definition+of+magic+realism+as+an+“amalgamation+of+realism+and+fantasy”&hl=es&sa=X&ved=٢ahUKEwiZ٣baYo-LqAhWnBWMBHeOPDgcQ٦AEwAHoECAUQAg#v=onepage&q=shorthand%٢٠definition%٢٠of%٢٠magic%٢٠realism%٢٠as%٢٠an%٢٠“amalgamation%٢٠of%٢٠realism%٢٠and%٢٠fantasy”&f=false ٦|وتەگێڕانەوە=(…) clearly insufficient shorthand definition of magic realism as an “amalgamation of realism and fantasy”}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Shultz, Christopher|سەردێڕ=How Is Magical Realism Different From Fantasy?|ناونیشان=https://litreactor.com/columns/how-is-magical-realism-different-from-fantasy|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Litbreaker}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Davidson, Lale|سەردێڕ=The Difference Between Magic Realism and Fantasy|ناونیشان=http://lunastationquarterly.com/the-difference-between-magic-realism-and-fantasy/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Luna Station Quarterly|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930214838/http://lunastationquarterly.com/the-difference-between-magic-realism-and-fantasy/#:~:text=The%20most%20common%20definition%20of,coherently%20organized%20worlds%20and%20myths.”&text=In%20magic%20realism%2C%20by%20contrast,as%20though%20it%20is%20ordinary.|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Allmann, Emma|سەردێڕ=What is magical realism?|ناونیشان=https://bookriot.com/what-is-magical-realism/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=bookriot.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Evans, Jon|سەردێڕ=Magic realism: Not fantasy. Sorry|ناونیشان=https://www.tor.com/2008/10/23/magicrealism/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=tor.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Magic realism}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:جۆرەکانی فەنتازیا]] [[پۆل:ئەدەبی سەدەی بیست]] [[پۆل:خەیاڵی بیرکردنەوەیی]] [[پۆل:چەشنەکانی ھونەرە بینراوەکان]] cgvpy13pbmqb20pa3aj6npqeq89zxnu 0 175180 1694498 1673273 2026-10-25T13:33:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694498 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q122614|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Hair color}}'''ڕێنێ کاتلین زێلوگر<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Magazine|یەکەم١=Editors of Time|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dRIRAQAAMAAJ&q=%22Renée+Kathleen+Zellweger%22|سەردێڕ=Time: Almanac 2008|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٣٨٢١-٢١-٤}}</ref><ref>https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:VDR9-CXB</ref>''' (لە دایکبووی ٢٥ی نیسانی ١٩٦٥) ئەو لەماوەی کارکردنیدا، چەند خەڵاتێکی بردووەتەوە، لە نێویاندا دوو جار خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]]، ھەروەھا چوار جار خەڵاتی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گلۆب]]. لە ساڵی ٢٠٠٧، ناوی وەک یەکێک لە گرانترین خانمە ئەکتەرانی جیھان ھات.<ref name="sfgate2">[https://archive.today/20120529143813/http://www.sfchronicle.us/cgi-bin/blogs/dailydish/detail?blogid=7&entry_id=22376 "Witherspoon Tops Rich List"]. ''San Francisco Chronicle'' Daily dish blog November 30, 2007.</ref> ڕێنێ لە [[تێکساس]] لە دایک بووە، بەشی ئەدەبیاتی ئینگلیزی لە زانکۆی تەکساس لە ئۆستن تەواو کردووە. لە سەرەتادا نیازی ئەوەی ھەبوو ببێتە ڕۆژنامەنووس، بەڵام دواتر پەلکێشی ناو بواری نواندن بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٩٣، بۆیەکەمینجار لە فیلمی (''Dazed and Confused)'' بە ڕۆڵێکی کورت دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٩٤، بۆیەکەمینجار بەڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی (''Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation)'' بەشداری کرد. لە ساڵی ٢٠٠٠، بەھۆی بەشداریکردنی لە فیلمی ''پەرستیار بێتی،'' یەکەمین خەڵاتی گۆڵدن گلۆبی بەدەست ھێنا. ڕێنێ لە ساڵی ٢٠٠٠، لە فیلمی ''چیای سارد'' بەشداری کرد، بەھۆی فیلمەکەوە خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمەکتەری پاڵپشتی بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠١٩، لە فیلمی ژیاننامەیی جودی دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمەشەوە دووەم خەڵاتی ئۆسکاری بەدەستھێنا، بەڵام ئەمجارەیان لە پۆلینی باشترین خانمەکتەر. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٥، ناوی ڕێنێ لە مەرمەڕەی بەناوبانگی [[ھۆلیوود]] لە شێوەی ئەستێرە نووسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Renee Zellweger - RENEE ZELLWEGER receives Star on the 'Walk of Fame' Hollywood, Ca (1442656)|ناونیشان=http://www.buddytv.com/renee-zellweger/photos/renee-zellweger-receives-star-on-the-walk-of-fame-hollywood-ca-68795.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150623234729/http://www.buddytv.com/renee-zellweger/photos/renee-zellweger-receives-star-on-the-walk-of-fame-hollywood-ca-68795.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=buddytv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4577927.stm|سەردێڕ=BBC NEWS - Entertainment - Walk of Fame star for Zellweger|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> == ژیانی کەسی == ڕێنێ لە ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠٠٠ مارەبڕی [[جیم کاری]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Jim Carrey opens up about ex Renee Zellweger: 'She was special to me'|ناونیشان=https://www.today.com/popculture/jim-carrey-opens-about-ex-ren-e-zellweger-she-was-t186891|magazine=Today.com|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣، لە پەیوەندییەکی کورت بوو لەگەڵ گۆرانیبێژی ئەمریکی جاک وایت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Warrick|یەکەم١=Pamela|سەردێڕ=Renée Zellweger and Rocker Boyfriend Split|ناونیشان=http://www.people.com/people/article/0,,1012420,00.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=People|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150118235759/http://www.people.com/people/article/0,,1012420,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئایاری ٢٠٠٤، ڕێنێ ھاوسەرگیری لەگەڵ کینی چیزنی ئەنجامدا. دوای چوار مانگ ھاوسەرگیرییەکەیان ڕەت کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Zellweger Opens Up About Rumors Surrounding Chesney Divorce|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Entertainment/renee-zellweger-opens-rumors-surrounding-kenny-chesney-divorce/story?id=41973608|وێبگە=ABC News}}</ref> لە ماوەی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١١، پەیوەندی خۆشەویستی ھەبوو لەگەڵ [[بڕادلی کووپەر|برادلی کووپەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.usmagazine.com/celebrity-body/news/why-bradley-cooper-and-renee-zellweger-called-it-quits-2011233|سەردێڕ=Why Bradley Cooper, Renee Zellweger Called It Quits|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١١|magazine=US Magazine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.people.com/people/article/0,,20474988,00.html|سەردێڕ=Renee Zellweger, Bradley Cooper Split: People.com|magazine=People|archive-date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٦|access-date=١١ی ئازاری ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709224248/http://www.people.com/people/article/0%2C%2C20474988%2C00.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.latimes.com/entertainment/gossip/la-et-mg-bradley-cooper-suki-waterhouse-split-break-up-single-20150319-story.html|سەردێڕ=Bradley Cooper, Suki Waterhouse reportedly split up|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Los Angeles Times}}</ref> لە ماوەی ٢٠١٢ بۆ ٢٠١٩، لە پەیوەندی دابووە لەگەڵ مۆسیقار دۆیل براھماڵی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Entertainment/rene-zellweger-opens-boyfriend-doyle-bramhall-ii/story?id=30499115|سەردێڕ=Renée Zellweger Opens Up About Boyfriend|بڵاوکەرەوە=ABC News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Renee Zellweger: My Boyfriend Is 'a Very Special Person'|ناونیشان=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/renee-zellweger-gushes-over-her-boyfriend-doyle-bramhall-ii-w485571}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.vulture.com/2019/09/renee-zellweger-judy-garland.html|سەردێڕ=Renée Zellweger's Lost Decade|نووسەر=Jonathan Van Meter|بڵاوکەرەوە=Vulture}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، ڕێنێ لە کەمپەینێک بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی ڤایرۆسی [[ئایدز]] بەشداری کرد.<ref>[http://www.lovelife.ch/stopaids.php "Swiss Government AIDs campaign"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100430184224/http://www.lovelife.ch/stopaids.php|date=April 30, 2010}} ([[Adobe Flash|Flash]]: click "Campaign", then choose "2005")</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Renée Zellweger}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگریکەرەکان لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی بافتا]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم)]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتای باشترین خانمەکتەر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵێکی پێشەنگ]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەران بۆ نمایشی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵی پاڵپشتی شاشە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] mq36leb7ak7vb5kl7e61jpv4k7n1cks 0 175421 1694418 1694215 2026-10-25T12:08:31Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694418 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q188620|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی، Described at URL, Hair color,Eye color، زمانەکانی ئاخاوتن، خێزان، خزمەکان، Candidacy in election، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کارە کۆکراوەکان}} '''ڕیگۆبەرتا مەنچو توم''' ({{بە ئیسپانی|Rigoberta Menchú Tum}}؛ لە دایکبووی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٥٩)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/2020/01/09/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-9-2020/6871578415895/|سەردێڕ=UPI Almanac for Thursday, Jan. 9, 2020|agency=[[United Press International]]|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20200115192229/https://www.upi.com/Top_News/2020/01/09/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-9-2020/6871578415895/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وتەگێڕانەوە=… Guatemalan activist/Nobel Peace Prize laureate Rigoberta Menchu in 1959 (age 61)}}</ref> چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و [[فێمینیزم|فێمێنێستێکی]] [[گواتیمالا]]یییە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dulfano|یەکەم١=Isabel|سەردێڕ=Indigenous Feminist Narratives|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٣٤٩-٥٠٦٨٦-٦|doi=10.1057/9781137531315}}</ref> یەکێکە لە ھەڵگرانی [[خەڵاتی نۆبێل]]. ئەو بە کار و چالاکییەکانی دەناسرێتەوە کە ژیانی خۆی تەرخانکرد بۆ بڵاوکردنەوە ھۆشیاریی لەبارەی مافەکانی خەڵکی ڕەسەن لە گواتیمالا لەکاتی شەڕی ناوخۆیی گواتیمالا (١٩٦٠ بۆ ١٩٩٦)، ھەروەھا بانگەشەی بۆ مافەکانی خەڵکی ڕەسەن دەکات لە ئاستی نێونەتەوەیی.<ref name=":25">"Rigoberta Menchú." ''Encyclopedia of World Biography Online'', Gale, 1998. ''Gale in Context: Biography'', https://link.gale.com/apps/doc/K1631004473/BIC?u=unlv_main&sid=BIC&xid=13ab26e5. Accessed 27 Sept. 2019.</ref> لە پای کارەکانیدا، ڕیگۆبەرتا مەنچو لە ساڵی ١٩٩٢ [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی نۆبێلی لە ئاشتی]] وەرگرت بۆ ئەوکارانەی کە بۆ خەڵکی ڕەسەن کردبوونی،<ref name=":18">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1992 "The Nobel Peace Prize 1992"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305064003/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1992/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٨ }}, Nobelprize.org. Retrieved 27 November 2017.</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٨ خەڵاتی شازادەخاتوون ئەستوریازی ئیسپانی پێدراوە.<ref>[http://www.fpa.es/es/tratarAplicacionPremiado.do "Premio Príncipe de Asturias de Cooperación Internacional 1998"], Fundación Princesa de Asturias website]. Retrieved 27 November 2017.</ref> لە پاڵ کارەکانی ئەوا بووەتە باڵیۆزی چاکەخوازی ڕێکخراوی [[یوونێسکۆ|یوونیسکۆ]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Nobel Peace Laureate Rigoberta Menchu to give UNESCO Human Rights Lecture|journal=US Fed News Service}}</ref> ئەو بۆ ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی گواتیمالا لە ساڵانی ٢٠٠٧ و ٢٠١١ خۆی پاڵاوت، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٧ حیزبێکی چەپی سۆسیالیستی بەناوی ویناک دامەزراند، کە بە یەکەم حیزبی خەڵکی ڕەسەنی گواتیمالا دادەنرێت.<ref name="nobelwomensinitiative.org">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meet Nobel Peace laureate Rigoberta Menchú Tum, Nobel Women's Initiative|ناونیشان=https://nobelwomensinitiative.org/laureate/rigoberta-menchu-tum/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Nobel Women's Initiative|زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی [[مەکسیک]] خەڵات و مێدالیای ڕێزلێنانی ''ھەڵۆی ئەزتیک (Order of the Aztec Eagle)'' پێبەخشرا لەپای کار و خزمەتەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=What is the Order of the Aztec Eagle?!|ناونیشان=http://www.mexiconewsnetwork.com/en/art-and-culture/order-aztec-eagle/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=México News Network|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190505044552/http://www.mexiconewsnetwork.com/en/art-and-culture/order-aztec-eagle/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٣، کتێبێکی لەسەر ژیانی خۆی لەژێر ناونیشانی ''من، ڕیگۆبەرتا مەنچو'' بڵاوکردەوە. == سەرچاوەکان == {{commons category|Rigoberta Menchú}}{{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ئەفریقا|سیاسەت|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:فێمینیزم و مێژوو]] [[پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە]] [[پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ]] hlzlxzq7tttm4b3zdpmb1sriaxksu53 0 175461 1694625 1694290 2026-10-25T17:10:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694625 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q185007|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی، Described at URL, Hair color,Eye color، زمانەکانی ئاخاوتن، خێزان، خزمەکان، Candidacy in election، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کارە کۆکراوەکان، خوشک و برا}}'''ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی''' (Rita Levi-Montalcini؛ ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ - ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢) زانا و پزیشکی [[ئیتالیا|ئیتالی]]-[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]. یەکێکە لە براوەکانی [[خەڵاتی نۆبێل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=<!--Not stated-->|سەردێڕ=Rita Levi-Montalcini|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Rita-Levi-Montalcini|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Encyclopædia Britannica}}</ref> ڕیتا لە ساڵی ١٩٨٦، لەگەڵ [[ستانلی کۆھن]] بەھاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] پێدرا، لە پای دۆزینەوەکەیان دەربارەی ھۆکاری گەشەکردنی دەمار (NGF).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1986/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=The Nobel Foundation}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ تاکوو مردنی، وەک ئەندام پەرلەمانی ئیتالیا کاری دەکرد.<ref name="natureobit">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bradshaw RA|ساڵ=٢٠١٣|سەردێڕ=Rita Levi-Montalcini (1909–2012) Nobel prizewinning neurobiologist and eminent advocate for science|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|شوێن=London|بەرگ=٤٩٣|issue=7432|پەڕەکان=٣٠٦|bibcode=2013Natur.493..306B|doi=10.1038/493306a|pmid=٢٣٣٢٥٢٠٨|doi-access=free}}</ref> لە ٢٢ی نیسانی ٢٠٠٩، بووە یەکەم ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل کە تەمەنی ١٠٠ ساڵ تێپەڕبکات،<ref name="Rita100">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Abbott|یەکەم١=A.|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Neuroscience: One hundred years of Rita|journal=Nature|بەرگ=٤٥٨|issue=7238|پەڕەکان=٥٦٤–٥٦٧|doi=10.1038/458564a|pmid=١٩٣٤٠٠٥٦|doi-access=free}}</ref> لەم بۆنەیەش لە ستی ھۆڵی ڕۆما، ئاھەنگی گێڕا.<ref name="ibro">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Doyenne of Neuroscience celebrates her 100th birthday|ناونیشان=http://www.ibro.info/Pub/Pub_Main_Display.asp?LC_Docs_ID=4067|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|newspaper=IBRO}}{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref name="excelle">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Owen|یەکەم=Richard|سەردێڕ=Secret of Longevity: No Food, No Husband, No Regrets or anything like that at all|ناونیشان=http://excelle.monster.com/news/articles/3264-secret-of-longevity-no-food-no-husband-no-regrets|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|newspaper=Excelle|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304211335/http://excelle.monster.com/news/articles/3264-secret-of-longevity-no-food-no-husband-no-regrets|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرەتای ژیان == ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ لە شاری [[تورین]]، [[ئیتالیا]]. ئەو لە خێزانێکی جوولەکەی ئیتالی بوو، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕایەوە بۆ ئیمپراتۆری ڕۆمانی.<ref name="nytimes-obituary">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Carey|یەکەم=Benedict|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/12/31/science/dr-rita-levi-montalcini-a-revolutionary-in-the-study-of-the-brain-dies-at-103.html|سەردێڕ=Dr. Rita Levi-Montalcini, Nobel Winner, Dies at 103|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=The New York Times}}</ref><ref>https://www.economist.com/news/obituary/21569019-rita-levi-montalcini-biologist-died-december-30th-aged-103-rita-levi-montalcini Rita Levi-Montalcini</ref> باوکی ئادەمۆ لیڤی ئەندازیاری کارەبا، ئەدێلی دایکیشی وێنەکێش بوو.<ref name="nytimes-obituary3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Carey|یەکەم=Benedict|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/12/31/science/dr-rita-levi-montalcini-a-revolutionary-in-the-study-of-the-brain-dies-at-103.html|سەردێڕ=Dr. Rita Levi-Montalcini, Nobel Winner, Dies at 103|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=The New York Times}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Levi-Montalcini|یەکەم=Rita|ناونیشان=https://archive.org/details/inpraiseofimperf0000levi|سەردێڕ=In Praise of Imperfection: My Life and Work|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=Basic Books|پەڕە=[https://archive.org/details/inpraiseofimperf٠٠٠٠levi/page/٢٨ ٢٨]|bibcode=1988piml.book.....L|وتەگێڕانەوە=Mother and Father both came from Sephardic families which had moved respectively from Asti and Casale Monferrato, two towns of some importance in Piedmont, to settle in Turin at the turn of the century.|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ڕیتا لە تەمەنی ھەرزەکاری حەزی بە نووسین ھەبوو، نووسەری سوێدی [[سەلما لاگەرلۆف]] بەپێشەوایەکی خۆی دەبینی لەو حەزەی خۆیدا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Krause-Jackson|یەکەم١=Flavia|دوایین٢=Martinuzzi|یەکەم٢=Elisa|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/2012-12-30/levi-montalcini-italian-nobel-prize-laureate-dies-at-103.html|سەردێڕ=Levi-Montalcini, Italian Nobel Laureate, Dies at 103|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Bloomberg}}</ref> بەڵام دوای ئەوەی ھاوڕێیەکی خێزانەکەی بینی بە شێرپەنجەی گەدە کۆچی دوایی کرد، بڕیاریدا کە بچێتە بەشی پزیشکی لە زانکۆی تورین.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Siegel|یەکەم=Judy|ناونیشان=https://pqasb.pqarchiver.com/jpost/access/1440078621.html?dids=1440078621:1440078621&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Mar+04%2C+2008&author=JUDY+SIEGEL&pub=Jerusalem+Post&desc=Oldest+living+Nobel+laureate+arrives+today+on+solidarity+visit.+98-+year-old+Italian+neurologist+Rita+Levi-Montalcini+triumphed+over+Mussolini%27s+anti-Jewish+edicts&pqatl=google|سەردێڕ=Oldest living Nobel laureate arrives today on solidarity visit. 98- year-old Italian neurologist Rita Levi-Montalcini triumphed over Mussolini's anti-Jewish edicts|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٠٨|ئیش=[[The Jerusalem Post]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130131223754/http://pqasb.pqarchiver.com/jpost/access/1440078621.html?dids=1440078621:1440078621&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Mar+04,+2008&author=JUDY+SIEGEL&pub=Jerusalem+Post&desc=Oldest+living+Nobel+laureate+arrives+today+on+solidarity+visit.+98-+year-old+Italian+neurologist+Rita+Levi-Montalcini+triumphed+over+Mussolini's+anti-Jewish+edicts&pqatl=google|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەتا باوکی بەو بڕیارە دڵخۆش نەبوو، بەڵام دوایی ڕازی بوو و پشتگیری خۆی بۆ ڕیتا دەربڕی بۆ ئەوەی لەبەشی پزیشکی بخوێنێت. ڕیتا کاتێک خوێندکاری زانکۆ بوو، ئەوا زۆر حەزی بەبابەتەکانی [[کۆئەندامی دەمار]] دەکرد.<ref name="Rita100"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rita Levi-Montalcini|ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|پزیشکی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|سیاسەت|ئیتاڵیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:زانا جووەکان]] [[پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:بێخوایانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] rodrgruh992w0uw083y8q8rjrn3h0qt 0 176010 1694500 1406869 2026-10-25T13:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694500 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q271473|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا،}}'''ڕێنێتا ئیندژۆڤا''' (بە [[زمانی بولگاری]]: Ренета Иванова Инджова؛ لە دایکبووی ٦ی تەمموزی ١٩٥٣) ژنە سیاسەتوانی [[بولگاریا|بولگارییە]]، ئەو لە ماوەی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٤ تاکوو ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ بە وەکالەت بووە سەرۆک وەزیرانی بولگاریا. ئەو یەکەم ژنە بولگارییە کە پۆستی سەرۆک وەزیرانی وڵات وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Reneta Indzhova - former Prime Minister|ناونیشان=http://www.events.bg/en/holidays/2606/Reneta-Indzhova---former-Prime-Minister|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140107170934/http://www.events.bg/en/holidays/2606/Reneta-Indzhova---former-Prime-Minister|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٤|ئیش=Events.bg|بڵاوکەرەوە=EVENTS.bg}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140107170934/http://www.events.bg/en/holidays/2606/Reneta-Indzhova---former-Prime-Minister |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ }}</ref><ref>Skard, Torild (2014) "Reneta Indzhova" in ''Women of power - half a century of female presidents and prime ministers worldwide'', Bristol: Policy Press, {{ISBN|978-1-44731-578-0}}</ref> == ژیان == ڕێنێتا ئیندژۆڤا لە ڕۆژی ٦ی تەمموزی ١٩٥٣ لە شاری [[نۆڤا زاگۆرا]] لە دایکبوو. ئەو بڕواننامەی دکتۆرای بەدەستهێناوە و بووەتە مامۆستای زانکۆ، لە زانکۆ بابەتی زانستە سیاسییەکانی گوتۆتەوە. ئەو لەگەڵ بۆیان سلاڤینکۆڤ هاوسەرگیری کردووە و بەڵام دواتر جیابوونەتەوە، ئەوان بەیەکەوە خاوەنی منداڵێکن. لە ساڵی ١٩٩٥ خۆی هەڵبژارد بۆ سەرۆکایەتی شارەوانی [[سۆفیا]]، بەڵام لە نێوان کاندیدەکان پلەی سێیەمی وەرگرت و دەرنەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Publications|یەکەم=Europa|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=hVNvCz0c_gsC&pg=PA48&lpg=PA48&dq=Reneta+Indzhova+bulgaria+1995+mayor&source=bl&ots=xYpwkHj15H&sig=ACfU3U3FPPLALydypopiYIF5LURe_j3AIw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiUyum2r43vAhW9A2MBHcSrBCQ4ChDoATADegQIBxAD#v=onepage&q=Reneta%20Indzhova%20bulgaria%201995%20mayor&f=false|سەردێڕ=A Political Chronology of Europe|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٣٥٦٨٧-٣|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Reneta Indzhova}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی بولگاریا]] 03c2tfkhe0bz1axqo440uxs1icenilh 0 178663 1694942 1649049 2026-10-26T07:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694942 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەوەندا نشیو | ناوی_فەرمی = Ravand-e Sofla - روند سفلی - Revena Jêrîn | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7212|frame-long=44.7265|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری برادۆست|برادۆست]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1524 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 111 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەوەندا نشیو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری برادۆست]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم گوندە ناوەندی [[گوندەواری برادۆست]]ە. == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەوەندا نشیو''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ڕەوەندا ئەڤراز]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[چەرە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خوشۆلا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گوندک مەلا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١١١) کەس و (٢١) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[ڕەواندا ئەڤراز]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] q3dk9ob83umv802zg9ezxm8sz6qkopv 0 178725 1694520 1656663 2026-10-25T13:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694520 wikitext text/x-wiki {{حیزب |ناوی حیزب = ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران |ئاڵا = |ئەندازەی ئاڵا = |دەربارەی ئاڵا = |سەرکردە = |دامەزران =١١ی بانەمەری ١٣٩٠ |تێکچوون = |پێگەی سەرەکی =کوردستان |ھەواڵنامە = |لقی لاوان = |ئامانج = |ناوچەی چالاکییەکان = [[کوردستانی ڕۆژھەڵات]] |ئایدۆلۆجیا = |کردەوە سەرەکییەکان = |بار = |پەیوەندی نێودەوڵەتی = |دروشم = |رەنگی فەرمی = |ماڵپەڕ = [https://www.lawan.info/index.php ماڵپەڕٍی فەرمی] }} '''ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران''' ڕێکخراوێکی مەدەنی ولەھەمانکاتدا سیاسییە تایبەت بە توێژی لاوانە لە ساڵی ٢٠١١لە [[باشووری کوردستان]] لەلایەن کۆمەڵێک لە لە لاوانی ناو ڕیزەکانی [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران|سازمانی خەبات]] دامەزراندنی ڕاگەیاندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی ناوەندی لاوانی خەبات (ئەرشیفی ماڵپەری خەبات میدیا) |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958&fbclid=IwAR1v0Jj54OqmitI7NCFmiAMPLRUVE-cO1k5M54JJ_kSFveFlfQ8xC7ApYJY#.X1VQO1UzZdi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958#.X1VQO1UzZdi |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=kamilnuranifard|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=ناوه‌ندێك بۆ لاوان (لاوانى خه‌بات)|ناونیشان=https://kamilnuranifard.wordpress.com/2012/07/05/ناوه‌ندێك-بۆ-لاوان-لاوانى-خه‌بات/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=kamilnuranifard|زمان=fa-IR}}</ref>لەسەر باوەڕ بە ئازادی کار دەکات بۆ بەدەست ھێنانی مافە بنچینەیەکانی لاوان لە [[کوردستانی ڕۆژھەڵات]]. تا ئێستا دوو کۆنگرەی بەستووە خاوەنی لۆگۆ و پەیڕەو پڕۆگرامی خۆیەتی سەرەتا بەناوی ناوەندی لاوانی خەبات کار و چالاکییەکانی دەست پێکرد بەڵام دواتر لە کۆنگرەی دووەمی ئەم ڕێکخراوەدا کە لە ساڵی ٢٠١٥ لە ناحیەی ڕزگاری ئەنجامدرا لەژێر ناوی ″کۆنگرەی یەکڕیزی و سەرکەوتن″ بڕیاردرا پێشگری ناوەند بگۆڕن بۆ ڕێکخراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رێورەسمی کردنەوەی دووھەمین کۆنگرەی ناوەندی لاوان |ناونیشان=http://www.lawan.info/item_detail.php?id=852#.X1VBxlUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928052558/https://www.lawan.info/item_detail.php?id=852#.X1VBxlUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئامانجە سەرەکییەکانیان ئاشکرا کردنی سیاسەتەکانی ئێرانە دژ بە ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگای کوردستان بەگشتی و لاوان بۆ ئەو مەبەستە کۆبوونەوە و سمینار ڕێکدەخات جگە لە بەشداری لەو کۆڕ و کۆبوونەوانەی تایبەتن بە توێژی لاوان بەرێوەدەچن بەشداری ئەو خۆپیشاندانەش دەکەن کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کار و چالاکییەکانی ڕێکخراوی لاوانی خەبات (lawan.info) |ناونیشان=http://www.lawan.info/item_categories.php?kateid=6 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928044853/https://www.lawan.info/item_categories.php?kateid=6 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم ڕێکخراوەدا ھاتووە کە تێدەکۆشن بۆ پێکھێنانی کۆمەڵگایەکی دیموکراتیک کە مافی ھەموو چین و توێژەکان و تاکەکانی تێدا پارێزراو بێت و باوەری قووڵیان بە ڕووخانی سیستەمی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەیە.<ref>پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئیران پەسەندکراوی کۆنگرەی دووەم ساڵی ٢٠١٥</ref> == مێژوو == ئەم ڕێکخراوە لە سەرەتادا ناوی ناوەندی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=ناوەندی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011050814571357551|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230321012303/https://www.kurdipedia.org/?q=2011050814571357551|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دامەزراندنی دەگەڕێتەوە بۆ ١ی ئەیاری ٢٠١١ بەرامبەر ١١ی بانەمەڕۆی ١٣٩٠ لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە پارێزگای ھەولێر، دوای ئەنجامدانی چەندین کۆبوونەوەیەک لە ناو ئەندامانی دەمەزرێنەران و بەشداربووانی کۆبوونەوەکان، علی بەھرامی وەک یەکەم بەرپرسی ڕێکخراو ھەڵبژێدرا و چەندین خاڵ و بەرنامەیان وەک ئامانجی خۆیان دیاریکرد. لەوانە " ئاشکرا کردنی سیاسەتەکانی ئێران دژ بە ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگای کوردستان بە تایبەت لاوان " ھەروەھا لە یەکێک لە خاڵەکانی دیکەیان ھاتبوو " بۆ بەرەو سەربردنی ڕادەی ھۆشیاری لاوانی کورد لە بارەکانی فەرھەنگی، ھونەری، کۆمەلایەتی، مافەوانی، وەرزش، ژینگە پارێزی تێ دەکۆشن "<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لاوانى خه‌باتكارى كوردستان! لاوانى تێكۆشه‌رى ریزه‌كانى سازمانى خه‌بات ى كوردستانى ئێران! رۆژى یه‌كشه‌ممه ١١/٢/١٣٩٠–١/٥/٢٠١١ ده‌سته‌یێك له لاوانى شۆرشگێرِ له ریزه‌كانى سازمانى خه‌بات ى كوردستان له دواى چه‌ند ساڵ هه‌وڵ و تێكۆشان بۆ پێكهاتنى ناوه‌ندو ئورگانێكى تایبه‌ت به لاوان به مه‌به‌ستى زیاتر گرینگى دان به چینى لاوان و داوا ره‌واكانیان و هه‌روه‌ها ره‌نج و ماندوو بوونیان له خه‌باتى ئازادیخوازى گه‌لى كورد و داخوازى لاوانى ریزه‌كانى سازمانى خه‌بات له دواى چه‌ندین سه‌عات باس و ڕاوێژ له‌سه‌ر چۆنیه‌تى پێكهاتنى ناوه‌ندى لاوان، به‌خۆشیه‌وه تواندرا ئه‌و ناوه‌نده كه پێویستیێكى…|ناونیشان=https://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958&fbclid=IwAR1v0Jj54OqmitI7NCFmiAMPLRUVE-cO1k5M54JJ_kSFveFlfQ8xC7ApYJY#.YJRKHtUzZdj|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=xebatmedia.com}}</ref>کۆی گشتی خاڵە پەسەندکراوەکان ٦ خاڵ بوو. دوای ماوەیەک لە دامەزراندن بانگێشتی دووەمین کۆنفرانسی لاوانی کورد لە شاری ھەولێر کرا لە ساڵی ٢٠١١ ئەمە یەکەم کۆنفرانسی فەرمی بوو کە ڕێکخراوی لاوان بەشداری تێدا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لێدوانی علی بەهرامی بەرپرسی ناوەندی لاوانی خەبات بۆ ڕۆژنامەی تێکۆشان|ناونیشان=https://www.xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=5577#.YJRobNUzZdg|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای تەواوبوونی کۆنفرانسی لاوانی کورد ڕێکخراوەکانی لاوان ڕۆژھەڵات کە سەر بە حیزبەکانی ڕۆژھەڵات بوون بیریان لە دامەزراندنی فیدراسیۆنێکی تایبەت بە لاوانی ڕۆژھەلات کردووە، لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٢ لە بنکەی ھەولێری سازمانی خەبات ڕێکخراوە بەشداربووەکانی کۆنفرانسی لاوانی کورد کۆبوونەوە، لە ھەمان ڕۆژ دامەزراندنی فیدراسیۆنی ڕێکخراوەکانی لاوانی کوردستانی ئێرانیان ڕاگەیاند، لە یەکەم کۆبوونەوەی دەستەی بەرێوبەری ئەم فیدراسیۆنە علی بەھرامی بە وتەبێژی دەورەی دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فێدراسیونی ڕێکخراوەکانی لاوانی کوردستانی ئێران پێکهات|ناونیشان=https://www.lawan.info/item_detail.php?id=8&__cf_chl_jschl_tk__=ef75e7ef8f43e1e2e6865c76f76f82c4bfd2b96d-1620337561-0-AeTarL5eJ2n0qYbKiiQ_gK8aJuulU5NVMqF4qwfpqkmDHDQIIxTq_On3E3X1-9lsNHgATa4oJJ3q6APAFiJOnKb5I26ZacDY_9lsC5STnyO-ym2-YyaGv8FhkjJpSVt4yTzhKc7aUr9O515vsd1RF3b5N85EHJcffUWt9oBT67HhfEMqT_7xWeojk9F6qcuOlIhCKWUwFTqtUQE5OjGofaYxkBFkRwIyi1mXTChBYZI74fsK9AhIjSafyeFfO71wLmhY4BvpVVquiienHUsi2KvRYVQb1cVaaxa73Y5HaWJx5Jes1jQtdP4Ayqqny_Kv3FAp-0kui3TNV69CFEfu7yfk14eZYsbdFTKwjI2Q9PX7qV8KMR5rfZ1s2NivkReRetgUb8Ec8LWkFr43jQp7JJa6D0h-Hken9wyK164Ybb0y#.YJRlzdUzZdh|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>لە ١٣ی ڕەزبەری ١٣٩١ بەرامبەر ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ یەکەم کۆنگرەی خۆی دوای نزیک بە ساڵ و نیوێک لە دامەزراندن لە ژێرناوی کۆنگرەی " ڕزگاری نەتوایەتی و دابین کردنی مافی لاوان " ئەنجامدا. بۆ ماوەی سێ ڕۆژ بەردەوام بوو. لەم کۆنگرەیە پەیرەوپڕۆگرامی ناوخۆی و [[دروشم]] و ئاڕمی ڕێکخراو پەسەند کرا، لە ڕۆژی سَیەمی کارەکانی کۆنگرە سێ کەس وەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ڕێکخراو ھەڵبژێردران. فواد جەعفەری وەک بەرپرسی ڕێکخراو دیاری کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاپۆرتی بەرێوەچوونی کۆنگرەی یەکەمی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران|ناونیشان=https://www.lawan.info/item_detail.php?id=105&__cf_chl_jschl_tk__=be9500498ec350448492930903e61c53a57732fd-1620396889-0-AQib2XaPK4tQfDGhhibgtRFcD9HgXDfARjJydOSBz4D6qrXv0YEX1n9NW-pwGfVsm3ZpdKWeAk4_E3R7CogJBHB6K71rqSzasYxPwrkjhYzNUY2YZMUlkWPqzP4RSvN2DvHVp0-h64ZK_K9BFYd_eN_CHEbGwcq0p9MWd9ezqK9GvpWTVs1gBIAGNiKin1Sevzwf0_3Be788B_qqCrdXmSUjK5L43xmIBE6Cx1Y9bkeNxuxrwe7c007ddY1rp-sIesWKz2w57MS9FLpNUhc0eFig_oQCxHmW8mUuvhgSyzdKZrDYpm8Kgw9RF0OV5lRcwGTCUTcFv1AyKOmAafj4WMSRwlXDZKNnjU4OnA-XnkYmUsthlKorKxck1CAJW5jUfR8t5WSPpQ4mmo5O4aEYDoRVzU_1mW8f1FEFQiLWAix4#.YJVLYdUzZdh|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=lawan}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] iddixwbx47lm0uq2dr5r7es3azaxic7 0 178863 1694808 1687147 2026-10-25T22:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1694808 wikitext text/x-wiki '''رەزەن''' ناوی شارێکە لە [[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدان]] کە لە [[باکوور|باکووری]] ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ئەم شارە ٨٠ کیلۆمەتر لە [[ھەمەدان|هەمەدان]] دوری هەیە.نێوی ئەم شارە بەهۆی باغی ترێ لە وەشەی رەز وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> {{داتابۆکس-شار}} == کەشوھەوا == کەشوھەوای ئەم شارە فێنک و کوێستانییە. == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ھەمەدان|پارێزگای هەمەدان]] *[[شارستانی رەزەن|شارستان رەزەن]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] npbf9yg4key95nsa2dn9oo1dyhew3r3 0 179025 1694652 1649084 2026-10-25T19:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694652 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەبەت | ناوی_فەرمی = Rebet - ربط - Rabat | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7124|frame-long=44.6889|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری برادۆست|برادۆست]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1582 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 194 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەبەت''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری برادۆست]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەبەت''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کووڕانە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەلوونە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ماستەکا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەخیانی نشیو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٩٤) کەس و (٣٦) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[ڕەبەت]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 1m3ouk67em8zcemovxasa4dhm2xvb2h 0 179067 1694941 1649050 2026-10-26T07:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694941 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەوەندا ئەڤراز | ناوی_فەرمی = Revena Jorîn - روند علیا - Ravand-e Olya | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7251|frame-long=44.7225|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری برادۆست|برادۆست]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1534 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 109 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەوەندا ئەڤراز''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری برادۆست]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەوەندا ئەڤراز''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھەلەقۆشک]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ڕەوەندا نشیو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خوشۆلا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گوندک مەلا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٠٩) کەس و (٢٢) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] rgnk92dxtv5cfw4rtrtigdywty7vpu2 0 179191 1694427 1694145 2026-10-25T12:10:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694427 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Demonstration against the war of the Turkey against the Kurds 16.jpg|وێنۆک|330x330پیکسڵ|ناڕەزایەتی دەربڕینی کوردەکان دژی تورکیا]] '''نکۆڵیکردن لە کورد''' بۆ چەند دەیەیەک سیاسەتی فەرمیی دەوڵەتی تورکیا بوو. زاراوەی «تورکەکانی چیا» لەلایەن ژەنەراڵ عەبدوڵا ئاڵپدۆگان داھێنرا و سەرەتا بۆ باسکردنی ئەو کەسانەی کە لە چیاکان دەژین بەکاری دەھێنرا، کە بە ھیچ زاراوەیەکی تورکی قسەیان نەدەکرد، باسی ئەو کەسانەی دەکرد کە لە چیاکاندا دەژین. تێڤیک ڕووشتو ئاراس وەزیری دەرەوەی تورکیا لە نێوان ساڵەکانی ١٩٢٥ بۆ ١٩٣٨ بەرگری لەو بیرۆکەیە کرد کە پێویستە کورد وەک ھیندییەکان لە ئەمریکا ون ببێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yilmaz|یەکەم=Özcan|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/La_formation_de_la_nation_kurde_en_Turqu.html?id=D0kbCwAAQBAJ|سەردێڕ=La formation de la nation kurde en Turquie|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Graduate Institute Publications|ژپنک=٩٧٨-٢-٩٤٠٥٤٩-٢٨-٣|زمان=fr}}</ref> کازیم کارابێکر، فەرماندەیەکی پێشووی سوپای تورک لە کاتی شەڕی سەربەخۆییدا وتی، کورد لە دێرسیم لە ڕاستیدا تورکە ئەسمیلەندەکانن و پێویستە بە بیری تورکبوونی خۆیان بھێنەوە. وەزیری دادی تورکیا مەحموت عیسات بۆزکورت ڕای گەیاند کە ھیچ گەلێکی تر نییە بتوانێت لە تورکیا داوای ماف بکات لە نەژادی تورک نەبێت، ھەموو غەیرە تورکەکان تەنیا مافی ئەوەیان دەبێت کە خزمەتکار یان کۆیلە بن. دوابەدوای ئەوەش ئاماژە سادەکانی ئەو وشانەی کورد و کوردستان قەدەغە کران و لە جێی ئەوان وشەگەلی وەک تورکی شاخستان وتورکانی ڕۆژھەڵات بەکاردەھات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hassanpour|یەکەم=Amir|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Nationalism_and_Language_in_Kurdistan_19.html?id=fP9jAAAAMAAJ|سەردێڕ=Nationalism and Language in Kurdistan, 1918-1985|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Mellen Research University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٧٣٤-٩٨١٦-٧|زمان=en}}</ref> قەدەغەکردنەکە بە دەقی یاسایی لەلایەن حکوومەتەوە دەرچووبوو. چەندین توێژینەوە و کتێبی چەواشەکاری جۆربەجۆریان بە زمانە بیانییەکان بڵاوکردەوە کە کورد بە بنەڕەت تورکانی ئاسیای ناوەڕاستن کە بەھۆی ئەوەی کە لە سەردەمی فەرمانڕەوایی فارسدا بە دابڕاوی لە چیاکان دەژین، زمانی باووباپیرانیان لە بیر کردووە. لە ماوەی ساڵەکانی ١٩٢٠ و ١٩٣٠ دا بازرگانەکان سزا دەدران بۆ ھەر وشەیەکی کوردی کە لە دەمیان دەرچووبا. لە قوتابخانە دا قوتابی سزا دەدرا ئەگەر بە کوردی قسەیان بکردبا لەنێوان خۆیاندا و لە ماوەی دەیەی ١٩٦٠ قوتابخانەی بۆردی [[زمانی تورکی]] دامەزران بۆ ئەوەی قوتابییەکان لە خزمە کوردەکانیان و دانیشتووانی کورد جیا بکرێنەوە و خۆیان بەکەسانی ڕۆشنبیر دابنێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=webteam|سەردێڕ=SEÇBİR Konuşmaları-41: Bir Asimilasyon Projesi: Türkiye’de Yatılı İlköğretim Bölge Okulları {{!}} Haberler / Duyurular Arşivi {{!}} İstanbul Bilgi Üniversitesi|ناونیشان=https://www.bilgi.edu.tr/tr/etkinlik/6298/secbir-konusmalari-41-bir-asimilasyon-projesi-turkiyede-yatili-ilkogretim-bolge-okullari/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.bilgi.edu.tr|زمان=tr|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210210015605/https://www.bilgi.edu.tr/tr/etkinlik/6298/secbir-konusmalari-41-bir-asimilasyon-projesi-turkiyede-yatili-ilkogretim-bolge-okullari/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەستەواژەی (تورکی شاخ) لە ساڵی ١٩٦١ دا زیاتر بەکار ھات کاتێک سەرۆکی تورکیا (سێمال گویرسل) پشتگیری لە لێکۆڵینەوەکان کرد بۆ سەلماندنی تورکبوونی کوردەکان. لە کتێبێکی مێھمەت شرفی فیرات دا کە گیورسڵ بە وی پێشەکییەکی نووسیوە کە بەڵگەی ڕاستییەکی بۆ دەستەبەر کردووە کە دووپاتی کردەوە کە کوردەکان تورکی چیایین. ھەروەھا گیورسل سەرۆکی پەیمانگای تازە دامەزراوی لێکۆڵینەوەی کلتوری تورکی (TKAE) بوو کە چەندین کتێبی لەسەر بابەتەکە بڵاوکردووەتەوە. لە کاتی دادگاییکردنەکانی دژ بە سوپای کولتوری شۆڕشگێری ڕۆژھەڵاتی (DDKO) لە دوای کودەتاکەی ساڵی ١٩٧١ دا، دادوەرەکە باسی ئەوەی دەکرد کە کورد لە ڕاستیدا بوونی نییە و زمانەکەی لە ڕاستیدا دیالێکتێکی تورکی یە. ھەروەھا کەنان ئیڤرێن سەرۆکی جونەتەکانی سوپا دوای کودەتاکەی ساڵی ١٩٨٠ نکۆڵی لە بوونی نەژادێکی کوردی کرد و بەکارھێنانی [[زمانی کوردی]] سنووردار کرد. لە ئازاری ٢٠٢١ وەزارەتی پەروەردەی نیشتمانی تورکیا کتێبێکی قوتابخانەی لەسەر زۆرینەی کوردی پارێزگای ئامەد بڵاو کردەوە کە ھیچ ئاماژەیەک بە کورد و زمانی کوردی نەدەکرد. ھەروەھا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ئەو زمانەی لە شاری ئامەد قسەی پێدەکرێت ھاوشێوەی ئەو تورکانەیە کە لە باکۆی [[ئازەربایجان]] قسەی پێ دەکەن. لە ٨ی مارس ٢٠٢١ بەبۆنەی ڕۆژی جیھانی ژنان پۆلیسی تورکیا نەرمەواڵەیەکی مۆبایلی دروست کرد بۆ ژنان کە لەکاتی پێویست زوو ھانا بۆ پۆلیس ببەن ئەم نەرمەواڵەیە بە شەش زمان خزمەتگوزاری پێشکەش دەکات جگە لە زمانی کوردی لەکاتێکدا کە زمانی کوردی دووەم گەورەترین زمانی تورکیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/turkey/080320211|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|تورکیا|مێژوو|سیاسەت}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ناسیۆنالیزم]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] [[پۆل:عیسمەت ئینۆنو]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا]] hkb1lcyc2hcxaiobpl7nid4puv3qoye 0 179220 1694844 1649060 2026-10-26T01:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694844 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشکان | ناوی_فەرمی = Reşkan - رشکان - Rashkan | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.3219|frame-long=45.3055|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دۆڵ|دۆڵ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1279 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 434 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشکان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دۆڵ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەشکان''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تیزخەراب]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[داشاغلی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[دەریاچەی ورمێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[پیرعەلی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٣٤) کەس و (١٣٢) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[شیعە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 8brmh3az7f2h2u2igc559d1fl2h4imk 0 179227 1694972 1649044 2026-10-26T07:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694972 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژارئاوا | ناوی_فەرمی = Jarava - ژارآباد - Zharabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2244|frame-long=45.2864|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دۆڵ|دۆڵ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1365 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 342 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژارئاوا''' یان '''ژاراوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دۆڵ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژارئاوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[پیرعەلی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەربەند، دۆڵ|دەربەند]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سامورتێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ناسرئاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٤٢) کەس و (٦٤) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] p8hxeta4et1p1324a9pc0lswdxxct2z 0 179330 1694675 1649079 2026-10-25T19:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694675 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەحیماوا | ناوی_فەرمی = Rehîmava - رحیم‌آباد - Rahimabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.3816|frame-long=45.1244|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو|چەمێ بەراندێزا نشیو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1324 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 145 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحیماوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەمێ بەراندێزا نشیو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەحیماوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نوولی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەحمووداوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئوزان مەلەک]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھورمزیارا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٤٥) کەس و (٢٥) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[ڕەحیماوا]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] tsuw0f75leex3hj7ofwdhm5ffffnv4d 0 179523 1694516 1406874 2026-10-25T13:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694516 wikitext text/x-wiki '''ڕێکخراوی ئافرەتانی خەباتی کوردستانی ئێران''' قەوارەیەیکی سنفی و سیاسییە سەربە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانە]] لە ساڵی ٢٠٠٢ لە شاری ھەولێر دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رێكخراوەكەشمان كە لە 7ی خەرمانانی 1381 دامەزراوە|ناونیشان=https://www.xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=6958#.YJeSLNUzZdg|وێبگە=xebatmedia|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> لە سەرەتادا ناوی کۆمیتەی ئافرەتانی خەبات بوو بەڵام لە دواین کۆنگرەی خۆیان گۆڕیان بە ڕێکخراوی ئافرەتان . پەیڕەوپڕۆگرام و بەرنامە و لۆگۆی تایبەتیان ھەیە لەلایەن [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران|سازمانی خەباتەوە]] پشتیوانی دەکرێن کاروچالاکییەکانی تایبەتە بە کچان و ئافرتانە. ئامانجی سەرەکیان بەدەست ھێنانی مافەکانی ئەم چینەیە، دژی سیاسەت و بەرنامەی [[ئێران|کۆماری ئیسلامی ئێرانن]] و لە ڕێگای نوسینی وتار و ڕێکخستنی سمینار و کۆڕ و کۆبوونەوە کار لەسەر وشیار کردنەوەی کۆمەڵگا دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چالاکییەکانی ڕێکخراوی ژنانی خەبات|ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929180130/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام لە چوارچێوەیەیکی سنوورداردا. ئەندامی ناوەندی ژنانی ڕۆژھەلاتی کوردستانن چالاکییەکانیان بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەو ناوەندە ئەنجام دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کەمپەینی|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/کەمپەینی-بێدەنگی-بشکێنین-لەلایەن-ناوەندی-ژنانی-ڕۆژهەڵاتەوە-ڕاگەیەندرا|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Kurdpa|زمان=ku-Arab}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ڕاگەیاندن|یەکەم=ناوەندی|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=بەرێوەچوونی کۆبوونەوەی "ناوەندی ژنانی ڕۆژهەڵات"|ناونیشان=https://www.komala.com/9682|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210509062133/https://www.komala.com/9682|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئێستادا زێنەب حوسەینی بەرپرسی ئەم ڕێکخراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە درێژەی ئەرک و پێگەیاندن و هۆشیار کردنەوەی ئافرەتانی پێشمەرگە دا|ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=11135#.YJZ2rdUzZdg|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.sazmanixebat.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە |سیاسەت |کوردستان |ئێران}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد]] h6dar6as85zjj9m907tbiangy31f9e3 0 181227 1695039 1406986 2026-10-26T10:37:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1695039 wikitext text/x-wiki {{Infobox country||year_leader1=٣١٩ تا ٣٣٣|year_representative3=|year_representative2=|year_representative1=<!--- Years served --->|representative4=|representative3=|representative2=|representative1=<!--- Name of representative of head of state (eg. colonial governor) --->|title_leader=Emperor|year_leader6=٣٥٠ تا ٣٥١|year_leader5=٣٤٩ تا ٣٥٠|year_leader4=٣٤٩|year_leader3=٣٣٤ تا ٣٤٩|year_leader2=٣٣٣ تا ٣٣٤|leader6=شی ژی|title_representative=<!--- Default: "Governor"--->|leader5=شی جیان|leader4=شی زون|leader3=شی ھوو|leader2=شی ھۆنگ|leader1=شی لێ|currency=|religion=|common_languages=|national_anthem=|national_motto=|longEW=|longm=|longd=|year_representative4=|deputy1=<!--- Name of prime minister --->|latm=|stat_pop1=<!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --->|footnotes=<!--- Accepts wikilinks --->|stat_pop5=|stat_area5=|stat_year5=|stat_pop4=|stat_area4=|stat_year4=|stat_pop3=|stat_area3=|stat_year3=|stat_pop2=|stat_area2=|stat_year2=|stat_area1=2500000|deputy2=|stat_year1=329 est.<ref name="Taagepera">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Taagepera|یەکەم١=Rein|سەردێڕ=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D|journal=Social Science History|ڕێکەوت=1979|بەرگ=٣|issue=3/4|پەڕە=١٢١|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref>|type_house2=<!--- Default: "Lower house"---> <!--- Area and population of a given year --->|house2=<!--- Name of second chamber --->|type_house1=<!--- Default: "Upper house"--->|house1=<!--- Name of first chamber --->|legislature=<!--- Name of legislature --->|title_deputy=<!--- Default: "Prime minister" ---> <!--- Legislature --->|year_deputy4=|year_deputy3=|year_deputy2=|year_deputy1=<!--- Years served --->|deputy4=|deputy3=|latNS=|latd=|<!--- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --->|event_end=<!--- Default: "Disestablished" --->|date_post=<!--- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --->|event_post=<!--- Optional: A crucial event that took place before after "event_end"--->|date_pre=|event_pre=<!--- Optional: A crucial event that took place before before "event_start"--->|date_event4=٣٥٠|event4=[[ران مین]]'s establishment of Ran Wei|date_event3=٣٣٥|event3=[[شی ھو]]'s seizing the throne from [[Shi Hong]]|date_event2=٣٣٠|event2=[[شی لێ]]'s claim of imperial title|date_event1=٣٢٩|event1=Destruction of [[ھان ژاوۆ]]|date_end=<!--- Optional: Date of disestablishment --->|date_start=<!--- Optional: Date of establishment, enter dates in this format 1 January 1801--->|flag_p1=<!--- Default: "Flag of {{{P1}}}.svg" (size 30) --->|event_start=<!--- Default: "Established" --->|year_exile_end=<!--- Year of end of exile (leave blank if still in exile) --->|year_exile_start=<!--- Year of start of exile (if dealing with exiled government - status="Exile") --->|year_end=٣٥١|year_start=٣١٩|government_type=پاشایەتی <!--- Rise and fall, events, years and dates ---> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration"-->|empire=<!--- The empire or country to which the entity was in a state of dependency --->|status_text=<!--- A free text to describe status the top of the infobox. Use sparingly. --->|status=ئیمپراتۆریەت|era=<!--- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. --->|common_name=دواین ژاوۆ|conventional_long_name=دواین ژاوۆ (後趙)|native_name=趙|p1=Han Zhao|image_p1=<!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --->|capital_exile=<!-- If status="Exile" -->|flag_s4=|capital=سیانگوۆ (319–335, 350–351)<br>[[Ye, China|ێچینگ]] (335–350)|image_map2_caption=|image_map2=<!-- If second map is needed - does not appear by default -->|image_map_caption=Later Zhao in northern China|image_map=Sixteen Kingdoms 338 AD.jpg|symbol_type=<!--- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" --->|symbol=<!--- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{Common_name}}} --->|image_coat=<!--- Default: Coat of arms of {{{Common_name}}}.svg --->|flag_type=<!--- Displayed text for link under flag. Default "Flag" --->|flag=<!--- Link target under flag image. Default: Flag of {{{Common_name}}} --->|image_flag=<!--- Default: Flag of {{{Common_name}}}.svg --->|flag_s5=|s5=|s4=Jin Dynasty (265–420)|p2=Jin Dynasty (265–420)|flag_s3=|s3=Former Yan|flag_s2=|s2=Former Qin|image_s1=<!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --->|flag_s1=<!--- Default: "Flag of {{{S1}}}.svg" (size 30) --->|s1=Ran Wei|flag_p5=|p5=|flag_p4=|p4=|flag_p3=|p3=|flag_p2=|today=[[China]]}}'''دواین ژاوۆ''' (بە [[نووسەکانی چینیی سادەکراو|چینی]]:后赵 چینی دێرین:後趙 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ھۆو ژاوۆ: ٣١٩ تا ٣٥١) ویلایەتێک بوو لە شانزە شانشینەکە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)|ئیمپراتۆریەتی جین]] لە مێژووی دێرینی چین، دواین ژاوۆ لەلایەن خێزانی خانەدانی شی دامەزراوە کە لە ڕەگەزی جیێ بوون رەگەزێ جیێ بە تەواوی لەوانەیە خەڵکانی یێنیسێیان بن وەبە نزیکترین زمان بکەن لە چینیەوە (زمانی یێنیسێیان)<ref>Vovin, Alexander. "Did the Xiongnu speak a Yeniseian language?". Central Asiatic Journal 44/1 (2000), pp. 87–104.</ref> کاتێک ژاوۆی دواتر دامەزرا لەلایەن شی لێ، پایتەخەتەکەی سیانگوۆ بوو (لە جیھانی ئەمرۆدا: 襄國 [[سینگتای]]، [[ھێبێی]]) بەڵام لە ٣٣٥ شی ھو پایتەختی وڵاتی گواستەوە بۆ یێیچێنگ (鄴城، لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆدا: [[ھاندان]]، [[ھێبێی]]) == ئەمانەش ببینە == * [[پێنج بەربەریەکان|وو ھوو]] * [[لیو یوان (ھان ژاوۆ)|لیو یوان]] * [[شی لێ]] == سەرچاوەکان == <references /> {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]] [[پۆل:دامەزراوەکانی چین لە سەدەی چوارەم]] bxs47wnhf33tjio0347io9mgavruzol 0 181331 1695020 1549851 2026-10-26T10:34:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695020 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:ZhangFei1.jpg|وێنۆک]] '''ژانگ فێی''' (مردن ٢٢١ی زاینی) سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵێکی سەربازی بوو کە لەژێر [[لیو بێی]] خزمەتی دەکرد لە رۆژاوای [[ئیمپراتۆریەتی ھان]] لە سەرەتای سەردەمی [[سێ شانشینەکە]] لە مێژووی دێرینی چین، خۆی لەگەل [[گوان یوو]]، کە سەرەتاترین لۆرد بوون بچنە پاڵ لیو بێی پەیوەندیەکی برایانەیان لەگەل لۆرد لیو بێی ھاوبەشی پێدەکرد ژانگ فێی لە پاڵ [[لیو بێی]] لە جەنگی جۆراو جۆر بەشداری کردووە لەناویان، [[کەمپینی قەراخی سوور]] (٢٠٨ تا ٢٠٩)، [[داگیرکاری لیو بێی بۆ سەر پارێزگای یی|دەستبەسەرداگرتنی]] [[پارێزگای یی]] (٢١٢ تا ٢١٤)، و [[کەمپینی ھانژۆنگ]] (٢١٧-٢١٨) ھەرچۆنێک بێت ژانگ فێی یەکێکە لە کەسایەتیە سەرەکیەکانی ناو ڕۆمانی مێژوویی [[ئەوینی سێ شانشینەکە|رۆمانسی سێ شانشینەکە]] کە مێژووەکەی بۆ سەدەی ١٤یەمی زاینی ئەگەڕێتەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhang_Fei|سەردێڕ=Zhang_Fei|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Zhang Fei}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم]] [[پۆل:مردووانی ٢٢١]] [[پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر لیو بێی]] [[پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی]] [[پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی]] [[پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی]] [[پۆل:ھەڵگرانی-پۆستی-سیاسی لە ھوبێی]] [[پۆل:ھەڵگرانی پۆستی-سیاسی لە سیچوان]] [[پۆل:ژەنەڕالەکانی شوو ھان]] a51via3bg94pqhyvxfwrrqibckulpwo 0 181689 1694449 1693788 2026-10-25T12:17:11Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694449 wikitext text/x-wiki '''رۆژاوای ژۆو''' (بە چینی:西周) ویلایەتێکی دێرینی [[مێژووی چین]] بوو کە لە [[سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان|سەردەمی شەڕی ویلاتەکان]] بوونی ھەبوو، پایتەختەکەی بریتی بوو لە ھێنان (河南))، لە سەردەمی مۆدێرنی ئەمرۆدا ئەکەوێتە لوۆیانگ (ڵە [[چین]]) کە ناوچەیەکە لە پارێزگای [[ھێنان]]<ref name="cihai">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[Cihai]] (small print edition)|بڵاوکەرەوە=Shanghai Lexicographical Publishing House|ژپنک=٧-٥٣٢٦-٠٦٣٠-٩|edition=5th|پەڕە=٢٢١١}}</ref> رۆژاوای ژۆو لەلایەن شازادە جیێ لە ساڵی ٤٤٠ی پێش زاین دامەزراوە کە دواتر شازادە ئەبێتە [[کائۆی ژۆو|پاشا کائۆی ژۆو]] و دەچێتە سەر تەختی شاھانە (دووک ھوان) برا بچووکی پاشا ژاۆ بەڕێوەبەرایەتی رۆژاوای ژۆوی پێ دەسپێردرێت.<ref name="cihai" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=河南通史|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=he nan ren min chu ban she|ژپنک=٩٧٨٧٢١٥٠٤٩٨٥٧|پەڕە=٣٧٦|زمان=zh}}</ref> لە ٣٦٧ی پێش زاینەوە ئەم ویلایەتە [[ڕۆژھەڵاتی ژۆو (ویلایەت)|بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی لێی جیادەبێتەوە]]، ھەرچۆنێک بێت ھەر ویلایەتە و دووکێکی تایبەت بەخۆی ھەیە، وا دیارە دووکەکانی تری ئەم ویلایەتە ھێرش دەکەنە سەر یەکتر و جەنگ دژی یەکتر ئەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[Cihai]] (small print edition)|بڵاوکەرەوە=Shanghai Lexicographical Publishing House|ژپنک=٧-٥٣٢٦-٠٦٣٠-٩|edition=5th|پەڕە=٥٦}}</ref> پاشای [[ئیمپراتۆریەتی ژۆو|ئیمپراتۆریەتی]] سەروو خۆیان پاشاکانی ژۆو، بە نزیکەیی تەواوی ھێزی سەربازی سووپای وڵاتەکەیان لەدەست داوەو کۆنتڕۆلی جارانیان پێناکرێت. دواتر لە ٢٥٦ی پێش زاین رۆژاوی ژۆو ھێرشی دەکرێتە سەر لەلایەن [[چین (ویلایەت)|ویلایەتی چین]]، ئەمە دوای ئەوە دەبێت کە [[نانی ژۆو|پاشا نان]] خەریکی جەنگکردنە لەگەڵ [[ویلایەتی چوو]] وە [[ویلایەتی یان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Zhongguo jun shi tong shi|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Jun shi ke xue chu ban she|ژپنک=٩٧٨٧٨٠١٣٧١٠٣٤|بەرگ=٣|پەڕە=٢٨٩|زمان=zh}}</ref> ھێرشی ویلایەتی چین بۆ سەر رۆژاوای ژۆو ئەنجامەکەی خۆ بەدەستەوەدانی دووک ووی رۆژاوای ژۆو دەبێت، وە ئەمەش وادەکات رۆژاوای ژۆو لەژێر [[ئیمپراتۆریەتی ژۆو]] بچێتە دەرەوە، دواتریش پاشای چین دوود وو ئازاد دەکات، لەھەمان ساڵدا، ھەردوو دووک و پاشا نان دەمرن، وە ویلایەتی چین دواین دووکی ژۆو دووردەخاتەوەتەوە بۆ باکووری رۆژاوای ناوچەکە کە لە سەردەمی ئەمرۆدا روژۆو (لە چین)<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=河南通史|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=he nan ren min chu ban she|ژپنک=٩٧٨٧٢١٥٠٤٩٨٥٧|پەڕە=٣٨٠|زمان=zh}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{بابەتەکانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٥ەمی پ.ز]] [[پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین]] [[پۆل:ناوچە و ویلایەتانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون]] [[پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە]] [[پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو]] o2rcl6bggb14xh4fy1kiafx8m09q2xo 0 181703 1694443 1693932 2026-10-25T12:15:31Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694443 wikitext text/x-wiki '''ویلایەتی ڕۆژھەڵاتی ژۆو''' (بە چینی:東周) ویلایەتێکی دێرینی [[مێژووی چین]] بوو لە [[سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان]]، پایتەخەتەکەی بریتی بوو لە گۆنگ (鞏)، لە جیھانی ئەمرۆدا دەکەویتە [[گۆنگ یی]]، وڵاتێکی بە پلە شار لە [[ژێنگژۆو]] لە [[ھێنان|پارێزگای ھێنان]]،<ref name="cihai">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[Cihai]] (small print edition)|بڵاوکەرەوە=Shanghai Lexicographical Publishing House|ژپنک=٧-٥٣٢٦-٠٦٣٠-٩|edition=5th|پەڕە=٥٦}}</ref> دووک ھویی ڕۆژھەڵاتی ژۆو (西周惠公) چووە شوێن باوکی دووک وێی لە ٣٦٧ی پێش زاین، برا بچووکەکەی شازادە گێن (公子根) بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوچەکەی داگیر کرد دژی دووک ھویی، بە سووپایەک بە پشتگیری و یارمەتی [[ویلایەتی ژاۆ]] و [[ویلایەتی ھان]]، ھەرچۆنێک بێت، ئەم ویلایەتە جیاببۆوە لە [[رۆژاوای ژۆو (ویلایەت)|بەشی ڕۆژاواکەی]]، دووکی ئەم دوو ویلایەتە ھێرشیان ئەکردە سەر یەکتر<ref name="cihai" /> [[ئیمپراتۆریەتی ژۆو|پاشاکانی ژۆو]] بە نزیکەیی تەواوی ھێزی سەربازی سووپای ئیمپراتۆرییەتەکەیان لەدەست دا تەنانەت ئەو خاکانەشی کە مابوویەوە لەلایەن دووکی ئەم دوو ویلایەتە بەڕێوە دەبردران، لە ٣٠٧ی پێش زاین بەدواوە '''ڕۆژھەڵاتی ژۆو''' بووبە ویلایەتێکی سەربە [[چین (ویلایەت)|شانشینی چین]]،<ref name="zhonghual">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=中华历史大辞典|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=yan bian ren min chu ban she|ژپنک=٩٧٨٧٨٠٦٤٨٣٨٥٥|پەڕە=٣٦١|زمان=zh}}</ref> دواتر پاشاکانی ئیمپراتۆرییەتی ژۆو، یاخوود شانشینی ژۆو چونکە ئیمپراتۆرییەتەکە ھەنگاو بە ھەنگاو بەرەو بچووک بوونەوە ئەچوو، ھەرچۆنێک بێت پاشاکانی شانشین (بەناو ئیمپراتۆرییەت) لەم ویلایەتە ئەژیان (ویلایەتی ڕۆژھەڵاتی ژۆو)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=河南通史|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=he nan ren min chu ban she|ژپنک=٩٧٨٧٢١٥٠٤٩٨٥٧|پەڕە=٣٧٦|زمان=zh}}</ref> ھەرچۆنێک بێت لە سەردەمی [[نانی ژۆو|پاشا نان]]، دوودی ڕۆژھەڵاتی ژۆو ڕەتی کردەوە باج بدات بە پاشا و ڕەوانەی کرد بۆ ڕۆژاوای ژۆو، دواتریش ڕۆژھەڵاتی ژۆو لە ٢٤٩ی پێش زاین لەلایەن شانشنی چین دەستی بەسەر گیرا.<ref name=":0" /> == پێرستی فەرمانڕەواکانی ویلایەت ==<!-- تکایە بەستەرە ئینگلیزییەکان مەشکێنە ھەرچۆنێک بێت. --> {| class="wikitable" !ناو !ناوی بەخشراو !کات !تێبینی |- |[[:en:Duke_Hui_of_Eastern_Zhou|دووک ھویی ڕۆژھەڵاتی ژۆو]] (東周惠公) |گێن (根), بان (班) یاخوود جیێ (杰) |٣٦٧ تا ٣٦٠ی پێش زاین |بچووکترین کوڕی [[:en:Duke_Wei_of_Western_Zhou|دووک وێی ڕۆژاوای ژۆو]] |- |[[:en:Duke_Wu_of_Eastern_Zhou|دووک وی ڕۆژھەڵاتی ژۆو]] (東周武公) |''نەزانراو'' | ?–? | |- |[[دووک وێنی ڕۆژھەڵاتی ژۆو|لۆرد ژاۆوێنی ڕۆژھەڵاتی ژۆو]] (東周昭文君) |''نەزانراو'' | ?–? |دوایین فەرمانڕەوا (ناکۆکی لەسەر) |- |Lord of Eastern Zhou? (ناکۆکی لەسەر) |''نەزانراو'' | ?–249 BC | |} == سەرچاوەکان == {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٤ەمی پ.ز]] [[پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین]] [[پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٤ەمی پ.ز]] <references />{{بابەتەکانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی}} [[پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو]] luahqbkgwfkv7wa9p7k0xkv0pv7dljy 0 181710 1695019 1532196 2026-10-26T10:34:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695019 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} <!-- تکایە گواستنەوە بۆ ناوی پەڕەکە مەکە بەبێ زانینی خوێندنەوەی شێوەی ناوەکەی: 展国策، ھەرچۆنێک بێت گەر ھەر سووریت لەسەر گواستنەوەی بیگوازەرەوە بۆ ژان گوئۆ چێ، یان تۆماری سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان. --> '''ژان گوۆ چێ'''، بە ئینگلیزی وەک '''ستراتیژی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان''' یان '''تۆماری شەڕی ویلایەتەکان''' ناسراوە دەقێکی دێرینی چینیە کە تیابووی مێژووی نێوان سەدەی پێنجەمی پێش زاین تا سێی پێش زاینە لە [[سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان]].{{sfnp|Tsien|1993|p=1}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی}} {{پۆلی کۆمنز|戰國策}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو]] [[پۆل:دەقەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:کتێبە مێژوویەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان]] hik96m00nv516r9g63w8iw98gxsav0i 0 181838 1695037 1532216 2026-10-26T10:37:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695037 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ژ'''اۆ گاۆ''' (مردن ٢٠٧ی پێش زاین) سیاسەتوانێکی چینی بوو، لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی چین]] کاربدەستێکی حکومەت بوو لە مێژووی دێرینی چین، بە شێوەیەکی فەرمی (خەسێنراو) بوو وەک یەکێک لە نزیکترین کەس بۆ ھەر ٣ ئیمپراتۆر خزمەتی کردبوو. وەک ئیپمراتۆر ([[چین شی ھوانگ|چین شی]]، [[چین ئاڕ شی|چین ئاڕ]]، [[زی ینگ]]) وە وەک کەسێک کە رۆلی سەرەکی ھەبووە لە کەوتنی [[ئیمپراتۆریەتی چین|ئیمپراتۆریەت]] ناسراوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhao_Gao|سەردێڕ=ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ئیمپراتۆریەتی چین|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Zhao Gao}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣ی پێش زایین]] [[پۆل:شالیارە چینیەکان]] [[پۆل:خەسێنراوە چینیەکان]] [[پۆل:فۆلکلۆری چینی]] [[پۆل:چین شی ھوانگ]] [[پۆل:چانسلەرە چینییەکان]] oxom68hmzaziduycma4m19ejspunakg 0 181860 1695036 1532215 2026-10-26T10:36:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695036 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژاوۆ چوی''' ناوی دوای مردن: ژاوۆ چێنگزی (بە چینی:趙成子; ،چێنگزی ژاوۆ) سەرۆکی ھۆزی [[ویلایەتی ژاوۆ|ژاوۆ]] بوو لە نێوان ٦٣٦ تا ٦٢٢ی پێش زایین، لە [[سەردەمی بەھار و پایز]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhao_Cui|سەردێڕ=ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ]] [[پۆل:خەڵکی چینی لە سەدەی حەوتەمی پێش زایین]] [[پۆل:جین (ویلایەتێکی چین)]] [[پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)]] 3srw8gzix7gr3d2owxzyfksf2j67ko7 0 181867 1695030 1532210 2026-10-26T10:35:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695030 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژاوۆ دون''' (بە چینی:趙盾 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ژاوۆ دون) ناوی دوای مردن: ژاوۆ سوانزی (بە چینی:趙宣子; سوانزیی ژاوۆ) خانەدان و وەزیری [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جین بوو]]، کوڕی ژاوۆ چوی بوو، پێشرەوی [[ویلایەتی ژاوۆ|ھۆزی ژاوۆی]] دەکرد لە ٦٢١ تا ٦٠١ی پێش زایین. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhao_Dun_(Spring_and_Autumn)|سەردێڕ=ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ]] [[پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)]] [[پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:ژۆنگجوانجیانگەکانی ویلایەتی جین]] cz2psuu9ij29aitvngkxa8p4oeeb1kc 0 181872 1695032 1532212 2026-10-26T10:36:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695032 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژاوۆ شوۆ''' ({{بە چینی|趙朔}}؛ خوێندنەوە: ژاوۆ شوۆ) ناوی دوای مردن ژاوۆ ژوانگزی (بە چینی:趙莊子؛ ژوانگزیی ژاوۆ) لۆردێکی [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جی]] بوو؛ و سەرۆکی [[ویلایەتی ژاوۆ|ھۆزی ژاوۆ]] بوو. == ژیان == ھەرچۆنێ بێت لە ٥٨٣ی پێش زایین [[دووک جینگی جین|دووک جینگ]] ھێرشی کردە سەر [[ویلایەتی ژاوۆ|ویلایەتی ژائۆ]] بەمەش ھەردوو برای ژاوۆ دون مردن، ھەرچۆنێک بێت [[ھان جوێ]] خەمبار بوو بە کەوتن و ھەڵوەشانەوەی [[ویلایەتی ژاوۆ|ژاوۆ]]، دواتر گفتوگۆی لەگەل دووک جینگ کرد کە سوانزی بە دڵسۆزانە خزمەتی [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جینی]] کردووە، ئەمەش بووە یارمەتی و ڕێگر لە [[ویلایەتی ژاوۆ|کەوتنی ژاوۆ]] و [[ژاوۆ وو|ژاوۆ وو]] بە یارمەتی [[ھان جوێ]] چووە سەر تەختی شاھانەی ژاوۆ. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی |سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاۆۆ]] [[پۆل:ژاۆۆ (ویلایەت)]] [[پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ]] [[پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)]] qh11bqndfqe0ucl42hd69hyynyqabsy 0 181881 1695035 1532214 2026-10-26T10:36:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695035 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژاوۆ وو''' (بە چینی:趙武 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ژاوۆ وو) ناوی دوای مردن: ژاوۆ وێنزی (بە چینی:趙文子; [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ژاوۆ وێنزی، وێنزیی ژاوۆ) تاقە کوڕی [[ژاوۆ شوۆ]] لۆردی [[ویلایەتی ژاوۆ|ھۆزی ژاوۆی]] سەربە [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جین]] لە [[سەردەمی بەھار و پایز|سەردەمی بەھار و پایزی]] مێژووی دێرینی چین == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhao_Wu|سەردێڕ=ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ]] [[پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)]] [[پۆل:ژۆنگجوانجیانگەکانی ویلایەتی جین]] obfitffdytg03h2wo3pwn7g7tjl0557 0 181889 1695034 1532213 2026-10-26T10:36:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695034 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژاوۆ وسوو''' (بە چینی:趙毋卹 ) ناوی دوای ردن: سیانگزی (襄子) سەرۆکی [[ویلایەتی ژاوۆ|ھۆزی ژاوۆی]] سەربە [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جین]] بوو لە [[سەردەمی بەھار و پایز]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Wangcheng_(Zhou_dynasty)|سەردێڕ=ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە|شەڕ|شمشێربازی }} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاوۆ]] [[پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)]] [[پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:مردووانی ٤٢٥ی پ.ز]] 93rkpmxh9lkrvf5hu1e4jwkuy36eui7 0 183859 1694962 1649045 2026-10-26T07:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694962 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەیحاناوا | ناوی_فەرمی = Reyhanava - ریحان‌آباد - Reyḩānābād | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.5817|frame-long=45.1169|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەکشلوچای|بەکشلوچای]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1301 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 6125 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەیحاناوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەکشلوچای]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەیحاناوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[باژاڕۆکا گوڵمەرز]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەداقە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئیلیاساباد]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەدەساقی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦١٢٥) کەس و (١٥٣٠) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزم‌آرا|سەرتیپ حاجعلی رزم‌آرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] jbfk9k9hcdc0p3cc5jrogni0pldjwu7 0 184266 1694517 1531687 2026-10-25T13:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1694517 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox war faction | name =ئیتا | native_name =Euskadi Ta Askatasuna | native_name_lang = | war =شەڕی باسک | image = | caption = | active =٢٠١٨–١٩٥٩ | ideology =ناسیونالیزمی باسک{{ھن}}سۆسیالیزمی شۆڕشگێڕانە{{ھن}}فیدراڵیزمی ئەورووپی | position = | leaders = | clans = | headquarters =وڵاتی باسکی مەزنتر | area =بە شێوەیەکی سەرەکی [[ئیسپانیا]]{{ھن}}[[فەڕەنسا]] (بە زۆری وەک بنکەی کارکەر و پەناگەی ئارام) | size = | partof = | predecessor = | successor = | allies = | split = | opponents ={{ئاڵا|ئیسپانیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|فەڕەنسا}} | battles =[[شەڕی باسک]] | website = }} '''ئیتا''' ڕێکخراوێکی چەکداری ھەرێمی باسکی ئسپانی بوو، لە کۆتایی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو قوتابییەکان دروستیان کرد و ھەوڵیان داوە بۆ سەربەخۆیی [[ھەرێمی باسک]] لە دەوڵەتی [[ئیسپانیا]].{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}} ڕێکخراوی ئیتا لە ٢ی ئایاری ٢٠١٨ ڕایانگەیاند کە ڕێکخراوەکە ھەڵوەشێندراوە. == دامەزراندن == لە [[تەممووز|٣١ی تەممووزی]] ١٩٥٩ لە ناوچەی سنووریی نێوان ئیسپانیا و فەڕەنسا ھاتە دامەزراندن. -لەیەکەمین کۆنگرەی خۆیاندا لە (دیربییوک) ی فەرەنسا، خۆیان وەک (بزووتنەوەیەکی شۆڕشگێڕی باسک بۆ ئازادی نەتەوەیی) ناساند و ئاڕاستەی خەباتی نھێنی و چەکدارییان ھەڵبژارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ETA {{!}} Basque Separatism, Conflict, & Attacks|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/ETA|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amp.dw.com/en/eta-euskadi-ta-askatasuna/t-38241094|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=amp.dw.com|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210629152830/https://amp.dw.com/en/eta-euskadi-ta-askatasuna/t-38241094|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{commons category-inline|ETA}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|ئیسپانیا|شەڕ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|ETA}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون]] [[پۆل:مێژووی باسک]] [[پۆل:سیاسەتی ئیسپانیا]] [[پۆل:بزووتنەوە ڕزگاریخوازە ناسیۆنالیزمەکان]] o52baeg2kptc5e2bdtvrcsg9pjyf6jz 14 185513 1694764 895365 2026-10-25T21:17:22Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694764 wikitext text/x-wiki {{Portal|کۆریای باشوور}} [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور]] rvdhw36d4y3eey33r410buvyehmrndu 0 185744 1695025 1532207 2026-10-26T10:35:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695025 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{+R}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{infobox person|name=ژانگ یوچی|image=Zhang Yuqi (2008, cropped).JPG|alt=|caption=ژانگ لە ٢٠٠٨|birth_name=Zhang Shuang (张爽)|alias=Kitty Zhang (Sam)|birth_date={{Birth date and age|1986|8|8|df=y}}|birth_place=[[دێژۆو]], [[شاندۆنگ]], [[چین]]|occupation=[[خانمەکتەر]]|years_active=٢٠٠٧ بۆ ئێستا|agent=Zhang Yuqi Studio (Easy Entertainment)}} '''ژانگ یوچی''' (بە [[نووسەکانی چینیی سادەکراو|چینی]]:张雨绮, لەدایکبووی ٨ی ئابی ١٩٨٦) خانمەکتەرێکی چینییە، == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|2514879}} {{Nva|list={{Asian Film Award for Best Supporting Actress}}|title=خەڵاتەکان}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|تەلەڤیزیۆن|ژن|ژیاننامە|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Zhang Yuqi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی شاندۆنگ]] [[پۆل:خەڵکی دێژۆو]] [[پۆل:خانمەکتەرانی چین لە سەدەی ٢١م]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە چین]] [[پۆل:خانمەکتەرانی چین لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی فیلمی ئاسیا]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئۆپێرای چینی پەیوەندیدار بە شانۆی ئەکادیمی شانگھای]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] n2s7talj6a7r8m9lmwshtu5gjvycnl4 0 186713 1695023 1532204 2026-10-26T10:34:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695023 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{+R}} }} {{Infobox person|name='''ژانگ ژۆنگجینگ'''|birth_date=150 CE (approx.)|death_date=٢١٩ (٦٩–٦٨ تەمەن)|image=Chinese woodcut, Famous medical figures; Zhang Zhongjing Wellcome L0039319.jpg|occupation=[[پزیشک]]، دەرمانساز، داھێنەر، نووسەر|caption=ژانگ ژۆنگجینگ}}'''ژانگ ژۆنگجینگ''' ({{بە چینی|張仲景}}؛ ١٥٠ – ٢١٩) بە فەرمی ژانگ جی (張機), پزیشک، داھێنەر، نووسەر، دەرمانسازێکی چینی بوو لە سەردەمی [[ڕۆژھەڵاتی ھان]] دەژیا یەکێک بوو لە بەناوبانگترین پزیشکە چینییەکان لەسەردەمی دواکاتی [[ئیمپراتۆریەتی ھان]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|چین|پزیشکی|زانست|ژیاننامە|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Zhang Zhongjing}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:پزیشکەکانی چین لە سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:پزیشکەکانی ھێنان]] [[پۆل:دەرمانناسە دێرینەکان]] [[پۆل:ڕووەکناسەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠]] [[پۆل:مردووانی ٢١٩]] [[پۆل:نووسەرانی نانیانگ، ھێنان]] [[پۆل:نووسەرە زانستخوازەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:پزیشکەکانی چین لە سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پۆل:داھێنەرە چینییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پزیشکییە چینییەکان]] [[پۆل:دەرمانناسە چینییەکان]] qdx6fialyrd4j61gwyszljhecwvux4q 0 186846 1694672 1649080 2026-10-25T19:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694672 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەحیماباد | ناوی_فەرمی = رحیم‌آباد - Shamūlābād | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Rehîmabad | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=13|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7615|frame-long=45.0707|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی نازی|نازی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری نازیا ئەڤراز|نازیا ئەڤراز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1298 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 562 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]]، [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]])، [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحیماباد''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری نازیا ئەڤراز]]، [[ناوچەی نازی]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕەحیماباد''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کەریماباد]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[عەلی بەیلی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دوویران]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خانەگاسۆر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٥٦٢) کەس و (١٣٨) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[ئازەربایجانی|ئازەری]] و [[ئاشوورییەکان]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] و [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[شیعە]]) و [[مەسیحی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = سەرتیپ ڕیزمارا| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] hofvmklnm9d16nvglmikmqf059vbne7 0 187048 1694557 1693953 2026-10-25T16:29:26Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Day of Arafah}} 1694557 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pilgrims cover Arafat's roads, plains and mountain - Flickr - Al Jazeera English.jpg|وێنۆک|دیمەنی وەستان لەسەر [[کێوی عەرەفە]]]] '''ڕۆژی عەرەفە''' ({{بە عەرەبی|يوم عرفة}}) ڕۆژی نۆیەمی مانگی [[زولحەججە]]، کە یەکێکە لە ڕۆژە گەورە و بەڕێزەکان لەلای موسڵمانان. تێیدا حاجیان یەکێک لە [[پایەکانی حەج]] ئەنجام دەدەن کە وەستانە لەسەر [[کێوی عەرەفە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=فضل يوم عرفة واستجابة الدعاء فيه|ناونیشان=https://fiqh.islamonline.net/فضل-يوم-عرفة-واستجابة-الدعاء-فيه/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=فقه المسلم|زمان=ar}}</ref> لە بەیانیی ڕۆژی عەرەفە بەڕێدەکەون بۆ کێوی عەرەفە و تاوەکوو ئێوارە دەمێننەوە. لەو ڕۆژەدا دوعاکردن گیرایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دعاء يوم عرفة وأوقات الاستجابة.. ومتى ينتهي لمن لم يحج؟ (فيديو) {{!}} المصري اليوم|ناونیشان=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2381722|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.almasryalyoum.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210719064457/https://www.almasryalyoum.com/news/details/2381722|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و چاکەکردن لە ڕۆژەکانی تر پاداشتی زیاترە. بە[[ڕۆژوو]]بوون گوناھی ساڵی ڕابردوو و داھاتوو دەسڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما هو فضل صيام يوم عرفة|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_هو_فضل_صيام_يوم_عرفة|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ڕۆژژمێر}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Day of Arafah}} [[پۆل:حەج]] [[پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] c7uvpyiv7q1tyrvdcmlpda6d8q5qpja 1694600 1694557 2026-10-25T17:01:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:مەککە|مەککە]] 1694600 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pilgrims cover Arafat's roads, plains and mountain - Flickr - Al Jazeera English.jpg|وێنۆک|دیمەنی وەستان لەسەر [[کێوی عەرەفە]]]] '''ڕۆژی عەرەفە''' ({{بە عەرەبی|يوم عرفة}}) ڕۆژی نۆیەمی مانگی [[زولحەججە]]، کە یەکێکە لە ڕۆژە گەورە و بەڕێزەکان لەلای موسڵمانان. تێیدا حاجیان یەکێک لە [[پایەکانی حەج]] ئەنجام دەدەن کە وەستانە لەسەر [[کێوی عەرەفە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=فضل يوم عرفة واستجابة الدعاء فيه|ناونیشان=https://fiqh.islamonline.net/فضل-يوم-عرفة-واستجابة-الدعاء-فيه/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=فقه المسلم|زمان=ar}}</ref> لە بەیانیی ڕۆژی عەرەفە بەڕێدەکەون بۆ کێوی عەرەفە و تاوەکوو ئێوارە دەمێننەوە. لەو ڕۆژەدا دوعاکردن گیرایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دعاء يوم عرفة وأوقات الاستجابة.. ومتى ينتهي لمن لم يحج؟ (فيديو) {{!}} المصري اليوم|ناونیشان=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2381722|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.almasryalyoum.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210719064457/https://www.almasryalyoum.com/news/details/2381722|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و چاکەکردن لە ڕۆژەکانی تر پاداشتی زیاترە. بە[[ڕۆژوو]]بوون گوناھی ساڵی ڕابردوو و داھاتوو دەسڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما هو فضل صيام يوم عرفة|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_هو_فضل_صيام_يوم_عرفة|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ڕۆژژمێر|مەککە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Day of Arafah}} [[پۆل:حەج]] [[پۆل:ڕۆژژمێری کۆچی]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] cewr9bflag988kfyukw0bage3q3w98a 0 187506 1694490 1538542 2026-10-25T13:21:08Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1694490 wikitext text/x-wiki {{وەسف|یووتیووبەر و پێشکەشکارێکی پۆدکاستی ئەمریکی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = گەس جۆنسن | image = GusJohnsonJune2019.jpg | image_size = | caption = جۆنسن لە ''کۆڵد وەنز'' لە حوزەیرانی ٢٠١٩ | birth_name = گوزتاڤ ئێمیڵ جۆنسن | birth_date = {{birth date and age|١٩٩٥|٦|٢٠}} | birth_place = گرانتسبێرگ، [[ویسکۆنسن]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | education = زانکۆی ویسکۆنسن ستاوت | occupation = {{flatlist| * کۆمێدیان * فیلمساز * یووتیووبەر * پێشکەشکاری [[پۆدکاست]] * مۆسیقاژەن }} | years_active = ٢٠١٠–ئێستا | module = {{Infobox YouTube personality|embed=yes | subscribers = ٣٬٣٦ ملیۆن | views = ٨١٦ ملیۆن | genre = {{flatlist| * کۆمێدیا * ڕەخنەگری }} | channel_display_name = Gus Johnson | channel_direct_url = gustoonz |associated_acts = {{flatlist| * ئێدی بێرباک * سمۆش * کریتیکاڵ * سڤێن جۆنسن * نەیکی جەیکی * دروو گوودن * دانی گۆنزالێز * گراندەی * ویڵیام ئۆزمەن * مایکڵ ڕیڤز * جاکس فیلمز * ئابێلینا سەبرینا * فەیربەیرن فیلمز }} |silver_button = yes |silver_year = ٢٠١٧ |gold_button = yes |gold_year = ٢٠١٩ |stats_update = ٥ی تەممووزی ٢٠٢١ }} }} '''گوزتاڤ ئێمیڵ جۆنسن''' (٢٠ی حوزەیرانی ١٩٩٥)<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|ژمارە=١٤٠٦٦٧٢٧٤٩٠٥٨١٥٨٥٩٥|بەکارھێنەر=Gusbuckets|سەردێڕ=it is my birthday|نووسەر=Gus Danger Johnson}}</ref><ref name="Stingl"/> کۆمێدیان، فیلمساز، و مۆسیقاژەنێکی ئەمریکییە کە بە سکێچە کۆمێدییەکانی ناسراوە لە [[یووتیووب]]. == ژیانی سەرەتایی == گەس جۆنسن کوڕی دێبرا جۆنسن، ڕاھێنەرێکی ڤۆلیبۆڵ و مامۆستایەکی ئینگلیزی پێشوو،<ref name="Richie"/> و پیت جۆنسنە. جۆنسن لە گرانتسبێرگ، ویسکۆنسن گەورەبووە، لەگەڵ خوشک و براکانی: سڤێن، تۆر، و ھان، کە زۆرینەی کات ڤیدیۆیان لەگەڵدا دەکات. خێزانەکەی بە نەژاد نەرویجی و سوێدین.<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|دوایین١=Klein |یەکەم١=Ethan |سەردێڕ=Gus Johnson – H3 Podcast #112 |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=T72kZUx18Yo |وێبگە=YouTube |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|دەقە=٤}}</ref> لە قوتابخانەی ناوەندیدا، جۆنسن «چەند سکێچێکی گەمژانە کە منداڵ بە پێکەنیناوی دادەنێن»ی تۆمارکرد.<ref name="Richie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Richie, Jonathan|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=http://www.burnettcountysentinel.com/news/local-youtube-creator-honed-skill-in-town-and-in-college/article_00eb20c8-699b-11e8-b20f-179a97c81965.html|سەردێڕ=Local YouTube creator honed skill in town and in college|ئیش=Burnett County Sentinel|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|archive-date=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020102330/http://www.burnettcountysentinel.com/news/local-youtube-creator-honed-skill-in-town-and-in-college/article_00eb20c8-699b-11e8-b20f-179a97c81965.html|url-status=dead}}</ref> لە ٢٠١٣دا، ھەڵبژێردرا بۆ بوون بە پارێزگاری باجەر بۆیس ستەیت<ref name="bbs">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.badgerboysstate.com/governors/|سەردێڕ=Badger Boys State Governors|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723115713/http://www.badgerboysstate.com/governors/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ٢٠١٤دا، خوێندنی دواناوەندی لە قوتابخانەی دواناوەندی گرانتسبێرگ تەواوکرد. لە زانکۆی ویسکۆنسن ستاوت خوێندنی تەواوکرد و بڕوانامەیەکی لە نەخشاندنی شادیھێنەری سینەمای دیجیتاڵدا بەدەستھێنا.<ref name="Seliger">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Powers|یەکەم=Pam|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.uwstout.edu/about-us/news-center/graduates-social-media-comedy-sketches-viewed-billion-times|سەردێڕ=Graduate's social media comedy sketches viewed a billion times |بڵاوکەرەوە=[[University of Wisconsin-Stout]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> دواتر ماڵی گواستەوە بۆ [[لۆس ئانجلەس]] لەگەڵ یووتیووبەری ھاوڕێی ئێدی بێرباک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Wentland |یەکەم١=Emilee |سەردێڕ=All Gussied up for Viral Laughs |ناونیشان=https://volumeone.org/articles/2018/06/04/207750-all-gussied-up-for-viral-laughs |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=VolumeOne |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == پیشە == جۆنسن کەناڵی یووتیووبەکەی لە ٢٠١٠دا دەستپێکرد بە ڤیدیۆی، «گۆرانییەکەی ئیەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=OEeRY510Yq4|سەردێڕ=Ian's Song (original – by Gus)|دوایین=Johnson|یەکەم=Gus|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دواتر دەستیکرد بە دروستکردنی ڤیدیۆی میم کە خۆی و ھاوڕێکانی تێیدا بەژداربوون، کە بەرەبەرە بەناوبانگتر دەبوون. یەکەم ڤیدیۆی کە بەناوبانگبوو ڤیدیۆی «چۆنییەتی بەدەستھێنانی خواردنی خۆڕایی لە سەبوەی» بوو، کە ٢٬٨ ملیۆن بینەری ھەیە لە ڕێکەوتی تەممووزی ٢٠٢١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=XURrUd9SD08|سەردێڕ=How To Get Free Food From Subway – Gus Johnson|دوایین=Johnson|یەکەم=Gus|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> جۆنسن مۆسیقا و گۆرانیشی لە یووتیووب بڵاوکردووەتەوە لە سەرەتای پیشەکەیەوە. ئەلبومی ''میلە بروسکەکان و بنمیچە تکەکردووەکان''ی بڵاوکردەوە لەگەڵ جۆو دوماسی ھاوڕێی لە ٢٠١٥، و ئەلبومی ''کورسییە شامپەینییەکان''ی بڵاوکردەوە لە ٢٠١٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://genius.com/albums/Gus-johnson/Champagne-seats|سەردێڕ=Champagne Seats Gus Johnson|وێبگە=Genius.com}}</ref> لە ٢٠١٧دا، جۆنسن [[پۆدکاست]]ێکی لەگەڵ ئێدی بێرباکی ھاوڕێی دروستکرد بەناوی ''باشە قسە دەکەم''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk|سەردێڕ=Childhood Stories We Tried to Suppress / Okay, I'll Talk Ep. 7 – Ok, I'll Talk|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723142914/https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دووانەکە گواستیانەوە بۆ باکووری ناوەڕاستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە لۆس ئانجلەس<ref name="Stingl">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Stingl|یەکەم=Jim|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.jsonline.com/story/news/columnists/jim-stingl/2018/05/25/small-town-dude-makes-living-posting-funny-videos-millions-view/636943002/|سەردێڕ=Small town dude makes a living posting funny videos for millions to view worldwide |ئیش=Milwaukee Journal Sentinel|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> و پەخشێکی نوێیان دروستکرد، ''پۆدکاستەکەی گەس و ئێدی''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gus & Eddy – YouTube|ناونیشان=https://www.youtube.com/channel/UC9q4FW3t7AasK7o49C-Mq6w|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=[[YouTube]]}}</ref> ئەم پۆدکاستە ھاوشێوەی ''باشە قسە دەکەم''ە، و جارجار میوانیش بانگێشت دەکەن. لە کۆتایییەکانی ٢٠١٧دا، جۆنسن دەستیکرد بە کۆمێدیای دوورودرێژ، بە بەکارھێنانی کیکستارتەر بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ زنجیرەیەکی کۆمێدی لەناو یاریگایەکی گۆڵفی ڕوخاو بەناوی «پار ٩».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Gutelle |یەکەم١=Sam |سەردێڕ=YouTube Comedian Gus Johnson's 'Par 9' Web Series Arrives For Fast-Growing Audience |ناونیشان=https://www.tubefilter.com/2017/09/22/gus-johnson-par-9/ |وێبگە=Tubefilter |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، جۆنسن پاڵێورا بۆ ١١یەمین خەڵاتەکانی شۆرتی بۆ باشترین کۆمێدیانی یووتیووب.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shortyawards.com/11th/gusbuckets|سەردێڕ=Gus Johnson – The Shorty Awards|وێبگە=shortyawards.com|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٩دا، کەناڵەکەی جۆنسن گەیشت بە ١ ملیۆن سەبسکرایبەر لە یووتیووب لەکاتی دەرکەوتنی لە ''پۆدکاستی ئەیچ ٣''. بەھۆیەوە ڤیدیۆکی بڵاوکردەوە بەناوی «سپاس بۆ ١ ملیۆن»، کە تێیدا سپاسی ھەموو کەسەکان دەکات کە یارمەتی داون. لە ٢٠١٩دا، ڕێکەوتنامەیەکی لەگەڵ ڤیاکۆم واژووکرد بۆ ئەوەی بەرھەم دروستبکات بۆ کۆمێدی سێنتراڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Bouma |یەکەم١=Luke |سەردێڕ=Viacom Is Creating New Original Shows for YouTube, Hulu, and Facebook |ناونیشان=https://www.cordcuttersnews.com/viacom-is-creating-new-original-shows-for-youtube-hulu-and-facebook/ |وێبگە=Cord Cutters News |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> بەھۆیەوە کەناڵەکەی زیاتر گەشەی کرد و ڤیدیۆی «سپاس بۆ ٢ ملیۆن»ی بڵاوکردەوە لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠. دواتر ڤیدیۆی «سپاس بۆ ٣ ملیۆن! (پرسیار و وەڵامەکان)»ی بڵاوکردەوە لە ١ی ئازاری ٢٠٢١. == دیسکۆگرافی == === ئەلبومە ستۆدیۆیییەکان === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:17em;"| ناو ! scope="col" style="width:18em;"| وردەکارییەکان |- ! scope="row"| ''کورسییە شامپەینییەکان'' | * ڕێکەوتی بڵاوبوونەوە: ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ * نیشان: خۆی بڵاوی کردووەتەوە * جۆرەکان: دابەزاندی دیجیتاڵ |- ! scope="row"| ''میلە بروسکەکان و بنمیچە تکەکردووەکان''{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ جۆو دوماس)}} | * ڕێکەوتی بڵاوبونەوە: ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ * نیشان: خۆی بڵاوی کردووەتەوە * جۆرەکان: دابەزاندنی دیجیتاڵ |} === تاکەکان === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:14em;"| ناو ! scope="col" style="width:1em;"| ساڵ ! scope="col"| ئەلبوم |- ! scope="row"| «گۆرانییەکەی ئیەن» | ٢٠١٠ | rowspan="22" {{N/A}} |- ! scope="row"| «من وازم ھێناوە» | ٢٠١٣ |- ! scope="row"| «پەنیرەکە فابریزاوی بکە» | ٢٠١٦ |- ! scope="row"| «بۆستە لە ژەنینی پیانۆ گشتییەکە» | rowspan="6" | ٢٠١٧ |- ! scope="row"| «ئەو [[ماریوانا]] خراپە مەخۆ» |- ! scope="row"| «کاتێک ڕادیۆکە کار ناکات»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ تایلەر نۆ)}} |- ! scope="row"| «جگەرە دەخۆم»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ سڤێن جۆنسن)}} |- ! scope="row"| «من چاکەت لەبەر ناکەم» |- ! scope="row"| «کەس خوێ ناکرێت» |- ! scope="row"| «من پشیکەیەکی ماڵی گەمژەم و ئەمەوێت ڕوەکەکانت بخۆم» | rowspan="7" | ٢٠١٨ |- ! scope="row"| «میزکردن بە کورسییەکەدا»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ ئابێلینا سەبرینا)}} |- ! scope="row" | «من پیاوێکی پێگەیشتووم بە بەشداربوونێکی تەلەفۆنییەوە» |- ! scope="row"| «کاتێک شیر لەماڵەکەدا نەماوە» |- ! scope="row"| «تۆ کوڕێکی زۆر باشیت» |- ! scope="row"| «ھاوڕێکانی دواناوەندیت کە باوەڕیان بە ڕێکخستەی قووچەکی ئەکرد»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ ئابێلینا سەبرینا)}} |- ! scope="row"| «سپاس بۆ تۆ ستیفن ھیڵنبێرگ» |- ! scope="row"| «گۆرانی یوکەلێلێی کچە پێست سپییەکە» | rowspan="6" | ٢٠١٩ |- ! scope="row"| «سێکس زۆر خراپە بۆت»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ سڤێن جۆنسن)}} |- ! scope="row"| «ئەم ڤیدیۆیە بۆ لابردنی باجەکانمە» |- ! scope="row"| «کۆتا شۆرتەکانی دواناوەندیم لەناوچوون» |- ! scope="row"| «ھاوڕێکانت کە دوای دواناوەندی ھاوسەرگیری دەکەن»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ ئابێلینا سەبرینا)}} |- ! scope="row"| «لەزگەی کاغەز» |- ! scope="row"| «دەمەوێت لە خانوویەکی سکاڕیمدا بژیم» | ٢٠٢١ | {{N/A|تاکە گۆرانییەکی بێ ئەلبوم}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{youtube|u=gustoonz}} * {{IMDb name|9192776}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Gus Johnson (comedian)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان]] [[پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان]] dxxla31xpfm9wby8mi0hiz657ps05ut 0 188949 1695031 1532211 2026-10-26T10:36:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695031 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Landscape_of_quick_water_from_high_mountain_by_Zhao_Zuo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Landscape_of_quick_water_from_high_mountain_by_Zhao_Zuo.jpg|وێنۆک|606x606پیکسڵ|وێنەی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ALandscape_of_quick_water_from_high_mountain_by_Zhao_Zuo.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C606x606%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} سروشت، ١٦١١]] ژاوۆ زوۆ ( سادەکراو:赵左;، دێرین:趙左;) وێنەکێشێکی ناسراو بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|ھونەرەکان}}{{China-painter-stub}} {{پۆلی کۆمنز|Zhao Zuo}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی شەنگھای]] czneqsqnhvhp9t2edbnntmhqt6kqxen 0 188952 1695021 1532202 2026-10-26T10:34:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695021 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Zhang_Lu-Laozi_Riding_an_Ox.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zhang_Lu-Laozi_Riding_an_Ox.jpg|وێنۆک|365x365پیکسڵ{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AZhang_Lu-Laozi_Riding_an_Ox.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C365x365%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5 |date=ئابی ٢٠٢١ }}]] '''ژانگ لو''' (بە چینی سادەکراو:张路، چینی دێرین:張路، لەدایکبووی ١٤٦٤ بۆ ١٥٣٨) [[وێنەکێشی سروشت]] بوو لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی مینگ]] {{commons category|Zhang Lu (1464-1538)|Zhang Lu}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|ھونەرەکان}}{{China-painter-stub}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٤]] [[پۆل:مردووانی ١٥٣٨]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:خەڵکی کایفێنگ]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ھێنان]] sguf3euy2qqqb76h2bficnd91bhld83 0 188954 1694970 1532063 2026-10-26T07:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1694970 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Zha_Shibiao_painting_-_Nantoyōsō_Collection.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zha_Shibiao_painting_-_Nantoy%C5%8Ds%C5%8D_Collection.jpg|وێنۆک|ژاپۆن{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AZha_Shibiao_painting_-_Nantoy%C5%8Ds%C5%8D_Collection.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%DA%98%D8%A7%D9%BE%DB%86%D9%86 |date=ئابی ٢٠٢١ }}]] '''ژا شیبیاوۆ''' (بە چینی:查士标;، لەدایکبووی ١٦١٥ بۆ ١٦٩٨) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس بوو لە  سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ، وە پەیوەندیدار بوو بە قوتابخانەی ئانھوی وە لە ئانھوی لە چین دادەنیشت. وە دەستی کرد بە  تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاری شارستانی لەژێر مینگ و وە بڕوانامەی سویچای وەرگرت لە تەمەنی بیستەکانی، وە بۆ  خۆشنووسی بە دۆنگ چیچانگ و می فو کاریگەر بوو، وە بۆ وێنەکێشی سروشت بە ھۆنگ رێن و نی زان کاریگەر بوو == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ھونەرەکان|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Zha Shibiao}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦١٥]] [[پۆل:مردووانی ١٦٩٨]] [[پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ]] [[پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی]] [[پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ]] q3unrvjal5lbcarjizn75sa2coe9w5k 0 188986 1695033 904943 2026-10-26T10:36:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695033 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|date=ئاب ٢٠٢١}} {{Infobox royalty|name=ژاوۆ مێنگفو|image=File:趙孟頫.jpg|image_size=200px|caption=وێنەی ژاوۆ مێنگفو|birth_date=١٢٥٤|death_date=١٣٢٢|father=ژاوۆ یوین|spouse=[[گوان داوۆشێنگ]]|house=[[خێزانی ژاوۆ]]|occupation=خۆشنووس, وێنەکێش, زانا}} '''ژاوۆ مێنگفو''' (بە چینی:趙孟頫) خۆشنووس، وێنەکێش، زانا بوو لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی یوان]]<ref>http://www.sino-platonic.org/complete/spp110_wuzong_emperor.pdf p. 15.</ref> {{Commons category|Zhao Mengfu}} == وێنەکان == <gallery mode="packed" heights="160"> پەڕگە:Zhao Mengfu. Self Portrait. 1299, Album leaf. Palace Museum Beijing.jpg|١٢٩٩ پەڕگە:Zhao Mengfu 1254 1322 A l'unisson (Tiaoliang tu) Peinture, encre sur papier feuille d'album 22,7x49cm.jpg|''پیاوێک و ئەسپەکەی'' پەڕگە:元 趙孟頫 趙雍 趙麟 吳興趙氏三世人馬圖 卷-Grooms and Horses MET DP213981 CRD.jpg|''ئەسپ و زاوا'' پەڕگە:Zhao Meng Fu Elegant Rocks and Sparse Trees.jpg پەڕگە:Zhao Mengfu, Sheep and Goat.jpg|''بزن و مەڕ'' پەڕگە:OldTreeAndHorses.jpg|''دارێکی کۆن و ئەسپ'' پەڕگە:10 ZhaoMengfu- Hoopoe on Bamboo. Shanghai mus..jpg|''باڵندەی ھۆپۆی لەسەر داری بامبۆ'' پەڕگە:3c Zhao Mengfu Twin Pines, Level Distance, ca. 1310 (26.8 x 107.5 cm);The Metropolitan Museum of Art, New York.jpg </gallery>{{Wide image|2a Zhao Mengfu Autumn Colors on the Qiao and Hua Mountains (central part)Handscroll, ink and colors on paper, 28.4 x 93.2 cm National Palace Museum, Taipei.jpg|1000px|"ڕەنگەکانی پایز لەسەر چیاکانی چیاوۆ و ھوا"|dir=rtl}}{{Wide image|Zhao Mengfu. Bathing Horses. 28.1 x 155.5 cm Palace Museum, Beijing..jpg|1200px|''شۆردنی ئەسپەکان''|dir=rtl}}{{wide image|6 Zhao Mengfu Water Village, dated 1302 (24.9 x 120.5 cm); Palace Museum.jpg|800px|١٣٠٢، گوندی ئاو}} == کاری خۆشنووسی == {{Wide image|趙孟頫洛神賦.jpg|1800px|'''' (洛神赋)|dir=rtl}}{{Wide image|Zhaomenfu xinjingmoji.jpg|1800px|''[[دڵی سوترا]]'' (赵孟頫书心经墨迹)|dir=rtl}}{{Wide image|Zhao Mengfu, Former Ode on the Red Cliff and Portrait of Su Dongpo, National Palace Museum.jpg|1800px|'''' (前赤壁赋)|dir=rtl}} == لە مۆزەخانە == {{multiple image|direction=horizontal|width=220|footer=مۆزەخانەی ژاوۆ مێنگفو|image1=The Museum of Zhao Mengfu 3.jpg|caption1=|image2=The Museum of Zhao Mengfu 4.jpg|caption2=|image3=The Museum of Zhao Mengfu 6.jpg|caption3=}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٢٥٤]] [[پۆل:مردووانی ١٣٢٢]] [[پۆل:زانا چینییەکان]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ]] [[پۆل:خەڵکی ھوژۆو]] [[پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان]] agx9kli5glesz7tyidaf7vc8su3c080 0 189515 1695022 1532203 2026-10-26T10:34:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695022 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Celebration_in_Jade_Pool_by_Zhang_Wo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Celebration_in_Jade_Pool_by_Zhang_Wo.jpg|وێنۆک|431x431پیکسڵ{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ACelebration_in_Jade_Pool_by_Zhang_Wo.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C431x431%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5 |date=ئابی ٢٠٢١ }}]] '''ژانگ وۆ''' (بە [[چینی]]:張渥) <ref name="chinaweb">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zhang Wo Brief Biography|ناونیشان=http://www.china-on-site.com/pages/painter/1029.php|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303225425/http://www.china-on-site.com/pages/painter/1029.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[وێنەکێش]] بوو لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی یوان]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ھونەرەکان|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Zhang Wo}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەرمەندانی ھۆنگژۆو]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ]] l47pixmt9uv9zgbntj5sh7m3e157sr7 0 189539 1695038 1532217 2026-10-26T10:37:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695038 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ئاماژەی زیاتر|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژاوۆ یوان<ref>Ci hai bian ji wei yuan hui (辞海编辑委员会）. Ci hai （辞海）. Shanghai: Shanghai ci shu chu ban she （上海辞书出版社）, 1979. Page 1944.</ref>'''([[چینی سادەکراو|سادەکراو]]:赵原، دێرین:趙原)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zhao Yuan|ناونیشان=http://www.china-on-site.com/pages/painter/1031.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=china-on-site.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303171135/http://www.china-on-site.com/pages/painter/1031.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[وێنەکێش]] بوو لە کۆتا سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی یوان]] و سەرەتای [[ئیمپراتۆریەتی مینگ]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/99012 وێنەکانی سۆنگ و یوان] {{authority control}}{{China-painter-stub}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ھونەرەکان|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Zhao Yuan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:خەڵکی شاندۆنگ]] 3f1f8ryxkd71qermsf1zpj0cxor5mft 10 190484 1694971 1269259 2026-10-26T07:38:54Z Dropboxdropbox43 79226 زیادکردنى ڕۆمانە کوردییەکان و هەروەها ناوى ڕۆماننووس 1694971 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ڕۆمانە کوردییەکان | title = ڕۆمانە کوردییەکان | listclass = hlist | state = expanded | above = | image = | group1 = ڕۆمانەکان | list1 = * ''[[ئەسپەنجیر]]'' * ''[[ئەو ھاوارەی نەبیسترا]]'' * ''[[ئاخبرینوس]]'' * ''[[ئولیڤیا]]'' * ''[[ئێوارەی پەروانە]]'' * ''[[بڵیند و نەوی]]'' * ''[[بەردینە]]'' * ''[[بێبەزەیی]]'' * ''[[پیاوێک لە حەمامی جووەکان]]'' * ''[[پیاوێکی شەپقە ڕەشی پاڵتۆ ڕەشی پێڵاو شین]]'' * ''[[پێدەشتی کارمامزە کوژراوەکان]]'' * ''[[پێشمەرگە (ڕۆمان)|پێشمەرگە]]'' * ''[[تەمی سەر خەرەند]]'' * ''[[تۆقی عەزازیل]]'' * ''[[جەمشید خانی مامم کە ھەمیشە با لەگەڵ خۆیدا دەیبرد]]'' * ''[[حەسار و سەگەکانی باوکم]]'' * ''[[خانەقای میرزا]]'' * ''[[خەمی مەستوورە]]'' * ''[[خەونی جاڵجاڵۆکەکان]]'' * ''[[خۆری تار (کۆچی سوور)]]'' * ''[[دەریاس و لاشەکان]]'' * ''[[دەنگی نوختە]]'' * ''[[دوا شەوی دابەزینی عیسا]]'' * ''[[دواھەمین ھەناری دونیا]]'' * ''[[ڕووناک وەک ئەوین، تاریک وەک مردن]]'' * ''[[ڕێبەری کتێبسازە کوژراوەکان]]'' * ''[[ژانی گەل (ڕۆمان)|ژانی گەل]]'' * ''[[ژنێک بەسەر منارەوە]]'' * ''[[ژنێکی منگن]]'' * ''[[ژیان بەدەم زریانەوە]]'' * ''[[سانتیاگۆ دی کۆمپۆستێلا (ڕۆمان)|سانتیاگۆ دی کۆمپۆستێلا]]'' * ''[[شاربەدەر]]'' * ''[[شاری مۆسیقارە سپییەکان]]'' * ''[[شڤانی کورد]]'' * ''[[شەوگەڕەکان ٢٠١٥]]'' * ''[[غەزەلنووس و باغەکانی خەیاڵ]]'' * ''[[کەشتیی فریشتەکان]]'' * ''[[کۆشکی باڵندە غەمگینەکان]]'' * ''[[گابۆڕ]]'' * ''[[گرەوی بەختی ھەڵاڵە]]'' * ''[[گەشتا داعشێن فۆراتێ]]'' * ''[[گۆڕەشار]]'' * ''[[گێلاسی خوێن]]'' * ''[[منداڵباز (ڕۆمان)|منداڵباز]]'' * ''[[مەرگی تاقانەی دووەم]]'' * ''[[مولازم تەحسین و شتی تریش]]'' * ''[[میرزا (ڕۆمان)|میرزا]]'' * ''[[نیشتمانی سارا]]'' * ''[[ھاوارەبەرە (ڕۆمان)|ھاوارەبەرە]]'' * ''[[ھەنار و فریشتەی مردن]]'' * ''[[ھەورەکانی دانیال]]'' * ''[[ھوتێل ئەورووپا (ڕۆمان)|ھوتێل ئەورووپا]]'' | group2 = ڕۆماننووسە{{ھن}}کوردەکان | list2 = * [[ئاڵا ھۆشیار]] * [[ئەحلام مەنسوور]] * [[ئیبراھیم ئەحمەد]] * [[ئیبراھیم میکە عەلی]] * [[بریا کاکەسووری]] * [[بەختیار عەلی]] * [[تەیفوور بەتحایی]] * [[جان دۆست]] * [[جەبار جەمال غەریب]] * [[جەمال نەبەز]] * [[حسێن عارف]] * [[حەلیم یووسف]] * [[حوسێن شێربەگی]] * [[ڕەئووف حەسەن]] * [[سەید قادر ھیدایەتی]] * [[شێرزاد حەسەن]] * [[عەباس جەلیلیان]] * [[عەتا محەممەد]] * [[عەتا نەھایی]] * [[عەرەب شەمۆ]] * [[فەتاح ئەمیری]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەوزیە بەشارەت]] * [[کامران حامیدی]] * [[لەتیف ھەڵمەت]] * [[محەممەد ئوزون]] * [[مونزور چەم]] * [[مەھاباد قەرەداغی]] * [[میران ئەبراھام]] * [[میللەت محەممەد]] * [[نەبەز گۆران]] * [[ھیوا قادر]] * [[دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ]] | belowstyle = font-weight:bold; | belowclass = hlist | below = * {{icon|Category}} [[:پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان|پۆل]] * {{icon|Portal}} [[دەروازە:ڕۆمانەکان|دەروازەی ڕۆمان]] }}{{#if:{{{2|}}}{{{suffix|}}} }}<noinclude> {{بەڵگەنامە}} </noinclude> nxphcg50e83xz1uu7q9jevi2dl7i1z7 0 190894 1694426 1694147 2026-10-25T12:10:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694426 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦''' خولی ١٥ھەمینی یارییەکانی پارالمپیکی ھاوینەیە، تایبەت بە وەرزشوانە خاوەن پێداویستییە تایبەتییەکانی سەرجەم ولاتانی جیھان. لە ٧ی ئەیلوول بۆ ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لە شاری ڕیدۆدی ژانیرۆی بەڕازیل بەڕێوەچوو، ئەمە یەکەم جار بوو ئەمریکای لاتینی و کیشوەری ئەمریکای باشوور میوانداری لەم پاڵەوانییەتییە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rio to stage 2016 Olympic Games|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8282518.stm|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref>بۆ چوارەمین جار لەسەر یەک وەرزشوانانی [[چین]] بە کۆکردنەوەی ١٠٧ مەدالیای زێڕ پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، پلەی دووەم بۆ [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] و پلەی سێیەم بۆ وەرزشوانانی [[ئوکراینا|ئۆکراین]] بوو. ھەریەکە بۆ چوارەمین خولی ھاوینی ھاوین، چین ڕیزبەندی میدالیای بەدەست ھێنا و ١٠٧ مەدالیای زێڕی بردەوە و دوای ئەوە بەریتانیای گەورە و ئوکراینا، لەکاتێکدا جۆرجیا، کازاخستان، مالیزیا، [[ئۆزبەکستان]] و [[ڤیێتنام|ڤێتنام]] یەکەم میدالی زێڕی یەک لەدوای یەکیان بەدەستھێنا. لەم خولەدا بۆ یەکەم جار لە مێژووی یارییەکانی ئۆڵمپیاد و پارالمپیک وەرزشوانێک گیان لەدەست دەدات ئەویش وەرشوانی پایسکیلسواری ئێرانی بەھمەن گوڵبەرنژاد بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Investigation launched into crash that killed Iranian Paralympics cyclist|ناونیشان=http://www.theguardian.com/sport/2016/sep/18/iranian-paralympics-cyclist-bahman-golbarnezhad-dies-in-rio-crash|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Statement on Iranian cyclist Bahman Golbarnezhad|ناونیشان=https://www.paralympic.org/news/statement-iranian-cyclist-bahman-golbarnezhad|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=International Paralympic Committee|زمان=en}}</ref> == ھەڵبژاردنی ولاتی خانەخوێ == وەک بەشێک لە ڕێکەوتنی نێوان لێژنەی پارالمپیک و لێژنەی ئۆڵۆمپیاد لە ساڵی ٢٠٠١ بڕیاردرا ھەر وڵات میوانی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] بکات لە ھەمان کاتدا میوانداری پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦ دەکات. بەشێوەی فەرمی ڕۆژی ١٦ی ئایاری ٢٠٠٧ دەرگای میوانداریکردنی بۆ پاڵەوانییەتییەکە کرایەوە لەئەنجامدا بۆ پێشبڕکێیەکە شاری ڕیۆ لەڕێگای دەنگدانەوە بەسێ خولی جیاواز ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=London first 'global Paralympics'|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/disability-sport/18143145|newspaper=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref>{{چینی ناوەند}} {| class="wikitable" |- ! colspan="6" |ئەنجامی خۆپاڵاوتن بۆ خانەخوێکردنی پاڵەوانییەتییەکە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gamesbids.com/eng/past.html|سەردێڕ=Past Bid Results|بڵاوکەرەوە=GamesBids.com|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141016104242/http://www.gamesbids.com/eng/past.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- style="background:#efefef;" ! '''شار''' ! '''وڵات''' | style="background: silver" |'''خولی یەکەم''' | style="background: silver" |'''خولی دووەم''' | style="background: silver" |'''خولی سێیەم''' |- | style="text-align:right ;" |'''[[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]''' | style="text-align:right ;" |'''{{BRA}}''' | style="text-align:center;" | ٢٦ | style="text-align:center;" |'''٤٦''' | style="text-align:center;" |'''٦٦''' |- | style="text-align:right ;" | [[مەدرید]] | style="text-align:right ;" | {{ESP}} | style="text-align:center;" |'''٢٨''' | style="text-align:center;" |٢٩ | style="text-align:center;" |٣٢ |- | style="text-align:right ;" |[[تۆکیۆ]] | style="text-align:right ;" | {{JPN}} | style="text-align:center;" |٢٢ | style="text-align:center;" |٢٠ | style="text-align:center;" |— |- | style="text-align:right ;" | [[شیکاگۆ]] | style="text-align:right ;" | {{USA}} | style="text-align:center;" |١٨ | style="text-align:center;" |— | style="text-align:center;" |— |} {{کۆتایی}} == یارییەکان == == وڵاتە بەشداربووەکان == {| class="wikitable mw-collapsible" style="width:100%;" |- ! Participating ڕیزبەندی وڵاتە بەشداربووەکانی پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦ |- | {{div col|colwidth=17em}} * {{flag|AFG|2016 Summer|}} (1) * {{flag|ALG|2016 Summer|}} (60)<ref name="full_list">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Follow the race to qualify for the Rio 2016 Paralympic Games|ناونیشان=http://www.rio2016.com/en/news/follow-the-race-to-qualify-for-the-rio-2016-paralympic-games|بڵاوکەرەوە=Rio 2016 Official Website|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160321193203/http://www.rio2016.com/en/news/follow-the-race-to-qualify-for-the-rio-2016-paralympic-games|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|ANG|2016 Summer|}} (4)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Conhecida selecção para Jogos Paralímpicos Rio'2016|ناونیشان=http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/29/Conhecida-seleccao-para-Jogos-Paralimpicos-Rio-2016,4ca1858c-85e2-4ee5-bd92-019e79c8dea9.html|بڵاوکەرەوە=[[ANGOP]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200217162723/http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/29/Conhecida-seleccao-para-Jogos-Paralimpicos-Rio-2016,4ca1858c-85e2-4ee5-bd92-019e79c8dea9.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Conhecida PROGRAMA DE COMPETIÇÕES DE ANGOLA NOS JOGOS PARALÍMPICOS|ناونیشان=http://comiteparalimpicoangolano.co.ao/2016/09/08/programa-de-competicoes-de-angola-nos-jogos-paralimpicos/|بڵاوکەرەوە=Comité Paralímpico Angolano|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180312211705/http://comiteparalimpicoangolano.co.ao/2016/09/08/programa-de-competicoes-de-angola-nos-jogos-paralimpicos/#more-948|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|ARG|2016 Summer|}} (84) * {{flag|ARM|2016 Summer|}} (2) * {{flag|ARU|2016 Summer|}} (1) * {{flag|AUS|2016 Summer|}} (177)<ref name=Australia>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2016 Australian Paralympic Team receives nine extra spots|ناونیشان=https://www.paralympic.org.au/2016-australian-paralympic-team-receives-nine-extra-spots/|بڵاوکەرەوە=Australian Paralympic Committee News, 29 August 2016|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> * {{flag|AUT|2016 Summer|}} (27) * {{flag|AZE|2016 Summer|}} (25)<ref name="full_list"/> * {{flag|BRN|2016 Summer|}} (2) * {{flag|BLR|2016 Summer|}} (20)<ref name="full_list"/> * {{flag|BEL|2016 Summer|}} (29) * {{flag|BEN|2016 Summer|}} (1) * {{flag|BER|2016 Summer|}} (2) * {{flag|BIH|2016 Summer|}} (14)<ref name=volley>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Athletes from Bosnia and Herzegovina, Iran, China and USA are first to qualify for Rio 2016|ناونیشان=http://www.rio2016.com/en/news/news/athletes-from-bosnia-and-herzegovina-iran-china-and-usa-are-first-to-qualify-for-rio-2016|ئیش=Rio 2016 Official Website|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140912141935/http://www.rio2016.com/en/news/news/athletes-from-bosnia-and-herzegovina-iran-china-and-usa-are-first-to-qualify-for-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|BOT|2016 Summer|}} (1) * {{flag|BRA|2016 Summer|}} (285)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://globoesporte.globo.com/paralimpiadas/noticia/2016/07/paralimpiada-de-olho-no-top-5-brasil-convoca-delegacao-recorde.html|سەردێڕ= Paralimpíada: de olho no top 5, Brasil convoca delegação recorde|ئیش=globoesporte.com|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=pt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://globoesporte.globo.com/paralimpiadas/noticia/2016/08/brasil-ganha-mais-seis-vagas-na-rio-2016-e-cpb-anuncia-os-convocados.html|سەردێڕ= Brasil ganha mais seis vagas na Rio 2016, e CPB anuncia os convocados|ئیش=globoesporte.com|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦|زمان=pt}}</ref> * {{flag|BUL|2016 Summer|}} (7) * {{flag|BUR|2016 Summer|}} (1) * {{flag|BDI|2016 Summer|}} (1) * {{flag|CAM|2016 Summer|}} (1) * {{flag|CMR|2016 Summer|}} (1) * {{flag|CAN|2016 Summer|}} (153) * {{flag|CPV|2016 Summer|}} (2) * {{flag|CAF|2016 Summer|}} (1) * {{flag|CHI|2016 Summer|}} (15) * {{flag|CHN|2016 Summer|}} (308)<ref name="chinadaily-chnteam">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=China to send biggest ever team to Rio Paralympics|ناونیشان=http://www.chinadaily.com.cn/sports/2016rioolympics/2016-08/03/content_26334067.htm|وێبگە=China Daily|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٦}}</ref><ref name=shooting>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=RESULTS BOOK 2014 IPC Shooting World Championships Suhl, Germany (Olympic quotas page 49)|ناونیشان=http://www.paralympic.org/sites/default/files/document/140726212659719_ipc+wch+suhl+2014+-+complete+result+book.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160808080515/https://www.paralympic.org/sites/default/files/document/140726212659719_ipc+wch+suhl+2014+-+complete+result+book.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=volley/> * {{flagIPC|COL|2016 Summer|}} (39)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=#HeroesEnRio: El sueño continúa…|ناونیشان=http://www.mcldeportes.com/noticias-deportivas/item/3061-heroesenrio-el-sueno-continua|وێبگە=MCL Deportes|trans-title=Heroes in Rio. The dream continues ...|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160915044108/http://www.mcldeportes.com/noticias-deportivas/item/3061-heroesenrio-el-sueno-continua|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|COM|2016 Summer|}} (1) * {{flag|CGO|2016 Summer|}} (1) * {{flag|CRC|2016 Summer|}} (3) * {{flag|CRO|2016 Summer|}} (19) * {{flag|CUB|2016 Summer|}} (22) * {{flag|CYP|2016 Summer|}} (2) * {{flag|CZE|2016 Summer|}} (37) * {{flag|DEN|2016 Summer|}} (21)<ref name=shooting/> * {{flag|COD|2016 Summer|}} (2) * {{flag|DOM|2016 Summer|}} (2) * {{flag|ECU|2016 Summer|}} (5) * {{flag|EGY|2016 Summer|}} (45) * {{flag|ESA|2016 Summer|}} (1) * {{flag|EST|2016 Summer|}} (6) * {{flag|ETH|2016 Summer|}} (5) * {{flag|FRO|2016 Summer|}} (1)<ref name="Morkore">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://isb.fo/krista+morkore+vid+til+paralympisku+leikirnar+i+rio+2016.html|سەردێڕ=Krista Mørkøre við til Paralympisku leikirnar í Rio|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Ítróttasambandið fyri brekað|زمان=fo|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160624234500/http://isb.fo/krista+morkore+vid+til+paralympisku+leikirnar+i+rio+2016.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|FIJ|2016 Summer|}} (2) * {{flag|FIN|2016 Summer|}} (26)<ref name=shooting/><ref name=goalball>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Five goalball teams book their places at Rio 2016 Paralympic Games|ناونیشان=http://www.rio2016.com/en/news/news/five-goalball-teams-book-their-places-at-rio-2016-paralympic-games|ئیش=Rio 2016 Official Website|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150623210330/http://www.rio2016.com/en/news/news/five-goalball-teams-book-their-places-at-rio-2016-paralympic-games|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|FRA|2016 Summer|}} (123) * {{flag|GAB|2016 Summer|}} (1) * {{flag|GAM|2016 Summer|}} (1) * {{flag|GEO|2016 Summer|}} (5) * {{flag|GER|2016 Summer|}} (155)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Größeres Team reist zu den Paralympics|periodical=dbs-npc.de|بڵاوکەرەوە=DBS NPC|ناونیشان=http://www.dbs-npc.de/leistungssport-paralympics-rio2016-nachrichten/items/groesseres-team-reist-zu-den-paralympics.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٦|زمان=de}}</ref><ref name=dressage>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=First equestrian spots confirmed for Rio 2016|ناونیشان=http://www.paralympic.org/news/first-equestrian-spots-confirmed-rio-2016|بڵاوکەرەوە=International Paralympic Committee|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref name=shooting/> * {{flag|GHA|2016 Summer|}} (3) * {{flag|GBR|2016 Summer|}} (264)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Five goalball teams book their places at Rio 2016 Paralympic Games|ناونیشان=http://rio.paralympics.org.uk/news/article/paralympicsgb-ready-to-compete-at-rio-2016|بڵاوکەرەوە=Supercharge ParalympicsGB|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160908183306/http://rio.paralympics.org.uk/news/article/paralympicsgb-ready-to-compete-at-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|GRE|2016 Summer|}} (60) * {{flag|GUA|2016 Summer|}} (1) * {{flag|GUI|2016 Summer|}} (1) * {{flag|GBS|2016 Summer|}} (1) * {{flag|HAI|2016 Summer|}} (1) * {{flag|HON|2016 Summer|}} (2) * {{flag|HKG|2016 Summer|}} (24)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rio 2016 Paralympic Games Hong Kong Delegation|ناونیشان=https://www.hkparalympic.org/data/object/2/57/476/611/630_3_Rio2016PG_HongKongDelegation.pdf|بڵاوکەرەوە=Hong Kong Paralympic Committee & Sports Association for the Physically Disabled|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160918042542/https://www.hkparalympic.org/data/object/2/57/476/611/630_3_Rio2016PG_HongKongDelegation.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|HUN|2016 Summer|}} (43)<ref name=shooting/> * {{flag|ISL|2016 Summer|}} (5) * {{flag|IND|2016 Summer|}} (19) * {{flag|INA|2016 Summer|}} (9)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Indonesia loloskan sembilan atlet ke Paralimpiade brazil|ناونیشان=http://www.antaranews.com/berita/574618/indonesia-loloskan-sembilan-atlet-ke-paralimpiade-brazil|وێبگە=antaranews.com|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> * {{flag|IPA|2016 Summer|}} (2)<ref name="bbc-refugeeteam">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rio Paralympics: Two refugee Para-athletes named for Rio Paralympics|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/disability-sport/37194903|وێبگە=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> * {{flag|IRI|2016 Summer|}} (110) * {{flag|IRQ|2016 Summer|}} (14) * {{flag|IRL|2016 Summer|}} (44)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.irishtimes.com/sport/ireland-select-44-athletes-for-rio-paralympics-1.2711609 |سەردێڕ=Ireland select 44 athletes for Rio Paralympics |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|نووسەر=Irish Times |بەستەری نووسەر=Irish Times |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> * {{flag|ISR|2016 Summer|}} (33) * {{flag|ITA|2016 Summer|}} (101) * {{flag|CIV|2016 Summer|}} (5) * {{flag|JAM|2016 Summer|}} (3) * {{flag|JPN|2016 Summer|}} (132)<ref name=shooting/> * {{flag|JOR|2016 Summer|}} (10) * {{flag|KAZ|2016 Summer|}} (11) * {{flag|KEN|2016 Summer|}} (19) * {{flag|KUW|2016 Summer|}} (6) * {{flag|KGZ|2016 Summer|}} (3)<ref name=shooting/> * {{flag|LAO|2016 Summer|}} (1) * {{flag|LAT|2016 Summer|}} (11) * {{flag|LES|2016 Summer|}} (2) * {{flag|LBA|2016 Summer|}} (3) * {{flag|LTU|2016 Summer|}} (13) * {{flag|LUX|2016 Summer|}} (3) * {{flag|MAC|2016 Summer|}} (1)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Macau leva apenas um atleta aos Jogos Paralímpicos|ناونیشان=http://portugues.tdm.com.mo/radio_new.php?ra=nd&nid=12748|بڵاوکەرەوە=[[TDM (Macau)|Teledifusão de Macau]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|زمان=pt|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180312144236/http://portugues.tdm.com.mo/radio_new.php?ra=nd&nid=12748|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|MKD|2016 Summer|}} (2)<ref name=shooting/> * {{flag|MAD|2016 Summer|}} (1) * {{flag|MAW|2016 Summer|}} (1) * {{flag|MAS|2016 Summer|}} (19) * {{flag|MLI|2016 Summer|}} (2) * {{flag|MLT|2016 Summer|}} (1) * {{flag|MRI|2016 Summer|}} (2) * {{flag|MEX|2016 Summer|}} (71) * {{flag|MDA|2016 Summer|}} (3) * {{flag|MGL|2016 Summer|}} (8)<ref name=shooting/> * {{flag|MNE|2016 Summer|}} (2) * {{flag|MAR|2016 Summer|}} (26)<ref name="full_list"/> * {{flag|MOZ|2016 Summer|}} (1) * {{flag|MYA|2016 Summer|}} (2) * {{flag|NAM|2016 Summer|}} (10)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Record 10 athletes qualify for Rio 2016 Paralympic Games|ناونیشان=http://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=145920|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٦|ئیش=The Namibian|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> * {{flag|NEP|2016 Summer|}} (2) * {{flag|NED|2016 Summer|}} (120) * {{flag|NZL|2016 Summer|}} (31)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Holly Robinson selected as flag bearer as New Zealand Paralympic Team officially welcomed in Rio |ناونیشان= http://www.paralympics.org.nz/Events/Calendar-of-Events/Events/holly-robinson-selected-as-flag-bearer-as-new-zealand-paralympic-team-officially-welcomed-in-rio |بڵاوکەرەوە= Paralympics New Zealand |ڕێکەوت= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180926114516/http://www.paralympics.org.nz/Events/Calendar-of-Events/Events/holly-robinson-selected-as-flag-bearer-as-new-zealand-paralympic-team-officially-welcomed-in-rio |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|NCA|2016 Summer|}} (3) * {{flag|NIG|2016 Summer|}} (2) * {{flag|NGR|2016 Summer|}} (23) * {{flag|PRK|2016 Summer|}} (2) * {{flag|NOR|2016 Summer|}} (25)<ref name=shooting/> * {{flag|OMA|2016 Summer|}} (2) * {{flag|PAK|2016 Summer|}} (1) * {{flag|PLE|2016 Summer|}} (1) * {{flag|PAN|2016 Summer|}} (2) * {{flag|PNG|2016 Summer|}} (2) * {{flag|PER|2016 Summer|}} (6) * {{flag|PHI|2016 Summer|}} (5)<ref name="pna5">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=PH to send 5 athletes to Rio Paralympics|ناونیشان=http://www.mb.com.ph/ph-to-send-5-athletes-to-rio-paralympics/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|agency=Philippine News Agency|بڵاوکەرەوە=Manila Bulletin|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230529172031/https://mb.com.ph/ph-to-send-5-athletes-to-rio-paralympics/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|POL|2016 Summer|}} (90)<ref name=shooting/> * {{flag|POR|2016 Summer|}} (37)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Missão Portuguesa aos Jogos Paralímpicos Rio 2016 aumenta para 37 atletas|ناونیشان=https://www.comiteparalimpicoportugal.pt/Paginas/noticiadetalhe.aspx?IDNot=841&Source=/Paginas/noticias.aspx#.V9FzoJgrLIU|بڵاوکەرەوە=Comité Paralímpico de Portugal|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160917053009/https://www.comiteparalimpicoportugal.pt/Paginas/noticiadetalhe.aspx?IDNot=841&Source=%2FPaginas%2Fnoticias.aspx#.V9FzoJgrLIU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|PUR|2016 Summer|}} (4) * {{flag|QAT|2016 Summer|}} (3) * {{flag|ROU|2016 Summer|}} (12) * {{flag|RWA|2016 Summer|}} (13) * {{flag|SAM|2016 Summer|}} (2) * {{flag|STP|2016 Summer|}} (1) * {{flag|KSA|2016 Summer|}} (3) * {{flag|SEN|2016 Summer|}} (2) * {{flag|SRB|2016 Summer|}} (16)<ref name=shooting/> * {{flag|SEY|2016 Summer|}} (1) * {{flag|SLE|2016 Summer|}} (1) * {{flag|SIN|2016 Summer|}} (13) * {{flag|SVK|2016 Summer|}} (28)<ref name=shooting/> * {{flag|SLO|2016 Summer|}} (8)<ref name=shooting/> * {{flag|SOM|2016 Summer|}} (1) * {{flag|RSA|2016 Summer|}} (44) * {{flag|KOR|2016 Summer|}} (82)<ref name=shooting/> * {{flag|ESP|2016 Summer|}} (113) * {{flag|SRI|2016 Summer|}} (9) * {{flag|SUR|2016 Summer|}} (1) * {{flag|SWE|2016 Summer|}} (58)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.paralympics.se/Nyheter/NyheterfranParalympics/SverigestrupptillRiopresenterad/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160815191327/http://www.paralympics.se/Nyheter/NyheterfranParalympics/SverigestrupptillRiopresenterad/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|SUI|2016 Summer|}} (24) * {{flag|SYR|2016 Summer|}} (2) * {{flag|TPE|2016 Summer|}} (13) * {{flag|TJK|2016 Summer|}} (1) * {{flag|TAN|2016 Summer|}} (1) * {{flag|THA|2016 Summer|}} (45) * {{flag|TLS|2016 Summer|}} (2) * {{flag|TOG|2016 Summer|}} (1) * {{flag|TGA|2016 Summer|}} (2) * {{flag|TRI|2016 Summer|}} (3) * {{flag|TUN|2016 Summer|}} (31) * {{flag|TUR|2016 Summer|}} (81)<ref name=shooting/><ref name=goalball/> * {{flag|TKM|2016 Summer|}} (2) * {{flag|UGA|2016 Summer|}} (1) * {{flag|UKR|2016 Summer|}} (168)<ref name=7aside>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ukraine wins football 7-a-side European title – and qualifies for Rio 2016 Paralympic Games|ناونیشان=http://www.rio2016.org/en/news/news/ukraine-wins-football-7-a-side-european-title-and-qualifies-for-rio-2016-paralympic-games|بڵاوکەرەوە=Rio 2016 Official Website|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150603031731/http://www.rio2016.org/en/news/news/ukraine-wins-football-7-a-side-european-title-and-qualifies-for-rio-2016-paralympic-games|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=shooting/> * {{flag|UAE|2016 Summer|}} (18)<ref name=shooting/> * {{flag|USA|2016 Summer|}} (279)<ref name=shooting/><ref name=volley/><ref name=goalball/> * {{flag|URU|2016 Summer|}} (4) * {{flag|UZB|2016 Summer|}} (32)<ref name="full_list"/> * {{flag|VEN|2016 Summer|}} (23)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.avn.info.ve/contenido/venezuela-llevar%C3%A1-23-atletas-juegos-paral%C3%ADmpicos-r%C3%ADo-2016|سەردێڕ=Venezuela llevará 23 atletas a los Juegos Paralímpicos Río 2016|ئیش=avn.info.ve|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٦|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160831161416/http://www.avn.info.ve/contenido/venezuela-llevar%C3%A1-23-atletas-juegos-paral%C3%ADmpicos-r%C3%ADo-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flag|VIE|2016 Summer|}} (11) * {{flag|ISV|2016 Summer|}} (1) * {{flag|ZIM|2016 Summer|}} (6)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Pavitt|یەکەم١=Michael|سەردێڕ=Eight bipartite rowing berths awarded for Rio 2016 Paralympics|ناونیشان=http://www.insidethegames.biz/articles/1037883/eight-bipartite-rowing-berths-awarded-for-rio-2016-paralympics|وێبگە=insidethegames.biz|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> {{div col end}} |} <noinclude> === ژمارەی وەرزشوانانی بەشداربووی پارالمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦ === {| class="wikitable collapsible collapsed sortable" style="border:0;" |- ! [[List of IPC country codes|IPC]] ! وڵات ! وەرزشوان |- | CHN || {{flag|CHN|2016 Summer}} ||align=center| 308 |- | BRA || {{flag|BRA|2016 Summer}} ||align=center| 285 |- | USA || {{flag|USA|2016 Summer}} ||align=center| 279 |- | GBR || {{flag|GBR|2016 Summer}} ||align=center| 264 |- | AUS || {{flag|AUS|2016 Summer}} ||align=center| 177 |- | UKR || {{flag|UKR|2016 Summer}} ||align=center| 168 |- | GER || {{flag|GER|2016 Summer}} ||align=center| 155 |- | CAN || {{flag|CAN|2016 Summer}} ||align=center| 153 |- | JPN || {{flag|JPN|2016 Summer}} ||align=center| 132 |- | FRA || {{flag|FRA|2016 Summer}} ||align=center| 126 |- | NED || {{flag|NED|2016 Summer}} ||align=center| 120 |- | ESP || {{flag|ESP|2016 Summer}} ||align=center| 113 |- | IRI || {{flag|IRI|2016 Summer}} ||align=center| 110 |- | ITA || {{flag|ITA|2016 Summer}} ||align=center| 101 |- | POL || {{flag|POL|2016 Summer}} ||align=center| 90 |- | ARG || {{flag|ARG|2016 Summer}} ||align=center| 84 |- | KOR || {{flag|KOR|2016 Summer}} ||align=center| 82 |- | TUR || {{flag|TUR|2016 Summer}} ||align=center| 81 |- | MEX || {{flag|MEX|2016 Summer}} ||align=center| 71 |- | ALG || {{flag|ALG|2016 Summer}} ||align=center| 60 |- | SWE || {{flag|SWE|2016 Summer}} ||align=center| 58 |- | RSA || {{flag|RSA|2016 Summer}} ||align=center| 44 |- | EGY || {{flag|EGY|2016 Summer}} ||align=center| 45 |- | THA || {{flag|THA|2016 Summer}} ||align=center| 45 |- | IRL || {{flag|IRL|2016 Summer}} ||align=center| 44 |- | HUN || {{flag|HUN|2016 Summer}} ||align=center| 43 |- | COL || {{flag|COL|2016 Summer}} ||align=center| 39 |- | CZE || {{flag|CZE|2016 Summer}} ||align=center| 37 |- | POR || {{flag|POR|2016 Summer}} ||align=center| 37 |- | ISR || {{flag|ISR|2016 Summer}} ||align=center| 33 |- | UZB || {{flag|UZB|2016 Summer}} ||align=center| 32 |- | NZL || {{flag|NZL|2016 Summer}} ||align=center| 31 |- | TUN || {{flag|TUN|2016 Summer}} ||align=center| 31 |- | BEL || {{flag|BEL|2016 Summer}} ||align=center| 29 |- | SVK || {{flag|SVK|2016 Summer}} ||align=center| 28 |- | AUT || {{flag|AUT|2016 Summer}} ||align=center| 27 |- | FIN || {{flag|FIN|2016 Summer}} ||align=center| 26 |- | MAR || {{flag|MAR|2016 Summer}} ||align=center| 26 |- | AZE || {{flag|AZE|2016 Summer}} ||align=center| 25 |- | NOR || {{flag|NOR|2016 Summer}} ||align=center| 25 |- | HKG || {{flag| HKG|2016 Summer}} ||align=center| 24 |- | SUI || {{flag|SUI|2016 Summer}} ||align=center| 24 |- | VEN || {{flag|VEN|2016 Summer}} ||align=center| 23 |- | CUB || {{flag|CUB|2016 Summer}} ||align=center| 22 |- | DEN || {{flag|DEN|2016 Summer}} ||align=center| 21 |- | BLR || {{flag|BLR|2016 Summer}} ||align=center| 20 |- | CRO || {{flag|CRO|2016 Summer}} ||align=center| 19 |- | IND || {{flag|IND|2016 Summer}} ||align=center| 19 |- | KEN || {{flag|KEN|2016 Summer}} ||align=center| 19 |- | MAS || {{flag|MAS|2016 Summer}} ||align=center| 19 |- | UAE || {{flag|UAE|2016 Summer}} ||align=center| 18 |- | SRB || {{flag|SRB|2016 Summer}} ||align=center| 16 |- | CHI || {{flag|CHI|2016 Summer}} ||align=center| 15 |- | BIH || {{flag|BIH|2016 Summer}} ||align=center| 14 |- | IRQ || {{flag|IRQ|2016 Summer}} ||align=center| 14 |- | LTU || {{flag|LTU|2016 Summer}} ||align=center| 13 |- | RWA || {{flag|RWA|2016 Summer}} ||align=center| 13 |- | SIN || {{flag|SIN|2016 Summer}} ||align=center| 13 |- | TPE || {{flag|TPE|2016 Summer}} ||align=center| 13 |- | ROU || {{flag|ROU|2016 Summer}} ||align=center| 12 |- | KAZ || {{flag|KAZ|2016 Summer}} ||align=center| 11 |- | LAT || {{flag|LAT|2016 Summer}} ||align=center| 11 |- | VIE || {{flag|VIE|2016 Summer}} ||align=center| 11 |- | JOR || {{flag|JOR|2016 Summer}} ||align=center| 10 |- | NAM || {{flag|NAM|2016 Summer}} ||align=center| 10 |- | SRI || {{flag|SRI|2016 Summer}} ||align=center| 9 |- | INA || {{flag|INA|2016 Summer}} ||align=center| 9 |- | PUR || {{flag|PUR|2016 Summer}} ||align=center| 9 |- | MGL || {{flag|MGL|2016 Summer}} ||align=center| 8 |- | SLO || {{flag|SLO|2016 Summer}} ||align=center| 8 |- | BUL || {{flag|BUL|2016 Summer}} ||align=center| 7 |- | EST || {{flag|EST|2016 Summer}} ||align=center| 6 |- | KUW || {{flag|KUW|2016 Summer}} ||align=center| 6 |- | PER || {{flag|PER|2016 Summer}} ||align=center| 6 |- | ZIM || {{flag|ZIM|2016 Summer}} ||align=center| 6 |- | ECU || {{flag|ECU|2016 Summer}} ||align=center| 5 |- | ETH || {{flag|ETH|2016 Summer}} ||align=center| 5 |- | GEO || {{flag|GEO|2016 Summer}} ||align=center| 5 |- | ISL || {{flag|ISL|2016 Summer}} ||align=center| 5 |- | CIV || {{flag|CIV|2016 Summer}} ||align=center| 5 |- | PHI || {{flag|PHI|2016 Summer}} ||align=center| 5 |- | ANG || {{flag|ANG|2016 Summer}} ||align=center| 4 |- | URU || {{flag|URU|2016 Summer}} ||align=center| 4 |- | CRC || {{flag|CRC|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | GHA || {{flag|GHA|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | JAM || {{flag|JAM|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | KGZ || {{flag|KGZ|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | LBA || {{flag|LBA|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | LUX || {{flag|LUX|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | MDA || {{flag|MDA|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | QAT || {{flag|QAT|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | KSA || {{flag|KSA|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | TRI || {{flag|TRI|2016 Summer}} ||align=center| 3 |- | ARM || {{flag|ARM|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | BRN || {{flag|BRN|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | BER || {{flag|BER|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | CPV || {{flag|CPV|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | CYP || {{flag|CYP|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | COD || {{flag|COD|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | DOM || {{flag|DOM|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | FIJ || {{flag|FIJ|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | HON || {{flag|HON|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | IPA || {{flag|IPA|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | LES || {{flag|LES|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | MLI || {{flag|MLI|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | MRI || {{flag|MRI|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | MNE || {{flag|MNE|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | MYA || {{flag|MYA|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | NEP || {{flag|NEP|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | NCA || {{flag|NCA|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | NIG || {{flag|NIG|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | NGE || {{flag|MAD|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | PRK || {{flag|PRK|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | OMA || {{flag|OMA|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | PAN || {{flag|PAN|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | PNG || {{flag|PNG|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | SAM || {{flag|SAM|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | SEN || {{flag|SEN|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | SYR || {{flag|SYR|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | TLS || {{flag|TLS|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | TGA || {{flag|TGA|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | TKM || {{flag|TKM|2016 Summer}} ||align=center| 2 |- | MKD || {{flag|MKD|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | AFG || {{flag|AFG|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | ARU || {{flag|ARU|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | BEN || {{flag|BEN|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | BOT || {{flag|BOT|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | BUR || {{flag|BUR|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | BDI || {{flag|BDI|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | CAM || {{flag|CAM|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | CMR || {{flag|CMR|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | CAF || {{flag|CAF|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | COM || {{flag|COM|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | CGO || {{flag|CGO|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | ESA || {{flag|ESA|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | FRO || {{flag|FRO|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | GAB || {{flag|GAB|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | GAM || {{flag|GAM|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | GUA || {{flag|GUA|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | GUI || {{flag|GUI|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | GBS || {{flag|GBS|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | HAI || {{flag|HAI|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | LAO || {{flag|LAO|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | MAC || {{flag|MAC|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | MAD || {{flag|MAD|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | MAW || {{flag|MAW|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | MLT || {{flag|MLT|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | MOZ || {{flag|MOZ|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | PAK || {{flag|PAK|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | PLE || {{flag|PLE|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | STP || {{flag|STP|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | SEY || {{flag|SEY|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | SLE || {{flag|SLE|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | SOM || {{flag|SOM|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | SUR || {{flag|SUR|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | TJK || {{flag|TJK|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | TAN || {{flag|TAN|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | TOG || {{flag|TOG|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | UGA || {{flag|UGA|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- | ISV || {{flag|ISV|2016 Summer}} ||align=center| 1 |- class="sortbottom" |colspan=2; style="text-align:right; border:0px; background:#fff;"| '''Total''' ||style="text-align:center; border:0px; background:#fff;"| '''٤٬٣٤٢''' |- |} == خشتەی مەدالیاکان == {{Medals table | caption = 2016 Summer Paralympics medal table | host = BRA | show_limit = <includeonly>10</includeonly> | remaining_link = | flag_template = flag | event = 2016 Summer | team = NPC | gold_CHN = 107 | silver_CHN = 81 | bronze_CHN = ٥١ | gold_GBR = 64 | silver_GBR = 39 | bronze_GBR = ٤٤ | gold_UKR = 41 | silver_UKR = 37 | bronze_UKR = ٣٩ | gold_USA = 40 | silver_USA = 44 | bronze_USA = ٣١ | gold_AUS = 22 | silver_AUS = 30 | bronze_AUS = ٢٩ | gold_GER = 18 | silver_GER = 25 | bronze_GER = ١٤ | gold_NED = 17 | silver_NED = 19 | bronze_NED = ٢٦ | gold_BRA = 14 | silver_BRA = 29 | bronze_BRA = 29 | host_BRA = yes | gold_ITA = 10 | silver_ITA = 14 | bronze_ITA = ١٥ | gold_POL = 9 | silver_POL = 18 | bronze_POL = ١٢ | gold_ESP = 9 | silver_ESP = 14 | bronze_ESP = ٨ | gold_FRA = 9 | silver_FRA = 5 | bronze_FRA = ١٤ | gold_NZL = 9 | silver_NZL = 5 | bronze_NZL = ٧ | gold_CAN = 8 | silver_CAN = 10 | bronze_CAN = ١١ | gold_IRI = 8 | silver_IRI = 9 | bronze_IRI = ٧ | gold_UZB = 8 | silver_UZB = 6 | bronze_UZB = ١٧ | gold_NGR = 8 | silver_NGR = 2 | bronze_NGR = ٢ | gold_CUB = 8 | silver_CUB = 1 | bronze_CUB = ٦ | gold_BLR = 8 | silver_BLR = 0 | bronze_BLR = ٢ | gold_KOR = 7 | silver_KOR = 11 | bronze_KOR = ١٧ | gold_TUN = 7 | silver_TUN = 6 | bronze_TUN = ٦ | gold_RSA = 7 | silver_RSA = 6 | bronze_RSA = ٤ | gold_THA = 6 | silver_THA = 6 | bronze_THA = ٦ | gold_GRE = 5 | silver_GRE = 4 | bronze_GRE = ٤ | gold_BEL = 5 | silver_BEL = 3 | bronze_BEL = ٣ | gold_SVK = 5 | silver_SVK = 3 | bronze_SVK = ٣ | gold_ALG = 4 | silver_ALG = 5 | bronze_ALG = ٧ | gold_IRL = 4 | silver_IRL = 4 | bronze_IRL = ٣ | gold_MEX = 4 | silver_MEX = 2 | bronze_MEX = ٩ | gold_EGY = 3 | silver_EGY = 5 | bronze_EGY = ٤ | gold_SRB = 3 | silver_SRB = 2 | bronze_SRB = ٤ | gold_NOR = 3 | silver_NOR = 2 | bronze_NOR = ٣ | gold_MAR = 3 | silver_MAR = 2 | bronze_MAR = ٢ | gold_TUR = 3 | silver_TUR = 1 | bronze_TUR = ٥ | gold_KEN = 3 | silver_KEN = 1 | bronze_KEN = ٢ | gold_MAS = 3 | silver_MAS = 0 | bronze_MAS = ١ | gold_COL = 2 | silver_COL = 5 | bronze_COL = ١٠ | gold_UAE = 2 | silver_UAE = 4 | bronze_UAE = ١ | gold_IRQ = 2 | silver_IRQ = 3 | bronze_IRQ = ٠ | gold_HKG = 2 | silver_HKG = 2 | bronze_HKG = ٢ | gold_CRO = 2 | silver_CRO = 2 | bronze_CRO = ١ | gold_SUI = 2 | silver_SUI = 2 | bronze_SUI = ١ | gold_IND = 2 | silver_IND = 1 | bronze_IND = ١ | gold_LTU = 2 | silver_LTU = 1 | bronze_LTU = ٠ | gold_LAT = 2 | silver_LAT = 0 | bronze_LAT = ٢ | gold_SIN = 2 | silver_SIN = 0 | bronze_SIN = ١ | gold_HUN = 1 | silver_HUN = 8 | bronze_HUN = ٩ | gold_AZE = 1 | silver_AZE = 8 | bronze_AZE = ٢ | gold_SWE = 1 | silver_SWE = 4 | bronze_SWE = ٥ | gold_AUT = 1 | silver_AUT = 4 | bronze_AUT = ٤ | gold_CZE = 1 | silver_CZE = 2 | bronze_CZE = ٤ | gold_DEN = 1 | silver_DEN = 2 | bronze_DEN = ٤ | gold_NAM = 1 | silver_NAM = 2 | bronze_NAM = ٢ | gold_ARG = 1 | silver_ARG = 1 | bronze_ARG = ٣ | gold_VIE = 1 | silver_VIE = 1 | bronze_VIE = ٢ | gold_FIN = 1 | silver_FIN = 1 | bronze_FIN = ١ | gold_TTO = 1 | silver_TTO = 1 | bronze_TTO = ١ | gold_KAZ = 1 | silver_KAZ = 1 | bronze_KAZ = ٠ | gold_SLO = 1 | silver_SLO = 1 | bronze_SLO = ٠ | gold_BRN = 1 | silver_BRN = 0 | bronze_BRN = ٠ | gold_BUL = 1 | silver_BUL = 0 | bronze_BUL = ٠ | gold_GEO = 1 | silver_GEO = 0 | bronze_GEO = ٠ | gold_KUW = 1 | silver_KUW = 0 | bronze_KUW = ٠ | gold_JPN = 0 | silver_JPN = 10 | bronze_JPN = ١٤ | gold_VEN = 0 | silver_VEN = 3 | bronze_VEN = ٣ | gold_JOR = 0 | silver_JOR = 2 | bronze_JOR = ١ | gold_QAT = 0 | silver_QAT = 2 | bronze_QAT = ٠ | gold_TPE = 0 | silver_TPE = 1 | bronze_TPE = ١ | gold_BIH = 0 | silver_BIH = 1 | bronze_BIH = ٠ | gold_CIV = 0 | silver_CIV = 1 | bronze_CIV = ٠ | gold_ETH = 0 | silver_ETH = 1 | bronze_ETH = ٠ | gold_UGA = 0 | silver_UGA = 1 | bronze_UGA = ٠ | gold_POR = 0 | silver_POR = 0 | bronze_POR = ٤ | gold_ISR = 0 | silver_ISR = 0 | bronze_ISR = ٣ | gold_MGL = 0 | silver_MGL = 0 | bronze_MGL = ٢ | gold_CPV = 0 | silver_CPV = 0 | bronze_CPV = ١ | gold_INA = 0 | silver_INA = 0 | bronze_INA = ١ | gold_KSA = 0 | silver_KSA = 0 | bronze_KSA = ١ | gold_MOZ = 0 | silver_MOZ = 0 | bronze_MOZ = ١ | gold_PAK = 0 | silver_PAK = 0 | bronze_PAK = ١ | gold_PHI = 0 | silver_PHI = 0 | bronze_PHI = ١ | gold_ROU = 0 | silver_ROU = 0 | bronze_ROU = ١ | gold_SRI = 0 | silver_SRI = 0 | bronze_SRI = ١ }}</onlyinclude> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|بەڕازیل|ئۆڵۆمپیاد|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2016 Summer Paralympics}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} [[پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] gm9rf3tdt217ecmn82rr2lf7inah2ef 0 191844 1694649 1531810 2026-10-25T19:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ڕووسیا-کۆلکە) 1694649 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} {{Infobox currency|currency_name_in_local={{native name|ru|Российский рубль|italics=off}}{{NoteTag|{{lang-ab|амааҭ}} ''amaat''; {{lang-ba|һум}} ''hum''; {{lang-cv|тенкĕ}} ''tenke''; {{lang-kv|шайт}} ''shayt''; [[Lak language|Lak]]: къуруш ''k'urush''; [[Mari language|Mari]]: теҥге ''tenge''; {{lang-os|сом}} ''som''; {{lang-tt|сум}} ''sum''; {{lang-udm|манет}} ''manet''; {{lang-sah|солкуобай}} ''solkuobay''}}|symbol=₽, руб / р. (colloquially)|printer_website={{url|www.goznak.ru}}|printer=[[گۆزناک]]|issuing_authority_website={{url|www.cbr.ru}}|issuing_authority=[[بانکی ڕووسیا]]|rarely_used_banknotes=٥₽, ١٠₽|frequently_used_banknotes=٥٠₽, ١٠٠₽, ٢٠٠₽, ٥٠٠₽, ١٬٠٠٠₽, ٢٬٠٠٠₽, ٥٬٠٠٠₽|rarely_used_coins=١ коп. , ٥ коп. , ١٠ коп. , ٥٠ коп.|frequently_used_coins=١₽, ٢₽, ٥₽, ١٠₽|plural_slavic=Y|symbol_subunit_1=коп. / к.|subunit_name_1=[[kopek|kopeyka (копейка)]]{{NoteTag|{{lang-tt|тиен}} ''tiyen''; {{lang-ba|тин}} ''tin''; {{lang-cv|пус}} ''pus''; {{lang-os|капекк}} ''kapekk''; {{lang-udm|коны}} ''kony''; [[Mari language|Mari]]: ыр ''yr''; {{lang-sah|харчы}} ''harchy''}}|image_1=[[پەڕگە:Обычные российские банкноты 2020 г.jpg|140px]]|subunit_ratio_1={{frac|100}}|inflation_method=[[Consumer price index|CPI]]|inflation_source_date=[http://www.cbr.ru/eng/ بانکی ڕووسیا]|inflation_rate=٥٫٨٪ (ئازاری ٢٠٢١)|unofficial_users={{collapsible list|titlestyle = font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; |title = {{small|'''Partially recognized{{ھن}}republics'''}}|''{{Flag|Abkhazia}}''|''{{Flag|South Ossetia}}''}} {{collapsible list |titlestyle = font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; |title = {{small|'''Unrecognized republics'''}}|''{{Flag|Donetsk People's Republic}}''|''{{Flag|Luhansk People's Republic}}''|{{NoteTag|Donetsk and Luhansk are recognized by the partially recognized [[South Ossetia]], though lack recognition from member states of the United Nations, including Russia. (Reference: [[Donetsk People's Republic#Recognition]])}}}}|using_countries={{ئاڵا|ڕووسیا}}|iso_code=RUB|image_title_2=کۆین|image_2=[[پەڕگە:Rouble coins.png|120px]]|image_title_1=Common banknotes in circulation: 50₽, ١٠٠₽, ٥٠٠₽ and 1,000₽|mint=[[Moscow Mint]] and [[Saint Petersburg Mint]]}} '''ڕەبڵی ڕووسی''' یان '''ڕۆبڵ''' ({{بە ڕووسی|[[wikt:рубль|рубль]]}} ''rublʹ''؛ ھێما: ₽، руб؛ [[ئایزۆ ٤٢١٧|کۆد]]: RUB) بریتییە لە دراوی فەرمی [[ڕووسیا]]ی فیدراڵی، و ھەردوو ھەرێمی ناسێنراوی ئەبخازیا و [[ئۆسێتیای باشوور]] لەگەڵ دوو ھەرێمی نەناسێنراوی [[کۆماری گەلی دۆنێتسک|دۆنێستیک]] و [[کۆماری گەلی لوھانسک|لوھانسک]]. == ھێمای ڕەبڵ == {{واڵا}}[[پەڕگە:Antique RUR sign.jpg|وێنۆک|ھێمای "ڕەبڵ" بەکارھاتووە ھەتا سەدەی ١٧ ھەم، دروست کراوە لە ھەردوو پیتی ڕووسی "Р" و "У".]] [[پەڕگە:Ruble sign.svg|وێنۆک|137x137پیکسڵ|ھێمای دراوی ڕەبڵ لە ساڵی ٢٠١٣ەوە]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{refbegin}} * {{numis cite SCWC |date = 1991}} * {{numis cite SCWPM |date = 1994}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.goznak.ru/en/ Goznak official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210930034420/https://goznak.ru/en/ |date=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ }} {{In lang|en|ru}} * [http://banknoter.com/s/russia Russian Ruble (Catalog of banknotes)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722093132/http://banknoter.com/s/russia |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥ }} {{In lang|en|ru}} * [http://www.cbr.ru/eng/currency_base/daily/ Foreign Currency Market | Bank of Russia] {{In lang|en|ru}} * [http://www.tititudorancea.com/z/euro_to_rub_exchange_rates_russian_ruble.htm Russian Currency Exchange Rate History] * [https://web.archive.org/web/20100515011419/http://www.tx.am/world-currency-exchange-rates/russian-ruble-exchange-rates-rub/ Historical Russian Ruble eXchange Rates: RUB] * [http://russianmoney.info/ History of the Russian paper money] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200105213154/http://russianmoney.info/ |date= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ }} Archived 5 January 2020 at the Wayback Machine * [https://colnect.com/en/banknotes/list/country/4146 Images of historic and modern Russian bank notes] * Coins of Russia at CISCoins.net {{In lang|en|es|ru}} * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Russland-B-En.htm Historical and current banknotes of Russia] [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/UdSSR-B-En.htm including banknotes of the Soviet Union] {{In lang|en|de|fr}} {{Clear}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ئەورووپا|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Russian ruble}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری ڕووسیا]] [[پۆل:دراوەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:دراوەکانی ئاسیا]] sbgdobufggdo31acnchgkbw89d79toj 0 192248 1694589 1365594 2026-10-25T16:38:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1694589 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{داتابۆکس}} '''ڕێگاگلێن''' یان '''ڕۆلەر''' ({{بە ئینگلیزی|Road roller}}) ئۆتۆمبێلێکی ئەندازیاری جۆری پەستێنەرە کە بۆ تێکەڵکردنی خاک، گڵ، کۆنکریت، یان قیرتاو لە دروستکردنی ڕێگا و بنچینەکاندا بەکاردێت. ھەروەھا لە بناغەی خانوو یان لە کشتوکاڵدا بەکار دەھێنرێت. ڕێگاگلێن زۆر جار وەک ھەڵمۆلەکان ناودەبرێت، بەبێ لەبەرچاوگرتنی شێوازی پاڵنانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Lokoli - love local, shop local, buy lokoli|ناونیشان=https://lokoli.uk/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Lokoli|زمان=en-GB|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210920212710/https://lokoli.uk/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Deutsches Straßenmuseum, Germersheim. Horse-drawn road roller 01.jpg|وێنۆک|Horse-drawn road roller from 1800]] [[پەڕگە:Steam engine Lausanne 2.jpg|وێنۆک|[[Steam engine|Steam]]-powered roller]] [[پەڕگە:ZettelmeyerWalze.jpg|وێنۆک|[[Zettelmeyer]] diesel-powered road roller]] یەکەم ڕێگاگلێن لەمێژوودا بە ئەسپ ڕاکێشراوە بۆ پەستانەوەی ڕێگای کێڵگەکان. لەدوای شۆڕشی پیشەسازی لەماوەی چەرخێک تا ڕادەیەکی زۆر پێشکەوتووە بەڵام لەھەموو پێشکەوتنەکانی پشت بە کێشی دەبەستێت، ڕێگاگلێن لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەم لە ڕاکێشانی ئەسپەوە گۆڕدرا بۆ بزوێنەری ھەڵمی. گلێنە ھەڵمییەکان یەک لولەی پۆڵاینیان ھەبوو بە گشتی بەکارھێنران بۆ کەمکردنەوەی بۆشایی خاک لە بناغە و بندەکی خانووبەرەکان، ئەم گلێنانە ھەڵمیانە بزوێنەرێکی ھەڵمی تری ھەبوو کە لەرزانی بە لولەئاسنینەکە دەکرد تا کێش و کاریگەری زیاتر بێت. دواتر برەوی زیاتری کرد و ڕێگاگلێنی ھەڵمی دوو لولەیی دروستکرا. لە دەوروبەری ساڵی١٩١٠ بە دواوە بەناوبانگ بوون و بە شێوەیەکی سەرەکی بەکارھێنراون بۆ پەستانەوەی ڕووکەشی خاک و ڕێگاکان دواتر ڕێگاگلێنی وەھایان دروست کرد کە لولەکەی لە لاستیک و چوپ دروستکرابوو کە ئەم جۆرەیان بۆ گواستنەوە ئاسانتر بوو ئینجا بزوێنەری گاز ھاتە ئاراوە بە درێژایی ساڵانی ١٩٥٠ بەدواوە پێشکەوتنی زۆر گەورەیان بەدەست ھێنا لە ساڵی ١٩٧٠ ئەم ئامێرە گەیشتە لووتکەی پێشکەوتنی کە زۆر بەکێش و کاریگەر بوو و بەئاسانیش دەگوازرایەوە.<ref>https://ia802605.us.archive.org/0/items/memorialbiograph00maryuoft/memorialbiograph00maryuoft.pdf</ref> == پێشانگا == <gallery mode="packed"> Image:Road roller powered walk-behind 03.jpg|Powered, vibrating walk-behind Image:Road_roller_ride-on_articulating-swivel_small_01.jpg|Ride-on with articulating-swivel (small machine) Image:Road roller ride-on articulating-swivel large 02.jpg|Ride-on with articulating-swivel (large machine) File:Châtignac 16 Travaux LGV Compacteur 2013.jpg|Ride-on with articulating-swivel, Bomag BW 219 DH WR 2500 Image:Dynapac CC232.JPG|Vibrating Dynapac CC232 Image:Caterpillar CS-533E.jpg | A [[Caterpillar CS-533E]] vibratory roller. Image:Pneumatic road roller Hamm AG GRW 18 01.jpg|Pneumatic roller Image:Tractor-powered Roadroller.jpg|A road-roller powered by a tractor mounted on it </gallery> == سەرچاوەکان == {{بێپۆل|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Road rollers}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|تەکنۆلۆژیا|سویس|ئەندازیاری}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} m0g7bt1uvhe70q3of1ypqifv06w1pw7 0 193024 1694591 1406902 2026-10-25T16:38:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1694591 wikitext text/x-wiki {{Infobox road|country=JPN|significance=Most important road connecting Japan's two largest cities|terminus_b=[[Nihonbashi|Edobashi]] in [[Tokyo, Japan|Edo, Japan]]|direction_b=East|junction={{plainlist| *[[Tōkaidō (road)#Ōsaka Kaidō|Ōsaka Kaidō]] at [[Ōtsu-juku|Ōtsu-juku station, Japan]] *[[Nakasendō]] at [[Kusatsu-juku|Kusatsu-juku station, Japan]] }}|terminus_a=[[Sanjō Ōhashi]] in [[Kyoto, Japan]]|direction_a=West|related=[[Edo Five Routes|The Five Routes]]|established_by=[[Tokugawa shogunate]]|name=تۆکایدۆ|time_period=[[سەردەمی ئێدۆ|ئێدۆ]]|length_ref=<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Pepe|یەکەم١=Sensei Mike|سەردێڕ=The Tokaido Road|ناونیشان=http://www.sessakai.com/skmpepe50.htm|وێبگە=Sessa Kai Shorin-Ryu Karate Dojo Watertown MA|بڵاوکەرەوە=Sessa Kai Dojo|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140909144854/http://www.sessakai.com/skmpepe50.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|length_km=514|map_notes=The Five Routes, the Tōkaidō being the southernmost route|map=Gokaido Edo Five Routes Map.png|alternate_name={{nihongo||東海道||ڕێگای دەریای ڕۆژھەڵات}}|restrictions=[[passport|Permit]] required to travel beyond each check station}}'''ڕێگای تۆکایدۆ''' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]:東海道) بەمانای "ڕێگای دەریای ڕۆژھەڵات" دێت، یەکێک بوو لە گرنگترین پێنج ڕێگاکە لە سەردەمی ئێدۆ لە ژاپۆن، کە کیۆتۆ و ئێدۆی بەیەکەوە دەبەستەوە (لە ئەمرۆدا: تۆکیۆ) <ref name="Turnbull2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turnbull|یەکەم=Stephen|سەردێڕ=Battles of the Samurai|بڵاوکەرەوە=Arms and Armour Press|ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٠٨٥٣٦٨٨٢٦٥|پەڕە=٣١}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Tōkaidō (road)}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:بەشی شوێنەکان]] [[پۆل:سەردەمی ئێدۆ]] [[پۆل:ڕێگاکانی گواستنەوە لە ژاپۆن]] [[پۆل:وێستگەکانی تۆکایدۆ]] 1r2drk12f0sul30mxbryu767zyr1msu 0 193468 1694637 1629292 2026-10-25T19:33:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1694637 wikitext text/x-wiki '''ڕێی خەباتمان''' یان '''ڕێی خەبات''' سروودێکی شۆڕشگێڕانەی [[کوردی]]یە کە ئاوازەکەی ڕووسییە و لە ڕاستیدا وەشانی کوردیی سروودی [[کاتیۆشا (سروود)|کاتیۆشا]]یە و [[شاسوار جەلال سەعید|شەھید ئارام]] لە [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]یەوە وەریگێڕاوەتە سەر [[کوردیی ناوەندی]]؛ گەلێک ھونەرمەند وەکوو: ئازاد ھەورامی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارتیزانێک گیتار دەژەنێت – Knwe.org|ناونیشان=https://knwe.org/?p=50034|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=knwe.org|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211005214848/https://knwe.org/?p=50034}}</ref> [[شەھید ھەڵۆ]]، شۆڕش قەرەداخی و ھتد ئەم سروودەیان وتووە یان ژەنیوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia|سەردێڕ=دوا چرکەکانی ژیانی سەرکردە ئازاد هەورامی - لە یادی ٣٠ ساڵەی مەرگی کێوێکدا|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20180830172015155103|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211005222119/https://www.kurdipedia.org/?q=20180830172015155103}}</ref> و ئێستاکانێش لە زۆر یاد و کۆبوونەوەدا دەگوترێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە یەکەم ساڵیاندا شەھیدانی ژینگە لە مەریوان بەبیرھێنرانەوە – کوردی – RojNews.News|ناونیشان=https://rojnews.news/ژینگە/لە-یەکەم-ساڵیاندا-شەھیدانی-ژینگە-لە-مە/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=https://rojnews.news/%DA%98%DB%8C%D9%86%DA%AF%DB%95/%D9%84%DB%95-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%D8%B4%DB%95%DA%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%98%DB%8C%D9%86%DA%AF%DB%95-%D9%84%DB%95-%D9%85%DB%95/ |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> [[جوان حاجۆ]]یش سروودی ڕێی خەباتی بە [[کورمانجی]] خوێندووە و لە ئاڵبۆمی {{قت|دیاربەکردا}} بەناوی کازاجۆک بڵاوی کردووەتەوە. == دەقی سروود == === دەقی سروودەکە بە کوردیی ناوەندی === {{شیعر}} {{ب|ڕێی خەباتمان چەندە سەخت و دوور بێت|با چوار دەورمان کڵپەی ئاگر بێت}} {{ب|لەم ڕێ پیرۆزە ھەرگیز لانادەین|ئێمە بۆ مردنیش ئامادەین}} {{ب|بۆ دنیایەکی نوێ بۆ ھەژاران|بۆ دانانی کۆمەڵگای یەکسان}} {{ب|ڕەگی زۆرداری لە ڕیشە دەردێنین|تۆوی ئازادی گەلمان ئەچێنین}} {{ب|بە ڕابەری چینی کرێکاران|ئەڕۆین، ئەبڕین ڕێگای تێکۆشان}} {{ب|ئاڵای سووری شۆڕشمان ھەڵ ئەکەین|ھەر بە ڕۆژی سەرکەوتن ئەگەین}} {{کۆتاییی شیعر}} === دەقی سروودەکە بە بەدرخانی === {{شیعر}} {{ب|Rêy xebatman çende sext û dûr bêt|Ba çiwardewrman kilpey agir bêt}} {{ب|Lem rê pîroze hergîz lanadeyn|Ême bo mirdinîş amadeyn}} {{ب|Bo dinyayekî nwê bo hejaran|Bo dananî komelgay yeksan}} {{ب|Ray zordarî le rîşe derdênîn|towî azadî gelman eçinîn}} {{ب|Be raberî çînî kirêkaran|Erroyn ebirîn rêgay têkoşan}} {{ب|Alay sûrî şorişman hel ekeyn|Her be rojî serkewtin egeyn}} {{کۆتاییی شیعر}} === دەقی سروودەکە بە کورمانجی === {{شیعر}} {{ب|Hawirdor me pêt û agir be|Rêya xebatê çende sext û dûr be}} {{ب|Bo mirinê her tim amad in|Vê rêya pîroz tu car em bernadin}} {{ب|Bo danîna civaka yeksan|Bo dinyayeke nû, bo hejaran}} {{ب|Tovê azadiyê gel diçînin|Rayê zordarî ji binî dihilînin}} {{ب|Diherin ber rêya têkoşan|Bi rêberiya çîna karkeran}} {{ب|Her bi roja serkeftinê digihin|Ala sor ya şoreşê em bilindkin}} {{کۆتاییی شیعر}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:سروودە کوردییەکان]] doszayptzrr9q5izb8g551v92l6vq4o 0 194726 1694940 1411376 2026-10-26T07:33:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1694940 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Wheelaxle_quackenbos.gif|وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئامێرێکی ناسراو کە ڕەوڕەوە و تەوەرەی تێدا بەکاردێت.]] '''ڕەوڕەوە و تەوەرە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: [[:en:Wheel_and_axle|Wheel and Axle]]) بریتییە لە [[ئامێری سادە|ئامێرێکی سادە]] پێکھاتووە لە دوو تەنی شێوە بازنەیی [[چێوە]] جیاواز (ڕەوڕەوەکە لە تەوەرەکەی گەورەترە) وەکو دەسکی [[دەرگا]]، [[کلیل|کلیلی]] بەیەکەوە بەستن (کلیلی ئینگلیزی)، سوکانی [[ئۆتۆمۆبیل|ئۆتۆمبێل]]، ھەموویان ڕەوڕەوە و تەوەرە بەکاردەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=پەرتووکی زانست بۆ ھەمووان بۆ پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی.|بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پەروەدەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.|ساڵ=٢٠١٥|پەڕەکان=٣٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=wheel and axle {{!}} machine {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/technology/wheel-and-axle|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:ڕەوڕەوە_و_تەوەرە.jpg|وێنۆک|170x170پیکسڵ|'''شێرەی بۆڕی،''' بەجێھێنانێکی تری ڕەوڕەوە و تەوەرەیە.]] == ڕەوڕەوە و تەوەرە چۆن ئیش دەکەن == # کاتێک ھێزێکی بچووک بەکاردەھێنرێت لەسەر ڕەوڕەوەیەک بەدەوری تەوەرەیەکدا دەیخولێنێتەوە. # کاتێک ڕەوڕەوەکە خولێکی تەواو دەخولێتەوە، تەوەرەکەش خولێکی تەواو دەخولێتەوە. بەڵام لەبەرەوەی تیرەی تەوەرەکەبچووکترە لە تیرەی ڕەوڕەوەکە کەواتە تەوەرەکە دوورییەکی کەمتر دەخولێتەوە، وا لە ھێزی دەستکەوتوو (دەرچوو) دەکات گەورەتربێت لە ھێزی کارپێکراو (تێچوو). == سوودی میکانیکیی ڕەوڕەوە و تەوەرە == دەتوانین ([[سوودی میکانیکی]])ی ڕەوڕەوە و تەوەرە بپێوین بە دابەشکردنی نیوەتیرەی ڕەوڕەوەکە (دووری چەقی ڕەوڕەوەکە بۆ چێوەکەی) بەسەر نیوەتیرەی تەوەرەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wheel and axle - Energy Education|ناونیشان=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Wheel_and_axle|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=energyeducation.ca|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Douglas|یەکەم=Lloyd G.|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/48958297|سەردێڕ=What is a wheel and axle?|ڕێکەوت=2002|بڵاوکەرەوە=Children's Press|ژپنک=٠-٥١٦-٢٣٩٦٢-٧|شوێن=Danbury, Conn.|oclc=٤٨٩٥٨٢٩٧}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Windlass}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە سادەکان]] [[پۆل:ئامێرە مێژووییەکان]] [[پۆل:مەکینە ساکارەکان]] afc9kuggr11j75aazwrp77bca5j1nsl 0 194800 1694783 1406928 2026-10-25T22:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1694783 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:RazakSat.gif|وێنۆک| وێنەیەکی ڕەزاق سات]] '''ڕەزاق سات''' (بە [[ئینگلیزی]] : RazakSAT) [[مانگی دەستکرد|مانگێکی دەستکردی]] وڵاتی [[مالیزیا]]یە لە ڕێکەوتی [[١٧ی تەممووز]]ی ساڵی [[٢٠٠٩]] بە بەکارهێنانی [[مەکۆی بۆشایی|هەڵگری]] [[فاڵکۆن ١]]ی بۆشاییەوە کە خاوەندارییەتی لەلایەن کۆمپانیای [[سپەیس ئێکس]]ەوە دەکرێ هەڵدرا، یەکەمین مانگی دەستکردە هەستکردنێکی بەهێزی هەیە لە سەروو هێڵی کەمەرەییەوە، ئەو مانگە دەستکردە بە ناوی [[سەرۆک وەزیران]]ی دووەمی وڵاتی [[مالیزیا]]ەوە [[تون عبدالرزاق حسین]] کرا. ==ئەرکی مانگە دەستکردەکە== مانگی دەستکردی '''ڕەزاق سات''' قەبارەیەکی بچوکی هەیە، هەر وەک کێشەکەی دەگاتە ١٩٠ کیلۆگرام، ئەو مانگە دەستکردە هەڵگری کامێرایەکی گچکەی یەکجار بەهێزە کە توانای هەستکردنی بە هەموو شتێک هەیە لەسەر زەوی ئەگەر قەبارەی کەرەستەکە بگاتە ٢.٥ مەتر، ئەو کامێرا هەستەوەرەش بەکاردێت لە هەندێک بواری تایبەت وەک: [[ئاسایش]] و [[پلاندانانی شاری]] و پەرەپێدانی کەرتی [[وەرزێری]] و چاودێریکردنی ڕووداوەکان و چاککردنی نەخشە، ڕەزاق سات یەکەمین سەتەلایتە کە توانای هەستکردن بە دووری هەیە لە خوولگەی جوگرافی زەوی لە سەروو [[هێڵی کەمەرەیی]]ەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://directory.eoportal.org/web/eoportal/satellite-missions/r/razaksat|سەردێڕ=ڕەزاق سات، زانیاری دەربارەی}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.asmmag.com/features/inside-razaksat|سەردێڕ=ناوەوەی ڕەزاق سات، وێنەی نەخشەیی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090328121505/http://www.asmmag.com/features/inside-razaksat|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==هەڵدان== سەرەتا وڵاتی مالیزیا دەستیکرد بە گواستنەوەی ڕەزاق سات لە بنکەی هێزی ئاسمانی مالیزیا هەتا دوورگەی کواجلین بە ٢٠ کاتژمێر لە باکووری زەریایی هێمن بە ئامادە بوونی ١٧ بەرپرس لە هێزی ئاسمانی مالیزی و ٢١ی کارمەند لە کۆمپانیایی [[ئاسترۆناوتیک تەکنەلۆژی]] مالیزی، ئەوە بوو مانگە دەستکردە هەڵدرا لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٠٩. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] 30mpamgl571vgb46w2oi074l9223mko 0 195560 1694670 1269881 2026-10-25T19:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694670 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ڕەحیم ڕەشیدی | وێنە =Rahim Rashidi-1.jpg | شرۆڤەی وێنە = | قەبارەی وێنە = 200px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٧٨ | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی لەدایکبوون = [[مەرخوز]]، [[سەقز]]، [[ئێران]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = ڕۆژتامەنووس و چالاکوانی مافی مرۆڤ | ساڵانی چالاکی = ئێستا–١٩٩٦ | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]]، [[سوننە]] | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = http://www.mrkurd.com/ | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحیم ڕەشیدی''' (١٩٧٨[[سەقز]]) ڕۆژنامەوان و نووسەر و چالاکوانی [[مافەکانی مرۆڤ]] خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە کە نیشتەجێی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]یە. لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن سەرۆکی ئەو وڵاتەوە [[دۆناڵد ترامپ]] ناسناوی مستر کوردی (Mr. Kurd) پێ بەخشرا کە دەنگدانەوەی زۆری لە نێو میدیاکانی دونیا ھەبو. دواجار لەلایەن ڕۆژنامەی (Washington Free Beacon) بە ناوی "پیاوی ساڵی ٢٠١٨"<ref>[https://freebeacon.com/men-of-the-year/2018-man-of-the-year-mr-kurd/ 2018 Man of the Year: Mr. Kurd]</ref> پێناسە کرا.<ref>[https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/09/27/hello-this-is-mr-kurd-reporter-wears-trumps-moniker-proudly/ ‘Hello, this is Mr. Kurd’: Reporter wears Trump’s moniker proudly]</ref><ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/us/mr-kurd-trump-draws-gasps-shaking-heads-and-stifled-laughter-1.3643520 ‘Mr Kurd.’ Trump draws gasps, shaking heads and stifled laughter]</ref><ref>[https://apnews.com/article/225d9bc6b8e946c997fe0226f8300ecf WASHINGTON (AP) — Mr. Kurd feels betrayed.]</ref><ref>[https://www.usatoday.com/story/news/politics/onpolitics/2018/09/27/trump-mr-kurd/1440512002/ President Trump refers to Kurdish reporter as 'Mr. Kurd' at UN press conference]</ref><ref>[https://www.middleeasteye.net/news/kurdish-journalist-proud-be-called-mr-kurd-trump Kurdish journalist 'proud' to be called 'Mr Kurd' by Trump]</ref><ref>[https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/408644-trump-calls-on-kurdish-reporter-by-saying-mister-kurd Trump calls on Kurdish reporter by saying 'Mr. Kurd']</ref><ref>[https://www.buzzfeednews.com/article/remysmidt/trump-called-reporter-mr-kurd People Were Very Confused After Trump Called A Reporter "Mr. Kurd" At A Press Conference]</ref> == ژیان نامە == ڕەحیم ڕەشیدی لە ساڵی ١٩٩٦ بوو بە پێشمەڕگەی [[حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]] و چالاکی خۆی دەس پێ کرد. دوای چەن ساڵ بوو بە چالاکی مافی مڕۆڤ و ھەر وەھا [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنوس]] و پێشکەشکاری پڕۆگرامە سیاسییەکانی [[تیشک تیڤی]]. دواجار لەلایەن زۆریک لە میدیاکانی دونیا بانگھێشت دەکرا بۆ گفتوگۆ لە بارەی کورد و کوردستان و ڕۆژھەڵاتی ناوین.<ref>[http://www.mrkurd.com/2021/08/rahim-rashidi.html A short biography of Rahim Rashidi (Mr. Kurd)]</ref><ref>[https://www.timesofisrael.com/trump-addresses-kurdish-reporter-as-mr-kurd/ Trump addresses Kurdistan TV reporter as ‘Mr. Kurd’]</ref> ئەو ئەندامی ئیتەحادییەی ڕۆژنامەنوسانی خەڵکی [[سوێد]]، ئەندامی فدراسیۆنی نێونەتەوەیی ڕۆژنامەنوسان و ئەندامی ناوەندی ھەواڵنێریی دەرەیی دپارتمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. ھەر وەھا ھەواڵنێری [[کوردستان تیڤی]] و [[کوردستان ٢٤]]ە. ڕەحیم ڕەشیدی بە ھەستێکی نیشمان پەروەرانەوە باسەکان و ھەواڵەکانی ھەڵبژاردنەکانی سەربەخۆیی کوردستانی دەگەیاندە کونفرانسەکانی کۆشکی سپی و میدیاکانی جیھان.<ref>[https://www.euronews.com/2018/09/27/trump-addresses-reporter-as-mr-kurd-and-some-kurds-are-delighted rump addresses reporter as 'Mr Kurd', and Kurds are delighted]</ref><ref>[https://www.wsj.com/articles/a-word-from-mr-kurd-1538433295 A Word From Mr. Kurd]</ref><ref>[https://abcnews.go.com/Politics/wireStory/mr-kurd-trump-abandoned-us-allies-middle-east-66170721 'Mr. Kurd' says Trump has abandoned US allies in Middle East]</ref><ref>[https://www.basnews.com/fa/babat/526163 Rahim Rashidi's patriotism and the betrayal of Erfan Ghani Fard]</ref><ref>[https://p.dw.com/p/1Fbv3 Iranian Kurdish peshmerga confront the IRGC and 30 people are arrested]</ref> ڕەحیم ڕەشیدی چەن کتێبی بە زمانی کوردی وەرگێرانە لە وانە: * لە ئافریقا ھەمو کات ھاویینە * مافەکانی مرۆڤ == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:مافی مرۆڤ]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] eccdshtmb9e4weh0lvnuudqfnab5h61 1694743 1694670 2026-10-25T21:04:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694743 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ڕەحیم ڕەشیدی | وێنە =Rahim Rashidi-1.jpg | شرۆڤەی وێنە = | قەبارەی وێنە = 200px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٧٨ | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی لەدایکبوون = [[مەرخوز]]، [[سەقز]]، [[ئێران]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = ڕۆژتامەنووس و چالاکوانی مافی مرۆڤ | ساڵانی چالاکی = ئێستا–١٩٩٦ | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]]، [[سوننە]] | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = http://www.mrkurd.com/ | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحیم ڕەشیدی''' (١٩٧٨[[سەقز]]) ڕۆژنامەوان و نووسەر و چالاکوانی [[مافەکانی مرۆڤ]] خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە کە نیشتەجێی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]یە. لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن سەرۆکی ئەو وڵاتەوە [[دۆناڵد ترامپ]] ناسناوی مستر کوردی (Mr. Kurd) پێ بەخشرا کە دەنگدانەوەی زۆری لە نێو میدیاکانی دونیا ھەبو. دواجار لەلایەن ڕۆژنامەی (Washington Free Beacon) بە ناوی "پیاوی ساڵی ٢٠١٨"<ref>[https://freebeacon.com/men-of-the-year/2018-man-of-the-year-mr-kurd/ 2018 Man of the Year: Mr. Kurd]</ref> پێناسە کرا.<ref>[https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/09/27/hello-this-is-mr-kurd-reporter-wears-trumps-moniker-proudly/ ‘Hello, this is Mr. Kurd’: Reporter wears Trump’s moniker proudly]</ref><ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/us/mr-kurd-trump-draws-gasps-shaking-heads-and-stifled-laughter-1.3643520 ‘Mr Kurd.’ Trump draws gasps, shaking heads and stifled laughter]</ref><ref>[https://apnews.com/article/225d9bc6b8e946c997fe0226f8300ecf WASHINGTON (AP) — Mr. Kurd feels betrayed.]</ref><ref>[https://www.usatoday.com/story/news/politics/onpolitics/2018/09/27/trump-mr-kurd/1440512002/ President Trump refers to Kurdish reporter as 'Mr. Kurd' at UN press conference]</ref><ref>[https://www.middleeasteye.net/news/kurdish-journalist-proud-be-called-mr-kurd-trump Kurdish journalist 'proud' to be called 'Mr Kurd' by Trump]</ref><ref>[https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/408644-trump-calls-on-kurdish-reporter-by-saying-mister-kurd Trump calls on Kurdish reporter by saying 'Mr. Kurd']</ref><ref>[https://www.buzzfeednews.com/article/remysmidt/trump-called-reporter-mr-kurd People Were Very Confused After Trump Called A Reporter "Mr. Kurd" At A Press Conference]</ref> == ژیان نامە == ڕەحیم ڕەشیدی لە ساڵی ١٩٩٦ بوو بە پێشمەڕگەی [[حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]] و چالاکی خۆی دەس پێ کرد. دوای چەن ساڵ بوو بە چالاکی مافی مڕۆڤ و ھەر وەھا [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنوس]] و پێشکەشکاری پڕۆگرامە سیاسییەکانی [[تیشک تیڤی]]. دواجار لەلایەن زۆریک لە میدیاکانی دونیا بانگھێشت دەکرا بۆ گفتوگۆ لە بارەی کورد و کوردستان و ڕۆژھەڵاتی ناوین.<ref>[http://www.mrkurd.com/2021/08/rahim-rashidi.html A short biography of Rahim Rashidi (Mr. Kurd)]</ref><ref>[https://www.timesofisrael.com/trump-addresses-kurdish-reporter-as-mr-kurd/ Trump addresses Kurdistan TV reporter as ‘Mr. Kurd’]</ref> ئەو ئەندامی ئیتەحادییەی ڕۆژنامەنوسانی خەڵکی [[سوێد]]، ئەندامی فدراسیۆنی نێونەتەوەیی ڕۆژنامەنوسان و ئەندامی ناوەندی ھەواڵنێریی دەرەیی دپارتمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. ھەر وەھا ھەواڵنێری [[کوردستان تیڤی]] و [[کوردستان ٢٤]]ە. ڕەحیم ڕەشیدی بە ھەستێکی نیشمان پەروەرانەوە باسەکان و ھەواڵەکانی ھەڵبژاردنەکانی سەربەخۆیی کوردستانی دەگەیاندە کونفرانسەکانی کۆشکی سپی و میدیاکانی جیھان.<ref>[https://www.euronews.com/2018/09/27/trump-addresses-reporter-as-mr-kurd-and-some-kurds-are-delighted rump addresses reporter as 'Mr Kurd', and Kurds are delighted]</ref><ref>[https://www.wsj.com/articles/a-word-from-mr-kurd-1538433295 A Word From Mr. Kurd]</ref><ref>[https://abcnews.go.com/Politics/wireStory/mr-kurd-trump-abandoned-us-allies-middle-east-66170721 'Mr. Kurd' says Trump has abandoned US allies in Middle East]</ref><ref>[https://www.basnews.com/fa/babat/526163 Rahim Rashidi's patriotism and the betrayal of Erfan Ghani Fard]</ref><ref>[https://p.dw.com/p/1Fbv3 Iranian Kurdish peshmerga confront the IRGC and 30 people are arrested]</ref> ڕەحیم ڕەشیدی چەن کتێبی بە زمانی کوردی وەرگێرانە لە وانە: * لە ئافریقا ھەمو کات ھاویینە * مافەکانی مرۆڤ == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:مافی مرۆڤ]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] 2czclf4t66wbk6tsqtzuakzscqpnr3b 0 199042 1694656 1632298 2026-10-25T19:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694656 wikitext text/x-wiki {{Coord|43.63|-72.98|display=title,inline}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Rutland_town_vt_highlight.png|وێنۆک|نەخشەی شارۆچکەی ڕەتلاند]] '''ڕەتلاند''' شارۆچکەیەکە لە ویلایەتی ڕەتلاند، ڤێرمۆنت، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ دانیشتووانی دەگاتە ٣٩٢٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Census - Geography Profile - Rutland town, Rutland County, Vermont|ناونیشان=https://data.census.gov/cedsci/profile?g=0600000US5002161300|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]}}</ref> شارۆچکەکە بەتەواوی دەورە دراوە بە شاری ڕەتلاند، [[پەڕگە:Marble_Valley,_Rutland,_VT.jpg|وێنۆک|گوندی ماربل لە ١٩١١]] == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Rutland, Vermont}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ڤێرمۆنت]] 27xdi06d2giytlj9ry3o599kz7tvvuz 0 199405 1695024 1532205 2026-10-26T10:35:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695024 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژانگ یاوۆ تیاوۆ''' (بە چینی:張窈窕) شاعیرێکی چینی بوو لە سەدەی ٩یەمی زایینی لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی تانگ]]<ref name="chang">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chang|یەکەم=Kang-i Sun|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xRNnU-SpDyYC&pg=PA79|سەردێڕ=Women Writers of Traditional China: An Anthology of Poetry and Criticism|نووسەر٢=Saussy, Haun|نووسەر٣=Kwong, Charles Yim-tze|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠٨٠٤٧٣٢٣١٠|پەڕەکان=٧٩|authorlink1=Kang-i Sun Chang|authorlink2=Haun Saussy}}</ref> زۆری لێکرا بۆ ئەوەی ڕا بکات بۆ چێنگدو کە لە سەردەمی ئەمڕۆدا پێی  دەوترێت [[پارێزگای سیچوان]].<ref name="chang" /> لەبەر ھەژاری و بژێوی خۆی جلەکانی لە ڕەھن و قەرزدا داناوە تا پشتگیری ژیانی خۆی پێ بکات، ژمارەیەک لە شیعرەکانی لە تۆماری [[چوان تانگشی]] کۆکراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lee|یەکەم=Lily Xiao Hong|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jHdsBgAAQBAJ&pg=PT875|سەردێڕ=Biographical Dictionary of Chinese Women: Tang Through Ming 618 - 1644|نووسەر٢=Wiles, Sue|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١٣١٧٥١٥٦١٦|بەرگ=Volume II|پەڕە=٨٧٥}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{authority control}} {{تووڵی دەروازە|ژن|شیعر|ژیاننامە|چین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٩یەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی تانگ]] [[پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان]] 5pwl1vq07am9c0i3enzhbnlt0a9yapm 0 200352 1694736 1694128 2026-10-25T20:25:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1694736 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox pirate|birth_name=ئیدوارد تیڵ|allegiance=|wealth=|battles=|commands=''[[تولەی شاژن ئان]]'', ''Adventure''|rank=[[Sea captain|کاپیتن]]|base of operations=[[Atlantic Ocean|ئاتلانتیک]]{{ھن}}[[وێست ئیندیز]]|serviceyears=۱۷۱٦–١٧١٨|death_place=[[ئۆکراکۆک، باکووری کارۆلینا]]، [[پارێزگای کارۆلینای باکوور]]|birth_date={{circa}} ١٦٨٠|birth_place=(presumed) [[بریستۆل]]، [[شانشینی ئینگلتەرا]]|type=|nickname=بلاک بێرد|caption=Blackbeard ({{circa|lk=no|1736}} engraving used to illustrate Johnson's ''[[A General History of the Pyrates|General History]]'')|image=Edward Teach Commonly Call'd Black Beard (bw).jpg|death_cause=[[لە کردەوەدا کوژرا]] ([[برینی چەقۆ]] و [[برینی فیشەک]])|death_date={{Death date and given age |1718|11|22 |35–40|df=yes}}|laterwork=}} '''ئێدوارد تێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Blackbeard}} لە دایکبووی ١٦٨٠ مردن ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٧١٨) کە زیاتر بە بلاک بێرد ('''ڕیش ڕەش''') ناسراوە، چەتەیەکی ئینگلیز بوو کە لە دەوروبەری ھیندی ڕۆژاوا و کەناری ڕۆژھەڵاتی ئەمریکای باکوور لە بەریتانیا بوو. == ژیانی == ھەرچەندە زانیاری لە بارەی ئەو لە تەمەنی منداڵی و گەنجێتیدا نییە، بەڵام بە ئەگەری زۆرەوە لە بریستۆل لە ئینگلتەرا لەدایک بووە. لە ساڵی ١٧١٦ چووە ناو گرووپە چەتەیەک لە دوورگەکانی کاری بی بەناوی کاپتن [[بینجامین ھۆرنیگۆلد]]. ئەوی کرد بە فەرماندەی یەکێک لە کەشتییە جەنگییەکانی، ئەم دوانە پێکەوە دەستیان کرد بە ئەنجامدانی چەتەیی لە دەریادا. دواتر لە ساڵی ١٧١٧ [[بینجامین ھۆرنیگۆلد|ھۆرنیگولد]] خانەنشین بوو و تیچ جێگەی گرتەوە. ئەو بە ڕیشی درێژ و دەموچاوە ترسناکەکەی نازناوی دەرکردبوو. کەشتییەکی جەنگی فەرەنسی ھەڵبژارد و ناوی گۆڕی بۆ «[[تۆڵەی شاژن ئان]]» و ٤٠ توپی جەنگی لەسەر دانا. ھاوپەیمانێکی چەتەکانی دروست کرد و بەندەری چارلستۆنی لە باشووری کارۆلینای گەمارۆ دا دوای ئەوەی سەرکەوتوو بوو دانیشتووانەکەی ئازاد کرد، کەشتییەکەی برد بۆ بیوفۆرت لە باکووری کارۆلینا. لەلایەن حکوومەتەوە پیشناری لی خوشبونی لێ کرا تا خانەنشین ببیت. بەڵام ھەر زوو گەڕایەوە دەریا و کەوتەوە چەتەیی؛ و سەرنجی پارێزگاری ڤێرجینیا ئەلێکساندەر سپۆتسوودی بوو لای خوی ڕاکشا. سپۆتسوود فەرمانی کرد بە گرووپێک لە کەشتییە شاھانەی بەریتانیا و سەربازەکانی بۆ گرتن یان کوشتنی ڕیش ڕەش. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٧١٨، لە کۆتاییدا لەگەڵ ژمارەیەک لە پیاوەکانی لەلایەن سەربازانی ھێزی دەریایی شاھانەی بەریتانیا بە سەرۆکایەتی کاپتن ڕۆبێرت مەینارد کوژران.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=جذابیت جاودان دزدان دریایی|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts-40865371|newspaper=BBC News فارسی|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=fa}}</ref> == کەسایەتی و کاریگەری == ڕیش ڕەش فەرماندەیەکی زیرەکانە بوو ئەو زیاتر بوو دزی کردن پشتی بە ترساندن دەبست لەجیاتی بەکارھێنانی ھێز. بە پێچەوانەی ئەو باوەرەی کە ھەوبو چەتەکان ستەمکارن، ڕیشی ڕەش کەشتییەکانی بە مۆڵەتی ستافەکەی بەڕێوەبرد و ھیچ ئاماژەیەک نییە کە ئەو ھەرگیز زیان بە ھیچ یەکێک لەو دیلانە گەیاندەبیت کە لە لای بەند بوون. دوای مردنی، وینایەکی ڕۆمانسی لی دروست کراوە و بوە ئیلھام بوو زۆر لە چەندین کار لە شێوەی چەتەکانی دەریا. وەک کارەکتەری کاپتن جاک سپارۆ لە «چەتەکانی کاریبی» و کارەکتەری ڕیشی ڕەش لە کریدی بنەڕەتی ئاڵای ڕەش و لە ئەنیمێ وەن پەیس.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=جذابیت جاودان دزدان دریایی|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts-40865371|newspaper=BBC News فارسی|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=fa}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|کاریبی|شانشینی یەکگرتوو|ئینگلتەرا|ژیاننامە|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Blackbeard}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٧١٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٨٠]] mdpzrz24238psyma91r08l3u0jvff8b 0 203319 1694975 1532064 2026-10-26T07:39:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە) 1694975 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:NCI clove ham.jpg|وێنۆک]] '''ژامبون''' یان '''ھام''' ({{بە فەڕەنسی|Jambon}}) خواردنێکە لە گۆشتی ڕانی [[ئاژەڵ]] بە تایبەت بەراز بەرھەمدێت. ژامبون دەکرێت تازە بێت یان وشک کراو یاخوود لەگەڵ خوێ و کەرستەی کە بەکاربێت تا بپارێزیت لە تێکچوون. ژامبون لە چاو کاڵباس گوشتی زیاترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/253114/ham|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Ham (food)}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:ھام]] 7iu0ansep7cl05y7c5awu2n6zsvymjd 0 205533 1694667 1649082 2026-10-25T19:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694667 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەحمەتاوا | ناوی_فەرمی = رحمتآباد - Rahmatabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.80929|frame-long=47.66849|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ|دەوروبەر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحمەتاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''ڕەحمەتاوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حەسەناوا، خوڕخوڕە|حەسەناوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاخکەنی سەرێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەوڵەتاوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[موقلی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٢٠)کەس و (٣٦)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باشووری|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ba4j4p577chg68cjt370owsifyph9qg 0 205564 1694444 1693874 2026-10-25T12:15:51Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694444 wikitext text/x-wiki '''ڕۆژژمێری قبتی''' لە نێوان مەسیحییەکانی قبتی میسری باوە. ئەم ڕۆژژمێرییە لە ساڵنامەی میسری کۆن (فیرعەونی) وەرگیراوە. جیاوازی سەرەکییان بوونی سالانی پڕ لە قبتییدا. لە ساڵنامەی قبتیدا، ساڵەکە بە دوازدە مانگی سی ڕۆژ و پێنج ڕۆژی زیادە لە کۆتایی ساڵدا دابەش دەکرێت.. . ھەندێ جار ئەم پێنج ڕۆژە بە «مانگ بچووک» ناودەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Coptic Calendar – Alexandrian Calendar|ناونیشان=https://www.timeanddate.com/calendar/coptic-calendar.html|وێبگە=www.timeanddate.com|بڵاوکەرەوە=.timeanddate.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> == مانگە قیبتییەکان == خشتەی خوارەوە ئاماژە بە ڕێکەوتەکانی ساڵانی قوبەتی دەکات، کە ٢٩ی شوبات ناگرێتەوە. پێش ئەم ساڵانە لە کۆتایی ساڵی پێشوودا ڕۆژێکی بازدانی کۆپتی ھەبوو. ئەمە دەبێتە ھۆی گۆڕینی ڕێکەوتەکان ڕۆژێک دواتر لە ڕۆژژمێرەکانی جوولیان و گریگۆری لە ڕۆژی سەری ساڵی کۆپتیکەوە بۆ ڕۆژی بازدانی جوولیانی یان ڕۆژژمێری گریگۆری. {| class="wikitable" |+ مانگی قبتی !rowspan=2|''ژمارە.'' !colspan=4|ناو ! rowspan="2" |ڕۆژژمێری ئیتیۆپیا !rowspan=2|ڕۆژژمێری ژوولییەن !rowspan=2|ڕۆژژمێری زایینی (١٩٠٠–٢٠٩٩) !rowspan=2|وەرز !rowspan=2|بنچینەی ناو بە زمانی قبتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Černý |یەکەم١=Jaroslav |سەردێڕ=Coptic Etymological Dictionary |ناونیشان=https://archive.org/details/copticetymologic0000ernj |ڕێکەوت=١٩٧٦|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |شوێن=Cambridge |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٢٢٨-١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Vycichl |یەکەم١=Werner |سەردێڕ=Dictionnaire étymologique de la langue Copte |ناونیشان=https://archive.org/details/dictionnairetymo0000vyci |ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Peeters |شوێن=Leuven |ژپنک=٩٧٨-٢-٨٠١٧-٠١٩٧-٣}}</ref> |- ![[بۆھایریک]]{{ھن}} قیبتی ![[ساھیدیک]]{{ھن}}قیبتی !وەرگێڕانی پیتی {{ھن}}زمانی قیبتی ![[زمانی عەرەبی|عەرەبی میسری]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hinds |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Badawi |یەکەم٢=El-Said |سەردێڕ=A Dictionary of Egyptian Arabic: Arabic-English |ناونیشان=https://archive.org/details/dictionaryofegyp0000mart_u0p8 |ڕێکەوت=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Librairie du Liban |شوێن=Beirut |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٨٨-٠٤٣٤-٩}}</ref>{{ھن}}شێوەی خوێندنەوە |- |1 || {{lang|cop|Ⲑⲱⲟⲩⲧ}} || {{lang|cop|Ⲑⲟⲟⲩⲧ}} || تۆت || {{lang|ar|توت}} {{transl|ar|''Tūt''}} |Mäskäräm (መስከረም)|| August 29 – September 27 || 11 September – 10 October || rowspan=4|Akhet (وەرزی ھەڵچوون) || {{lang|egy|ḏḥwty}}: تۆت، خودای دانایی و زانست |- |2 || {{lang|cop|Ⲡⲁⲟⲡⲓ}} || {{lang|cop|Ⲡⲁⲱⲡⲉ}} || [[پاوی]] || {{lang|ar|بابە}} {{transl|ar|''Bābah''}} |Ṭəqəmt(i) (ጥቅምት)|| September 28 – October 27 || 11 October – 9 November || {{lang|egy|pꜣ-n-jpt}}: ئاھەنگی ئۆپێت |- |3 || {{lang|cop|Ⲁⲑⲱⲣ}} || {{lang|cop|Ϩⲁⲑⲱⲣ}} || ھاتور || {{lang|ar|ھاتور}} {{transl|ar|''Hātūr''}} |Ḫədar (ኅዳር)|| October 28 – November 26 || 10 November – 9 December || {{lang|egy|Ḥwt-ḥr}}: خواوەندی جوانی و خۆشەویستی) |- |4 || {{lang|cop|Ⲭⲟⲓⲁⲕ}} || {{lang|cop|Ⲕⲟⲓⲁϩⲕ}} || کۆیاک || {{lang|ar|کیھک}} {{transl|ar|''Kiyāhk''}} |Taḫśaś (ታኅሣሥ)|| November 27 – December 26 || 10 December – 8 January || {{lang|egy|kꜣ-ḥr-kꜣ}}: "ڕۆح لەسەر ڕۆح، ناوی ئاھەنگێک |- |5 || {{lang|cop|Ⲧⲱⲃⲓ}} || {{lang|cop|Ⲧⲱⲃⲉ}} || توبی || {{lang|ar|طوبھ}} {{transl|ar|''Ṭūbah''}} |Ṭərr(i) (ጥር)|| December 27 – January 25 || 9 January – 7 February ||rowspan=4| Proyet, Peret, Poret (وەرزی سەرھەڵدان) || {{lang|egy|tꜣ-ꜥꜣbt}}: "پێشکەش کردن" |- |6 || {{lang|cop|Ⲙⲉϣⲓⲣ}} || {{lang|cop|Ⲙϣⲓⲣ}} || مێشیر || {{lang|ar|أمشیر}} {{transl|ar|''ʾAmshīr''}} |Yäkatit (Tn. Läkatit) (የካቲት)|| January 26 – February 24 || 8 February – 9 March || {{lang|egy|mḫjr}}: ناوی ئاھەنگێک کە ڕەنگە ھاوشێوەی جۆرێک سەبەتە بێت کە لەو ئاھەنگەدا بەکاردێت |- |7 || {{lang|cop|Ⲡⲁⲣⲉⲙϩⲁⲧ}} || {{lang|cop|Ⲡⲁⲣⲙϩⲟⲧⲡ}} || پەرێمھات || {{lang|ar|برمھات}} {{transl|ar|''Baramhāt''}} |Mägabit (መጋቢት)|| February 25 – March 26 || 10 March – 8 April || {{lang|egy|pꜣ-n-jmnḥtp}}: "فیستیڤاڵی ئەمنھۆتپ" |- |8 || {{lang|cop|Ⲫⲁⲣⲙⲟⲩⲑⲓ}} || {{lang|cop|Ⲡⲁⲣⲙⲟⲩⲧⲉ}} || پارمۆوتی || {{lang|ar|برمودھ}} {{transl|ar|''Baramūdah''}} |Miyazya (ሚያዝያ)|| March 27 – April 25 || 9 April – 8 May || {{lang|egy|pꜣ-n-Rnnwtt}}: فیستیڤاڵی خوداوەندی دروێنە |- |9 || {{lang|cop|Ⲡⲁϣⲟⲛⲥ}} || {{lang|cop|Ⲡⲁϣⲟⲛⲥ}} || پەشۆنس || {{lang|ar|بشنس}} {{transl|ar|''Bashans''}} |Gənbo (t) (ግንቦት)|| April 26 – May 25 || 9 May – 7 June || rowspan=5|شومو یان شمو (دروێنە) || {{lang|egy|pꜣ-n-ḫnsw}} "ڤیستیڤاڵی خونسوو) ...]" |- |10 || {{lang|cop|Ⲡⲁⲱⲛⲓ}} || {{lang|cop|Ⲡⲁⲱⲛⲉ}} || پاونی || {{lang|ar|بؤنة}} {{transl|ar|''Baʾūnah''}} |Säne (ሰኔ)|| May 26 – June 24 || 8 June – 7 July || {{lang|egy|pꜣ-n-jnt}}: ئاھەنگی گەلی |- |11 || {{lang|cop|Ⲉⲡⲓⲡ}} || {{lang|cop|Ⲉⲡⲏⲡ}} || ئیپیپ || {{lang|ar|أبیب}} {{transl|ar|''ʾAbīb''}} |Ḥamle (ሐምሌ)|| June 25 – July 24 || 8 July – 6 August || {{lang|egy|jpjp}}: واتە نەناسراوە |- |12 || {{lang|cop|Ⲙⲉⲥⲱⲣⲓ}} || {{lang|cop|Ⲙⲉⲥⲱⲣⲏ}} || مەسۆری || {{lang|ar|مسری}} {{transl|ar|''Misrā''}} |Nähase (ነሐሴ)|| July 25 – August 23 || 7 August – 5 September || {{lang|egy|mswt rꜥ}}: لەدایکبوونی [[ڕەع]] |- |13 || {{lang|cop|Ⲡⲓⲕⲟⲩϫⲓ ⲛ̀ⲁ̀ⲃⲟⲧ}} || {{lang|cop|Ⲉⲡⲁⲅⲟⲙⲉⲛⲁⲓ}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Crum |یەکەم١=W.E. |سەردێڕ=A Coptic Dictionary |ناونیشان=https://archive.org/details/copticdictionary0000crum |ڕێکەوت=١٩٣٩|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Oxford |پەڕە=[https://archive.org/details/copticdictionary٠٠٠٠crum/page/٥٤ ٥٤]}}</ref> || پی کۆگی ئێناڤۆت || {{lang|ar|نسیئ}} {{transl|ar|''Nasīʾ''}} |Ṗagʷəmen/Ṗagume (ጳጐሜን/ጳጉሜ)|| August 24 – August 28 || 6–10 September || مانگی بچووک؛ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coptic calendar}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|کات}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژژمێرەکان]] [[پۆل:میسر]] ooys9urbyxyw505vekommo9w4x6jqxw 0 207300 1694838 1554637 2026-10-26T01:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1694838 wikitext text/x-wiki {{قورس بۆ لێتێگەیشتن}}[[پەڕگە:Arthur Schopenhauer Portrait by Ludwig Sigismund Ruhl 1815.jpeg|وێنۆک|left|319x319px|"''کە هەزارەها کەس لە خۆشیدا ژیاون، هەرگیز لە ئازار و ئازارەکانی مەرگ و ئازارەکانی تاکێک دوور ناکەونەوە، هەر وەک چۆن باشبوونی ئێستام ئازارەکانی پێشووم کەم لادەدا. لەبەر ئەوە تەنانەت لە جێگایێک کە خراپەی دنیاش سەد ئەوەندەی کەمتر بوو، بوونی تەنیا بۆ چەسپاندنی حەقیقەتێکە کە ڕەنگە بە شێوازی جۆراوجۆر دەرببردرێت، هەرچەندە هەمیشە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ، واتە ئێمە نابێت دڵخۆش بین، بەڵکو داوای لێبوردن لە بوونی جیهان بکەین، کە نەبوونەکەی لە بوونەکەی باشتر دەبێت. - [[شۆپنهاوەر|ئارثەر شۆپنهاوەر]]، '[[جیهان وەک ویست و نوێنەرایەتی]]'' ، قەبارەی دووەم، بەشی ئێکسڵیڤی (لەسەر خۆبەزلزانی و ئازارەکانی ژیان).]] '''ڕەشبینی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Pessimism) هەڵوێستێکی نێگەتیڤ یان نەرێنی دەروونییە کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە دەرئەنجامێکی نەخوازراو لەبارودۆخێکی دیاریکراوەوە پێشبینی بکرێت. ڕەشبینەکان بە گشتی تەرکیز لەسەر نەرێنییەکانی ژیان دەکەن. پرسیارێکی باو کە بۆ تاقیکردنەوەی ڕەشبینیی بە کار دێت ئەوەیە: ''ئایا شوشەکە نیوەی بەتاڵە یان نیوە پڕە؟'' لەم دۆخەدا، ڕەشبینێک دەوترێت کە شوشەکە بە نیوەی بەتاڵی دەبینێت، لە کاتێکدا کە [[گەشبینی|گەشبینێک]] دەوترێت کە شوشەکە بە نیوەی پڕ دەبینێت. بەدرێژای مێژوو داڕمانی ڕەشبینی کاریگەری هەبووە لەسەر هەموو بوارە سەرەکیەکانی بیرکردنەوە.<ref name="ben">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bennett|یەکەم=Oliver|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GqDKwAEACAAJ|سەردێڕ=Cultural Pessimism: Narratives of Decline in the Postmodern World|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٠٩٣٦-٩|شوێن=Edinburgh|زمان=en}}</ref> '''ڕەشبینی فەلسەفی''' بە ئەو بیرۆکە پەیوەندیدارەیە کە جیهان بە شێوەیەکی توند دژە گەشبینانە دەڕوانیت. ئەم شێوازە لە ڕەشبینی داسەپاندنێکی سۆزداری نییە. بەڵکو [[فەلسەفە]] یان جیهانبینییە کە بەهایەکی نەرێنی بۆ ژیان و بوون تەرخان دەکات. ڕەشبینە فەلسەفییەکان بە گشتی مشتومڕ دەکەن بۆ لەسەر بڵاوبونەوەی ئێجگاری ئازارەکان بەسەر چێژەکاندا و باوەڕیان وایە کە ژیان لە ڕووی [[زانستی بوون|ئۆنتۆلۆژی]] یان جەوهەرییەوە پێچەوانەی بوونەوەرە زیندووەکانە و ئەو بوونەش لە بنەڕەتدا بێ مانا و بێ مەبەستە. وەڵامەکانیان بۆ ئەم دۆخە زۆر جیاوازن و دەتوانن ببنە دلنیایی [[ژیان]]. ==وشەناسی== دەستەواژەی ڕەشبینی لە وشەی لاتینی (pessimus) واتە ''خراپترین'' وەرگیراوە. بۆ یەکەم جار لەلایەن ڕەخنەگرانی جێسویت (کۆمەڵگای [[عیسا]]) لە ڕۆمانی ١٧٥٩ی [[ڤۆڵتێر]] بە ناوی ''تۆ گەشبینی'' (Candide, ou l'Optimisme)، بەکار هات. ڤۆڵتێر گاڵتەی بە فەلسەفەی [[گۆتفرید لایبنیتس]] دەکرد کە دەیوت کە ئەمە باشترینی (optimum) هەموو جیهانە گونجاوەکان بوو. لە هێرشەکانیان بۆ سەر ڤۆڵتایەر، جێسویتەکانی (Revue de Trévoux) ئەویان بە ڕەشبینی تۆمەتبار کرد.<ref name="Dienstag">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dienstag|یەکەم=Joshua Foa|سەردێڕ=Pessimism: Philosophy, Ethic, Spirit|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١١-٤١١٢-١|شوێن=Princeton, New Jersey}}</ref> ==ڕەشبینی فەلسەفی== ڕەشبینی فەلسەفی تێڕوانینێکی پەیوەندیدارە کە [[جیهان]] بە شێوەیەکی زۆر نادروست و خراپ دەبینێت. [[فەیلەسووف]]انی ڕەشبین، کە عادەتەن باوەڕیان بە بێمانایی جیهان هەیە، وا دیارە باوەڕیان بە ڕەسەنایەتی بوون هەیە. ئەوان باوەڕیان وایە کە ژیان هیچ بەها و مانایەکی نییە و وەڵامدانەوەیان بۆ ئەم حاڵەتانە زۆر جیاوازە. ڕەشبینی فەلسەفی زیاتر بەستراوەتەوە بە هونەر و ئەدەبەوە. فەلسەفەی [[شۆپنهاوەر]] لەنێو [[ئاوازدانەر]]ەکانی وەک [[ڕیچارد ڤاگنەر]] و [[یۆھانس برامز]] و [[گوستاف مالەر]] زۆر بەناوبانگ بووە. چەندین فەیلەسووفی ڕەشبین، ڕۆمان یان هۆنراوەیان نووسیوە لەوانە [[ئەلبێر کامو]] و [[لیۆپاردی]].<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schopenhauer|یەکەم=Arthur|سەردێڕ=The World as Will and Representation, Vol. 1|بڵاوکەرەوە=Dover Publications|ساڵ=١٩٦٦|ژپنک=٩٧٨٠٤٨٦٢١٧٦١١|زمان=English}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Benatar|یەکەم=David|سەردێڕ=The Human Predicament: A Candid Guide to Life's Biggest Questions|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٠٦٣٣٨١٣|زمان=English}}</ref><ref>J. Cabrera, ''Discomfort and Moral Impediment: The Human Situation, Radical Bioethics and Procreation'', Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2019. [https://www.cambridgescholars.com/discomfort-and-moral-impediment]{{بەستەری مردوو|url=https://www.cambridgescholars.com/discomfort-and-moral-impediment |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }} A thirty-page extract on the publisher's website. J. Cabrera, ''Mal-estar e moralidade: situação humana, ética e procriação responsável'', Brasília: UnB, 2018 (original Portuguese edition).</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[دەیڤد بەناتار]] * [[ئارثەر شۆپنهاوەر]] * [[کۆلبی گرەی]] * [[ڕەشبینی بەرگریکار]] * [[یاساکانی مۆرفی]] * [[بێ کەمتەرخەمی]] * [[گەشبینی]] * [[پارانۆیا]] * [[کێشەی خراپە]] * [[ثۆدیس]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Pessimism}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:سۆزەکان]] [[پۆل:هاندان]] [[پۆل:فەلسەفەی ژیان]] [[پۆل:ناسیاریناسی]] [[پۆل:تیۆرییە مۆڕاڵییەکان]] tvv76fe5j2s5hpy33sgz7q0n12ip1ea 0 208787 1694562 1479957 2026-10-25T16:33:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694562 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name=ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین |native_name={{lang|ar|منظمة التحریر الفلسطینیة}} |Logo=[[پەڕگە:Plo emblem.png]] |abbreviation=PLO |leader1_title=[[سەرۆکی ڕێکخراوەی ڕزگاری خوازی فەلەستین|سەرۆک]] |leader1_name=[[مەحموود عەباس]] |founded=٢٨ی ئایاری ١٩٦٤<ref>[https://www.nytimes.com/1964/05/29/archives/arabs-create-organization-for-recovery-of-palestine.html Arabs Create Organization For Recovery of Palestine] ''[[The New York Times]]''; 29 May 1964; "JERUSALEM, (Jordanian Sector) 28 May (Reuters) -The creation of Palestine liberation organization was announced today..."</ref> |headquarters={{Nowrap|[[ئەلبیرە]]، لێواری ڕۆژاوا<ref name="PLOhead1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-ramallah/in-west-bank-ramallah-looks-ever-more-like-capital-idUSTRE6AT1VF20101130|سەردێڕ=In West Bank, Ramallah looks ever more like capital|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|newspaper=Reuters|دوایین١=Sawafta|یەکەم١=Ali}}</ref><ref name="PLOhead2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=196522|سەردێڕ=Abbas: Referendum law is 'obstacle to peace' – Middle East – Jerusalem Post|وێبگە=Jpost.com|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref>}} |membership= |ideology= ناسیۆنالیزمی فەلەستینی |anthem=[[Fida'i]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=National Anthems|ناونیشان=http://www.nationalanthems.info/ps.htm|سەردێڕ=Palestine}}</ref> |seats1_title= ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستین |seats1={{Composition bar|50|132|hex=Gray}} |website= |country=فەلەستین |country_dab1 = سیاسەتی دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستینی |parties_dab1 = پێڕستی پارتە سیاسییەکانی دەوڵەتی فەلەستین |elections_dab1 = ھەڵبژاردن لە فەلەستین }} '''ڕێکخراوی ڕزگارکردنی فەلەستین''' ({{بە عەرەبی|مُنَظَّمَة التحریر الفلَسطینیة}}) کۆنفیدراسیۆنێکی پارتە [[فەلەستین]]ییەکانە کە لە ساڵی ١٩٦٤ دامەزراوە و وەک نوێنەرێکی فەرمیی گەلی فەلەستین لە زۆربەی وڵاتانی جیھان ناسراوە. ئەم ڕێکخراوەیە لە ساڵی ١٩٧٤ەوە ئەندامی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ە. ڕێکخراوەکە و حکوومەتی [[ئیسرائیل]] لە ساڵی ١٩٩٣ پێکەوە یەکتریان بە فەرمی ناساند.<ref name="al -Madfai">[[Madiha Rashid Al-Madfai]], ''Jordan, the United States and the Middle East Peace Process, 1974–1991'', Cambridge Middle East Library, Cambridge University Press (1993). {{ISBN|0-521-41523-3}}. p. 21:"On 28 October 1974, the seventh Arab summit conference held in Rabat designated the PLO as the sole legitimate representative of the Palestinian people and reaffirmed their right to establish an independent state of urgency."</ref><ref name=Geldenhuysp155>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Isolated states: a comparative analysis|پەڕە=[https://archive.org/details/isolatedstatesco٠٠٠٠geld/page/١٥٥ ١٥٥]|یەکەم١=Deon|دوایین١=Geldenhuys|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٠-٥٢١-٤٠٢٦٨-٩|ناونیشان=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|وتەگێڕانەوە= The organisation has also been recognized as the sole legitimate representative of the Palestinian people by well over 100 states…}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:FatehMilitia.jpg|250px|وێنۆک|سەربازانی ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین (PLO) لە ڕێپێوانێکدا لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی لوبنان]] لە [[بەیروت]]، [[١ی کانوونی دووەم]] [[١٩٧٩]]]] ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین لە مانگی پێنجی ساڵی ١٩٦٤ لە [[ئۆرشەلیم]] لەلایەن [[ئەنجومەنی نیشتمانیی فەلەستینی]] دامەزرا، دوای ڕێکەوتنێکی بنەڕەتی لە نێوان وڵاتانی عەرەبی لە لووتکەی [[کۆمکاری عەرەبی]] ساڵێک پێش لەوە. ئەنجومەنی نیشتمانیی فەلەستینی دەستەی یاسادانانی ڕێکخراوەکەیە کە ھەر دوو ساڵ جارێک کۆدەبێتەوە و لیژنە جێبەجێکارەکەی ١٨ ئەندامی خۆی دیاری دەکات. [[مەحموود عەباس]] سەرۆکی لیژنەی جێبەجێکاری ڕێکخراوەکەیە لەدوای کۆچی دوایی [[یاسر عەرەفات]] لە ساڵی ٢٠٠٤. لە ساڵی ١٩٧٤دا [[کۆمکاری عەرەبی]] ئەم ڕێکخراوەی بە تاکە جەستە شەرعییەک زانی کە نوێنەرایەتی گەلی فەلەستینی بکات و ئەندامێتییەکەی قبوڵ کرد، لە تشرینی دووەمی ھەمان ساڵدا، ئەم ڕێکخراوە وەک ئەندامێکی چاودێریی نەتەوە یەکگرتووەکان پەسندکرا. لە کانوونی دووەمی ١٩٧٦، [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] ڕێگەی بە نوێنەری ئەم ڕێکخراوەی دا کە بەشداری لە کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی ئاسایش بکات بەبێ ئەوەی مافی دەنگدانی ھەبێت، مافێک کە عادەتەن تەنھا بۆ ئەندامانی نەتەوە یەکگرتووەکان پارێزراوە. لە ساڵی ١٩٩٣دا گۆڕانکارییەکی گرنگ لە سیاسەتی ستراتیژی و پەیوەندییەکانی ڕێکخراوەکە لەگەڵ [[ئیسرائیل]]دا ڕوویدا. یاسر عەرەفات لەنامەیەکی فەرمیدا بۆ [[ئیسحاق ڕابین]] ئیسرائیلی بە فەرمیی ناسی و سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ڕابینیش لەوەڵامدا ئەم ڕێکخراوەی وەک نوێنەری گەلی فەلەستینی بە فەرمیی ناسی. ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین پەیوەندیی فەرمیی دیپلۆماسی لەگەڵ زۆرێک لە وڵاتانی جیھان ھەیە و باڵیۆزخانەکان و نوێنەرایەتییەکانی بە گشتی بە ناوی فەڵەستین ناسراون. دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی فەلەستین لە ساڵی ١٩٨٨ نوێنەرایەتییەکەی لە نەتەوە یەکگرتووەکان ناوی خۆی لەرێکخراوی ئازادی فەلەستینەوە گۆڕی بۆ «فەلەستین»، و لە ساڵی ١٩٩٨دا بەبێ مافی دەنگدان مافی بەشداریکردنی لە [[کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] بە دەس ھێنا. لە ساڵی ٢٠١٢دا، ئەنجومەنی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان پێگەی فەلەستینی گۆڕی لە «دەستەی چاودێرێکی نائەندام» بۆ ئەندامی دەوڵەتی چاودێر لە بڕیارنامەی ٦٧/١٩، بە ١٣٨دەنگی ڕازی و ٩ دەنگی نارازی (٤١ حکوومەت کە لە کۆبوونەوەکەدا ئامادە نەبون). ئەم بڕیارە لەلایەن زۆرێک لە کارناسان وەک ناساندنی [[دی فاکتۆ]]ی فەڵەستین وەک وڵاتێکی سەربەخۆ لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە لێکدرایەوە.<ref>United Nations General Assembly Resolution 3210. "Invites the Palestine Liberation Organization, the representative of the Palestinian people, to participate in the deliberations of the General Assembly on the question of Palestine in plenary meetings."</ref><ref>United Nations General Assembly Resolution 3236. "Having heard the statement of the Palestine Liberation Organization, the representative of the Palestinian people, …"</ref><ref>United Nations General Assembly Resolution 3237</ref> == داخرانی ئۆفیسی ڕێکخراوی ڕزگاریی فەلەستین لە ئەمریکا == دوای دژایەتیی ئەم ڕێکخراوەیە بۆ [[ڕێکەوتنی سەدە]]، ئیدارەی [[دۆناڵد ترامپ]] فەرمانی دا نووسینگەی نوێنەرایەتییەکەی لە [[واشینگتن دی سی|واشینگتن]] داخرێت ئەویش بە ئامانجی فشارخستنە سەر فەڵەستینییەکان. دوای داخستنی نووسینگەی نوێنەرایەتییەکەی ئەم ڕێکخراوەیە لە واشینگتن، [[کۆمکاری عەرەبی]] بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ئیدانەی کرد و بە یەکێک لە سیاسەتەکانی دژە فەلەستینی ئەمریکا ناوزەد کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|مێژوو|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Palestine Liberation Organization}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین]] [[پۆل:دامەزرانەکانی دەیەی ١٩٦٠ لە میسر]] [[پۆل:فەلەستینی تیرۆریزم]] [[پۆل:بزووتنەوە ڕزگارییە نەتەوەییەکان]] [[پۆل:شەڕی ناوخۆی لوبنان]] [[پۆل:پۆلەکانی شەڕی ناوخۆی لوبنان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان دامەزرانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی ڕامەڵا]] [[پۆل:سیاسەت لە فەلەستین]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:کێشەی عەرەبەکان و ئیسرائیل]] [[پۆل:ناسیۆنالیزم]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی فەلەستینی]] [[پۆل:چاودێرانی ئەنجومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:بزووتنەوە ڕزگاری خوازە ناسیۆنالیزمەکان]] [[پۆل:بزووتنەوە ڕزگاریخوازە ناسیۆنالیزمەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی بەرخۆدان]] 8hopxdpriv21s1fd0qlaw9qygz9vb33 0 211354 1694945 1365736 2026-10-26T07:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694945 wikitext text/x-wiki {{محەممەد}} ڕەگەزناسان بەدرێژایی مێژوو گرینگیان بە ڕەچەڵەکی [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] داوە، ئەوەی لەباسی باب و باپیرانی هاتووە نوسیویانەتەوە، پێغەمبەر لە هۆزی [[قوڕەیش|قوڕەیشە]] لەنەوەی [[ئیسماعیل|پێغەمبەر ئیسماعیل]]، ناوی تەواوی بریتییە لە: [[محەممەد|موحەممەد]] کوڕی [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدول موتەلیب|عەبدوڵڵا]] کوڕی [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەڵیب]] کوڕی [[ھاشم کوڕی عەبدولمەنناف|ھاشم]] کوڕی [[عەبدولمەنناف کوڕی قوسەی|عەبدمەناف]] کوڕی [[قوسەی کوڕی کیلاب|قوسەی]] کوڕی [[کیلاب کوڕی مورە|کیلاب]] کوڕی [[مورە کوڕی کەعب|مورە]] کوڕی [[کەعب کوڕی لوئەی|کەعب]] کوڕی [[لوئەی کوڕی غالب|لوئەی]] کوڕی [[غالب کوڕی فیھر|غالب]] کوڕی [[فیھر کوڕی مالیک|فیھر]] کوڕی [[مالیک کوڕی نەزر|مالیک]] کوڕی [[نەزر کوڕی کینانە|نەضر]] کوڕی [[کینانە کوڕی خوزەیمە|کینانە]] کوڕی [[خوزەیمە کوڕی مودریکە|خوزەیمە]] کوڕی [[مودریکە کوڕی ئیلیاس|مودریکە]] کوڕی [[ئیلیاس کوڕی موزەر|ئیلیاس]] کوڕی [[موزەر کوڕی نزار|موضەر]] کوڕی [[نزار کوڕی مەعەد|نیزار]] کوڕی [[مەعەد کوڕی عەدنان|مەعەد]] کوڕی [[عەدنان]] کوڕی ئودەد کوڕی هەمەیسەع کوڕی سەلامان کوڕی عەوص کوڕی بوز کوڕی قیموال کوڕی ئوبە کوڕی عەوام کوڕی ناشید کوڕی خرا کوڕی بلداس کوڕی یەدلاف کوڕی طابخ کوڕی جاحم کوڕی ناحش کوڕی ماخی کوڕی عیض کوڕی عەبقەر کوڕی عوبەید کوڕی دوعا کوڕی حەمدان کوڕی سنبر کوڕی یەثریبی کوڕی یەحزون کوڕی یەلحەن کوڕی ٲرعوی کوڕی عیض کوڕی دیشان کوڕی عیصر کوڕی ئەفناد کوڕی ئیهام کوڕی موقەصیر کوڕی ناحیث کوڕی زاریح کوڕی سەمما کوڕی مزي کوڕی عوضة کوڕی عرام کوڕی قیدار کوڕی ئیسماعیل کوڕی ئیبراهیم پێغەمبەر کوڕی تارەح کوڕی ناحور کوڕی ساروع کوڕی ڕاعو کوڕی فالەخ کوڕی عابر کوڕی شالەخ کوڕی ئەرفەخشەد کوڕی سام کوڕی نوح کوڕی لامك کوڕی متوشلخ کوڕی ئیدریس پێغەمبەر کوڕی یەرد کوڕی مهلائیل کوڕی قینان کوڕی ئەنوش کوڕی شیث کوڕی ئادەم باوە گەورەی مرۆڤ. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=peghambar.muslimguide.se/ژیاننامەی پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)|ناونیشان=http://peghambar.muslimguide.se/rachalak.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=peghambar.muslimguide.se|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220121230112/http://peghambar.muslimguide.se/rachalak.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسب النبي صلى الله عليه وسلم. - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/289868/%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسب النبي صلى الله عليه و سلم|ناونیشان=http://www.sahaba.rasoolona.com/Articles/469/%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.sahaba.rasoolona.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111062907/http://www.sahaba.rasoolona.com/Articles/469/%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D8%B5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} شجرة النسب|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/88/%D8%B4%D8%AC%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابي|یەکەم=د علي|سەردێڕ=نَسبُ الحبيب المصطفى ﷺ ويوم ميلاده|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/11/10/نسب-الحبيب-المصطفى-ويوم-ميلاده|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مافەکانى پێغەمبەرى خوا صلى الله علیه وسلم لەسەر باوەڕداران چین؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان|ناونیشان=https://walamakan.com/1009|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=walamakan.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{باب و باپیرانی محەممەد}} {{تووڵی دەروازە|محەممەد|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەچەڵەکی محەممەد]] hn2a35ifwcijlnpp1ngrkj956omrn6x 0 211420 1694733 1694181 2026-10-25T20:23:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694733 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[پەڕگە:Club Atlético River Plate logo.svg|وێنۆک]]'''یانەی وەرزشی ریڤەر پلەیت''' (بە ئیسپانی: club Atlético River plate)یەکێکە لە یانەکانی خولی تۆپی پێی ئەرجەنتینی لە ٢٥ی مایۆی ١٩٠١ دامەزراوە ڕیڤەرپلەیت یەکێکە لە بەناوبانگترین یانەکانی ئەرجەنتین و خاوەنی زۆرترین نازناوی خولی ئەرجەنتینییە و ٣٧ جار بووەتە پاڵەوان ریڤەر پلەیت نازناوی (ملیۆنێرەکان)ی ھەیە چونکە زۆربەی ئەندامەکانی بارزگان و بوودجەکەی زەبەلاحی ھەیە لەچاو یانەکانی تر ھەروەھا زۆربەی ھەوادارانی لە چینی باڵای ئەو وڵاتەن جیاواز لە ڕکابەرەکەی بۆکا جۆنێورز == ژمارەی دەستکەوتەکانی یانە == خولی پلە یەکی ئەرجەنتینی (٣٧)جار {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئەرژەنتین}} {{پۆلی کۆمنز|River Plate}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەرژەنتین-کۆلکە}} ggcznwpc53aozkbjie4ea4fmmchwvx0 0 211576 1694955 1656657 2026-10-26T07:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694955 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو =ڕەھبەر جەلال | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی =ڕەھبەر جەلال مامەش کۆیی | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٥٣ | شوێنی لەدایکبوون =[[کۆیە]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ =٦ی نیسانی ١٩٩٨ | شوێنی مەرگ =[[ھێلسینکی]] | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[وێنەکێشی|شێوەکار]] {{ھن}} [[نووسەر]] {{ھن}} [[ڕۆژنامەوان]] {{ھن}} [[مۆسیقاژەن]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر =میریا | یار = | مناڵەکان =ڕۆژە {{ھن}} کوردستان {{ھن}} ئاسمان | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان =شیرکۆ جەلال مامەش کۆیی (برا) | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەھبەر جەلال''' بە ناوی تەواوی '''ڕەھبەر جەلال حەمەد مامەش ڕەسووڵ''' (١٩٥٣ لە [[کۆیە]]، [[ھەرێمی کوردستان]] - ١٩٩٨ لە [[ھێلسینکی]]، [[فینلاند]]) [[وێنەکێشی|شێوەکار]]، [[مۆسیقاژەن]]، [[نووسەر]]، [[ڕۆژنامەوان]] و چالاکوانێکی [[کورد]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=ڕەھبەر جەلال|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20081126141046530|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210422204307/https://www.kurdipedia.org/?q=20081126141046530}}</ref> == ژیان == ڕەھبەر جەلال ساڵی ١٩٥٣ لە کۆیە لەدایک بووە، قۆناغی ناوەندی ھەر لەم شارە تەواو کردووە، ساڵی ١٩٧٠ لە بەشی شێوەکاریی پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی بەغدا وەرگیراوە؛ ھەر ھەمان ساڵ لەگەڵ کۆمەڵێک لە گەنجانی تری کۆیە "تیپی شانۆی کەکۆن"یان دامەزراندووە و خۆیشی بووە بە سەرپەرەشتیار؛ دیسانیش ھەر ھەمان ساڵ بووە بە ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری گۆڤاری «ڕەھێڵە»، سەر بە یەکیەتیی خوێندکارانی کوردستان. ١١ی ئازاری ١٩٧٤ بووە بە پێشمەرگە و لە بەشی ڕاگریاندندا دەستی بە کار کردووە. ساڵی ١٩٧٧ بووە بە ئەندامی [[کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی]] لقی ھەولێر. ساڵێ ١٩٨٣ چووە بۆ [[یووگۆسلاڤیا]] و لەوێ بووە بە بەڕێوەری گۆڤاری «کورد» کە دەنگی خوێندکارانی کوردی یووگۆسلاڤیا بووە (نۆ ژمارەی لێ دەرکراوە). ساڵی ١٩٨٤ چووە بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و لە ئاکادێمیای «سوریکەڤ» دەستی بە خوێندن کردووە. لە ساڵی ١٩٨٦ەوە گۆڤاری «دڵانپار»ی دەرکردووە (تا پیش کۆچی دوایی خۆی ٣٢ ژمارەی لێ دەرچووە). ساڵی ١٩٩١ چووە بۆ فینلاند و لەوێ «کۆمیتەی ئاشتی و پشگیری نیشتمانی کوردستان»ی دامەزراندووە. ٦ی مانگی نیسانی ١٩٩٨ لە نەخۆشخانەیەکی شاری ھێلسینکی بەھۆی شێرپەنجە کۆچی دوایی کردووە. [[عەبدوڵڵا پەشێو]] شیعری «ڕەھبەر»ی بۆ ڕەھبەر جەلال ھۆنیوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شیعری ڕەھبەر، عەبدوڵڵا پەشێو|ناونیشان=https://allekok.ir/poet:91/book:8/poem:20|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=allekok.ir}}{{بەستەری مردوو|url=https://allekok.ir/poet:91/book:8/poem:20 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> کە لە سەرەمەرگیدا لە ڕێکەوتی ٤ی نیسانی ١٩٩٨دا لە نەخۆشخانەی شێرپەنجەی شاری ھێلسینکی نووسیویەتی و لەسەر تەرمەکەی خوێندوویەتییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jalal|یەکەم=Sherko|سەردێڕ=ڕەھبەر جەلال لە چواردەمین ساڵیادیدا|ناونیشان=http://chra.tv/news/index.php/articles/articles/articles/9134-2012-04-05-20-27-29|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=CHRA.TV}}{{بەستەری مردوو|url=http://chra.tv/news/index.php/articles/articles/articles/9134-2012-04-05-20-27-29 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> == شێوەکاری == ڕەھبەر جەلال تا ساڵی ١٩٧٠ لە ھەموو پێشانگاکانی ساڵانەی قوتابخانەکانی ھەولێردا، بەشداری کردووە. ساڵی ١٩٧٤ لە پێشانگای ھاوبەشی ھونەرمەندە پێشمەرگەکانی کوردستان بەشدار بووە. ساڵی ١٩٧٧ یەکەم پێشانگای تایبەتیی خۆی لە شاری ھەولێر کردووەتەوە. «ڕاپەڕین» و «ڕەشکوژی» لە گرینگترین بەرھەمەکانییەتی، کە ڕاپەڕینی لە یەکەمین پێشانگای خۆی پیشان داوە و ڕەشکوژیش بڕوانەمەی ماستەرەکەی بووە (لە سووریکەڤ)، کە کارەساتێکی ساڵی ١٩٦٣ی شاری کۆیە بە دەست ڕژیمی ئەوکاتی عێراق دەگێڕێتەوە و ھێمایەکە لە ئازاری نەتەوەیەک و لەخۆبردوویییەکانی بۆ دەستەبەرکردنی ئازادی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە ساڵیادی ماڵاوایی ھونەرمەندێکدا «کاروانسەرای ھونەر|ناونیشان=https://blogs.voanews.com/kurdish/karwanseray/2011/04/27/لە-ساڵیادی-ماڵئاوایی-ھونەرمەندێکدا/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=ku}}{{بەستەری مردوو|url=https://blogs.voanews.com/kurdish/karwanseray/2011/04/27/%D9%84%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DA%B5%D8%A6%D8%A7%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%BE%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%D9%85%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%D8%AF%D8%A7/ |date=ئایاری ٢٠٢٢ }}</ref> === پێشانگای ھاوبەش === * لەگەڵ سێ شێوەکاری تر لە ھەولێر (١٩٧٩) * لەندەن (١٩٨٨) * تبلیس (١٩٨٨) * فینلاند (١٩٩١) * ڕووسیا (١٩٩٢) === پێشانگای تایبەت === * ھەولێر - دووەم پێشانگای تایبەت (١٩٨٠) * فینلاند (١٩٨٨) * فینلاند (١٩٩١) * فینلاند (١٩٩٢) * فینلاند (١٩٩٣) جگە لەمانە، ساڵی ١٩٩٤ لە فینلاند دوو پێشانگا و ساڵی ١٩٩٨ لە سوید پێشانگایەک و سمینارێکی لەسەر ھونەری کوردی بەڕێوە بردووە. دوایین پێشانگای ڕەھبەر جەلال لە شاری ھێلسینکی، لە ڕێکەوتی ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٥دا بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەرمەندان]] [[پۆل:شێوەکارانی کورد]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی کۆیە]] ie3q8yxsyp60vg6gq0vj1g4isn1oeh6 0 211682 1694572 1549941 2026-10-25T16:35:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694572 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty | name = ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی لە ١٩٠٧ | long_name = | image = Map Iran 1900-en.png | image_width = 250px | caption = نەخشەی باشووری ڕۆژاوای ئاسیا، کە ھەرێمەکانی ژێر حوکمڕانی یان دەسەڵاتی بەریتانیا و ڕووسیا نیشان دەدات. | date_signed = {{OldStyleDate|٣١ی ئاب|١٠٩٧|١٨ی ئاب}} | location_signed = [[سەنت پیتەرزبورگ]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] | signatories = * [[پەڕگە:Flag of the United Kingdom.svg|25px]] [[شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەند|شانشینی یەکگرتوو]] * [[پەڕگە:Flag of Russia.svg|25px]] [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] }} '''ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی لە ١٩٠٧''' ({{بە ئینگلیزی|Anglo-Russian Convention of 1907}}، {{بە ڕووسی|Англо-Русская Конвенция 1907 г.}}) یان '''ڕێککەوتننامەی نێوان شانشینی یەکگرتوو و ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی لەبارەی فارس، ئەفغانستان و تبت''' ({{بە ئینگلیزی|Convention between the United Kingdom and Russia relating to Persia, Afghanistan, and Tibet}}، {{بە ڕووسی|Конвенция между Соединенным Королевством и Россией относительно Персии, Афганистана, и Тибета}})،<ref>See text in ''British Documents on the Origins of the War 1898–1914, Volume IV, The Anglo-Russian Rapprochement 1903–7.'' Edited by ''G. P. Gooch'' and H Temperley. Her Majesty's Stationery Office, London 1929. pp 618–621. [https://archive.org/stream/britishdocuments04greabyu#page/618/mode/2up Appendix I – Full Text of Convention between the United Kingdom and Russia relating to Persia (Iran), Afghanistan, and Tibet, Signed At St Petersburgh, August 31, 1907 (in French)]</ref> لە ٣١ی ئابی ١٩٠٧ لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] واژوو کرا. ڕێککەوتننامەکە کۆتایی بە ڕکابەریی دێرینە لە [[ئاسیای ناوەندی]] ھێنا و توانای ئەوەی بەو دوو وڵاتە دا تاوەکوو وەپێش ئەڵمانییەکان بکەونەوە کە دەیانھەویست بەرلین ھەتا بەغدای بە ھێڵێکی نوێی شەمەندەفەر پێکببەستنەوە و ئەوە دەبوو ھۆی یەکگرتنی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]. ئەو ڕێککەوتننامەیە بە ناکۆکییەکانی سەبارەت بە وڵاتی فارس (ئێران) کۆتایی ھێنا. بەریتانیای مەزن بەڵێنی دا تاوەکوو لە باکووری فارس دوور بکەوێتەوە و ڕووسیاش باشووری فارسی وەکوو بەشێک لە ھەرێمی ژێردەستی بەریتانیا بە فەرمی ناساند. ڕووسیا ھەروەھا بەڵێنی دا کە لە تبت و ئەفغانستان دوور بمێنێتەوە. بەھۆیەوە، لەندەن وامەکان و ھەندێک لە پاڵپشتییە سیاسییەکانی درێژە پێدایەوە.<ref>Barbara Jelavich, ''St. Petersburg and Moscow: Tsarist And Soviet Foreign Policy, 1814–1974'' (1974), pp 247–49, 254–56.</ref><ref>Ewen W. Edwards, "The Far Eastern Agreements of 1907." ''Journal of Modern History'' 26.4 (1954): 340–355. [https://www.jstor.org/stable/1876111 Online]</ref> ڕێککەوتننامەکە پەیوەندیی نێوان بەریتانیا و ڕووسیای کە کۆنتڕۆڵکردنی سنوورەکانی [[دەوڵەتی قاجاری|فارس]]،<ref>British Documents on the Origins of the War 1898–1914, Volume IV, The Anglo-Russian Rapprochement 1903-7. Edited by G.P. Gooch and H Temperley. Her Majesty's Stationery Office, London 1929. p618-621. [https://archive.org/stream/britishdocuments04greabyu#page/626/mode/2up Appendix IV – Revised Draft of Agreement Concerning Persia, Sent to Sir A. Nicholson by Sir Edward Grey on June 6, 1907 ]</ref><ref>[http://avalon.law.yale.edu/20th_century/angrusen.asp Yale Law School: "Agreement concerning Persia" (in English)]</ref> [[میرنشینی ئەفغانستان]]، [[تبت لە ژێر دەسەڵاتی چینگ|تبت]]ی دیار دەکرد، ھەتا ئاستێکی زۆر بەھێز کرد. بەپێی ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی، ھەرێمەکانی ژێر دەسەڵاتی شانشینی یەکگرتوو و ڕووسیای لە فارس دیار کرا، جەخت کرایەوە کە نابێت ھیچ وڵاتێک دەست لە کاروباری ناوخۆییی تبت وەردات و دەسەڵاتی بەریتانیا لە ئەفغانستان بە فەرمی ناسێندرا.<ref>The Major International Treaties of the Twentieth Century, Volume 1. Edited by J.A.S. Grenville and B. Wasserstein. Routledge London 2001. p45. [https://books.google.com/books?id=xf46U9qO87oC&pg=PA45#v=onepage&q&f=false Conventions between Russia and the United Kingdom relating to Persia, Afghanistan, and Tibet, St Petersburgh, August 31, 1907]</ref><ref name=britannica>Encyclopædia Britannica Inc. [http://www.britannica.com/event/Anglo-Russian-Entente Anglo-Russian Entente]</ref> ئەو ڕێککەوتنە بووە ھۆی دامەزراندنی [[ڕێککەوتنی سێلایەنە]].<ref name=britannica/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|شانشینی یەکگرتوو|ئێران|چین|ڕووسیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} duqan1nuk4gftabj82d8ipdmawcou9h 0 211726 1694507 1409959 2026-10-25T13:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694507 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ڕێوی و سەگ|director=تێد بێرمان{{ھن}}ڕیچارد ڕیچ{{ھن}}مارک ئۆزبۆنە|producer={{Plainlist| * ڕۆن میلەر * وۆڵفگانگ ڕیزەرمان * ئارت ستیڤنز }}|story={{Plainlist| * لاری کلیمۆنس * تێد بێرمان * دەیڤید میچێنەر * پیتەر یۆنگ * بێرنی ماتینسۆن * ستیڤ ھوڵێت * ئیرڵ کرێس * ڤانس جێری }}|based_on={{based on|''[[The Fox and the Hound (novel)|The Fox and the Hound]]''|[[Daniel P. Mannix]]}}|starring={{Plainlist| <!-- This list is presented in the order of how it was presented onscreen. Please discuss on the talk page if you wish to change. --> * میکی ڕونی * کورت ڕوسیل * پیرل بەیلی * جاک ئەلبێرتسۆن * ساندی دانکان * جانێت نۆلان * پات بوترام * جۆن فیدلێر * جۆن مەکئینتایر * دیک باکالیان * پۆڵ وینچێل * کیس میچڵ * کۆری فێڵدمان }}|music=بادی بەیکەر|editing={{Plainlist| * جەیمس مێڵتۆن * جیم کۆفۆرد }}|studio=والت دیزنی پرۆداکشنز|distributor=بوینە ڤیستا دابەشکردن|released={{Film date|1981|7|10}}|runtime=٨٣ خولەک|country={{USA}}|language=ئینگلیزی|budget=$١٢ ملیۆن دۆلار<ref name="Newsweek">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Forest Friendship|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_newsweek-us_newsweek_1981-07-13_98_2/page/81|یەکەم=David|دوایین=Ansen|magazine=Newsweek|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ١٩٨١|پەڕە=٨١}}</ref>|gross=$٦٣٫٥ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Fox and the Hound (1981)|وێبگە=Box Office Mojo|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=foxandthehound.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref>|image=The Fox and the Hound.jpg}} '''ڕێوی و سەگ''' ({{بە ئینگلیزی|The Fox and the Hound}}) فیلمێکی [[ئەنیمەیشن]]ی دراما و ھاوڕێ، دەرھێنەری فیلمەکە [[تێد بێرمان]]، [[ڕیچارد ڕیچ]] و [[مارک ئۆزبۆنە]]. ھەروەھا بەرھەم ھێنراوە لەلایەن والت دیزنی پرۆداکشنز بڵاویکردووەتەوە. مۆسیقای فیلمەکە لەلایەن [[ئاوازدانەر]] [[بادی بەیکەر]] داڕێژراوە. لە ١٠ی [[تەممووز]]ی ١٩٨١ لە [[وڵاتە یەکگرتووەکان]] نمایشکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|0082406}} * {{TCMDb title|75553}} * {{BCDB title|42}} * {{AllMovie title|82415}} * {{Mojo title|foxandthehound}} * {{Rotten Tomatoes|fox_and_the_hound}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ئەنیمەیشن|ھۆڵیوود|دیزنی|کارتۆن}} {{پۆلی کۆمنز|The Fox and the Hound}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە هاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ڕێوییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کێڵگەدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی شەمەندەفەر]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] 05pls7s1c4rshg69y36t872fedlpk5k 1694759 1694507 2026-10-25T21:11:53Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694759 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ڕێوی و سەگ|director=تێد بێرمان{{ھن}}ڕیچارد ڕیچ{{ھن}}مارک ئۆزبۆنە|producer={{Plainlist| * ڕۆن میلەر * وۆڵفگانگ ڕیزەرمان * ئارت ستیڤنز }}|story={{Plainlist| * لاری کلیمۆنس * تێد بێرمان * دەیڤید میچێنەر * پیتەر یۆنگ * بێرنی ماتینسۆن * ستیڤ ھوڵێت * ئیرڵ کرێس * ڤانس جێری }}|based_on={{based on|''[[The Fox and the Hound (novel)|The Fox and the Hound]]''|[[Daniel P. Mannix]]}}|starring={{Plainlist| <!-- This list is presented in the order of how it was presented onscreen. Please discuss on the talk page if you wish to change. --> * میکی ڕونی * کورت ڕوسیل * پیرل بەیلی * جاک ئەلبێرتسۆن * ساندی دانکان * جانێت نۆلان * پات بوترام * جۆن فیدلێر * جۆن مەکئینتایر * دیک باکالیان * پۆڵ وینچێل * کیس میچڵ * کۆری فێڵدمان }}|music=بادی بەیکەر|editing={{Plainlist| * جەیمس مێڵتۆن * جیم کۆفۆرد }}|studio=والت دیزنی پرۆداکشنز|distributor=بوینە ڤیستا دابەشکردن|released={{Film date|1981|7|10}}|runtime=٨٣ خولەک|country={{USA}}|language=ئینگلیزی|budget=$١٢ ملیۆن دۆلار<ref name="Newsweek">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Forest Friendship|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_newsweek-us_newsweek_1981-07-13_98_2/page/81|یەکەم=David|دوایین=Ansen|magazine=Newsweek|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ١٩٨١|پەڕە=٨١}}</ref>|gross=$٦٣٫٥ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Fox and the Hound (1981)|وێبگە=Box Office Mojo|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=foxandthehound.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref>|image=The Fox and the Hound.jpg}} '''ڕێوی و سەگ''' ({{بە ئینگلیزی|The Fox and the Hound}}) فیلمێکی [[ئەنیمەیشن]]ی دراما و ھاوڕێ، دەرھێنەری فیلمەکە [[تێد بێرمان]]، [[ڕیچارد ڕیچ]] و [[مارک ئۆزبۆنە]]. ھەروەھا بەرھەم ھێنراوە لەلایەن والت دیزنی پرۆداکشنز بڵاویکردووەتەوە. مۆسیقای فیلمەکە لەلایەن [[ئاوازدانەر]] [[بادی بەیکەر]] داڕێژراوە. لە ١٠ی [[تەممووز]]ی ١٩٨١ لە [[وڵاتە یەکگرتووەکان]] نمایشکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|0082406}} * {{TCMDb title|75553}} * {{BCDB title|42}} * {{AllMovie title|82415}} * {{Mojo title|foxandthehound}} * {{Rotten Tomatoes|fox_and_the_hound}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ئەنیمەیشن|ھۆڵیوود|دیزنی|کارتۆن}} {{پۆلی کۆمنز|The Fox and the Hound}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە هاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ڕێوییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کێڵگەدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی شەمەندەفەر]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] j4fnli9ka5cr3dgmh8nnjyld9auwbre 1 212260 1694491 1331450 2026-10-25T13:21:09Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1694491 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گەس جۆنسن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=945622 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210723115713/http://www.badgerboysstate.com/governors/ بۆ http://www.badgerboysstate.com/governors/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٥٣، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گەس جۆنسن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1185496 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210723142914/https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk بۆ https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:١٨، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[گەس جۆنسن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1331449 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210723115713/http://www.badgerboysstate.com/governors/ بۆ http://www.badgerboysstate.com/governors/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210723142914/https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk بۆ https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٥٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گەس جۆنسن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1694490 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181020102330/http://www.burnettcountysentinel.com/news/local-youtube-creator-honed-skill-in-town-and-in-college/article_00eb20c8-699b-11e8-b20f-179a97c81965.html بۆ http://www.burnettcountysentinel.com/news/local-youtube-creator-honed-skill-in-town-and-in-college/article_00eb20c8-699b-11e8-b20f-179a97c81965.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٢١، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 0geko32tnxxxirzf51a5zq9op0kqcis 0 213184 1694655 1531816 2026-10-25T19:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، بەلجیکا-کۆلکە) 1694655 wikitext text/x-wiki {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Papaver rhoeas - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-101.jpg|220px|وێنۆک|ڕەبەنۆک]] '''ڕەبەنۆک''' یان '''گوڵاڵە سوورە''' ئەم گوڵە زۆر جۆرن و ڕەنگاوڕەنگن، لە خێزانی ڕەبەنیکەکانن (Papaveraceae) بەڵام لە ھەندێک سەرچاوە ئاماژە تەنھا بە دوو جۆر دەکرێت و لە جۆرەکانی دیکە جیادەکرێتەوە. ئەم گوڵە لە مانگی نیساندا دەپشکوێ و نزیکەی ١٠ تاکوو ٣٠ سم بەرز دەبێ و ١٠ تا ١٢ ڕۆژ دەژی. لەبەھاردا لە ھەموو شوێنێکی کوردستاندا شین دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kurd Flora|ناونیشان=https://kurdflora.com/flora/letter/ڕ/12|وێبگە=kurdflora.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdflora.com/flora/letter/%DA%95/12 |date=نیسانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Papaver rhoeas|ناونیشان=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:306058-2|وێبگە=Plants of the World Online|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|ئەورووپا|ئەفریقا|ئێران|ڕۆژھەڵاتی ناوین|بەلجیکا|پزیشکی|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Papaver rhoeas}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{بەلجیکا-کۆلکە}} [[پۆل:گوڵەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئاسیا]] [[پۆل:گژوگیاکانی کوردستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەفغانستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:گژوگیاکانی چین]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەفریقای باکوور]] [[پۆل:گژوگیاکانی پاکستان]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] pqi8edxcegonkyfm2fj7dqh09d2lqr7 1694685 1694655 2026-10-25T20:01:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694685 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Papaver rhoeas - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-101.jpg|220px|وێنۆک|ڕەبەنۆک]] '''ڕەبەنۆک''' یان '''گوڵاڵە سوورە''' ئەم گوڵە زۆر جۆرن و ڕەنگاوڕەنگن، لە خێزانی ڕەبەنیکەکانن (Papaveraceae) بەڵام لە ھەندێک سەرچاوە ئاماژە تەنھا بە دوو جۆر دەکرێت و لە جۆرەکانی دیکە جیادەکرێتەوە. ئەم گوڵە لە مانگی نیساندا دەپشکوێ و نزیکەی ١٠ تاکوو ٣٠ سم بەرز دەبێ و ١٠ تا ١٢ ڕۆژ دەژی. لەبەھاردا لە ھەموو شوێنێکی کوردستاندا شین دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kurd Flora|ناونیشان=https://kurdflora.com/flora/letter/ڕ/12|وێبگە=kurdflora.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdflora.com/flora/letter/%DA%95/12 |date=نیسانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Papaver rhoeas|ناونیشان=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:306058-2|وێبگە=Plants of the World Online|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|ئەورووپا|ئەفریقا|ئێران|ڕۆژھەڵاتی ناوین|بەلجیکا|پزیشکی|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Papaver rhoeas}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{بەلجیکا-کۆلکە}} [[پۆل:گوڵەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئاسیا]] [[پۆل:گژوگیاکانی کوردستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەفغانستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:گژوگیاکانی چین]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەفریقای باکوور]] [[پۆل:گژوگیاکانی پاکستان]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] c30qpc2dn8ha17w410fenejcfn7vlpu 0 213253 1694583 1406897 2026-10-25T16:37:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694583 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی توێکاری|ناو=ڕێکە|وێنە=Tractus intestinalis rectum.svg|لێدوان=وێنەیەکی [[جۆگەی ھەرس]] کە تیایدا ڕێکە بە ڕەنگێکی تۆختر نیشان دراوە|وێنە٢=Rectum anatomy en.svg|لێدوان٢=توێکاریی [[کۆم]] و ڕێکە|لاتینی=rectum intestinum|بەشێکە لە=[[ڕیخۆڵەئەستوورە]]|کار=کۆکردنەوەی [[پیسایی]] پێش [[پیساییکردن]]}} '''ڕێکە''' ({{بە ئینگلیزی|Rectum}}) دوا بەشی [[ڕیخۆڵەئەستوورە|ڕیخۆڵەئەستوورەیە]] لە [[مرۆڤ]] و ھەندێک [[گوانداران|گوانداری]] تردا، و دوا بەشی [[جۆگەی ھەرس|جۆگەی ھەرسە]] لە ھەندێکی تردا. درێژیی ڕێکەی مرۆڤێکی پێگەیشتوو نزیکەی ١٢ سانتیمەتر (٤.٧ ئینچ)ە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=AJCC Cancer Staging Atlas|پەڕەکان=١٠٩|ساڵ=٢٠٠٦|chapter=12. Colon and Rectum|chapter-url=https://www.springer.com/cda/content/document/cda_downloaddocument/colon_rectum_chpt_14.pdf?SGWID=0-0-45-313390-0|بڵاوکەرەوە=American Joint Committee on Cancer|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612194902/https://www.springer.com/cda/content/document/cda_downloaddocument/colon_rectum_chpt_14.pdf?SGWID=0-0-45-313390-0|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == فەرمان == ڕێکە وەک شوێنێکی کاتیی ھەڵگرتنی [[پیسایی]] کاردەکات؛ تا کاتی دەرکردنی لە ڕێگەی دەرچەی [[کۆم|کۆمەوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کتێبی زانست بۆ ھەمووان بۆ پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی|بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پەروەردەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|ساڵ=٢٠١٥|پەڕەکان=٣٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rectum|ڕێکە}} {{کۆئەندام و ئەندامەکانی مرۆڤ}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:لەگەنە]] [[پۆل:کۆئەندامی ھەرس]] [[پۆل:زاراوەناسیی توێکارانە]] ifnuzoefhj9qvcgx1ikqnyo1lx5cb2z 0 213633 1694708 1681479 2026-10-25T20:12:32Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1694708 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی زوممار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باشووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٢٨ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٦٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٥٩١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی زوممار'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ناحیة زمار) یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> زوممار جگە لە [[شنگال]] بە "سەرەکی ناکۆکی خاکی نەینەوا" ناوزەد کراوە. ناحیەی زوممار لانیکەم لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ژمارەی دانیشتووانێکی زۆری [[کورد]]ی ھەبووە، ھەروەھا لە یەکەم ھەوڵەکانی "[[عەرەباندن]]"ی لە [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٦٣دا ئەزموون کردووە، ئاوارەبوونی زۆرەملێ بەھۆی لایەنگری شۆڕشگێڕانی کوردەوە. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، زوممار (و بەشێک لە [[ناحیەی ئاڤگەنی]]) سێ دەیە بەرگەی سیاسەتی سیستماتیکی دژە کوردیان گرتووە، کە لە وێرانکردنی گوندەکان، دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵ و ماڵە وێرانکەرەکان، تا دەگاتە سنووردارکردن لە بەکارھێنانی [[زمانی کوردی]]دا. بۆ نموونە، حەوت گوندی تەواوی ھۆزی میران (نزیکەی ١٨ ھەزار کەس) بە فەرمانی سەرۆکایەتی لە ساڵی ١٩٧٤دا گواسترانەوە بۆ ناوچەی [[ڕەبیعە]]. تا ساڵی ١٩٧٥ نزیکەی ٨٥٠٠ خێزان بە زۆر دوور خرانەوە و دەیان گوند یەکسان کران لەگەڵ زەوی. ھاوتەریب، ژمارەیەکی زۆر لە [[عەرەب]]ە [[سوننە]]کان ڕوویان لەو ناوچەیە کرد و زەویەکانیان داگیرکرد و دەستیان بەسەر کارەکانیاندا گرت، لەوانە لە کێڵگەی نەوتی [[عەین زالە]]، ڕاستەوخۆ لە باشووری شارۆچکەی [[زوممار]]، کە لەلایەن کرێکارانی نەوتی کوردەوە بەڕێوەدەبرا. == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی تەلەعفەر]] و ناحیەی زوممار سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی زوممار: * لە باکوورەوە [[ناحیەی باتێل]] و [[ناحیەی سێمێل]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ئاڤگەنی]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ئەلقۆش]] و [[ناحیەی وانکێ]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ناحیەی دێرکێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و [[ڕاگواستن]] و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[کورد]] زۆرینەیە و [[عەرەب]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی زوممار کوردن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە، ٦٠٪ کورد بوون، ٣٥٪ عەرەب بوون و ٥٪ مەسیحی و تورکمان بوون. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٦٧) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی تەلەعفەر]] * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] p0sd2rtr65ihyygzquyzo64irx66x3d 1694710 1694708 2026-10-25T20:13:09Z MFTG 21816 /* top */ 1694710 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی زوممار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باشووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٢٨ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٦٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٥٩١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی زوممار'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ناحیة زمار) یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> زوممار جگە لە [[شنگال]] بە "سەرەکی ناکۆکی خاکی نەینەوا" ناوزەد کراوە. ناحیەی زوممار لانیکەم لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ژمارەی دانیشتووانێکی زۆری [[کورد]]ی ھەبووە، ھەروەھا لە یەکەم ھەوڵەکانی "[[عەرەباندن]]"ی لە [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٦٣دا ئەزموون کردووە، ئاوارەبوونی زۆرەملێ بەھۆی لایەنگری شۆڕشگێڕانی کوردەوە. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، زوممار (و بەشێک لە [[ناحیەی ئاڤگەنی]]) سێ دەیە بەرگەی سیاسەتی سیستماتیکی دژە کوردیان گرتووە، کە لە وێرانکردنی گوندەکان، دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵ و ماڵە وێرانکەرەکان، تا دەگاتە سنووردارکردن لە بەکارھێنانی [[زمانی کوردی]]دا. بۆ نموونە، حەوت گوندی تەواوی ھۆزی میران (نزیکەی ١٨ ھەزار کەس) بە فەرمانی سەرۆکایەتی لە ساڵی ١٩٧٤دا گواسترانەوە بۆ ناوچەی [[ڕەبیعە]]. تا ساڵی ١٩٧٥ نزیکەی ٨٥٠٠ خێزان بە زۆر دوور خرانەوە و دەیان گوند یەکسان کران لەگەڵ زەوی. ھاوتەریب، ژمارەیەکی زۆر لە [[عەرەب]]ە [[سوننە]]کان ڕوویان لەو ناوچەیە کرد و زەویەکانیان داگیرکرد و دەستیان بەسەر کارەکانیاندا گرت، لەوانە لە کێڵگەی نەوتی [[عەین زالە]]، ڕاستەوخۆ لە باشووری شارۆچکەی [[زوممار]]، کە لەلایەن کرێکارانی نەوتی کوردەوە بەڕێوەدەبرا.<ref>https://gppi.net/2017/08/16/iraq-after-isil-zummar?utm_source=chatgpt.com</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی تەلەعفەر]] و ناحیەی زوممار سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی زوممار: * لە باکوورەوە [[ناحیەی باتێل]] و [[ناحیەی سێمێل]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ئاڤگەنی]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ئەلقۆش]] و [[ناحیەی وانکێ]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ناحیەی دێرکێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و [[ڕاگواستن]] و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[کورد]] زۆرینەیە و [[عەرەب]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی زوممار کوردن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە، ٦٠٪ کورد بوون، ٣٥٪ عەرەب بوون و ٥٪ مەسیحی و تورکمان بوون. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٦٧) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی تەلەعفەر]] * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] p6paqp83motqu5u1dl2dc8l0r94127x 0 213845 1694738 1625994 2026-10-25T20:48:11Z Bilalinfo 57400 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1694738 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئیلیانا مالینۆڤا ئیۆتۆڤا''' ({{بە بولگاری|Илияна Малинова Йотова}}<ref>[http://results.cik.bg/pvrnr2016/tur2/president/index.html Results from the elections 2016] (in Bulgarian)</ref> لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤) سیاسەتمەدارێکی [[بولگاریا]]یە و لە ساڵی ٢٠١٧ەوە وەک جێگری سەرۆکی بولگاریا کاری کردووە، هاوڕێی کاندیدی [[ڕومێن ڕادێڤ]] بووە. بڕوانامەی ماستەری لە فیلۆلۆژیای بولگاری و [[فەرەنسی]] لە زانکۆی سۆفیا وەرگرتووە, ئیۆتۆڤا لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەفزیۆنی نیشتمانی بولگاریا وەک پەیامنێر و سەرنوسەر و دەرهێنەر و پێشکەشکاری بەرنامەکانی هەواڵ و کاروباری هەنووکەیی کاری کردووە. پاشان وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاری ڕۆژنامەوانی حزبی سۆسیالیستی بولگاریا کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= http://personi.dir.bg/person.php?id=145|سەردێڕ= Профил на Илиана Йотова|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=bg |بڵاوکەرەوە=personi.dir.bg}}</ref> == ژیانی سەرەتای == ئیلیانا مالینۆڤا یۆتۆڤا لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ لە [[سۆفیا]]، کۆماری گەلی بۆلگاریا لەدایکبووە.<ref name="auto2">{{cite web |date=24 October 1964 |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |title=ئیلیانا یۆتۆڤا – خولی ٨ەمی پەرلەمان |publisher=پەرلەمانی ئەورووپا}}</ref><ref name="bta1">{{cite news|last1=Karagyozov|first1=Konstantin|last2=Trifonov|first2=Nikolay|date=23 January 2026|title=نوێکراوەتەوە: ئیلیانا یۆتۆڤا دوای بڕیاری دادگای دەستووری دەبێتە سەرۆکی بۆلگاریا|url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|archive-date=24 January 2026|access-date=25 January 2026|work=[[ئاژانسی هەواڵی بۆلگاریا]]}}</ref> لە دواناوەندی فەرەنسی لە سۆفیا خوێندوویەتی.<ref name="auto4">{{Cite web |url=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-date=31 December 2025 |title=ئیلیانا یۆتۆڤا |url-status=live |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیلۆلۆژیی بۆلگاری و فەرەنسی لە [[زانکۆی سۆفیا]] بەدەستهێناوە و پاشان لە قوتابخانەی نیشتمانیی کارگێڕی (ENA) لە [[سترازبێرگ]]، فەرەنسا، و ناوەندی لێکۆڵینەوە ئەورووپییەکان (CEES) لە زانکۆی سترازبێرگ پسپۆڕیی وەرگرتووە.<ref name="bta1" /> لە ساڵانی هەشتاکاندا، مالینۆڤا وەک پەرستار لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست کاری کردووە.<ref name="vesti">{{cite news|date=23 January 2026|title=یەکەم بەڕێزی بۆلگاریا: هاوسەری سەرۆک ئیلیانا یۆتۆڤا کێیە؟|trans-title=The First Gentleman of Bulgaria: Who is the husband of President Iliana Yotova?|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|archive-date=23 January 2026|access-date=25 January 2026|work={{ill|Vesti.bg|bg}}|language=bg|agency=Netinfo}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی بۆلگاریا وەک پەیامنێر، ئیدیتۆر، دەرهێنەر، پێشکەشکاری هەواڵ و بەرنامەکان کاری کردووە و دواتریش بووەتە بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی هەواڵ و بەرنامەکان.<ref name="auto4" /><ref name="bnr">{{Cite web |date=23 January 2026 |url=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |website=[[ڕادیۆی نیشتمانیی بۆلگاریا]] |title=ئیلیانا یۆتۆڤا دەبێتە یەکەم ژنە سەرۆکی بۆلگاریا |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> پاشان لە ساڵی ١٩٩٧ وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاریی ڕۆژنامەوانیی [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆشیالیستی بۆلگاریا]] کاری کردووە.<ref>{{cite news|title=پڕۆفایلی ئیلیانا یۆتۆڤا|url=http://personi.dir.bg/person.php?id=145|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145|archive-date=25 October 2016|access-date=25 October 2016|publisher=personi.dir.bg|language=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == ژیانی کەسی == سەرباری بۆلگاریی کە زمانی دایکیەتی، شارەزایییەکی باشی لە [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسییدا]] هەیە و بە زمانەکانی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیش]] قسە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> یۆتۆڤا هاوسەرگیری لەگەڵ ئەندرێ یۆتۆڤ کردووە، کە پزیشکێکە لە ساڵی ١٩٨٥ لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست چاوی پێی کەوتووە. یەک منداڵیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова |ناونیشان=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Vesti.bg |زمان=bg}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category}} * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110020358/http://ilyana.info/|date=10 January 2014|title=ماڵپەڕی فەرمیی ئیلیانا یۆتۆڤا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|بولگاریا|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Iliana Iotova}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{بولگاریا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی بولگاریا]] [[پۆل:جێگرەکانی سەرۆکی بولگاریا]] [[پۆل:زیندووان]] pquh3a4lntbfhl6s0pke2ip78c45z3d 1694739 1694738 2026-10-25T20:50:01Z Bilalinfo 57400 1694739 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئیلیانا مالینۆڤا ئیۆتۆڤا''' ({{بە بولگاری|Илияна Малинова Йотова}}<ref>[http://results.cik.bg/pvrnr2016/tur2/president/index.html Results from the elections 2016] (in Bulgarian)</ref> لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤) سیاسەتمەدارێکی [[بولگاریا]]یە و لە ساڵی ٢٠١٧ەوە وەک جێگری سەرۆکی بولگاریا کاری کردووە، هاوڕێی کاندیدی [[ڕومێن ڕادێڤ]] بووە. بڕوانامەی ماستەری لە فیلۆلۆژیای بولگاری و [[فەرەنسی]] لە زانکۆی سۆفیا وەرگرتووە, ئیۆتۆڤا لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەفزیۆنی نیشتمانی بولگاریا وەک پەیامنێر و سەرنوسەر و دەرهێنەر و پێشکەشکاری بەرنامەکانی هەواڵ و کاروباری هەنووکەیی کاری کردووە. پاشان وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاری ڕۆژنامەوانی حزبی سۆسیالیستی بولگاریا کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= http://personi.dir.bg/person.php?id=145|سەردێڕ= Профил на Илиана Йотова|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=bg |بڵاوکەرەوە=personi.dir.bg}}</ref> == ژیانی سەرەتای == ئیلیانا مالینۆڤا یۆتۆڤا لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ لە [[سۆفیا]]، کۆماری گەلی بۆلگاریا لەدایکبووە.<ref name="auto2">{{cite web |date=24 October 1964 |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |title=ئیلیانا یۆتۆڤا – خولی ٨ەمی پەرلەمان |publisher=پەرلەمانی ئەورووپا}}</ref><ref name="bta1">{{cite news|last1=Karagyozov|first1=Konstantin|last2=Trifonov|first2=Nikolay|date=23 January 2026|title=نوێکراوەتەوە: ئیلیانا یۆتۆڤا دوای بڕیاری دادگای دەستووری دەبێتە سەرۆکی بۆلگاریا|url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|archive-date=24 January 2026|access-date=25 January 2026|work=[[ئاژانسی هەواڵی بۆلگاریا]]}}</ref> لە دواناوەندی فەرەنسی لە سۆفیا خوێندوویەتی.<ref name="auto4">{{Cite web |url=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-date=31 December 2025 |title=ئیلیانا یۆتۆڤا |url-status=live |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیلۆلۆژیی بۆلگاری و فەرەنسی لە [[زانکۆی سۆفیا]] بەدەستهێناوە و پاشان لە قوتابخانەی نیشتمانیی کارگێڕی (ENA) لە [[سترازبێرگ]]، فەرەنسا، و ناوەندی لێکۆڵینەوە ئەورووپییەکان (CEES) لە زانکۆی سترازبێرگ پسپۆڕیی وەرگرتووە.<ref name="bta1" /> لە ساڵانی هەشتاکاندا، مالینۆڤا وەک پەرستار لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست کاری کردووە.<ref name="vesti">{{cite news|date=23 January 2026|title=یەکەم بەڕێزی بۆلگاریا: هاوسەری سەرۆک ئیلیانا یۆتۆڤا کێیە؟|trans-title=The First Gentleman of Bulgaria: Who is the husband of President Iliana Yotova?|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|archive-date=23 January 2026|access-date=25 January 2026|work={{ill|Vesti.bg|bg}}|language=bg|agency=Netinfo}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی بۆلگاریا وەک پەیامنێر، ئیدیتۆر، دەرهێنەر، پێشکەشکاری هەواڵ و بەرنامەکان کاری کردووە و دواتریش بووەتە بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی هەواڵ و بەرنامەکان.<ref name="auto4" /><ref name="bnr">{{Cite web |date=23 January 2026 |url=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |website=[[ڕادیۆی نیشتمانیی بۆلگاریا]] |title=ئیلیانا یۆتۆڤا دەبێتە یەکەم ژنە سەرۆکی بۆلگاریا |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> پاشان لە ساڵی ١٩٩٧ وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاریی ڕۆژنامەوانیی [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆشیالیستی بۆلگاریا]] کاری کردووە.<ref>{{cite news|title=پڕۆفایلی ئیلیانا یۆتۆڤا|url=http://personi.dir.bg/person.php?id=145|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145|archive-date=25 October 2016|access-date=25 October 2016|publisher=personi.dir.bg|language=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == ژیانی کەسی == سەرباری بۆلگاریی کە زمانی دایکیەتی، شارەزایییەکی باشی لە [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسییدا]] هەیە و بە زمانەکانی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیش]] قسە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> یۆتۆڤا هاوسەرگیری لەگەڵ ئەندرێ یۆتۆڤ کردووە، کە پزیشکێکە لە ساڵی ١٩٨٥ لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست چاوی پێی کەوتووە. یەک منداڵیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова |ناونیشان=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Vesti.bg |زمان=bg}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category}} * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110020358/http://ilyana.info/|date=10 January 2014|title=ماڵپەڕی فەرمیی ئیلیانا یۆتۆڤا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|بولگاریا|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Iliana Iotova}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی بولگاریا]] [[پۆل:جێگرەکانی سەرۆکی بولگاریا]] [[پۆل:زیندووان]] 2hifqado76lep0u0zt5mh7kojv2x1wk 0 215438 1694576 1480382 2026-10-25T16:36:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694576 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:Bill Clinton, Yitzhak Rabin, Yasser Arafat at the White House 1993-09-13.jpg|240px|وێنۆک|[[بیڵ کڵینتن]]، [[ئیسحاق ڕابین]]، [[یاسر عەرەفات]] لە [[کۆشکی سپی]] لە ساڵی ١٩٩٣]] '''ڕێککەوتنەکانی ئۆسلۆ''' ({{lang-en|Oslo Accords}}) جووتێک ڕێککەوتنن لە نێوان [[ئیسرائیل]] و [[ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین|ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین]] ڕێککەوتنی ئۆسلۆی یەکەم، کە لە ساڵی ١٩٩٣ لە [[واشینگتن دی سی]] واژوو کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Declaration of Principles on Interim Self-Government Arrangements-ڕاگەیاندنی بنەماکان سەبارەت بە ڕێکخستنی خۆبەڕێوەبەری کاتی|ناونیشان=http://knesset.gov.il/process/docs/oslo_eng.htm|وێبگە=web.archive.org|بڵاوکەرەوە=ماڵپەڕی کنێسێت|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20021115183950/http://knesset.gov.il/process/docs/oslo_eng.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> و ڕێککەوتنی ئۆسلۆی دووەم کە لە ساڵی ١٩٩٥ لە شاری تەبا لە [[میسر]] واژوو کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕێککەوتنی کاتی ئیسرائیل و فەلەستین سەبارەت بە کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە-Israeli-Palestinian Interim Agreement on the West Bank and the Gaza Strip|ناونیشان=http://knesset.gov.il/process/docs/heskemb_eng.htm|وێبگە=web.archive.org|بڵاوکەرەوە=ماڵپەڕی کنێسێت|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20021115180646/http://knesset.gov.il/process/docs/heskemb_eng.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەوان سەرەتای پرۆسەی ئۆسلۆ بوون، کە پرۆسەیەکی ئاشتی بە ئامانجی گەیشتن بە پەیماننامەیەکی ئاشتی کە لەسەر بنەمای [[بڕیارنامەی ٢٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیارنامەی ٢٤٢]] و [[بڕیارنامەی ٣٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیارنامەی ٣٣٨]]ی [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، ھەروەھا بەدیھێنانی «مافی گەلی فەلەستین بۆ چارەی خۆنووسین» دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Oslo Accord}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەلەستین|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٥]] [[پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین]] [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٣]] 9gv2topp3w9v0x3l4ipdfavbkczzmuj 0 216657 1694913 1679584 2026-10-26T05:45:53Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694913 wikitext text/x-wiki '''مۆزەخانەی ئاشتی ئیمفال''' (بە مانیپوری: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen، بە ژاپۆنی: インパール平和資料館) مۆزەخانەیەکی جەنگی جیھانیی دووەمە لە و دەکەوێتە ڕۆخی گردە سوورەکان (مایبام لۆکپا چینگ) لە مانیپور. یادەوەرییەکی زیندووی پاشماوەی جەنگی ئیمفالە (جەنگی ئەنگلۆ-ژاپۆنی) و جەنگەکانی تری جەنگی جیھانیی دووەم. (ئازار-تەممووزی ١٩٤٤) کە لە مانیپور جەنگاون. مۆزەخانەکە لەلایەن دامەزراوەی نیپۆن (TNF) پشتگیری لێدەکرێت. کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە، بە ھاوکاری لەگەڵ حکوومەتی مانیپور دەکات.<ref name="hindustantimes.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=On 75th anniversary of Battle of Imphal, Peace Museum opens its doors|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/india-news/on-75th-anniversary-of-world-war-ii-imphal-peace-museum-opens-its-doors/story-o1rct2iYRlVXZHjWnPnDmO.html|وێبگە=www.hindustantimes.com}}</ref><ref name="thehindu.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=From Japan, a museum of peace built on memories of WWII|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/from-japan-a-museum-of-peace-built-on-memories-of-wwii/article28111577.ece|وێبگە=www.thehindu.com}}</ref><ref name="easternmirrornagaland.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Museum for peace opened in memory of World War II at Imphal|ناونیشان=https://easternmirrornagaland.com/museum-for-peace-opened-in-memory-of-world-war-ii-at-imphal/|وێبگە=easternmirrornagaland.com}}</ref><ref name="aninews.in">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manipur observes first anniversary of Imphal Peace Museum|ناونیشان=https://www.aninews.in/news/lifestyle/culture/manipur-observes-first-anniversary-of-imphal-peace-museum20200623203819|وێبگە=www.aninews.in|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220111110645/https://www.aninews.in/news/lifestyle/culture/manipur-observes-first-anniversary-of-imphal-peace-museum20200623203819/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1st anniversary of Imphal Peace Museum observed|ناونیشان=https://www.ifp.co.in/manipur/1st-anniversary-of-imphal-peace-museum-observed|وێبگە=www.ifp.co.in|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220111105748/https://www.ifp.co.in/manipur/1st-anniversary-of-imphal-peace-museum-observed|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە تایبەتی، لە ڕاپرسییەک کە لەلایەن مۆزەخانەی سوپای نیشتمانیی بەریتانی ئەنجامدرا، شەڕی ئیمفال و کۆھیما وەک گەورەترین شەڕی بەریتانیا دیاریکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Britain's Greatest Battles {{!}} Online Exhibitions {{!}} National Army Museum, London|ناونیشان=http://www.nam.ac.uk/exhibitions/online-exhibitions/britains-greatest-battles|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130210162931/http://www.nam.ac.uk/exhibitions/online-exhibitions/britains-greatest-battles|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=India|یەکەم=Press Trust of|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Battle to repel Azad Hind Fauj selected "Britain's Greatest"|ئیش=Business Standard India|ناونیشان=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/battle-to-repel-azad-hind-fauj-selected-britain-s-greatest-113042100200_1.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> مۆزەخانەی ئاشتی ئیمفال براوەی باشترین خەڵاتی دیزاینی ھیندستان بوو لە ٢٠١٩<ref name="aninews.in"/> یەکێک لە شوێنە سەرەنج ڕاکێشەکانی نیشاندانی خۆشنووسیی وشەی «ھێیوا» - (واتا: ئاشتی) ژاپۆنییە کە لەلایەن [[شینزۆ ئابێ]]ی سەرۆک وەزیری پێشووی ژاپۆن نووسراوە.<ref name="hindustantimes.com"/><ref name="thehindu.com"/> == خەڵاتەکان == <ref name="e-pao.net">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Imphal Peace Museum 'shines' at New York event|ناونیشان=http://e-pao.net/GP.asp?src=47..101021.oct21|وێبگە=e-pao.net}}</ref> {| class="wikitable" !خەڵاتەکان !پۆلێنکردن !ئەنجام |- |خەڵاتی باشترین دیزاینەکانی ھیندستان ٢٠١٩ |داھێنان و دیزاینە داھێنەرەکانی ناوەوە |{{Won}}<ref name="aninews.in"/><ref name="e-pao.net"/> |- |خەڵاتی دیزاینەکانی موز، ٢٠٢١، نیویۆرک |دیزاینی ناوخۆ |{{Won}}<ref name="e-pao.net"/> |- |کۆمەڵەی دیزاینی ناوخۆی بەریتانی و خەڵاتی نێودەوڵەتی ٢٠٢١ |باشترین دیزاینی ناوخۆی بۆشایی گشتی |{{Nominated}}<ref name="e-pao.net"/> |- |خەڵاتی دیزاینی ناوخۆی سەنگاپور ٢٠٢١ | | |- |خەڵاتی ئەندازیاری جیھانی و بنیاتنەران ٢٠٢١ |داھێنەرترین دیزاینی ناوخۆی ساڵ |{{Won}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Imphal Peace Museum}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:مۆزەخانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:مۆزەخانەکانی مانیپور]] 912nwynvv4z5nyqh66xrqsvcbw7ukhr 0 217121 1694433 1694014 2026-10-25T12:12:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694433 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Coffee Flowers.JPG|وێنۆک|گوڵی قاوەی عەرەبی]] [[پەڕگە:Starr 070308-5472 Coffea arabica.jpg|وێنۆک|بەرھەمەکەی]] '''قاوەی عەرەبیکا''' ھەروەھا بە '''قاوەی عەرەبی''' ناسراوە، جۆرێکە لە ڕووەکەکان، وا بروا دەکرێت یەکەم جۆری قاوە بێت کە کاری لەسەر کرابێت و تا ئێستاش بەردەوامی ھەیە لەسەری، کە نوێنەرایەتی بەرھەمی %٦٠ جیھان بکات.<ref name="CoffeeProduction">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Coffee: World Markets and Trade|ناونیشان=http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[United States Department of Agriculture]] – [[Foreign Agricultural Service]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171208175005/http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Coffea Arabica - an overview {{!}} ScienceDirect Topics|ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/coffea-arabica|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=www.sciencedirect.com}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خواردنەوە}} {{پۆلی کۆمنز|Coffea arabica}} [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] [[پۆل:قاوە]] [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] 4cm5axu61i8ojnl2xv7fangkf8ipuli 0 218004 1694592 1444667 2026-10-25T16:38:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (چیاکان-کۆلکە، چین-کۆلکە، پاکستان-کۆلکە) 1694592 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:KKH.png|وێنۆک|ڕێگای سەرەکی کاراکۆرام]] '''ڕێگای سەرەکی کاراکۆرام''' (ئوردۆ: شاھراھ قراقرم، ناسراو بە ن-٣٥ یان ڕێگای نیشتمانی ٣٥ (ئوردۆ: قومی شاھراھ ٣٥)یان ڕێگای دۆستایەتی [[چین]]-[[پاکستان]]) ڕێگایەکی سەرەکییە بە درێژایی ١٣٠٠ کم (٨١٠ میل) کە لە [[حەسەن عەبدال]]ەوە درێژ دەبێتەوە لە [[پەنجاب، پاکستان|پارێزگای پەنجاب]] لە پاکستان بۆ [[دەروازەی خونجێراب]] لە [[گیلگیت-بالتیستان]]، لەوێ دەپەڕێتەوە بۆ چین و دەبێتە ڕێگای نیشتمانی چین ٣١٤. ڕێگا سەرەکییەکە پارێزگاکانی پاکستانی پەنجاب و خەیبەر پاکتونخوا لەگەڵ گیلگیت-بالتیستان بە ھەرێمی ئۆتۆنۆمی شینجیانگ ئویغور لە چین دەبەستێتەوە. ڕێگا سەرەکییەکە شوێنێکی گەشتیاری بەناوبانگە و یەکێکە لە بەرزترین ڕێگا قیرتاوکراوەکانی جیھان، بە زنجیرە چیای کاراکۆرامدا تێدەپەڕێت، لە ٣٦°٥١′٠٠′′N 75°٢٥′٤٠′′E لە بەرزترین بەرزی ٤٬٧١٤ م (١٥٬٤٦٦ پێ) لە نزیک دەروازەی خونجێراب.<ref>[http://www.concordiaexpeditions.com/pakistan-jeep_trip.htm Karakoram Hindu Kush]</ref><ref>[http://www.lonelyplanet.com/shop_pickandmix/previews/karakoram%20highway-preview.pdf Lonely Planet Karakoram] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121011125340/http://www.lonelyplanet.com/shop_pickandmix/previews/karakoram%20highway-preview.pdf |date=11 October 2012}}</ref> بەھۆی بەرزییەکەی و ئەو بارودۆخە سەختەی کە لەژێردا دروست کراوە، زۆرجار بە ھەشتەمین سەرسووڕھێنەری جیھان ناودەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.inautonews.com/list-of-world-record-highways |سەردێڕ = World record highways – Karakoram |ڕێکەوتی سەردان = ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20131111223514/http://www.inautonews.com/list-of-world-record-highways |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df = dmy-all}}</ref><ref name="Mahnaz Z. Ispahani">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Roads and Rivals: The Political Uses of Access in the Borderlands of Asia|ناونیشان=https://archive.org/details/roadsrivalspolit00ispa|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Cornell University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-٢٢٢٠-١|پەڕە=[https://archive.org/details/roadsrivalspolit٠٠ispa/page/١٩١ ١٩١]|نووسەر=Mahnaz Z. Ispahani|edition=First}}</ref><ref name="UNESCO Sci report">{{Cite report |author=Tanveer Naim|year=2010|title=UNESCO Science Report|chapter=South Asia |chapter-url = https://books.google.com/books?id=2ZTLCOe_fqwC&pg=PA342 |publisher=[[UNESCO]]|page=342|isbn=978-9231041327|access-date=18 July 2013}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Karakoram Highway}} {{تووڵی دەروازە|چین|پاکستان|چیاکان}} {{چیاکان-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} {{پاکستان-کۆلکە}} [[پۆل:رێگا سەرەکییەکان لە پاکستان]] [[پۆل:دەروازە سنوورییەکانی چین-پاکستان]] [[پۆل:شوێنەکان بە درێژایی رێگای ئاوریشم]] gfikklp55sek8fm17s31nrv74hpwg9g 2 219561 1694598 1689364 2026-10-25T16:43:15Z SakuraBot 51806 Bot: weekly update of the administrator-activity report 1694598 wikitext text/x-wiki {{Center|ھەموو بەڕێوەبەرە ناوخۆییەکان و ئەو کردەوانەی لە 7 ڕۆژی ڕابردوودا تۆماریان کردووە. <!--تێبینی: ھەفتانە لەلایەن SakuraBotەوە نوێدەکرێتەوە. ئەو بەڕێوەبەرانەی لەم ماوەیەدا ھیچ کردەوەیەکیان تۆمار نەکردووە بە ناچالاک نیشان دەدرێن. ژمارەکان لە XTools وەرگیراون؛ ژمارەی ناو کەوانە گۆڕانکارییە بەراورد بە 7 ڕۆژی پێشوو.-->}} {{Center|:نوێکردنەوەی پێشوو: ١٦:٤٣، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)}} {{Center|:دوایین نوێکردنەوە: ١٦:٤٣، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)}} <div style="overflow-x:auto; max-width:100%;"> {| class="wikitable sortable" style="margin: 1em auto;" |+چالاکیی بەڕێوەبەران !پلە !بەکارھێنەر !<abbr title="گرووپە ناوخۆیی و جیھانییەکانی بەکارھێنەر">گرووپەکان</abbr> !کۆی چالاکی !سڕینەوە !بلۆککردن !بەراوردی پێشوو |- |1 |[[User:Sakura emad|<bdi>Sakura emad</bdi>]] |[[File:Wikipedia_Interface_administrator.svg|31x31px]][[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]][[File:Meta-Wiki Global rollback-2000px.png|25x25px|Global rollbacker]] |'''21''' |21 {{Green|(+20)}} |0 {{Red|(-1)}} |{{Green|(+19)}} (کۆی چالاکی) |- |2 |[[User:Kushared|<bdi>Kushared</bdi>]] |[[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''1''' |1 {{Green|(+1)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Green|(+1)}} (کۆی چالاکی) |- style="color:#767676;" |3 |[[User:Aram|<bdi>Aram</bdi>]] |[[File:Wikipedia_Interface_administrator.svg|31x31px]][[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |- style="color:#767676;" |4 |[[User:Calak|<bdi>Calak</bdi>]] |[[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |- style="color:#767676;" |5 |[[User:Pirehelokan|<bdi>Pirehelokan</bdi>]] |[[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]] |'''0''' |0 {{Grey|(0)}} |0 {{Grey|(0)}} |{{Grey|(0)}} (کۆی چالاکی) ''ناچالاک'' |} </div> {{Center|ئەمانەش ببینە: [[بەکارھێنەر:Sakura emad/بەکارھێنەرە-چالاکەکان|بەکارھێنەرە چالاکەکان]].}} == سەرچاوەکان == * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats XTools Admin Stats] * [[Special:Log]] [[Category:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 8k8l0t7w3ugufk19ic19l154roqg99h 0 220386 1694828 1649064 2026-10-26T01:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694828 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەسوڵ بسکۆڵ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رسول بسکول }}<br>{{lang-en| Rasul Bskol }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.05252| 44.28146}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەسوڵ بسکۆڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.05252| 44.28146 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بێستانە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٥٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٠٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەسوڵ بسکۆڵ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بێستانە]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == مێژوو == بەفەرمانی [[مەسروور بارزانی]]، سەرۆکی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، لە ڕێکەوتی ١٤ی١٢ی٢٠٢٣. [[ناحیەی بێستانە]] لە سنووری [[پارێزگای ھەولێر]] ھاتە کایەوە و لکێندرا بە [[قەزای بنەسڵاوە]]وە. ترازاندنی گوندەکانی([[شیوەپیران]]، [[ڕەسوڵ بسکۆڵ]]) لە [[ناحیەی شۆڕش]]ی سەر بە [[قەزای کۆیە]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی بێستانە]]. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] c23g967uwtksghm6sfhxkc77zo7y35j 0 220424 1694873 1531925 2026-10-26T04:33:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694873 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ڕافی ئەلدەراج ({{بە ئینگلیزی|Rafi Al-Darraj}}) (١ی کانوونی دووەمی ١٦٩٩ - ٦ی حوزەیرانی ١٧١٩) پاشای ئیمپراتۆریەتی گورکان لە [[ھیندستان]] بووە. {{Infobox royalty|name=ڕافی ئەلدەرراج|title=|image=Emperor_Rafi_Uddar_Jat.jpg|image_size=|succession=دەیەم [[لیستی پاشاکانی گۆرکانی ھیندستان|ئیمپراتۆری گورکانی]].|reign=٢٨ی شوبات - ٦ی حوزەیرانی ١٧١٩|coronation=|predecessor=[[فارۆخسیر]]|successor=[[شاجەھانی دووەم]]|regent=[[برایانی سەید]]|spouse=ئێنایەت بەنۆ بێگم|issue=|full name=ئەبو البارکات شەمس الدین محمد ڕافی الداراج پاشای غازی ئیمپراتۆری بەحر و بار|house=[[شانشینی تیمور]]|father=[[ڕافی ئێلشان]]|mother=ڕازیە ئەلنەسا بەگم|birth_date={{birth date|df=yes|1699|12|1}}|birth_place=|death_date={{death date and age|df=yes|1719|06|06|1699|12|1}}|death_place=[[ئاگرە|ئاگرا]]|place of burial=گۆڕی خواجە قوتب-ئەلید کاکی، [[دەلھی]].|religion=[[سوننە|ئیسلامی سوننە]]}} ==حوکمڕانی== [[File:Mogul- Rafi-ud-Darjat - Münzkabinett, Berlin - 5548781.jpg|thumb|دراوی ڕافیعد دەرجات|left]] ===ڕۆڵی مەھاراجا ئەجیت سینگ و برایانی سید=== وەک چۆن ئیمپراتۆری پێشوو [[فارۆخسیر]] لەلایەن ئەجیت سینگ لە مەروار لە پۆستەکەی لابرا. ڕافی ئود دەراجات تەختەکەی قەرزاری ئەجیت سینگ بوو و برایانی سید بە تەواوی سوودیان لێ وەرگرت. ئەوان دەیانویست فەرمانڕەوایەکی بوکەڵەیی بێت و بۆیە ھەنگاویان ناوە بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتەکەی. === ئیدیعای ڕکابەر بۆسەر تەخت === سەردەمی حوکمڕانی ڕافی وود دەرەجات سەردەمی گێژاو بوو. لە ١٨ی ئایاری ١٧١٩، کەمتر لە سێ مانگ دوای دەستبەکاربوونی خۆی، مامی ڕافی ئود دارەجات، [[نێکو سیار|نێکوسیار]]، تەختی پاشایەتی لە [[قەڵای ئاگرا]] وەرگرت، چونکە پێی وابوو شایستەی ئەو پۆستە زیاترە. [[برایانی سەید]] لە ڕادەبەدەر بڕیاریاندا بەرگری لەو ئیمپراتۆرە بکەن کە بەرزیان کردبووەوە بۆ سەر تەخت و سزای تاوانبارەکە بدەن. بە خێرایی سەرکەوتوو بوون. تەنھا سێ مانگ دوای [[نێکو سیار|نێکوسیار]] لەسەر تەخت، قەڵاکە تەسلیم بوو و نەکوسیار گیرا. لەلایەن ''ئەمیر ئومەرە''ەوە بە ڕێزەوە پێشوازی لێکرا و لە ''سەلیمگار'' زیندانی کرا و لە ساڵی ١٧٢٣دا لەوێ کۆچی دوایی کرد. ==مردن== پێش مردنی، ڕافیع درەجات داوای کرد برا گەورەکەی بخرێتە سەر تەخت. بەم پێیە لە ٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٧١٩ دوای ٣ مانگ و شەش ڕۆژ حوکمڕانی لە تەختی پاشایەتی لابرا. دوای دوو ڕۆژ براکەی، [[ڕافی الدولح]]، لەسەر تەختی پاشایەتی دانرا. ڕافی ئود دەراجات بەھۆی نەخۆشی [[دەردەباریکە|سیل]] کۆچی دوایی کرد یان لە ئاگرا کوژرا، ٦ی حوزەیرانی ١٧١٩. پاشماوەکانی لە نزیک مەزاری پیرۆزی سۆفی خواجە [[قوتبەدین بەختیار کاکی]] لە [[مێھراولی]] لە [[دەلھی]] بە خاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Queensland|یەکەم=The University of|سەردێڕ=The University of Queensland|ناونیشان=https://www.uq.edu.au/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=The University of Queensland|زمان=en-AU}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ھیندستان|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Rafi ud-Darajat}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٩٩]] [[پۆل:مردووانی ١٧١٩]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان]] 9asifegaru54kj6dyiz1vrnx00swqv1 0 221910 1694650 1682331 2026-10-25T19:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئایین-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1694650 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەبیع کوڕی ھادی کوڕی محەممەد عومەیری مەدخەلی''' ({{بە عەرەبی|ربيع المدخلي}}؛ ١٩٣٣ لە گوندی [[جەرادیە]]، [[دەڤەری جازان|جازان]] – ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە [[مەدینە]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الوسط |یەکەم=بوابة |سەردێڕ=وفاة الشيخ ربيع المدخلي و«أوقاف طرابلس» تنعيه |ناونیشان=https://alwasat.ly/news/libya/482730 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=alwasat.ly |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري|ناونیشان=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستایەکی زانکۆی سعوودی بوو. ئەو سەر بە ئەھلی [[سوننەت]] و [[سوننە|جەماعەیە]]. ھەروەھا یەکێکە لە زانایانی [[سەلەفی|سەلەفییەت]] و دوورکەوتنەوە لە [[بیدعە]]. == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی، لە کۆتایییەکانی ئەو ساڵەدا لە شاری [[سەمتە]] لە [[پەیمانگای زانستی]] دەرچوو. پاشان پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەتەوە کرد لە [[ڕیاز]]، بۆ ماوەی مانگێک بۆ دوو مانگ لەوێ مایەوە. دواتر [[زانکۆی ئیسلامیی مەدینە]] کرایەوە، بۆیە چووە [[مەدینە]] و پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی ئیسلامییەوە کرد، لەوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ خوێندنی و لە ساڵی ١٩٦٤ دەرچوو. == بەرھەمەکان == * سەرنجەکان لەسەر تانەدانی شێخ محەممەد کوڕی ھادی لە کەسانی بێتاوان، وەک خۆی باسی دەکات<ref>[http://www.rabee.net/ar/articles.php?cat=8&id=336 تعلیقات علی طعونات الشیخ محمد بن ھادی فی أناس أبریاء مما یصفھم بھ<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827060622/http://rabee.net/ar/articles.php?cat=8 |date=27 أغسطس 2019}}</ref> * بین الإمامین مسلم والدارقطنی " مجلد کبیر وھو رسالة الماجستیر. * النکت علی کتاب ابن الصلاح " مطبوع فی جزئین وھو رسالة الدکتورا. * تحقیق کتاب المدخل إلی الصحیح " للحاکم طبع الجزء الأول منە. * تحقیق کتاب التوسل والوسیلة " للإمام ابن تیمیة - مجلد. * منھج الأنبیاء فی الدعوة إلی اللە فییە الحکمة والعقل. * منھج أھل السنة فی نقد الرجال والکتب والطوائف. * «تقسیم الحدیث إلی صحیح وحسن وضعیف بین واقع المحدثین ومغالطات المتعصبین» ڕد علی عبد الفتاح أبوو غدة ومحمد عوامە. * کشف موقف الغزالی من السنة وأھلھا. * صد عدوان الملحدین وحکم الاستعانة بغیر المسلمین. * مکانة أھل الحدیث. * منھج الإمام مسلم فی ترتیب صحیحە. * أھل الحدیث ھم الطائفة المنصورة الناجیة حوار مع سلمان العودة. * مذکرة فی الحدیث النبوی. * أضواء إسلامیة علی عقیدة سید قطب وفکرە. * مطاعن سید قطب فی أصحاب ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم. * العواصم مما فی کتب [[سید قطب]] من القواصم. * «الحد الفاصل بین الحق والباطل» حوار مع [[بکر بن عبد اللە أبوو زید|بکر أبوو زید]]. * مجازفات الحداد. * المحجة البیضاء فی حمایة السنة الغراء. * «جماعة واحدة لا جماعات وصراط واحد لا عشرات» حوار مع عبد الرحمن عبد الخالق. * النصر العزیز علی الرد الوجیز. * التعصب الذمیم وآثارە. عنی بە سالم العجمی. * بیان فساد المعیار، حوار مع حزبی متستر. * التنکیل بما فی توضیح الملیباری من الأباطیل. * دحض أباطیل موسی الدویش. * إزھاق أباطیل عبد اللطیف باشمیل. * انقضاض الشھب السلفیة علی أوکار عدنان الخلفیة. * النصیحة ھی المسؤولیة المشترکة فی العمل الدعوی. (طبع ضمن مجلة التوعیة الإسلامیة). * الکتاب والسنة أثرھما ومکانتھما والضرورة إلیھما فی إقامة التعلیم فی مدارسنا. (ضمن مجلة الجامعة الإسلامیة العدد السادس عشر). * حکم الإسلام فی من سبَّ ڕسول اللە أو طعن فی شمول ڕسالتە. (مقال نشر فی جریدة القبس الکویتیة) ژمارە (٨٥٧٦) لە ڕێکەوتی (٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧). * براءة الصحابة الأخیار من التبرک بالأماکن والآثار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دین|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:حەنبەلییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] b55iiwfrq2dakmvle5rg0noqq59402u 0 225775 1694954 1531993 2026-10-26T07:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، زمان-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1694954 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''زەرد-پێست''' یان '''ڕەگەزی مەنگۆلی''' یەکێکە لەو پۆلێنانەی کە ڕەچەڵەکیان [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ئاسیایە]]. [[تۆرەمە (مرۆڤ)|ڕەچەڵەکی]] زەرد ھەندێک جار بە [[ئاسیا]] و ڕۆژھەڵاتی ناسراوە. مەنگۆلی بە مانای ھاتنی لە [[مەغۆل|گەلی مەنگۆلی]] نایەت، بەڵکو ئاماژەیە بۆ تایبەتمەندی ڕواڵەت، و بۆ نموونە خەڵکی چین یان کۆریا لە ڕەگەزی زەرد (مەنگۆلی) ن، بەڵام مەنگۆل نین. [[چەمک]]ی دابەشکردنی جۆری [[مرۆڤ]] بۆ سێ [[تۆرەمە (مرۆڤ)|ڕەگەز]]، کە پێیان دەوترێت قەوقازی (سپی)، مەنگۆلی (زەرد) و ڕەشپێست (ڕەش) لە ساڵانی ١٧٨٠ لەلایەن ئەندامانی قوتابخانەی مێژووی گۆتینگن و زیاتر لەلایەن زانایانی ڕۆژاوای لە چوارچێوەی " [[ئایدیۆلۆجی|ئایدۆلۆژیا]] ڕەگەزپەرستەکان "<ref name="AAPARace"/> [[کۆلۆنیالیزم]] پەرەی سەند.<ref name="AAPARace">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=American Association of Physical Anthropologists|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=AAPA Statement on Race and Racism|ناونیشان=https://physanth.org/about/position-statements/aapa-statement-race-and-racism-2019/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=American Association of Physical Anthropologists|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200322034009/https://physanth.org/about/position-statements/aapa-statement-race-and-racism-2019/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ سەرھەڵدانی [[جێنەتیک|جیناتی]] مۆدێرن، چەمکی ڕەگەزی مرۆڤی جیاواز بە مانای بایۆلۆژی بەسەرچوو. لە ساڵی ٢٠١٩ کۆمەڵەی ئەمریکی بۆ مرۆڤناسانی فیزیکی ڕای گەیاند: "باوەڕەکان بە "ڕەگەزەکان وەک دەرکەوتەی سروشتی [[ژینناسی|بایۆلۆجی]] [[مرۆڤناسی|مرۆڤ]], و پێکھاتەکانی نایەکسانی ([[ڕەگەزپەرستی]]) کە لەم جۆرە بیروباوەڕانە سەرھەڵدەدەن، لە زیانبەخشترین توخمەکانن لە ئەزموونی مرۆڤدا چ ئەمڕۆ و ھەم". لە ڕابردوودا."<ref name="AAPARace"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ئاسیا|جوگرافیا|زمان|مێژوو|کۆمەڵگا|چین|فلیپین|ژاپۆن|تایلەند|ڕووسیا|کۆریای باشوور}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:زڕزانست]] [[پۆل:مرۆڤناسیی ژینناسانە]] 12w0zrw52q0vrc8xau5de9g1ys4qfa1 0 225776 1694504 1531656 2026-10-25T13:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694504 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Hassan_Rouhani_inauguration_08.jpg|وێنۆک|200px]] ڕێوڕەسمی دەستبەکاربوونی خولی یازدەیەمی سەرۆکایەتی لە ١٣ی ئابی ٢٠١٣ لە کاتژمێر ١٦:١٥ بۆ ١٧:٣٦ لە ئەنجومەنی ئیسلامی بە ئامادەبوونی کەسایەتی و بەرپرسانی ناوخۆیی و بیانی بەڕێوەچوو. ئەم ڕێوڕەسمە ڕۆژێک دوای مەراسیمی لەسێدارەدان (لە ١٢ی ئاب) بەڕێوەچوو. ڕێوڕەسمی سوێندخواردنەکە لە ١١ [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کەناڵی تەلەڤیزیۆنی]] ڕاستەوخۆ پەخشکرا و بە ٢٠ کامێرا وێنەگیرا.<ref>صفحه اول روزنامه جام جم تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۹۲</ref><ref name="tabnak.ir">[http://www.tabnak.ir/fa/news/334813/هیاهوی-دیپلماتیک-در-مراسم-تحلیف-روحانی ھیاھوی دیپلماتیک در مراسم تحلیف ڕوحانی]</ref> بۆ یەکەمجار دوای [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی ساڵی ١٩٧٨ی ئێران]]، بڕیار دراوە کە بەرپرسانی وڵاتانی دەرەوە بانگێشت بکرێت بۆ بەشداریکردن لەم ڕێوڕەسمەدا. چەندین کەناڵی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی لە ئێران ڕێوڕەسمی دەستبەکاربوونی حەسەن ڕۆحانییان بۆ ھەموو جیھان پەخش کرد. ئەم ڕێوڕەسمە ڕۆژێک پێش ساڵڕۆژی فەرمانی دەستووری لە ئێران بەڕێوەچوو. لەم مەراسیمەدا زیاتر لە ٥٥ وەفدی بیانی بەشداریان کرد کە ١١ وەفدیان لەسەر ئاستی سەرۆک و ئەوانی تر وەزیر یان سەرۆکی پەرلەمان بوون. حەسەن ڕوحانی دەڵێت، پەیوەندیکردن و دانوستان لەگەڵیان ھەنگاوی یەکەمی دیپلۆماسی دەرەوەی حکوومەت بوو کە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا زۆر کاریگەر بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Hassan Rouhani 2013 presidential inauguration}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} 4g9bl4vo7t3i8ycggxcd9u3hoqvi0ey 0 226073 1694870 1549907 2026-10-26T04:32:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1694870 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕەفتاری مەڕەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Herd behavior}}) ئاماژەیە بۆ ئەو ڕەفتارانەی کە مرۆڤەکانی ناو گرووپێک بەبێ بیرکردنەوە و بەبێ پلانی پێشوەختە ئەنجامی دەدەن و پەیڕەوی لە دەدای گرووپەکە دەکەن، ڕەگی ئەم زاراوەیە پەیوەندی بەو ڕەفتارانەوە ھەیە کە ئاژەڵەکان لە مەڕدا نیشانی دەدەن. یەکێک لە ھۆکارەکانی ڕەفتاری مەڕەکان شوێنکەوتنی قەرەباڵغییە.<ref>Braha, D (2012) ''Global Civil Unrest: Contagion, Self-Organization, and Prediction. '' PLoS ONE 7(10): e48596, [http://dx.plos.org/10.1371/journal.pone.0048596 doi:10.1371/journal.pone.0048596].</ref> ئەم جۆرە ڕەفتارانە زۆر لە ئابووریدا دەبینرێن؛ بۆ نموونە ئەگەر خەڵک تێبینی ئەوە بکەن کە بەرژەوەندییەکی تایبەت لەلایەن خەڵکەوە ھەیە بۆ کڕینی سەروەت و سامانێکی دیاریکراو، لەوانەیە ئەم جەماوەرییە بە ھۆکارێک بزانن بۆ شوێنکەوتنی قەرەباڵغییەکە. زۆرجار مرۆڤەکان بە شێوەیەکی نائاگا یان بە ئاگادارییەوە شوێن ئەو کارانە دەکەون کە ئەوانی دیکە دەیکەن، بازاڕ دەتوانێت نوێنەرایەتی ئیرادەی بەکۆمەڵ بکات. ئێستا ئەم ڕەفتارەی کۆمەڵگاکان بە تەحەدایەک بۆ گریمانەی بازاڕی کارا دادەنرێت. ھۆکارێکی دیکەی ئەم ڕەفتارە ڕێزگرتنە لە کەسانی پیشەیی. ئەگەر فرۆشیارێکی خانووبەرە ئۆفەرێکمان پێدا بە سوودێکی زۆرەوە، ئێمە قبوڵی دەکەین، ئێمە بە ئاگاداری یان نائاگا وا دادەنێین کە ئەوان دەزانن چی دەکەن چونکە پارە لەم پیشەسازییە وەردەگرن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کتێب|کۆمیک|وێژە|فیلم|ھۆڵیوود|ئابووری|گیانلەبەران|دەروونناسی|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:جۆشی گرووپ]] lavtiy08gatxu8atn0w9k9x3tjrax6w 0 226508 1694646 1578314 2026-10-25T19:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694646 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:RaeisAliDelvari.jpg|وێنۆک]] '''ڕەئیسعەلی دڵواری''' (لە دەوروبەری ١٢٦١ - ١٢ ئەیلوولی ١٢٩٤ ) شەڕڤانێکی [[شۆڕشی دەستووری ئێران|دەستووریخواز]] و سەرکردەی ڕاپەڕینی باشوور بوو لە تەنگستان و [[بووشێھر|بوشێھر]] لە دژی ھێزەکانی [[ئینگلتەرا|بەریتانیا]] لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەمدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=تقرير مصور / رواية مبلغي الأربعين عند ضريح الشهيد رئيسعلي دلواري في وادي السلام |ناونیشان=https://ar.abna24.com/news/1305833/%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%86%D8%AF-%D8%B6%D8%B1%D9%8A%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%8A |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=أبنا العربية |زمان=ar }}{{بەستەری مردوو|url=https://ar.abna24.com/news/1305833/%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%86%D8%AF-%D8%B6%D8%B1%D9%8A%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%8A |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە == ڕەئیسعەلی دڵواری لە ساڵی ١٢٦١ی خۆر یەکسانە بە ساڵی ١٨٨٢ی زایینی لە گوندی دێلوار لە [[شارستانی تەنگێستان]] لەدایکبووە. ئەمڕۆ دڵوار شارێکە لە شاری [[شارستانی تەنگێستان|تەنگستان]]، یەکێکە لە [[پارێزگای بووشێھر|پارێزگاکانی بوشھێر]]. دایکی ڕەئیسعەلی بە ناوی شاھین خەڵکی تەنگستانە و باوکی ناوی زایر محمد خەڵکی کۆدخۆدایان خەڵکی [[دڵوار]]ە، کە دواتر نازناوی «موین الاسلام»ی لێنراوە. لەگەڵ دەستپێکردنی بزووتنەوەی دەستووری، ڕەئیسعەلی لەکاتێکدا تەمەنی لە ٢٤ ساڵ زیاتر نەبووە، بووە یەکێک لە پێشەنگەکانی دەستوورگەری لە باشووری ئێران، ھەروەھا دەستی بە ھاوکاری نزیک لەگەڵ بازنەکانی شۆڕشگێڕ و توخمە دەستوورییەکان لە بوشێھر، تەنگستان و دەشتی دەستپێکرد.<ref>[http://www.asriran.com/fa/news/230026/امروز-سالروز-شھادت-رئیسعلی-دلواری امروز، سالروز شھادت "رئیس علی دلواری"] عصرایران</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|ژیاننامە |کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Rais Ali Delvari}} {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩١٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مێژووی ھاوچەرخی ئێران]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] 99d1r9mcf6vn9dfqtiux5zjwnqixgsu 0 226603 1694829 1531877 2026-10-26T01:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694829 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{دەستپێکی زۆر درێژ|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٣}} }} [[پەڕگە:Rasoul_Khadem.jpg|وێنۆک|ڕەسوڵ خادم لە کۆمەڵگەی وەرزشی ئازادی لە تاران، کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٢]] '''ڕەسوڵ خادم ئەزغادی''' لە دایکبووی ٢٧ی ئازاری ١٩٧١ [[زۆرانبازی|زۆرانباز]] و بەڕێوەبەری وەرزشی و سیاسەتمەدارێکی خانەنشینکراوی ئێرانە. سەرۆکی پێشووی فیدراسیۆنی زۆرانبازی ئێران<ref>[http://www.asriran.com/fa/news/312947/رسول-خادم-رئیس-فدراسیون-کشتی-شد]</ref> و ئەندامی خولی دووەم و سێیەمی ئەنجومەنی شاری تاران بووە. لە خولی دووەمی ئەنجومەنی شاری تاران سەرۆکی کۆمیسیۆنی فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی<ref>[http://www.dw.com/fa-ir/شورای-شهر-و-فرزندان-ناخلف/a-2398687]</ref> و لە خولی سێیەمیشدا سەرۆکی کۆمیسیۆنی بەرنامە و بوودجە<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8611020541]</ref> بووە. خادم ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠١٣ تا ٢٠١٦ تیمەکانی زۆرانبازی نیشتمانی بەڕێوەبردووە،<ref>[http://www.asriran.com/fa/news/196610/رسول-خادم-مدیر-تیم-های-ملی-شد]</ref> سەرۆکی ڕاھێنەری تیپی زۆرانبازی ئازادی نیشتمانی بووە لە ساڵی ٢٠١٣ تا ٢٠١٦ و ھەروەھا ٢٠١٧ تا ٢٠١٨،<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/2017/11/08/1222227/خادم-سرمربی-تیم-ملی-کشتی-آزاد-شد]</ref> ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری لیژنەی ئۆڵۆمپی نیشتمانی بووە (٢٠١٣ تا ساڵی ٢٠١٧).<ref>[http://www.irna.ir/fa/News/82319955]</ref>خادم بە یەکێک لە باشترین زۆرانبازانی ئێرانی لە ھەموو سەردەمێکدا دادەنرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=برترين كشتي گيران ايران|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/144094|بڵاوکەرەوە=عصر ایران}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۹|سەردێڕ=۵ کشتی‌گیر برتر ایران از نگاه اتحادیه جهانی کشتی|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/83786251/۵-کشتی-گیر-برتر-ایران-از-نگاه-اتحادیه-جهانی-کشتی|بڵاوکەرەوە=ایرنا}}</ref> و ڕێزلێنانی وەک پاڵەوانێتی لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦|ئۆڵۆمپیادی ئەتلەنتا ساڵی ١٩٩٦]] و میدالیای برۆنزی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢|ئۆڵۆمپیادی بەرشەلۆنە لە ساڵی ١٩٩٢]]، دوو پاڵەوانێتی و یەک پلەی دووەمی زۆرانبازی جیھانی پاڵەوانێتییەکان، میدالیای زێڕی یارییەکانی ساڵی ١٩٩٤ ئاسیا و خاوەنی پێنج میدالیای زێڕە لە پاڵەوانێتی ئاسیا. برای ئەمیرزا خادم و دکتۆر ئیبراھیم خەدیمە و کوڕی محەممەد خدیمە کە یەکێکە لە پاڵەوانەکانی پێشووی ئێران و جیھان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۳ی ۱۰ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=درب زورخانه ڕا به ڕووی ڕسول خادم بستند!|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/بخش-ورزش-18/589819-رسول-خادم-خادم-المپیک-زورخانه|بڵاوکەرەوە=اعتماد آنلاین|زمان=fa}}</ref> == پەروەردە == خاوەنی [[بەکالۆریۆس|بڕوانامەی بەکالۆریۆسە]] لە زانستە سیاسییەکان و [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان]] لە زانکۆی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی وەزارەتی دەرەوە (١٩٩٩–١٩٩٥) و [[ماستەر|بڕوانامەی ماستەری لە]] [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان]] (کۆمەڵناسی) لە زانکۆی ئازاد، لقی ناوەندی تاران (٢٠٠٥–٢٠٠٣) بەدەستھێناوە. . دکتۆرا لە کۆمەڵناسی (گرووپی کۆمەڵایەتی). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|وەرزش|سیاسەت }} {{پۆلی کۆمنز|Rasoul Khadem}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی برۆنزی ئۆڵمپیکی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] mp6hqzvmmrhm3948il41iwe7l55x2f8 0 226822 1694456 1693736 2026-10-25T12:19:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694456 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Gangesdelta_klein.jpg|ڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|گەنجس دێڵتا]] '''دێڵتای گەنجس-براهماپوترا''' [[دێڵتای ڕووبار]] لە ناوچەی باشووری ئاسیا لە [[بەنگلادێش]] و لە [[بەنگالی ڕۆژاوا|بەنگالی ڕۆژئاوا]]، [[ھیندستان|هیندستان]]. گەورەترین دێڵتای جیهانە.<ref name="da" /> هەروەها دێڵتاکە بە '''دێڵتای براهماپوترا''' ناسراوە,{{sfn|Merriam-Webster|1997|p=412}}'''دێڵتای سەندەربانز'''، یان '''دێڵتای بەنگال'''.<ref name="BengalDelta">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Chowdhury|یەکەم١=Sifatul Quader|سەردێڕ=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|دوایین٢=Hassan|یەکەم٢=M Qumrul|بڵاوکەرەوە=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|ساڵ=٢٠١٢|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Bengal Delta|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bengal_Delta|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020014709/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bengal_Delta|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەبەر ئەوەی هەروەها یەکێکە لە بەپیتترین ناوچەکانی [[جیھان|جیهان]]، ناوی لێنراوە زە گرین دێڵتا.دێڵتای گەنجس دەچێتە ناو کەنداوی [[بەنگال]]. نزیکەی ٣٥٤ کم (٢٢٠ میل) لە کەنداوی بەنگالەوە دوورە.{{sfn|Merriam-Webster|1997|p=412}} [[دەشتی لافاو]] لە سێ ڕووبارەوەیە: [[ڕووباری گەنگ|گەنج]]، [[ڕووباری براهماپوترا]] و [[ڕووباری مێگنا]].<ref name="da">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ganges–Brahmaputra Delta|ناونیشان=http://www.delta-alliance.org/deltas/ganges-brahmaputra-delta|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Delta Alliance|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240227185241/http://www.delta-alliance.org/deltas/ganges-brahmaputra-delta|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دێڵتاکە لە [[ڕووباری هوگلی]] لە ڕۆژئاوا تا [[ڕووباری مێگنا]] لە ڕۆژهەڵات درێژ دەبێتەوە. لە هیندستان [[کۆلکەتا]] و [[هەڵدیا]] بەندەری سەرەکی دەریاین. لە بەنگلادیش بەندەری سەرەکی دەریایی بریتین لە [[بەندەری مۆنگلا]] و [[چیتاگۆنگ]]. == سه‌رچاوه‌کان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Ganges Delta}} [[پۆل:کەنداوی بەنگال]] [[پۆل:ژینگەی بەنگلادێش]] [[پۆل:ژینگەی بەنگلادێشی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شێوە زەوییەکانی بەنگلادێش]] [[پۆل:شێوە زەوییەکانی ڕۆژاوای بەنگلادێش]] [[پۆل:ناوچەکانی ڕۆژاوای بەنگلادێش]] k3tfy1pq2064bm3gh1l30t8enl0dwqg 0 226992 1694665 1531828 2026-10-25T19:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694665 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Coord|34|05|18|N|48|35|06|E|type:village(385)_region:IR_source:enwiki}} {{زانیاریدانی نیشتنگە |ناو=ڕەحماناباد |ناوی_فەرمی=رحمان‌آباد |ناوی_خۆماڵی= |زمانی_ناوی_خۆماڵی= |ناوەکانی_تر= |جۆری_نیشتنگە=[[گوند]] |وێنە=روستای رحمان‌آباد ملایر.jpg |قەبارەی_وێنە=250px |جێگری_وێنە=وێنەیەکی گوندی ڕەحماناباد |شرۆڤەی_وێنە= |وێنەی_نەخشە=Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |قەبارەی_نەخشە= |شرۆڤەی_نەخشە= |بەرزایی_بە_م=١٨٧٠ |ژمارەی_دانیشتووان=٣٨٥ |جۆری_کۆدی_پۆستە= |کۆدی_پۆستە= }} '''ڕەحماناباد''' گوندێکە لە قەزای سامەن [[شارستانی مەلایێر]] لە [[پارێزگای ھەمەدان]] [[ئێران]]. == شوێن == مەودای نێوان ڕەحماناباد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رحمان آباد|ناونیشان=http://wikimapia.org/20143162/fa/رحمان-آباد|بڵاوکەرەوە=wikimapia.org|زمان=fa}}</ref> و شاری [[مەلایێر]] ٣٩ کم. ڕەحماناباد دەکەوێتە نزیک سنووری [[پارێزگای ھەمەدان]] لەگەڵ [[پارێزگای لوڕستان]] و تەنیشت گوندەکانی گوڵدەرە و حەنۆخە.<mapframe latitude="34.088164" longitude="48.585180" zoom="16" width="269" height="229" align="left" /> == دانیشتوان == ئەم [[گوند|گوندە]] دەکەوێتە ناوچەی سەفیدکۆ و بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی ٣٨٥ کەس (١٢١ ماڵ) بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 2016|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-2016|بڵاوکەرەوە=www.amar.org.ir|زمان=fa-IR}}</ref> == زمان == خەڵکی ئەم وڵاتە بە شێوەزاری [[لوڕیی باکووری]] قسە دەکەن. == شوێنی گەشتیاری سەرنج ڕاکێس == شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی بریتین لە کانیاوی ئاوی کۆن و دیمەنە سروشتییەکان. [[پەڕگە:قنات_قدیمی_رحمان‌_آباد.jpg|وێنۆک| ئاوی کۆنی شاری ڕەحماناباد]] [[پەڕگە:طبیعت_رحمان‌آباد.jpg|وێنۆک| سروشتی ڕەحماناباد]] == بەرھەمەکان == * '''بەرھەمە کشتوکاڵییەکان''': [[ترێ]], [[جۆ]], [[گەنم]]، [[نۆک]]، [[نیسک|عدس]]. == یادگارییەکان == ئاوی ترێ, کشمشی. == ئەگەرەکان == * '''ئیمکاناتی ڕۆشنبیری و ئایینی''': قوتابخانەی سەرەتایی و [[مزگەوت|مزگەوتێکی]] ئەبۆلفەزل و مزگەوتێکی گشتگیر ھەیە .[[پەڕگە:مسجد_ابوالفضل.jpg|وێنۆک| مزگەوتی ئەبولفەزڵ]] * '''خزمەتگوزارییەکان''': [[گاز|غاز]] - [[ئاو|لۆری]] تەندروستی - [[کارەبا]] - [[تەلەفۆن]] - و ڕووپۆشی تۆڕ لەخۆدەگرێت و لەسەر ڕێڕەوی [[کێبڵی تیشکی|ڕیشاڵی بینایی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پرسیارە وابەستەکراوەکان == * لیستی گوندەکانی ئێران {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کەشوھەوا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مالایار]] lrxl1uipt7c6izas61f0dy7p7j5mugt 0 234132 1694715 1694209 2026-10-25T20:15:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694715 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماچالە''' ({{بە ئینگلیزی| Machala}}) شارێکە لە وڵاتی [[ئێکوادۆر]]، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٠٧٬٠٩ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٤١٬٦٠٦. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئابووری|کۆمپانیا|کۆمەڵگا|مێژوو|ئێکوادۆر}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Machala}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} m9nwa6f65jd7u012kkln93bispbf3y4 0 235280 1694845 1611806 2026-10-26T01:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694845 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Nsativa001Wien.jpg|300px|وێنۆک|چەپ|گوڵى رەشکە]] [[پەڕگە:Nigella_sativa_MHNT.BOT.2015.34.22.jpg|وێنۆک| ''پۆرگ و دەنکە رەشکە Nigella sativa'']] '''رەشکە''' <ref name=":0"> ئیدوار غالب، ''فەرهەنگى زانستى سرووشت'' بە عەرەبی (چ. دووەم)، دار المشرق، بەیروت، ب. یەکەم، لا.414، هەمبەر Black cumin</ref> '''سیاوڵە<ref>[https://ferheng.info/alfba/siyawle/%20سیاوڵە فەرهەنگى ئەناهیتا وشەى سیاوڵە]{{بەستەری مردوو|url=https://ferheng.info/alfba/siyawle/%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%DA%B5%DB%95 |date=ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref>'''، ناوى زانستى : '''Nigella sativa''' <ref name=":0" /> ، ڕوەکێکی وەرزیەو بەرزیەکەی دەگاتە ٣٠ سم قەدێکی لقداری ھەیە گەڵاکەی باریک و ووردن و ناوگەڵاکەی قوڵن ڕەنگی گوڵەکانی شینێکی مەیلەو ڕەساسییە و شوێنی سەرھەڵدانی ئەم ڕووەکە ناوچەی دەریای سپی ناوەڕاستە ، بەڵام لە زۆر شوێن دەڕوێنرێت ئاسیاو ئەفریقاو نیوە دورگەی [[عەرەب]]. جۆرەکانی بریتین لە:'''١'''– ڕەشکەی باو '''٢'''– ڕەشکەی دیمەشقی '''٣'''– رەشکەی شرقی. == بەکارهێنانی پزیشکی == ڕەشکە ماددەی نیجیلیۆنی تیادایە کە یە کێکە لەو ماددانەی دژە ئۆکسانە یەکەم جار لەساڵی ١٩٢٩  بەکاردەھێنرێت وەک ڤیتامین C وAکاردەکات وە دەورێکی گرنگی ھەیە لە پارێزگاری لەش لە موادی نامۆ. رەشکە جگە لەوەی خواردنێکە لە کوردەواریدا دەکرێتە ناو زۆرێک لە ھەویرەکانەوە لەگەڵ ئەوەشدا دەرمانی چەندین دەردە ھێرش کمال ئەندازیاری کشتوکاڵی و پسپۆری زانستی خۆراک بۆ تۆری ھەواڵی سلێمانی بەم شێوەیە سودەکانی ئەم خواردنە لەچارەسەری چەندین نەخۆشی دەخاتە روو: ١- '''ھەڵوەرینی قژ''' : ڕۆژانە ڕەشکە لەگەڵ شەربەتی ڕووەکی جەرجیر و یەک کەوچک سرکەی روون و یەک فنجان زەیتی زەیتوون دەدرێت لەسەر و دواتر دەشۆرێت بەئاوی گەرم و سابوون چارەسەرێکی زۆر گونجاوە بۆ ھەڵوەرینی قژ . ٢- '''نەخۆشی سەر ئێشە''' : ھەویری ڕەشکەی تێکەڵکراو لەگەڵ مێخەک لەکاتی نەخۆشی دا یەک کەوچک دەدرێت بە نەخۆشەکە لەگەڵ ماست یان چەورکردنی شوێنی ئازارەکە بەزەیتی ڕەشکە و شێلانی . ٣- '''ئارەقکردنەوە''' : کەوچکێک ڕەشکە تێکەڵ دەکرێت لەگەڵ شیری گەرمی خۆشکراو بە ھەنگوین دەخورێتەوە پێش خەوتن . ٤- '''کڕێش و ئەسپی''' : ڕەشکە دەھارین بەباشی و تێکەڵ دەکرێت لەگەڵ سرکە وەک مەلحەمی لێ دێت سەری پێ چەوردەکرێت دوای تاشینی سەر یان ئەگەر سەرت نەتاشی ئەو تێکەڵەیە توزێک رووندەکرێتەوە پاشان دەچینە بەر خۆر بۆماوەی چارەکێک وە نابێت سەر بشۆرێت ھەتا دوای ( ٥ ) سەعات ئەم کردارانە ڕۆژانە دووبارە دەبێتەوە بۆ ماوەی ھەفتەیەک . ٥- '''نەخۆشی دەردە ڕێوی''' : کەوچکێک ڕەشکەی ھاڕاو لەگەڵ کەوچکێک سرکەی ڕوون لەگەڵ کەوچکێکی بچووک لە ئاوی سیر ھەمووی تێکەڵاو دەکەین تا وەک مەلحەمی لێ دێت پاش لابردنی مووی ئەو شوێنە شوێنەکەی پێ چەور دەکرێت تۆزێک شوێنەکە دەبڕین پاشان مەلحەمەکەی دەخەینە سەرو دەیپێچین و وازی لێ دەھێنیین لەبەیانی تا ئێوارە پاشان چەور دەکرێت بە زەیتی ڕەشکە وە ئەم کردارە بۆ ماوەی ھەفتەیەک دووبارە ئەکرێتەوە . ٦- '''نەخۆشی قڵیشانی پێست''' : شوێنەکە چەور دەکرێت بە زەیتی رەشکە رۆژانە ( ٣ ) جار تا قڵیشانەکە نامێنێت . ٧- '''نەخۆشی یەکانی ژنان و مناڵبوون''' : ڕەشکە بەکوڵاوی خۆشکراو بە ھەنگوین وە لەگەڵ بەیبونی کوڵاو بەکار ھێنانی چەند دڵۆپێک لە زەیتی ڕەشکە دەخرێنە ناو خواردنە گەرمەکانەوە وەک [[چاو]] شیرو نیسکافە بۆ ھەموو نەخۆشی یەکانی ژنان باشە . ٨- '''نەخۆشی یەکانی دان و قورگ و لەو زەتێن''' : دەنکی ڕەشکە دەکوڵێنین و ئاوەکەی غەرغەرەی پێ ئەکەین زۆر بەسودە بۆ ھەموو نەخۆشی یەکانی دەم و قورگ و نەھێشتنی کلۆری ددان . ٩- '''نەخۆشی یەکانی غودە''' : دەنکی ڕەشکە بە نەرمی دەشێلین لەگەڵ ھەنگوین کە چەند دلۆپێک خواردنی مەلیکی لەسەر بێت ڕۆژانە دەخورێت بۆ ماوەی مانگێک دواتر دەبینیین کە غودەکە زۆر بەباشی ئیش دەکەن وە نە زۆر ھۆرمۆن دەردەدەن و نە کەم ھۆرمۆن دەردەدەن . ١٠- '''چارەسەری زیپکە''' : دەنکی ڕەشکەی نەرم لەگەڵ زەیتی کونجی و ئاردی گەنم تێکەڵ دەکرێت دەم وچاوی پێ چەور دەکرێت بەیانیان و ئێواران دواتر بە سابوون و ئاوی گەرم دەم وچاو دەشۆین بۆ ماوەی ھەفتەیەک دوبارەی ئەکەینەوە . بۆ خێرا یەکگرتنەوەی ئێسک شۆربایەک دروست دەکەین لە کەرەوز و ھێلکەو پیاز و کەوچکێکی گەورە ڕەشکە ڕۆژ نا ڕۆژێک دەخورێت ئەم لاولای ئەو شوێنەی کە شکاوە دەشێلرێت دوای گەچ لێکردنەوەی بە زەیتی ڕەشکە تا شکاویەکەی نەمێنێت.[http://www.islih.com/view/8223] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230428104702/http://www.islih.com/view/8223 |date=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣ }} [[پەڕگە:Nigella_Sativa_Seed.jpg|چەپ|وێنۆک| دەنکى رەشکە]] == ناوەکانى == '''رەشکە، [[:ku:Reşreşk|رەشرەشک]] ، سیاوڵە''' و چەمەسیاوڵە (قەیتەران)[https://bradost.net/ferheng/?name=%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%DA%B5%DB%95], زیرەى رەش، بە عەرەبی : شونیز، شینیز، الحَبَّه السوداء و بە [[زمانی فارسی|فارسی]] : سیاه دانه ، سُنیز، شونیز، کُرنج، خونجَک، سیسارون، == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Nigella sativa}} {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی|ڕوەک|خۆراک}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ھیندستان]] [[پۆل:بەھارات]] [[پۆل:گژوگیاکان]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] 99pjtcm116lmmya4zqjedahbykwaqgt 0 235966 1694853 1531905 2026-10-26T01:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1694853 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''زریان''' یان '''ڕەشەبا''' ({{بە ئینگلیزی|Storm}}) دیاردەیەکی سروشتییە کە کاتێک ڕوودەدات کە تێکچوونێکی بەرفراوان لە بارودۆخی بەرگەھەوادا سەرھەڵبدات. زریانەکان دەتوانن چەندین شێوەی جیاوازیان ھەبێت، کە ھەندێک لە باوترینیان بریتین لە ڕەشەبا، گەردەلوول. ھەر جۆرە زریانێک تایبەتمەندی تایبەتی خۆی ھەیە، بەڵام ھەموویان دەتوانن مەترسیدار و وێرانکەر بن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|فیزیک|زانست|فڕین|جوگرافیا|کەشوھەوا}} {{پۆلی کۆمنز|Storms}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:کارەساتە سروشتییەکان]] [[پۆل:مەترسییەکانی کەشوھەوا]] [[پۆل:زریان]] 7bwkpft7g9ek195w4m47enoiq9fsijd 0 236273 1694956 1464803 2026-10-26T07:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694956 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەی''' ({{بە فارسی|شهرری}}) شارێکی مێژووییە کە ئەمڕۆ بەشێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تاران]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن الري (إيران) على موقع dare.ht.lu.se|ناونیشان=http://dare.ht.lu.se/places/22307|بڵاوکەرەوە=dare.ht.lu.se}}{{بەستەری مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن الري (إيران) على موقع nomisma.org|ناونیشان=http://nomisma.org/id/rayy|بڵاوکەرەوە=nomisma.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180707163315/http://nomisma.org/id/rayy|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن الري (إيران) على موقع d-nb.info|ناونیشان=https://d-nb.info/gnd/4104839-8|بڵاوکەرەوە=d-nb.info}}</ref> پایتەختی پارێزگای ڕەیە، ئێستا وەک قەزای بیستەمی شارەوانیی ناوچەی گەورەی مێژوویی تاران دانراوە، [[تاران]] لە سەردەمی خەلیفەی دووەم [[عومەری کوڕی خەتتاب]] بە سەرکردایەتی نەعیمی کوڕی موقرین شاری ڕەی کردەوە و دەوترێت کە [[زەردەشت]] لەوێ دەرچووە. ھەروەھا ژمارەیەک زانای موسڵمانیش دەگەڕێندرێنەوە بۆ ئەو شارە، لەوانە [[فەخرەدین ئەلڕازی]] خاوەنی ڕاڤەی کلیلەکانی غەیب، و کیمیازان [[ئەبووبەکر ڕازی|ئەبووبەکر ئەلڕازی]] و [[ئەستێرەناس]]ی عەبدولڕەحمان کوڕی عومەر ئەلسۆفی. == مێژوو == نیشینگەی کشتوکاڵی زۆر لەمەوبەر وەک بەشێک لە نەریتی گردی ناوەڕاست لەسەر گردە ناوخۆییەکانی وەک ناوچەی عەین عەلی دامەزراون؛ چشمە عەلی لە باکووری ڕەی، مێژووی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٦٠٠٠ ساڵ پێش زایین و دامەزراندنی دەگەڕێندرێتەوە بۆ پادشا ئەفسانەییە کۆنەکان، ھەروەھا پێدەچێت شوێنی نیشتەجێبوونی شانشینی سەرکردایەتی زەردەشتی بووبێت.<ref>https://web.archive.org/web/20201101174633/https://iranicaonline.org/articles/tehran-i</ref> == سەردەمی کۆن == لەسەر نووسراوی بێھستونی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنچییەکان]]، ڕوونە کە ڕەی بەشێک بووە لە ناوچەی [[ماد]] و بنکەی ڕامیاری و ڕۆشنبیریی مادە کۆنەکانن، ڕەی یەکێک بوو لە قەڵا سەرەکییەکانی [[دەوڵەتی سەلجووقی|ئیمپراتۆریەتی سەلجووقی]]. ژەنەراڵ ئەسکەندەری مەکدۆنی سێلۆکۆسی یەکەم ناوی شارەکەی گۆڕی بۆ یۆرۆپۆس (Ευρωπός)، وەک ڕێزێک بۆ شارەکەی خۆی لە [[مەقدۆنیا]]. ڕەی وەک یەکێک لە پایتەختە گۆڕاوەکانی ئیمپراتۆریەتی پارتی بەکاردەھێنرا و لە سەردەمی سەلجووقیشدا، ڕەی بە پارێزگای ڕاگیانا لەگەڵ چوار شاری دیکەدا دەورە درابوو. لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]دا، ڕەی لە نزیک ناوەندی ئیمپراتۆرییەتەکە بوو. بنکەی ماڵی زلھێز میھران و ماڵی سپاندیاد بوو کە دوو ماڵ بوو لەکۆی حەوت ماڵە گەورەکەی [[ئێران]] لە سەردەمی ساسانییەکاندا بوون.<ref>https://web.archive.org/web/20200605075246/http://www.iranicaonline.org/articles/seleucid-empire</ref><ref>https://web.archive.org/web/20201026054402/https://iranicaonline.org/articles/bahram-06</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200526232450/http://www.iranicaonline.org/articles/esfandiar-2-clan</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ماد}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Ray, Iran}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:جوگرافیای تاران]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم]] 4g6buf5985c3cks2is57q2s9d3y10bm 0 236518 1694780 1428474 2026-10-25T22:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694780 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ڕەزا شا}} {{Infobox royalty | name = ڕەزا پەھلەوی | title = شازادەی جێنشینی ئێران | image = Crown Prince of IRAN Reza PAHLAVI EP-146067A AR2 (cropped).jpg | caption = ڕەزا پەھلەوی لە ١ی ئازاری ٢٠٢٣ | succession = [[شازادەی جێنشین]]ی [[ئێران]]<ref>https://www.bbc.com/persian/iran-features-50193175</ref> | reign = ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٧ – ١١ی شوباتی ١٩٧٩ | reign-type = ماوە | predecessor = [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] | successor = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|١٩٦٠|١٠|٣١}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] | spouse = {{marriage|[[یاسەمین پەھلەوی|یاسەمین ئیعتماد ئەمینی]]|12 June 1986}} | issue = نوور پەھلەوی{{ھن}}ئیمان پەھلەوی{{ھن}}فەرەح پەھلەوی | father = [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] | mother = [[فەرەح پەھلەوی|فەرەح دیبا]] | module = {{infobox person|embed=yes | party = [[ئەنجومەنی نیشتمانیی ئێران]] (٢٠١٣–٢٠١٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/b3-iran-crown-prince-leaves-inc/28740662.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815230528/https://www.radiofarda.com/a/b3-iran-crown-prince-leaves-inc/28740662.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=کناره‌گیری رضا پهلوی از ریاست "شورای ملی ایران"}}</ref> | alma_mater = [[کۆلێژی ویلیامز]]{{ھن}}[[زانکۆی ئەمریکی لە قاھیرە]] {{ھن}}[[زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا]] ([[بەکالۆریۆسی زانست]]) | website = {{url|rezapahlavi.org}} | signature = Reza Pahlavi II signature.svg }} }} '''ڕەزا پەھلەوی''' ({{بە فارسی|رضا پهلوی}}; لەدایکبووی ٣١ی تشرینی سەکەمی ١٩٦٠) سیاسەتوانێکی ئێرانی و کوڕە گەورەی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]]، دوایەمین [[شای ئێران]] و [[فەرەح پەھلەوی|فەرەح دیبا]]یە. ھەتا پێش [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی]] لە ساڵی ١٩٧٩، [[شازادەی جێنشین]] و دوایین میراتگری [[ئێرانی پەھلەوی]] بوو. ئێستاکە ڕەزا پەھلەوی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] نیشتەجێیە. پەھلەوی لە ساڵی ٢٠١٣، [[ئەنجومەنی نیشتمانیی ئێران]]ی دامەزراند و ھەتا ساڵی ٢٠١٧ ڕێبەری ئەنجومەنەکە بوو.<ref name="Milczanowski">{{بیرخستنەوە|نووسەر=Maciej Milczanowski|ناونیشان =http://www.iksiopan.pl/images/czasopisma/hemispheres/hemispheres_29_4.pdf|سەردێڕ=US Policy towards Iran under President Barack Obama's Administration|journal=Hemispheres: Studies on Cultures and Societies|بڵاوکەرەوە=Institute of Mediterranean and Oriental Cultures Polish Academy of Sciences|ڕێکەوت=2014|پەڕەکان=٥٣–٦٦|issn=0239-8818|بەرگ=٢٩|ژمارە=٤}}</ref> ئەو یەکێک لە دژبەران و ڕەخنەگرانی ناسراوی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Reza Pahlavi, Crown Prince of Iran}} * {{وێبگەی فەرمی|rezapahlavi.org}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] [[پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] 4uk89atio34mq5akim81x9swsiykm8j 1694983 1694780 2026-10-26T09:07:44Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694983 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ڕەزا شا}} {{Infobox royalty | name = ڕەزا پەھلەوی | title = شازادەی جێنشینی ئێران | image = Crown Prince of IRAN Reza PAHLAVI EP-146067A AR2 (cropped).jpg | caption = ڕەزا پەھلەوی لە ١ی ئازاری ٢٠٢٣ | succession = [[شازادەی جێنشین]]ی [[ئێران]]<ref>https://www.bbc.com/persian/iran-features-50193175</ref> | reign = ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٧ – ١١ی شوباتی ١٩٧٩ | reign-type = ماوە | predecessor = [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] | successor = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|١٩٦٠|١٠|٣١}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] | spouse = {{marriage|[[یاسەمین پەھلەوی|یاسەمین ئیعتماد ئەمینی]]|12 June 1986}} | issue = نوور پەھلەوی{{ھن}}ئیمان پەھلەوی{{ھن}}فەرەح پەھلەوی | father = [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] | mother = [[فەرەح پەھلەوی|فەرەح دیبا]] | module = {{infobox person|embed=yes | party = [[ئەنجومەنی نیشتمانیی ئێران]] (٢٠١٣–٢٠١٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/b3-iran-crown-prince-leaves-inc/28740662.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815230528/https://www.radiofarda.com/a/b3-iran-crown-prince-leaves-inc/28740662.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=کناره‌گیری رضا پهلوی از ریاست "شورای ملی ایران"}}</ref> | alma_mater = [[کۆلێژی ویلیامز]]{{ھن}}[[زانکۆی ئەمریکی لە قاھیرە]] {{ھن}}[[زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا]] ([[بەکالۆریۆسی زانست]]) | website = {{url|rezapahlavi.org}} | signature = Reza Pahlavi II signature.svg }} }} '''ڕەزا پەھلەوی''' ({{بە فارسی|رضا پهلوی}}; لەدایکبووی ٣١ی تشرینی سەکەمی ١٩٦٠) سیاسەتوانێکی ئێرانی و کوڕە گەورەی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]]، دوایەمین [[شای ئێران]] و [[فەرەح پەھلەوی|فەرەح دیبا]]یە. ھەتا پێش [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی]] لە ساڵی ١٩٧٩، [[شازادەی جێنشین]] و دوایین میراتگری [[ئێرانی پەھلەوی]] بوو. ئێستاکە ڕەزا پەھلەوی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] نیشتەجێیە. پەھلەوی لە ساڵی ٢٠١٣، [[ئەنجومەنی نیشتمانیی ئێران]]ی دامەزراند و ھەتا ساڵی ٢٠١٧ ڕێبەری ئەنجومەنەکە بوو.<ref name="Milczanowski">{{بیرخستنەوە|نووسەر=Maciej Milczanowski|ناونیشان =http://www.iksiopan.pl/images/czasopisma/hemispheres/hemispheres_29_4.pdf|سەردێڕ=US Policy towards Iran under President Barack Obama's Administration|journal=Hemispheres: Studies on Cultures and Societies|بڵاوکەرەوە=Institute of Mediterranean and Oriental Cultures Polish Academy of Sciences|ڕێکەوت=2014|پەڕەکان=٥٣–٦٦|issn=0239-8818|بەرگ=٢٩|ژمارە=٤}}</ref> ئەو یەکێک لە دژبەران و ڕەخنەگرانی ناسراوی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Reza Pahlavi, Crown Prince of Iran}} * {{وێبگەی فەرمی|rezapahlavi.org}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] [[پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] rgf7ez9hfb4a2wg61599qqfol29lhb6 0 236652 1694588 1531760 2026-10-25T16:38:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694588 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Fromental Halévy, L'Éclair score cover - Restoration.jpg }} '''بەرواری بەرگی''' ({{بە ئینگلیزی|Cover Date}}) بڵاوکراوەیەکی خولیی ئەو ڕێکەوتەیە کە لەسەر بەرگەکەدا پیشان دەدرێت، کە مەرج نییە بەرواری ڕاستەقینەی [[بڵاڤۆک|بڵاوکردنەوە]] بێت ('''ڕێکەوتی فرۆشتن''' یان '''ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە'''); بەرواری بەرگی لە بڵاوکردنەوەی [[کۆوار|گۆڤار]] و [[کتێبی کۆمیک|کتێبی کۆمیکدا]] بەتایبەت باوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|وڵاتەکان|کتێب|ئەنیمەیشن|کارتۆن|فیلم|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|ڕۆژنامەوانی }} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەی کۆمیکەکان]] [[پۆل:زاراوەناسیی کۆمیکەکان]] gwj5g9fy58duoxfesiu7y2ekau1t4n3 0 237364 1694939 1452520 2026-10-26T07:33:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1694939 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Tombstone of Umar (r.a) by mohammad adil rais.JPG|وێنۆک]] '''ڕەوزەی شەریف'''، '''ڕەوزەی موبارەک'''، '''ڕەوزە''' بەشێکە لە [[مزگەوتی پێغەمبەر]] دەکەوێتە نێوانی مینبەری مزگەوت و ماڵی [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]]، لە فەرموودەدا ھاتووە: {{عەرەبی| ما بین بیتی ومنبری روضة من ریاض الجنة، ومنبری علی حوضی}}.<ref>سەحیحی بوخاری، فەرموودەی ٦٥٨٨</ref> واتا: نێوان ماڵی من و مینبەرەکەم باخێکە لە باخەکانی بەھەشت و مینبەرەکەم لەسەر حەوزی کەوسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنیة - الموسوعة الحدیثیة - شروح الأحادیث|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/5880|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=dorar.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(ما بین بیتی ومنبری روضة من ریاض الجنة) - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/115693/ما-بين-بيتي-ومنبري-روضة-من-رياض-الجنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تد|ئیسلام|محەممەد|نژیاروانی|عەرەبستانی سعوودی}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:محەممەد]] 2kngiis1ucjkxp5cp4c6fkgf6pi02yr 0 238026 1694969 1406977 2026-10-26T07:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694969 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیچڵ ھانا وایز''' ({{بە ئینگلیزی|Rachel Hannah Weisz}} ; لەدایکبووی ٧ی ئازاری ١٩٧٠ یان ١٩٧١) ئەکتەرێکی ئینگلیزییە. وەرگری خەڵاتی جۆراوجۆر بووە لەوانە خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]] و خەڵاتی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|ئۆسکاری فیلمی بەریتانی]]. وایس لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکانەوە دەستی بە نواندن کردووە، لە تەلەڤیزیۆن و [[شانۆ]]ی بەریتانی دەرکەوتووە، و یەکەم فیلمی لە فیلمی '' مەکینەی مەرگ'' (١٩٩٤) دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٩٤ خەڵاتی شانۆی بازنەی ڕەخنەگرانی بەدەستھێنا بەھۆی زیندووکردنەوەی ''فیلمی دیزاین بۆ ژیان '' لە نووسینی نۆئێل کاوارد و لە ساڵی ١٩٩٩ لەگەڵ ''فیلمی لەناکاو ھاوینی ڕابردووی'' تێنسی ویلیامز گەڕایەوە سەر شانۆ. کاری سینەمایی دیار لە فیلمە ئەکشنەکانی ''[[مۆمیاکە (فیلمی ١٩٩٩)|مۆمیا]]'' (١٩٩٩) و ''گەڕانەوەی مۆمیا'' (٢٠٠١) بووە.<ref name="hollywood debut">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4619832.stm|سەردێڕ=Weisz's breakthrough to acclaim|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|ئیش=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> وایس لە ساڵانی ٢٠٠٠دا بە فیلمەکانی ''دوژمنی پشت دەروازەکان'' (٢٠٠١)، ''[[دەربارەی کوڕێک (فیلم)|دەربارەی کوڕێک]]'' (٢٠٠٢)، ''کۆنستنتین'' (٢٠٠٥) و ''چێشمێ'' (٢٠٠٦) ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٥دا وایس خەڵاتی ئۆسکار و گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەدەستھێنا بەھۆی ڕۆڵی چالاکوانێک لە فیلمی تریلەری ''باخەوانی دڵسۆز''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٦|سەردێڕ=The 78th Academy Awards (2006) Nominees and Winners|ناونیشان=http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/78th-winners.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111228050838/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/78th-winners.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩ خەڵاتی لۆڕێنس ئۆلیڤیێری بۆ باشترین ئەکتەری بەدەستھێنا بەھۆی زیندووکردنەوەی ''نمایشێکی پاس بە ناوی ھوس''. لە ساڵانی ٢٠١٠دا لە چەندین فیلمی بوودجەی زۆردا بەشداری کردووە، وەک فیلمی ئەکشنی ''[[میراتی بۆرن (فیلم)|میراتی بۆرن]]'' (٢٠١٢) و فیلمی فانتازیا ''ھێزی مەزن'' (٢٠١٣)، ھەروەھا ستایشی زۆری بەدەستھێناوە بەھۆی ڕۆڵەکانی لە فیلمە سەربەخۆکانی قووڵایی دەریای شین و ''سۆگلی'' (٢٠١٨). وەریان گرت وایس خەڵاتی بافتا بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بەدەستھێنا و پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار بەھۆی ڕۆڵی سارا چەرچڵ لە ''فیلمی سۆگلی''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tuesday|دوایین٢=January 22|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Rachel Weisz and Richard E Grant score Oscar nominations|ناونیشان=https://www.irishexaminer.com/breakingnews/entertainment/rachel-weisz-and-richard-e-grant-score-oscar-nominations-899284.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190209124418/https://www.irishexaminer.com/breakingnews/entertainment/rachel-weisz-and-richard-e-grant-score-oscar-nominations-899284.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=www.irishexaminer.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی سوپەرکەسایەتی ''[[بلاک ویدۆو (فیلم)|بێوەژن ڕەش]]'' لە [[جیھانی سینەماییی مارڤڵ|گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ]] بینی. وایس لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠١٠ لەگەڵ سینەماکاری دارێن ئارۆنۆفسکی دەستگیراندار بووە و منداڵێکی لەگەڵدا بووە. لە ساڵی ٢٠١١ لەگەڵ [[دانیێڵ کرەیگ|دانیال کرەیگ]] ھاوسەرگیری کردووە و منداڵێکی دیکەی لەگەڵدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2011/06/25/rachel-weisz-daniel-craig-married_n_884653.html|سەردێڕ=Rachel Weisz, Daniel Craig Get Married: Actress, Actor Wed In Secret Ceremony|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ئیش=[[The Huffington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110627134733/http://www.huffingtonpost.com/2011/06/25/rachel-weisz-daniel-craig-married_n_884653.html}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شانشینی یەکگرتوو|ژن|ژیاننامە|لەندەن|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Rachel Weisz}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:کۆچەرانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:خانمە نمایشکارە ئینگلیزەکان]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم)]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگریکەرەکان لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی بافتا]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز]] [[پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەران بۆ نمایشی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵی پاڵپشتی شاشە]] [[پۆل:ئەو کەسانەی لە قوتابخانەی کچانی ست پۆل خوێندوویانە]] pavd627w8gjha5mqx5cvj0buni4wji2 0 238582 1694571 1543685 2026-10-25T16:35:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1694571 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} پەیماننامەیەکە کە کراوە بۆ ھەموو دەوڵەتەکان سەبارەت بە پاراستنی کەشتی نوقمبووی [[تایتانیک]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا|زانست|فیزیک|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Agreement Concerning the Shipwrecked Vessel RMS Titanic}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ٢٠٠٣]] [[پۆل:پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا-کەنەدا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک]] 6k0yw7hcitn4z933g1q5rd8eb9636va 0 238675 1694967 1543537 2026-10-26T07:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1694967 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕەین دۆڤ''' ({{بە ئینگلیزی| Rain Dove}})یەکێکە لە ئەکتەرە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکانی]] سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|فیلمی ئەمریکی]] کردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی ویلایەتی ڤێرمۆنت]] [[پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] 3jc0l5dejo99paptxon7jaa68jzwqh0 0 238698 1695016 1549855 2026-10-26T10:33:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695016 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Jean-Victor Poncelet.jpg|وێنۆک]] '''ژان ڤیکتۆر پۆنسێلێ''' (به [[فەڕەنسی]]: Jean-Victor Poncelet) [[بیرکار]] و [[فیزیازان]] و ئەندازیارێکی [[فەڕەنسا|فەرەنسی]] بووە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Jean-Victor Poncelet}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت|ماتماتیک|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٨]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مردووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] tawahwksq05z7dpd8br1kg7ufc3elyu 0 238866 1694568 1562356 2026-10-25T16:34:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694568 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Irish_Wolfhound_mix,_panting.ogv|وێنۆک|هەسکەهەسک ڕێگایەکە بۆ سەگ بۆ ڕێکخستنی پلەی گەرمی ناوەوەی جەستەی.]] '''ڕێکخستنی پلەی گەرمی''' یان '''تێرمۆڕێگیولەیشن''' ({{بە ئینگلیزی|Thermoregulation}}) بریتییە لە توانای [[ئۆرگانیزم|ئۆرگانیزمەکان]] بۆ ئەوەی پلەی گەرمی لەشیان لە سنوورێکی دیاریکراودا بهێڵنەوە، تەنانەت کاتێک پلەی گەرمیی ژینگەی دەرەوە زۆر جیاواز بێت لە پلەی گەرمیی لەش. ئەم پرۆسەیە بەشێکە لە [[ھاوسەنگیی ناوەکی|هۆمۆستاسیس]]. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Thermoregulation}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیای گیانلەبەری]] [[پۆل:ماتماتیک لە پزشکیدا]] [[پۆل:گواستنەوەی گەرمی]] hgemd3ydsmpe9206xx85qvlpisdb3wn 0 238958 1694832 1365665 2026-10-26T01:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1694832 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:أبيض_وأسود.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی ڕەش و سپی [[دووچەرخە|پاسکیلێک]]]] '''ڕەش و سپی''' جۆرە شێوازێکی زۆری تاکڕەنگە لە [[ھونەری سۆمایی|ھونەرە بینراوەکاندا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن أبيض وأسود على موقع vocab.getty.edu|ناونیشان=http://vocab.getty.edu/page/aat/300127344|بڵاوکەرەوە=vocab.getty.edu}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن أبيض وأسود على موقع babelnet.org|ناونیشان=https://babelnet.org/synset?word=bn:00010852n|بڵاوکەرەوە=babelnet.org|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191208064137/https://babelnet.org/synset?word=bn:00010852n|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن أبيض وأسود على موقع klexikon.zum.de|ناونیشان=https://klexikon.zum.de/wiki/Schwarz-Weiß|بڵاوکەرەوە=klexikon.zum.de}}</ref> وێنەی ڕەش و سپی بە شێوەیەکی دەقاودەق و ڕێک لەگەڵ ڕەش و سپیدا بەراورد ناکرێت. کە ڕەش و سپی لە زنجیرەیەکی بەستراو تێکەڵ دەکەن کە کۆمەڵێک سێبەری خۆڵەمێشی بەرھەم دەھێنێت. جگە لەوەش زۆرێک لەو چاپە تاکڕەنگانەی کە ھێشتا وێنەیان گیراوە بەتایبەتی ئەوانەی لە سەرەتای گەشەکردندا بەرھەم ھێنراون سیپیا بوون (بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ سەقامگیری ئەرشیف)، کە وردبینییەکی باشتر و سێبەرکردنێکی ورد و دواتر بەرھەمھێنانەوەیەکی ڕەش و سپی درووست دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سینەما|ڕەنگ|تەلەڤیزیۆن|فیزیا|فیزیک|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Black and white art}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:پرۆسەی وێنەگرتن]] 2iptateck66k0nq0mye47q3j49enki8 0 239000 1694657 1531822 2026-10-25T19:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694657 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = RecepIvedikFilmPoster.jpg }} '''ڕەجەب ئیڤیدیک '''[[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠٠٨ [[شاھان گۆکباکار|و شاھان گۆکبەکر]] ڕۆڵی '''سەرەکی ڕەجەبی''' تێدا دەگێڕێت. دوای بڵاوبوونەوەی سەرکەوتووانەی ئەم فیلمە، حەوت وەشانی لە زنجیرەی ئەم فیلمەدا دروست کراوە. لە ھەموویاندا ئەکتەری سەرەکی ئەم زنجیرە فیلمە [[شاھان گۆکباکار|گۆکبەکارە]] کە توانی بە نواندن لەم زنجیرە فیلمەدا بینەرێکی زۆر لە ھەموو جیھانەوە بۆ خۆی ڕابکێشێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمە تورکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] fyb628u3l72ldkwtvjkpiy9vrsiwj22 0 239002 1694662 1365622 2026-10-25T19:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694662 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Recep_İvedik_6.jpg }} '''ڕەجەب ئیڤۆدیک ٦''' [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠١٩ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]] و نوروڵڵا چەلەبی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik 6 - film 2019 - Beyazperde.com|ناونیشان=http://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-83627/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141004/http://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-83627/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> ئەمە شەشەمین فیلمی زنجیرە فیلمی '''ڕەجەبە'''.<ref>[https://www.sozcu.com.tr/hayatim/magazin-haberleri/recep-ivedik-6-vizyona-girdi/ Recep İvedik 6 vizyona girdi!]</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا }} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] cyh2hs6jsx77pbzpe0ofpmumxaosj70 1694744 1694662 2026-10-25T21:04:49Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694744 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Recep_İvedik_6.jpg }} '''ڕەجەب ئیڤۆدیک ٦''' [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠١٩ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]] و نوروڵڵا چەلەبی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik 6 - film 2019 - Beyazperde.com|ناونیشان=http://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-83627/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141004/http://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-83627/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> ئەمە شەشەمین فیلمی زنجیرە فیلمی '''ڕەجەبە'''.<ref>[https://www.sozcu.com.tr/hayatim/magazin-haberleri/recep-ivedik-6-vizyona-girdi/ Recep İvedik 6 vizyona girdi!]</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا }} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٩]] 48kdabhvr2bxhvag5lle30mjcdj4974 0 239006 1694660 1531824 2026-10-25T19:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694660 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Recep_İvedik_4.jpg }} '''''ڕەجەب ئیڤیدیک ٤''''' (بە [[تورکی]]: Recep İvedic 4) [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠١٤ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]] ڕۆڵی سەرەکی '''ڕەجەب''' تێدا دەگێڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ekip ve Oyuncular|ناونیشان=http://www.beyazperde.com/filmler/film-224524/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151019002342/http://www.beyazperde.com:80/filmler/film-224524/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Beyazperde}}</ref> ڕەجەب ڕاھێنەری تۆپی پێی منداڵانی گەڕەکەکە. ڕەجەب ھەر لە منداڵییەوە لەو گەڕەکەدا یاری تۆپی پێی دەکرد، بەو پێیەی گەڕەکەکەیان بە ناوچەیەکی بێبەش دادەنرا، ڕەجەب بڕیاریدا ھەوڵی باشترکردنی ئەم گەڕەکە بدات. دوا بڕیاری خۆی دا، چونکە دەیزانی منداڵان زۆر حەزیان لە تۆپی پێیە. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە بڕیاریدا یاریگاکانی تۆپی پێ بکڕێت لەم ناوچە بێبەشە، بەڵام کێشەی سەرەکی ئەوەیە کە تێچووی کڕینی ئەو یاریگایانە زۆر زۆرە و ڕەجەب توانای کڕینی نییە. ڕەجەب دوای ھەوڵێکی بێئەنجام، داوای قەرز لە بانک دەکات، بەڵام شکست دەھێنێت. دوابەدوای ئەم سەرگەرمیانە، ڕەجەب بە ھەڵە ڕیکلامێک بۆ پێشبڕکێیەک لە دوورگەیەکی نەناسراو بە بەھای ٥٠٠ ھەزار لیرەی تورکی لە تەلەڤیزیۆنەکاندا دەکەوێت. سەرەتا ڕازی نابێت بچێتە ئەو دوورگەیە، بەڵام لە کۆتاییدا ڕازی دەبێت و بەشداری پێشبڕکێکە دەکات، سەرەتا شتی باش بەسەر ڕەجەبدا نایەت و ڕووبەڕووی کێشەی زۆر دەبێتەوە، بەڵام لە کاتی پێشبڕکێدا دەگاتە باشێک پێگە بە شکستپێھێنانی بەرامبەرەکانی. لەگەڵ ئەم ڕووداوانەدا دیمەنی زۆر کۆمیدی و سەرنجڕاکێش لەم ئەڵقەیەدا دەبینین. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤]] 5ipjworjo4372eh5hyf5cascs8iv2rb 0 239017 1694661 1365621 2026-10-25T19:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694661 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Recep_İvedik_5.jpg }} '''''ڕەجەب ئیڤیدیک ٥''''' (بە [[تورکی]]: Recep İvedic 5) [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠١٧ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]] ڕۆڵی سەرەکی ڕەجەبی تێدا دەگێڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik 5 geliyor|ناونیشان=http://www.sabah.com.tr/kultur_sanat/2016/03/05/recep-ivedik-5-geliyor|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160920052532/http://www.sabah.com.tr/kultur_sanat/2016/03/05/recep-ivedik-5-geliyor|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> فیلمەکە ٧٫٤ ملیۆن کەس لە سینەماکانی تورکیا بینەری بوون و ٨٥٫٩ ملیۆن [[لیرەی تورکی]] فرۆشرا و بووە یەکێک لە فیلمە بینراوەکان و پڕفرۆشترین فیلمەکانی وڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik 5 tüm zamanların rekorunu kırdı|ناونیشان=http://www.ntv.com.tr/galeri/sanat/recep-ivedik-5-tum-zamanlarin-rekorunu-kirdi,03PqOZYFy0yBBOmKF6ZzRA|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222111145/http://www.ntv.com.tr/galeri/sanat/recep-ivedik-5-tum-zamanlarin-rekorunu-kirdi,03PqOZYFy0yBBOmKF6ZzRA|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] ixdi44kt8cydjwy0p0cxjl9okouzu9c 0 239019 1694659 1531823 2026-10-25T19:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694659 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = RecepIvedikFilmPoster3.jpeg }} '''''ڕەجەب ئیڤۆدیک ٣ ''''' [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠١٠ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر، [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]] ڕۆڵی سەرەکی ڕەجەبی تێدا دەگێڕێت، کە لە دوای مردنی داپیرەیەوە خەبات دەکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی خەمۆکی. ئەم فیلمە لە ١٢ی شوباتی ٢٠١٠ لە سەرانسەری تورکیا نمایشکرا و زۆرترین فرۆشی فیلمی تورکیا بوو لە ساڵی 2010.<ref name="TZ01">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|سەردێڕ=This week in theaters|ناونیشان=http://www.todayszaman.com/tz-web/news-201368-this-week-in-theaters.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121008131625/http://www.todayszaman.com/tz-web/news-201368-this-week-in-theaters.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٠|وێبگە=[[Today's Zaman]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] fh4d6budaeyxht5rt9h6yu6fgairnko 0 239021 1694658 1683425 2026-10-25T19:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694658 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = RecepIvedik2FilmPoster.gif }} '''''ڕەجەب ئیڤیدیک ٢''''' (بە [[تورکی]]: Recep İvedik 2) [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠٠٩ لە دەرھێنانی تۆغان گۆکبەکر، لە ڕۆڵی سەرەکی [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]]، کە ھەوڵدەدات کار و ھاوسەرێک بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی داپیرە نەخۆشەکەی بەخێو بکات.<ref name="Hürriyet">[http://www.hurriyet.com.tr/magazin/anasayfa/11016116.asp Recep İvedik 2 rekor kırdı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210024759/http://www.hurriyet.com.tr/magazin/anasayfa/11016116.asp |date=١٠ی شوباتی ٢٠١٠ }}.</ref> ئەم فیلمە کە لە ١٣ی شوباتی ٢٠٠٩ نمایشکرا، زۆرترین داھاتی تورکیا بوو لە ساڵی ٢٠٠٩.<ref name="tcm01">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Misc Notes for Recep Ivedik 2|ناونیشان=http://www.tcm.com/tcmdb/title.jsp?stid=774715&category=Misc%20Notes|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠١٠|وێبگە=Turner Classic Movies}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title.jsp?stid=774715&category=Misc%20Notes |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|کۆمیدیا|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] pvgwc6zqks79wznvpal0rd0hftnkq2v 0 239261 1694951 1531992 2026-10-26T07:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1694951 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕەگەزناسی ڕەوشت''' ({{بە ئەڵمانی|Zur Genealogie der Moral: Eine Streitschrift}}) پەرتووکێکی فەیلەسوفی ئەڵمانی [[فریدریش نیچە|فریدریش نیچەیە]] و لە ساڵی ١٨٨٧ بڵاوکراوەتەوە، پەرتووکەکە پێکھاتووە لە پێشەکییەک و سێ وتارێکی یەک لە دوای یەک کە وردتر و تەواوکەری ئەو چەمکانەن کە نیچە لە ساڵی ١٨٨٦دا لە [[لە پشت چاکە و خراپەدا|پەرتووکی لە پشت چاکە و خراپەدا]] وێنایان کردووە. نیچە لەم بەرھەمەدا وەک زۆربەی بەرھەمەکانی لێدوانی کورت ناخاتە ڕوو، بەڵکو لەسەر دەقە درێژەکان دانیشتووە کە پڕن لە تێزە [[کۆمەڵناسی|کۆمەڵایەتی]] [[مێژوو|و مێژوویی]] [[دەروونناسی|و دەروونییەکان]]. نیچە لەگەڵ فەیلەسوفە ڕەوشتییە کلاسیکییەکان ناکۆک بوو، بەو پێیەی ئەو پاساوی ڕەوشتی نەدەدا، بەڵکو ھەوڵیدا لە گەشەسەندنی مێژوویی ئەوان و پێداویستییە دەروونییەکانی ھەندێک بەھای ڕەوشتی تێبگات. کەواتە ئەو پرسیاری ئەوە ناکات کە مرۆڤەکان چۆن مامەڵە بکەن، بەڵکو پرسیاری ئەوە دەکات کە بۆچی خەڵک پێیان وایە دەبێت بەم شێوەیە مامەڵە بکەن، یان بۆچی پێیان وایە ئەوانی تر دەبێت بەم شێوەیە یان بەو شێوەیە مامەڵە بکەن. جیاوازی نێوان ڕەوشتی دەوڵەمەندەکان و ڕەوشتی کۆیلەکان کە نیچە پێشکەشی کردووە، لە یەکەم بابەتی پەرتووکەکەدا بەناوبانگە. وتاری سێیەم نیچە دەروێشایەتی دەخاتە ژێر ڕەخنەیەوە، و دەبێتە ناوەندی تێگەیشتن لە ھەموو کارە درەنگەکانی. ڕەگەزناسی کاریگەری لەسەر زۆرێک لە بیرمەندانی وەک [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] و [[میشێل فووکۆ|میشێل فۆکۆ]] ھەبووە، و بووەتە یەکێک لە بەرھەمە زۆرترین باس لێ کراوەکان، بەتایبەتی لە [[فەڕەنسا]] لە نیوەی دووەمی [[سەدەی بیستەم]]دا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|فەلسەفە|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|On the Genealogy of Morality}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی فریدریش نیچە]] 0rxxq3l4xwp4bf9un22ecucstn5vbgg 0 239274 1694663 1543565 2026-10-25T19:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694663 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Recep_İvedik_7.jpg }} '''''ڕەجەب ئیڤۆدیک ٧''''' [[فیلمی کۆمێدی|فیلمێکی کۆمیدی]] [[سینەمای تورکیا|تورکییە]] لە ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و [[شاھان گۆکباکار|شاھان گۆکبەکر]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. ئەم فیلمە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە [[دیزنی+|دیزنی پڵەس]] بڵاوکرایەوە. ئەمە حەوتەمین فیلمی زنجیرە فیلمی ''[[ڕەجەب ئیڤیدیک|ڕەجەب ئیڤۆدیکە]]''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik'ten Disney Plus Duyurusu|ناونیشان=https://www.beyazperde.com/haberler/diziler/haberler-102283/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220617143704/https://www.beyazperde.com/haberler/diziler/haberler-102283/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Beyazperde}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik 7'den ilk görseller|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/galeri/n-life/kultur-ve-sanat/recep-ivedik-7den-ilk-gorseller,lLVoeDAYREGuK6B9Px46Ww/49UKdMvD-0mrQMUCWUWGvQ|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220617143657/https://www.ntv.com.tr/galeri/n-life/kultur-ve-sanat/recep-ivedik-7den-ilk-gorseller,lLVoeDAYREGuK6B9Px46Ww/49UKdMvD-0mrQMUCWUWGvQ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=NTV|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recep İvedik 7 geliyor|ناونیشان=https://www.cnnturk.com/teknoloji/recep-ivedik-7-geliyor|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220731212726/https://www.cnnturk.com/teknoloji/recep-ivedik-7-geliyor|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN Türk|زمان=Turkish}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمی کۆمیدی ساڵی ۲۰۲۲]] [[پۆل:فیلمە تورکی-زمانەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] 0htiql8s9dhhle2emqkrt7tzigkhqfx 0 239382 1694898 1645173 2026-10-26T04:37:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1694898 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو = ڕەنگدان |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = قەسیدەی ڕەنگدان |دانەر = [[شێرکۆ بێکەس]] |لێکۆڵەر = |زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]] |وڵات = [[باشووری کوردستان]] |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[شیعر]] |بڵاوکەرەوە = [[ناوەندی چاپەمەنی و ڕاگەیاندنی خاک]] |دەرچوون = [[سلێمانی]] |مێژووی دەرچوون = ٢٠٠١ |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = ٢٣٧ |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''قەسیدەی ڕەنگدان''''' کتێبێکی [[شیعر]]ی [[شێرکۆ بێکەس]]ە. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٠١ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.<ref name="بوار نورەدین ۱">''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، پ ٦٦.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * [https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716144523/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس]] s8y9wmyqmuw8t8wilvosqeqabpqeo3a 0 239405 1694897 1578328 2026-10-26T04:37:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1694897 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو = ڕەنگاڵە |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = |دانەر = [[شێرکۆ بێکەس]] |لێکۆڵەر = |زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]] |وڵات = |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[شیعر]] |بڵاوکەرەوە = |دەرچوون = |مێژووی دەرچوون = ١٩٨٠ |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''ڕەنگاڵە''''' کتێبێکی [[شیعر]]ی [[شێرکۆ بێکەس]]ە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٨٠ چاپ و بڵاو کراوەتەوە و لە سێ دەفتەر لەژێر سەردێڕەکانی «''دەفتەری گەشت و خۆشەویستی''»، «''دەفتەری گۆرانییە غەمگینەکان''» و «''دەفتەری سۆز و سووتانی گیان''» پێک ھاتووە.<ref name="ئاڵەکۆک ۱">[https://allekok.ir/poet:58 ئاڵەکۆک: ''شێرکۆ بێکەس''؛]{{بەستەری مردوو|url=https://allekok.ir/poet:58 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="ڤەژین ١">[https://books.vejin.net/ck/book/97 ڤەژین: ''ڕەنگاڵە''، بەرھەمی شێرکۆ بێکەس؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> بەشی زۆری شیعرەکانی ئەم کتێبە پێشتر لە نێوان ساڵانی ١٩٧٤–١٩٨٤دا لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکان وەکوو ''ھاوکاری''، ''بەیان''، ''برایی''، ''نووسەری کورد''، ''پاشکۆی عیراق''، ''کاروان'' و ... بڵاو کرابوونەتەوە. جگە لەوانە کۆمەڵێک لە شیعرەکانیش بۆ یەکەم جار لەم دیوانەدا چاپ کران.<ref name="ڤەژین ٢">[https://books.vejin.net/ck/text/28934 ڤەژین: ''ڕەنگاڵە''، بەشی ''پێشەکی''، نووسینی شێرکۆ بێکەس؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == شیعرەکان == === دەفتەری گەشت و خۆشەویستی === {{Div col|colwidth=30em}} # برووسکەیەک # بەھارە شیعرێک # دوو دەنگ # شاخ # شەقام # لە بۆدابست دا # لە سۆفیادا # لە یەکەم سەفەردا # پایزە نامەیەک # پڵنگ و پەیکەر # ڕەشەبا # کاڵێ # کفن دز – ئەکتەر # گۆرانییەکی ڕەنگاوڕەنگ # گەشتێک {{div col end}} === دەفتەری گۆرانییە غەمگینەکان === # فورات و چەند گۆرانییەکی غەمگین # پۆلە ئاوازێکی کۆچ کردوو # چەپگەرد # کۆست و چرا # ھاودەم === دەفتەری سۆز و سووتانی گیان === # دۆزەخ # سۆز # قەقنەس # کڵپە # گێژەنگ - سووتان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ڤەژینبوکس||٩٧|ڕەنگاڵە}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس]] cd6rluppg7ynpo71xkmgoshqz0arzpc 0 240448 1695005 1693301 2026-10-26T09:50:05Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695005 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Ralph_Breaks_the_Internet_(2018_film_poster).png }} '''ڕاڵف ئینتەرنێت دەشکێنێت''' ({{بە ئینگلیزی |Ralph Breaks The Internet}}) فیلمێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] لە ساڵی [[٢٠١٨]] فلیمێکی [[کۆمپیوتەر]]ی و [[ئەنیمەیشن]]ی و [[کۆمیدیا|کۆمێدییە]] فلیمەکە لەلایەن [[واڵت دیزنی پیکچەرز|واڵت دیزنییەوە]] دروست کراوە درێژەی یەکەمی فلیمەکە Wreck-it Ralph بڵاوکراوەیە لە [[٢٠١٢]] درێژەی دووەمی فلیمەکە لە ١٢ی مانگی یازدەی ٢٠١٨ لەلایەن [[واڵت دیزنی|واڵت دیزنییەوە]] بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|کۆمیدیا|دەیەی ٢٠١٠|فیلم|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت|دیزنی|کارتۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Ralph Breaks the Internet}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی پێشبڕکێی ئۆتۆمبێڵی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:شازادە خاتوونەکانی دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:جەنگی ئەستێرەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە بەرنامەی زیانبەخش]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایە ڤیدیۆیییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تۆڕی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] 6mhrqf2q34qs9fixt05t5xe54mbk08h 0 240493 1694503 1546183 2026-10-25T13:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694503 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|image=|image_size=|youthyears1=٢٠٠٢–٢٠٠٨|youthclubs1=LAC Frisia 1883|youthyears2=٢٠٠٨–٢٠١٥|youthclubs2=هیرێنڤین|years1=٢٠١٥–٢٠١٧|clubs1=هیرێنڤین|caps1=0|goals1=0|years2=٢٠١٧–٢٠١٨|clubs2=دالکورد|caps2=٤٤|goals2=0|years3=٢٠١٨–٢٠٢١|clubs3=ئۆستەرسوند|caps3=٥٠|goals3=١|years4=٢٠٢٢|clubs4=دالکورد|caps4=١٠|goals4=١|years5=٢٠٢٣–|clubs5=[[یانەی وەرزشیی دهۆک|دهۆک]]|caps5=|goals5=|nationalyears1=٢٠١٢–٢٠١٣|nationalteam1=هۆڵەندا ژێر ١٧ ساڵ|nationalcaps1=١٠|nationalgoals1=١|nationalyears2=٢٠٢٢–|nationalteam2=[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]]|nationalcaps2=٤|nationalgoals2=٠|club-update=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ناو=ڕێوان ئەمین|ڕێکەوتی لەدایکبوون={{birth date and age|1996|1|8|df=y}}|شوێنی لەدایکبوون=[[سێمێل]]، [[دهۆک]]|جێگای یاریکردن=[[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەڕاست]]|یانەی ئێستا=[[یانەی وەرزشیی دهۆک|دهۆک]]|ژمارەی یانە=4}} '''ڕێوان ئەمین''' ( {{بە عەرەبی|ريوان أمين}} ; لەدایکبووی ٨ی ژانویەی ١٩٩٦) یاریزانێکی کوردی ھەڵبژاردەی نیشتمانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|تۆپی پێی عێراقییە]] و وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانی ناوەڕاست]] بۆ [[یانەی وەرزشیی دھۆک|یانەی دهۆک]] لە [[خولی تۆپی پێی عێراق|خولی نایابی عێراق]] یاری دەکات. == ژیانی وەرزشی یانەکان == ئەمین لە [[دھۆک|شاری دهۆک]] لە عێراق لەدایکبووە و خێزانەکەی لە تەمەنی سێ ساڵیدا کۆچیان کردووە بۆ شاری [[لیواردن|لیواردنی]] هۆڵەندا. دوای سێ ساڵ پەیوەندی بە ڕێکخراوی گەنجانی LAC Frisia 1883 کرد، پێش ئەوەی دوای شەش ساڵ بگۆڕێت بۆ ئەکادیمیای [[ئێس سی هیرنڤین|هیرنڤین]]. لە ساڵی ٢٠١٣ گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەکەی بۆ ماوەی سێ ساڵ درێژکردەوە. لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٣ هەواڵەکان دەرکەوتن کە یانەی [[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئارسناڵی]] ئینگلیزی خواستی خۆیان بۆ گواستنەوەی ئەو یاریزانە دەربڕیوە. لە پێش وەرزی ٢٠١٤-٢٠١٥، ئەمین تووشی پێکانبوو لە ئەژنۆی ڕاستی . لە یەکەم یاری دوای چاکبوونەوەی، ئەمین جارێکی تر پێکان بوو بەرامبەر بە ئێف سی گرۆنینگن . هەرچەندە دوای پشووی زستانە چاک بووەوە، بەڵام ئەمین جارێکی دیکە پێکان بوو، ئەمجارەیان لە ڕاهێنانێکدا کە بۆ ماوەی هەشت هەفتە لە یاریکردن دوورکەوتەوە. لە ١٢ی ئایاری ٢٠١٦ گرێبەستەکەی بۆ وەرزێکی تر درێژکرایەوە. هەرچەندە ئەمین ٣٢جار بۆ یانەی یەدەگ یاری کرد، بەڵام نەیتوانی یەکەم یاری لە تیپی یەکەمدا لە یانەی هیرنڤین ئەنجام بدات. لە ٢ی شوباتی ٢٠١٧ ڕووی لە یانەی [[یانەی داڵکورد|دالکوردی]] پلە دووی سویدی کرد، دوای ئەوەی ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر گرێبەستێکی سێ ساڵە. هەمان وەرز، دالکورد سەرکەوتنی بەدەستهێنا بۆ [[خولی نایابی سوێد|Allsvenskan]], کە پلەی یەکەمی سوید بوو. لە ١١ی ئابی ٢٠١٨، ڕێوان ئەمین بە پارەیەکی ئاشکرا نەکراو گواسترایەوە بۆ یانەی ئۆستەرسوندز ئێف کەی هاوڕێی ئۆڵسڤێنسکان، بە گرێبەستێک کە تا ساڵی ٢٠٢١ بەردەوام دەبێت بەگشتی ئەمین ٤٩ یاری ڕکابەریی بۆ دالکورد ئەنجامدا و 8 ئەسیستیشی کرد. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢، ئەمین گرێبەستەکەی لەگەڵ ئۆستەرسوندز هەڵوەشاندەوە دوای ئەوەی بەهۆی پێکانەوە بۆ ماوەیەکی زۆر دیاریکرابوو و گەڕایەوە بۆ [[یانەی داڵکورد|یانەی دالکورد]] ، تەنها لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ گەڕایەوە بۆ یاریکردن. لە کۆتایی وەرزی ٢٠٢٢ی سوپەریتان داڵکوردی بەجێهێشت، گواستنەوەی بۆ [[ئێس سی کامبور|یانەی کامبور]] لە خولی [[خولی نایابی ھۆڵەندا|ئێریدیڤیز]] ڕێکخرا، بەڵام ئەمین پێی باشتر بوو بە پێچەوانەی ویستی یانە نوێیەکەیەوە یاری بۆ وڵاتەکەی بکات بۆیە گواستنەوەکە تێکچوو. دوای بردنەوەی [[جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی]], ئەمین گرێبەستی لەگەڵ [[یانەی وەرزشیی دھۆک|یانەی دهۆک]], کە بنکەکەی لەو شارەیە کە لەدایکبووە. ئێستا کاپتنی یانەکەیە کە بنکەکەی لە [[دھۆک|دهۆکە]]. == پیشەی نێودەوڵەتی == ئەمین لە یەکەم یاری خۆیدا بۆ تیپی خوار ١٥ ساڵانی هۆڵەندا گۆڵێکی تۆمارکرد. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن ئەلبێرت ستویڤنبێرگەوە بانگهێشتی هۆڵەندا کرا بۆ خوار تەمەنی ١٧ ساڵ . وەک [[کاپتن (تۆپی پێ)|کاپتن]] دەستنیشانکرا و دواتر ١٠ یاری بۆ تیپەکە ئەنجامدا. لە ١٢ی ئەیلولی ٢٠٢٢، ئەمین لەلایەن ڕادی شێنەیشیلەوە بانگهێشتکرا بۆ نوێنەرایەتیکردنی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]] لە [[٢٠٢٢ پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی ئوردن|پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی ئوردن ٢٠٢٢]], نوێنەرایەتی وڵاتی لەدایکبوونی خۆی دەکات. لە قۆناغی پێش کۆتایی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عومان|عومان]] لەسەر کورسی یەدەگ ناوی هات. لە کۆتا خولەکدا بەرامبەر سوریا هاتە نێو یاریگا. [[خیسوس کاساس|خیسۆس کاساس]] ناوی ئەمینی لە پێکهاتەی کۆتایی [[جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی]] هێنا، بەشێک بوو لەو پێکهاتەیەی کە بۆ چوارەمجار لە مێژووی عێراقدا [[جامی کەنداوی عەرەب|پاڵەوانێتییەکەی]] بردەوە. == ئاماری پیشەیی == {{Updated|لە یارییەکەدا کە لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ ئەنجامدراوە}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" | وەرز ! colspan="3" | خولەکە ! colspan="2" | کوپ ! colspan="2" | ئی تر ! colspan="2" | کۆ |- ! خول ! یاری ! گۆڵ ! یاری ! گۆڵ ! یاری ! گۆڵ ! یاری ! گۆڵ |- | rowspan="3" | هیرنڤین | 2015–16 | [[خولی نایابی ھۆڵەندا|ئێرێدیڤیسی]] | 0 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 0 | 0 |- | 2016–17 | ئێرێدیڤیسی | 0 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 0 | 0 |- ! colspan="2" | کۆ ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! colspan="2" | — ! 0 ! 0 |- | rowspan="3" | [[یانەی داڵکورد|دالکورد]] | ٢٠١٧ | سوپەریتان | 29 | 0 | 2 | 0 | colspan="2" | — | 31 | 0 |- | ٢٠١٨ | [[خولی نایابی سوێد|ئاڵسڤێنسکان]] | 15 | 0 | 3 | 0 | colspan="2" | — | 18 | 0 |- ! colspan="2" | کۆ ! 44 ! 0 ! 5 ! 0 ! colspan="2" | — ! 49 ! 0 |- | rowspan="4" | ئۆستەرسوند | ٢٠١٨ | rowspan="3" | [[خولی نایابی سوێد|ئاڵسڤێنسکان]] | 12 | 0 | 0 | 0 | colspan="2" | — | 12 | 0 |- | ٢٠١٩ | 23 | 0 | 4 | 0 | colspan="2" | — | 27 | 0 |- | ٢٠٢٠ | 15 | 1 | 3 | 0 | colspan="2" | — | 18 | 1 |- ! colspan="2" | کۆ ! 50 ! 1 ! 7 ! 0 ! colspan="2" | — ! 57 ! 1 |- ! colspan="3" | کۆی گشتی ژیانی پیشەیی ! 94 ! 1 ! 12 ! 0 ! 0 ! 0 ! 106 ! 1 |} == ڕێزلێنان == === نێودەوڵەتی === '''عێراق''' * [[جامی کەنداوی عەرەب|جامی کەنداوی عەرەبی]] : [[جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی|2023]] == سەرچاوەکان == == بەستەری دەرەکی == * {{Soccerway|rewan-amin/275114}} * [https://www.onsoranje.nl/teams/184965/speler/5462 Netherlands U17 stats at] OnsOranje {{پۆلی کۆمنز|Rewan Amin}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|تۆپی پێ|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ھۆڵەندییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی دھۆک]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] se076q0tc84538pb0jo7j0jfpqyi1yn 0 240526 1694580 1571916 2026-10-25T16:36:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694580 wikitext text/x-wiki '''ڕێککەوتنی ١٠ی شوبات''' ڕێککەوتنێکی ئاشتییە کە لە نێوان [[حکوومەتی عێراق]] و بزووتنەوەی کوردی بە سەرۆکایەتی [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە ١٠ی شوباتی ساڵی ١٩٦٤ واژوو کرا، ئەو ڕێککەوتنە کە لەنێوان ھەردوولا واژوو کراوە چەند بڕگەیەکی لەخۆگرتبوو، دیارترینیان ڕەزامەندی حکوومەتی عێراقە بۆ مافە نەتەوەییەکانی [[کورد]] لە [[دەستووری عێراق]]دا.<ref name="كتاب سنوات المحنة في كردستان - شكيب عقراوي - أربيل سنة 2007 - ص152)">كتاب سنوات المحنة في كردستان - شكيب عقراوي - أربيل سنة 2007 - ص152،.</ref> <ref name="كتاب قصة حياة صالح اليوسفي - زوزان يوسفي - ص41)">كتاب قصة حياة صالح اليوسفي - زوزان يوسفي - ص41،.</ref> ==مەرجەکانی ڕێککەوتنەکە == * دانپێدانانی [[حکوومەتی عێراق]] بە مافە نەتەوەیییەکانی گەلی [[کورد]] و چەسپاندنی ئەم مافانە لە دەستووری پێشنیازکراوی وڵاتدا. * ئازادکردنی دەستگیرکراوان و گیراوان و سزادراوان بەھۆی ڕووداوەکانی باکوور و دەرکردنی یاسای لێبووردنی گشتی، و ھەڵگرتنی دەستبەسەرداگرتن لەسەر ماڵ و سامانی گواستراوە و نەگواستراوە. * گەڕاندنەوەی کارگێڕییە خۆجێیییەکان بۆ ناوچەکانی باکوور. * گەڕاندنەوەی [[فەرمانبەر]]ان و کارمەندە کوردەکان بۆ سەر کارەکانیان. * ھەڵگرتنی کۆتوبەندەکان لەسەر بازاڕکردنی پێداویستییەکانی بژێوی جۆراوجۆر. * دەستپێکردنی ئاوەدانکردنەوەی ناوچەی باکوور. * قەرەبووکردنەوەی خاوەن زەوییەکان کە زەوییەکانیان ژێر [[ئاو]] کەوتوون بەھۆی بەنداوەکانی [[بەنداوی دووکان|دووکان]] و [[بەنداوی دەربەندیخان|دەربەندیخان]]. * گرتنەبەری ڕێوشوێن بۆ گەڕاندنەوەی ئاسایش و سەقامگیری بۆ ناوچەی باکوور. * لەسەر ھەموو وەزارەتە پەیوەندیدارەکانە، دەرکردنی [[مەرسووم]] و فەرمان و ڕێنمایییە پێویستەکان بۆ جێبەجێکردنی ئەوەی لە ڕێککەوتنەکەدا ھاتووە. لە ڕۆژی ١٤ی شوبات حکوومەتی عێراق ھەستا بە ئازادکردنی ھەموو دەستگیرکراوەکان لە ئەندامانی شاندی کوردی کە لە لای خۆی لە [[بەغدا]] دەستبەسەر بوون لە ڕۆژی ٩ی [[حوزەیران|حوزەیرانی]] ساڵی ١٩٦٣ی [[زایینی]].<ref name="كتاب سنوات المحنة في كردستان - شكيب عقراوي - أربيل سنة 2007 - ص153)">كتاب سنوات المحنة في كردستان - شكيب عقراوي - أربيل سنة 2007 - ص153،.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|دەیەی ١٩٦٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} ixq7acuv95es2i4oyaca2z8sisddunt 0 240685 1694882 1531939 2026-10-26T04:34:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694882 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕەمادی''' ({{بە عەرەبی|الرمادي}}) یەکێکە لە شارەکانی [[عێراق]]، و نزیکەی ١٠٨ کم لە ڕۆژاوای [[بەغدا|بەغداوە]] دوورە و ناوەندی [[پارێزگای ئەنبار|پارێزگای ئەنبارە]]. شارەکە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای ئەو سێگۆشەیەی کە پێی دەوترێت [[سێگۆشەی سوننە]]. بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٩٠٠ ھەزار کەسە، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من موقع الجزيرة الإخباريّة، واطلع عليه في 8 مارس 2016|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/12/27/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%A3%D8%B1%D9%87%D9%82%D8%AA%D9%87%D8%A7}}</ref> .زۆربەی دانیشتووانی شارەکە سەر بە خێڵەکانی دلێم ئەلبوعساف، ئەلبوعلوان، ئەلبودیاب، ئەلبوفەهد، ئەلبومەرعی، ئەلبوخەلیفە، ئەلبوڕیشە، ئەلبعووبەید، و ھۆزە قیسییەکان کە نوێنەرایەتیان لەلایەن کەرویە و ئەلجەمیلە و ئەلکەرتان و ئەلعویساتەوە دەکرێت. ھەستانەوەی شارستانی لەسەر خاکی ڕەمادی دەستیپێکرد، بەهۆی دووری شوێنەکە لە ڕووداوەکانی [[شەڕی ئێران و عێراق]]، و بە [[شار|شارێکی]] گرنگ دادەنرێت بۆ [[دانوستان (ئابوورناسی)|بازرگانی]] نێوان [[عێراق]] و [[ئوردن|ئەردەن]] و [[سووریا| سووریا]]، و بە ھێڵی گواستنەوەی خێرا بەستراوەتەوە بە پایتەختی عێراق، [[بەغدا]]، جگە لە شارەکانی دیکەی نزیک سنوورەکانی ڕۆژاوای وڵات. و لە شارەکە شوێنی شارستانی زۆر کۆنی لێیە. شارەکە خاڵی سەرەکی بەرھەڵستی عێراقی بوو لە سەردەمی [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکاری ئەمریکا بۆ سەر عێراق]]. ھێڵی سەرەکیی شەمەندەفەری تێدایە کە بەرەو [[سووریا|سووریا]] دەڕوات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کەشوھەوا|کۆمەڵگا|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Ramadi}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەمادی]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئەنبار]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٦٩ لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی سەر ڕێگای ئاوریشم]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] qmx32i4m25jn9blp9a1q0wjl62zhriv 0 240804 1694499 1531652 2026-10-25T13:33:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1694499 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕێنێ فڕانسوا گیلێ ماگریت''' (بە {{IPA-fr|ʁəne fʁɑ̃swa ɡilɛ̃ maɡʁit|lang}} ; ٢١ی تشرینی دووەمی ١٨٩٨ – ١٥ی ئابی ١٩٦٧) هونەرمەندێکی [[سوریالیزم|سوریالیستی]] [[بەلجیکا|بەلجیکی]] بوو کە بە وێناکردنی شتە ناسراوەکانی لە چوارچێوەی نامۆ و چاوەڕواننەکراودا ناسرابوو، کە زۆرجار پرسیاری لەسەر سروشت و سنووری واقیع و نوێنەرایەتی ورووژاند. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=René Magritte {{!}} MoMA|ناونیشان=https://www.moma.org/artists/3692|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=The Museum of Modern Art|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای ئینگلیزی {{پۆلی کۆمنز|René Magritte}} {{تووڵی دەروازە|ژن|فەڕەنسا|تۆپی پێ|ھونەرەکان|بەلجیکا|بروکسێل|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:وێنەکێشەکانی ھاوچەرخ]] [[پۆل:ھونەرمەندانی سوریالیزم]] [[پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨]] cydhc12by69r9v2r6fqrv6yh5unmw0f 0 240907 1694497 1406866 2026-10-25T13:33:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1694497 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Navigation system on a merchant ship.jpg|وێنۆک|سیستمێکی ڕێنیشاندەری لەسەر [[کەشتیی نەوتھەڵگر|کەشتییەکی نەوتھەڵگر]]]] '''ڕێنیشاندەری''' بوارێکی ئەکادیمییە کە سەرنج دەخاتە سەر پێواژۆی چاودێری و کۆنترۆڵی [[جووڵە|جووڵەی]] کەشتی یان [[پێڕاگوێز|پێڕاگوێزێک]] لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر.<ref name="bow799">Bowditch, 2003:799.</ref> بواری ڕێنیشاندەری چوار پۆلی گشتی لە خۆ دەگرێت: [[ڕێنیشاندەریی وشکانی]]،<ref>The Handbook Of The SAS And Elite Forces. How The Professionals Fight And Win. Edited by Jon E. Lewis. p.363-Tactics And Techniques, Personal Skills And Techniques. Robinson Publishing Ltd 1997. ISBN 1-85487-675-9</ref> [[ڕێنیشاندەریی دەریایی]]، [[ڕێنیشاندەریی ھەوایی]]، و ڕێنیشاندەریی بۆشایی.<ref name="hofman">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rell Pros-Wellenhof|یەکەم=Bernhard|سەردێڕ=Navigation: Principles of Positioning and Guidances|بڵاوکەرەوە=Springer|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٣-٢١١-٠٠٨٢٨-٧|پەڕەکان=٥–٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Navigation|ڕێنیشاندەری}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|فڕین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێدۆزی]] [[پۆل:جیۆدیسیا]] gjpfsclgchzs2r0z2egig5nzm8xixj7 0 240914 1694441 1693957 2026-10-25T12:14:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694441 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox holiday|holiday_name=ڕۆژی ڕزگاری نیشتمانی کۆریا|type=نیشتیمانی|image=Prison_Release_of_Korean_activists.JPG|imagesize=250px|caption=گەلی کۆریا لە ساڵی ١٩٤٥ ئاهەنگی ڕزگاری خۆیان دەگێڕن|official_name=Chogukhaebangŭi nal<br/>(North Korea)<br/>Gwangbokjeol (South Korea)|observedby={{plainlist| *[[کۆریای باکوور ]] *[[کۆریای باشوور ]] }}|litcolor=|longtype=نیشتیمانی|significance=یادی ڕۆژی سەرکەوتن بەسەر ژاپۆن دەکەنەوە، کاتێک کۆریا لە ژێر دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی ژاپۆن ڕزگاری بوو|date=١٥ی ئاب|scheduling=|celebrations=نمایشی مەدەنی و سەربازی، گردبوونەوەی سیاسی|observances=|relatedto=|frequency=ساڵانە}} '''ڕۆژی ڕزگاریی نیشتمانیی کۆریا''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: National Liberation Day of Korea) پشوویەکی گشتییە کە ساڵانە لە ١٥ـی [[ئاب]] لە هەردوو وڵاتی کۆریای [[کۆریای باشوور|باشوور]] و [[کۆریای باکوور|باکوور]] بەڕێوەدەچێت. یادی ئەو ڕۆژە دەکرێتەوە کە [[کۆریا]] لە ژێر دەستی ٣٥ ساڵەی دەسەڵاتی [[داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|کۆلۆنیالیزمی ژاپۆن]] ڕزگاری بوو. == ناوی ڕۆژەکە == ڕۆژەکە لە [[کۆریای باشوور]] بە Gwangbokjeol ناسراوە (بە کۆری: 광복절؛ واتا ئەو ڕۆژەی ڕووناکی گەڕایەوە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[کۆریای باکوور]] بە Chogukhaebangŭi nal ناسراوە (بە واتای ڕزگارکردنی ڕۆژی نیشتمان) دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=NK|یەکەم=Daily|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kim Jong Un’s birthday still not a holiday {{!}} Daily NK|ناونیشان=https://www.dailynk.com/english/kim-jong-uns-birthday-still-not-a/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref> کۆرییەکان لە بری سەربەخۆی ئەو دوو ناوە بەکار دێنن بۆ ئەوەی جەخت لەوە بکەنەوە کە [[کۆریا]] بۆ چەندین سەدە پێش دەسەڵاتی [[ژاپۆن]] سەربەخۆ بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Surrender of Japanese Forces in Southern Korea.jpg|وێنۆک|تەسلیمبوونی هێزەکانی [[ژاپۆن]] لە [[کۆریای باشوور]]]] ئەو ڕۆژە ساڵڕۆژی ئەو ڕاگەیاندنەیە کە [[ژاپۆن]] بەبێ مەرج خۆی ڕادەستی هاوپەیمانان دەکات لە ١٥ـی ئابی ١٩٤٥. فەرمان بە سەرجەم هێزەکانی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن درا کە خۆیان ڕادەستی هاوپەیمانان بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حکومەتە سەربەخۆکانی کۆریا لە ١٥ی ئابی ١٩٤٨ دوای سێ ساڵ دروستکران. [[کۆریا]] بۆ چەندین سەدە وڵاتێکی سەربەخۆیە، بەڵام چەندین جار داگیرکرابوو، دوایین لەشکرکێشی سەردەمی دەسەڵاتی ژاپۆن بوو. سێ ساڵی خایاند دوای سەربەخۆبوونی کۆریا لە ساڵی ١٩٤٥ تا میلەت لە ١٥ی ئابدا بە ڕاستی کۆماری کۆریایان دامەزراندەوە، کە لەو ڕۆژەدا ڕزگاری نیشتمانی بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> ١٥ـی ئاب لەلایەن زۆرێک لە وڵاتانەوە بە ڕۆژی سەرکەوتن بەسەر ژاپۆن دادەنرێت، ئەو ڕۆژەی ئیمپراتۆری ژاپۆن تەسلیمبوونی وڵاتەکەی ڕاگەیاند. بەڵام [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە مانگی ئەیلولدا یادی ئەم ڕۆژە دەکاتەوە کاتێک ژاپۆنییەکان بە فەرمی بەیاننامەی تەسلیمبوونیان واژۆ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> ڕۆژی ڕزگاری تاکە جەژنی کۆریایە کە لەلایەن هەردوو [[کۆریای باکوور]] و [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورەوە]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=- YouTube|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=3qd577spAxE|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.youtube.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=머니투데이|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=8월 15일 한국만 독립한 거 아냐…또 어디?|ناونیشان=https://news.mt.co.kr/mtview.php?no=2013081513241244985|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=머니투데이|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=北, 공화국 창건 역사 살펴보기|ناونیشان=http://www.tongilnews.com/news/articleView.html?idxno=108870|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=통일뉴스|زمان=ko}}</ref> == کۆریای باکوور == [[پەڕگە:Laika ac Pyongyang (7968795672).jpg|وێنۆک|پۆستەری ڕۆژی ڕزگاری لە شاری [[پیۆنگیانگ|پیۆنگیانگی]] پایتەختی [[کۆریای باکوور]]]] لە کۆریای باکوور، شتێکی باوە کە لەو ڕۆژەدا ئاهەنگی هاوسەرگیری دیاری بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book sources - Wikipedia|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-952-291-369-2|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=en.wikipedia.org|زمان=en}}</ref> زۆرجار ئەم جەژنە بە نمایشێکی سەربازی لە گۆڕەپانی [[کیم ئیل سونگ]] بە ئامادەبوونی سەرۆکی کۆمیسیۆنی کاروباری دەوڵەت و فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی کۆریای باکوور بەڕێوە دەچوو. یەکەم نمایش لە ساڵی ١٩٤٩ لە وێستگەی [[پیۆنگیانگ]] بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٥٣ جارێکی تر بەڕێوەچوو، پاشان هەموو ساڵێک تا ساڵی ١٩٦٠ بەڕێوەچوو، کاتێک تا سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ ئەو نمایشە سەربازییە وەستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://www.latimes.com/people/associated-press|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=North Korean military parades: 70 years of propaganda, intimidation and unity|ناونیشان=https://www.latimes.com/world/la-fg-north-korea-military-parades-20180908-story.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> == کۆریای باشوور == === پشووی گشتی === لە [[کۆریای باشوور]] لەو ڕۆژەدا چەندین چالاکی و بۆنە بەڕێوەدەچن، لەوانە مەراسیمێکی فەرمی کە سەرۆکی کۆمار یان لە هۆڵی سەربەخۆیی کۆریا لە شاری [[چۆنان]] یان لە سەنتەری [[سێجۆنگی مەزن|سێجۆنگ]] بۆ نمایشە هونەرییەکان ئامادە دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=기자|یەکەم=문성규|سەردێڕ=세종문화회관서 제64주년 광복절 경축식|ناونیشان=https://n.news.naver.com/mnews/article/001/0002813911?sid=100|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> لە کاتی ئاهەنگەکەدا ئاڵای وڵاتانی جیاواز لە جیهاندا کە لە ناوەڕاستی ڕێگای دەوروبەری ناوچەی جەمسیلی سیئۆل لە نێوان یاریگای ئۆڵۆمپی و پارکی ئۆڵۆمپیدا هەڵواسراون، دەهێندرێنە خوارەوە و ئاڵای نیشتمانی کۆریای باشوور هەڵدەکرێت.3<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> هەموو باڵەخانە و ماڵەکان هاندەدرێن کە ئاڵای نیشتمانی کۆریای باشوور نمایش بکەن. زۆربەی مۆزەخانە گشتییەکان و شوێنە گشتییەکان لەو ڕۆژەدا بە خۆڕایی دەبن، هەروەها دەتوانن بە هەردوو جۆری گواستنەوەی گشتی و شەمەندەفەری نێوان شارەکان بە خۆڕایی گەشت بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> "گۆرانی گوانگبۆکجیۆل"ـی فەرمی لە مەراسیمە فەرمییەکان دەوترێتەوە. تێکستی گۆرانییەکە لەلایەن جیۆنگ ئینبۆ و ئاوازەکەی لەلایەن یۆن یۆنگهای دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حکومەت بە شێوەیەکی نەریتی لەو ڕۆژەدا لێخۆشبوونی تایبەت دەردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=광복절 특사, 오늘 오전 11시 대상자 발표|ناونیشان=https://www.asiatoday.co.kr/view.php?key=274916|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=종합일간지 : 신문/웹/모바일 등 멀티 채널로 국내외 실시간 뉴스와 수준 높은 정보를 제공|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ytn.co.kr/_ln/0103_200908110742141831|سەردێڕ=오늘 오전 광복절 특사 대상자 발표|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ytn.co.kr}}</ref> == هەوڵی تیرۆرکردن == کاتژمێر ١٠:٢٣ بەیانی، لە ١٥ـی ئابی ١٩٧٤، مون سێ گوانگ، هەوڵیدا سەرۆک پارک چۆنگ هی لە شانۆی نیشتمانی کۆریا لە سیئۆل لە میانی مەراسیمێکی گوانگبۆکیۆل تیرۆر بکات؛  پارک هیچ زیانێکی پێنەگەیشت بەڵام هاوسەرەکەی یوک یۆنگ سوو، خانمی یەکەمی کۆریای باشوور، کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Keon|یەکەم=Michael|ناونیشان=http://archive.org/details/koreanphoenixnat00keon|سەردێڕ=Korean phoenix : a nation from the ashes|ڕێکەوت=١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=Englewood Cliffs, N.J. : Prentice-Hall International|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-١٣-٥١٦٨٢٣-٣}}</ref> == بەستەری دەرەکی == * [http://www.i815.or.kr/html/en/ هۆڵی سەربەخۆیی کۆریا] * [http://blog.naver.com/happymogaha/140041176754 گۆرانی گوانگبۆکیۆل، ڤیدیۆ کلیپێک کە لە ساڵی ١٩٥٨ لە بلۆگی فەرمی وەزارەتی کارگێڕی گشتی و ئاسایش بڵاوکراوەتەوە] (بە [[زمانی کۆری]]) * [https://web.archive.org/web/20071010045410/http://narasarang.mpva.go.kr/multimedia/motion_sing1.asp گۆرانی گوانگبۆکجۆل لە وەزارەتی نیشتمانپەروەران و کاروباری ئەفسەرە دێرینەکان] (بە [[زمانی کۆری]]) == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کۆریای باکوور|کۆریای باشوور|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|National Liberation Day of Korea}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆریای باکوور-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} h6fn8zo0p9otf1uoeu9mn77nu7eqlsl 4 241625 1694740 1694018 2026-10-25T21:01:38Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1694740 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٨٠٣٢٧ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٥٤٨٠٨ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٠٣٨٧٥ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٢١٣٣١ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٨٦٦٧ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٦٦٤١ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٥٩٣ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Maintenance script|Maintenance script]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maintenance script|١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٥ || bot || ١٦ی نیسانی ٢٠١٥ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] c0bzgvjg3yolp2pemx87dqnup6swbai 0 241650 1694957 1546203 2026-10-26T07:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1694957 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ray Bradbury (1975) -cropped-.jpg|وێنۆک]] '''ڕەی دۆگلاس برەدبێری'''((لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٢٠ - لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢ کۆچی دوایی کردووە) [[شاعیر|شاعیرێکی]] [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییە]] و [[نووسەر|نووسەری]] [[چەشن|ژانرەکانی]] [[فەنتازیا|فانتازیا]] و ترسناک و [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵییە]] . برادبێری بە بەرهەمە بەناوبانگەکانی بە ناوی فارنهایت ٤٥١ (١٩٥٣) و کۆمەڵە کورتە چیرۆکەکانی بە ناوی چیرۆکەکانی مەریخ (١٩٥٠) ناسراوە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Ray Bradbury}} {{شریتی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستی]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکی]] [[پۆل:نۆستالۆژیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ناشتەکان لە گۆڕستانی وێستوود]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] j5nfg1zmc5zhezl37t6mdb9r5uc6b45 0 241653 1695014 1603858 2026-10-26T10:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695014 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Jean-Honore Fragonard - Autoportrait de face.png|وێنۆک]] '''ژان ئۆنۆرێ فراگونار''' (٥ی نیسانی ١٧٣٢–٢٢ی ئابی ١٨٠٦) نیگارکێشێکی [[فەڕەنسا|فەرەنسییە]] و ھونەرمەندێکی پێشەنگی قوتابخانەی ڕۆکۆکۆیە. لە شاری [[ماریوانا|گراس]] لە ویلایەتی ئەلب ماریتایمس لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] لەدایک بووە. [[پەڕگە:Fragonard,_The_Reader.jpg|ڕاست|وێنۆک|[[کچە کتێبخوێنەکە]] ١٧٧٦ - مۆزەخانەی نیشتمانی ھونەر، واشەنتۆن دی سی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Jean-Honoré Fragonard}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەری ڕووت]] [[پۆل:وێنەکێشە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٢]] [[پۆل:مردووانی ١٨٠٦]] bctxfnpv77k6pqbfzcw1o3kzg45isli 0 242051 1694737 1694024 2026-10-25T20:25:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1694737 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕۆژژمێری ھەتاوی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Solar calendar) بریتییە لە ڕۆژژمێرێک کە نوێنەرایەتی خولێکی تەواوەتی خۆر دەکات لە قۆناغەکانیدا، کە ماوەکەی ٣٦٥ ڕۆژ و ٥ کاتژمێر و ٤٨ خولەک و ٤٦ چرکەیە، یەکسانە بە (٣٦٥.٢٤٢٥) ڕۆژ. بەروارەکانی ڕۆژژمێری ھەتاوی ئاماژە بۆ شوێنی [[زەوی]] دەکەن لە [[خۆر]]ەوە. لەنێو ئەو ڕۆژژمێرە بەناوبانگانەی کە پشت بە ڕۆژژمێری ھەتاوی دەبەستن: [[ڕۆژژمێری زایینی]]، [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی]]، [[ڕۆژژمێری بیزەنتی]]، [[ڕۆژژمێری جولیانی]]، [[ڕۆژژمێری بەھایی]]، [[ڕۆژژمێری قبتی]]. : <math>\frac{97 \cdot 366 + 303 \cdot 365}{400} = \frac{146 097}{400} = 365,2425</math> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٧ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|کات|ڕۆژژمێر|زانستی زەوی|کۆمەڵەی خۆر|ئەستێرەناسی|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Solar calendars}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژژمێرەکان]] obrn79cos281k8nojq1d23vrpfdu417 0 242065 1694525 1531700 2026-10-25T13:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1694525 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Russell Offices.JPG }} '''ھێزی بەرگری ئوسترالیا''' ({{بە ئینگلیزی |Australian Defence Organisation}}) ڕێکخراوێکی حکومییە لە ئوسترالیا کە پێکھاتووە لە [[ھێزی بەرگریی ئوسترالیا|ھێزی بەرگری ئوسترالیا]] و ھێزە مەدەنییەکان کە پشتگیری [[وەزارەتی بەرگریی ئوسترالیا|لە وەزارەتی بەرگری ئوسترالیا]] دەکەن. == سەرچاوەکان == ویکیپیدیای فارسی {{تووڵی دەروازە|ئوسترالیا|شەڕ|فڕین|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} ql54s1zz35etiay8ghvrvkchfsh2b23 1694545 1694525 2026-10-25T16:01:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Australian Defence Organisation}} 1694545 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Russell Offices.JPG }} '''ھێزی بەرگری ئوسترالیا''' ({{بە ئینگلیزی |Australian Defence Organisation}}) ڕێکخراوێکی حکومییە لە ئوسترالیا کە پێکھاتووە لە [[ھێزی بەرگریی ئوسترالیا|ھێزی بەرگری ئوسترالیا]] و ھێزە مەدەنییەکان کە پشتگیری [[وەزارەتی بەرگریی ئوسترالیا|لە وەزارەتی بەرگری ئوسترالیا]] دەکەن. == سەرچاوەکان == ویکیپیدیای فارسی {{تووڵی دەروازە|ئوسترالیا|شەڕ|فڕین|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Australian Defence Organisation}} 0c8hvksu3sx0kbljd66if45mk2zkzz5 0 242508 1694910 1406958 2026-10-26T04:39:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694910 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەوان ئیدریس بارزانی''' ({{بە ئینگلیزی |Rawan Idris Barzani}}) لە دایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٨١، کوڕی سەرکردەی کۆچکردووی [[کورد]] [[ئیدریس بارزانی]] و برای سەرۆکی ئێستای هەرێمی کوردستان [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawan Barzani (@rawan.idrisbarzani) • Instagram photos and videos|ناونیشان=https://www.instagram.com/rawan.idrisbarzani/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.instagram.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕەوان بارزانی شکستی هێنا|ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=86294&eid=86323|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.kurdistanpost.nu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220423074449/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فەرماندەی لیوای یەکەمی ھێزە تایبەتەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawan Barzani – RAWAN BARZANI|ناونیشان=https://rawanbarzani.com/rawan-barzani/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://rawanbarzani.com/rawan-barzani/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gordon|یەکەم=Michael R.|دوایین٢=Callimachi|یەکەم٢=Rukmini|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kurds Retake Strategic Highway in Iraq's North From ISIS (Published 2015)|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/11/13/world/middleeast/sinjar-isis-iraq-syria.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref> ھەروەھا برای ئامۆزای سەرۆکی حکوومەتی [[ھەرێمی کوردستان]] و [[مەسروور بارزانی|مەسرور بارزانی]] و فەرماندەی کەتیبەی یەکەمی ھێزی تایبەتی کوردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bernard-Henri Lévy: With the Peshmerga, on the Front Line in the Battle for Mosul|ناونیشان=http://www.algemeiner.com/2016/10/30/bernard-henri-levy-on-the-front-with-the-peshmerga/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Algemeiner.com|زمان=en-US}}</ref> ڕەوان بارزانی ڕۆڵی گەورەی ھەبووە لە بەرەنگاربوونەوە و شکستپێھێنانی گرووپی تیرۆریستی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، ھەروەھا سەرپەرشتی ھێڵی پێشەوەی درێژی کرد، کە زیاتر لە ١٠٠ کم لە [[بەنداوی مووسڵ|بەنداوی مووسڵەوە]] تا [[شنگال]] درێژدەبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SPIEGEL|یەکەم=DER|سەردێڕ=Bernard-Henri Lévy in Mossul: Schüsse aus dem Hinterhalt - DER SPIEGEL - Politik|ناونیشان=https://www.spiegel.de/spiegel/bernard-henri-levy-in-mossul-schuesse-aus-dem-hinterhalt-a-1118763.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=Der Spiegel|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Bataille de Mossoul: sur le front avec les Peshmergas|ناونیشان=https://laregledujeu.org/2016/10/31/29992/bataille-de-mossoul-sur-le-front-avec-les-peshmergas/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=La Règle du Jeu}}</ref> ناوبراو بە پاڵپشتی و ھاوکاریکردنی ئەو کەسانەی کە پێویستیانە ناسراوە و چەندین دەستپێشخەری بۆ پشتیوانی لە گەنجان دەستپێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Dispatches from the frontline: Bernard-Henri Lévy on the road to Mosul|ناونیشان=https://www.newstatesman.com/world/middle-east/2016/10/dispatches-frontline-bernard-henri-l-vy-road-mosul|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.newstatesman.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] 0erfb3htv64uu8oynldwa4hq0twqyib 0 242584 1695041 1532219 2026-10-26T10:37:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1695041 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژاپۆن دوای داگیرکردن''' ({{بە ئینگلیزی |Postwar Japan}}) قۆناغێکە لە [[مێژووی ژاپۆن]] کە لە دوای داگیرکردنی ژاپۆن لەلایەن ھاوپەیمانانەوە دەستی پێکرد و لە ساڵی ١٩٥٢ کۆتاییی ھات. لەو سەردەمەدا ژاپۆن وەک زلھێزێکی ئابووری و سیاسی جیھانی خۆی جێگیر کرد. [[دەستووری ژاپۆن]] لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٤٦ پەسەند کرا و لە ٣ی ئایاری ١٩٤٧ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەم یاسایە مادەی ٩ی دەستووری ژاپۆنی لەخۆگرتبوو کە ژاپۆنی سنووردار دەکرد لە ھەبوونی [[ھێزی سەربازی]] و بەشداریکردن لە شەڕدا؛ بەڵام لە ساڵی ١٩٥٤ەوە ئەم وڵاتە ھێزی بەرگری خۆپارێزی ژاپۆنی (سوپای ژاپۆنی)ی ھەیە. لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا مانای مادەی نۆیەم بە شێوەیەکی جیاواز لێکدراوەتەوە، بەو پێیەی ئێستا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] داوای لە ژاپۆن دەکات کە ئاسایشی خۆی کۆنترۆڵ بکات و زیاتر ھاوتەریب بێت لەگەڵ ستراتیژی سەربازی ئەمریکا. پارتی لیبراڵ دیموکرات (ژاپۆن) دەیەوێت دەستوور و مادەی نۆ ھەموار بکاتەوە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو|شەڕ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|State of Japan}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} svsj9skbnna0tkoij047b3q0f0r7rgq 0 243157 1694676 1542798 2026-10-25T19:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694676 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەحیماوە''' گەڕەکێکی شاری [[کەرکووک]]ی [[باشووری کوردستان]]ە کە دەکەوێتە باکووری شارەکەوە کە زۆرینەی ڕەھای دانیشتوانەکەی [[کورد]]ن لەگەڵ بوونی چەن خێزانێکی [[مەسیحییەت|مەسیحی]] کلد و ئاشووری و بازاڕێکی گەورەی ھەیە ھەر بەناوی ڕەحیماوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەکەکە کێشەکانی لە ناوچەیەکی تری کوردستان زەق دەکاتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=16407&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> == ناوی ڕەحیماوە == گەڕەکەکە بەناوی کەسایەتییەکی کوردەوەیە کوێخا ڕەحیم کە یەکەم کەس بووە لە ڕەحیماوە نیشتەجێ بووە، دواتر گەڕەکە بەناوی ئەوەوە نراوە، پاشان سەردەمی [[ڕژێمی بەعس]] ناوی گۆڕدراوە بۆ حەی ئەندەلووس پاشان دوای ڕزگارکردنی کەرکووک لە ساڵی ٢٠٠٣ ناوە ڕەسەنەکەی بۆ گەڕێنراوەتەوە. == جوگرافیای ڕەحیماوە == ڕەحیماوە دەکەوێتە باکووری شاری کەرکووک لەسەر ڕێگای سەرەکی کەرکووک - ھەولێر ھاو سنوورە لەگەڵ گەڕەکەکانی سەرچنار لە ڕۆژھەڵات و تەپە لە باشووری ڕۆژئاوای و شۆراو لە باکوور. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كركوك.. متظاهرون يطالبون بإنهاء الانتشار العسكري في منطقة "رحيم اوه"|ناونیشان=https://shafaq.com/ar/%D8%A3%D9%85%D9%80%D9%86/%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%83-%D9%85%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%8A%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%86-%D8%A8-%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D8%A9-%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%88%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=شفق نيوز|زمان=ar}}</ref> == شوێنە بەناوبانگەکانی ڕەحیماوە == • بازاڕی ڕەحیماوە. • مزگەوتی خالیدی کوڕی وەلید. • یانەی وەرزشیی خاك.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اولمبية كركوك تثمن نتائج كاراتية نادي خاك ‌|ناونیشان=https://www.pukmedia.com/AR/details/?Jimare=136216|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.pukmedia.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/AR/details/?Jimare=136216 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> • قوتابخانەی زێوەر. • قوتابخانەی سەرکەوتن. • فلکەی ئەحمەدی خانی ( ئیخوان ). • مزگەوتی ئیخوان. • مزگەوتی ڕەحیماوە. • قوتابخانەی ڕزگاری. • قوتابخانەی ڕێزان. • سەنتەری لاوانی ڕەحیماوە ( مرکز شباب ). • کارگەی پیپسی کۆلا ( پێشوو ). • تایم سەنتەر مۆڵ. • بنکەی پۆلیسی ڕەحیماوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شرطة كركوك تصدر توضيحا بشأن انباء تغيير مدير احد المراكز‌|ناونیشان=https://kirkuktv.net/AR/Details/6071|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=kirkuktv.net}}{{بەستەری مردوو|url=https://kirkuktv.net/AR/Details/6071 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref> [[پەڕگە:Rahimawa.JPG|وێنۆک|ڕەحیماوە لەکاتی ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە کانوونی دوەەمی ٢٠٠٥.]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای کەرکووک|کوردستان|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} 785eq38frqrou65gutaff713vjqi11s 0 243319 1694905 1692490 2026-10-26T04:38:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سوێد-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694905 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەوا مەجید''' (١٢ی تەممووزی ١٩٨٦، ناسراو بە ڕێوییە کوردەکە (بە [[زمانی سوێدی|سوێدی]]: Kurdiska räven)، تاوانبارێکی [[سوێد]]ییە لە ئۆپسالا گەورە بووە، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٨ەوە دانیشتووی [[تورکیا]]یە. گومانی لێدەکرێت سەرکردەی سەرەکی ڕێکخراوی تاوانکاریی سوێدی [[فۆکسترۆت (تۆڕی تاوانکاری)|فۆکسترۆت]] بێت، کە پەیوەندی بە چەندین تەقەکردن و تەقینەوەوە ھەیە لە سوێد، بەتایبەتی لە ناوچەکانی [[ستۆکھۆڵم]] و ئۆپسالا، کە زۆرجار لەلایەن منداڵانەوە ئەنجامدەدرێت. قوربانییەکان [[منداڵ]] و کەسوکاری تاوانبارانی ڕکابەر و ھاوڕێیانی پێشووی مەجید و ھەروەھا قوربانیی نەخوازراو بوون. لە ھەمان کاتدا لەگەڵ چەند باندێکی تاوانکاری دیکە و ئەندامانی پێشووی فۆکسترۆت لە ململانێدایە. ناوبراو لە مانگی ئابی ٢٠٢٠ەوە بە تاوانی [[ماددە ھۆشبەرەکان]] و ئامادەکاری بۆ کوشتن لەسەر ئاستی نێونەتەوەییدا داواکراوە، ھەروەھا یەکێکە لە زۆرترین ئەو تاوانبارانەی کە داواکراون لە سوێد.<ref name="tv42">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mapping: Rawa Majid is the "Kurdish Fox"|ناونیشان=https://www.tv4.se/artikel/4pwkGGe1wTx9t21BT8T6gi/kartlaeggning-rawa-majid-aer-kurdiska-raeven|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=www.tv4.se|زمان=sv}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ="Kurdyjski Lis": Kim jest Rawa Majida, król szwedzkiego podziemia - Skandynawiainfo|ناونیشان=https://skandynawiainfo.pl/kurdyjski-lis-kim-jest-rawa-majida-krol-szwedzkiego-podziemia/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|زمان=pl-PL}}</ref> <ref name="three-front-war">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Rawa Majid's merciless threefront war|ناونیشان=https://www.dn.se/sverige/rawa-majids-skoningslosa-trefrontskrig/|زمان=sv}}</ref> <ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawa Majid and the Foxtrot Network|ناونیشان=https://www.krimfup.se/articles/rawa-majid-och-foxtrot-natverket|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=krimfup.se (Preliminary criminal reports online)|زمان=sv}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawa Majid, 36 years old|ناونیشان=https://www.hitta.se/rawa+majid/-/person/nntzeikm|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=hitta.se|زمان=sv-SE}}</ref> <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mini-documentary: How Rawa Majid became the ”Kurdish fox”|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/inrikes/sa-blev-rawa-majid-kurdiska-raven|ئیش=SVT Nyheter|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|زمان=sv|یەکەم=Malvina|دوایین=Britts}}</ref> <ref name="tv42" /> == ژیان == دایک و باوکی مەجید خەڵکی [[باشووری کوردستان]]ن، بەڵام لە [[ئێران]] لەدایکبووە، لەکاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا لە [[عێراق]]ەوە ھەڵھاتن بۆ [[سوێد]]. خێزانەکەی لە شاری ئۆپسالا لە سوێد نیشتەجێ بوون کاتێک لە تەمەنی یەک مانگیدا بوو.<ref>https://www.politico.eu/article/turkey-sweden-balance-nato-aspirations-fight-crime-home/</ref><ref>https://www.youtube.com/shorts/IASZ2W6rbpg</ref> === ڕاگواستن بۆ تورکیا === دوای ئەوەی ڕەوا مەجید سزایەکی درێژخایەنی بەسەردا سەپێنرا ئامۆزاکەی کوژرا. بەھۆی پەرەسەندنی ئەو مەترسییانەی کە مەجید تووشی بوو، لە ھاوینی ٢٠١٨دا لەلایەن دەسەڵاتدارانی سوێدەوە ڕێگەی پێدرا سوێد بەجێبھێڵێت، سەرەڕای ئەوەی لەژێر چاودێریدا بوو، بەڵام لەو کاتەوە لە [[تورکیا]] نیشتەجێیە. ناوبراو توانی لە ساڵی ٢٠٢٠ لە ڕێگەی پرۆگرامی ڤیزەی زێڕینی تورکیاوە ڕەگەزنامەی تورکیا لە بەرامبەر وەبەرھێنان بکڕێت، سەرەڕای ئەوەی لەلایەن ئینتەرپۆلەوە داواکراوبوو. و لە لایەن سوێدەوە داوای ڕادەستکردنەوەی ڕەوا مەجید لە تورکیا کراوە، بەڵام تورکیا پێداگرە لەسەر ڕادەستنەکردنەوەی ھاووڵاتیان ئەگەر لە تورکیا تاوان ئەنجام نەدەن یان دوو ڕەگەزنامەیان ھەبێت.<ref name=europeanconservative2023-09-18/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=The prison authorities let the designated gang leader ”Kurdish fox” leave Sweden |زمان=sv |ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/uppsala/kurdiske-raven-kriminalvarden-lat-utpekade-gangledaren-fly-sverige}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Therefore, Turkey does not extradite Rawa Majid: "It is locked".|ناونیشان=https://www.tv4.se/artikel/6N6AOXwXS0XjnqHwnwQ41y/daerfoer-laemnar-inte-turkiet-ut-rawa-majid-daer-aer-det-last |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.tv4.se |زمان=sv}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Gangsters Have a New Way of Avoiding Capture: Becoming Turkish |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/jg58jp/drug-traffickers-turkish-citizenship |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|newspaper=VICE World News |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= On Turkey, Sweden balances NATO aspirations against fighting ... |ناونیشان=https://www.politico.eu/article/turkey-sweden-balance-nato-aspirations-fight-crime-home/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|newspaper=POLITICO |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref><ref name=europeanconservative2023-09-18>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Robert|دوایین=Semonsen|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Turkey Refuses To Extradite Drug Lord to NATO-Seeking Sweden|ناونیشان=https://europeanconservative.com/articles/news/turkey-refuses-to-extradite-drug-lord-to-nato-seeking-sweden/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=europeanconservative.com|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230926213707/https://europeanconservative.com/articles/news/turkey-refuses-to-extradite-drug-lord-to-nato-seeking-sweden/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پۆلیسی سوێد زانیاری ھەواڵگری سەبارەت بە ئۆپەراسیۆنی گرتنی مەجید لەگەڵ پۆلیسی تورکیادا ھاوبەش کرد، لە بەرزترین ئاستدا، بەڵام زانیاری ھەواڵگری لە ساڵی ٢٠٢٢دا بۆ ئەندامانی تۆڕی تاوانکاری فۆکسترۆت دزەپێکرا، بەگوێرەی پۆلیسی سوێد بەم شێوەیە ئۆپەراسیۆنەکە ئەستەم بووە. لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠٢٣ جێگری سەرۆک وەزیرانی سوێد ھەڕەشەی ئەوەی کرد کە ئەگەر مەجید ڕادەست نەکرێتەوە ھاوکارییە داراییەکانی سوێد بۆ تورکیا ڕادەگرێت، بەڵام دواتر لە بەیاننامەکەی پاشگەز بووەوە. لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠٢٣، پێدەچێت ڕەوا مەجید بە گەشتنامەیەکی ساختەی ئیتاڵییەوە ھەوڵی جێھێشتنی تورکیا بدات. پاشان پڕۆسەیەکی یاسایی دژی مەجید لە تورکیا دەستی پێکرد، لەوێ دەسەڵاتدارانی تورکیا دەستیان بە لێکۆڵینەوە کرد لەوەی کە ئایا ناوبراو بەڵگەنامەی ساختەی بەکارھێناوە یاخود نا.<ref>https://www.duvarenglish.com/high-level-intelligence-shared-with-turkey-leaked-to-criminals-swedish-press-says-news-62998</ref><ref>https://marcusoscarsson.se/sverige-varnar-turkiet-hotar-med-kraftfull-atgard/</ref><ref>https://www.gp.se/1.110487553</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سوێد|تورکیا|ئێران|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سوێد-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی سووید]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] iivpug02amb5hrzftywrcckvrrc012j 0 243407 1694587 1531759 2026-10-25T16:37:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1694587 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television|image=The Deal (TV series) poster.jpg|image_upright=|image_size=|image_alt=|caption=پۆستەری بانگەشە|alt_name=|native_name={{Infobox Korean television name|hangul=거래|rr=Georae}}|genre={{ubl|[[وێژەی تاوانکاری]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Lee Gyu-lee|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/10/688_360367.html|سەردێڕ=Crime thriller, romance series set to roll out in October|وێبگە=[[The Korea Times]]|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>|[[فیلمی ڕازئامێز|نھێنیئامێز]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Lee Si-jin|ناونیشان=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20231005000643|سەردێڕ=Wavve's 'The Deal' to expand into 200 countries|وێبگە=[[The Korea Herald]]|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>}}|creator=|based_on=وێبتۆنێک بە هەمان ناو|developer=ستۆدیۆکانی وەیڤڤ|writer=هۆنگ جۆنگ سۆنگ|screenplay=|story=|director=لی جونگ گۆن|creative_director=|presenter=|starring=یو سیونگ هۆ و یو سوبین و کیم دۆنگ هوی|narrator=|music=لی جونۆ|open_theme=|end_theme=|country={{Flagcountry|South Korea |name=كۆریای باشوور}}|language=کۆری|num_seasons=|num_episodes=هەشت|list_episodes=|executive_producer=|producer={{ubl|یۆن هیون-کی|چۆ ئین-یۆ}}|location=|cinematography=کیم بۆ-رام|editor=کیم وو-ئیل|camera=تاک کامێرا|runtime=٤٠ خولەک|company=ستۆدیۆی پلەی لیست|budget=|network=وەیڤڤ|first_aired={{Start date|2023|10|05|[[28th Busan International Film Festival|BIFF]]}}|last_aired=<!-- {{End date|present}} -->|related=}} '''ڕێکەوتنەکە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: The Deal) زنجیرەیەکی ساڵی ٢٠٢٣ی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]، بە بەشداری هەر یەکە لە ئەکتەران، یو سیونگ هۆ و یو سوبین و کیم دۆنگ هوی. زنجیرەکە لەسەر بنەمای [[وێبتۆپ|وێبتۆنێک]] دروستکراوەتەوە بە هەمان ناو، کە باس لە دوو گەنج دەکات بە هەڵە هاوڕێیەکی خۆیان دەڕفێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=문지연|سەردێڕ=[공식] 유승호 첫 OTT 도전작..'거래' 김동휘·유수빈 라인업 완성|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/076/0003932523|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> بۆ یەکەم جار لە ٥ی [[تشرینی یەکەم|تشرینی یەکەمی]] ٢٠٢٣ لە بیست و هەشتەمین [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بوسان|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی بوسان]] نمایشکرا، لە کۆی ٨ ئەڵقە ٣ ئەڵقەی نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ramachandran|یەکەم=Naman|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=‘Parasite’ Oscar Winner’s Directorial Debut Among Busan’s Korean Cinema Today, On Screen Strand Selections|ناونیشان=https://variety.com/2023/film/asia/parasite-oscar-busan-korea-1235703524/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Variety|زمان=en-US}}</ref> پاشان لە ٦ی تشرینی یەکەمەوە لە تۆڕی وەیڤ پەخشکرا، کە هەفتەی دوو ئەڵقەی لێ بڵاو دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[BIFF 리뷰] “친구가 친구를 납치하는 이야기”…‘거래’ 오픈 토크 성황|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/396/0000657143|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> == ئەکتەرەکان == === سەرەکی === * یو سیونگ هۆ وەک لی جون سیۆنگ * یو سو بین وەک پارک مین وو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=최나영|سەردێڕ=유승호X김동휘X유수빈 '거래' 캐스팅 확정..'10억 납치극' [공식]|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004729065|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=entertain.naver.com|زمان=ko}}</ref> * کیم دۆنگ هوی وەک سۆنگ جای هیۆ * لی جو یۆنگ وەک چا سوو ئان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=연휘선|سەردێڕ='거래' 감독 "이주영 활약이 작품 절정 찍는 순간"|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/109/0004929566|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> === لاوەکی === * بایک جی وۆن وەک دایکی مین وو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=백지원, Wavve ‘거래’ 출연 확정! 유수빈 엄마 된다!|ناونیشان=https://www.polinews.co.kr/news/articleView.html?idxno=621090|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=폴리뉴스 Polinews|زمان=ko}}</ref> * شیم  یۆنگ ئیون وەک سەرۆک کیم * وو جی هیون وەک چا جای کیونگ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=유정민|سەردێڕ=우지현, '거래' 캐스팅...유승호x이주영과 호흡 '기대↑'|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000630670|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> * کیم دۆ یون وەک چۆ یۆنگ هۆ * جیۆنگ ئین گیۆم وەک سەرۆک هوانگ * لی سونگ ووک وەک دەستە ڕاستی دایکی مینوو == بەرهەمهێنان == وێنەگرتنی زنجیرەکە  لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ دەستیپێکرد و لە مانگی [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ٢٠٢٣ کۆتایی هات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hancinema.net/korean_drama_Deal.php|سەردێڕ=The Perfect Deal (Korean Drama, 2023, 거래)|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لی جو یۆنگ بۆ ڕۆڵی ئەفسەرێکی پۆلیس زیادکرا بۆ زنجیرەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[단독] 이주영, 유승호 주연 '거래' 특별 출연…힘 보탠다|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0001518129|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=entertain.naver.com|زمان=ko}}</ref> == بڵاوکردنەوە == لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ لە بیست و هەشتەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی بوسان پەخشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[BIFF] 부산에서 미리 만난다, '독전2' '발레리나' '화란' 등 ... '스페셜 프리미어’ ‘온 스크린’ 선정작|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/movie/article/438/0000058345|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> پاشان لە تۆڕی وەیڤ پەخش کرا کە هەفتەی دوو ئەڵقەی لێ بڵاو دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=강민경|سەردێڕ=김동휘, 의대생의 변신? 100억 납치극 주동자('거래')|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000628382|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|1=https://www.wavve.com/player/vod?programid=C9901_C99000000112}} {{in lang|ko}} * {{IMDb title}} * {{Hancinema drama}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کۆریای باشوور}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] 0g7e9s2qj7hdnu62pcvw8fo9ea730bg 0 243527 1694577 1549939 2026-10-25T16:36:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694577 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=Bill_Clinton,_Yitzhak_Rabin,_Yasser_Arafat_at_the_White_House_1993-09-13.jpg}} [[پەڕگە:Channel2_-_Oslo_Accords.webm|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|کورتە ڤیدیۆیەک دەربارەی ڕێککەوتنەکانی ئۆسلۆ لە کۆمپانیای ھەواڵی ئیسرائیلەوە]] '''ڕێککەوتننامەی ئۆسلۆ''' یان '''پەیماننامەی ئۆسلۆ'''، یان '''ئۆسلۆ ١''' کە بە فەرمی بە '''جاڕنامەی بنەماکانی ڕێکخستنی خۆبەڕێوەبەری کاتی''' ناسراوە، ڕێککەوتنێکی ئاشتییە لە لایەن [[ئیسرائیل]] و [[ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین]] لە [[واشنتۆن]]ی [[ئەمریکا]] لە ١٣ی ئەیلوولی ١٩٩٣ بە ئامادەبوونی [[بیل کلینتۆن]] سەرۆکی پێشووی ئەمریکا. ئەو ڕێککەوتنە بەناوی شاری [[ئۆسلۆ]]ی نەرویژەوە ناونرا، کە لە ساڵی ١٩٩١ گفتوگۆی نھێنی تێدا ئەنجامدرا، لە ئەنجامدا ئەم ڕێککەوتنە بە کۆنفرانسی مەدرید ناسرا. ڕێککەوتننامەی ئۆسلۆ کە لە ١٣ی ئەیلوولی ١٩٩٣ واژوو کرا، یەکەم ڕێککەوتنی فەرمی ڕاستەوخۆی نێوان ئیسرائیلە کە شیمۆن پێرێس وەزیری دەرەوەی ئەوکاتی ئیسرائیل نوێنەرایەتی دەکرد و ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین کە [[یاسر عەرەفات]] سکرتێری دەستەی کارگێڕی نوێنەرایەتی دەکات. جاڕنامەی بنەماکان و پەیامە ئاڵوگۆڕکراوەکان خاڵی وەرچەرخانی لە پەیوەندی نێوان ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین و ئیسرائیل پێکھێنا، کە بەپێی ئەو خاڵانە لایەنەکان پابەندبوون بەمانەی خوارەوە (بە ڕیز): * [[ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین]] لە ڕێگەی [[یاسر عەرەفات]]ی سەرۆکییەوە، پابەند بووە بە مافی [[ئیسرائیل|دەوڵەتی ئیسرائیل]] بۆ ئەوەی لە ئاشتی و ئاسایشدا بژی و لە ڕێگەی دانوستانەوە بگاتە چارەسەرێک بۆ ھەموو پرسە سەرەتاییەکانی پەیوەست بە دۆخی ھەمیشەیی، و ئەم جاڕنامەیە سەردەمێکی دوور لە توندوتیژی درووست دەکات، بەم پێیە ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین سەرکۆنەی بەکارھێنانی تیرۆر و کردەوەی توندوتیژی دەکات، و بڕگەکانی پەیمانی نیشتمانیی ھەموار دەکاتەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییەدا بگونجێت، ھەروەھا پابەندکردنی ھەموو ئەندامانی ڕێکخراوی ڕزگاریخواز دەگرێتە ئەستۆ و ڕێگریکردن لە پێشێلکردنی ئەم دۆخە، و دەستگیرکردنی سەرپێچیکاران. * حکوومەتی ئیسرائیل لە ڕێگەی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیلەوە یتزاک ڕابین بڕیاریدا کە لەژێر بەڵێنەکانی ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، دان بە ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستیندا بنێت وەک نوێنەری [[فەلەستینییەکان|گەلی فەلەستین]] و دانوستانەکانی لەگەڵدا دەستپێبکات. ھەروەھا [[یاسر عەرەفات]] نامەیەکی بۆ وەزیری دەرەوەی ئەوکاتی [[نەرویژ]]، یۆھان یۆرگن ھۆڵست نارد و پشتڕاستی کردەوە کە لە لێدوانە گشتییەکانیدا ھەڵوێستێک بۆ ڕێکخراوی ڕزگاریخواز دەخاتە ڕوو کە تێیدا داوای لە گەلی فەلەستین لە [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]] کرد بەشداری لە ھەنگاوەکانی بەرەو ئاساییبوونەوەی ژیان، ڕەتکردنەوەی توندوتیژی و تیرۆر، بەشداریکردن لە ئاشتی و سەقامگیری، و بەشداریکردنی کاریگەرانە بۆ گەڕاندنەوەی بیناسازی، گەشەپێدانی ئابووری و ھاریکاری. جاڕنامەی بنەماکان دامەزرانی دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەری ئینتیقالی فەلەستینی (کە دواتر بە دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین ناسرا)، و ئەنجومەنی یاسادانانی ھەڵبژێردراو بۆ گەلی فەلەستین لە کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە، بۆ ماوەی ئینتیقالی کە پێنج ساڵ تێپەڕ نەکات، بۆ گەیشتن بە یەکلاییکردنەوەیەکی ھەمیشەیی لەسەر بنەمای بڕیارنامەی [[بڕیارنامەی ٢٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|٢٤٢]] و [[بڕیارنامەی ٣٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|٣٣٨]]ی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]. کە سەرەتای ساڵی سێیەمی قۆناغی ئینتیقالی تێنەپەڕێنێت.<ref>https://web.archive.org/web/20190514121523/http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/middle_east/israel_and_the_palestinians/key_documents/1682727.stm</ref> لە ڕێککەوتنەکەدا ھاتووە کە ئەو دانوستانانە ئەو پرسانەی دەگرێتەوە کە ماونەتەوە، لەوانە [[ئورشەلیم]]، پەنابەران، نیشینگەکان، ڕێکخستنی ئەمنی، سنوورەکان، پەیوەندییەکان و ھاوکاری لەگەڵ دراوسێکانی دیکە. دوابەدوای ئەم ڕێککەوتنانە ڕێککەوتن و پەیماننامە و پرۆتۆکۆڵی زیاتر وەک ڕێککەوتنی غەززە-ئەریحا و پرۆتۆکۆڵی ئابووری پاریس کە لە پەیماننامەیەکی دواتردا بە (ئۆسلۆی دووەم) ناونرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|فەلەستین|دەیەی ١٩٩٠|نەرویژ|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Oslo Accord}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٣]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیسرائیل]] b24r5xujxn4p5axfhnv1z31gxyrdp4e 0 243595 1694871 1549905 2026-10-26T04:33:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694871 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەفعەت بن حاج ئەحمەد سووریی بن سالح'''، لە شاری [[بەغدا]] لە دایکبووە، فێری [[قورئان]] بووە، پاشان قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی تەواو کردووە، چووەتە کۆلێژی سەربازی و وەک ئەفسەر دەرچووە، پیاوێکی پابەند بوو بە ئادابی [[ئیسلامی]]، لە بنەماڵەیەکی [[عەرەب]]ی خەڵکی [[مووسڵ]] بوو، باوکی بەناوی حاج سووریی یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی فەوجی مووسای کازم، یەکەم فەوج لە سوپای [[عێراق]]دا، ڕەفعەت لە ساڵی ١٩٤٩ دوای [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|جەنگی فەلەستین]] ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانیی دامەزراند، و لە ڕێگەی ڕیزەکانی سوپای عێراقەوە بەرزبووەوە تا پلەی عەقید، ھەروەھا ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانی بەشداری [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز]]ی ١٩٥٨یان کرد کە دەسەڵاتی [[پاشایەتی]]یان لە [[عێراق]]دا ڕووخاند. جێگای سەرنجە کە عەقید [[عەبدولسەلام عارف]] لە ساڵی ١٩٥٧ پەیوەندی بە ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانییەوە کردووە، و ھەر ئەو کەسە بوو کە داوای کرد عەمید [[عەبدولکەریم قاسم]] بخاتە نێو ڕێکخراوەکە، بەڵام ڕێکخراوەکە لە سەرەتادا دوودڵ بوو لە ئەندامێتی ئەو. دوای شۆڕش و سەرھەڵدانی کۆماری عێراق، ڕەفعەت کرا بە بەڕێوەبەری ھەواڵگری سەربازی، بەڵام دژی سیاسەتەکانی عەبدولکەریم قاسم و چالاکیی [[حیزبی شیووعیی عێراقی|حیزبی شیووعیی]] بوو، بۆیە بڕیاریدا بۆ ڕزگاربوون لێی بەشداری لە بزووتنەوەی کودەتاکە بکات بەناوی [[شۆڕشی شەواف|کودەتای شەواف]].<ref>أسرار ثورة 14 تموز 1958م - صبحي عبد الحميد - الدار العربية للموسوعات - 1994م.</ref><ref>محمود الدرة (1987). ثورة الموصل القومية فصل في تاريخ العراق المعاصر.</ref> == مردن == عەبدولکەریم قاسم تۆمەتباری کرد بە بەشداریکردن و خۆئامادەکردن بۆ [[شۆڕشی شەواف]] لە [[مووسڵ]] لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٩، لە دادگای مەھداوی درایە دادگا و حووکمی [[سزای مەرگ|لەسێدارەدان]]ی بۆ دەرچوو لەگەڵ ھاوڕێ ئەفسەرەکانی کە ئەندامانی ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانی بوون، و سزای لەسێدارەدان لە ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٥٩، لە گۆڕەپانی ئوم تووبوول لە [[بەغدا]] ئەنجامدرا و تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ بنەماڵەکەی لە ئەعزەمییە، و پرسەکەی لەلایەن خەڵکی [[ئەعزەمییە]]وە ئەنجامدرا. لە مزگەوتی گەورەی ئیمامی ئەعزەم نوێژیان لەسەر کرد، و لە گۆڕستانی خەیزەران لە نزیک مەزارگەی جەمیل مەدفەعی خاڵی بەخاک سپێردرا.<ref>أعيان الزمان وجيران النعمان في مقبرة الخيزران - وليد الأعظمي - مكتبة الرقيم - بغداد 2001م - صفحة 182.</ref> لە ئەنجامی لەسێدارەدانی و لەسێدارەدانی زۆرێک لە تۆمەتبارانی دیکە، لەوانە نازم تەبقەجلی، خۆپیشاندانی نیشتمانی لە عێراق و [[جیھانی عەرەب]]یدا ڕوویدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|سیاسەت|ژیاننامە|بەغدا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} bfwsc7qn5hmvp07oydi6uz3vto7svsh 0 243726 1695017 1532190 2026-10-26T10:33:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695017 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژان کالمێنت''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: Jeanne Calment) ( [[٢١ی شوبات|٢١ی شوباتی]] [[١٨٧٥]] – [[٤ی ئاب|٤ی ئابی]] [[١٩٩٧]]) بەتەمەنێکی فەڕەنسی بووە، بەپێی تۆمارە فەرمییەکان بە بەتەمەندرێژترین بەتەمەنەکان دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://edition.cnn.com/WORLD/9708/04/obit.oldest/|سەردێڕ=World's oldest person dies at 122|ڕێکەوت=4 أغسطس 1997|بڵاوکەرەوە=1997 Cable News Network, Inc.|زمان=الأنجليزية|ڕێکەوتی سەردان=8 مايو 2015|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170806134551/http://edition.cnn.com/WORLD/9708/04/obit.oldest/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jeanne Louise Calment Biography|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm0130625/bio?ref_=nm_ov_bio_sm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160418132220/http://www.imdb.com/name/nm0130625/bio?ref_=nm_ov_bio_sm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=8 مايو 2015|بڵاوکەرەوە=IMDb.com, Inc.|زمان=الأنجليزية}}</ref> ١٢٢ ساڵ و ١٦٤ ڕۆژ ژیاوە، و بە تایبەتی لە تەمەنی ١١٣ ساڵیدا ناوبانگی دەرکردووە. تەمەن درێژییەکەی بووەتە ھۆی سەرنجی میدیاکان و توێژینەوە پزیشکییەکان سەبارەت بە تەندروستی و شێوازی ژیانی. بەپێی تۆمارەکانی سەرژمێری دانیشتووان، کالمێنت تەمەنی لە کچ و نەوەکەی زیاتر بووە. لە ساڵی ١٩٩٨ لە تەمەنی ١١٢ ساڵیدا پێدەچێت تەمەنی درێژترین کەس بێت لەسەر زەوی و لە ساڵی ١٩٩٥ لە تەمەنی ١٢٠ ساڵیدا بە تەمەن درێژترین کەس ناسێندرا. ھەندێک لە توێژەران بەھۆی نەبوونی ئەگەری ئامارییەوە تەمەنی کالمێنت دەخەنە ژێر پرسیارەوە، ھەروەھا ئەگەری ئەوەیان لەبەرچاو گرتووە کە ناسنامەی کالمێنت لەلایەن کچەکەیەوە لە ساڵی ١٩٣٤دا گریمانە کراوە.<ref name="rejuvenation">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Zak|یەکەم=Nikolay|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Evidence that Jeanne Calment died in 1934, not 1997|journal=[[Rejuvenation Research]]|بەرگ=٢٢|پەڕەکان=٣–١٢|doi=10.1089/rej.2018.2167|pmc=٦٤٢٤١٥٦}}</ref> توێژەرانی دیکە بە پشتبەستن بە لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوان لەسەر ژیانی کالمێنت ئەم گریمانەیەیان ڕەتکردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|ژیاننامە|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Jeanne Calment}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] pkq43rbwhyal24xn28j48tjbmkpnli2 0 243809 1694527 1531704 2026-10-25T13:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1694527 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=Mtakasto.svg}} '''ڕێکخراوی دیموکراتی ئاشووری''' (بە [[سوریانی]]: ܣܘܪܝܝܐ) ڕێکخراوێکی سیاسی سوورییە کە ھەوڵدەدات نوێنەرایەتی [[ئاشوورییەکان]] بکات لەو ناوچانەی کە تێیدا دەژین، بەتایبەتی لە [[سووریا]] و [[ئەورووپا]]. == مێژوو == ڕێکخراوەکە لە ١٥ی تەممووزی ١٩٥٧ دامەزراوە و بەم پێیە بە کۆنترین پارتی سیاسی ئاشووری لە سووریا دادەنرێت. لەو کاتەوە بوونی مێژوویی خۆی لە [[مێزۆپۆتامیای سەرەوە]] چڕبووەتەوە، بەتایبەتی لە شاری [[قامیشلۆ]]، کە شاھیدی کۆچێکی بەرفراوان بوو لەلایەن ئاشوورییەکانی [[تورکیا]] دوای کۆمەڵکوژییەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|سەیفۆ]]، دواتریش کۆمەڵکوژیی [[کۆمەڵکوژیی سێمێل|سێمێل]]. چالاکییەکانی ئەم ڕێکخراوە لە سووریا بە قەدەغەکراو دادەنرێت و بەشێک لە ئەندامانی ئەو ڕێکخراوە دەستگیرکران و زیندانی کران، بەتایبەت لە کاتی ھەڵمەتێکی دەستبەسەرکردنی بەرفراوان لە ساڵی ١٩٨٦ کە بەشێکی زۆری ئەندامانی لەخۆگرتبوو، ئەمەش بووە ھۆی چوونی بەشێکی زۆر لە ئەندامەکانی بۆ دەرەوەی وڵات بەتایبەت بۆ [[ئەڵمانیا]] و [[سوێد]].<ref>https://web.archive.org/web/20041015141549/http://www.atour.com/~ado/docs/ns.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20041222022304/http://www.aina.org/news/2004089112834.jsp</ref> == ڕۆڵی لە ناڕەزایەتییەکانی سووریا (٢٠١١) == سەرھەڵدانی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا|ناڕەزایەتییەکانی سووریا لە ساڵی ٢٠١١]] بووە ھۆی دابەشبوونی ناوخۆیی لە ڕێکخراوەکەدا، ھاوکات سەرکردەکانی داوایان لە [[بەشار ئەسەد]] کرد دەست لەکاربکێشێتەوە و [[دیموکراسی|دیموکراسییەت]] لە [[سووریا]] دابمەزرێنێت، ئەوانیش جاڕنامەی دیمەشقیان واژوو کرد. ھەندێکی تریش داوایان کرد بەشداری خۆپیشاندانەکان نەکەن، بە بیانووی ئەوەی ڕێکخەرەکانی مەیلیان ھەیە بۆ دامەزراندنی [[داعش|دەوڵەتی ئیسلامیی]] و پێدانی [[ئۆتۆنۆمی]] بە [[کورد]] لە [[مێزۆپۆتامیای سەرەوە]].<ref>http://www.bethsuryoyo.com/articles/GabrielMousheInterview/GabrielMousheInterview.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225826/http://www.bethsuryoyo.com/articles/GabrielMousheInterview/GabrielMousheInterview.html |date= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref><ref>https://www.ankawa.com/forum/index.php?topic=502510.0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304111217/http://www.ankawa.com/forum/index.php?topic=502510.0 |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|سووریا|دەیەی ١٩٥٠}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبەکانی سووریا]] 95302df3m3kd3qmk5obzjgu5rbfm30i 0 244021 1694773 1543563 2026-10-25T22:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1694773 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەخنە''' ئەو داوەری و حوکمەیە کە لەبارەی کەسێ یا شتێکەوە دەردەکرێ و، ئەغڵەب کەموکووڕییەکان و چۆنایەتییە نەرێنییەکانی، یا بە ڕادەیەکی کەمتر، لایەنە باش و ئەرێنییەکانی، دەسنیشان دەکا. لەوانەیە تێبینییەکی لەناکاو و کورت و بەبێ ئامادەکاری بێ، لەوانەشە وەڵامێکی دوورودرێژی نووسراو بێ. [[پەڕگە:New_Drama_Togliatti_2.jpg|وێنۆک|230x230پیکسڵ|ڕەخنەگرانی بواری شانۆ و نووسەران پێکەوە وتووێژ دەکەن.]] ==وشەڕەتناسی== وشەی ڕەخنە لە بنەڕەتدا [[زمانی فارسی|فارسییە]] و بە مانای درز و کون و کەلێن دێ کە وەک مەجاز بە عەیب و ئیرادیش دەوترێ. [[حاجی قادری کۆیی|حاجی قادر]] دەڵێ: ئەوی حەسوود و جەھوولن، لەئیم و ڕەخنەگرن/ لە عەیب و ڕەخنەیی عالیم بەری دەبن ئودەبا.<ref>[[عەلی نانەوازادە]]؛ [[فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی]]؛ بەرگی سێ.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Criticism}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|دەروونناسی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەخنە]] 6gdbngiv1wqaiz2g1xgep86bgfxn5pd 0 244034 1694643 1613097 2026-10-25T19:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694643 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:ڕەئووف مەعرووف.jpg|وێنۆک|'''ڕەئووف مەعرووف''']]'''ڕەئووف مەعرووف :''' ( ١٩٢٢) سیاسەتوان و مەلا و کتێب فرۆشییەکی بە ناوی (سەربەستی)یەوە بەرامبەر بە چاپخانەی کوردستان داناوە لە ھەولێر. == سەرەتای ژیان و مەلایەتی == ڕەئووف کوڕی مەعرووف کوڕی حەمە ساڵح ئاغای ڕەباتیی ناسراو بە «ڕەئووف سەربەستی»یە. لە ١٩٢٢ دێی (قوشاغلوو) ھاتووەتە دنیاوە، خۆی بە ئەسڵ لە خێڵانی ناوچەی (ڕەبات)ی سلێمانییە، قۆناغەکانی سەرەتایی و ناوەندیی خوێندنی لە ھەولێر تەواوکردووە، باوکی لەبەر کێشەی خۆی و خزمانی لەسەر موڵک، ڕوویکردووەتە کەرکووک. لەوێ بووە بە ئیمام تابووری سوپای عوسمانی. ئەگەرچی خدر ئاغای ئامۆزای چەند جارێک ڕووی لێ ناوە بگەڕێتەوە بۆ ناوچەکەی خۆی، ڕازی نەبووە. پاش ماوەیەک لە دێی (قوشاغلوو)ی ناوچەی ھەولێر گیرساوەتەوە، بووە بە مامۆستای مزگەوتی دێ و لەو کاتەوە بە مەلا مەعرووف ناسراو بووە.<ref name=":0" /> == ژیانی ھاوسەرگیری == دایکی ڕەئووف سەربەستی، خاتوو ئامینە کچی فەتاح و خەڵکی کەرکووک و چوارەم ژنی باوکییەتی کە سێ کوڕ (ڕەئووف، جەواد، ساڵح) و کچێک (فەھیمە)ی لێ بووە. ساڵی ١٩٤٥ ژنی ھێناوە و نۆ کوڕ و کچێکی لێبووە.<ref name=":0" /> == کتێب فرۆشی و چالاکی سیاسی == ساڵی ١٩٤٧ کتێب فرۆشییەکی بە ناوی (سەربەستی)یەوە بەرامبەر بە چاپخانەی کوردستان داناوە لە ھەولێر. بایەخێکی زۆری بە کتێب فرۆشییەکەی داوە و لەپاڵ پێویستییەکانی قوتابخانەدا، جۆرەھا کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامەی لە بەغدا و مووسڵەوە بۆ ھێناوە، فرۆشتوویە و لێی ناردووە بۆ قەزا و ناحیەکان. برا و برازا و دواتر کوڕەکانی لەو کارەدا ھاوکارییانکردووە. لەبەرئەوەی پیاوێکی کۆمەڵایەتی بووە، شوێنەکەی بووە بە جێی کۆبوونەوەی ڕۆشنبیران و خوێندەواران و ناسراوان. بەوپێیە ناوی سەربەستیی بەسەردابڕاوە؛ بۆیە لەبەر ئەو ناوە و چالاکیی سیاسیی و دواییش ئەندامێتیی لە پارتی دیموکراتی کوردستاندا، چەند جارێک گیراوە، خراوەتە زیندان و دوورخراوەتەوە بۆ مووسڵ.<ref name=":0">گۆڤاری گەلاوێژ (بەرگی یازدەهەم / بەشی یەکەم ) ژیاننامە و پێڕست ، ل 7955 - 7956 ، ئامادەکردنی ( سدیق ساڵح ، ڕەفیق ساڵح ، عبدوڵڵا زەنگەنە ) لە بڵاوکراوەکانی بنکەی ژین بۆ بووژاندنەوەی کەلەپووری و بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیی كوردی .</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] r97oasv8811hzd4j0akm4ef8woier18 1694686 1694643 2026-10-25T20:02:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694686 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:ڕەئووف مەعرووف.jpg|وێنۆک|'''ڕەئووف مەعرووف''']]'''ڕەئووف مەعرووف :''' ( ١٩٢٢) سیاسەتوان و مەلا و کتێب فرۆشییەکی بە ناوی (سەربەستی)یەوە بەرامبەر بە چاپخانەی کوردستان داناوە لە ھەولێر. == سەرەتای ژیان و مەلایەتی == ڕەئووف کوڕی مەعرووف کوڕی حەمە ساڵح ئاغای ڕەباتیی ناسراو بە «ڕەئووف سەربەستی»یە. لە ١٩٢٢ دێی (قوشاغلوو) ھاتووەتە دنیاوە، خۆی بە ئەسڵ لە خێڵانی ناوچەی (ڕەبات)ی سلێمانییە، قۆناغەکانی سەرەتایی و ناوەندیی خوێندنی لە ھەولێر تەواوکردووە، باوکی لەبەر کێشەی خۆی و خزمانی لەسەر موڵک، ڕوویکردووەتە کەرکووک. لەوێ بووە بە ئیمام تابووری سوپای عوسمانی. ئەگەرچی خدر ئاغای ئامۆزای چەند جارێک ڕووی لێ ناوە بگەڕێتەوە بۆ ناوچەکەی خۆی، ڕازی نەبووە. پاش ماوەیەک لە دێی (قوشاغلوو)ی ناوچەی ھەولێر گیرساوەتەوە، بووە بە مامۆستای مزگەوتی دێ و لەو کاتەوە بە مەلا مەعرووف ناسراو بووە.<ref name=":0" /> == ژیانی ھاوسەرگیری == دایکی ڕەئووف سەربەستی، خاتوو ئامینە کچی فەتاح و خەڵکی کەرکووک و چوارەم ژنی باوکییەتی کە سێ کوڕ (ڕەئووف، جەواد، ساڵح) و کچێک (فەھیمە)ی لێ بووە. ساڵی ١٩٤٥ ژنی ھێناوە و نۆ کوڕ و کچێکی لێبووە.<ref name=":0" /> == کتێب فرۆشی و چالاکی سیاسی == ساڵی ١٩٤٧ کتێب فرۆشییەکی بە ناوی (سەربەستی)یەوە بەرامبەر بە چاپخانەی کوردستان داناوە لە ھەولێر. بایەخێکی زۆری بە کتێب فرۆشییەکەی داوە و لەپاڵ پێویستییەکانی قوتابخانەدا، جۆرەھا کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامەی لە بەغدا و مووسڵەوە بۆ ھێناوە، فرۆشتوویە و لێی ناردووە بۆ قەزا و ناحیەکان. برا و برازا و دواتر کوڕەکانی لەو کارەدا ھاوکارییانکردووە. لەبەرئەوەی پیاوێکی کۆمەڵایەتی بووە، شوێنەکەی بووە بە جێی کۆبوونەوەی ڕۆشنبیران و خوێندەواران و ناسراوان. بەوپێیە ناوی سەربەستیی بەسەردابڕاوە؛ بۆیە لەبەر ئەو ناوە و چالاکیی سیاسیی و دواییش ئەندامێتیی لە پارتی دیموکراتی کوردستاندا، چەند جارێک گیراوە، خراوەتە زیندان و دوورخراوەتەوە بۆ مووسڵ.<ref name=":0">گۆڤاری گەلاوێژ (بەرگی یازدەهەم / بەشی یەکەم ) ژیاننامە و پێڕست ، ل 7955 - 7956 ، ئامادەکردنی ( سدیق ساڵح ، ڕەفیق ساڵح ، عبدوڵڵا زەنگەنە ) لە بڵاوکراوەکانی بنکەی ژین بۆ بووژاندنەوەی کەلەپووری و بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیی كوردی .</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] f88jftxfb88k3l8yvcv7kt3bncoozmq 0 244357 1694524 1546185 2026-10-25T13:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شیعە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694524 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێکخراوی بەدر''' یان '''فەیلەقی بەدر''' ڕێکخراوێکی عێراقی و حیزبێکی سیاسییە کە لە ساڵی ١٩٨٢ بە سەرپەرشتی محەممەد باقر حەکیم دامەزراوە، ڕێکخراوترین باڵی سەربازی ئۆپۆزسیۆنی [[شیعە]]یە لەسەردەمی ڕژێمی [[سەددام حوسێن]]دا، [[ئێران]]ی وەک پەناگەیەک دوای ھەڵمەتێکی تەسفییەکردن و تیرۆرکردن کە کادرە پێشکەوتووەکانی لە عێراق، بەپێی فەرمانە شەخسییەکانی سەددام دەرچووە، و گڵۆپی سەوزی ھەڵدا بۆ تەسفییەکردنی باڵە سیاسییەکەی لە [[عێراق]]. فەیلەقەکە پێکھاتووە لە کۆمەڵێک چەکدار و سەرباز پێکدێن کە لە سوپای پێشووی عێراق ھەڵھاتوون و فەرماندە و ئەفسەری پێشوو و نەیارانی ڕژێمی سەددام بوون کە پەنایان بۆ [[سووریا]] و ئێران بردووە، لە سەرەتاوە بە ناوی لیوای بەدر و دواتر بە ناوی فەیلەقی بەدر دامەزراوە. ژمارەی ڕاستەقینەی ئەندامانی فەیلەقەکە تا ئێستا نادیارە، و خەمڵاندنەکان دەریدەخەن کە لە نێوان ٣٠ بۆ ٥٠ ھەزار چەکدارن. ژمارەی ئەندامانی ڕێکخراوەکە دوای ڕووخانی ڕژێم و پێشکەوتنی پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا گەیشتە ١٠٠ ھەزار ئەندام، دواتر یەکەم کۆنفرانسی خۆی لە نەجەف لە دوای ڕووخانی ڕژێمی سەددام بەڕێوەچوو، تێیدا بڕیاردرا کە فەیلەقی بەدر بگۆڕدرێت بۆ ڕێکخراوێکی مەدەنی و حیزبێکی سیاسی، ڕوونیشیکردەوە کە فەیلەقی بەدر ڕۆڵی سەربازی کاتێک کۆتایی ھات کە ڕژێمەکە ڕووخا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{حەشدی شەعبی}} {{حیزبەکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|سووریا|شیعە|شەڕ|سیاسەت|ئاسیا|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Badr Organization}} {{شیعە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:حەشدی شەعبی]] [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] [[پۆل:گرووپە ئیسلامییە شیعەکان]] 8z831j5vba6dm8n7ywonaof65z6qm69 0 246260 1694448 1693799 2026-10-25T12:16:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694448 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox comedian|image=|name=سیێرا کاتۆو|image_size=|caption=|birth_name=سیێرا لین کاتۆ <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=National Merit $2,500 Scholarship Winners Named |ناونیشان=https://rafu.com/2012/05/national-merit-2500-scholarship-winners-named/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=The Rafu Shimpo |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref>|birth_date=|birth_place=پاسادینا (کالیفۆرنیا)، ئەمریکا|death_date=|death_place=|death_cause=|medium=ئەکتەری کۆمیدی، نوسەر، پۆدکاست|alma_mater=زانکۆی ھارڤارد، زانستی کۆمپیوتەر|years_active=٢٠١٥–ئێستا|children=|genre=|subject=|spouse=}} '''سیێرا کاتۆو''' ({{بە ئینگلیزی|Sierra Katow}}) ئەکتەری کۆمیدی و نووسەر و پۆدکاستی ئەمریکییە. == سەرەتای ژیانی == سیێرا لین کاتۆو لە دایک و باوکی ڤینسێنت و کۆرین کاتۆو لە نەخۆشخانەی ھانتینگتۆن میمۆریال لە شاری پاسادینا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە و نەوەی چوارەمی ئەمریکییە و چینی و ژاپۆنییە.<ref name="Comedian, Actor & Writer Sierra Katow on Her Career and Bringing A Fresh POV to the Industry">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Comedian, Actor & Writer Sierra Katow on Her Career and Bringing A Fresh POV to the Industry|ناونیشان=https://weareentertainmentnews.com/2020/10/30/comedian-actor-writer-sierra-katow-on-her-career-and-bringing-a-fresh-pov-to-the-industry/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=We Are Entertainment News|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108110654/https://weareentertainmentnews.com/2020/10/30/comedian-actor-writer-sierra-katow-on-her-career-and-bringing-a-fresh-pov-to-the-industry/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="La Cañada Valley Sun">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Longoria|یەکەم١=Ruth|سەردێڕ=Valley Sun All-Star Sierra Katow: All smiles|ناونیشان=https://www.latimes.com/socal/la-canada-valley-sun/news/tn-vsl-xpm-2009-08-13-lyo-allstarsierra0813-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=La Cañada Valley Sun|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> لە شاری لا کانادا لە ویلایەتی لۆس ئەنجلۆس گەورە بووە.<ref name="La Cañada Valley Sun2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Longoria|یەکەم١=Ruth|سەردێڕ=Valley Sun All-Star Sierra Katow: All smiles|ناونیشان=https://www.latimes.com/socal/la-canada-valley-sun/news/tn-vsl-xpm-2009-08-13-lyo-allstarsierra0813-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=La Cañada Valley Sun|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref><ref name="Close to 10k Viewers Watch GFBNEC’s Virtual Evening of Aloha">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Close to 10k Viewers Watch GFBNEC's Virtual Evening of Aloha|ناونیشان=https://rafu.com/2020/12/close-to-10k-viewers-watch-gfbnecs-virtual-evening-of-aloha/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Rafu Shimpo}}</ref> کاتۆو لە قوتابخانەی لا کانادا سەرەتایی و ئامادەیی لا کانادا،<ref name="La Cañada Flintridge float soars">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kelly|یەکەم١=Tiffany|دوایین٢=Kisliuk|یەکەم٢=Bill|سەردێڕ=La Cañada Flintridge float soars|ناونیشان=https://www.mcall.com/tn-vsl-la-canada-flintridge-float-soars-20130102-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=[[The Morning Call]]|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211109123257/https://www.mcall.com/tn-vsl-la-canada-flintridge-float-soars-20130102-story.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و زانکۆی ھارڤارد خوێندوویەتی، لە ساڵی ٢٠١٣ تا ٢٠١٤ دروستکەری کارتۆن بووە بۆ ڕۆژنامەی ھارڤارد کریمسۆن، و بڕوانامەی لە زانستی کۆمپیوتەر لە ساڵی ٢٠١٦ دەرچووە.<ref name="La Cañada Flintridge float soars2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kelly|یەکەم١=Tiffany|دوایین٢=Kisliuk|یەکەم٢=Bill|سەردێڕ=La Cañada Flintridge float soars|ناونیشان=https://www.mcall.com/tn-vsl-la-canada-flintridge-float-soars-20130102-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=[[The Morning Call]]|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211109123257/https://www.mcall.com/tn-vsl-la-canada-flintridge-float-soars-20130102-story.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Sierra L. Katow">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hatt|یەکەم١=Laura E.|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sierra L. Katow|ناونیشان=https://www.thecrimson.com/article/2015/12/10/15mostinteresting-katow/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Harvard Crimson}}</ref> لەکاتێکدا لە کۆلێژ دەخوێند، کاتۆو لە بۆستن و دەوروبەری ھۆلیوود نمایشی دەکرد کاتێک لە پشووی ھاویندا ماڵەوە بوو.<ref name="Sierra Katow">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sierra Katow|ناونیشان=http://www.laughfactory.com/SierraKatow|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Laugh Factory|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108102152/http://www.laughfactory.com/SierraKatow|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Sierra Katow is the funniest comic to attend Harvard since Conan">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Black|یەکەم١=Devon|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sierra Katow is the funniest comic to attend Harvard since Conan|ناونیشان=https://thetab.com/us/harvard/2015/11/13/sierra-katow-is-the-funniest-comic-to-attend-harvard-since-conan-1122|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Tab|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108102147/https://thetab.com/us/harvard/2015/11/13/sierra-katow-is-the-funniest-comic-to-attend-harvard-since-conan-1122|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Paterson|یەکەم١=R. Blake|دوایین٢=Wood|یەکەم٢=Daniel P.|سەردێڕ=Lampoon Crowns Jimmy Fallon 'Emperor of Comedy'|ناونیشان=https://www.thecrimson.com/article/2015/10/25/lampoon-crown-jimmy-fallon/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=[[The Harvard Crimson]]|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> == سەرچاوە == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان]] 6mbnu16xacqqeamzoe0cgy8ygsvwhlw 0 246323 1694900 1604967 2026-10-26T04:37:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694900 wikitext text/x-wiki '''ڕەنگی پان ئێرانیزم''' بریتین لە ڕەنگە سەرەکییەکانی [[سوور]]، [[سپی]]، [[سەوز]]، و ڕەنگی لاوەکی [[زەرد]] یان [[زێڕ]]. ئەو ڕەنگانەن کە لەسەر ئاڵای زۆربەی دەوڵەت و نەتەوەکانی ئێران بەکارھێندراون. بەکارھێنانیان ھێمای بنەچەی ھاوبەشی [[ئێرانی مەزن|گەلە ئێرانییەکانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=میدانید پرچم ایران از چه سالی سه ڕنگ شد ؟|ناونیشان=https://chapmaham.ir/the-color-of-the-iranian-flag/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=چاپ مهام|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231115175251/https://chapmaham.ir/the-color-of-the-iranian-flag/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میزان|یەکەم=خبرگزاری|ڕێکەوت=۲۳ی ۰۱ی ۱۴۰۰|سەردێڕ=پرچم ایران از چه زمانی سه ڕنگ شد؟|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/716115/%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231115175249/https://www.mizanonline.ir/fa/news/716115/%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B4%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TABNAK|یەکەم=تابناک {{!}}|ڕێکەوت=۲۷ی ۰۱ی ۱۳۹۹|سەردێڕ=رنگ های پرچم ایران نشانه چیست؟|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/972631|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref> == مێژوو == ڕەنگەکانی پان ئێرانی لە سەردەمی کۆنەوە بوونی ھەیە. بەپێی [[ئاڤێستا]]، دانیشتووانی ئازادی تەواوی کۆمەڵگەی ئێرانی کۆن دابەش بوون بەسەر سێ چیندا کە ھەریەکەیان پەیوەست بوون بە ڕەنگێکی دیاریکراوەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Гафуров|یەکەم=Б. Г.|سەردێڕ=Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история|پەڕەکان=٣١}}</ref> * دەسەڵاتدارانی سەربازی ([[زمانی ئاڤێستایی|ئاڤێستانی]]: raθaē-štar) – ڕەنگی سوور، ھێمای ئازایەتی سەربازی و خوێن و خۆبەختکردنە بەناوی نموونە بەرزەکانەوە، بۆیە بە ڕێزدارترین و بەرزترین دادەنرێت؛ * ناوەند (āθravan) – ڕەنگی سپی، ھێمای ڕۆحانییەت، پاکی ئەخلاقی، پاکوخاوێنی و پیرۆزییە؛ * شوانکارەکان (vāstrya fšuyant) ‒ ڕەنگی سەوز، کۆمەڵگەی [[وەرزێری|جووتیاران]] و ھێمای سروشت و گەنجی و خۆشگوزەرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bahar|یەکەم=Mehrdad|سەردێڕ=پژوهشی در اساطیر ایران|ساڵ=١٩٨٤|ژپنک=٩٦٤-٤١٦-٠٤٥-٢|پەڕەکان=٧٤}}</ref> تا ئەمڕۆش لەو کۆمەڵگانە، سوور ھێمای بەختەوەری، شادی و خۆشییە، سپی مانای پاکی و ڕوونی، سەوزیش مانای گەنجی و خۆشگوزەرانییە.<ref>''Зоолишоева Ш. Ф.'' Символика цвета в шугнано-рушанской национальной одежде // Языки и этнография «Крыши мира». СПб. : «Петербургское Востоковедение» , 2005. — 112 с. — стр. 39 / {{ISBN|5-85803-304-0}}</ref> نەریتی بەکارھێنانی ڕەنگی سوور و سپی و سەوز لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] دامەزرا و لەو کاتەوە بەردەوام بەکار ھێندراوە.<ref>[http://www.vehi.net/istoriya/grecia/ksenofont/anabazis/01.html#_ftn92 ''Ksenofont'', Anabasis. King I, Chapter X]</ref> == ئاڵاکانی ئێستا == <gallery> پەڕگە:Flag_of_Iran.svg|alt=Flag of Iran|ئاڵای [[ئێران]] پەڕگە:Flag_of_Tajikistan.svg|alt=Flag of Tajikistan|ئاڵای [[تاجیکستان]] پەڕگە:Flag_of_Kurdistan.svg|alt=Flag of the Kurdistan Region|ئاڵای [[کوردستان]] </gallery> == ئاڵای پێشوو == <gallery> پەڕگە:Flag_of_Persia_(1907).svg|alt=Flag of Qajar Iran from 1907 to 1910|ئاڵای [[ئێرانی قاجاڕی]] لە ١٩٠٧ تا ١٩١٠ پەڕگە:Flag_of_Persia_(1910).svg|alt=Flag of Qajar Iran from 1910 to 1924|ئاڵای ئێرانی قاجاری لە ١٩١٠ تا ١٩٢٤ پەڕگە:Flag_of_Iran_(1925).svg|alt=Flag of Pahlavi Iran from 1925 to 1964|ئاڵای ئێران لەنێوان ساڵانی ١٩٢٥ بۆ ١٩٦٤ پەڕگە:State flag of Iran (1964–1980).svg|alt=Flag of Pahlavi Iran from 1964 until the Iranian Revolution|ئاڵای ئێران لە ساڵی ١٩٦٤ تا[[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێرانی]] پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1928).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1928)|ئاڵای [[شانشینی ئەفغانستان]](١٩٢٨) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1928–1929).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1928-1929)|ئاڵای شانشینی ئەفغانستان (١٩٢٨-١٩٢٩) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1929–1931).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1929–1931)|ئاڵای شانشینی ئەفغانستان (١٩٢٩-١٩٣١) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1931–1973).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1931–1973)|ئاڵای شانشینی ئەفغانستان (١٩٣١-١٩٧٣) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1973–1974).svg|alt=Flag of the Republic of Afghanistan (1973–1974)|ئاڵای کۆماری ئەفغانستان(١٩٧٣-١٩٧٤) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(2002-2004).svg|alt=Flag of the Transitional Islamic State of Afghanistan (2002–2004)|ئاڵای دەوڵەتی گواستراوەی ئیسلامیی ئەفغانستان (٢٠٠٢-٢٠٠٤) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(2013–2021).svg|alt=Flag of the Islamic Republic of Afghanistan (2004-2021)|ئاڵای کۆماری ئەفغانستان (٢٠٠٤-٢٠٢١) پەڕگە:Flag_of_Kingdom_of_Kurdistan_(1922-1924).svg|link=|alt=|ئاڵای [[شانشینی کوردستان]](١٩٢٢-١٩٢٤) پەڕگە:Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg|link=|alt=Flag of the Republic of Ararat (1927-1931)|ئاڵای [[کۆماری ئارارات|کۆماری ئەرات]](١٩٢٧-١٩٣١) پەڕگە:Republic_of_Mahabad_flag.svg|link=|alt=Flag of the Republic of Mahabad (1945-1946)|ئاڵای [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]](١٩٤٥-١٩٤٦) پەڕگە:Flag_of_the_Azerbaijan_People's_Government.svg|link=|alt=Flag of the Azerbaijan People's Government (1945-1946)|ئاڵای [[کۆماری نەتەوەییی ئازەربایجان]] (١٩٤٥-١٩٤٦) پەڕگە:Azerbaijan_people's_government_flag.svg|link=|alt=Other flag used by the Azerbaijan People's Government|ئاڵای تر کە لەلایەن حکومەتی میللی ئازەربایجان لە ١٩٤٥ بەکارھێنراوە پەڕگە:Flag_of_Azadistan.svg|link=|alt=Flag of Azadistan (1920)|ئاڵای ئازادستان (١٩٢٠) پەڕگە:Flag_of_Talysh-Mugan_Autonomous_Republic_(the_talysh_national_flag).jpg|alt=Flag of the Talysh-Mughan Autonomous Republic|ئاڵای کۆماری ئۆتۆنۆمی موغان‒تالیش پەڕگە:Flag_of_Tajikistan_1991-1992.svg|alt=Flag of Tajikistan from 1991 to 1992|ئاڵای تاجیکستان لە ١٩٩١ تا ١٩٩٢ </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پان ئێرانیزم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|سیاسەت|وڵاتەکان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:ئەفغانستان]] [[پۆل:تاجیکستان]] [[پۆل:ڕەنگەکان]] [[پۆل:ئاڵا بەپێی وڵات]] 9ng9aivjtp214hwjoggrmjjtigw1r45 0 246364 1694902 1412772 2026-10-26T04:38:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ڕووسیا-کۆلکە) 1694902 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pan-Slavic_flag.svg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| سێ ڕەنگی شین، سپی، سووریی [[پان سلاڤیزم]] کە لە کۆنگرەی سلاڤیکی پراگ، ساڵی ١٨٤٨ پەسەند کرا. ھەروەھا پێشتر لە ساڵی ١٩١٨ تا ١٩٤٥ ئاڵای [[یووگۆسلاڤیا]] بووە.]] [[پەڕگە:Entry_of_the_wedding_procession_of_Sigismund_III_Vasa_into_Cracow_(detail).jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وێناکردنی کاروانی ھاوسەرگیری سیگسیمۆندی سێیەمی ڤاسا لە [[کڕاکۆف]].]] '''ڕەنگی پان سلاڤیزم''' ([[شین]]، [[سپی]] و [[سوور]]) لە کۆنگرەی سلاڤیکی لە [[پڕاگ]]، ساڵی ١٨٤٨ وەک سێ ڕەنگی پان-سلاڤی پەسەند کران، لەسەر بنەمای ھێماسازی ڕەنگەکانی ئاڵای ڕووسیا، کە لە کۆتایی سەدەی حەڤدە ناسێندرا. لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە نەتەوە و وڵاتانی [[سلاڤ]]ی ئاڵا و ھێما نەتەوەیییەکانی دیکەیان بەکارھێنا کە ھەندێک تێکەڵەی ئەو سێ ڕەنگەیان بەکارھێنابوو. [[سلاڤ|وڵاتانی سلاڤی]] کە ڕەنگەکان بەکاردەھێنن یان بەکاریان ھێناوە بریتین لە: [[ڕووسیا]]، [[یووگۆسلاڤیا]]،<ref name="Yugoslavia">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wVkdAQAAMAAJ&q=Pan-Slavic|سەردێڕ=The Encyclopedia Americana, Volume 11|بڵاوکەرەوە=Americana Corporation|ساڵ=١٩٧٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٧٢-٠١٠٤-٤|پەڕەکان=٣٥٧}}</ref> [[چێکۆسلۆڤاکیا]]،<ref name="Czech">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kWla_xARjI0C&q=Pan-Slavic+colors&pg=PA135|سەردێڕ=Flag Wars and Stone Saints: How the Bohemian Lands Became Czech|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٢٥٨٢-٠|پەڕەکان=١٣٥}}</ref> [[کۆماری چیک]]،<ref name="Czech"/> [[مۆنتینیگرۆ]]، [[سلۆڤاکیا]]،<ref name="Shelley">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shelley, Fred M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5qlXatHRJtMC&q=Pan-Slavic+flag&pg=PR16|سەردێڕ=Nation Shapes: The Story behind the World's Borders|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-١٠٦-٢|پەڕەکان=xvi}}</ref> [[کرواتیا]]،<ref name="Shelley"/> [[سڕبیا]]<ref name="Shelley"/> و [[سلۆڤێنیا]].<ref name="Shelley"/> لە لایەکی دیکەوە، [[بیلاڕووس]]، [[بولگاریا]]، [[مەقدوونیای باکوور]]، [[پۆڵەندا]]{{تێبینی|ئاڵای پۆڵەندا سوور و سپییە، بەڵام ڕەنگەکان جیاوازی ھەیە لەگەڵ پان-سلاڤی و پێش ڕەنگەکانی پان-سلاڤی دروست کراوە.}} و [[ئوکراینا]] کە لە بنەچەدا سلاڤین، ھەرگیز ھەموو ڕەنگەکانیان بەکار نەھێناوە. [[یووگۆسلاڤیا]]، بە ھەردوو (شانشینی یووگۆسلاڤیا، ١٩١٨–١٩٤٣) و (کۆماری یووگۆسلاڤیا، ١٩٤٣–١٩٩٢)ەوە، زۆرینەی نەتەوەکانی ڕەچەڵەکیان سلاڤی بوو، و ھەربۆیە نەک تەنھا ڕەنگەکانی پان سلاڤیزمییان بەکارھێنا، بەڵکو بەتەواوی ئاڵای پان-سلاڤییان بەکار ھێنایەوە وەک خۆی (دواتریش [[ئەستێرەی سوور|ئەستێرەیەکی سووریان]] بۆ زیاد کرد). دوای جیابوونەوەی سەرەتایی یووگۆسلاڤیا لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا، دوو لە کۆمارەکانی یووگۆسلاڤیا کە مابوونەوە (مۆنتینیگرۆ و سربیا) لە ساڵی ١٩٩٢ وەک کۆماری فیدراڵی یووگۆسلاڤیا و لە ساڵی ٢٠٠٣ وەک یەکێتی وڵاتەکانی سربیا و مۆنتینیگرۆ بەردەوام بوون، و ئاڵای پان-سلاڤییان بەکارھێنایەوە تا کاتی ھەڵوەشاندنەوەی، کاتێک مۆنتینیگرۆ لە ساڵی ٢٠٠٦ سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند. ئێستاش سربیا بەردەوامە لە بەکارھێنانی ئاڵایەکە بە ھەر سێ ڕەنگی پان سلاڤیزم، لەگەڵ ھاوکۆمارەکانی تری، کرواتیا و سلۆڤینیا. زۆربەی ئەو ئاڵایانەی کە ڕەنگی پان سلاڤیزمییان ھەیە، لەلایەن گەلانی سلاڤیکەوە ناسێنراون و بەکارھێنراون دوای یەکەم کۆنگرەی سلاڤی لە ساڵی ١٨٤٨، سەرەتا سربیا سێ ڕەنگی (سوور، شین، سپی) لە ساڵی ١٨٣٥دا پەسەند کرد، دواتر ئاڵای نەتەوەیی سۆربەکان کە پێشتریش ھەر ئەو سێ ڕەنگە بوو لە ساڵی ١٨٤٢، بەڵام دووبارە دیزاین کرایەوە. مۆراوییەکانی چیک ھەر لە کۆنگرەکەدا ئاڵاکەیان بە (سپی، سوور، شین) ڕاگەیاند. لە ساڵی ١٨٤٨، جێگری پاشای کرواتیا جۆسێپ جێلاچیچ بۆ یەکەمجار ئاڵای کرواتیای بە سێ ڕەنگی مۆدێرنی (سوور، سپی، شین) بۆ شانشینی سێیەمی ئەوکاتە دیزاین کرد و وەک ئاڵای فەرمی ناسێندرا. کۆمەڵێک ڕۆشنبیر و چالاکوانی سلۆڤینی لە [[ڤیێنا|ڤییەنا، نەمسا]] ئاڵای سلۆڤینیایان دروست کرد بە سێ ڕەنگی (سپی، شین، سوور). یەکەم ئاڵای سلۆڤاکیا (بە شێوازی پێچەوانەی (سوور، شین، سپی) لەلایەن شۆڕشگێڕانی سلۆڤاکیا ناسێندرا و ھەڵدرا.<ref name="Vilinbahov">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Вилинбахов|یەکەم=Георгий Вадимович|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Государственная геральдика в России: Теория и практика|ناونیشان=https://www.dissercat.com/content/gosudarstvennaya-geraldika-v-rossii-teoriya-i-praktika|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=ru}}</ref> ئاڵای کۆماری چیک لە ساڵی ١٩٢٠ لەگەڵ دامەزراندنی [[چێکۆسلۆڤاکیا]] سێ ڕەنگی نیشتمانی سلاڤی بۆ داندرا و دواتریش کرا بە ئاڵای فەرمی. == نموونەی ئاڵاکان بە سێ ڕەنگی پان-سلاڤی == <gallery class="center" widths="120" heights="80" caption="ھاووڵاتی ئێستا"> پەڕگە:Flag_of_Croatia.svg|alt=Croatia|کرواتیا<ref name="flags">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crampton, William G|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1ZsrAQAAMAAJ&q=Pan-Slavic+flag|سەردێڕ=Flags|بڵاوکەرەوە=Dorling Kindersley Publishing, DK Publishing|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٧٨٩٤-٤٢٢٤-٨}}</ref> پەڕگە:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|alt=Czech Republic, formerly Czechoslovakia (1918–1993)|کۆماری چیک، پێشتریش: چیکۆسلۆڤاکیا (١٩١٨-١٩٩٣)<ref name="Czech">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kWla_xARjI0C&q=Pan-Slavic+colors&pg=PA135|سەردێڕ=Flag Wars and Stone Saints: How the Bohemian Lands Became Czech|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٢٥٨٢-٠|پەڕەکان=١٣٥}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[https://books.google.com/books?id=kWla_xARjI0C&q=Pan-Slavic+colors&pg=PA135 ''Flag Wars and Stone Saints: How the Bohemian Lands Became Czech'']. Harvard University Press. 2007. p.&nbsp;135. {{ISBN|<bdi>978-0674025820</bdi>}}.</cite></ref> File:Flag_of_Russia.svg|alt=Russia|ڕووسیا<ref name="Shelley">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shelley, Fred M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5qlXatHRJtMC&q=Pan-Slavic+flag&pg=PR16|سەردێڕ=Nation Shapes: The Story behind the World's Borders|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-١٠٦-٢|پەڕەکان=xvi}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShelley,_Fred_M.2013">Shelley, Fred M. (2013). [https://books.google.com/books?id=5qlXatHRJtMC&q=Pan-Slavic+flag&pg=PR16 ''Nation Shapes: The Story behind the World's Borders'']. ABC-CLIO. pp.&nbsp;xvi. {{ISBN|<bdi>9781610691062</bdi>}}.</cite></ref> پەڕگە:Flag_of_Serbia.svg|alt=Serbia|سڕبیا<ref name="Shelley"/> پەڕگە:Flag_of_Slovakia.svg|alt=Slovakia|سلۆڤاکیا<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kamath, Anjali|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=F5HxLS-NKLIC&q=Pan-Slavic+flag&pg=PT28|سەردێڕ=Flag Book|بڵاوکەرەوە=Popular Prakashan|ژپنک=٩٧٨٨١٧٩٩١٥١٢٧|پەڕەکان=٢٧}}</ref><ref name="Shelley"/> پەڕگە:Flag_of_Slovenia.svg|alt=Slovenia|سلۆڤینیا<ref name="Shelley"/> </gallery><gallery class="center" widths="120" heights="80" caption="وڵاتانی پێشوو"> پەڕگە:Flag_of_Montenegro_(1905–1918).svg|alt=Flag of Kingdom of Montenegro (1910–1916)|ئاڵای شانشینی مۆنتینیگرۆ (١٩١٠-١٩١٦) پەڕگە:Flag_of_the_Kingdom_of_Yugoslavia.svg|alt=Kingdom of Yugoslavia (1918–1941)|شانشینی یووگۆسلاڤیا (١٩١٨-١٩٤١)<ref name="Yugoslavia">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wVkdAQAAMAAJ&q=Pan-Slavic|سەردێڕ=The Encyclopedia Americana, Volume 11|بڵاوکەرەوە=Americana Corporation|ساڵ=١٩٧٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٧٢-٠١٠٤-٤|پەڕەکان=٣٥٧}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[https://books.google.com/books?id=wVkdAQAAMAAJ&q=Pan-Slavic ''The Encyclopedia Americana, Volume 11'']. Americana Corporation. 1972. p.&nbsp;357. {{ISBN|<bdi>9780717201044</bdi>}}.</cite></ref> پەڕگە:Flag_of_SFR_Yugoslavia.svg|alt=Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1945–1992)|کۆماری فیدراڵی سۆسیالیستی یووگۆسلاڤیا (١٩٤٥-١٩٩٢)<ref name="Yugoslavia"/> پەڕگە:Flag_of_Serbia_and_Montenegro.svg|alt=Federal Republic of Yugoslavia (1992–2003) and Serbia and Montenegro (2003–2006)|کۆماری فیدراڵیی یووگۆسلاڤیا (١٩٩٢-٢٠٠٣) دواتریش سڕبیا و مۆنتینیگرۆ (٢٠٠٣-٢٠٠٦)<ref name="flags">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crampton, William G|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1ZsrAQAAMAAJ&q=Pan-Slavic+flag|سەردێڕ=Flags|بڵاوکەرەوە=Dorling Kindersley Publishing, DK Publishing|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٧٨٩٤-٤٢٢٤-٨}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCrampton,_William_G1997">Crampton, William G (1997). [https://books.google.com/books?id=1ZsrAQAAMAAJ&q=Pan-Slavic+flag ''Flags'']. Dorling Kindersley Publishing, DK Publishing. {{ISBN|<bdi>0789442248</bdi>}}.</cite></ref> </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕەنگی پان عەرەبیزم]] * [[ڕەنگی پان ئێرانیزم]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Pan-Slavic flags}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئاڵاکان]] [[پۆل:ڕەنگەکان]] qacqfysknqmrw45gisphovpdf2js8gq 0 246570 1694901 1563611 2026-10-26T04:38:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1694901 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Flag_of_Ethiopia_(1975–1987).svg|وێنۆک| سێ ڕەنگی قاڵبیی ئاڵای [[ئیتیۆپیا]] کە ڕەنگەکانی لەلایەن چەندین گرووپی پان ئەفریقییەوە وەرگیراوە و دووبارە دروست کراوەتەوە.]] [[پەڕگە:Flag_of_the_UNIA.svg|وێنۆک| ئاڵای بەکارھێنراوی ئەفریقییەکان، کە بە [[ئاڵای پان ئەفریقاییزم]] ناسراوە]] '''ڕەنگی پان ئەفریقی''' (ناوی فەرمی: '''[[پان ئەفریقاییزم]]''') زاراوەیەکە کە ئاماژە بە دوو کۆمەڵە ڕەنگی جیاواز دەکات بۆ کۆمەڵگای [[ئەفریقا|ئەفریقییەکان]]: * [[سەوز]]، [[زەرد]] و [[سوور]]: لە ڕەنگەکانی ئاڵای ئیتیۆپیاوە ھاتوون، بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئایدیۆلۆژیای [[پان ئەفریقاییزم|پان ئەفریقی]] بەھۆی مێژووی وڵاتەکە، کە بەشێکە لە ئایدۆلۆژیاکە. ژمارەیەکی زۆر لە وڵاتانی ئەفریقا ڕەنگەکانیان بۆ ئاڵای نەتەوەیی خۆیان وەرگرتووە و بە ھەمان شێوە لەلایەن زۆرێک لە ڕێکخراوە پان ئەفریقییەکان و بزووتنەوەکان وەک ھێمایەک بەکاردەھێنرێن. * سوور، [[ڕەش]] و سەوز: کە بۆ یەکەمجار لەلایەن [[مارکوس گارڤەی]] لە ساڵی ١٩٢٠ ناسێندران، بۆ نوێنەرایەتی کردنیی پان ئەفریقایزم، و لەسەر [[ئاڵای پان ئەفریقاییزم|ئاڵای پان ئەفریقا]] نیشان دراون. ئەم ڕەنگانەش لەسەر ئاڵای نەتەوەیی وڵاتان جێگیرکراون و ھەندێک جار بۆ نوێنەرایەتیکردنی ناسیۆنالیزمی ڕەشپێستەکان بەکارھێنراون، نەک بۆ پان ئەفریقایزم.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Shelby|یەکەم=Tommie|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Two Conceptions of Black Nationalism|ناونیشان=https://semanticscholar.org/paper/5b6812911084a81bdf03a2cde065b97dfd10fbe0|journal=Political Theory|بەرگ=٣١|issue=5|پەڕەکان=٦٦٤–٦٩٢|doi=10.1177/0090591703252826|issn=0090-5917}}</ref> == بەکارھێنانی ڕەنگەکان == === ئاڵای وڵاتەکانی ئێستا بە ڕەنگی پان‒ئەفریقایزم === ئەم پێرستەی خوارەوە، ئەو وڵات و ناوچانە دیاری دەکات، کە یەکێک یان ھەردوو کۆمەڵە ڕەنگی پان ئەفریقایزم لە ئاڵای فەرمی خۆیاندا بەکاردەھێنن:<gallery> پەڕگە:Flag_of_Benin.svg| [[بێنین]] پەڕگە:Flag_of_Burkina_Faso.svg| [[بورکینا فاسۆ]] پەڕگە:Flag_of_Cameroon.svg| [[کامیروون]] پەڕگە:Flag_of_the_Central_African_Republic.svg| [[کۆماری ئەفریقای ناوەندی]] پەڕگە:Flag_of_Chad.svg| [[چاد]] پەڕگە:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg| [[کۆماری کۆنگۆ]] پەڕگە:Flag_of_Ghana.svg| [[گانا]] پەڕگە:Flag_of_Guinea.svg| [[گینێ]] پەڕگە:Flag_of_Guinea-Bissau.svg| [[گینێ بیساو]] پەڕگە:Flag_of_Mali.svg| [[مالی]] پەڕگە:Flag_of_Senegal.svg| [[سێنیگال]] پەڕگە:Flag_of_São_Tomé_and_Príncipe.svg| [[ساوتۆمێ]] پەڕگە:Flag of Togo (3-2).svg| [[تۆگۆ]] </gallery> === ئاڵای نانیشتیمانی === <gallery> پەڕگە:Flag_of_the_African_National_Congress.svg| ئاڵای کۆنگرێسی ئەفریقا پەڕگە:African_America_Flag.svg| ئاڵای [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان]] پەڕگە:MNLA_flag.svg| ئازاود پەڕگە:Flag of Darfur Liberation Front.svg| جوڵانەوەی سەربازی ئازادیی سوودان پەڕگە:Flag_of_the_Union_of_African_States_(1958-1961).svg| یەکێتی ویلایەتە یەکگرتووەکانیی ئەفریقا (١٩٥٨‒١٩٦١) پەڕگە:Flag_of_the_Union_of_African_States_(1961-1962).svg| یەکێتی ویلایەتە یەکگرتووەکانیی ئەفریقا (١٩٦١‒١٩٦٢) پەڕگە:Flag_of_the_Rwandan_Democratic_Movement.svg| ئینتەرھاموو </gallery> == ئاڵا پێشووەکان بە ڕەنگی پان‒ئەفریقایزم == <gallery> پەڕگە:Flag_of_Cape_Verde_(1975-1992).svg| کاپ ڤێرد (١٩٧٥‒١٩٩٢) پەڕگە:Flag_of_Malawi_(2010-2012).svg| مالاوی (٢٠١٠‒٢٠١٢) پەڕگە:Flag_of_Rwanda_(1962-2001).svg| ڕواندا (١٩٦١‒٢٠٠١) پەڕگە:Flag_of_South_Kasai.svg| باشووری کاسای (١٩٦١‒١٩٦٠) پەڕگە:Flag_of_Zaire_(1971–1997).svg| زائیر (١٩٧١‒١٩٩٧) پەڕگە:Flag_of_Tanganyika_(1961–1964).svg|alt=Flag of Tanganyika (1961–1964)|ئاڵای تانگانیکا (١٩٦١‒١٩٦٤) پەڕگە:Flag_of_Senegal_(1958–1959).svg|alt=Flag of Senegal (1958–1959)|ئاڵای سەنیگال (١٩٥٨‒١٩٥٩) </gallery> === ئاڵا نا پان‒ئەفریقییەکان بە ڕەنگی پان ئەفریقایزم === ھەرچەندە ئەم ئاڵایانەی خوارەوە ڕەنگێکی پان ئەفریقییان تێدایە، بەڵام بە فەرمی بۆ ھێمای [[پان ئەفریقاییزم|پان ئەفریقایی]] دیزاین نەکراون. ڕەنگە دیزاینەکان کاریگەری ڕەنگەکانی پان ئەفریقییان لەسەر بێت یاخود نەیبێت.<gallery> پەڕگە:Australian_Aboriginal_Flag.svg| ئابۆریگینۆی ئوسترالیا پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(2013–2021).svg| [[ئەفغانستان]] (٢٠٠٤‒٢٠٢١) پەڕگە:Flag_of_Angola.svg| [[ئەنگۆلا]] پەڕگە:Flag_of_Biafra.svg| بیافرا (١٩٦٧‒١٩٧٠) پەڕگە:Flag_of_Bolivia_(state).svg| [[بۆلیڤیا]] پەڕگە:Flag_of_Burma_1943.svg| [[میانمار]] (١٩٤٣‒١٩٤٥) پەڕگە:Flag_of_the_Comoros.svg| دوورگەکانی قەمەرە پەڕگە:Flag_of_Eritrea.svg| [[ئێریتریا]] پەڕگە:Flag_of_Ethiopia.svg| [[ئیتیۆپیا]] پەڕگە:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg| ئیمپراتۆرییەتیی ئیتیۆپیا پەڕگە:Flag_of_French_Guiana.svg| گوینیای فەڕەنسی (نافەرمی) پەڕگە:Flag_of_Grenada.svg| [[گرینادا]] پەڕگە:Flag_of_Guyana.svg| گویانا پەڕگە:Flag_of_Jamaica.svg| [[جامایکا]] پەڕگە:Flag_of_Kenya.svg| [[کینیا]] پەڕگە:Flag_of_Lithuania.svg| [[لیتوانیا]] پەڕگە:Flag_of_Libya.svg| [[لیبیا]] پەڕگە:Flag_of_Malawi.svg| [[مالاوی]] پەڕگە:Flag_of_Haiti_(1964-1986).svg| [[ھایتی]] (١٩٦٤‒١٩٨٦) پەڕگە:Flag_of_Martinique.svg| مارتینیک پەڕگە:Flag_of_Mauritania.svg| [[مۆریتانیا]] پەڕگە:Flag_of_Mauritius.svg| مۆریتیس پەڕگە:Flag_of_Mozambique.svg| [[مۆزامبیک]] پەڕگە:Flag_of_Myanmar.svg| [[میانمار]] پەڕگە:Flag_of_Namibia.svg| [[نامیبیا]] پەڕگە:Flag_of_Papua_New_Guinea.svg| [[پاپوا گینێی نوێ]] پەڕگە:Flag_of_Portugal.svg| [[پورتوگال]] پەڕگە:Flag_of_Saint_Kitts_and_Nevis.svg| سانت کیتس پەڕگە:Flag_of_South_Africa.svg| [[ئەفریقای باشوور]] پەڕگە:Flag_of_South_Sudan.svg| [[سوودانی باشوور]] پەڕگە:Flag_of_Tajikistan.svg| [[تاجیکستان]] پەڕگە:Flag_of_Uganda.svg| [[ئووگاندا]] پەڕگە:Flag_of_Vanuatu.svg| [[ڤانواتوو]] پەڕگە:Flag_of_Zambia.svg| [[زامبیا]] پەڕگە:Flag_of_Zimbabwe.svg| [[زیمبابوی]] </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[ئاڵای پان ئەفریقاییزم]] * [[ڕەنگی پان ئێرانیزم]] * [[ڕەنگی پان عەرەبیزم]] * [[ڕەنگی پان سلاڤیزم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئەفریقا}} {{ناسیۆنالیزم}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی ئەفریقی]] [[پۆل:ئەفریقا]] [[پۆل:ناسیۆنالیزم]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمەکان]] [[پۆل:ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:ئەمریکاکان]] [[پۆل:ئاڵاکان]] [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکان بەپێی نەتەوە]] 440i684bjdqrsusm042dpak5e3a3jed 0 246666 1694961 1406972 2026-10-26T07:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694961 wikitext text/x-wiki {{Infobox comedian|name=ڕەی ڕۆمانۆ|image=Ray Romano 2014.jpg|caption=ڕەی ڕۆمانۆ لەساڵی ٢٠١٤|birth_name=ڕیمۆند ئەلبێرت ڕۆمانۆ|birth_date={{birth date and age|1957|12|21}}|birth_place=نیویۆرک، ئەمریکا|death_date=|death_place=|years_active=١٩٨٩–ئێستا|medium=تەلەفیزیۆن، فیلم، کۆمیدی|genre=کۆمیدی <!-- Infobox comedian does not support the following parameter: | influences = [[Bob Newhart]],<ref name=autobio>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Newhart |یەکەم=Bob |ساڵ=٢٠٠٦|سەردێڕ=I Shouldn't Even Be Doing This! |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Hyperion |ژپنک=١-٤٠١٣-٠٢٤٦-٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان=https://archive.org/details/ishouldntevenbed00newh}}</ref> [[David Letterman]] -->|spouse={{marriage| ئانا سکارپولا |1987}}|children=٤|website={{url|rayromano.com}}}} '''ڕیمۆند ئەلبێرت ڕۆمانۆ<ref name="QueensChronicle">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.qchron.com/qboro/i_have_often_walked/ray-romano-grew-up-on-nansen-st-in-forest-hills/article_9955fe73-27ac-54ff-ab39-06edb1504113.html|سەردێڕ=Ray Romano grew up on Nansen St. in Forest Hills|یەکەم=Ron|دوایین=Marzlock|newspaper=[[Queens Chronicle]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200528120050/https://www.qchron.com/qboro/i_have_often_walked/ray-romano-grew-up-on-nansen-st-in-forest-hills/article_9955fe73-27ac-54ff-ab39-06edb1504113.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>''' ({{بە ئینگلیزی|Ray Romano}}؛ لەدایکبووی ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٧) کۆمیدی و ئەکتەر و سیناریۆنووسی ئەمریکییە.<ref name="TVG">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.tvguide.com/celebrities/ray-romano/bio/170997/|سەردێڕ=Ray Romano Biography|magazine=[[TV Guide]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150909160342/http://www.tvguide.com/celebrities/ray-romano/bio/170997/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرەتای ژیانی == ڕۆمانۆ لە شاری کوینز لە شاری نیویۆرک لەدایکبووە،<ref name="TVG2">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.tvguide.com/celebrities/ray-romano/bio/170997/|سەردێڕ=Ray Romano Biography|magazine=[[TV Guide]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150909160342/http://www.tvguide.com/celebrities/ray-romano/bio/170997/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> کوڕی دووەمی لوسیانایە،<ref name="QueensChronicle2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.qchron.com/qboro/i_have_often_walked/ray-romano-grew-up-on-nansen-st-in-forest-hills/article_9955fe73-27ac-54ff-ab39-06edb1504113.html|سەردێڕ=Ray Romano grew up on Nansen St. in Forest Hills|یەکەم=Ron|دوایین=Marzlock|newspaper=[[Queens Chronicle]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200528120050/https://www.qchron.com/qboro/i_have_often_walked/ray-romano-grew-up-on-nansen-st-in-forest-hills/article_9955fe73-27ac-54ff-ab39-06edb1504113.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە مامۆستای پیانۆ بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ray Romano Biography (1957–)|ناونیشان=http://www.filmreference.com/film/0/Ray-Romano.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٥|ئیش=Film Reference}}</ref><ref name="Albert Romano Obituary">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Albert Romano Obituary|ناونیشان=http://www.tributes.com/obituary/show/Albert-A.-Romano-88100334|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200523011036/http://www.tributes.com/obituary/show/Albert-A.-Romano-88100334|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Tributes.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.pbs.org/wnet/pioneers-of-television/pioneering-people/ray-romano/|سەردێڕ=Ray Romano: Standup to Sitcom|بڵاوکەرەوە=PBS|ئیش=Pioneers of Television|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> و ئەلبێرت ڕۆمانۆ بریکاری خانووبەرە و ئەندازیار بووە. بە ڕەچەڵەک ئیتاڵییە. لە گەڕەکی فۆڕێست ھیڵز لە شاری کوینز گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Can Sitcom Make It With L.I. Setting?|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1996/12/01/nyregion/can-sitcom-make-it-with-li-setting.html|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Carol|دوایین=Strickland}}</ref> برایەکی گەورەی ھەیە بە ناوی ڕیچارد کە پۆلیسە لە پۆلیسی نیویۆرک،<ref name="QueensChronicle3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.qchron.com/qboro/i_have_often_walked/ray-romano-grew-up-on-nansen-st-in-forest-hills/article_9955fe73-27ac-54ff-ab39-06edb1504113.html|سەردێڕ=Ray Romano grew up on Nansen St. in Forest Hills|یەکەم=Ron|دوایین=Marzlock|newspaper=[[Queens Chronicle]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200528120050/https://www.qchron.com/qboro/i_have_often_walked/ray-romano-grew-up-on-nansen-st-in-forest-hills/article_9955fe73-27ac-54ff-ab39-06edb1504113.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و برایەکی بچووکی ھەیە بە ناوی ڕۆبەرت کە مامۆستای پۆلی دووەمە لە شاری نیویۆرک.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://onlineathens.com/stories/050105/ent_20050501022.shtml|سەردێڕ=Ray Romano and his brothers see the humor in sibling rivalry – and they put it on paper|دوایین=Critchell|یەکەم=Samantha|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٠٥|via=Online Athens|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|agency=Associated Press|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131015102249/http://onlineathens.com/stories/050105/ent_20050501022.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە=Robert, who, at 39, is still Bean to everyone, worked in public relations before becoming a second-grade teacher in New York City.}}</ref><ref name="people">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gliatto|یەکەم=Tom|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦|سەردێڕ=Home Truths|ناونیشان=http://people.com/archive/home-truths-vol-46-no-16/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٧|ئیش=[[People (magazine)|People]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ray Romano}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری سەرەکی لە زنجیرەیەکی کۆمیدیا]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەری کۆمیدی پیاوی ئەمریکی]] 285fk49k19w5fe51v1rja9kymf82g8c 0 246713 1694727 1694197 2026-10-25T20:21:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694727 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ماوس (بە کۆری: 마우스)''' زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی کۆریای باشووری لی هی-جۆن، لی سیونگ-گی، پارک جو-هیون و کیونگ سوو-جین ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. زنجیرەکە لە دەرهێنانی چۆی جۆن-بای و کانگ چیۆل-وو و نووسینی چۆی ڕان، بەدوای بەدواداچوونێکی چرەوە گۆ مو-چی (لی هی-جۆن) و هاوکارە گەنجەکەی جیۆنگ با-ریوم (لی سیونگ-گی) دەگەڕێت کە ڕاوکردنی بکوژی زنجیرەیی.بۆ یەکەمجار لە کەناڵی tvN لە ٣ی ئازاری ٢٠٢١ نمایشکرا، و هەموو چوارشەممە و پێنجشەممەیەک کاتژمێر ٢٢:٣٠ KST تا ٢٠ی ئایار پەخشکرا.زنجیرەکە لە پلەی سێیەمی بەهێزترین دراما بۆ نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠٢١ بە پشتبەستن بە خزمەتگوزاری ڤیدیۆی ئۆنلاین (OTT) Seezn ی KT. لە پلەی پێنجەمی زنجیرەی چوارشەممە و پێنجشەممەی هەموو کاتەکانی tvN دانراوە (بە پشتبەستن بە پلاتفۆرمێکی پارەیی کە لەگەڵ کەیبڵ، IPTV، و مانگی دەستکرد یەکگرتووە/لەلایەن نیلسن کۆریایەوە دابینکراوە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Newsis|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=이승기·이희준, tvN '마우스' 주연…내년 상반기 방송|ناونیشان=https://mobile.newsis.com/view.html?id=NISX20201127_0001249774|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=mobile.newsis.com|زمان=ko}}</ref>. == باکگراوند == سیناریۆنووسەکە ئیلهامێکی لە دۆسیەی کوشتنی قوتابخانەی سەرەتایی ئینچۆن لە ساڵی ٢٠١٧ وەرگرتووە. دایکی منداڵە قوربانییەکە کە بەشداری دادگاییکردنەکەی کردووە، دەڵێت "دەمەوێت تۆمەتبار بزانێت منداڵە بچووکەکەمان چەندە بەنرخ بووە...". بەداخەوە ئەوە ڕووی نەدا. کاتێک دایکی قوربانییەکە پرسیاری لە تۆمەتبار کرد کە لە ئێستادا قورسترین شت چییە، وەڵامی تۆمەتبارەکە نە پەشیمان بووەوە و نە تاوانبار بوو. بەڵکو تۆمەتبارەکە وتی "کەشوھەوا خۆشە، بەڵام قورسترینە بۆ من کە گوڵی گێلاس نەبینم." هەموو میللەت تووشی شۆک و تووڕە بوون لە وەڵامی تۆمەتبار. ڕەنگە سروشتی بێت کە تۆمەتبار وەڵامێکی لەو شێوەیە بداتەوە. ئاخر تۆمەتبارەکە بە جینێکی جیاواز لە جینەکەی ئێمە لەدایکبووە، کە "جینی دەروونییە". نەخۆشییە دەروونییەکان هەمان مێشکیان هەیە وەک مرۆڤی ئاسایی، بەڵام دەمارێکی ئاوێنەیی نییە. نە هەست بە ئازاری ئەوانی تر دەکەن، نە دەتوانن هەست بە هەستەکانی وەک تاوانباری، هاوسۆزی، بەزەیی، یان پەشیمانی بکەن. بۆیە ناتوانین چاوەڕوانی تەوبە یان کەفارەت لە تۆمەتبار بکەین. هەر بۆیە تۆمەتبار نەیتوانی لەوە تێبگات کە ئەو منداڵەی بە شێوەیەکی دڕندانە کوشتوویەتی، لە ڕاستیدا بۆ دایک و باوکی بەنرخە.خێزانی قوربانییەکان تەنیا دەتوانن هەموو ژیانیان بە ئازارەوە بەسەر بەرن لە کاتێکدا تاوانباران تا کۆتایی ژیانیان بە هەوڵی کوشتن بەسەر دەبەن. ئەوان ئەو جینانەیان هەیە کە وایان لێدەکات چاویان لەسەر ئەو کارانە دابخەن کە کردوویانە و بە ئاسوودەیی بژین، بەبێ ئەوەی هەست بە تەنانەت 1%ی ئەو پەشیمانی و تاوانبارییە بکەن کە دەبوو هەستیان پێبکەن و ئەوەش توڕەیی بەرگە نەگیراوی لێدەکەوێتەوە.سیناریۆنووس لە بەرامبەر ئەم پاشخانەدا پلانی درامای داڕشتووە. دەروونپیسیەکان ئەوانەن کە باوەڕیان بەو کارە هەیە کە کردوویانە. وەک چۆن سیناریۆنووسەکە ویستویەتی ببینێت بکوژە دەروونییەکان هەست بە ئازارەکە بکەن و بیر لە کردەوەکانیان بکەنەوە و کەفارەتیان هەبێت. تەنانەت ئەگەر تەنها ئەگەرێکی کەمیش هەبێت کە هەست بە هاوسۆزی بکەن، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=기자|یەکەم=조혜진|سەردێڕ=착한 순경 이승기X불량 형사 이희준, '마우스' 메인 포스터|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001260218|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref>پێویستە بە دڵسۆزی لە گوناهەکانیان تێبگەن و هەست بە پەشیمانی بکەن. ئەوە باشترین سزا و ڕزگاری دەبێت بۆ بکوژە دەروونییەکان. == کورتەیەک لە چیرۆک == چیرۆکەکە سیناریۆیەکی خەیاڵی دەکات کە تێیدا دەروونپیسیەکان دەتوانن لە کۆتاییدا بە جۆرێک هەست بە پەشیمانی و تاوانباری بکەن لە بەرامبەر کارەکانیان. چیرۆکەکە دوای هەوڵی گۆ موو-چی (لی هی-جۆن) دێت بۆ گرتنی بکوژێکی زنجیرەیی دەروونی، دوای ئەوەی لە منداڵیدا شایەتحاڵی ڕووداوێکی ترسناک بووە و لە زەبر و زەنگەوە مامەڵەی لەگەڵ جنۆکەکانی کردووە. لەگەڵ هاوبەشە بچووکەکەی جیۆنگ با-ریم (لی سیونگ-گی)، هەوڵدەدات ڕاستییەکانی پشت ڕەفتارە دەروونییەکان بدۆزێتەوە و هەوڵدەدات و وەڵامی پرسیارەکان بداتەوە سەبارەت بەوەی ئایا هیچ مەیلی بۆماوەیی هەیە بەرەو نەخۆشی دەروونی — و چۆن مرۆڤ دەتوانێت کار لەسەر ئەو زانیارییە بکات کە لە... ڕووداوێک کە بتوانرێت دەستنیشان بکرێن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=김가영|سەردێڕ=tvN 역대 수목극 시청률 5위…종영 '마우스'가 남긴 것|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/018/0004933870|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref>. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢١ کۆتایان ھاتووە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:دراماکانی تەلەڤیزیۆنی تی ڤی ئێن (کەناڵی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور)]] 84rgdsw63zwi9yz4yzwpno5506p2o8r 0 246890 1694428 1694143 2026-10-25T12:10:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694428 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Nuri_Dersimi_(cropped).jpg|وێنۆک| نووری دێرسیمی، ساڵانی ١٩٣٠]] '''محەممەد نووری دێرسیمی''' (١٨٩٣ لە ئاکزونک لە ''[[مامەکی|دەرسیم]]'' – ٢٢ی ئابی ١٩٧٣ لە [[حەلەب]]) ناسراو بە '''بەیتار نووری''' یان تەنیا '''نووری دێرسیمی'''، [[نووسەر]]، شۆڕشگێڕ و ڕۆشنبیری [[کورد]] بوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kieser|یەکەم=Hans-Lukas|سەردێڕ=Mehmet Nuri Dersimi, ein asylsuchender Kurde|زمان=en|پەڕەکان=٤}}</ref> دێرسیمی لە مانگی ئازاری ساڵی ١٨٩٣ لە گوندی ئاکپنار لە نزیک [[خۆزات]]، لە سەنجەقی دەرسیم لەدایکبووە. لە ساڵی ١٨٩٩ چووە قوتابخانەی سەرەتایی لە [[خۆزات]]. دوای ئەوەش ڕەوانەی ئەکادیمیای سەربازی کرا لە [[خارپێت]]، بەڵام لەوێ دڵخۆش نەبوو و داوای کرد بگەڕێتەوە بۆ لای خێزانەکەی؛ بۆیە باوکی بڕیاریدا لەگەڵ خێزانەکەیدا لە ساڵی ١٩٠٥دا بچێتە ھەرپوت، دێرسیمی لەوێ لە قۆناغی ناوەندی خوێند. لە ساڵی ١٩٠٧ بنەماڵەکە جارێکی تر ڕوویان لە خۆزات کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kieser|یەکەم=Hans-Lukas|سەردێڕ=Mehmet Nuri Dersimi, ein asylsuchender Kurde|زمان=en|پەڕەکان=٥}}</ref> ١٩١١ لەڕێگەی کەشتییەک بەسەر [[ترابزۆن]]دا گەشت دەکات بۆ [[ئەستەمبوڵ]] و دەستی بە خوێندنی پزیشکی ئاژەڵان کرد. لەوێ بووەتە ئەندامی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد ''ھێڤی‒کورد'' و ساڵی ١٩١٢ بووەتە سکرتێری ''کۆمەڵەی خوازراوانی کوردستان (Kürdistan Muhibban Cemiyeti).'' لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا وەک پزیشکی سەربازی لە [[ئەرزنگان|شاری ئەرزنگان]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kieser|یەکەم=Hans-Lukas|سەردێڕ=Mehmet Nuri Dersimi, ein asylsuchender Kurde|زمان=en|پەڕەکان=٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nuri Dersimi (Dersim, 1893- Alep 1973) {{!}} Sciences Po Violence de masse et Résistance - Réseau de recherche|ناونیشان=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/fr/document/nuri-dersimi-dersim-1893-alep-1973|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=www.sciencespo.fr|زمان=fr|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190921210604/https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/fr/document/nuri-dersimi-dersim-1893-alep-1973|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەرزنگان شایەتحاڵی ئەو کۆمەڵکوژییانە بوو کە بەسەر ئەرمەنەکاندا ئەنجامدرا. بەھۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە، لە ساڵی ١٩١٦ ڕەوانەی کەنگال کرا، لە [[پارێزگای سێواس|سێواس]]، لەوێ ھاوسەرگیری لەگەڵ سێلڤی ھاوسەریدا کردوە. ١٩١٧ گەڕایەوە بۆ [[ئەستەمبوڵ]] بۆ تەواوکردنی خوێندن. لە ساڵی ١٩١٩ تا ١٩٢١ ڕاپەڕینی کۆچگری ڕوویدا، کە ئەو پشتگیری لێ دەکرد. دژی بیروڕاکانی [[شێخ عەبدولقادر شەمزینی|عەبدولقادر عوبەیدوڵڵا]] و سەربەخۆیی لە ئۆتۆنۆمی بۆ [[کورد]] پێ باشتر بوو. لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٠ ئەستەنبوڵی بەجێ ھێشت و گەشتێکی کرد بۆ ناوچەی ھۆزی کۆچگری لە [[پارێزگای ئەرزنگان]] و لەوێ چەندین نووسینگەی بۆ کۆمەڵەی سەرھەڵدانی کوردستان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Olson|یەکەم=Robert|سەردێڕ=The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925|ناونیشان=https://archive.org/details/emergenceofkurdi0000olso|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ژپنک=٠-٢٩٢-٧٧٦١٩-٥|پەڕەکان=[https://archive.org/details/emergenceofkurdi٠٠٠٠olso/page/٢٨ ٢٨]|زمان=en}}</ref> بەڵام ھەر لە ساڵی ١٩١٩دا، [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]] ئاگاداری چالاکییەکانی دێرسیمی بوو و پێشنیاری کرد کە ئەو و ئەندامێکی دیکەی دیار لە ھۆزی کۆچگری ببنە کاندیدی ئەنجومەنی نیشتمانی گەورەی تورکیا، پێشنیارێک کە ھەردووکیان ڕەتیان کردەوە و قبوڵیان نەکرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Repression of the Koçgiri Rebellion, 1920-1921 {{!}} Sciences Po Violence de masse et Résistance - Réseau de recherche|ناونیشان=http://repression-koa-giri-rebellion-1920-1921.html/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=repression-koa-giri-rebellion-1920-1921.html|زمان=fr}}{{بەستەری مردوو|url=http://repression-koa-giri-rebellion-1920-1921.html/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> دوای سەرکوت کردنی ڕاپەڕینی کۆچگری، مستەفا کەمال نووری دێرسیمی بە بەرپرسی ڕاپەڕین تۆمەتبار کرد و لێبوردنی گشتی لێ دوورخستەوە.<ref name=":1"/> دواتر دێرسیمی لەگەڵ [[سەید ڕەزا]] خۆی شاردەوە و خەڵکی فێری نووسینی کوردی بە پیتی لاتینی دەکرد و لە نێو کۆمەڵگەی کوردیدا کەسێکی دیار بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kieser|یەکەم=Hans-Lukas|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8LAlAQAAMAAJ|سەردێڕ=Kurdistan et l'Europe|ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Chronos|ژپنک=٩٧٨-٣-٩٠٥٣١٢-٣٢-٤|editor-last=Kieser|editor-first=Hans-Lukas|پەڕەکان=٢٠٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٣١ حکوومەتی تورکیا لە دێرسیمی خۆش بوو و کێڵگەیەکی لە ھۆلڤەنک پێدرا.''<ref name=":0"/>'' بەڵام دەسەڵاتدارانی تورکیا ھەر بەردەوام بوون لە پشکنینی ماڵەکەی و ھاوڕێکانی. دوای سەردانێکی بۆ ئەنقەرە، کە لەو ماوەیەدا داوای کرد ماڵێکی نوێی لە ڕۆژاوای وڵاتەکە بۆ دابین بکرێت، داواکارییەکەی ڕەتکرایەوە.<ref>Kieser, Hans-Lukas (1997). Kieser, Hans-Lukas (ed.).p.2003</ref> لە ھاوینی ساڵی ١٩٣٧ بڕیاریدا سەرەتا بەرەو [[یۆنان]] ھەڵبێت و دواتر بەرەو [[سووریا]] کە لەو کاتەدا لەژێر فەرمانی فەرەنسادا بوو. لە ١١ی ئەیلوولی ١٩٣٧ بەرەو سووریا ڕۆیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kieser|یەکەم=Hans-Lukas|سەردێڕ=Mehmet Nuri Dersimi, ein asylsuchender Kurde|زمان=en|پەڕەکان=٢}}</ref> لە سووریا ژیانی نوێی دەست پێکرد، و منداڵەکانی لەوێ پەروەردە کرد؛ منداڵێکیشی بە ناوی سەید ڕەزا ناوناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Rojava Legacy of Nuri Dêrsimî|ناونیشان=https://anfenglish.com/news/the-rojava-legacy-of-nuri-dersimi-8968|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=ANF News|زمان=en}}</ref> == بڵاوکراوەکان == * ''مێژووی کوردستان لە دەرسیم'' (بە تورکی) کۆڵن {{ISBN|978-9756876442}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dersimi|یەکەم=Nuri|سەردێڕ=Kürdistan Tarihinde Dersim|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥٦٨٧٦٤٤٢}}</ref> * ''یادەوەرییەکانم'' (بە تورکی) {{ISBN|978-6058626676}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dersimi|یەکەم=Nuri|سەردێڕ=Hatiratim|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٦٠٥٨٦٢٦٦٧٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Nuri Dersimi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:سەربزێوانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣]] q54q0f6cu7d7ueyf32doo8p66y3sdl0 0 247128 1694964 1444625 2026-10-26T07:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1694964 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەیر''' ({{بە ئینگلیزی |Rare}}) کۆمپانیایەکی بەناوبانگی گەشەپێدەری [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکان]]ی [[بەڕیتانیا]]یە و لقێکی [[ئێکس بۆکس گەیم ستۆدیۆز]]ە، کە بە دروستکردنی هەندێک لە یارییە بەناوبانگەکان و کاریگەرەکانی پیشەسازی ناسراوە. کۆمپانیای ڕەیر لە ساڵی ١٩٨٥ لەلایەن تیم و کریس ستامپەرەوە دامەزراوە و بە خێرایی ناسنامەی بەدەستهێنا بەهۆی نازناوەکانی داهێنەرانە و کوالیتی بەرزەوە.<ref name="IGN history">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McLaughlin |یەکەم=Rus |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=IGN Presents the History of Rare |ناونیشان=http://uk.retro.ign.com/articles/894/894511p1.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080805122442/http://uk.retro.ign.com/articles/894/894511p1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٢|وێبگە=[[IGN]]}}</ref> یەکێک لە سەرکەوتنە سەرەتایییەکانی کۆمپانیای ڕەیر یارییە بەناوبانگەکەی «باتڵ تو ئادس» بوو، کە توانای کۆمپانیاکە بۆ دروستکردنی یارییە چالاک و سەرنجڕاکێشەکانی بینراوی پیشان دا؛ بەڵام پێشکەوتنی کۆمپانیای ڕەیر بە بڵاوکردنەوەی کایە «[[دۆنکی کۆنگ کانتری]]» بوو بۆ سیستەمی کات بەسەربردنی [[سووپەر نینتێندۆ]] لە ساڵی ١٩٩٤.<ref name="Documentary 1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Rare Part 1: Unusual |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=6wlpsvG1jJ0 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150525225557/https://www.youtube.com/watch?v=6wlpsvG1jJ0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[Machinima Inc.]]}}</ref> گرافیکی سێ ڕەھەندی پێشوەختەی یارییەکە و یاریکردنی سەرنجڕاکێش یارمەتی ڕەیری دا وەک گەشەپێدەرێکی پێشەنگ لە پیشەسازی یاریکردندا.<ref name="RGInt">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Behind The Scenes At Rare: Killer Instinct Gold Interview |ناونیشان=http://www.raregamer.co.uk/?games=behind-the-scenes-at-rare-killer-instinct-gold-interview |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160127080013/http://www.raregamer.co.uk/?games=behind-the-scenes-at-rare-killer-instinct-gold-interview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=RareGamer}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Maher, Jimmy |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The Legend of Ultimate Play the Game |ناونیشان=http://www.filfre.net/2014/01/the-legend-of-ultimate-play-the-game/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304210444/http://www.filfre.net/2014/01/the-legend-of-ultimate-play-the-game/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=The Digital Antiquarian |df=dmy-all}}</ref><ref name="IGN History 2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=GameCube Developer Profile: Rare |ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2001/03/01/gamecube-developer-profile-rare |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160322053614/http://www.ign.com/articles/2001/03/01/gamecube-developer-profile-rare |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[IGN]]}}</ref> لە کۆتایییەکانی نەوەدەکان و سەرەتای ٢٠٠٠ەکاندا، ڕەیر بەردەوام بوو لە بەرھەمھێنانی ناونیشانەکانی ڕەخنەگران، لەوانە "گۆڵدن ئای ٠٠٧"، کە تەقەکەرێکی پێشکەوتووی کەسی یەکەم بوو بۆ [[نینتێندۆ ٦٤]]، و "بانجۆ-کازۆی"، کە پلاتفۆرمی سێ ڕەھەندی ئایکۆنییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Buchanan |یەکەم=Levi |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Battletoads Retrospective |ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2009/01/13/battletoads-retrospective? |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160128013318/http://www.ign.com/articles/2009/01/13/battletoads-retrospective |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[IGN]]}}</ref> توانای کۆمپانیای ڕەیر بۆ دروستکردنی یارییە ھەمەچەشن و داھێنەرەکان لە سەرانسەری [[چەشن]]ە جیاوازەکاندا ناوبانگەکەی وەک ھێزێکی بەھێز لە جیھانی یاریکردندا چەسپاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Joel Hochberg (Centuri Inc, Nintendo; Rare Inc) Email Interview |ناونیشان=http://www.centuri.net/interview2.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Centuri.net}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٢ کۆمپانیای [[مایکرۆسۆفت]] کۆمپانیای ڕەیری کڕی و کۆمپانیاکە بووە بەشێک لە خێزانی ئێکس بۆکس گەیم ستۆدیۆز.<ref name="Retro Gamer">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hunt |یەکەم=Stuart |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=A Rare Glimpse |journal=[[Retro Gamer]] |شوێن=[[Bournemouth]] |بڵاوکەرەوە=Imagine Publishing |issue=84 |پەڕەکان=٢٨–٤٣|issn=1742-3155 |oclc=٤٨٩٤٧٧٠١٥}}</ref> لەژێر خاوەندارێتی مایکرۆسۆفتدا، کۆمپانیای ڕەیر بەردەوام بووە لە پەرەپێدانی ناونیشانە دیارەکانی وەک «ڤیڤا پیناتا»، «کینێکت سپۆرتز» و «دەریای دزەکان».<ref name="GPro History">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Davison |یەکەم=John |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=25 Years of Rare |ناونیشان=http://www.gamepro.com/article/features/215329/25-years-of-rare/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101225180552/http://www.gamepro.com/article/features/215329/25-years-of-rare/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|magazine=[[GamePro]]}}</ref> بە تایبەتی «دەریای دزەکان» بەھۆی یاریکردنی سەرکێشی چەتەی دەریایی جیھانی کراوە سەرنجی ڕاکێشاوە و بووەتە سەرکەوتنێکی بەرچاو بۆ کۆمپانیاکە.<ref name="NES Bit">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Interview with Ste Pickford |ناونیشان=http://www.nes-bit.com/?p=4328 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠١١|وێبگە=NES-Bit}}</ref><ref name="Blomberg">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Rossel Waugh |یەکەم=Eric-Jon |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٦|سەردێڕ=A Short History of Rare |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2006-08-30/a-short-history-of-rarebusinessweek-business-news-stock-market-and-financial-advice |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160128100327/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2006-08-30/a-short-history-of-rarebusinessweek-business-news-stock-market-and-financial-advice |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|magazine=[[Edge (magazine)|Edge]] |بڵاوکەرەوە=[[Bloomberg Business News]]}}</ref> بە درێژایی مێژووی کۆمپانیای ڕەیر بە جەختکردنەوە لەسەر داھێنان و ڕەسەنایەتی و پاڵنانی سنوورەکانی دیزاینی یارییەکان ناسراوە. پابەندبوونی کۆمپانیاکە بە گەیاندنی ئەزموونی یاریکردن لەبیرنەکراو، وای کردووە کە بنکەیەکی تایبەتی ھەوادارانی ھەبێت و کاریگەرییەکی بەردەوامی لەسەر پیشەسازییەکە ھەبێت.<ref name="Documentary 2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Rare: Part 2: In Demand |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=oZqMTj1t-Ng |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111004230734/https://www.youtube.com/watch?v=oZqMTj1t-Ng |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[Machinima Inc.]]}}</ref> میراتی کۆمپانیای ڕەیر بە توانای دروستکردنی یارییەکان پێناسە دەکرێت کە دەنگدانەوەی لەگەڵ یاریزانەکاندا ھەبێت لە ھەردوو ئاستی سۆزداری و تەکنیکیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McFarren |یەکەم=Damien |سەردێڕ=Month Of Kong: The Making Of Donkey Kong Country |ناونیشان=http://www.nintendolife.com/news/2014/02/month_of_kong_the_making_of_donkey_kong_country |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160131130533/http://www.nintendolife.com/news/2014/02/month_of_kong_the_making_of_donkey_kong_country |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٥|وێبگە=[[Nintendo Life]]|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> بە پێشینەیەکی بەھێزی پەرەپێدانی ناونیشانی داھێنەرانە و ھەمەچەشن، ڕەیر وەک ھێزێکی کاریگەر لە دیمەنی یاریکردندا دەمێنێتەوە، و بەشدارییەکانی تا ئەمڕۆش بەردەوامن لە داڕشتنی پیشەسازییەکە.<ref name=NGen38>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Nintendo's 'Super Stamper Bros.' |magazine=[[Next Generation (magazine)|Next Generation]]|issue=38|بڵاوکەرەوە=[[Imagine Media]] |ڕێکەوت=شوباتی ١٩٩٨|پەڕەکان=١٤–١٨}}</ref><ref name=GPro65>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٤|سەردێڕ=Gorilla Game Design |پەڕەکان=٥٤–٥٥|magazine=[[GamePro]] |بڵاوکەرەوە=[[International Data Group]] |issue=65}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپانیا|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکانی یاری ڤیدیۆیی بەڕیتانیا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک]] 8kn6mqip620cf4votn4e67grx5o6ag3 0 247144 1694851 1531902 2026-10-26T01:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694851 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=ڕەشیدە جۆنز|image=Rashida Jones 2017 (cropped).jpg|caption=ڕەشیدە جۆنز ساڵی ٢٠١٧|alt=|birth_name=ڕەشیدە لیا جۆنز|birth_date={{Birth date and age|1976|2|25}}|birth_place=لۆس ئەنجلۆس، کالیفۆرنیا، ئەمریکس|alma_mater=زانکۆی ھارڤارد|occupation={{hlist|ئەکتەر|نوسەر|بەرھەمھێنەر}}|years_active=١٩٩٧–ئێستا|partner=ئێزرا کۆنیگ (٢٠١٥–ئێستا)|children=١|father=کوینسی جۆنز|mother=پێگی لیپتۆن}} '''ڕەشیدە جۆنز<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|سەردێڕ=Unqualified Advice: Rashida Jones (Holiday Edition)|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=44ogSQjr0Tg|via=[[YouTube]]|بڵاوکەرەوە=[[The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190626212903/https://www.youtube.com/watch?v=44ogSQjr0Tg|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>''' ({{بە ئینگلیزی|Rashida Jones}}؛ لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٧٦)<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lipton|یەکەم١=Peggy|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1DWei3xOAhYC|سەردێڕ=Breathing Out|دوایین٢=Dalton|یەکەم٢=Coco|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ژپنک=٩٧٨١٤٢٩٩٠٦٦١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200728231111/https://books.google.com/books?id=1DWei3xOAhYC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|via=Google Books}}</ref><ref name="monitor">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٣|issue=1248|پەڕە=٢٥}}</ref> ئەکتەر و نووسەر و بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکییە. == سەرەتای ژیانی == جۆنز لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان ئەکتەری ناوداری ئەمریکی پێگی لیپتۆن و مۆسیقاژەن/بەرھەمھێنەری تۆمار کوینسی جۆنز بووە. خوشکی بچووکی خانمە ئەکتەر و مۆدێل کیدادا جۆنزە، ھەروەھا خوشکی نێو پێنج خوشک و برایە لە پەیوەندییەکانی دیکەی باوکیان، لەوانە کینیا جۆنز و کوینسی جۆنز. باوکی جۆنز ڕەگ و ڕیشەی خەڵکی کامیرۆنە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Riley|یەکەم=Shay|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=DID YOU KNOW? The Ancestry Of Quincy Jones|ناونیشان=http://www.bookerrising.net/2010/09/did-you-know-ancestry-of-quincy-jones.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131002012758/http://www.bookerrising.net/2010/09/did-you-know-ancestry-of-quincy-jones.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Booker Rising}}</ref><ref name="jonste1">Interview with Jon Stewart, ''The Daily Show with Jon Stewart'', Airdate July 30, 2012</ref><ref name="Achievement">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Quincy Jones Interview -|ناونیشان=http://www.achievement.org/autodoc/page/jon0int-1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320232820/http://www.achievement.org/autodoc/page/jon0int-1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Academy of Achievement}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/8132889.stm|سەردێڕ=Quincy Jones on his Welsh roots|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090707055959/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/8132889.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٠٦|سەردێڕ=New DNA test results trace Oprah Winfrey's ancestry to Liberia / Zambia : Zambia News|ناونیشان=http://www.visitzambia.co.zm/eng/news/news/zambia_tourism_news_archives/new_dna_test_results_trace_oprah_winfrey_s_ancestry_to_liberia_zambia|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081025021746/http://visitzambia.co.zm/eng/news/news/zambia_tourism_news_archives/new_dna_test_results_trace_oprah_winfrey_s_ancestry_to_liberia_zambia|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Zambia News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/brad-balfour/actors-rashida-jones-and_b_834788.html|سەردێڕ=Actors Rashida Jones and Chris Messina Entangle in Monogamy|دوایین=Balfour|یەکەم=Brad|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١١|ئیش=[[HuffPost]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=Rashida Jones: "I'm proud to be black. I'm proud to be Jewish."|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140501205729/http://www.huffingtonpost.com/brad-balfour/actors-rashida-jones-and_b_834788.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/2812592/rashida-jones-celeste-and-jesse-forever-interview/|سەردێڕ=Q&A: RASHIDA JONES ON WRITING, RON SWANSON AND IRRATIONALITY OVER HER RACE|دوایین=Polowy|یەکەم=Kevin|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٢|ئیش=MTV News|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180525062738/http://www.mtv.com/news/2812592/rashida-jones-celeste-and-jesse-forever-interview/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دایکی جوولەکەیەکی ئەشکەنازی بووە،<ref>Stated on ''[[Who Do You Think You Are? (U.S. TV series)|Who Do You Think You Are?]]'', May 4, 2012</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1972/03/19/archives/-bored-creatively-im-bored-but-.html|سەردێڕ='Bored? Creatively I'm Bored, But ... '|دوایین=Demist|یەکەم=Robert|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ١٩٧٢|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170513114320/http://www.nytimes.com/1972/03/19/archives/-bored-creatively-im-bored-but-.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.vulture.com/2016/01/rashida-jones-angie-tribeca-silly-serious-comedy.html|سەردێڕ=Rashida Jones on How Angie Tribeca Is Bringing Back the Silly-Serious Comedy|دوایین=Fernandez|یەکەم=Maria Elena|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=Vulture|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180525063459/http://www.vulture.com/2016/01/rashida-jones-angie-tribeca-silly-serious-comedy.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.newshub.co.nz/entertainment/rashida-jones-discovers-her-familys-holocaust-secret-2012050712|سەردێڕ=Rashida Jones discovers her family's holocaust secret|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٢|ئیش=[[Newshub]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180525204406/https://www.newshub.co.nz/entertainment/rashida-jones-discovers-her-familys-holocaust-secret-2012050712|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Freeman|یەکەم=Hadley|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Rashida Jones: 'There's more than one way to be a woman and be sexy'|ناونیشان=https://www.theguardian.com/fashion/2014/feb/14/rashida-jones-quincy-parks-recreation|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161221215358/https://www.theguardian.com/fashion/2014/feb/14/rashida-jones-quincy-parks-recreation|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.net-a-porter.com/gb/en/porter/article-063c4861a5b3c294/cover-stories/cover-stories/rashida-jones|سەردێڕ=Rashida Jones Talks Comedy, Parents|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Porter Edit / NET-A-PORTER.COM|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=Rashida Jones: "I am a product of slaves. I am also a product of Jewish immigrants and Holocaust survivors."|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180525204543/https://www.net-a-porter.com/gb/en/porter/article-063c4861a5b3c294/cover-stories/cover-stories/rashida-jones|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جۆنز و خوشکەکەی لە ئایینی جوولەکە چاکسازیدا لەلایەن دایکیەوە پەروەردە بوون؛ جۆنز لە قوتابخانەی عیبری خوێندوویەتی،<ref name="jewish">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Miller|یەکەم=Gerri|ساڵ=٢٠٠٧|سەردێڕ=The Daughter of Q|ناونیشان=http://www.ajlmagazine.com/content/012007/rashidajones.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080516015442/http://www.ajlmagazine.com/content/012007/rashidajones.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ئیش=American Jewish Life Magazine|بڵاوکەرەوە=Genco Media LLC}}</ref><ref name="jewish2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Miller|یەکەم=Gerri|ساڵ=٢٠٠٧|سەردێڕ=The Daughter of Q|ناونیشان=http://www.ajlmagazine.com/content/012007/rashidajones.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080516015442/http://www.ajlmagazine.com/content/012007/rashidajones.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ئیش=American Jewish Life Magazine|بڵاوکەرەوە=Genco Media LLC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://atlantajewishtimes.timesofisrael.com/jews-making-news-rashida-jones-isla-fisher/|سەردێڕ=Jews Making News: Rashida Jones, Isla Fisher|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٣|ئیش=Atlanta Jewish Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180524223838/http://atlantajewishtimes.timesofisrael.com/jews-making-news-rashida-jones-isla-fisher/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ناوی یەکەمی جۆنز لە وشەی عەرەبی لو "ڕاستگۆ" وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|سەردێڕ=STYLE & SUBSTANCE: RASHIDA JONES|ناونیشان=https://nypost.com/2002/01/27/style-substance-rashida-jones/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230621110438/https://nypost.com/2002/01/27/style-substance-rashida-jones/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=New York Post|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rashida Jones}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|فیلم|فەڕەنسا|کالیفۆڕنیا|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس]] [[پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە سیناریۆنووسەکان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا]] 2trjmxzsdk1nhnq53sx0m1kqptoaycv 0 247218 1694952 1412299 2026-10-26T07:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694952 wikitext text/x-wiki '''ڕەگەزنامە''' بریتییە لە پێگەیەک کە سەر بە نەتەوەیەکی دیاریکراوە، وەک ئەوەی پێناسەی [[گرووپی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵێک]] کەس کە لە وڵاتێکدا ڕێکخراون، لەژێر یەک دەسەڵاتی یاساییدا دەژین، یان وەک کۆمەڵێک کەس لەسەر بنەمای کولتوور، یەکگرتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nationality Definition & Meaning {{!}} Britannica Dictionary|ناونیشان=https://www.britannica.com/dictionary/nationality|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Publishers|یەکەم=HarperCollins|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary entry: nationality|ناونیشان=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=nationality&submit.x=0&submit.y=0|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ahdictionary.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=nationality|ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/nationality|وێبگە=Cambridge Dictionary}}</ref> لە [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێودەوڵەتییەکاندا]]، ڕەگەزنامە ناسنامەیەکی یاسایییە کە ئەو کەسەی ھەڵگرییەتی، بە تەواوی بەشێکە لە ''نەتەوە'' و ''نیشتیمانەکەی''، لە چوارچێوەی [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەردا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=A quarter of countries still have nationality laws that discriminate against women|ناونیشان=https://equalitynow.org/press_release/a-quarter-of-countries-still-have-nationality-laws-that-discriminate-against-women/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Equality Now|زمان=en-US}}</ref> دەسەڵاتی دادوەری دەوڵەت بەسەر کەسی ھەڵگردا دەچەسپێت و پاراستن و مافەکانی دەبنە ئەرکی دەوڵەت، و لە دەوڵەتەکانی تریش دەتوانێت مافەکانی وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Boll|یەکەم=Alfred Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Mr6Y45439A0C|سەردێڕ=Multiple Nationality And International Law|بڵاوکەرەوە=Martinus Nijhoff Publishers|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٤٨٣٨-٣|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=Mr٦Y٤٥٤٣٩A٠C&pg=PA١١٤ ١١٤]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726132542/https://books.google.com/books?id=Mr6Y45439A0C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ماددەی ١٥ی [[بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ|بانگنامەی جیھانیی مافەکانی مرۆڤدا]] ھاتووە کە «ھەموو کەسێک مافی ڕەگەزنامەی ھەیە»، ھەروەھا «نابێت ھیچ کەسێک بە ئارەزووی خۆی لە ڕەگەزنامەی خۆی بێبەش بکرێت و مافی گۆڕینی ڕەگەزنامەی خۆی لێ بێبەش بکرێت». کەسێک کە ڕەگەزنامەی ھیچ دەوڵەتێکی نەبێت بە [[بێوڵاتی|کەسێکی بێ دەوڵەت]] ھەژمار دەکرێت، بەپێی یاسا و ڕێسا و ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان، مافی ھەر دەوڵەتێکە کە دیاری بکات کە خەڵکی وڵاتەکەی کێن، ئەم جۆرە دیاریکردنانە بەشێکن لە یاسای نەتەوەیی. لە ھەندێک حاڵەتدا، دیاریکردنی نەتەوەیی بە [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسای نێودەوڵەتی گشتی]] بەڕێوە دەچێت، بۆ نموونە بە پەیماننامەکانی [[بێوڵاتی|بێ دەوڵەتی]] و ڕێککەوتننامەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Spiro|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=2011|سەردێڕ=A New International Law of Citizenship|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/new-international-law-of-citizenship/4698CDED726B0311863D0EAD635E355C|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=American Journal of International Law|بەرگ=١٠٥|issue=4|پەڕەکان=٦٩٤–٧٤٦|doi=10.5305/amerjintelaw.105.4.0694|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211227175106/https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/new-international-law-of-citizenship/4698CDED726B0311863D0EAD635E355C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nationality {{!}} International Law & Human Rights {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/nationality-international-law|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> پرۆسەی بەدەست ھێنانی ڕەگەزنامە پێی دەوترێت ناسنامەدان. ھەر دەوڵەتێک لە یاسای ڕەگەزنامەی خۆیدا ئەو مەرجانە دیاری دەکات کە بەپێی ئەو مەرجانە، دەوڵەت کەسەکان وەک ھاووڵاتی خۆی دەناسێنێت. ھەندێک وڵات ڕێگە بە ھاووڵاتیانی خۆیان دەدەن کە چەندین ڕەگەزنامەیان ھەبێت و ھەندێکی تر پێداگری لەسەر بوونی یەک ڕەگەزنامەی تایبەتدا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Huddleston|یەکەم=Thomas|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Naturalisation in context: how nationality laws and procedures shape immigrants’ interest and ability to acquire nationality in six European countries|ناونیشان=https://doi.org/10.1186/s40878-020-00176-3|journal=Comparative Migration Studies|بەرگ=٨|issue=1|پەڕەکان=١٨|doi=10.1186/s40878-020-00176-3|issn=2214-594X}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گەل|خەڵک]] * [[نەتەوە]] == وردتر بخوێنەوە == * [http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html ڕەگەزنامە چییە؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912043132/http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html |date=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ }} * [http://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/law/elj/lgd/2001_1/grossman/ ''ڕەگەز و گشتگیری نیشتمانی''] * [http://www.panarchy.org/acton/nationality.html لۆرد ئاکتن، نەتەوە] (١٨٦٢) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|خەڵک|ژیاننامە|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Nationality}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ماف]] [[پۆل:کۆچی مرۆڤ]] [[پۆل:ڕەگەزناسی]] [[پۆل:وڵاتان]] 0niitmzcmlecbwko2h223bcyj9k0qtg 1694979 1694952 2026-10-26T09:03:13Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694979 wikitext text/x-wiki '''ڕەگەزنامە''' بریتییە لە پێگەیەک کە سەر بە نەتەوەیەکی دیاریکراوە، وەک ئەوەی پێناسەی [[گرووپی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵێک]] کەس کە لە وڵاتێکدا ڕێکخراون، لەژێر یەک دەسەڵاتی یاساییدا دەژین، یان وەک کۆمەڵێک کەس لەسەر بنەمای کولتوور، یەکگرتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nationality Definition & Meaning {{!}} Britannica Dictionary|ناونیشان=https://www.britannica.com/dictionary/nationality|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Publishers|یەکەم=HarperCollins|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary entry: nationality|ناونیشان=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=nationality&submit.x=0&submit.y=0|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ahdictionary.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=nationality|ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/nationality|وێبگە=Cambridge Dictionary}}</ref> لە [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێودەوڵەتییەکاندا]]، ڕەگەزنامە ناسنامەیەکی یاسایییە کە ئەو کەسەی ھەڵگرییەتی، بە تەواوی بەشێکە لە ''نەتەوە'' و ''نیشتیمانەکەی''، لە چوارچێوەی [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەردا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=A quarter of countries still have nationality laws that discriminate against women|ناونیشان=https://equalitynow.org/press_release/a-quarter-of-countries-still-have-nationality-laws-that-discriminate-against-women/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Equality Now|زمان=en-US}}</ref> دەسەڵاتی دادوەری دەوڵەت بەسەر کەسی ھەڵگردا دەچەسپێت و پاراستن و مافەکانی دەبنە ئەرکی دەوڵەت، و لە دەوڵەتەکانی تریش دەتوانێت مافەکانی وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Boll|یەکەم=Alfred Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Mr6Y45439A0C|سەردێڕ=Multiple Nationality And International Law|بڵاوکەرەوە=Martinus Nijhoff Publishers|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٤٨٣٨-٣|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=Mr٦Y٤٥٤٣٩A٠C&pg=PA١١٤ ١١٤]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726132542/https://books.google.com/books?id=Mr6Y45439A0C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ماددەی ١٥ی [[بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ|بانگنامەی جیھانیی مافەکانی مرۆڤدا]] ھاتووە کە «ھەموو کەسێک مافی ڕەگەزنامەی ھەیە»، ھەروەھا «نابێت ھیچ کەسێک بە ئارەزووی خۆی لە ڕەگەزنامەی خۆی بێبەش بکرێت و مافی گۆڕینی ڕەگەزنامەی خۆی لێ بێبەش بکرێت». کەسێک کە ڕەگەزنامەی ھیچ دەوڵەتێکی نەبێت بە [[بێوڵاتی|کەسێکی بێ دەوڵەت]] ھەژمار دەکرێت، بەپێی یاسا و ڕێسا و ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان، مافی ھەر دەوڵەتێکە کە دیاری بکات کە خەڵکی وڵاتەکەی کێن، ئەم جۆرە دیاریکردنانە بەشێکن لە یاسای نەتەوەیی. لە ھەندێک حاڵەتدا، دیاریکردنی نەتەوەیی بە [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسای نێودەوڵەتی گشتی]] بەڕێوە دەچێت، بۆ نموونە بە پەیماننامەکانی [[بێوڵاتی|بێ دەوڵەتی]] و ڕێککەوتننامەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Spiro|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=2011|سەردێڕ=A New International Law of Citizenship|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/new-international-law-of-citizenship/4698CDED726B0311863D0EAD635E355C|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=American Journal of International Law|بەرگ=١٠٥|issue=4|پەڕەکان=٦٩٤–٧٤٦|doi=10.5305/amerjintelaw.105.4.0694|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211227175106/https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/new-international-law-of-citizenship/4698CDED726B0311863D0EAD635E355C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nationality {{!}} International Law & Human Rights {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/nationality-international-law|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> پرۆسەی بەدەست ھێنانی ڕەگەزنامە پێی دەوترێت ناسنامەدان. ھەر دەوڵەتێک لە یاسای ڕەگەزنامەی خۆیدا ئەو مەرجانە دیاری دەکات کە بەپێی ئەو مەرجانە، دەوڵەت کەسەکان وەک ھاووڵاتی خۆی دەناسێنێت. ھەندێک وڵات ڕێگە بە ھاووڵاتیانی خۆیان دەدەن کە چەندین ڕەگەزنامەیان ھەبێت و ھەندێکی تر پێداگری لەسەر بوونی یەک ڕەگەزنامەی تایبەتدا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Huddleston|یەکەم=Thomas|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Naturalisation in context: how nationality laws and procedures shape immigrants’ interest and ability to acquire nationality in six European countries|ناونیشان=https://doi.org/10.1186/s40878-020-00176-3|journal=Comparative Migration Studies|بەرگ=٨|issue=1|پەڕەکان=١٨|doi=10.1186/s40878-020-00176-3|issn=2214-594X}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گەل|خەڵک]] * [[نەتەوە]] == وردتر بخوێنەوە == * [http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html ڕەگەزنامە چییە؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912043132/http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html |date=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ }} * [http://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/law/elj/lgd/2001_1/grossman/ ''ڕەگەز و گشتگیری نیشتمانی''] * [http://www.panarchy.org/acton/nationality.html لۆرد ئاکتن، نەتەوە] (١٨٦٢) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|خەڵک|ژیاننامە|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Nationality}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ماف]] [[پۆل:کۆچی مرۆڤ]] [[پۆل:ڕەگەزناسی]] [[پۆل:وڵاتان]] [[پۆل:ڕەگەزنامە]] pym32cxuanbowxqp9j2i4br3bq2ifpp 0 247461 1694730 1694195 2026-10-25T20:22:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694730 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox person|name=ماوریس لامارش|image=Maurice LaMarche by Gage Skidmore 3.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=ماوریس لامارش ساڵیڤ٢٠٢٣|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{birth date and age|1958|3|30}}|birth_place=کەنەدا|citizenship={{hlist|کەنەدا|نەتەوە یەکگرتووەکان}}|occupation={{hlist|ئەکتەری دەنگی|کۆمیدی}}|years_active=١٩٧٧–ئێستا|spouse={{marriage|ڕۆبن ئیسمان|1991}}|children=١}} '''ماوریس لامارش''' ({{بە ئینگلیزی|Maurice LaMarche}}؛ لەدایکبووی ٣٠ی ئازاری ١٩٥٨) ئەکتەری دەنگی کەنەدی و کۆمیدییە. == سەرەتای ژیانی == لامارش لە ٣٠ی ئازاری ١٩٥٨ لە شاری تۆرۆنتۆ لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ لەدایکبووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Freeman|یەکەم١=Joshua|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Toronto actor who voiced 'Pinky and The Brain' and 'Futurama' set to appear at Fan Expo|ناونیشان=https://www.cp24.com/entertainment-news/celebrity-news/toronto-actor-who-voiced-pinky-and-the-brain-and-futurama-set-to-appear-at-fan-expo-1.3054786|وێبگە=[[CP24]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231027070026/https://www.cp24.com/entertainment-news/celebrity-news/toronto-actor-who-voiced-pinky-and-the-brain-and-futurama-set-to-appear-at-fan-expo-1.3054786|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە دایک و باوکی ناویان گای لامارش و لیندا بۆردۆن بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Maurice LaMarche|ناونیشان=https://www.tcm.com/tcmdb/person/107522%7C0/Maurice-Lamarche|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Turner Classic Movies]]}}</ref> خێزانەکەی ھەر زوو دوای لەدایکبوونی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Interview with Quick Stop Entertainment|ناونیشان=http://www.quickstopentertainment.com/?p=1153&page=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120630004758/http://www.asitecalledfred.com/2006/08/14/quick-stop-interview-maurice-lamarche/2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=Ken Plume and FRED Entertainment|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ڕوویان لە شاری تیمینز لە ئۆنتاریۆ کرد. منداڵی لامارش پڕ بوو لە "جیھانی بچووکی خۆی لە کارتۆن و تەلەفزیۆنی شەستەکان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Plume|یەکەم=Ken|سەردێڕ=Interview with Quick Stop Entertainment (12th question)|ناونیشان=http://www.quickstopentertainment.com/?p=1153&page=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080303214850/http://www.quickstopentertainment.com/?p=1153&page=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Quickstopentertainment.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Plume|یەکەم=Ken|سەردێڕ=Interview with Quick Stop Entertainment (18th question)|ناونیشان=http://www.quickstopentertainment.com/?p=1153&page=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080303214850/http://www.quickstopentertainment.com/?p=1153&page=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Quickstopentertainment.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی تویت|ناونیشان=https://twitter.com/MAURICELAMARCHE/status/1395031259299024902|سەردێڕ=I also did the original scratch for Shrek (which went to my childhood neighbor Mike Myers), Dinosaur (went to D.B Sweeney), and The Toad in Flushed Away, which went to Ian McKellen after I said, "Oh, I've just been doing my Ian McKellen for you guys this whole time".|بەکارھێنەر=MAURICELAMARCHE|دوایین=LaMarche|یەکەم=Maurice|بەستەری نووسەر=Maurice LaMarche|ژمارە=١٣٩٥٠٣١٢٥٩٢٩٩٠٢٤٩٠٢|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Maurice LaMarche}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کەنەدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:ئەکتەرانی یاری ڤیدیۆیی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:خەڵکی دیزنی]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] o8trdve4dozy1bqlnywpzv2c6gpanbe 0 247787 1694833 1427667 2026-10-26T01:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694833 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشاد | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشاد }}<br>{{lang-en| Rashad }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارەدێ]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.13427| 44.08764}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارەدێی ڕەشاد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.13427| 44.08764 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٨٩ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = مۆفەق نووری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٫٠٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = (٣٠،١٨٨)<ref>[http://www.rastlos.com/irak/stadt/infos/stadt_koi_sanjaq/], Rastlos.com. Retrieved 2014-01-04.</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٧،٣٤٥ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشاد''' شارەدێیەکە و دەکەوێتە ڕۆژاوای شارۆچکەی [[داقووق]]، باشووری ڕۆژاوای شاری [[کەرکووک]]، ژمارەی دانیشتووانی ٣٠ ھەزار و ١٨٨ کەسە. ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی ڕەشاد]]ە. == ناو == == مێژوو == ئەم شارەدێیە لە ساڵی ١٩٨٩دا بوو بە ناوەندی [[ناحیەی ڕەشاد]]. لە ناوەڕاستی ساڵی سییەکانی سەدەی رابردوو ([[بەکر سدقی]])، سەرۆک ئەرکانی سوپای ئەوکاتەی [[عێراق]] بوو، داوای لە بنەماڵەکانی ([[شێخ مەحموودی حەفید]] و سەید ئەحمەدی خانەقا و سەید محەمەدی جەباری و کاکەزیادی کۆیە و ئاغاکانی ھۆزی شێخ بزێنی و لە پاشان ئەفەندیییەکانی [[ھەولێر]]) و چەندان [[ھۆز]]ی تری [[کورد]] کرد، بچن دەشتی حەویجە و قەراج ئاوەدان بکەنەوە. نوێنەرانی ئەو ھۆز و بنەماڵانە کە چوون بۆ تەماشاکردنی ناوچەکە، بینییان ھیچ [[ئاو]]ی لێ نییە، پاشگەز بوونەوە و گوتیان: ئێمە لەسەر ئەم کانی و ئاوە سازگارەی خۆمان نابزوێین و ناچین، ئەو چۆڵەوانییەی حەویجە نەک [[مرۆڤ]]! بەڵکو مارومۆریش لە تینوودا دەخنکێن. "پاشان [[سەعید قەزاز]] گوتی من [[ئاو]]تان بۆ دابین دەکەم، سەرۆک ھۆز و ئاغا و پیاوە ماقووڵە کوردەکانیش گوتیان: کەی ئاوی بۆ دابین کرا ئێمە ئاوەدانی دەکەینەوە. ئەوەبوو لە ساڵی ١٩٣٦ [[یاسین ھاشمی]]، ئەوکات سەرۆک وەزیرانی عێراق بوو، [[عەرەب]]ێکی شۆڤێنی توندڕەو بوو، گوتی من [[حەویجە]] ئاوەدان دەکەمەوە، کۆمەڵێ ئەندازیار و پسپۆڕی بواری ئاودێری لە [[عێراق]] و وڵاتە [[عەرەب]]ییەکانەوە بەسەرپەرشتی ئەندازیارێکی [[میسر]]ی بەناوی (عەبدولوەھاب) ھێنا، ھەموو گیراوەکانی گرتووخانەکانی [[عێراق]]یشی کۆ کردەوە لەناو تەلبەندێکی گەورەدا لە دەشتی حەویجە بەرەڵای کردن و فەرمانی دا جۆگەلە کۆنەکانی پڕۆژە ئاودێرییەکەی عەباسییەکان پاک بکەنەوە کە درێژییەکەی ٥٥ کیلۆمەترە. لە [[زێی بچووک]]ەوە ئاوی ھێنا. "لە پاش تەواوبوونی پڕۆژەکە لە ساڵی ١٩٣٩ [[یاسین ھاشمی]] نزیکەی ١٠ ھەزار [[عەرەب]]ی لە [[ھۆز]]ی (عوبێد) ئەوکات سەرۆک ھۆزەکەیان ناوی (عاسی ئەلعەلی) بوو، لە شاری [[بەعقووبە]] و دەوروبەریەوە بە ١٠٠ بار وشتر ھێنا بۆ ئەو شوێنەی کە دواتر ناوی لێ نرا حەویجە، ئەوەش بە بیانووی ئەوەی گوایە دوژمنایەتییان ھەیە لەگەڵ ھۆزی عەرەبی ئال عزە (عەزاوییەکان) و نزیکەی پێنج ھەزار عەرەبی کۆچەری لە ھۆزی (جبوور) ھێنا بۆ دەم زێیەکەی نزیک شارەدێی عەباسی". لە ساڵی ١٩٥٩ لە سەردەمی حوکمڕانی [[عەبدولکەریم قاسم]] سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتەی عێراق، لەلایەن کۆمپانیای بەڵێندەرە عەرەبەکان (مقاولین ئەلعەرەب) و کۆمپانیای (عوسمان ئەحمەد عوسمان)، جارێکی تر پەرە بە پڕۆژەی ئاودێری حەویجە درا و فراوانیان کرد، ئاویان لە [[زێی بچووک]]ەوە لە شارۆکەی [[دووبز]]ەوە بۆ پڕۆژەی ئاودێری حەویجەوە راکێشا. ساڵی ١٩٦٢ بەسەرکەوتوویی کۆتا بە پڕۆژەکە ھات. لە سەرەتادا کە [[عەرەب]]ەکان ھاتن بۆ [[حەویجە]]، ھیچیان لەبارەی کشتوکاڵەوە نەدەزانی تەنیا [[خوێ]]یان دەفرۆشت و [[گەنمەشامی]] (زوڕات)یان بەرھەم دەھێنا، بۆیە تا ئەمڕۆش [[کەرکووک]]ییەکان بە [[عەرەب]]ی [[حەویجە]] دەڵێن: عارەبە زوڕات. پڕۆژە کۆنەکەی حەویجە لە ساڵی ١٩٣٩ تەواو بووە، ئاوی بۆ ١٥٠ ھەزار دۆنم زەوی دابین دەکرد، لە سەردەمی حکومڕانی [[رژێمی بەعس]] بەشێوەیەکی گشتی زیاتر پەرە بە پڕۆژەی ئاودێری کەرکووک درا و فراوان کرایەوە تا گەیشتە سنووری [[پارێزگای سەڵاحەددین]] و [[پارێزگای دیالە]]، ئینجا درایە دەم پڕۆژەی ئاودێری حەویجە، ئێستە درێژییەکەی ١٢٥ کیلۆمەترە، رووبەری یەک ملیۆن مەترە و بەشی ئاودێری ٥٠٠ ھەزار دۆنم زەوی دەکات. جگە لە [[حەویجە]] کەناڵەکانی ئاودێری دەگاتە کۆتای سنوورەکانی ([[دووزخورماتوو]]، [[عەباسی]]، [[زاب]]، [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]]، [[تازەخورماتوو]]، [[داقووق]] و [[دووبز]]). ئەمەش بوو بەھۆی پێشکەوتنی ناوچەکە لە بواری کشتوکاڵ و ئاودێری و ئاژەڵدارییەوە و بووەتە ھاندەر و فاکتەرێکی سەرەکی بۆ ھاتنی [[عەرەب]]ی زیاتر بۆ ناوچەکە.<ref>https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=50056&Jor=15</ref> * شارەدێی ڕەشاد لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤ کەوتە دەستی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)]]. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٧دا لەلایەن سوپای عێراقەوە ئەم شارەدێیە ئازادکرا.<ref>https://rojnews.news/?p=51926</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ڕەشاد]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{پارێزگای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] lw7rf5e473x72jvlec2cu4zjzn7ae5h 0 249350 1694966 1546205 2026-10-26T07:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1694966 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی فەیلەسووف | ناو = ڕەیمۆند ویلیامز | وێنە = Raymond Williams At Saffron Walden.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوەکانی تر = | ناوی کاتی لەدایکبوون = ڕەیمۆند ھێنری ویلیامز | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣١ی ئابی ١٩٢١ | شوێنی لەدایکبوون = لیانڤیھانگەل کراکۆرنی، مۆنمەوسشایر، [[وێڵز]] | ڕێکەوتی مردن = ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٨٨ | شوێنی مردن = سافرۆن والدن، ئێسێکس، [[ئینگلتەرا]] | هۆکاری مردن = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | سەردەم = [[فەلسەفەی ھاوچەرخ|فەلسەفەی سەدەی ٢٠ەم]] | ناوچە = [[فەلسەفەی ڕۆژاوایی]] | ئایین = | قوتابخانە = [[مارکسیزمی ڕۆژاوایی]] | بایەخە سەرەکییەکان = | کتێبەکان = | بیرۆکە گرنگەکان = [[ماتریالیزمی چاندی]]{{ھن}}[[بەتایبەتیکردنی مۆبایل]] | کاریگەر بووە بە = [[تێری ئیگڵتن]] | کاریگەری بووە لەسەر = | ئیمزا = | لێدوانی ئیمزا = | ماڵپەڕ = }} '''ڕەیمۆند ھێنری ویلیامز''' (٣١ی ئابی ١٩٢١ - ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٨٨) نووسەر، زانستگاوان، ڕۆماننووس و ڕەخنەکەری [[سۆسیالیزم|سۆسیالیست]]ی [[وێڵز|وێڵزی]] بوو کە لەنێو جەریانی [[چەپی نوێ]] و ئاستی پانتری چاند کاریگەر بوو. نووسراوەکانی سەبارەت بە سیاسەت، چاند، میدیا و وێژە وەکوو ڕەخنەکانێکی [[مارکسیزم|مارکسیستی]] لە چاند و ھونەر بە ئەژمار دێن. ھەر بەتەنیا لە [[شانشینی یەکگرتوو]] نزیکەی ٧٥٠,٠٠٠ گلە لە کتێبەکانی فرۆشراوە و ھەروەھا بە زمانەکانی جۆراوجۆریش وەرگێڕانەتەوە. کارەکانی ویلیامز بناغەکانی بۆ بوارەکانی [[لێکۆڵینەوەکانی چاندی]] و [[ماتریالیزمی چاندی]] داناوە. == کارەکان == === ڕۆمانەکان === * ''گوندی سنووری''، ١٩٦٠. * ''نەوەی دووەم''، ١٩٦٤. * ''خۆبەخشەکان''، ١٩٧٨. * ''شەڕ بۆ مەنۆد''، ١٩٧٩. * ''دڵسۆزیەکان''، ١٩٨٥. * ''خەڵکی چیای ڕەش ١: سەرەتا''، ١٩٨٩. * ''خەڵکی چیای ڕەش ٢: ھێلکەکانی ھەڵۆ''، ١٩٩٠. === توێژینەوەی وێژەیی و چاندی === * ''خوێندنەوە و ڕەخنە''، لە زنجیرەی مرۆڤ و کۆمەڵگا، ١٩٥٠. * ''دراما لە ئیبسنەوە ھەتا ئەلیۆت''، ١٩٥٢. * ''پێشەکییەک لەسەر فیلم''، لەگەڵ مایکل ئۆڕۆم، ١٩٥٤. * ''چاند و کۆمەڵگا''، ١٩٥٨. * ''شۆڕشی درێژخایەن''، ١٩٦١. * ''پەیوەندییەکان''، ١٩٦٢. * ''ئەو ئەلتەرناتیڤانەی کە لە پەیوەندیکردندا لە ئارادان''، ١٩٦٢. * ''تراژیدیای مۆدێرن''، ١٩٦٦. * ''مانیفێستی ١ی ئایاری چەپی نوێ''، لەگەڵ [[ستوارت ھال]]، [[ئدوارد پەلمێر تۆمپسۆن]] و ھتد، ١٩٦٧. * ''مانیفێستی ١ی ئایار: ١٩٦٨''، ١٩٦٨. * ''دراما لە نمایشدا''، ١٩٥٤. * ''دراما لە ئیبسنەوە ھەتا برێشت''، ١٩٦١. * ''کتێبی پلیکان بۆ پەخشانی ئینگلیزی، بەرگی ٢: لە ساڵی ١٧٨٠ ھەتا ئێستاکە''، ١٩٦٩. * ''ڕۆمانی ئینگلیزی لە دیکنزەوە ھەتا لۆڕێنس''، ١٩٧٠. * ''ئۆروێڵ''، لە زنجیرەی ''مامۆستاکانی مودێرنی فۆنتانا''، ١٩٧١. * ''بناغە و سەربینا لە تیۆریی چاندیی مارکسیستیدا''، لە کۆواری ''نیوو لێفت ڕیڤیوو''، ژمارەی ١ (٨٢)، تشرینی دووەم و کانوونی یەکەمی ١٩٧٣. * ''لادێ و شار''، ١٩٧٣. * ''دی ئێچ لۆڕێنس لەسەر پەروەردە''، لەگەڵ [[جۆی ویلیامز]]، ١٩٧٣. * ''جۆرج ئۆروێڵ: کۆمەڵێک وتاری ڕەخنەیی''، ١٩٧٤. * ''تەکنەلۆژیای تەلەڤیزیۆن و فۆڕمی چاندی''، لەگەڵ ئیدێرین ویلیامز، ١٩٧١. * ''کلیلوشەکان: وشەکانی چاند و کۆمەڵگا''، ١٩٧٦. * ''درامای ئینگلیزی: فۆرم و گەشەکردن: وتارەکان بۆ ڕێزلێنان لە موریێل کلارا برادبروک''، لەگەڵ مێری ئەکستۆن، ١٩٧٧. * ''مارکسیزم و وێژە''، ١٩٧٧. * ''سیاسەت و نامەکان: چاوپێکەوتنەکان لەگەڵ نیوو لێفت ڕیڤیوو''، ١٩٧٩. * ''کێشەکانی ماتریالیزم و چانددا: وتارە ھەڵبژێردراوەکان''، ١٩٨٠. (بە ناوی ''چاند و ماتریالیزم: وتارە ھەڵبژێردراوەکان'' لە ٢٠٠٥ دیسانەوە چاپ کراوە.) * ''چاند''، لە زنجیرە کتێبەکانی کۆمەڵناسیی نوێی فۆنتانا، ١٩٨١. (لە ئەمریکا لە ١٩٨٢ بە ناوی ''کۆمەڵناسیی چاند'' چاپ کراوە.) * ''پەیوەندی: پەیوەندیکردنەکانی مرۆڤ و مێژووەکەی''، لەگەڵ فرۆچیۆ ڕۆسی-لەندی، ١٩٨١. * ''سۆسیالیزم و ژینگەناسی''، ١٩٨٣. * ''کۆبێت''، ١٩٨٣. * ''بەرەو ساڵی ٢٠٠٠''، ١٩٨١. * ''نووسین لە کۆمەڵگادا''، ١٩٨٣. * ''جان کلێر: ھەڵبژادەی شیعر و پەخشان''، ١٩٨٦. * ''ڕەیمۆند ویلیامز سەبارەت بە تەلەڤیزیۆن: ھەڵبژاردەی نووسینەکان''، ١٩٨٨. * ''ئەوەی ھاتم بیڵێم''، ١٩٨٩. * ''سەرچاوەکانی ھیوا: چاند، دیموکراسی، سۆسیالیزم''، ١٩٨٩. * ''سیاسەتی مۆدێرنیزم. دژی کۆنفۆڕمیستەکانی نوێ''، ١٩٨٩. === سەبارەت بە ڕەیمۆند ویلیامز === * ھیگینز، جان، ''خوێندنەوەی ڕەیمۆند ویلیامز''، ئۆکسفۆرد: بلەکوێل، ٢٠٠١. * میلنەر، ئەندروو، ''کاتەکانی خەیاڵ: ڕیمۆند ویلیامز لەسەر خەیاڵی زانستی، یۆتۆپیا و دیستۆپیا''، نیۆیۆرک: پیتەر لانگ، ٢٠١٠. === کورتەچیرۆک === * ''زەویی سوور''، ١٩٤١. * ''کرێکاری لەکاردەرکراو''، ١٩٤١. * ''شەکەر''، لە ''ئاسۆ: ھەڵبژاردەیەک لە نووسینەکانی کامبریج''، ١٩٤١. * ''لەم کاتەدا''، ١٩٤٣. * ''ژوورێکی باش بۆ ئەوەی لەتێدا نەخۆش بیت''، ١٩٤٨. * ''نووسین لەسەر دیوارەکە''، لە ''ڕەنگەکانی ڕۆژێکی نوێ: نووسین بۆ ئەفریقای باشوور''، چاپکراو لە ١٩٩٠. === شانۆنامە === * ''کۆبا''، لە ''تراژیدیای مۆدێرن''، ١٩٦٦. * ''نامەیەک لە لادێیەوە''، ١٩٧١. * ''لێکۆڵینەوەی گشتی''، ١٩٦٧. === پێشەکییەکان === * پێشەکییەک لەسەر ڕۆمانی ''ھەموو شتێک خیانەتت لێدەکات''، نووسینی گوین تۆماس. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Raymond Williams}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان|فەلسەفە|نووسین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:کورتەچیرۆکنووسانی بریتانیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی بریتانیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فەیلەسووفەکانی بریتانیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:زانکۆوانەکانی زانکۆی کامبریج]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێژی ترینیتی، کامبریج]] [[پۆل:دژە سەرمایەدارییەکانی بریتانی]] [[پۆل:دژە بەکارھێنانەکان]] [[پۆل:کارمەندانی سوپای بەریتانیا لە جەنگی جیھانیی دووەم]] [[پۆل:مارکسیستە وێڵزییەکان]] [[پۆل:ئەندامانی پارتی کۆمۆنیستی بەریتانیای مەزن]] [[پۆل:ئیکۆ-سۆسیالیستەکان]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێژی جیسوس، کامبریج]] [[پۆل:بیردۆزەکانی وێژە]] [[پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی مارکسیست]] [[پۆل:بیردۆزەکانی میدیای بەکۆمەڵ]] [[پۆل:خەڵکی ئەبەرگاڤێنی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور]] [[پۆل:فەیلەسووفانی زمان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی وێژە]] [[پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە وێڵزییەکان]] [[پۆل:ڕەتکەرانی سەربازی لەسەر ویژدان خەڵکی وێڵز]] [[پۆل:ڕەخنەکەرە وێژەیییەکانی خەڵکی وێڵز]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی وێڵزی]] [[پۆل:زانا و زانکۆوانەکانی وێڵزی]] [[پۆل:کورتەچیرۆکنووسانی وێڵزی]] [[پۆل:سۆسیالیستە وێڵزییەکان]] [[پۆل:ئەفسەرانی سوپایی سیگناڵی پاشایەتی]] [[پۆل:لێکۆڵەرانی لێکۆڵێنەوەکانی یۆتۆپیا]] [[پۆل:زانکۆوانە وێڵزییەکانی وێژەی ئینگلیزی]] [[پۆل:مارکسیستە بەریتانیایییەکان]] furtrq2rximoi1pujy1un9sqt8fgos9 4 249434 1695056 1689241 2026-10-26T11:06:33Z Alexis Jazz 32099 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 1695056 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} داتای خوارەوە cacheکراوە و دوایین جار لە 2026-10-25T05:46:13Z نوێ کراوەتەوە. لە cacheدا لانی زۆر {{PLURAL:5000|یەک ئەنجام|5000 ئەنجام}} لەبەردەستە. {| class="sortable wikitable" ! ئامراز !! data-sort-type="number" | ژمارەی بەکارھێنەران !! data-sort-type="number" | بەکارھێنەرە چالاکەکان |- |AddTopic || 3 || 2 |- |AncreTitres || 18 || 1 |- |AutoUserStatus || 46 || 8 |- |BandeauxPortails || 59 || 12 |- |BiDiEditing || 29 || 3 |- |Bijar || 5 || 2 |- |Cat-a-lot || 51 || 12 |- |CatMaker || 88 || 16 |- |ChangeMonth || 33 || 1 |- |CleanDeleteReasons || 3 || 1 |- |CollapsibleNav || 11 || 0 |- |CommentsInLocalTime || 25 || 2 |- |DeleteBot || 3 || 1 |- |DisambiguationLinks || 25 || 2 |- |DiscussionCloser || 25 || 5 |- |DotsSyntaxHighlighter || 40 || 6 |- |ExternalSearch || 33 || 5 |- |Extra-Editbuttons || 115 || 17 |- |FlecheHaut || 43 || 3 |- |GlobalWatchlist || 23 || 2 |- |GoogleTrans || 52 || 3 |- |GreenRedirects || 29 || 5 |- |HideExLinkIcon || 19 || 2 |- |HideFundraisingNotice || 19 || 0 |- |HideInterwikiSearchResults || 17 || 0 |- |HighlightMyName || 40 || 7 |- |HistoryCount || 34 || 4 |- |HotCat || 130 || 16 |- |InterwikiOrder || 36 || 4 |- |JustifyParagraphs || 33 || 4 |- |LinkTranslator || 32 || 3 |- |LinksInfo || 20 || 2 |- |MenuTabsToggle || 10 || 0 |- |MuttasilAmLa || 35 || 4 |- |Navigation popups || 31 || 4 |- |NewImageThumb || 14 || 0 |- |NewPP-report || 38 || 7 |- |NoAnimations || 29 || 7 |- |NoSmallFonts || 14 || 0 |- |Numeral converter || 31 || 2 |- |OldDiff || 24 || 1 |- |OrphanCheck || 33 || 6 |- |PageDescriptions || 12 || 0 |- |PrettyLog || 32 || 4 |- |PrintOptions || 34 || 5 |- |ProveIt || 36 || 5 |- |RedirectMaker || 77 || 14 |- |ReferenceTooltips || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی |- |RenommageCategorie || 4 || 2 |- |ReqRev || 30 || 6 |- |ReqUpl || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی |- |ShortNSSearch || 38 || 3 |- |Shortdesc-helper || 21 || 2 |- |StickyTableHeaders || 31 || 3 |- |SubPages || 58 || 9 |- |Talikat || 28 || 3 |- |ToolsIcon || 21 || 2 |- |TranslationAssistant || 35 || 2 |- |TranslationHelper || 64 || 5 |- |Twinkle || 30 || 7 |- |UTCLiveClock || 55 || 5 |- |UploadTemplates || 14 || 4 |- |VeSuperTool || 1 || 1 |- |WhatLinksHereActionLinks || 35 || 5 |- |WikidataInfo || 42 || 5 |- |WikidataTab || 42 || 5 |- |XTools-ArticleInfo || 52 || 11 |- |addsection-plus || 22 || 4 |- |asbox || 76 || 10 |- |autocomplete || 37 || 5 |- |autosign || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی || data-sort-value="Infinity" | بنچینەیی |- |censorship || 21 || 1 |- |close || 8 || 1 |- |dark-mode || 7 || 0 |- |dark-mode-toggle || 11 || 1 |- |disablesuggestions || 14 || 0 |- |dropdown-menus || 33 || 6 |- |editsection-left || 33 || 3 |- |edittop || 70 || 8 |- |exlinks || 30 || 4 |- |hdedit || 30 || 4 |- |hidebotedits || 35 || 4 |- |lastdiff || 24 || 2 |- |lastedited || 40 || 7 |- |markblocked || 35 || 6 |- |microblog || 21 || 2 |- |mobile-sidebar || 26 || 1 |- |modrollback || 5 || 2 |- |newsectionbottom || 12 || 0 |- |osm || 21 || 1 |- |purgetab || 40 || 5 |- |quickLinker || 44 || 9 |- |removeAccessKeys || 18 || 3 |- |responsiveContent || 7 || 0 |- |script-installer || 35 || 6 |- |searchFocus || 27 || 2 |- |signit || 20 || 3 |- |stru-contavisite || 29 || 4 |- |talkStyle || 13 || 0 |- |tasks || 38 || 4 |- |trending || 54 || 7 |- |userinfo || 49 || 10 |- |watchlist || 26 || 4 |- |widensearch || 7 || 0 |} * [[تایبەت:GadgetUsage]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: AddTopic,3,2 AncreTitres,18,1 AutoUserStatus,46,8 BandeauxPortails,59,12 BiDiEditing,29,3 Bijar,5,2 Cat-a-lot,51,12 CatMaker,88,16 ChangeMonth,33,1 CleanDeleteReasons,3,1 CollapsibleNav,11,0 CommentsInLocalTime,25,2 DeleteBot,3,1 DisambiguationLinks,25,2 DiscussionCloser,25,5 DotsSyntaxHighlighter,40,6 ExternalSearch,33,5 Extra-Editbuttons,115,17 FlecheHaut,43,3 GlobalWatchlist,23,2 GoogleTrans,52,3 GreenRedirects,29,5 HideExLinkIcon,19,2 HideFundraisingNotice,19,0 HideInterwikiSearchResults,17,0 HighlightMyName,40,7 HistoryCount,34,4 HotCat,130,16 InterwikiOrder,36,4 JustifyParagraphs,33,4 LinkTranslator,32,3 LinksInfo,20,2 MenuTabsToggle,10,0 MuttasilAmLa,35,4 Navigation popups,31,4 NewImageThumb,14,0 NewPP-report,38,7 NoAnimations,29,7 NoSmallFonts,14,0 Numeral converter,31,2 OldDiff,24,1 OrphanCheck,33,6 PageDescriptions,12,0 PrettyLog,32,4 PrintOptions,34,5 ProveIt,36,5 RedirectMaker,77,14 ReferenceTooltips,default,default RenommageCategorie,4,2 ReqRev,30,6 ReqUpl,default,default ShortNSSearch,38,3 Shortdesc-helper,21,2 StickyTableHeaders,31,3 SubPages,58,9 Talikat,28,3 ToolsIcon,21,2 TranslationAssistant,35,2 TranslationHelper,64,5 Twinkle,30,7 UTCLiveClock,55,5 UploadTemplates,14,4 VeSuperTool,1,1 WhatLinksHereActionLinks,35,5 WikidataInfo,42,5 WikidataTab,42,5 XTools-ArticleInfo,52,11 addsection-plus,22,4 asbox,76,10 autocomplete,37,5 autosign,default,default censorship,21,1 close,8,1 dark-mode,7,0 dark-mode-toggle,11,1 disablesuggestions,14,0 dropdown-menus,33,6 editsection-left,33,3 edittop,70,8 exlinks,30,4 hdedit,30,4 hidebotedits,35,4 lastdiff,24,2 lastedited,40,7 markblocked,35,6 microblog,21,2 mobile-sidebar,26,1 modrollback,5,2 newsectionbottom,12,0 osm,21,1 purgetab,40,5 quickLinker,44,9 removeAccessKeys,18,3 responsiveContent,7,0 script-installer,35,6 searchFocus,27,2 signit,20,3 stru-contavisite,29,4 talkStyle,13,0 tasks,38,4 trending,54,7 userinfo,49,10 watchlist,26,4 widensearch,7,0 --> cdjogqq6p9uejs60a32wi1s902tzi0e 0 249472 1694881 1406945 2026-10-26T04:34:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1694881 wikitext text/x-wiki {{Databox | item = Q219329}} '''ڕەقەی دەریایی''' یان ڕەقەی زەریایی بەو ڕەقانەی دەگوترێت کە لە ئاوی سوێردا دەژین، واتە ئەو ئاوانەی کە [[سوێری]]یان لە سەرەوەیە وەک [[ئاوی دەریا]]. ڕەقەی دەریایی حەوت جۆری ھەیە: پشتتەخت، سەوز، دەنووکواشەیی، پشتچەرم، ڕیدلیی کەمپ، و ڕیدڵیی زەیتوونی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fisheries|یەکەم=NOAA|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sea Turtles {{!}} NOAA Fisheries|ناونیشان=https://www.fisheries.noaa.gov/sea-turtles|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=NOAA|زمان=en}}</ref> لەم حەوت جۆرە شەشیان لە ئاوەکانی دەوری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]دا پەیدا دەبن و ھەمووشیان بەپێی یاسا پارێزراون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.nap.edu/catalog/12889|سەردێڕ=Assessment of Sea-Turtle Status and Trends: Integrating Demography and Abundance|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=National Academies Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٩-١٥٢٥٥-٦|شوێن=Washington, D.C.}}</ref> ڕەقەی دەریایی ڕەنگە بکەونە دەستەی کیسەڵە پشتڕەقەکان یان کیسەڵە پشتچەرمەکان. لەڕاستیدا تەنیا جۆرێکیان کە دەکەوێتە گەورەبنەماڵەی کیسەڵە پشتچەرمەکانەوە [[ڕەقەی دەریاییی پشتچەرم]]ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chelonioidea}} {{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|ژینناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەقە دەریاییەکان]] [[پۆل:گیانلەبەرە مەترسیلەسەرەکان]] 2ddrvuz4edvr8gy9ptq3xaw42z4trym 0 250071 1694706 1694368 2026-10-25T20:11:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} و {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1694706 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڕێمی ئۆبەرجۆنۆیس''' ({{بە ئینگلیزی|Remy Auberjonois}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لەچەندین [[ھۆڵیوود|فیلمی ئەمریکیدا]] کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] 485wcyi6o46igvqf3xw71zyaaaoeijc 0 250074 1694496 1546182 2026-10-25T13:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1694496 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێنی ئۆبەرجۆنۆیز''' ({{بە ئینگلیزی| René Auberjonois، لەدایکبووی ١ حوزەیرانی ١٩٤٠}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لەچەندین [[ھۆڵیوود|فیلمی ئەمریکیدا]] کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کایەی ڤیدیۆیی|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|René Auberjonois}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٩]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] lpth8j7e419caje583r4ded6xhh9mpv 0 250437 1694628 1694180 2026-10-25T17:11:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژن|ژن]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]]، [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]] و [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694628 wikitext text/x-wiki '''ڕیڤەر سۆنگ''' کەسایەتییەکی خەیاڵییە لەلایەن [[ستیڤن مۆفات]] دروستکراوە و لەلایەن ئەلێکس کینگستۆن لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی خەیاڵی زانستی بەڕیتانی [[دکتۆر ھو]] ڕۆڵی گێڕدراوە. کەسایەتییەکە وەک [[ھاوڕێ (دکتۆر ھو)|هاوڕێیەکی]] داهاتووی بەئەزمونی کەسایتی سەرەکی [[دکتۆرەکە (دکتۆر ھو)|دکتۆرەکە]]، [[لۆردی کات|لۆردێکی کاتی]] بیانی کە لە ڕێگەی [[تاردیس]]ەکەی بەناو کاتدا گەشت دەکات. لەبەر ئەوەی ڕیڤەر سۆنگ خۆی گەشتیارە بەناو کاتدا، سەرکێشییەکانی لە دەرەوەی زنجیرەبوونی کات ڕوو دەدات، یەکەم چاوپێکەتنیان (لە ڕووانگەی بینەرانەوە) لەگەڵ [[دەیەم دکتۆر]]دا بوو (لەلایەن دەیڤد تێنەنت ڕۆڵی گێڕدرا)، کە یەکەم بینینی دکتۆر و کۆتا بینینی ئەو بوو. کینگستۆن لە ئەڵقەی ١٥دا ڕۆڵ دەگێڕێت کە دەبێت بە هاوڕێی دکتۆر و هاوسەری لە لەدایکبوونەوەی [[یازدەیەم دکتۆر]]، کە لە لایەن [[مات سمیس]]ەوە ڕۆڵی گێڕدرا. لە ڕووی لایەنی بەرهەمهێنانەوە، [[دوازدەیەم دکتۆر]] (لەلایەن پیتەر کاپالدی ڕۆڵی گێڕدرا) کۆتا لەدایکبوونەوەیە چاوی پێی بکەوێت ٢٤ ساڵی درێژی شەوانەی لەگەڵدا بەسەر برد، ئەمەش پێش چاوپێکەوتنەکەی لەگەڵ دەیەم دکتۆردا. لە ڕووانگەی ڕیزبەندی کاتەوە، کۆتا جار ڕیڤەر چاوی بە دکتۆر دەکەوێت، ڕیڤەر وێنەیەکی سێ ڕەهەندییە/دەنگدانەوەییە لە ئەرشیفەکانی کتێبخانەکە؛ ئەو و یازدەیەم دکتۆر لە ئەڵقەی «[[ناوی دکتۆرەکە]]» جیادەبنەوە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوە| ناونیشان = http://www.bbc.co.uk/doctorwho/dw/characters/River_Song | contribution = River Song | شوێن = [[United Kingdom|UK]] | بڵاوکەرەوە = BBC | سەردێڕ = ''Doctor Who'' Series 5 | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20100723003620/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/dw/characters/River_Song | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٠ | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤}}. * {{بیرخستنەوە| ناونیشان = http://www.bbcamerica.com/doctor-who/characters/river-song/ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20111202075501/http://www.bbcamerica.com/doctor-who/characters/river-song/ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ | contribution = River Song | بڵاوکەرەوە = BBC | سەردێڕ = Doctor Who | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤}}. {{Subject bar |portal1=دکتۆر ھو |portal2=تەلەڤیزیۆن |commons=y }} {{پۆلی کۆمنز|River Song (Doctor Who)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژن|شانشینی یەکگرتوو|تەلەڤیزیۆن|خەیاڵی زانستی}} 1gep1yckehdm2ea8zb0wzd5b0mjdvod 1694690 1694628 2026-10-25T20:03:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1694690 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''ڕیڤەر سۆنگ''' کەسایەتییەکی خەیاڵییە لەلایەن [[ستیڤن مۆفات]] دروستکراوە و لەلایەن ئەلێکس کینگستۆن لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی خەیاڵی زانستی بەڕیتانی [[دکتۆر ھو]] ڕۆڵی گێڕدراوە. کەسایەتییەکە وەک [[ھاوڕێ (دکتۆر ھو)|هاوڕێیەکی]] داهاتووی بەئەزمونی کەسایتی سەرەکی [[دکتۆرەکە (دکتۆر ھو)|دکتۆرەکە]]، [[لۆردی کات|لۆردێکی کاتی]] بیانی کە لە ڕێگەی [[تاردیس]]ەکەی بەناو کاتدا گەشت دەکات. لەبەر ئەوەی ڕیڤەر سۆنگ خۆی گەشتیارە بەناو کاتدا، سەرکێشییەکانی لە دەرەوەی زنجیرەبوونی کات ڕوو دەدات، یەکەم چاوپێکەتنیان (لە ڕووانگەی بینەرانەوە) لەگەڵ [[دەیەم دکتۆر]]دا بوو (لەلایەن دەیڤد تێنەنت ڕۆڵی گێڕدرا)، کە یەکەم بینینی دکتۆر و کۆتا بینینی ئەو بوو. کینگستۆن لە ئەڵقەی ١٥دا ڕۆڵ دەگێڕێت کە دەبێت بە هاوڕێی دکتۆر و هاوسەری لە لەدایکبوونەوەی [[یازدەیەم دکتۆر]]، کە لە لایەن [[مات سمیس]]ەوە ڕۆڵی گێڕدرا. لە ڕووی لایەنی بەرهەمهێنانەوە، [[دوازدەیەم دکتۆر]] (لەلایەن پیتەر کاپالدی ڕۆڵی گێڕدرا) کۆتا لەدایکبوونەوەیە چاوی پێی بکەوێت ٢٤ ساڵی درێژی شەوانەی لەگەڵدا بەسەر برد، ئەمەش پێش چاوپێکەوتنەکەی لەگەڵ دەیەم دکتۆردا. لە ڕووانگەی ڕیزبەندی کاتەوە، کۆتا جار ڕیڤەر چاوی بە دکتۆر دەکەوێت، ڕیڤەر وێنەیەکی سێ ڕەهەندییە/دەنگدانەوەییە لە ئەرشیفەکانی کتێبخانەکە؛ ئەو و یازدەیەم دکتۆر لە ئەڵقەی «[[ناوی دکتۆرەکە]]» جیادەبنەوە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوە| ناونیشان = http://www.bbc.co.uk/doctorwho/dw/characters/River_Song | contribution = River Song | شوێن = [[United Kingdom|UK]] | بڵاوکەرەوە = BBC | سەردێڕ = ''Doctor Who'' Series 5 | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20100723003620/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/dw/characters/River_Song | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٠ | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤}}. * {{بیرخستنەوە| ناونیشان = http://www.bbcamerica.com/doctor-who/characters/river-song/ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20111202075501/http://www.bbcamerica.com/doctor-who/characters/river-song/ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ | contribution = River Song | بڵاوکەرەوە = BBC | سەردێڕ = Doctor Who | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤}}. {{Subject bar |portal1=دکتۆر ھو |portal2=تەلەڤیزیۆن |commons=y }} {{پۆلی کۆمنز|River Song (Doctor Who)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژن|شانشینی یەکگرتوو|تەلەڤیزیۆن|خەیاڵی زانستی}} r5v10wte6euh0zvzrt4no0knevjdvb0 0 250702 1694569 1549947 2026-10-25T16:34:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1694569 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێکخەریی خۆراک''' بریتییە لە گۆڕینی [[وەرزێری|بەرھەمە کشتوکاڵییەکان]] بۆ [[خۆراک]]، یان جۆرێک لە خۆراک بۆ فۆرمەکانی تر. ڕێکخەریی خۆراک چەندین شێوەی ھەیە، لە وردکردنی [[دانەوێڵە]] بۆ [[ئارد]]ی خاو، [[چێشت لێنان|چێشت لێنان لە ماڵەوە]]، و شێوازە پیشەسازییە ئاڵۆزەکان کە لە دروستکردنی خۆراکە ئاسانەکاندا بەکاردەھێنرێن. ھەندێک لە شێوازەکانی ڕێکخەریی خۆراک ڕۆڵی گرنگ دەگێڕن لە کەمکردنەوەی بەفیڕۆدانی خۆراک و باشترکردنی پاراستنی خۆراک، بەمەش کۆی کاریگەرییە ژینگەیییەکانی کشتوکاڵ کەمدەکاتەوە و [[ئاسایشی خۆراک]] باشتر دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|خواردنەوە|کۆمەڵگا|وڵاتەکان|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Manufacture of food}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:پیشەسازیی خۆراک]] [[پۆل:زانستی خۆراک]] oal5wd98ja8pspvdhykm3lbv3qs50w2 0 251134 1694937 1629194 2026-10-26T07:33:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وزە-کۆلکە، ژینگە-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1694937 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:'Environmentally_Friendly'_Speed_Warning_-_geograph.org.uk_-_49267.jpg|وێنۆک| ھۆشداری خێرایی گونجاو بۆ ژینگە کە ھێزی لە کارەبای خۆر و ھەوا دابین دەکرێت.]] '''ڕەوتی ژینگەدۆستانە''' زاراوەیەکی [[بەردەوامی|متمانەپێکردن]] و [[مارکێتینگ|بازاڕکردنە]] کە ئاماژەیە بۆ کاڵا و خزمەتگوزارییەکان، یاسا، ستراتیژی و سیاسەتەکان کە زیان بە ژینگە یان [[ئیکۆسیستەم]] کەم دەکەنەوە یان نەھێڵن. ھەندێک کۆمپانیا ئەم زاراوانە بەکاردەھێنن بۆ ڕیکلامکردن بۆ کاڵا و خزمەتگوزارییەکانیان؛ ھەندێک جار ناوی [[گونجاندن|گونجاوی]] ژینگەیی بەکاردەھێنرێت. خراپ بەکارھێنانی ئەم زاراوانە پێی دەوترێت سەوزایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Motavalli|یەکەم=Jim|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=A History of Greenwashing: How Dirty Towels Impacted the Green Movement|ناونیشان=http://www.dailyfinance.com/2011/02/12/the-history-of-greenwashing-how-dirty-towels-impacted-the-green/|وێبگە=AOL}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Grønvaskere invaderer børsen|trans-title=Greenwashers invade the market|ناونیشان=http://epn.dk/privatokonomi/investering/article1374993.ece|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080705195538/http://epn.dk/privatokonomi/investering/article1374993.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وێبگە=EPN.dk|بڵاوکەرەوە=Jyllands-Posten|زمان=Danish|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وزە|ژینگە|جوگرافیا|کەشوھەوا|زانست}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وزە-کۆلکە}} {{ژینگە-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} iil4scmaoau4w1ir5li6ls4do16rj4h 0 251206 1694530 1546372 2026-10-25T13:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1694530 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕێکخراوی ناحکومی نێودەوڵەتی''' ('''INGO''') ڕێکخراوێکە کە سەربەخۆیە لە بەشداریکردنی حکوومەت و چەمکی [[ڕێکخراوەی ناحکوومی|ڕێکخراوێکی ناحکومی]] (NGO) درێژدەکاتەوە بۆ پانتایی نێودەوڵەتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ئابووری|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|International non-governmental organizations}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە ناحکومییەکان]] hemcarl1x8wrh5h6ymn7pvoz8qb61pz 1694701 1694530 2026-10-25T20:09:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694701 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێکخراوی ناحکومی نێودەوڵەتی''' ('''INGO''') ڕێکخراوێکە کە سەربەخۆیە لە بەشداریکردنی حکوومەت و چەمکی [[ڕێکخراوەی ناحکوومی|ڕێکخراوێکی ناحکومی]] (NGO) درێژدەکاتەوە بۆ پانتایی نێودەوڵەتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ئابووری|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|International non-governmental organizations}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە ناحکومییەکان]] ti9ntmwawif6rnm0zt3ik2ifcyi8kue 0 251585 1694416 1694224 2026-10-25T12:08:11Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694416 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} {{زس}} '''ڕێبازی سەربازی''' دەربڕینی چۆنییەتی بەشداریکردنی [[ھێزی سەربازی|ھێزە سەربازییەکانە]] لە [[ھەڵمەتی سەربازی|ھەڵمەتەکان]] و [[ئۆپەراسیۆنی سەربازی|ئۆپەراسیۆنە]] گەورەکان و [[نەبەرد|شەڕەکان]]. [[ڕێباز]]ی سەربازی باس لەوە دەکات کە دەبێت چ ئامرازێکی سەربازی بەکاربھێنرێت، ھێزەکان چۆن پێک بھێنرێن، ھێزەکان لە کوێ جێگیر بکرێن و شێوازەکانی ھاوکاری نێوان جۆرەکانی ھێزەکان چۆن دەکرێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Posen|یەکەم=Barry|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=L23Na8YRPpwC|سەردێڕ=The Sources of Military Doctrine: France, Britain, and Germany Between the World Wars|ڕێکەوت=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Cornell University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-١٦٣٣-٠|پەڕەکان=١٣–٢٤|زمان=en}}</ref><ref>NATO, [https://web.archive.org/web/20110815175004/http://www.nato.int/docu/stanag/ajp1/AJP-01-D.pdf Allied Joint Doctrine], Allied Joint Publication (AJP)-01(D), Preface, published December 2010, archived 15 August 2022, accessed 2 January 2022</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Military doctrines}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:زانستی سەربازی]] iz9ns6p8i685qfdyh8wzz44ch4fastg 0 252162 1694597 1546194 2026-10-25T16:39:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، چین-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694597 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Way-of-the-dragon-poster.jpg }} '''ڕێگەی ئەژدیھاکە''' ({{بە چینی|猛龍過江}}) فیلمێکی کۆمیدی ئەکشنی [[سینەمای ئەکشنی ھۆنگ کۆنگ|ھونەری جەنگی ھۆنگ کۆنگە]] لە ساڵی ١٩٧٢، کە [[برووس لی]] ھاوبەشی بەرھەمھێنان و دەرھێنانی فیلمەکەیە، و ھەروەھا ڕۆڵی سەرەکی تێیدا دەگێڕێت. ئەمە تاکە فیلمی دەرھێنەری تەواوەتی لییە و دوا فیلمیش کە لە ماوەی ژیانیدا بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|چین|شەڕ|دەیەی ١٩٩٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Way of the Dragon}} {{فیلم-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ لە دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمەکانی زمانی ماندرین لە دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ھونەرە جەنگییەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ڕۆمایە]] iczp1h38oq4bwfo10kphz1jfejo4urh 1694599 1694597 2026-10-25T17:00:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694599 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Way-of-the-dragon-poster.jpg }} '''ڕێگەی ئەژدیھاکە''' ({{بە چینی|猛龍過江}}) فیلمێکی کۆمیدی ئەکشنی [[سینەمای ئەکشنی ھۆنگ کۆنگ|ھونەری جەنگی ھۆنگ کۆنگە]] لە ساڵی ١٩٧٢، کە [[برووس لی]] ھاوبەشی بەرھەمھێنان و دەرھێنانی فیلمەکەیە، و ھەروەھا ڕۆڵی سەرەکی تێیدا دەگێڕێت. ئەمە تاکە فیلمی دەرھێنەری تەواوەتی لییە و دوا فیلمیش کە لە ماوەی ژیانیدا بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|چین|شەڕ|دەیەی ١٩٩٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمیدیا|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Way of the Dragon}} {{فیلم-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ لە دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمەکانی زمانی ماندرین لە دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ھونەرە جەنگییەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ڕۆمایە]] ja46xi00nt6fhv07br4kphsgmati340 0 252218 1694519 1531692 2026-10-25T13:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یاسا-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1694519 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}} '''ڕێکخراوی عەرەبی بۆ مافەکانی مرۆڤ''' ({{بە عەرەبی|المنظمة العربية لحقوق الإنسان}}) ڕێکخراوێکی ناحکوومی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]]یە کە لەسەر ئاستی ئیقلیمی لە [[جیھانی عەرەب]]یدا کاردەکات، ئامانجی پاراستنی [[مافەکانی مرۆڤ]] و بەرزکردنەوەی ڕێزی و بڵاوکردنەوەی کولتوورەکەیانە بەپێی ستانداردە نێونەتەوەیییەکان کە لەسەر بنەمای [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] دامەزراوە. کۆدەنگی و میساق و پەیماننامە نێونەتەوەیییەکانە کە لەلایەن وڵاتانی عەرەبییەوە پەسەندکراون. بارەگا سەرەکییەکەی لە [[قاھیرە]]یە و ڕێکخراوەکە لە ٦ی ئایاری ٢٠٠٠ ڕێککەوتنێکی لەگەل حکوومەتی [[میسر|کۆماری میسری عەرەبی]] کرد کە تێیدا بارەگاکەی لەگەڵ واژووکرد. ڕێکخراوەکە پێگەی ڕاوێژکاری لە ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان، پۆستی چاودێر لە کۆمیسیۆنی ئەفریقا بۆ مافەکانی مرۆڤ و گەلانی یەکێتیی ئەفریقا، پۆستی چاودێر لە لیژنەی ھەمیشەیی عەرەبی بۆ مافەکانی مرۆڤ لە کۆمەڵەی دەوڵەتانی عەرەبی و کارگێڕی بەدەستھێناوە و دۆخی پەیوەندییەکان لەگەڵ ڕێکخراوی پەروەردەیی، زانستی و کولتووری نەتەوە یەکگرتووەکان ([[یوونێسکۆ]]) بەدەستهێناوە. ڕێکخراوەکە ئەندامێتی دامەزراوەیی لە ١٦ وڵاتی عەرەبی ([[ئەردەن]]، [[ئیمارات]]، [[بەحرەین]]، [[توونس]]، [[جەزائیر]]، [[سوودان]]، [[سووریا]]، [[عێراق]]، [[فەلەستین]]، [[کوێت]]، [[لوبنان]]، [[لیبیا]]، [[میسر]]، [[مەغریب]]، [[مۆریتانیا]]، [[یەمەن]]) و ئەندامێتی تاکەکەسی لە تەواوی وڵاتانی عەرەبی و لەنێو ھاووڵاتیانی عەرەبی دەرەوەی ئەوان هەیە. ئەم ڕێکخراوە لە نێوان پێکھاتە عەرەبییە گەورەکانی دەرەوەی جیھانی عەرەبیدا کاردەکات، و ئەندامێتی دامەزراوەیی لە ٩ وڵاتی ئەورووپیدا ھەیە کە تایبەتمەندن لە پێشخستنی مافی کۆچبەران و دانیشتووانی [[عەرەب]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جیھانی عەرەب|میسر|یاسا|مافەکانی مرۆڤ|قاھیرە|دەیەی ١٩٨٠}} {{یاسا-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمکاری عەرەبی]] mm03158xffjry74qfb0vfhspua2we1m 0 252732 1694893 1546200 2026-10-26T04:36:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، بەڕازیل-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694893 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The Rundown Movie.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم ]] '''ڕەنداون''' ({{بە ئینگلیزی |The Rundown}}) فیلمێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی [[پیتەر بێرگ]] و ئەکتەرە سەرەکییەکانی بریتین لە [[دوەین جانسن|دوین جۆنسۆن]] و شۆن ویلیام سکۆت و [[ڕۆزاریۆ داوسن]] و کریستوفر واکن و ئیڤان بریمنەر و ئێرنی ڕیێس جونیۆر. ھەروەھا [[ئارنۆڵد شوارزنێگەر|ئارنۆڵد شوارزنەگەر]] لەم فیلمەدا لە دیمەنێکی [[دەرکەوتنی کامیۆ|کامێرادا]] دەرکەوت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٨ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پیتەر بێرگ}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود|بەڕازیل|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی کۆمێدی ساڵی ٢٠٠٣]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھاوایی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بەڕازیل وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆکانی دەبلیو دەبلیو ئی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پیتەر بێرگ]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھاری گرێگسۆن-ویلیامزەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس ڤاندەربیڵت]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] myfqqqaacz7xq8q4cuoahocv0h6x6q4 0 253101 1694774 1531840 2026-10-25T22:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1694774 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی لار}} '''ڕەخنە لە ئەقڵی پەتی''' (بە ئەڵمانی: ''Kritik der reinen Vernunft'') کتێبێکە نووسراوی فەیلەسووفی ئەڵمانی [[ئیمانوێل کانت]]. جاری یەکەم ساڵی ۱۷۸۱ چاپ بووە. شەش ساڵ دواتر، لە ۱۷۸۷دا، پاش نەختێ پیاچوونەوە و دەستکاری لە لایەن نووسەرەوە، سەرلەنوێ چاپ کراوەتەوە. لەم کتێبەدا ئەوەی کانت بەتەمایەتی، دیاریکردنی پانتایی و سنووری [[میتافیزیک|میتافیزیکە]]. لە پێشەکیی یەکەم چاپدا، کانت مەبەستی خۆی لە ھەڵبژاردنی سەردێڕی «ڕەخنە لە ئەقڵی پەتی» ئاوا ڕوون دەکاتەوە: «... مەبەستی من ھەڵسەنگاندنی ھێزی [[ئەقڵ|ئەقڵە]] بە شێوەی گشتی، بە گەڕانەوە بۆ ھەموو ئەو [[مەعریفەت|مەعریفەتەی]] کە ئەم ھێزە، سەربەخۆ و ئازاد لە ھەر چەشنە [[ئەزموون|ئەزموونێک]]، دەتوانێ تێبکۆشێ بۆ بەدەستھێنانی. لە ئاکامدا، ئەوەی من بەم ڕەخنەیە دەمەوێ پێی بگەم، بڕیارێکە لەبارەی لواوی یا نەلواویی میتافیزیک بە شێوەی گشتی و، دەستنیشانکردنی سەرچاوەکان و ھەروەھا پانتایی و سنوورەکانی ئەو میتافیزیکە بە پێی پرەنسیپ.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نظری|یەکەم=بھروز|سەردێڕ=نقد عقل محض|بڵاوکەرەوە=ققنوس|ساڵ=١٤٠١|پەڕەکان=٣٦}}</ref> ڕەخنە لە ئەقڵێ پەتی، ھەندێ جار «یەکەم ڕەخنە»شی پێ دەوترێ، چونکە بە شوێنیا، ساڵی ۱۷۸۸، کانت «[[ڕەخنە لە ئەقڵی کرداری]]»ی نووسی و، ساڵی ۱۷۹۰یش، «[[ڕەخنە لە ھێزی حوکم]]». کانت بنەڕەتی کارەکەی خۆی لەسەر فەلسەفەی [[ئەزموونباوەڕی|ئەزموونباوەڕانێ]] وەک [[جۆن لۆک]] و [[دەیڤد ھیووم|دەیڤید ھیووم]] و، [[ئاوەزباوەڕی|ئاوەزباوەڕانێ]] وەک [[لایبنیتس]] -ەوە دانا. دەرھەق بە سروشتی [[بۆشایی]] و [[کات]]، ئیدیاگەلێکی تازەی ڕانا و، بۆ [[سکێپتیزم|سکێپتیزمەکەی]] ھیووم کە دەیوت مرۆڤ ناتوانێ لە بوونی پەیوەندیی نێوان ھۆ و بەرھۆ دڵنیا بێ، چارەسەرگەلێکی بینی. ھەروەھا، بۆ ئەوەی دێکارتیش کە دەیوت ماریفەتمان لەبارەی جیھانی دەرەوەی سووژەوە جێی شک و گومانە. [[عیززەتوڵڵا فوولادوەند]] لەبارەی ئەم کتێبەوە دەڵێ: {{وتە|کانت کۆشکی پڕشکۆی ڕەخنە لە ئەقڵی پەتیی بۆ ئەوە ھەڵدا تا بەڵکوو دەرەتانێ بێ بۆ ھەڵاتن لە دەست سکێپتیزمی ھیووم، کە بە بەڵگەھێنانەوەکانی، بنەڕەتی فکری زانستیی شەقولەق کردبوو. کانت فەلسەفەی ڕەخنەییی داھێنا و ھەموو چەکەکانی [[جبەخانە]]ی ئەزموونباوەڕان و ئاوەزباوەڕانی بە کار گرت تا بنەڕەتی زانست و فکرکردنەوەی زانستییانە لە کاریگەرییە وێرانکەرەکەی سکێپتیزمی ھیووم ڕزگار بکا و مەعریفەتی مرۆڤ لەسەر بنچینەیەکی قایم و بێ کون و درز دابنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=فولادوند|یەکەم=عزت اللە|سەردێڕ=فلسفە کانت|بڵاوکەرەوە=خوارزمی|ساڵ=١٣٩٩|پەڕەکان=٣٣}}</ref>}} == ئەمانەش ببینە == * [[پێشوتارگەلێک بۆ ھەر مێتافیزیکێکی دواڕۆژ کە بتوانێ خۆی وەکوو زانستێک دەربخا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kritik der reinen Vernunft}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|کتێب}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} 8x558c24rd80o9ojtzczhaq9xwaom9k 0 253167 1694965 1549881 2026-10-26T07:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1694965 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Raymond Brownell P00046.055.JPG|وێنۆک|ڕەیمۆند جەیمس براونێڵ ]] '''ڕەیمۆند جەیمس براونێڵ''' ({{بە ئینگلیزی |Raymond James Brownell}})(١٧ی ئایاری ١٨٩٤–١٢ی نیسانی ١٩٧٤) ئەفسەرێکی باڵا بووە لە [[ھێزی ئاسمانیی شاھانەی ئوسترالیا|ھێزی ئاسمانی شاھانەی ئوسترالیا]] (RAAF) و [[فڕۆکەوانی تاک نیشان|فڕۆکەوانی]] [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] بووە. براونێل لە [[ھۆبارت|شاری ھۆبارتی]] تاسمانیا لەدایکبووە، کاتێک لە سەرەتای جەنگی جیھانی یەکەمدا ناوی خۆی تۆمارکردووە لە ھێزی ئیمپراتۆری ئوسترالیا، وەک کارمەندێک لە کۆمپانیایەکی ژمێریاردا کاردەکات. لە کاتی [[شەڕی گالیپۆلی|ھەڵمەتی گالیپۆلیدا]] خزمەتێکی زۆری کردووە پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ بەرەی ڕۆژاوا. خەڵاتی میدالیای سەربازی پێبەخشرا بەھۆی کارەکانی لە شەڕی پۆزیێرس، لە ساڵی ١٩١٧ وەرگیرا بۆ گواستنەوە بۆ فەیلەقی فڕۆکەوانی شاھانە. دوای مەشقی فڕین لە بەریتانیا، براونێل وەک نەقیبی دووەم ڕاسپێردرا و لە ئەیلوولی ١٩١٧دا بۆ خزمەتگوزاری ئۆپەراسیۆن بەسەر بەرەی ڕۆژاوادا داندرا. لەگەڵ فەوجەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئیتاڵیا، خەڵاتی خاچی سەربازی پێبەخشرا و شانازیی بەوە کرا کە تا کۆتایی جەنگ ١٢ فڕۆکەی خستووەتە خوارەوە. براونێل لە ساڵی ١٩١٩ لە نەخۆشخانە دەرچوو، گەڕایەوە ئوسترالیا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٧ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئوسترالیا|فڕین|شەڕ|مێژوو|ژیاننامە|جەنگی جیھانیی یەکەم}} {{پۆلی کۆمنز|Raymond Brownell}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە سەربازییە ئوسترالییەکانی جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤]] 4jvosmmrz0juuxpmkt3ip3s0y1bk4w8 0 253229 1695043 1532248 2026-10-26T10:38:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1695043 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[File:Lafcadio_Hearn_portrait.jpg|ڕاست|وێنۆک|لافکادیۆ هیرن {{aka}} کۆیزومی یاکومۆ، نووسەرێکی یۆنانی دیار و ناسراوە بە گرنگیدانی بەهێزی بە کولتوری ژاپۆن و ناساندنی بە [[جیھانی ڕۆژاوایی|جیهانی ڕۆژئاوا]]]] '''ژاپۆنۆفیلیا''' ئارەزوویەکی بەهێزە بۆ کولتوور و خەڵکی ژاپۆن و [[مێژووی ژاپۆن]] . لە زمانی ژاپۆنیدا، زاراوەی Japanophile بریتییە لە {{Nihongo|"shinnichi"|親日}} ، لەگەڵ " {{Nihongo|2=親|3=shin}} " هاوتای پێشگرەکەی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] 'pro-' و " {{Nihongo|2=日|3=nichi}} "، بە واتای "ژاپۆن" (وەک لە وشەی ژاپۆن {{Nihongo|"Nippon/Nihon"|日本}} ). ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمجار هەر لە سەدەی ١٨دا بەکارهاتووە، بە تێپەڕبوونی کات لە ڕووی پانتاییەوە گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە. پێچەوانەکەی بریتییە لە [[ژاپۆنۆفۆبیا]] . توێژینەوەکە لە ژاپۆن بریتییە لە ژاپۆنۆلۆژی . == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|چاند|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوەی ژاپۆنی]] 2bm7mbhic1i3cn22aj3t1c3rp86vxfm 0 253823 1694818 1688185 2026-10-25T23:28:24Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694818 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hawaiian Vacation poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''چیرۆکی کایەکلێ: پشووی ھاوایی''''' ({{بە ئینگلیزی |Hawaiian Vacation}}) کورتەفیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١١ کە لەلایەن [[پیکسار|ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسارەوە]] بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن گاری ڕیدسترۆمەوە دەرھێنراوە. یەکەم بەشداریکردنە لە زنجیرەی ''تۆی ستۆری تونز''، کورتەفیلمەکە کارەکتەرەکانی فیلمەکانی ''چیرۆکی کایەکلێ لەخۆدەگرێت'' و دوای ڕووداوەکانی ''[[چیرۆکی کایەکلێ ٣]]'' ڕوودەدات. بۆ یەکەمجار لە سینەماکاندا لەگەڵ فیلمی پیکسار بەناوی ''[[ئۆتۆمۆبیلەکان ٢]]''<ref name="MSN">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://movies.msn.com/the-rundown/toy-story-4/story_2/|سەردێڕ=Closing Up the ''Toy'' Box?|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|دوایین=Rocchi|یەکەم=James|بڵاوکەرەوە=[[MSN]] Movies|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100624230558/http://movies.msn.com/the-rundown/toy-story-4/story_2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="CarpetBlogger">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://carpetbagger.blogs.nytimes.com/2011/02/17/the-toy-story-gang-to-ride-again/?src=mv|سەردێڕ=The 'Toy Story' Gang to Ride Again|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weiner|یەکەم=David|سەردێڕ=ET Exclusive: 'Air Mater' Takes Flight|ناونیشان=http://www.etonline.com/movies/113416_ET_Exclusive_Air_Mater_Takes_Flight_in_Cars_2_DVD/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١١|ئیش=ET Online|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920022056/http://www.etonline.com/movies/113416_ET_Exclusive_Air_Mater_Takes_Flight_in_Cars_2_DVD/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{چیرۆکی کایەکلێ}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە بووکەڵەکان]] [[پۆل:چیرۆکی کایەکلێ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] bd4q35orlawqcaydc1zwxlvj75k9aec 0 253911 1694528 1445878 2026-10-25T13:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئازەربایجان-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694528 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=|native_name=|name={{collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:84%; | title = {{resize|1.25em|Organization of Turkic States}} | {{Infobox |subbox=yes |bodystyle=font-size:77%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[Azerbaijani language|Azerbaijani]]: | data1 = {{lang|az|Türk Dövlətləri Təşkilatı}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = [[Hungarian language|Hungarian]]: | data2 = {{lang|hu|Türk Államok Szervezete}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[Kazakh language|Kazakh]]: | data3 ={{lang|kk|Түркі мемлекеттерінің ұйымы|label=none}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[Kyrgyz language|Kyrgyz]]: | data4 = {{lang|ky|Түркий мамлекеттеринин уюму}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[Turkish language|Turkish]]: | data5 = {{lang|tr|Türk Devletleri Teşkilatı}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[Turkmen language|Turkmen]]: | data6 = {{lang|tk|Türki döwletleriň guramasy}} | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[Uzbek language|Uzbek]]: | data7 = {{lang|uz-Latn|Turkiy davlatlar tashkiloti}} }} }}|motto={{collapsible list|titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;|liststyle = line-height:normal;text-align:center;|title={{lang|en|Together We Are Stronger!}} | rowclass1 = mergedrow | {{Native phrase|az|Biz birlikdə daha güclüyük!|nolink=yes|italics=|parensize=90%}} | rowclass2 = mergedrow | {{Native phrase|hu|Erősebbek vagyunk együtt!|nolink=yes|italics=|parensize=90%}} | rowclass3 = mergedrow | {{Native phrase|kk|Біз бірге мықтымыз!|nolink=yes|parensize=90%}} | rowclass4 = mergedrow | {{Native phrase|ky|Биз бирге күчтүрөөкбүз!|nolink=yes|italics=off|parensize=90%}} | rowclass5 = mergedrow | {{Native phrase|tr|Biz birlikte daha güçlüyüz!|nolink=yes|italics=|parensize=90%}} | rowclass6 = mergedrow | {{Native phrase|tk|Biz bilelikde has güýçli!|nolink=yes|italics=|parensize=90%}} | rowclass7 = mergedrow | {{Native phrase|uz|Biz birgalikda kuchliroqmiz!|nolink=yes|italics=|parensize=90%}} }}|image_flag=Flag of the Organization of Turkic States.svg|linking_name=the Organization of Turkic States|image_coat=Emblem of the Organization of Turkic States (2024).svg|symbol_type=Emblem|area_km2=4,242,362|image_map=Organization of Turkic States (orthographic projection).svg|map_caption=<div style="margin-left:4.0em;text-align:left;"> {{legend2|#346733|Member states}}<br />{{legend2|#17b9c3|Observer states}}</div>|admin_center_type=Political centres|admin_center={{unbulleted list | {{nowrap|{{flagicon|Azerbaijan}} [[Baku]], Azerbaijan^a}} | {{nowrap|{{flagicon|Hungary}} [[Budapest]], Hungary^b}} | {{nowrap|{{flagicon|Turkey}} [[Istanbul]], Turkey^c}} | {{nowrap|{{flagicon|Ukraine}} [[Kyiv]], Ukraine^d}} | {{nowrap|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Astana]], Kazakhstan^e}} | {{nowrap|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Turkistan (city)|Turkistan]], Kazakhstan^f}} }}|largest_city=[[Istanbul]]|languages_type=[[Working language]]s|languages=[[English language|English]]|official_languages={{unbulleted list|[[Azerbaijani language|Azerbaijani]] | [[Kazakh language|Kazakh]] |[[Kyrgyz language|Kyrgyz]] |[[Turkish language|Turkish]] ||[[Uzbek language|Uzbek]] }}|languages2_type=Other languages|languages2={{unbulleted list|[[Hungarian language|Hungarian]]|[[Turkmen language|Turkmen]]}}|demonym=[[Turkic peoples|Turkic]]|org_type=[[Intergovernmental organization]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان=https://turkicstates.org/en/turk-konseyi-hakkinda | سەردێڕ=Organization of Turkic States | ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240708195438/https://www.turkicstates.org/en/turk-konseyi-hakkinda |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|membership_type=Membership<ref name="Members">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=TURKSOY Official Web Site |ناونیشان=http://www.turkkon.org/|بڵاوکەرەوە=Turkkon.org|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref>|membership={{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;background:none;text-align:left; | title = [[#Current|5 member states]] |{{flag|Azerbaijan}} |{{flag|Kazakhstan}} |{{flag|Kyrgyzstan}} |{{flag|Turkey}} |{{flag|Uzbekistan}} }} {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;background:none;text-align:left; | title = [[#Observer states|4 observers]] |{{flag|Hungary}} |{{flag|Northern Cyprus}} |{{flag|Turkmenistan}} |[[Economic Cooperation Organization]] }}|leader_title1={{nowrap|Secretary-General}}|leader_name1={{flagicon|Kyrgyzstan}} [[Kubanychbek Omuraliev]]|leader_title2={{nowrap|Chairman}}|leader_name2={{flagicon|Kazakhstan}} [[Kassym-Jomart Tokayev]]|leader_title3={{nowrap|Honorary Chairman}}|leader_name3={{flagicon|Kazakhstan}} [[Nursultan Nazarbayev]]|established_date1=3 October 2009|established_event1=Nakhchivan Agreement|established_date2=12 November 2021|established_event2=Last polity admitted|official_website={{official URL}}|area_rank=unranked|population_estimate=160,616,392|population_estimate_year=2023}} '''ڕێکخراوەی دەوڵەتە تورکەکان'''، کە پێشتر پێی دەگوترا '''ئەنجومەنی تورک''' یان '''ئەنجومەنی ھاوکاریی دەوڵەتانی تورک زمان'''، ڕێکخراوەیەکی نێوان حکوومییە کە لە تەواوی وڵاتە سەربەخۆ [[زمانە تورکییەکان|تورکییەکان]] کە لە ئاستی نێونەتەوەییدا دانپێدانراون لەخۆدەگرێت بێجگە لە یەک وڵات. وڵاتانی ئەندام بریتین لە [[ئازەربایجان]]، [[کازاخستان]]، [[قرغیزستان]]، [[تورکیا]] و [[ئۆزبەکستان]]، ئەمەش لەکاتێکدا دوو وڵاتی [[مەجارستان|هەنگاریا]] و [[تورکمانستان]] چاودێرن. ئامانجی سەرەکیی ڕێکخراوەکە بریتییە لە پێشخستنی ھاوکاریی ھەمەلایەنەی [[گەلانی تورک]]. بۆ یەکەمجار لەلایەن سەرۆک کۆماری کازاخستان، [[نوورسوڵتان نەزەربایێڤ|نورسوڵتان نەزەربایڤەوە]] لە ساڵی ٢٠٠٦ پێشنیار کرا و لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ لە [[نەخچیڤان|شاری نەخچیڤانی]] ئازەربایجان دامەزرا. سکرتێرییەتیی گشتیی ڕێحخراوەکە لە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵی]] تورکیایە. ڕێکخراوەکە جگە لە تورکمانستان، [[مەجارستان|هەنگاریا]] و [[قوبرسی باکوور|کۆماری تورکیای باکوری قوبرسیشی]] وەک چاودێر وەرگرتووە، ھەرچەندە قوبرسی باکوور تەنیا لەلایەن تورکیاوە دانپێدانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turk Dili Konusan Ulkeler Isbirligi Konseyi'nin Kurulmasina Dair Nahcivan Anlasmasi|ناونیشان=http://turkkon.org/docs/02_a_NahcivanAnlasmasi_Turkce.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120106033538/http://turkkon.org/docs/02_a_NahcivanAnlasmasi_Turkce.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Turkkon.org}}</ref> لە لوتکەی ھەشتەمی ڕێکخراوەی دەوڵەتانی تورک لە ئەستەمبوڵ لە ساڵی ٢٠٢١، ڕێکخراوەکە داڕشتنەوەی بۆ کرا و ناوی ئێستای بۆ داندرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Organization of Turkic States}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|تورکیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:سیستمە سیاسییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئۆزبەکی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی تورکمانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی تورکی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی قرغیزی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کازاخی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی مەجاری]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئازەربایجانی]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] 81qthhuja9m9hrygzas6fecdhk89g3u 0 254155 1694627 1694187 2026-10-25T17:10:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1694627 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیکاردۆ کالافیۆر''' (لەدایکبووی ١٩ی ئایاری ٢٠٠٢)[[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە و وەک [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکار]] بۆ [[یانەی بۆڵۆنیا]] لە [[سێریێ ئا]] و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا یاری دەکات. == نێودەوڵەتی == لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١، کالافۆری یەکەم یاری خۆی لەگەڵ پێکهاتەی ئیتاڵیا خوار ٢١ ساڵان ئەنجامدا، وەک یەدەگ لە یاری پاڵاوتنەکاندا بەرامبەر [[لۆکسمبۆرگ]] یاریی کرد، کە ئیتاڵیا بە ئەنجامی ٣-٠ بردنەوەی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Esordio con vittoria per la nuova Italia. Nicolato: "Ho visto un grande impegno, ma dobbiamo lavorare"|ناونیشان=https://www.figc.it/it/nazionali/news/under-21-esordio-con-vittoria-per-la-nuova-italia-nicolato-ho-visto-un-grande-impegno-ma-dobbiamo-lavorare/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Italian Football Federation|زمان=it}}</ref>لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤ بانگهێشتکرا بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|هەڵبژاردەی ئیتاڵیا]] ، لەلایەن لوسیانۆ سپالێتی ڕاهێنەری ئیتاڵیا لە پێکهاتەی سەرەتایی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|یۆرۆی ٢٠٢٤]] دا جێگیرکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Scatta la missione EURO 2024: il 31 maggio Azzurri a Coverciano, ecco i 30 convocati per il raduno|ناونیشان=https://www.figc.it/it/nazionali/news/scatta-la-missione-euro-2024-il-31-maggio-azzurri-a-coverciano-ecco-i-30-convocati-per-il-raduno/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[Italian Football Federation]]|زمان=it}}</ref> لە 4ی حوزەیران یەکەم یاری بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]] لە [[بۆلۆنیا]] ئەنجامدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Davide|دوایین=Triolo|سەردێڕ=Italia-Turchia {{!}} Calafiori: "Emozione grandissima, spero di andare all’Europeo"|trans-title=Italy vs. Turkey {{!}} Calafiori: "Great emotion, I hope to go to the European Championship"|ناونیشان=https://www.sportface.it/calcio/nazionali/italia-turchia-calafiori-emozione-grandissima-spero-andare-europeo/2572697|ئیش=Sportface|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|زمان=it}}</ref>دواتر لە پێکهاتەی کۆتایی بۆ یۆرۆی ٢٠٢٤ پشتڕاستکرایەوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Ufficializzati i convocati per EURO 2024, esclusi dalla lista Provedel, Ricci e Orsolini|ناونیشان=https://www.figc.it/it/nazionali/news/ufficializzati-i-convocati-per-euro-2024-esclusi-dalla-lista-provedel-ricci-e-orsolini/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[Italian Football Federation]]|زمان=it}}</ref> کالافیۆری یەکەم یاری خۆی لە کێبڕکێدا لە ١٥ی حوزەیران ئەنجامدا، کە بە بردنەوەی ٢-١ لە ئەلبانیا لە [[کۆمەڵەی دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|قۆناغی کۆمەڵەکاندا]] دەستیپێکرد؛ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anche in Europa si sono accorti di Riccardo Calafiori|ناونیشان=https://www.ilpost.it/2024/06/16/riccardo-calafiori/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Il Post]]|زمان=it}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=L'Italia parte male, poi rimonta: Bastoni-Barella, Albania ko e primi tre punti per i campioni d'Europa. Spalletti: "Cose buone, ma devono portare a qualcosa"|ناونیشان=https://www.figc.it/it/nazionali/news/litalia-parte-male-poi-rimonta-bastoni-barella-albania-ko-e-primi-tre-punti-per-i-campioni-deuropa-spalletti-cose-buone-ma-devono-portare-a-qualcosa/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Italian Football Federation]]|زمان=it}}</ref> لە تەمەنی 22 ساڵ و 27 ڕۆژدا بووە بچووکترین بەرگریکاری ئیتاڵی کە لە پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] یاری بکات، تەنها لە دوای [[پاولۆ ماڵدینی]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Calafiori secondo solo a Maldini: il record con l'Italia all'Europeo|ناونیشان=https://tuttosport.com/news/calcio/euro-2024/italia/2024/06/15-129015370/calafiori_secondo_solo_a_maldini_il_record_con_l_italia_all_europeo|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Tuttosport]]|زمان=it}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Riccardo Calafiori}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پۆڵەندا|تۆپی پێ|ئیتاڵیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] 3191agbjqzf4bu39ag1iwbqekddxnyu 0 254166 1694944 1531978 2026-10-26T07:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1694944 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:AirNomadsEmblem.png|200px|چەپ]] '''ڕەوەندی ھەوا''' کۆمەڵە کۆچەرییەکن کە بەسەر چەند پەرستگایەکدا دابەش بوون، لە [[جیھانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا|جیھانی خەیاڵیی]] زنجیرە [[ئەنیمەیشن]]ی ''[[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]]''. کاتێک شەڕی ١٠٠ ساڵە لە لایەن [[نەتەوەی ئاگر]]ەوە دەستی پێکرد، ھەموو ڕەوەندییەکانی ھەوا جگە لە [[ئانگ|ئەڤەتار ئانگ]] لە لایەن پەروەردگاری ئاگر، [[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#نەتەوەی ئاگر|سۆزینەوە]] [[جینۆساید]] کران. خەڵکانی ڕەوەندی ھەوا بەھۆی دەروێش بوون و شێوازە ڕۆحییەکەیانەوە، زۆر سادە و ئاشتیخواز بوون. ئەوان بە تەواوەتی [[ڤیگنیزم|ڕووەکی]] بوون (ھێلکەش پێکھاتەیەکی سەرەکیان بووە). == پێکبەستن == ڕواڵەتی کۆچەرییەکانی ھەوا لەسەر بنەمای ڕواڵەتی دەروێشانی [[تبت]] دروست کراوە. زۆربەیان قژیان ڕەشە (پیاوان بەھۆی دەروێش بوونەوە سەریان دەتاشن)، و بەوە ناسراون کە تاتۆیان لەسەر جەستەیان ھەیە. جلوبەرگیان بە زۆری زەرد و پرتەقاڵییە. == پەرستگاکانی ڕەوەندەکانی ھەوا == === پەرستگای ھەوای باشوور === دەکەوێتە زنجیرە چیای پاتۆلا، ئەمە ماڵی [[ئانگ|ئەڤەتار ئانگ]] بووە پێش ئەوەی بچێتە شاخە سەھۆڵینەکەوە. پەیکەری گەورەی ئەڤەتارەکانی ڕابردووی تێدا ھەیە. === پەرستگای ھەوای باکوور === دەکەوێتە سەر لوتکەی شاخێک، ئەم پەرستگایە لە کۆتاییدا پەنابەرانی شانشینی زەوی لێ نیشتەجێ بوو و لەگەڵ تەکنەلۆژیا و داھێنانی پێشکەوتوو گونجاندیان. === پەرستگای ھەوای ڕۆژھەڵات === پەرستگایەکی دوورە و بە جوانییە ئارامبەخشەکانی ناسراوە. ماڵی گوروو پاتیک بوو کە یارمەتی ئانگی دا لە گەشتە ڕۆحیەکەیدا. === پەرستگای ھەوای ڕۆژاوا === بەسەراوبنی لەژێر ڕووی شاخێکدا بنیادنراوە، ئەم پەرستگایە وەک حەشارگەیەک بۆ تیمی ئەڤەتار لە [[پێرستی ئەڵقەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#پەڕتووکی سێیەم: ئاگر (٢٠٠٧-٢٠٠٨)|ئەڵقەکانی دواتری]] زنجیرەکەدا دیارکەوتووە. == لەناوچوون == ڕەوەندەکانی ھەوا بەتەواوی لەلایەن نەتەوەی ئاگرەوە لەناوچوون لە کاتی کۆمەڵکوژیەکدا، کە ئامانج لێی نەھێشتنی [[ئانگ|ئەڤەتار]] بوو. بەڵام کلتوور و میراتی ڕەوەندەکە لەلایەن تاکە ڕزگاربووی ڕەوەندەکە، ئانگ، پارێزگاری لێکرا و ڕزگاری کرد لە لەناوچوون، کە لە کۆتاییدا لەگەڵ نەوە و شوێنکەوتووانی لە زنجیرەی [[ئەفسانەی کۆرا]] کۆچەرییەکانی ھەوای دامەزراندەوە. == دروستبوونەوەی ڕەوەندەکانی ھەوا == لە ئەفسانەی کۆرادا، کۆچەرییەکانی ھەوا دوای گۆڕانکارییەک لە جیھانی فیزیکی و ڕۆحەکان، دووبارە سەرھەڵدەدەنەوە، کە توانای جڵەوگیرکردن و ملکەچپێکردنی ھەوا دەدات بە ھەندێک لە کەسانی ناملکەچپێکەر، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ گەڕاندنەوەی کلتووری کۆچەرییەکانی ھەوا و ملکەچپێکردنی توخمەکە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://az.wikipedia.org/wiki/Hava_K%C3%B6%C3%A7%C9%99ril%C9%99ri|سەردێڕ=Hava Köçəriləri|زمان=ئازەری|سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠٠٠}} {{جیھانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:زانستی ئەفسانەکان لە کلتورە گەلییەکاندا]] [[پۆل:ئەنیمەیشن]] [[پۆل:وڵاتە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کیشوەرە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:شانشینە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:حکوومەتە خەیاڵییەکان]] qsjclcboizb8jqbismx1jfd3ajur9qu 0 254176 1694709 1694241 2026-10-25T20:12:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1694709 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Red_Bank_School_Northeastern_California_Historical_Photograph_Collection_Digital_Repository_Meriam_Library._California_State_University,_Chico.jpg|وێنۆک| قوتابخانەی ڕێد بانک لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا (کۆکردنەوەی وێنەی مێژوویی باکووری ڕۆژھەڵاتی کالیفۆرنیا، کال ستێت چیکۆ)]] '''ڕێد بانک، کالیفۆڕنیا''' (ھەروەھا '''ڕێد بانک''') ناوچەیەکی کشتوکاڵییە لە تەھاما کاونتی، لە ویلایەتی [[کالیفۆڕنیا|کالیفۆرنیای]] [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. {{Sfn|Hislop|Hughes|2007}} ناوچەکە و ڕید بانک کریک ھەردووکیان ناوەکانیان لە ڕانچۆ بارانکا کۆلۆرادۆ (''ڕێد بانک'' بە زمانی ئیسپانی) وەرگرتووە. {{Sfn|Smith|1997}} {{Sfn|Hislop|Hughes|2007}} {{Sfn|RBN|1899}} {{Sfn|Hislop|Hughes|2007}} {{Sfn|Hislop|Hughes|2007}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} s81047yezrefpvyzxjcahyu127volmh 0 254381 1694960 1546006 2026-10-26T07:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694960 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی||name=ڕەی ویلیام جۆنسۆن|image=|alt=|alma_mater=[[Columbia University School of General Studies]]|caption=Johnson in 2012|birth_date={{Birth based on age as of date|30|2012|February|2}}<!--DO NOT ADD FULL DATE WITHOUT A RELIABLE SOURCE. IMDB AND WIKITUBIA ARE NOT RELIABLE SOURCES; SEE WP:IMDB AND WP:FANDOM. -->|birth_place=[[Oklahoma City]], [[Oklahoma]], U.S.|occupation={{flatlist| * Internet personality * actor * comedian * [[filmmaker]] * rapper * singer * musician }}|spouse=|module={{Infobox YouTube personality|embed=yes | channels = {{ubl | [https://www.youtube.com/@RayWilliamJohnson Ray William Johnson] | [https://www.youtube.com/@Yourfavoritemartian Your Favorite Martian] }} | pseudonym = | subscribers = {{plainlist| * 17.1 million (Ray William Johnson) * 3.74 million (Your Favorite Martian) <!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> }} | views = {{plainlist| * 13 billion (Ray William Johnson) * 1 billion (Your Favorite Martian) <!-- PLEASE DO NOT CHANGE WITHOUT UPDATING stats_update BELOW --> }} | silver_button = yes | silver_year = ٢٠٠٩ | gold_button = yes | gold_year = ٢٠١٠ | diamond_button = yes | diamond_year = ٢٠١٣ | stats_update = ١٩ ئایار ٢٠٢٤ | years active = 2008–present }}}}'''ڕەی ویلیام جۆنسۆن''' (لەدایکبووی ١٩٨١ یان ١٩٨٢) [[ناوداری ئینتەرنێت|کەسایەتییەکی ناوداری ئینتەرنێتی]] ئەمریکییە و بە کەناڵی [[یووتیووب|یوتیوبی]] بە ناوی خۆی و زنجیرە وێبەکەی لەو کەناڵەدا ناسراوە، ''یەکسانە بە سێ''. لە ساڵی ٢٠١٣دا کەناڵەکە ١٠ ملیۆن سەبسکرایبی تێپەڕاند و زیاتر لە ٢ ملیار بینەری ھەبوو، بەمەش یەکێک بوو لە کەناڵەکانی ئەو کاتەی زۆرترین بینەری ھەبوو و سەبسکرایبی کەناڵەکانی ھەبوو.<ref name="WSJ">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Glazer|یەکەم=Emily|سەردێڕ=The 15 most popular YouTubers in the world|ئیش=[[The Record (Stockton)|The Record]]|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.recordnet.com/article/ZZ/20150918/business/309189957|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGlazer2015">Glazer, Emily (September 18, 2015). [http://www.recordnet.com/article/ZZ/20150918/business/309189957 "The 15 most popular YouTubers in the world"]. ''[[تۆمارەکە (ستۆکتۆن)|The Record]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">October 27,</span> 2015</span>.</cite></ref><ref name="ET">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Karnik|یەکەم=Kiran|سەردێڕ=Given the double-edged sword social media has become, self-regulation by platforms is the best option|ئیش=[[The Economic Times]]|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-04/news/33582074_1_social-media-websites-ray-william-johnson|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150929151115/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-04/news/33582074_1_social-media-websites-ray-william-johnson|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKarnik2012">Karnik, Kiran (September 4, 2012). [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-04/news/33582074_1_social-media-websites-ray-william-johnson "Given the double-edged sword social media has become, self-regulation by platforms is the best option"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929151115/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-04/news/33582074_1_social-media-websites-ray-william-johnson |date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}. ''[[ڕۆژنامەی ئیکۆنۆمیک تایمز|The Economic Times]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 29,</span> 2015</span>.</cite></ref> جۆنسۆن لە مانگی ئازاری ٢٠١٤ زنجیرەکەی بەجێھێشت بەڵام بەردەوام بوو لە بەرھەمھێنانی و زنجیرە وێبەکانی تری وەک ''Booze Lightyear'', ''Comedians On'', و ''Top 6'' کە دوو یەکەمیان دواتر ھەڵوەشایەوە.<ref name="TFBooze">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Brouwer|یەکەم=Bree|سەردێڕ=Ray William Johnson Returns To YouTube With 'How To Get A Date'|بڵاوکەرەوە=[[Tubefilter]]|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.tubefilter.com/2015/02/12/ray-william-johnson-how-to-get-a-date-short/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٥}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBrouwer2015">Brouwer, Bree (February 12, 2015). [http://www.tubefilter.com/2015/02/12/ray-william-johnson-how-to-get-a-date-short/ "Ray William Johnson Returns To YouTube With 'How To Get A Date'"]. [[فیلتەری تیوب|Tubefilter]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 27,</span> 2015</span>.</cite></ref><ref name="TFTop6">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gutelle|یەکەم=Sam|سەردێڕ=Ray William Johnson Produces List Show 'Top 6′ On His YouTube Channel|بڵاوکەرەوە=[[Tubefilter]]|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.tubefilter.com/2015/02/13/top-6-kelly-landry-ray-william-johnson-equals-three/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٥}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGutelle2015">Gutelle, Sam (February 13, 2015). [http://www.tubefilter.com/2015/02/13/top-6-kelly-landry-ray-william-johnson-equals-three/ "Ray William Johnson Produces List Show 'Top 6′ On His YouTube Channel"]. [[فیلتەری تیوب|Tubefilter]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 27,</span> 2015</span>.</cite></ref><ref name="TFComedians">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gutelle|یەکەم=Sam|سەردێڕ=New Web Series From Ray William Johnson Offers Comedians' Takes On Snapchat|بڵاوکەرەوە=[[Tubefilter]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.tubefilter.com/2015/07/06/ray-william-johnson-comedians-on-snapchat/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٥}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">Gutelle, Sam (July 6, 2015). [http://www.tubefilter.com/2015/07/06/ray-william-johnson-comedians-on-snapchat/ "New Web Series From Ray William Johnson Offers Comedians' Takes On Snapchat"]. [[فیلتەری تیوب|Tubefilter]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 27,</span> 2015</span>.</cite></ref> لە کۆتایی کارکردنی لە ''کۆمپانیای یەکسان سێ''، جۆنسۆن دەستی کرد بە لقکردن بۆ میدیای دیکە. یەکەم زنجیرە وێبی سیناریۆی بە ناوی ''Riley Rewind''، لە ساڵی ٢٠١٣ بۆ یەکەمجار لە [[فەیسبووک]] نمایشکرا.<ref name="TFRiley">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gutelle|یەکەم=Sam|سەردێڕ=Ray William Johnson's 'Riley Rewind' Arrives On Facebook First|بڵاوکەرەوە=[[Tubefilter]]|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.tubefilter.com/2013/12/12/ray-william-johnson-riley-rewind/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٥}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGutelle2013">Gutelle, Sam (December 12, 2013). [http://www.tubefilter.com/2013/12/12/ray-william-johnson-riley-rewind/ "Ray William Johnson's 'Riley Rewind' Arrives On Facebook First"]. [[فیلتەری تیوب|Tubefilter]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 27,</span> 2015</span>.</cite></ref> چەمکێکی تەلەڤیزیۆنی دروست کرد کە لە ھەمان ساڵدا لەلایەن کۆمپانیای FX کڕدرا. یەکەمجار لە فیلمی ئیندی ڕۆد ''Who's Driving Doug'' شانبەشانی ئەستێرەی پێشووی زنجیرەی ''[[گۆڕانی خراپ]]'' RJ Mitte بەشداری کرد، کە ڕۆڵی واڵتەر وایت جونیۆری گێڕا، لە ساڵی ٢٠١٥ کۆمپانیای بەرھەمھێنانی، Mom & Pop Empire، باس لەوە کرا کە ھاوکارە. بەرھەمھێنانی [[فیلمی بەڵگەنامەیی|فیلمێکی بەڵگەنامەیی]] لەگەڵ کۆمپانیای Supergravity Pictures سەبارەت بە قۆرخکارییەکان لە پیشەسازی [[کێبڵی تەلەڤیزیۆن]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئینتەرنێت|ھۆڵیوود|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ray William Johnson}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] 8goq4rtbzsq9g4tdo01l2xfcxu5cz4j 0 254418 1694510 1531666 2026-10-25T13:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1694510 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox museum | name = ڕێڕەوەی بەناوبانگی ھۆڵیوود | native_name = | native_name_lang = | logo = WoF-Logo-Final-400X221.png | logo_caption = | image = Hollywood Walk of Fame.jpg | caption = ٦٨٠١ [[ھۆڵیوود بۆلیڤارد]]{{ھن}}لە نزیک [[شانۆی دۆڵبی]] لە [[ھۆڵیوود (کالیفۆڕنیا)|ھۆڵیوود]] | mapframe = yes | mapframe-point = none | mapframe-zoom = 13 | mapframe-caption = شوێنی ڕێڕەوەی بەناوبانگی ھۆڵیوود لە [[ھۆڵیوود (کالیفۆڕنیا)|ھۆڵیوود]]، [[لۆس ئانجلەس]] | website = {{official URL}} }} '''ڕێڕەوی بەناوبانگی ھۆڵیوود''' ({{بە ئینگلیزی |Hollywood Walk of Fame}}) ڕێڕەوێکی ڕۆیشتنە لە نێوان ھۆڵیوود بۆلیڤار و شەقامی واین لە [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|ناوچەی ھۆڵیوود]] لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. زیاتر لە ٢٧٨٣ ئەستێرە لەسەر ئەم شۆستەیە بۆ ئەکتەر و دەرھێنەر و مۆسیقاژەن و بەرھەمھێنەران و گرووپە شانۆیییەکان و کەسایەتییە خەیاڵییەکان دانراون. ئەم شوێنە لەلایەن ژووری بازرگانی ھۆڵیوود بەڕێوەدەبرێت و لەلایەن ''دامەزراوەی مێژوویی ھۆڵیوودەوە'' پارێزگاری لێدەکرێت.<ref name="starcount">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://walkoffame.com/press_releases/composer-songwriter-charles-fox-to-be-honored-with-star-on-the-hollywood-walk-of-fame/|سەردێڕ=COMPOSER/SONGWRITER CHARLES FOX TO BE HONORED WITH STAR ON THE HOLLYWOOD WALK OF FAME star|وێبگە=walkoffame.com|بڵاوکەرەوە=Hollywood Chamber of Commerce |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://walkoffame.com/pages/licensing|سەردێڕ=Licensing for the Walk of Fame {{!}} Hollywood Walk of Fame|وێبگە=Hollywood Walk of Fame|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا ئەم شەقامە شوێنێکی گەشتیارییە. بەپێی ئامارەکان لە ساڵی ٢٠٠٣ زیاتر لە ١٠ ملیۆن کەس سەردانی ئەم شۆستەیەیان کردووە. == ڕوونکردنەوە == تا ٦ی ئازاری ٢٠١٤، ٢٥١٨ ئەستێرە لەسەر ئەم شەقامە دانراون. لەناو ئەم ئەستێرەیەدا نیشانە ھەیە، ھەریەکەیان بەم شێوەیەن: {{وتە١|<!--to have a little more side-indenting--> {{Plainlist| * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Motion Pictures.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque showing a side view of a classic movie camera]] '''''کامێرای فیلمی کلاسیک ''''' نوێنەرایەتیی [[فیلم|وێنەی جووڵاو دەکات]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Television.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with a tube-type television with twin aerials]] '''''وەرگری تەلەڤیزیۆن ''''' نوێنەرایەتیی [[وەشاندنی تەلەڤیزیۆنی]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Recording.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with a top view of phonograph disc and pickup arm]] '''''تۆماری فۆنۆگرافی''''' نوێنەرایەتیی [[تۆمارکردن و بەرھەمھێنانەوەی دەنگ]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Radio.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with an antique studio-style microphone]] '''''[[مایکرۆفۆن]]ی ڕادیۆ''''' نوێنەرایەتیی [[وەشاندنی ڕادیۆیی]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Theater.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with the classic theatrical comedy/tragedy masks]] '''''دەمامکی کۆمیدیا/تراژیدیا''''' نوێنەرایەتیی [[شانۆ]]/[[شانۆنامە]] دەکات. }}}} لە ھەموو ئەستێرەکان ٤٧٪ سەر بە پیشەسازی فیلم و ٢٤٪ سەر بە تەلەڤیزیۆن و ١٧٪ سەر بە دەنگی (و مۆسیقا) و ١٠٪ سەر بە ڕادیۆن. ھەروەھا کەمتر لە ٢٪ی ئەستێرەکان پەیوەندییان بە نمایشە ڕاستەوخۆکانەوە ھەیە. بەگشتی ساڵانە نزیکەی ٢٠ ئەستێرە لە ڕێڕەوی ناوبانگەکانی ھۆڵیوود دادەنرێت. == مێژوو == سەرۆکی پێشووی ژووری بازرگانی ھۆلیوود ئەو کەسەیە کە بیرۆکەی دروستکردنی ئەم شوێنەی پێشنیار کردووە و لە ڕێگەی ئەندامانی دیکەوە بیرۆکەکەی زیاتر تەواو بووە. لە کۆتاییدا لیژنەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لەم بیرۆکەیە پێکھێنرا و کۆمپانیایەکی تەلارسازی ئەرکی پەرەپێدانی پێ سپێردرا. لە ساڵی ١٩٥٥دا ڕێککەوتن لەسەر شێوە و دیزاینی گشتی کرا و لە کۆتاییدا پلانەکە درا بە " ئەنجومەنی شارەوانی لۆس ئانجلەس ".<ref name="Martin1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://articles.latimes.com/2010/feb/06/business/la-fi-walk-of-fame6-2010feb06|سەردێڕ=Golden milestone for the Hollywood Walk of Fame|دوایین=Martin|یەکەم=Hugo|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٠|newspaper=[[Los Angeles Times]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324223751/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-06-la-fi-walk-of-fame6-2010feb06-story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> چیرۆکی جیاواز ھەیە سەبارەت بەوەی کە بۆچی ئەو ئەستێرەیە بۆ ئەم شەقامە ھەڵبژێردرا. بۆ نموونە یەکێک لەو نەریتانە باس لەوە دەکات کە لەبەر ئەوەی ھۆتێلی ھۆلیوود کە بۆ ماوەی چەند ساڵێک لەو ناوچەیەدا بووە، دیزاینی ئەستێرەیی بەکارھێناوە بۆ دیزاینی ناوەوەی، ھەر بۆیە شێوەی ئەستێرە ھەڵبژێردرا. لە ئەکاونتێکی تردا باس لەوە دەکات کە شێوەی ئەستێرەی گشتی ھەڵبژێردرا چونکە چێشتخانەیەک لەو ناوچەیە وێنەی کەسانی بەناوبانگی دەخستە ناو چوارچێوەی شێوە ئەستێرەیییەکانەوە. === ھەڵبژاردنی کەسەکان === تا مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٦ شێوازی ڕەنگکردن و ئەو ڕەنگانەی لە شۆستە بەکارھێنراون پەسەندکرا و لیژنەیەک بۆ دەستنیشانکردن و ھەڵبژاردنی ئەستێرەکان بۆ دروستکردنی شۆستەکە پێکھێنرا. ئەم لیژنەیە لە بەھاری ساڵی ١٩٥٦ تا پاییزی ١٩٥٧ توانی نزیکەی ھەزار و ٥٥٨ کەسی گەورە لە چوار بابەتی فیلم، تەلەڤیزیۆن، دەنگ و ڕادیۆ ھەڵبژێرێت. لەنێو ناوە ھەڵبژێردراوەکاندا ناوە بەناوبانگەکانی وەک سیسل دومیل و [[واڵت دیزنی]] و ھال ڕۆچ و ماکس سەینت ھەبوون.<ref name="WOFFAQ">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە = Hollywood Chamber of Commerce|سەردێڕ = Walk of Fame Frequently Asked Questions|ناونیشان = https://walkoffame.com/frequently-asked-questions/|ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> دروستکردن و دانانی ئەستێرە لەسەر ئەم شەقامە لە ساڵی ١٩٥٨ دەستی پێکردووە. ھەرچەندە دەوترێت [[جۆوان وودوارد]] یەکەم کەس بووە کە ئەستێرەکەی لەسەر شەقامەکە دانراوە، بەڵام ئەمە وا نییە و دانانی حەوت ئەستێرەش لە پرۆژەیەکدا ئەنجامدراوە، یەک لەدوای یەک، بەبێ ئەوەی مەراسیمێک بۆ ھەر ئەستێرەیەک ئەنجام بدرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|لۆس ئانجلەس|کالیفۆڕنیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ|فیلم|شانۆ|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Hollywood Walk of Fame}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٥٨ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوە و ویکیپیدیا جیاوازە]] [[پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٥٨ لە کالیفۆڕنیا]] nexygt5mkwe0b1gdpc42a486axqaual 1694703 1694510 2026-10-25T20:10:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694703 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = ڕێڕەوەی بەناوبانگی ھۆڵیوود | native_name = | native_name_lang = | logo = WoF-Logo-Final-400X221.png | logo_caption = | image = Hollywood Walk of Fame.jpg | caption = ٦٨٠١ [[ھۆڵیوود بۆلیڤارد]]{{ھن}}لە نزیک [[شانۆی دۆڵبی]] لە [[ھۆڵیوود (کالیفۆڕنیا)|ھۆڵیوود]] | mapframe = yes | mapframe-point = none | mapframe-zoom = 13 | mapframe-caption = شوێنی ڕێڕەوەی بەناوبانگی ھۆڵیوود لە [[ھۆڵیوود (کالیفۆڕنیا)|ھۆڵیوود]]، [[لۆس ئانجلەس]] | website = {{official URL}} }} '''ڕێڕەوی بەناوبانگی ھۆڵیوود''' ({{بە ئینگلیزی |Hollywood Walk of Fame}}) ڕێڕەوێکی ڕۆیشتنە لە نێوان ھۆڵیوود بۆلیڤار و شەقامی واین لە [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|ناوچەی ھۆڵیوود]] لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. زیاتر لە ٢٧٨٣ ئەستێرە لەسەر ئەم شۆستەیە بۆ ئەکتەر و دەرھێنەر و مۆسیقاژەن و بەرھەمھێنەران و گرووپە شانۆیییەکان و کەسایەتییە خەیاڵییەکان دانراون. ئەم شوێنە لەلایەن ژووری بازرگانی ھۆڵیوود بەڕێوەدەبرێت و لەلایەن ''دامەزراوەی مێژوویی ھۆڵیوودەوە'' پارێزگاری لێدەکرێت.<ref name="starcount">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://walkoffame.com/press_releases/composer-songwriter-charles-fox-to-be-honored-with-star-on-the-hollywood-walk-of-fame/|سەردێڕ=COMPOSER/SONGWRITER CHARLES FOX TO BE HONORED WITH STAR ON THE HOLLYWOOD WALK OF FAME star|وێبگە=walkoffame.com|بڵاوکەرەوە=Hollywood Chamber of Commerce |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://walkoffame.com/pages/licensing|سەردێڕ=Licensing for the Walk of Fame {{!}} Hollywood Walk of Fame|وێبگە=Hollywood Walk of Fame|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا ئەم شەقامە شوێنێکی گەشتیارییە. بەپێی ئامارەکان لە ساڵی ٢٠٠٣ زیاتر لە ١٠ ملیۆن کەس سەردانی ئەم شۆستەیەیان کردووە. == ڕوونکردنەوە == تا ٦ی ئازاری ٢٠١٤، ٢٥١٨ ئەستێرە لەسەر ئەم شەقامە دانراون. لەناو ئەم ئەستێرەیەدا نیشانە ھەیە، ھەریەکەیان بەم شێوەیەن: {{وتە١|<!--to have a little more side-indenting--> {{Plainlist| * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Motion Pictures.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque showing a side view of a classic movie camera]] '''''کامێرای فیلمی کلاسیک ''''' نوێنەرایەتیی [[فیلم|وێنەی جووڵاو دەکات]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Television.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with a tube-type television with twin aerials]] '''''وەرگری تەلەڤیزیۆن ''''' نوێنەرایەتیی [[وەشاندنی تەلەڤیزیۆنی]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Recording.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with a top view of phonograph disc and pickup arm]] '''''تۆماری فۆنۆگرافی''''' نوێنەرایەتیی [[تۆمارکردن و بەرھەمھێنانەوەی دەنگ]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Radio.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with an antique studio-style microphone]] '''''[[مایکرۆفۆن]]ی ڕادیۆ''''' نوێنەرایەتیی [[وەشاندنی ڕادیۆیی]] دەکات. * [[پەڕگە:Walk of Fame Category Theater.jpg|40px|alt=Circular 4-inch brass plaque with the classic theatrical comedy/tragedy masks]] '''''دەمامکی کۆمیدیا/تراژیدیا''''' نوێنەرایەتیی [[شانۆ]]/[[شانۆنامە]] دەکات. }}}} لە ھەموو ئەستێرەکان ٤٧٪ سەر بە پیشەسازی فیلم و ٢٤٪ سەر بە تەلەڤیزیۆن و ١٧٪ سەر بە دەنگی (و مۆسیقا) و ١٠٪ سەر بە ڕادیۆن. ھەروەھا کەمتر لە ٢٪ی ئەستێرەکان پەیوەندییان بە نمایشە ڕاستەوخۆکانەوە ھەیە. بەگشتی ساڵانە نزیکەی ٢٠ ئەستێرە لە ڕێڕەوی ناوبانگەکانی ھۆڵیوود دادەنرێت. == مێژوو == سەرۆکی پێشووی ژووری بازرگانی ھۆلیوود ئەو کەسەیە کە بیرۆکەی دروستکردنی ئەم شوێنەی پێشنیار کردووە و لە ڕێگەی ئەندامانی دیکەوە بیرۆکەکەی زیاتر تەواو بووە. لە کۆتاییدا لیژنەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لەم بیرۆکەیە پێکھێنرا و کۆمپانیایەکی تەلارسازی ئەرکی پەرەپێدانی پێ سپێردرا. لە ساڵی ١٩٥٥دا ڕێککەوتن لەسەر شێوە و دیزاینی گشتی کرا و لە کۆتاییدا پلانەکە درا بە " ئەنجومەنی شارەوانی لۆس ئانجلەس ".<ref name="Martin1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://articles.latimes.com/2010/feb/06/business/la-fi-walk-of-fame6-2010feb06|سەردێڕ=Golden milestone for the Hollywood Walk of Fame|دوایین=Martin|یەکەم=Hugo|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٠|newspaper=[[Los Angeles Times]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324223751/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-06-la-fi-walk-of-fame6-2010feb06-story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> چیرۆکی جیاواز ھەیە سەبارەت بەوەی کە بۆچی ئەو ئەستێرەیە بۆ ئەم شەقامە ھەڵبژێردرا. بۆ نموونە یەکێک لەو نەریتانە باس لەوە دەکات کە لەبەر ئەوەی ھۆتێلی ھۆلیوود کە بۆ ماوەی چەند ساڵێک لەو ناوچەیەدا بووە، دیزاینی ئەستێرەیی بەکارھێناوە بۆ دیزاینی ناوەوەی، ھەر بۆیە شێوەی ئەستێرە ھەڵبژێردرا. لە ئەکاونتێکی تردا باس لەوە دەکات کە شێوەی ئەستێرەی گشتی ھەڵبژێردرا چونکە چێشتخانەیەک لەو ناوچەیە وێنەی کەسانی بەناوبانگی دەخستە ناو چوارچێوەی شێوە ئەستێرەیییەکانەوە. === ھەڵبژاردنی کەسەکان === تا مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٦ شێوازی ڕەنگکردن و ئەو ڕەنگانەی لە شۆستە بەکارھێنراون پەسەندکرا و لیژنەیەک بۆ دەستنیشانکردن و ھەڵبژاردنی ئەستێرەکان بۆ دروستکردنی شۆستەکە پێکھێنرا. ئەم لیژنەیە لە بەھاری ساڵی ١٩٥٦ تا پاییزی ١٩٥٧ توانی نزیکەی ھەزار و ٥٥٨ کەسی گەورە لە چوار بابەتی فیلم، تەلەڤیزیۆن، دەنگ و ڕادیۆ ھەڵبژێرێت. لەنێو ناوە ھەڵبژێردراوەکاندا ناوە بەناوبانگەکانی وەک سیسل دومیل و [[واڵت دیزنی]] و ھال ڕۆچ و ماکس سەینت ھەبوون.<ref name="WOFFAQ">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە = Hollywood Chamber of Commerce|سەردێڕ = Walk of Fame Frequently Asked Questions|ناونیشان = https://walkoffame.com/frequently-asked-questions/|ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> دروستکردن و دانانی ئەستێرە لەسەر ئەم شەقامە لە ساڵی ١٩٥٨ دەستی پێکردووە. ھەرچەندە دەوترێت [[جۆوان وودوارد]] یەکەم کەس بووە کە ئەستێرەکەی لەسەر شەقامەکە دانراوە، بەڵام ئەمە وا نییە و دانانی حەوت ئەستێرەش لە پرۆژەیەکدا ئەنجامدراوە، یەک لەدوای یەک، بەبێ ئەوەی مەراسیمێک بۆ ھەر ئەستێرەیەک ئەنجام بدرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|لۆس ئانجلەس|کالیفۆڕنیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ|فیلم|شانۆ|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Hollywood Walk of Fame}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٥٨ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوە و ویکیپیدیا جیاوازە]] [[پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٥٨ لە کالیفۆڕنیا]] nxphjy8gys4whssrcrm4if2uudc140j 0 254772 1694880 1531935 2026-10-26T04:34:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1694880 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئەلڕەقیب''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا چاودێر بە بەندەکانی و زانا و ئاگادارە بە کارو کردەوەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=٤|ئایەت=١|کوردی=بەڕاستی خوای گەورە چاودێرە بەسەرتانەوەو ئاگای لێتانە.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] ilrc1iiz1qsunbmefs0cwb8d6xw2flx 0 254820 1694874 1531926 2026-10-26T04:33:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1694874 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئەلڕەفیق''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا نەرم و بە بەزەیی یە بە بەندەکانی و ئاسانی دەوێت بۆ یان و گەرانی ناوێت و لەسەرو توانایانەوە تەکلیفیان لێ ناکات، بەڵکو دەیانبەخشێ و نەرمە لەگەڵیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] o1614nuf44uo8xig5h1rmcp82cy70m1 0 262204 1694430 1694042 2026-10-25T12:11:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694430 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ماتیۆ کاولز''' ({{بە ئینگلیزی|Matthew Cowles}}؛ ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٤٤ لە [[نیویۆرک]] – ٢٢ی ئایاری ٢٠١٤ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٦٦ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == لە ساڵی ١٩٨٣، لەگەڵ کریستین بارانسکی ھاوسەرگیری کرد و دوو کچیان هەبوو بە ناوەکانی ئیسابێل (لەدایکبووی ١٩٨٤) و لیلی (لەدایکبووی ١٩٨٧). لە پێناسەیەکی ڕۆژنامەی ''[[نیویۆرک تایمز]]'' بۆ ھاوسەرەکەی، وەک «ئەندامێکی سەرەڕۆی خێزانێک کە پەیوەندییان بە کۆمپانیای بڵاوکردنەوەی کاوڵس و بانکی درێکسڵ بێرنھام لامبێرتییەوە ھەیە» وەسف کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Horyn|یەکەم=Cathy|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=کریستین بارانسکی: 'هەرگیز جوان نەبووم'|زمان=en-US|ئیش=[[نیویۆرک تایمز]]|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/04/17/fashion/17Maincourse.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> حەزێکی زۆری بە لێخوڕینی ماتۆڕسکیل هەبوو.<ref name="webmark">[http://www.webmark.com/monumentsconservancy/biographies.htm 'بیۆگرافیی ئاخوێنەرانی ٢٠٠٤'. ''سیمپۆزیۆمی ساموێل دۆرسکی بۆ مۆنۆمێنتە گشتییەکان'' (٢٠٠٤)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129192657/http://www.webmark.com/monumentsconservancy/biographies.htm|date=January 29, 2009}}</ref> کاوڵس مەسیحییەکی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکی]] دڵسۆز بوو و وانەی پەروەردەی ئایینی لە دێری ناتیڤیتی لە بەیتوللەحم، کۆنێتیکت دەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://archives.rep-am.com/2014/06/08/matthew-cowles-was-not-like-his-evil-soap-character/|وێبگە=archives.rep-am.com|سەردێڕ=ماتیۆ کاوڵس وەک کەسایەتییە خراپەکەی ناو زنجیرەکە نەبوو – ئەرشیف|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023211215/https://archives.rep-am.com/2014/06/08/matthew-cowles-was-not-like-his-evil-soap-character/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salfen, Ronald P. |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.faithinfilms.com/reviews/christinebaranski.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200224074442/http://www.faithinfilms.com/reviews/christinebaranski.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ئیش=ئیمان لە فیلمەکاندا |سەردێڕ=چاوپێکەوتنێک لەگەڵ کریستین بارانسکی |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مردن == ماتیۆ کاولز لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٤ بەهۆی سستبوونی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mele |یەکەم=Courtnie |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Actor Matthew Cowles Passes Away |ناونیشان=https://www.broadwayworld.com/article/Actor-Matthew-Cowles-Passes-Away-20140524 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=BroadwayWorld.com |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0184804}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Matthew Cowles}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] pxd3ox35sucf85hqscenispt9yy7qx4 0 262248 1694726 1694198 2026-10-25T20:20:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694726 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماولیک پانچۆلی''' ({{بە ئینگلیزی|Maulik Pancholy}}؛ لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤ لە [[کیسیمی، فلۆریدا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0997689}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Maulik Pancholy}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینەی خەڵکی ئۆھایۆ]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی قوتابخانەی نۆرسوێسترن بەشی گەیاندن]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] r3zjjm7xgzir1lpnajqif6jmqmgiiq1 0 262257 1694731 1694194 2026-10-25T20:22:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694731 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماوریتز ھوگۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Mauritz Hugo}}؛ ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٠٩ لە [[یۆتۆبۆری]] – ١٦ی حوزەیرانی ١٩٧٤ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0401064}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] iw4hxru9rmb8ex7fgxj98wpuffu6jer 0 262258 1694732 1694193 2026-10-25T20:23:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694732 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماوری چاکین''' ({{بە ئینگلیزی|Maury Chaykin}}؛ ٢٧ی تەممووزی ١٩٤٩ لە [[بڕۆکلین]] – ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٠ لە [[تۆرۆنتۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. بەشداریی لە فیلمی [[سەماکردن لەگەڵ گورگەکان (فیلم)|سەماکردن لەگەڵ گورگەکان]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0001999}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کەنەدا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٠]] [[پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری جینی و شاشەی کەنەدی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە]] awa90pv9j7ir9m56l8a1wqnrin1r7eb 0 262817 1694911 1516203 2026-10-26T05:45:33Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694911 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مۆزس جەی. مۆسێلی''' ({{بە ئینگلیزی|Moses J. Moseley}}؛ ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ لە [[ئایکن، کارۆلینای باشوور]] – ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە [[ستۆکبریج، جۆرجیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ٢٠١٢ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|5232250}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] fuc23cfycqhwpesh3rdyj45o7umnw28 0 266500 1694778 1578323 2026-10-25T22:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694778 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|ڕەزا ڕەسایی}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ|ناو=محەممەدڕەزا سەقایی|وێنە=Reza-Saghaei.jpg|نازناو=ڕەزا سەقایی|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٤ی نیسانی ١٩٣٩|شوێنی لەدایکبوون=[[خوڕەماوە]]، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]|ڕێکەوتی مردن=١٨ی تەممووزی ٢٠١٠|شوێنی مردن=[[تاران]]، [[ئێران]]|شێواز=[[مۆسیقای لوڕی]]|بنەچە=[[کورد]]}} '''محەممەد ڕەزا سەقایی''' (٤ی نیسانی ١٩٣٩ [[خوڕەماوە]] ‒ ١٨ی تەممووزی ٢٠١٠، [[تاران]]) گۆرانیبێژێکی [[مۆسیقای لوڕی|مۆسیقای کوردیی لوڕی]] بوو. سەقایی لە [[خوڕەماوە]] لەدایکبووە، کاتێک بەھرەی ھونەریی لەلایەن بێژەری ڕادیۆ، محەممەد ڕەجانەوە درکی پێکرا، چووە ڕادیۆی سەربازی لە قەڵای فەلەک ئەلئەفلاک، دوای ماوەیەک لەلایەن پرۆفیسۆر حەمید ئێزدپەناوە بە ڕادیۆی تاران ناسێندرا، و گۆرانی گوت. بە درێژایی ژیانی ھونەری خۆی لەگەڵ مۆسیقاژەنانی وەک [[موجتەبا میرزادە]] و نەبی فەیرووزی و فەرەج عەلیپوور ھاوکار بووە. == ژیان == سەقایی لە دوای ساڵی ١٩٦٥ بوو بە گۆرانیبێژێکی زۆر بەناوبانگ و ناسراو و تا ساڵی ١٩٧٨ بەردەوام بوو لە گۆرانیوتن. لە ماوەی ژیانیدا زۆری نەخوێند و تا لە ئاستی ٤ خوێندەواری ھەبووە. ھەروەھا گۆرانیبێژ بوو لە ئاھەنگی سەردانی [[فەرەح پەھلەوی]] بۆ [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]، بەڵام دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕش،]] خەریک بوو واز لە گۆرانیوتن بھێنێت. لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی ئێران و عێراقدا]]، لە بۆردومانی [[شار]]ی [[ئەزنا]] بریندار بوو و پەردەی گوێی زیانی پێگەیشت. لە ماوەی ژیانیدا ھەرگیز ھاوسەرگیری نەکردووە. == گۆرانی «دایە دایە» == گۆرانی «[[دایە دایە]]» کە لەلایەن [[موجتەبا میرزادە]]وە سازکرابوو و چەندین ساڵ لەمەوبەر بە دەنگی سەقایی پێشکەشکرا، لە ساڵی ٢٠٠٦دا لە نێو گۆرانییە بەناوبانگەکانی ١٠٠ ساڵی ڕابردووی مۆسیقای ئێراندا کرایە نێو تۆماری نیشتمانی. ئەم گۆرانییەی لەگەڵ ھونەرمەندی بەناوبانگی کورد، [[حەسەن زیرەک]] لە شاری [[بانە]] گوتووەتەوە بە ھەردوو شێوەزاری کوردیی [[لوڕی]] و [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]. == کۆچی دوایی == ڕەزا سەقایی لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩ بەھۆی لەکارکەوتنی کۆئەندامی ھەناسەدانی کە بووە ھۆی [[جەڵدەی مێشک]]، لە نەخۆشخانەی ساسان لە [[تاران]] کۆچی دوایی کرد. لە ٣١ی تەممووزی ساڵی ٢٠٠٩ تەرمەکەی لە تارانەوە گواسترایەوە بۆ شارەکەی خۆی، [[خوڕەماوە]]، و لەوێ بە خاک سپێردرا. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B3%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C?wprov=sfla1|سەردێڕ=رضا سقایی|زمان=فارسی|سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1122401 بەڵگەفیلمی ڕەزا جارێکی دیکە دەخوێنێتەوە، لە دەرھێنانی محەممەد سەیفزادە] * {{وێبگەی فەرمی|http://reza-saghaee.com}} * [https://web.archive.org/web/20170217113404/http://avayesepehr.net/ گۆڤاری چارەگی ژمارەی تایبەتی سەقایی] * [http://gharbseda.ir/tag/رضا-سقایی/ گۆرانییەکانی ڕەزا سەقایی]{{بەستەری مردوو|url=http://gharbseda.ir/tag/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B3%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مۆسیقا|ئێران}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی خوڕەماوە]] [[پۆل:گۆرانیبێژان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی باشووری]] [[پۆل:لوڕستان]] 2yf8lga7njpydq4h49uva4h7q55wn38 0 267305 1694781 1365647 2026-10-25T22:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694781 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|ڕەزا سەقایی}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەزا ڕەسایی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = غوڵامڕەزا ڕەسایی | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٤ی شوباتی ١٩٨٩{{ھن}}(٥ی ڕەشەمەی ١٣٦٧ی ھەتاوی) | شوێنی لەدایکبوون = [[شارستانی سەحنە|سەحنە]]، [[پارێزگای کرماشان]] | ڕێکەوتی مەرگ = ٦ی ئابی ٢٠٢٤{{ھن}}(١٦ی گەلاوێژی ١٤٠٣ی ھەتاوی){{ھن}}(٣٥ ساڵ ژیاوە) | شوێنی مەرگ = [[زیندانی دیزڵ ئابادی کرماشان|زیندانی دیزڵ ئاباد]]، [[کرماشان]] | ھۆکاری مەرگ = [[سزای مەرگ|لەسێدارەدان]] | شوێنی گۆڕ = گۆڕستانی میناباد | پۆتانەکانی گۆڕ = | نەتەوە = [[کورد]] | پەروەردە = | خوێندنگە = | پیشە = [[ھەنگەوانی]] و فرۆشتنی [[ھەنگوین]] | وەکیل = | ئایین = [[یارسان]] | تۆمەت = کوشتنی سەرۆکی ھەواڵگریی سپای پاسدارانی سەحنە | سزا = لەسێدارەدان | دۆخی دادوەری = ئەنجام دراوە | ھاوسەر = | مناڵەکان = | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = }} '''غوڵامڕەزا ڕەسایی''' ناسراو بە '''ڕەزا ڕەسایی''' (٢٤ی شوباتی ١٩٨٩ لە [[سەحنە]] – ٦ی ئابی ٢٠٢٤ لە [[کرماشان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گزارش ویژه؛ رضا رسایی جوان پیرو آیین یارسان محکوم به اعدام: این چه عدالتی است؟!|ناونیشان=https://kayhan.london/1402/07/22/332877/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=fa-IR}}</ref> بەندکراوێکی سیاسیی [[کورد]]ی پەیڕەوی ئایینی [[یارسان]] بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رضا رسایی، زندانی سیاسی کرد اعدام شد|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cp8nn5098reo|بڵاوکەرەوە=BBC News فارسی|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=fa}}</ref> ئەو لە [[شارستانی سەحنە]] لە [[پارێزگای کرماشان]] لە درێژەی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] دەستبەسەر کرا و بەرەبەیانی ڕۆژی ٦ی ئابی ٢٠٢٤ لەسێدارە درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رضا رسایی، متهم در پرونده کشته شدن یک مقام سپاه، اعدام شد|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/reza-rasaei-execution-iran-judiciary-system/33067454.html|بڵاوکەرەوە=رادیو فردا|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=fa}}</ref> == دەستبەسەرکردن == ڕەزا ڕەسایی لە ڕۆژی ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (٣ی سەرماوەزی ١٤٠١ی ھەتاوی) بەھۆی بەشداریکردن لە کۆبوونەوەی ناڕەزایی و بەتۆمەتی بەشداریکردن لە پێکدادان و ''کوشتنی بە ئەنقەست''ی نادر بەیرامی، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھەواڵگریی سپای پاسداران]]ی شارستانی سەحنە، لەگەڵ ١٠ کەسی تر دەستبەسەر کرا. ڕەسایی دواتر ئەو تۆمەتانەی ڕەت کردنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رضا رسایی، معترض بازداشت شده در خیزش انقلابی اعدام شد|ناونیشان=https://www.iranintl.com/202408067548|بڵاوکەرەوە=ایران اینترنشنال|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=fa}}</ref> بەیرامی، سەرۆکی ھەواڵگریی سپای پاسدارانی سەحنە لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (٢٧ی گەڵاڕێزانی ١٤٠١ی ھ) لە بۆنەی ساڵرۆژی کوژرانی [[سەید خەلیل عالینەژاد]] (لە ڕێبەرانی پێشووی کۆمەڵگای یارسان) لە [[شارستانی سەحنە]] کە بووە ھۆی گرژی و تێکھەڵچوون، کوژرا. یەکێک لەو کەسانەی پێشتر لەگەڵ ڕەزا ڕەسایی بەند کرابوو بە [[ڕادیۆ فەردا]]ی ڕاگەیاند کە ڕەسایی بەوتەی خۆی، لەژێر ئەشکەنجە ناچار کرا خۆی وەک بکوژی بەیرامی بناسێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/reza-rasaei-execution-iran-judiciary-system/33067454.html |سەردێڕ= رضا رسایی، متهم در پرونده کشته شدن یک مقام سپاه، اعدام شد| بڵاوکەرەوە=رادیو فردا|ڕێکەوت = ٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == لەسێدارەدان == سەرچاوەکانی نزیک بە بنەماڵەی ڕەسایی بە [[بی بی سی]]یان ڕاگەیاند کە ئەو بەرەبەیانی ٦ی ئابی ٢٠٢٤ (١٦ی گەلاوێژی ١٤٠١ی ھ) لەسێدارە دراوە. تەرمەکەی لە بارودۆخێکی ئەمنی و لە کاتێکدا کە تەنیا دایک، خوشک و براکەی ڕێگەیان پێدرابوو لە ناشتنەکەیدا بەشداری بکەن، لە گۆڕستانی میناباد نێژرا. [[ڕێکخراوەی مافی مرۆڤی کوردستان]] ڕای گەیاند کە ڕەسایی «بەبێ زانیاریی خێزان و پارێزەرەکەی و مافی کۆتا چاوپێکەوتن» لە [[زیندانی دیزڵ ئابادی کرماشان]] لەسێدارە درا.<ref name=":0"/> == کاردانەوەکان == لەسێدارەدانی ڕەزا ڕەسایی لەلایەن ژمارەیەک لە کەسایەتی، ڕێکخراوە و حیزبەکانەوە کاردانەوەی لێکەوتەوە و سەرکۆنەی ئەو سزایەیان کردووە. [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی]]،<ref name=":11">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاردانەوەکان بە لەسێدارەدانی ڕەزا ڕەسایی|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2024/08/74|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=ckb}}</ref> [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]]<ref name=":11"/> و [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مەجلیسی پەژاک لەسێدارەدانی رەزا رەسایی بە توندی شەرمەزار دەکات|ناونیشان=https://anfsorani.com/witar/mjlysy-pzhak-lsdardany-rza-rsayy-b-twndy-shrmzar-dkat-57307|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی فرات|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=ckb}}</ref> لەو ڕێکخراوە و حیزبانە بوون کە سزای لەسێدارەدانیان بۆ ڕەسایی شەرمەزار کرد. == ئەمانەش ببینە == * [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] * [[پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|یارسان|کوردستان|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:خەڵکی سەحنە]] [[پۆل:یارسانییەکان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] gc21f0der311ud3bgqfzk2gyxx6myz1 0 267981 1694846 1555575 2026-10-26T01:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694846 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ |ناو=ڕەشۆڵ |ناوی لەدایکبوون=ڕەشید حاجی عەبدوڵڵا میرزا عەزیز |ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩١٢ |شوێنی لەدایکبوون=[[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] {{flagicon|کوردستان}} |ڕێکەوتی مردن=١٤ی تەممووزی ١٩٧٤ |شێواز=[[مۆسیقای کوردی]]، [[مۆسیقای کلاسیک|کلاسیک]] |پیشە=[[ھونەرمەند]]ی [[گۆرانیبێژ]]، [[مەقام]]بێژ }} '''ڕەشید حاجی عەبدوڵڵا میرزا عەزیز''' ناسراو بە '''ڕەشۆڵ''' ھونەرمەند و [[کوردایەتی|کوردپەروەرێکی]] دیار و ناسراوی [[کوردستان]] بوو. ساڵی ١٩١٢ لە گەڕەکی سەرشەقامی شاری [[سلێمانی]] لە بنەماڵەیەکی ناوداری شارەکە لەدایکبووە. ڕەشۆڵ ھەر لە سەرەتای ژیانی لاوێتییەوە خولیای ھونەری [[گۆرانی]] و [[مەقام]] بووە. لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوو لەگەڵ مەلا کەریمی ھونەرمەند چونەتە [[بەغدا]] و لەوێ چەند گۆرانیەکانیان تۆمار کردووە. ھەروەھا دوای کردنەوەی [[ڕادیۆی کوردیی بەغدا]]، چەند گۆرانی و مەقامێکی دیکەی تۆمار کردووە و لەرێی ڕادیۆکەوە لەسەرانسەری کوردستاندا ناسرا. بەھۆی نەخۆشییەوە ١٤ی تەمووزی ١٩٧٤ کۆچی دوایی کرد و لە [[دەربەندی ڕایات]] بە خاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=عەتا |یەکەم=محەممەد |ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٣ |سەردێڕ=ڕەشۆڵ – ھونەرمەند و وڵاتپەروەر |ناونیشان=https://muziknas.com/150720232/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤ |زمان=ku }}{{بەستەری مردوو|url=https://muziknas.com/150720232/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == ئەختەری ڕەشۆڵ == ئەختەری ڕەشۆڵ ساڵی ١٩٢٩ لە سلێمانی لەدایکبووە و ھاوسەریی ڕەشۆڵ بوو، ژنێکی [[خوێندەواری|ڕۆشنبیر]] و [[لیبرالیزم|ئازادیخواز]] بووە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەختەری ڕەشۆڵ؛ ژنە ڕۆشنبیر و شۆڕشگێڕێکی کورد|ناونیشان=https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=34644&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.metroo.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240818152112/https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=34644&Jor=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ئازا‌یەتی و تێکۆشەریی کوردانەی ناسرابوو، کە لە خۆپیشاندانی ھێنانەوەی تەرمی [[شێخ مەحموودی حەفید]] لە ساڵی ١٩٥٦ لە شاری سلێمانی بە گولەی پۆلیسی [[بەڕیتانیا|ئینگلیز]] کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=لە سلێمانی پەردە لەسەر پەیکەری ئەختەری ڕەشۆڵ لادرا |ناونیشان=https://rojnews.news/?p=16966 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=RojNews}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەختەری ڕەشۆڵ دێتەوە بەردەرکی سەرا |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=78612&Jor=5 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wishe.net |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گۆرانیبێژان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:مەقامبێژان]] qhy28b52a49sk244fscvqv8zhl8cq79 0 270539 1694722 1694202 2026-10-25T20:18:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694722 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماونتین ڤیلەج''' ({{بە ئینگلیزی|Mountain Village}}) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی [[ئالاسکا]]، [[ئەمریکا]]. ژمارەی دانیشتووانی بەپێی [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠)|سەرژمێریی ٢٠٢٠]] (٨٦٦) کەس بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی ئابی ٢٠٢٤}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Mountain Village, Alaska}} [[پۆل:شارەکانی ئەلاسکا]] 4tlfg4l3g99mnzk7kyiuzjncrlpl3fn 0 270819 1695006 1693300 2026-10-26T09:50:15Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695006 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕاڵفی تێکدەر''' ({{بە ئینگلیزی|Wreck-It Ralph}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٢. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٦٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] زیاتر لە ٤٧١ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠١ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ڕاڵف، دوژمنی یارییەکی ڤیدیۆیی، ھەوڵ دەدات ببێتە پاڵەوان لە یارییەکی تردا، بەڵام بە ھەڵە کێشە بۆ ھەموو یارییەکانی ئارکەید دروست دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Wreck-It Ralph}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کارتۆن|کۆمیدیا|مۆسیقا}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایە ڤیدیۆیییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی پێشبڕکێی ئۆتۆمبێڵی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] t4tfyt6tz47obj72kk4381pxw8cwcvd 0 272112 1694728 1694196 2026-10-25T20:21:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694728 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماوری دوورگەکانی کووک''' ({{بە ئینگلیزی|Cook Islands Māori}}) زمانێکی پۆلینیزییە کە لە دوورگەکانی کووک بەکاردێت. ئەم زمانە یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی ئەم دوورگانە لەگەڵ ئینگلیزی و پەیوەندی نزیکی ھەیە لەگەڵ زمانی ماوری نیووزیلەندی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زمانەکانی نیوزیلاند]] ejioc1343o0o5305bk2tj1baas82982 0 273527 1694766 1553724 2026-10-25T21:40:06Z Bilalinfo 57400 1694766 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مێتا ئەی ئای''' ({{بە ئینگلیزی|Meta AI}}) بەشی [[ژیریی دەستکرد]]ە لە کۆمپانیای مێتا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمەش ببینە == [[میوس (زیرەکی دەستکرد)|میوس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Meta AI}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپیوتەر|کۆمپانیا|دەیەی ٢٠١٠|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:چاتبۆتەکان]] [[پۆل:یاریدەدەرە مەجازییەکان]] 7ka9psvjjtdwaq87h9xpffvyzgzvq0o 0 276618 1694791 1531860 2026-10-25T22:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1694791 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕەزمی ئەلباب''' ڕەزمێک بوو بۆ شاری [[ئەلباب]] لە [[پارێزگای حەلەب]] کە بریتی بوو لە ھێرشی سەربازی لەلایەن گرووپە یاخیبووەکانی سووریا (لەوانەش گرووپەکانی سەر بە [[سوپای ئازادی سووریا]]) و [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا]] لە باکووری ئەلباب، کە ھێرشی جیاوازی [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات|ھێزەکانی سووریای دیموکرات]]ە لە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای شارەکە و سێیەم ھێرشی سوپای سووریا لە باشووری شارەکەوە. ھێزەکانی باکوور بە سەرۆکایەتی [[تورکیا]] ھەوڵیان دەدا ئەلباب کۆنترۆڵ بکەن و لە چنگی [[داعش]] بسەننەوە، ئەمەش لە چوارچێوەی دەستێوەردانی سەربازی تورکیا لە [[سووریا]]. == پاشان == لە ٢٤ی شوباتدا ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو لە گوندی سووسیان لە باکووری ڕۆژاوای ئەلباب ٥ چەکداری یاخیبوو و ٣٥ ھاووڵاتی مەدەنی کوژران و دەیان کەسی دیکەش برینداربوون. دوای ماوەیەکی کەم لە کۆنترۆڵکردنەوەی ئەلباب لەلایەن ھێزەکانی یاخیبووانی سەر بە تورکیاوە، ھێزەکانی تورکیا لە شارۆچکەی تادێف لە باشووری ئەلباب دەستیان کرد بە تۆپبارانکردنی ھێزەکانی داعش. ھاوکات ھێزەکانی پڵنگ گوندی مەنازیر ئەلجوورفیان لە دەستی داعش ڕزگارکرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|سووریا|شەڕ|شەڕی نێوخۆیی|دەیەی ٢٠١٠}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} cxxaja7zrb2lpybyuurho2eum33v457 0 276635 1694713 1694211 2026-10-25T20:14:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694713 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''ماچی جەزەبەل''' ({{بە ئینگلیزی|Jezebel's Kiss}}) فیلمێکی ترسناکی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٠. لە ڕێکەوتی "٣١ی تەمموزی ١٩٩٠" لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٧ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] oj419o5bhice6txb65qkrnaayj43ajy 0 276826 1694888 1531946 2026-10-26T04:35:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1694888 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕەمەزان عەبدوڵڵا شەلەح''' (بە [[ئینگلیزی]]: Ramadan Abdulla Shallah) (لە دایکبووی شاری شووجاعییە [[غەززە|پایتەختی غەززە]] لە [[١ی کانوونی دووەم|١ی کانوونی دووەمی]] [[١٩٥٨]] – [[٦ی حوزەیران|٦ی حوزەیرانی]] [[٢٠٢٠]]) سەرکردەیەکی سیاسی [[فەلەستینییەکان|فەلەستین]] بوو. ناوبراو یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامیی لە فەلەستین]] و ئەمینداری گشتی دوای کۆچی دوایی ڕێبەر و دامەزرێنەری بزووتنەوەی فەتحی شەقاقی لە ساڵی ١٩٩٥ و تا نەخۆشیەکەی لە ساڵی ٢٠١٨ بەردەوام بوو، کاتێک [[زیاد نەخالە|زیاد نەخالە]] جێی گرتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|سیاسەت|ژیاننامە|ئیسلام|زانستی سیاسەت}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Ramadan Shalah}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ئیسلامییەکانی فەلەستین]] [[پۆل:خەڵکی غەززە]] 8qo77u5gjo3z30rx15lolhby98vtedm 0 276936 1694579 1531750 2026-10-25T16:36:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1694579 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕێککەوتنی بازرگانی ئازاد''' ڕێکەوتنێکە کە بەپێی [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێودەوڵەتییەکان]] بۆ پێکھێنانی ناوچەی بازرگانی ئازاد لە نێوان وڵاتانی ھاوکاردا ئەنجام دەدرێت. ڕێککەوتنی بازرگانی دوو جۆر ھەیە: ھاوکاری دوولایەنە و ھاوکاری فرەلایەنە. ڕێککەوتنە بازرگانییە دوولایەنەکان کاتێک ئەنجام دەدرێن کە دوو وڵات ڕێکبکەون لەسەر سووککردنی سنووردارکردنی بازرگانی نێوانیان، بە گشتی بە ئامانجی فراوانکردنی دەرفەتی بازرگانی. ڕێککەوتنە بازرگانییە فرەلایەنەکان بریتین لەو ڕێککەوتنانەی کە لە نێوان سێ وڵات یان زیاتردا ئەنجام دەدرێن و لە ڕووی دانوستان و ڕێککەوتنەوە قورسترینن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Free trade agreements}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} c5ji9ppwbnwn6h5ca2rxmmov4hnrrb5 0 276939 1694593 1531775 2026-10-25T16:38:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە) 1694593 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Baltis_amber_road.jpg|وێنۆک|257x257پیکسڵ| ڕێگای کەھرەبا]] '''ڕێگای کەھرەبا''' ڕێگایەکی بازرگانی کۆنە کە بازرگانان بەکاری دەھێنا بۆ فرۆشتنی کەھرەبا لە ناوچە کەنارییەکانی [[دەریای باکوور]] [[دەریای باڵتیک|و دەریای باڵتیکەوە]] بۆ [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] .<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Amber Way}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|پۆڵەندا|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئەورووپا]] nkk4fmlf1ewkhdd1yrn4tvblapjnbao 0 277121 1694457 1693352 2026-10-25T12:19:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694457 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕووداوەکانی ٢٠٠٤ی قامیشلۆ''' شێوە [[کاتھێڵی ڕاپەڕینی کوردەکان|ڕاپەڕینێکی کورد]] بوو دوای ئاژاوەگێڕییەکانی یارییەکی [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] [[قامیشلۆ]]، کاتێک بەشێک لە ھاندەرانی عەرەبی تیپی (ئەلفەتوا) دەستیان کرد بە بەرزکردنەوەی وێنەی [[سەددام حوسێن]]، کارێک کە ھاندەرانی کوردی تیپی (ئەلجیھاد)ی تووڕە کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.kurdistanabinxete.com/Berxwedana_KB/3salya12Avdare/PirtukaYDKS_Yaserhildana_12AVdare110307.htm|سەردێڕ=kurdistanabinxete |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170313230515/http://www.kurdistanabinxete.com/Berxwedana_KB/3salya12Avdare/PirtukaYDKS_Yaserhildana_12AVdare110307.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org}}</ref> <ref name="مولد تلقائيا2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|سەردێڕ=The PKK and Syria's Kurds |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080917223313/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org}}</ref> بەھۆی [[شاڵاوی ئەنفال|شاڵاوی ئەنفال]] کە سەددام دژی [[کوردانی باشووری کوردستان|کوردەکانی عێراق]] دەستی پێکرد. ئەم ڕووداوانە لە [[١٢ی ئازار|١٢ی ئازاری]] [[٢٠٠٤|٢٠٠٤ی]] زایینی لە شاری [[قامیشلۆ|قامیشلۆی]] [[ڕۆژاوای کوردستان]] ڕوویاندا، کە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی توندوتیژ لە نێوان [[کوردانی سووریا|کورد]] و ھەندێک لە ھۆزەکانی عەرەبدا ڕوویدا، ھێزە ئەمنییەکانی سووریا بەخێرایی دەستوەردانیان کرد، پاشان نائارامییەکان لە ناوچە کوردستانییەکانی تریش بڵاوبووەوە و بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ بەردەوام بوو. ئەو دوو کۆمەڵەیە دەستیان کرد بە بەردبارانکردن بەسەر یەکتردا و خۆپیشاندەرانی کورد نووسینگەی ناوخۆیی [[حیزبی بەعس (سووریا)|حیزبی بەعسیان]] سووتاند، ئەمەش وایکرد ھێزە ئەمنییەکان دەستوەردان بکەن. سوپای سووریا بەخێرایی وەڵامی دایەوە و ھێزەکانی بە پاڵپشتی [[تانک]] و [[ھەلیکۆپتەر]] جێگیرکرد و سەرکوتکردنیان دەستپێکرد. ڕووداوەکان گەیشتنە لوتکە کاتێک کورد لە قامیشلۆ پەیکەری [[حافز ئەسەد|حافز ئەسەدی]] ڕوخاند.لایەنی کەم ٣٠ کورد کوژران کاتێک دەزگا ئەمنییەکان کۆنترۆڵی شارەکەیان دووپاتکردەوە.<ref name="مولد تلقائيا2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|سەردێڕ=The PKK and Syria's Kurds |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080917223313/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org}}</ref> ئەم ڕووداوانە لە خراپترین نائارامییەکان دادەنرێت کە ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سووریا]] لەو ماوەیەدا شاھیدی بوون و ئاماری ڕووبەڕووبوونەوەکان بەپێی سەرچاوە کوردییە ناحکوومییەکان ٤٠ کوژراو و بەپێی ئاماری فەرمی سووریا ٢٥ کوژراو و سەدان بریندار و نزیکەی دوو ھەزار دەستبەسەرکراوی کورد، و دەنگۆی ئەشکەنجەدانیان لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە، و پاشان ھێرشی میدیایی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|سووریا|دەیەی ٢٠٠٠|کوردستان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە سووریا]] 49ju6z3c7b7e6znnbax2ny9pvjipwxx 0 277180 1694518 1531688 2026-10-25T13:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1694518 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox|وێنە=Logo_As-Saiqa_Palestine.svg}}'''ڕێکخراوی ئەلساعیقە''' کە ناوی فەرمی «پێشڕەوانی شەڕی ڕزگاری جەماوەری- ھێزەکانی ئەلساعیقە»، ڕێکخراوێکی [[ناسیۆنالیزمی عەرەبی|ناسیۆنالیستی]] [[فەلەستین|فەلەستینییە]] و دڵسۆزی [[حیزبی بەعس (سووریا)|بەعسی سووریایە]] (بە پێچەوانەی [[بەرەی ڕزگاریخوازی عەرەبی]] کە دڵسۆزی [[حیزبی بەعسی عێراق|بەعسی عێراقە]]).بەگوێرەی بڕیارەکانی نۆیەمین کۆنفرانسی نیشتمانیی حیزبی بەعس لە سووریا لە ساڵی ١٩٦٦ و بانگەوازەکەی بۆ پەسەندکردنی شەڕی ڕزگاریخوازی جەماوەری لە ململانێ لەگەڵ دووژمنی ئیسرائیلی، ڕێکخراوەکە لە [[جەنگی ١٩٦٧|جەنگی حوزەیرانی ١٩٦٧]] وەک کوتلەیەکی چەکداری دامەزرا سەر بە ڕێکخراوی فەلەستینی حیزبی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی لە سووریا "وەک بەرجەستەکردنی ئەو ستراتیژییەی کە لەلایەن نۆیەمین کۆنفرانسی نیشتمانیی ئەو حیزبەوە پەسەندکرا کە لە ئەیلوولی ١٩٦٦دا بەڕێوەچوو"، کە ڕێبازی شەڕی گەل پەیڕەو دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/al-Saiqah|سەردێڕ=Al-Ṣāʿiqah {{!}} Syrian Revolution, Insurgency, Guerrilla Warfare {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200316110640/https://www.britannica.com/topic/al-Saiqah |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سۆشیالیزم|سیاسەت|سووریا|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:تەوەری بەرگری]] 351gg9kas2euc8tln7gyph88buonc9q 0 277597 1694578 1543684 2026-10-25T16:36:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694578 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕێککەوتنی ئینتیقالی لەسەر کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە''' کە بە ''' ڕێککەوتنی ئۆسلۆی دووەم''' یان '''ڕێککەوتنی دووەمی ئۆسلۆ''' ناسراوە، ڕێککەوتنێکی سەرەکی و ئاڵۆزە لە پرۆسەی ئاشتی [[ئیسرائیل]] و [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]دا. لەبەر ئەوەی ڕێکەوتنەکە لە تابا واژوو کراوە ھەندێک جار پێی دەوترێت '''ڕێککەوتنی تابا''' لە ڕێککەوتنەکەدا پێشبینی دامەزراندنی خۆبەڕێوەبەرییەکی ئینتیقالی فەلەستینی لە ناوچەکانی فەلەستین کرابوو، بەڵام بەڵێنی دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی فەلەستینی لەخۆ نەگرتبوو. ئۆسلۆی دووەم ناوچەی ئەی و بی و جی لە کەناری ڕۆژاوا دامەزراند. [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]] ھەندێک دەسەڵات و بەرپرسیارێتی سنووردار لە ناوچەکانی ئەی و بی پێبەخشرا، لەگەڵ ئەگەری ئەنجامدانی دانوستان لەسەر یەکلاییکردنەوەی کۆتایی بەپێی بڕیارنامەی ٢٤٢ و ٣٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش. ڕێکەوتنەکە لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٩٥ بە فەرمی لە واشنتۆن واژوو کرا و پێش ئەو ڕووداوە خوێناوییانەی لێکەوتەوە کە کاریگەری لەسەری بەجێھێشت و پێش ئەم ڕێککەوتنە کۆمەڵکوژیی مزگەوتی ئیبراھیمی و چەندین ئۆپەراسیۆنی خۆکوژی ئەنجامدرا کە قووڵایی ئیسرائیلی ھەژاند، دواتر تیرۆرکردن لە سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل [[ئیسحاق ڕابین]]. == چوارچێوەی مێژوویی == ئۆسلۆی دووەم سەرەتا لە تابا (لە [[نیمچەدوورگەی سینا]] لە [[میسر]]) لەلایەن [[ئیسرائیل]] و [[ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین]]ەوە لە ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٩٥ و چوار ڕۆژ دواتر لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٩٥ لەلایەن [[ئیسحاق ڕابین]] سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و [[یاسر عەرەفات]] سەرۆکی ڕێکخراوەکە بە شایەتی سەرۆکی [[ئەمریکا]] [[بیل کلینتۆن]] و نوێنەرانی [[ڕووسیا]]، میسر، [[ئوردن]]، [[نەرویج]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] لە [[واشنتۆن]] دی سی. ڕێککەوتنەکە لەسەر بنەماکانی ڕێککەوتنی سەرەتایی [[ڕێککەوتنی ئۆسلۆ ١|ئۆسلۆی یەکەم]] بنیات دەنرێت، کە بە فەرمی بە جاڕنامەی بنەماکانی ڕێکخستنەکانی خۆبەڕێوەبەری کاتی ناسراوە، کە لە ١٣ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٩٣ بە فەرمی لەلایەن ئیسرائیل و ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستینەوە واژوو کرا و ڕابین و عەرەفات تەوقەیان کرد لە واشنتۆن دی سی و بە شایەتی فەرمی ئەمریکا و ڕووسیا. سێ ڕێککەوتنەکەی پێشووی ھەڵوەشاندەوە: ڕێککەوتنی غەززە و ئەریحا یان ڕێککەوتنی قاھیرە، ٤ی ئایاری ١٩٩٤. ڕێککەوتنی گواستنەوەی دەسەڵات و بەرپرسیارێتی لە نێوان ئیسرائیل و ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، ٢٩ی ئابی ١٩٩٤. پرۆتۆکۆڵی گواستنەوەی دەسەڵات و بەرپرسیارێتی زیادە، ٢٧ی ئابی ١٩٩٥. ڕێککەوتنی ئۆسلۆی دووەم بە ڕێککەوتنی ئینتیقالی ناودەبرێت، چونکە پێشنیاز کرابوو کە ببێتە بنەمایەک بۆ دانوستانەکانی دواتر، ھەروەھا پێشەکییەک بێت بۆ ڕێککەوتنی کۆتایی ھەمەلایەنەی ئاشتی. لە دوای ئۆسلۆی دووەم، ڕێککەوتنی جۆراوجۆری زیادە کرا، بەڵام دانوستانەکان ڕێککەوتنی کۆتایی ئاشتیی لێنەکەوتەوە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|سیاسەت|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەلەستین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٥]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیسرائیل]] qt8if3kwijti9geglszr4ae0bk3hd32 1694697 1694578 2026-10-25T20:07:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1694697 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕێککەوتنی ئینتیقالی لەسەر کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە''' کە بە ''' ڕێککەوتنی ئۆسلۆی دووەم''' یان '''ڕێککەوتنی دووەمی ئۆسلۆ''' ناسراوە، ڕێککەوتنێکی سەرەکی و ئاڵۆزە لە پرۆسەی ئاشتی [[ئیسرائیل]] و [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]دا. لەبەر ئەوەی ڕێکەوتنەکە لە تابا واژوو کراوە ھەندێک جار پێی دەوترێت '''ڕێککەوتنی تابا''' لە ڕێککەوتنەکەدا پێشبینی دامەزراندنی خۆبەڕێوەبەرییەکی ئینتیقالی فەلەستینی لە ناوچەکانی فەلەستین کرابوو، بەڵام بەڵێنی دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی فەلەستینی لەخۆ نەگرتبوو. ئۆسلۆی دووەم ناوچەی ئەی و بی و جی لە کەناری ڕۆژاوا دامەزراند. [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]] ھەندێک دەسەڵات و بەرپرسیارێتی سنووردار لە ناوچەکانی ئەی و بی پێبەخشرا، لەگەڵ ئەگەری ئەنجامدانی دانوستان لەسەر یەکلاییکردنەوەی کۆتایی بەپێی بڕیارنامەی ٢٤٢ و ٣٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش. ڕێکەوتنەکە لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٩٥ بە فەرمی لە واشنتۆن واژوو کرا و پێش ئەو ڕووداوە خوێناوییانەی لێکەوتەوە کە کاریگەری لەسەری بەجێھێشت و پێش ئەم ڕێککەوتنە کۆمەڵکوژیی مزگەوتی ئیبراھیمی و چەندین ئۆپەراسیۆنی خۆکوژی ئەنجامدرا کە قووڵایی ئیسرائیلی ھەژاند، دواتر تیرۆرکردن لە سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل [[ئیسحاق ڕابین]]. == چوارچێوەی مێژوویی == ئۆسلۆی دووەم سەرەتا لە تابا (لە [[نیمچەدوورگەی سینا]] لە [[میسر]]) لەلایەن [[ئیسرائیل]] و [[ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین]]ەوە لە ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٩٥ و چوار ڕۆژ دواتر لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٩٥ لەلایەن [[ئیسحاق ڕابین]] سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و [[یاسر عەرەفات]] سەرۆکی ڕێکخراوەکە بە شایەتی سەرۆکی [[ئەمریکا]] [[بیل کلینتۆن]] و نوێنەرانی [[ڕووسیا]]، میسر، [[ئوردن]]، [[نەرویج]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] لە [[واشنتۆن]] دی سی. ڕێککەوتنەکە لەسەر بنەماکانی ڕێککەوتنی سەرەتایی [[ڕێککەوتنی ئۆسلۆ ١|ئۆسلۆی یەکەم]] بنیات دەنرێت، کە بە فەرمی بە جاڕنامەی بنەماکانی ڕێکخستنەکانی خۆبەڕێوەبەری کاتی ناسراوە، کە لە ١٣ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٩٣ بە فەرمی لەلایەن ئیسرائیل و ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستینەوە واژوو کرا و ڕابین و عەرەفات تەوقەیان کرد لە واشنتۆن دی سی و بە شایەتی فەرمی ئەمریکا و ڕووسیا. سێ ڕێککەوتنەکەی پێشووی ھەڵوەشاندەوە: ڕێککەوتنی غەززە و ئەریحا یان ڕێککەوتنی قاھیرە، ٤ی ئایاری ١٩٩٤. ڕێککەوتنی گواستنەوەی دەسەڵات و بەرپرسیارێتی لە نێوان ئیسرائیل و ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، ٢٩ی ئابی ١٩٩٤. پرۆتۆکۆڵی گواستنەوەی دەسەڵات و بەرپرسیارێتی زیادە، ٢٧ی ئابی ١٩٩٥. ڕێککەوتنی ئۆسلۆی دووەم بە ڕێککەوتنی ئینتیقالی ناودەبرێت، چونکە پێشنیاز کرابوو کە ببێتە بنەمایەک بۆ دانوستانەکانی دواتر، ھەروەھا پێشەکییەک بێت بۆ ڕێککەوتنی کۆتایی ھەمەلایەنەی ئاشتی. لە دوای ئۆسلۆی دووەم، ڕێککەوتنی جۆراوجۆری زیادە کرا، بەڵام دانوستانەکان ڕێککەوتنی کۆتایی ئاشتیی لێنەکەوتەوە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|سیاسەت|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەلەستین}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩٥]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئیسرائیل]] ruuep7rsqtfdhorwmii2pqcckezo8bm 0 277848 1694723 1694201 2026-10-25T20:19:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694723 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Mountain Dew 2025 logo.svg|وێنۆک|لۆگۆی نوێی دیوو، ٢٠٢٥]] [[پەڕگە:Mountain Dew Flasche (cropped).jpg|وێنۆک|وێنەی بتڵێکی پلاستیکی دیوو لە ئەڵمانیا]] '''ماونتن دیوو'''، کە لە ھەندێک وڵات وەک '''متن دیوو''' نووسراوە ({{بە ئینگلیزی|Mountain Dew}}) بریتییە لە براندێکی [[خواردنەوەی گازی]] کە لەلایەن کۆمپانیای [[پێپسیکۆ]]وە بەرھەم دەھێنرێت و خاوەندارێتی دەکرێت. فۆرمولای سەرەکی لە ساڵی ١٩٤٠ لەلایەن بارنی و ئالی ھارتمان، دوو بۆتڵکەری خواردنەوە لە [[تێنێسی]]، داھێنرا. لە ساڵی ١٩٥٨، بیڵ بریجفۆرس<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Mason |یەکەم=Doug |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Drinking in History |ناونیشان=http://www.knoxnews.com/knoxville/life/drinking-in-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141010210120/http://www.knoxnews.com/knoxville/life/drinking-in-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=[[Knoxville News Sentinel]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فۆرمولایەکی پێداچووەوەی دروست کرد. مافەکانی ئەم فۆرمولایە لەلایەن کۆمپانیای تیپ لە ماریۆن، ڤێرجینیا بەدەستھێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Maddry |یەکەم=Larry |ڕێکەوت=٦ی ئابی ١٩٩٤|سەردێڕ=Reprinted Article: Soft drink finally gets its Dew from small Virginia town |ناونیشان=http://www.frederickshome.net/mtdew/mtdew_vapilot080694.htm |ئیش=Virginian Pilot |شوێن=Norfolk, VA |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160205113023/http://www.frederickshome.net/mtdew/mtdew_smyth72794.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ویلیام ئێچ "بیڵ" جۆنز لە کۆمپانیای تیپ زیاتر فۆرمولاکەی پەرەپێدا و ئەو وەشانەی ماونتن دیوی لە ساڵی ١٩٦١ خستە بازاڕەوە.<ref name="SmythCo">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Elledge |یەکەم=Glenna |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ١٩٩٤|سەردێڕ=Reprinted Article: Town of Marion recognizes 'Home of Mountain Dew |ناونیشان=http://www.frederickshome.net/mtdew/mtdew_smyth72794.htm' |ئیش=Smyth County News |شوێن=Marion, VA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160205113023/http://www.frederickshome.net/mtdew/mtdew_smyth72794.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |via=Michael "Fred" Fredericks's Web Site}}</ref> لە ئابی ١٩٦٤، براندی ماونتن دیو و مافەکانی بەرھەمھێنان لەلایەن کۆمپانیای پێپسی-کۆلاوە لە کۆمپانیای تیپ کڕدرا و دابەشکردنی لە سەرتاسەری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[کەنەدا]] فراوان کرا.<ref name=pep1964>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Collins|یەکەم=Glenn|سەردێڕ=Coca-Cola, in Direct Attack on Pepsi, to Introduce Challenger to Mountain Dew|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1996/12/16/business/coca-cola-in-direct-attack-on-pepsi-to-introduce-challenger-to-mountain-dew.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110720013013/http://www.nytimes.com/1996/12/16/business/coca-cola-in-direct-attack-on-pepsi-to-introduce-challenger-to-mountain-dew.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠ و ١٩٨٠، تەنھا یەک جۆری ماونتن دیو ھەبوو کە تامی لیمۆیی و [[کافاین]]ی تێدابوو لە زۆربەی بازاڕەکاندا. دایەت ماونتن دیو لە ساڵی ١٩٨٨ خرایە بازاڕەوە،<ref name="Smith2006">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith|یەکەم=Andrew|سەردێڕ=Encyclopedia of junk food and fast food|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4jIOEZ5F9fAC&q=%22Diet%20Mountain%20Dew%22%201988&pg=PA188|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Greenwood Press|شوێن=Westport, Conn|ژپنک=٠-٣١٣-٣٣٥٢٧-٣|پەڕە=١٨٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160516093829/https://books.google.com/books?id=4jIOEZ5F9fAC&lpg=PA188&dq=%22Diet%20Mountain%20Dew%22%201988&pg=PA188#v=onepage&q=%22Diet%20Mountain%20Dew%22%201988&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دواتر ماونتن دیو سوور خرایە بازاڕەوە و ھەر لە ھەمان ساڵی ١٩٨٨ وەستێنرا. لە ساڵی ٢٠٠١، جۆرێکی تامی [[گێلاس]]ی بە ناوی کۆد ڕێد دەرکەوت. فراوانکردنی بەرھەمەکان تا ئەمڕۆ بەردەوامە، کە پێشکەشکردنی تایبەت، بەرھەمی کاتی سنووردار، تامی تایبەت بە ناوچە و تامی تایبەت بە فرۆشیارەکانی ماونتن دیو دەگرێتەوە. بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ [[شانشینی یەکگرتوو]] فراوانکرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-02-11-fi-34930-story.html|سەردێڕ=Pepsi Pours Mountain Dew in Britain's 'Gulpable Gap'|یەکەم=L. A. Times|دوایین=Archives|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ١٩٩٦|وێبگە=Los Angeles Times}}</ref> بەڵام لە ساڵی ١٩٩٨ وەستێنرا. بەرھەمێکی ھاوناو بەڵام جیاواز لە تام، بە نزیکەیی لە ڕێچەتەی بەرھەمە ئەمریکییە ڕەسەنەکە دەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mountaindew.co.uk/questions/|سەردێڕ=Mountain Dew - Q & A's|وێبگە=www.mountaindew.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200101004724/https://www.mountaindew.co.uk/questions/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە شانشینی یەکگرتوو بە ناوی «ماونتن دیو ئینێرجی» لە ساڵی ٢٠١٠ەوە و لە [[ئیرلەند]] لە بەھاری ٢٠١١ەوە دەفرۆشرا، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٥ گۆڕدرا بۆ «ماونتن دیو سیتروس بلاست» بۆ دوورکەوتنەوە لە بازاڕکردنی وزەبەخش. لە ساڵی ٢٠١٧، ماونتن دیو ٦٫٦٪ی بازاڕی خواردنەوە گازییەکانی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێکدەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.statista.com/statistics/225482/us-market-share-of-the-mountain-dew-brand-since-2004/|سەردێڕ=Market share of the Mountain Dew brand in the United States from 2004 to 2017|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Statista|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190326231811/https://www.statista.com/statistics/225482/us-market-share-of-the-mountain-dew-brand-since-2004/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕکابەرەکانی کۆمپانیای [[کۆکا کۆلا (کۆمپانیا)|کۆکاکۆلا]] مێلۆ یێلۆ و سێرج، و سەن درۆپی کۆمپانیای کیوریگ دکتۆر پێپەر دەگرێتەوە؛ ماونتن دیو لە ساڵی ٢٠١٠ دا ٨٠٪ی خواردنەوە گازییە لیمۆیییەکانی فرۆشراو لە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکان پێکدەھێنا.<ref name=80mktcitrus>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Branded Entertainment Could Boost PepsiCo|ناونیشان=http://seekingalpha.com/article/211464-branded-entertainment-could-boost-pepsico|newspaper=Seeking Alpha|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100825095145/http://seekingalpha.com/article/211464-branded-entertainment-could-boost-pepsico|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Mountain Dew}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خواردنەوە}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:خواردنەوە گازییەکان]] 39c2r83l15ors67469w228b0wyegcbm 0 277943 1694664 1578565 2026-10-25T19:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1694664 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ |ناو = ڕەحمان جەھانشاھلو |وێنە = Rahman jahanshahloo saipa.jpg |سەردێڕ = |ناوی تەواو = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ |شوێنی لەدایکبوون = [[کەرەج]] |جێگای یاریکردن = |یانەی ئێستا = یانەی تۆپی پێی داماش گیلان (ڕاھێنەر) |ژمارەی یانە = }} '''ڕەحمان جەھانشاھلو''' (لەدایکبووی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ لە کەرەج) یاریزان و ڕاھێنەری پێشووی تۆپی پێی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=رحمان جهانشاهلو - هیات فوتبال استان تهران |ناونیشان=https://www.football-tehran.com/samane/i-user/1019175597/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=www.football-tehran.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.football-tehran.com/samane/i-user/1019175597/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == پیشە == ڕەحمان جەھانشەلۆ یاریزانی پێشووی خولی تۆپی پێی فۆتساڵ و خولی یەکەمی تۆپی پێی ئێران و چوار ساڵ ڕاھێنەری یانەی سایپە بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=محمودی |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=مربی بادانش و با اخلاق البرزی به سایپا پیوست |ناونیشان=https://p-alb.ir/sport/مربی-بادانش-و-با-اخلاق-البرزی-به-سایپا-پ/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=پرتال استان البرز |زمان=fa-IR}}</ref> ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لاوانی ئێران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=زاده |یەکەم=معصومه امین |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=رحمان جهانشاهلو مربی تیم ملی نوجوانان فوتبال ایران شد |ناونیشان=https://tadbireashena.ir/2340/%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=پایگاه خبری تدبیر آشنا |زمان=fa-IR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241103104342/https://tadbireashena.ir/2340/%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕاھێنەری تۆپی پێ دەمە ئاش گێڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مربی البرزی سرمربی تیم داماش گیلان شد |ناونیشان=https://sepidarnews.ir/varzeshi/314313-%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B4-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=سپیدار آنلاین {{!}} سپیدار نیووز {{!}} پايگاه خبري تحليلي البرز (ایران) |زمان=fa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204084744/https://sepidarnews.ir/varzeshi/314313-%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B4-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Farsnews {{!}} سرمربی داماش: محو بازی شدیم ۲ بار عقب افتادیم |ناونیشان=https://farsnews.ir/behnamfirozi/1731779887439749425/سرمربی-داماش:-محو-بازی-شدیم‌-۲-بار-عقب-افتادیم |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Fars}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=رحمان جهانشاهلو – اف سی داماش |ناونیشان=https://fcdamash.ir/?tag=رحمان-جهانشاهلو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |زمان=fa-IR }}{{بەستەری مردوو|url=https://fcdamash.ir/?tag=%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%88 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ڕێزلێنان == * پاڵەوانی خولی نایابی ئەلبۆرز * پاڵەوانی لاوانی خولی نایابی تاران لەگەڵ تیپی سایپە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=معمار مهندسی فوتبـال سرمربی تیم جوانان سایپا شد |ناونیشان=https://sepidarnews.ir/akhbardokhati/254633-معمار-مهندسی-فـوتــبــال-سرمربی-تیم-جوانان-سایپا-شد.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=سپیدار آنلاین {{!}} سپیدار نیووز {{!}} پايگاه خبري تحليلي البرز (ایران) |زمان=fa }}{{بەستەری مردوو|url=https://sepidarnews.ir/akhbardokhati/254633-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D9%80%D9%88%D8%AA%D9%80%D9%80%D8%A8%D9%80%D9%80%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|ئێران|فیفا|وەرزش|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئێرانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی]] lpeib8tgjqzh0yxnn42rlbve7rzuirv 0 277976 1694842 1531889 2026-10-26T01:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694842 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەشپێست''' پۆلێنکردنێکی ڕەگەزییە بۆ [[مرۆڤ]]ەکان، بەزۆری پۆلێکی [[سیاسەت|سیاسی]] و لەسەر بنەمای ڕەنگی پێستە بۆ دانیشتووانی تایبەت کە ڕەنگی مەیلەو تاریک تا قاوەیی تۆخیان ھەیە. ھەموو ئەو کەسانەی کە بە «ڕەش» دادەنرێن پێستیان ڕەش نییە؛ لە ھەندێک وڵاتدا، زۆرجار لە سیستەمەکانی [[ڕەگەز (مرۆڤ)|پۆلێنکردنی ڕەگەزی]] لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی لە [[جیھانی ڕۆژاوایی]]دا، زاراوەی «ڕەشە» بەکاردەھێنرێت بۆ پێناسەکردنی ئەو کەسانەی کە بە بەراورد لەگەڵ دانیشتووانی دیکەی وەک ڕەشپێست کەمتر ھەستیان پێدەکرێت. زۆرترین جار بۆ خەڵکی بە ڕەچەڵەک ئەفریقای ژێر سەحەرا، [[خەڵکی خۆجێیی ئوسترالیا]] و میلانیزی بەکاردێت، ھەرچەندە لە زۆرێک چوارچێوەدا بۆ گرووپەکانی تر بەکارھاتووە. کۆمەڵگا ڕەسەنەکانی ئەفریقا زاراوەی ''ڕەش'' وەک ناسنامەیەکی ڕەگەزی بەکارناھێنن لە دەرەوەی کاریگەرییەکانی کلتوورەکانی ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons-inline}} * {{Wikiquote-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تد|ئەفریقا|کۆمەڵگا|چاند|پزیشکی|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|People of Black African descent}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵ]] [[پۆل:مرۆڤ]] [[پۆل:مرۆڤناسی]] [[پۆل:مرۆڤناسیی ژینناسانە]] gzb2hf1ao7mgaxr0wsew2usqwa0kfep 0 278504 1694790 1563121 2026-10-25T22:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1694790 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Brooklyn_Museum_-_Leaf_from_a_Razm-nama_Manuscript_-_Mohan_(Son_of_Banwari).jpg|چەپ|وێنۆک| لاپەڕەیەک لە رەزمنامە لە مۆزەخانەی بروکلن .]] '''ڕەزمنامە''' (بە ئوردو: ڕزمنامه) وەرگێڕانێکی [[زمانی فارسی|فارسییە]] لە [[مەھابارەتە|مەهاباراتا]] . [[ئەکبەری مەزن|ئەکبەرشای مەزن]] لە ساڵی ١٥٧٤دا وەرگێڕانخانەیەکی لە شاری فاتحپور سیکری دامەزراند. چەند کەسێکی ڕاسپارد بۆ وەرگێڕانی بەرهەمە گرنگەکانی [[زمانی سانسکریت|سانسکریتی]] وەک ڕاجاتارانجینی و [[ڕامایانا]] و [[مەھابارەتە|مەهاباراتا]] بۆ [[زمانی فارسی]] . <ref name="jhu">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/manoa/v022/22.1.rice.html|سەردێڕ=A Persian Mahabharata: The 1598-1599 Razmnama |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/manoa/v022/22.1.rice.html|سەردێڕ=A Persian Mahabharata: The 1598-1599 Razmnama |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/tags/Razm-nama|سەردێڕ=Collection|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181225131038/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/tags/Razm-nama|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * https://archive.org/details/MemorialsOfTheJeyporeExhibitionRazmnamah {{پۆلی کۆمنز|Razmnama}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ھونەرەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:وێژەی فارسی]] [[پۆل:مەھابارەتە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 0bybbpuqjaryk2hfjjkkplmsacqu4ob 0 278635 1694423 1694182 2026-10-25T12:09:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694423 wikitext text/x-wiki '''ڕیچارد دانیاڵ''' "ڕ'''یک'''" '''سانچێز''' یەکێکە لە دوو [[کەسایەتیی ناونیشان|کارەکتەری ھاوناوی]] زنجیرە تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی ئەدڵت سویم ''[[ڕیک و مۆرتی]]''. لەلایەن [[جەستن ڕۆیلاند]] و [[دان ھارمۆن]] دروست کراوە. ڕیک زانایەکی شێتی [[کینەی مرۆیی|خراپەکار]] و ئالوودەی خواردنەوەیە.<ref name="ChristopherLloyd">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pulliam-Moore |یەکەم=Charles |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://io9.gizmodo.com/rick-and-morty-this-is-heavy-1847613393|سەردێڕ=Rick and Morty…This Is Heavy |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=[[Gizmodo]]}}</ref><ref name="ChristopherLloyd2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Guttmann |یەکەم=Graeme |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://screenrant.com/rick-morty-live-action-christopher-lloyd-pickle-video|سەردێڕ=New Rick & Morty Live-Action Clip Has Christopher Lloyd Eat a Pickle |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=[[Screen Rant]]}}</ref> کارەکتەرەکە بە ڕەفتاری بێباکانە و [[ھیچخوازی|نیھیلیستی]] و ناڕوونی ئەخلاقی پراگماتیک و کەسایەتی [[ڕەشبینی|ڕەشبین]] ناسراوە، پێشوازییەکی باشی لێکراوە.<ref name="AV">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.avclub.com/article/theres-one-secret-rick-and-morty-guys-will-never-r-222269|سەردێڕ=There's one secret the Rick And Morty guys will never reveal|دوایین=Adams|یەکەم=Erik|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The A.V. Club]]|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Inverse">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Emily Gaudette |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.inverse.com/article/24235-rick-sanchez-morty-smith-rick-and-morty-council-of-ricks-tiny-rick-ranking|سەردێڕ=Ranking The 6 Best Versions of Rick Sanchez In 'Rick And Morty' |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[Inverse (website)|Inverse]]}}</ref><ref name="AV2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.avclub.com/tvclub/one-wedding-and-lot-funerals-rick-and-mortys-seaso-226299|سەردێڕ=One wedding and a lot of funerals on Rick And Morty's season finale|دوایین=Zack Handlen|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=[[The A.V. Club]]|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191115122649/https://tv.avclub.com/one-wedding-and-a-lot-of-funerals-on-rick-and-morty-s-s-1798185100|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Rick Sanchez}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:بێدینە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی یاری ئەکشنی-سەرکێشی]] [[پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان]] 85eo6cpc38h1sbe8xmrmj71dl4zfnla 0 278872 1694677 1649078 2026-10-25T19:39:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694677 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەحیمەقووتە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رحیمةقوتة}} <br>{{lang-en| Rahimaquta }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord|35.61405| 44.59685}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەحیمەقووتە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.61405| 44.59685 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەحیمەقووتە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ڕەحیمەقووتە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[عەلی مووسا]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گۆران، قەرەھەنجیر|گۆران]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گوڵم کەوە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوای سدیق بەگ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕەحیمە قووتە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/854195399 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٢٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 9s9jejlrjjvh8jb74t8fjmsbl4x0apm 0 279092 1695047 1671405 2026-10-26T10:38:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695047 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژاک لویی داڤید''' (لەدایکبووی ٣٠ی ئابی ١٧٤٨ - لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٢٥ کۆچی دوایی کردووە) [[وێنەکێشی|وێنەکێشەکی]] بەناوبانگی [[فەڕەنسییەکان|فەرەنسی]] بووە و یەکێک بووە لە پێشەنگەکانی شێوازی [[کلاسیزمی نوێ|نیوکلاسیزم]] . == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی ڕێکەوتی 29/12/2024 {{پۆلی کۆمنز|Jacques-Louis David}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|پاریس|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەرمەندانی پاریس]] [[پۆل:ھونەری ڕووت]] [[پۆل:وێنەکێشە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٨]] [[پۆل:مردووانی ١٨٢٥]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] ebz0ob7t7l4tyub2d5wxdpd0p5iuo58 0 279771 1694885 1649056 2026-10-26T04:35:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694885 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەمڵ | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.51451| 44.19003}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەمڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.51451| 44.19003 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەمڵ''' (''{{lang-ar| رمل}})، ({{lang-en| Raml }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (٣٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ڕەمڵ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوشقایە، دووبز|قوشقایە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ھندی تەپە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کومبەتلەر]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دوورم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕەمڵ | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11331998859#map=14/35.51463/44.18991 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 0dubiw5hhvgeupyn0t6wydp7utot4p1 0 279977 1694724 1694200 2026-10-25T20:19:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694724 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماونت ویڵسن'''، لە لووتکەی چیاکانی سان گابریێلە، کە دەکەوێتە ناو یادگای نیشتمانی چیاکانی سان گابریێل و دارستانی نیشتمانی ئەنجلس لە ناوچەی لۆس ئەنجلسی ویلایەتی کالیفۆرنیا. بەھۆی کەمی بەرزی و دیاری سروشتییەوە، ئەم لووتکەیە لە دوورەوە زۆر دیار نییە، بەڵام بە ئاسانی دەناسرێتەوە بەھۆی ژمارەیەکی زۆر ئەنتێنا کە لە نزیک لووتکەکەیەوە ھەن. ئەمە لووتکەیەکی لاوەکییە سەر بە لووتکەی نزیکی سان گابریێل.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mount Wilson (California)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ajsq5mlkznrj7sywjdfadpltgnnxgcd 0 280666 1694596 1531785 2026-10-25T16:39:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1694596 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} ڕێگاکانی ڕۆمانی (بە واتای "ڕێگای ڕۆمانی") ژێرخانێکی گرنگ و پێویست بوون بۆ پاراستن و گەشەپێدانی دەوڵەتی ڕۆمانی، کە لە نزیکەی ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین دروست کران و بەردەوام بوون لەگەڵ فراوانبوون و پتەوبوونی [[کۆماری ڕۆمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ancient Roman roads}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:جۆری ڕێگەکان]] gs78yvjk2nzwf4x788wvty72sear0f4 1694696 1694596 2026-10-25T20:06:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694696 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} ڕێگاکانی ڕۆمانی (بە واتای "ڕێگای ڕۆمانی") ژێرخانێکی گرنگ و پێویست بوون بۆ پاراستن و گەشەپێدانی دەوڵەتی ڕۆمانی، کە لە نزیکەی ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین دروست کران و بەردەوام بوون لەگەڵ فراوانبوون و پتەوبوونی [[کۆماری ڕۆمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ancient Roman roads}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:جۆری ڕێگەکان]] 9pzofudshabjb33tws4q8xuqrcv5n30 0 280680 1694878 1483470 2026-10-26T04:34:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1694878 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەفح''' ({{Langx|ar|رفح}}) شارێکە لە باشووری [[کەرتی غەززە]] [[دەوڵەتی فەلەستین|لە فەلەستین]]. پایتەختی [[ڕەفەح|پارێزگای ڕەفەحی]] [[دەوڵەتی فەلەستین|دەوڵەتی فەلەستینە]]، دەکەوێتە ٣٠ کم باشووری ڕۆژاوای [[غەززە|شاری غەززە]]. لە ساڵی ٢٠١٧دا ژمارەی دانیشتووانی شاری ڕەفەح ١٧١ ھەزار و ٨٨٩ کەس بووە. لە ئەنجامی بۆردومانی بەرفراوان و ھێرشی زەمینی لە [[غەززە|شاری غەززە]] و [[خان یوونس|خان یونس]] لەلایەن [[ئیسرائیل|ئیسرائیلەوە]] لە کاتی [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس]]، پێدەچێت نزیکەی یەک ملیۆن و ٤٠٠ ھەزار فەلەستینی تا مانگی شوباتی ٢٠٢٤ لە ڕەفەح ئاوارەبووبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nrc.no/news/2024/february/gaza-israels-military-operation-in-rafah-would-be-fatal-for-displaced-civilians-and-humanitarian-aid/|سەردێڕ=Gaza: Israel’s military operation in Rafah would be fatal for displaced civilians and humanitarian aid |ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Norwegian Refugee Council}}</ref> دوای شەڕی فەلەستین لە ساڵی ١٩٤٨، [[میسر]] ناوچەکە و کەمپەکانی پەنابەرانی فەلەستینییەکانی بەڕێوەدەبرد. لە کاتی قەیرانی سوێسدا، [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] ١١١ فەلەستینییان کوشت کە ١٠٣ پەنابەری کەمپی پەنابەرانی ڕەفەح بوون، لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەی ساڵی ١٩٥٦ی ڕەفەح. لە کاتی [[جەنگی ١٩٦٧|جەنگی شەش ڕۆژەی]] ساڵی ١٩٦٧دا، ھێزەکانی ئیسرائیل نیمچە [[نیمچەدوورگەی سینا|دوورگەی سینا]] و [[کەرتی غەززە|کەرتی غەززەیان]] داگیرکرد دوای ئەوەی لەژێر دەستی میسر دەریان ھێنا. ھەر لەو ساڵەدا، سەربازانی ئیسرائیل ١٤٤ خانوویان لە کەمپی پەنابەرانی ڕەفەح بە بولدۆزەر و ڕووخاند و بەو ھۆیەوە ٢٣ فەلەستینی کوژران. کاتێک ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٢ لە سینا کشایەوە، ڕەفەح دابەش بوو بەسەر بەشێکی غەززە و بەشێکی میسریدا، خێزانەکانی دابەشکرد، و بە بەربەستی تەلی دڕکاوی جیاکرانەوە.<ref name="cinderella">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Usher|یەکەم=Graham|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Cinderella in Rafah|ئیش=[[Al-Ahram Weekly]] Online|issue=761, 22–28 September 2005|ناونیشان=http://weekly.ahram.org.eg/2005/761/re1.htm|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051022004151/http://weekly.ahram.org.eg/2005/761/re1.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|via=[[Wayback Machine]]}}</ref><ref name="kliot_1995">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kliot|یەکەم=Nurit|ناونیشان=https://www.durham.ac.uk/media/durham-university/research-/research-centres/ibru-centre-for-borders-research/maps-and-databases/publications-database/boundary-amp-territory-briefings/btb_1-8.pdf|سەردێڕ=The Evolution of the Egypt-Israel Boundary: From Colonial Foundations to Peaceful Borders|بڵاوکەرەوە=[[International Boundaries Research Unit]], Department of Geography, [[University of Durham]]|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=١-٨٩٧٦٤٣-١٧-٩|editor-last=Schofield|editor-first=Clive|زنجیرە=Boundary and Territory Briefing|بەرگ=١|پەڕەکان=٣, ٩, ١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210805141333/https://www.durham.ac.uk/media/durham-university/research-/research-centres/ibru-centre-for-borders-research/maps-and-databases/publications-database/boundary-amp-territory-briefings/btb_1-8.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|via=www.durham.ac.uk|issue=8}}</ref> ناوەندی شارەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە وێران کرا، ھەروەھا میسر، بە مەبەستی دروستکردنی ناوچەیەکی گەورەی پارێزەر. ڕەفەح شوێنی دەروازەی سنووری ڕەفەحە کە تاکە خاڵی دەروازەی نێوان میسر و [[کەرتی غەززە|کەرتی غەززەیە]]. تاکە فڕۆکەخانەی غەززە، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی یاسر عەرەفات، لە باشووری شارەکەوە بوو. فڕۆکەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٨ تا ٢٠٠١ کاری دەکرد، تا ئەوکاتەی لەلایەن [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|سوپای ئیسرائیلەوە]] بۆردومان کرا و بە بولدۆزەر وێرانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/id/wbna7900217|سەردێڕ=Grounded in Gaza, but hoping to fly again |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=NBC News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://legacy.icao.int/icao/en/nr/2002/pio200203_e.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222201351/http://legacy.icao.int/icao/en/nr/2002/pio200203_e.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/rafah.html دەزگای فریاگوزاری و کارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەرانی فەلەستین لە ڕۆژھەڵاتی نزیک] * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Rafah_1500/index.html بەخێربێن بۆ شاری ڕەفەح] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219042214/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Rafah_1500/index.html |date=١٩ی شوباتی ٢٠١٠ }} * [http://www.rafahtoday.org/ ڕەفەح ئەمڕۆ، وێنەکانی ڕۆژنامەنووسی فەلەستینی محەممەد عومەر] * [https://web.archive.org/web/20060502092756/http://www.weaponsurvey.com/tunnels.htm تونێلی قاچاخچێتی ڕەفەح] * [http://rafahpundits.com/ ڕافاح پندیتس: بلۆگی ڕەفەح فۆکەس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228163145/http://rafahpundits.com/ |date=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }} * [http://a-mother-from-gaza.blogspot.com/ پەروەردەکردنی یوسف] – بلۆگی لەیلا ئەلحەداد کە پەیامنێری ئەلجەزیرە و لە غەززە دەژی * [http://rafahtoday.org/news/todaymain.htm ڕاپۆرتەکان لە ڕەفەحەوە] * [http://www.democracynow.org/article.pl?sid=04/06/17/1437207 چاوپێکەوتن لەگەڵ ھونەرمەندی ھیپ ھۆپ مایکل فرانتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114212336/http://www.democracynow.org/article.pl?sid=04%2F06%2F17%2F1437207 |date=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ }} Archived – ڕاپۆرتکردن لە ڕەفەحەوە. * [https://web.archive.org/web/20050929001313/http://www.humanitarianinfo.org/opt/docs/UN/OCHA/Rafah_insetA.pdf بەشی A] [https://web.archive.org/web/20050929001235/http://www.humanitarianinfo.org/opt/docs/UN/OCHA/Rafah_insetB.pdf بەشی B] وێنەی مانگی دەستکرد بەراوردکردنی ساڵی ٢٠٠١ بە ٢٠٠٤. * [https://www.hrw.org/campaigns/gaza ڕازینگ ڕەفەح: ڕووخاندنی ماڵە بەکۆمەڵەکان لە کەرتی غەززە] – چاودێری مافی مرۆڤ * [http://orscp.org/ پڕۆژەی شاری خوشکی ئۆڵۆمپیا-ڕەفەح] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903010145/https://orscp.org/ |date= ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ }} – ئەو ڕێکخراوەی کە لەلایەن خەڵکی کۆمەڵگاکانی ڕەفعە، غەززە، و ئۆڵۆمپیای، WA دەستیپێکردووە * [http://madisonrafah.org/ پڕۆژەی شاری خوشکی مادیسۆن-ڕەفەح] – پڕۆژەیەکی خوشکانە کە کۆمەڵگاکانی ڕەفعە، غەززە و مادیسۆن، WI بەیەکەوە دەبەستێتەوە {{پۆلی کۆمنز|Rafah}} {{تووڵی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|فەلەستین|میسر}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین]] [[پۆل:مێژووی فەلەستین]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 436lmolcp9nvu786ry75j5fuy6d8wq3 0 280793 1694566 1692837 2026-10-25T16:34:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1694566 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕێکخراوە |name= ڕێکخراوەی ھونەری و میدیاییی ئەوج |logo= ڕێکخراوەی ئەوج.png |logo_size= 150px |logo_caption= لۆگۆی ڕێکخراوەی ئەوج |motto= |formation= بەھاری ٢٠١١ |type= [[ڕێکخراوەی ناحکوومی]] |status= |headquarters= [[تاران]]، [[ئێران]] |parent_organization= [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]<ref name="Al-Monitor2"/> |products= |methods= |fields= |leader_title= بەڕێوەبەر |leader_name= سەید محەممەد ھاشمی |purpose= «داڕشتنی سیاسەتی ستراتیژی لە بواری ھونەری لە چوارچێوەی گوتاری [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشگێڕانە]]دا»<ref name="irdiplomacy"/> |website= {{URL|owjmedia.org}} |footnotes= }} '''ڕێکخراوەی ھونەری و میدیاییی ئەوج''' ({{بە فارسی|سازمان هنری رسانه‌ای اوج}}؛ ئەوج بە واتای ''لووتکە'') لە ڕووی یاسایییەوە [[ڕێکخراوەی ناحکوومی|ڕێکخراوەیەکی ناحکوومی]] میدیایی<ref name="Hill">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nasri |یەکەم=Reza |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://thehill.com/blogs/congress-blog/foreign-policy/279614-responding-to-irans-moderates-and-the-holocaust/|سەردێڕ=Responding to Iran’s ‘moderates’ and the Holocaust |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=The Hill}}</ref> لە [[ئێران]]ە، کە لە بوارەکانی دەستپێکردنی ھەڵمەتەکان، بەرھەمھێنان و دابەشکردنی فیلمدا چالاکی ئەنجام دەدات. == بیروڕا == کارەکانی ئەم ڕێکخراوە بە بێزارکەری کابینەی [[حەسەن ڕۆحانی]] و [[بەرەی چاکسازیخوازان (ئێران)|چاکسازیخوازان]]<ref name="irdiplomacy">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.irdiplomacy.ir/en/page/1958142/Nuclear+Animation+Raises+Controversy.html|سەردێڕ=Nuclear Animation Raises Controversy |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=Iranian Diplomacy}}</ref> دژی [[پلانی گشتگیری ھەوڵی ھاوبەش|ڕێککەوتنی ئێران]]،<ref name="Hill">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nasri |یەکەم=Reza |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://thehill.com/blogs/congress-blog/foreign-policy/279614-responding-to-irans-moderates-and-the-holocaust/|سەردێڕ=Responding to Iran’s ‘moderates’ and the Holocaust |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=The Hill}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNasri2016">Nasri, Reza (15 May 2016). [https://thehill.com/blogs/congress-blog/foreign-policy/279614-responding-to-irans-moderates-and-the-holocaust/ "Responding to Iran's 'moderates' and the Holocaust"]. ''The Hill''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 May</span> 2016</span>.</cite></ref> [[دژە ئەمریکیزم]]<ref name="Reuters">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Torbati |یەکەم=Yeganeh |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iran-usa-posters-idUSBRE99Q03420131027|سەردێڕ=Iranian capital takes down some anti-American posters |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=Reuters}}</ref> و [[نکۆڵیکردن لە ھۆلۆکۆست]] وەسف کراون.<ref name="Washington Post">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Ishaan|دوایین=Tharoor|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/05/12/iran-revs-up-for-its-latest-holocaust-cartoon-contest/|سەردێڕ=Iran revs up for its latest Holocaust cartoon contest|ئیش=Washington Post|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> == پەیوەندییەکان == پێدەچێت ڕێکخراوەی ئەوج ئامادە نەبێت وردەکارییەکان لەبارەی خاوەنەکەی یان پێکھاتەی کۆمپانیاکە بخاتەڕوو. بەشی «لەبارەی ئێمەدا» لە ماڵپەڕی ڕێکخراوەکە دەڵێت: «ڕەنگە گرنگتر و باشتر لەوەی بزانین چ کاتێک ئەوج دامەزراوە و کام کەسانێک دامەزرێنەرانی بوون، … باشترە سروشت و ناسنامەکەی بناسێنین».<ref name="irdiplomacy">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.irdiplomacy.ir/en/page/1958142/Nuclear+Animation+Raises+Controversy.html|سەردێڕ=Nuclear Animation Raises Controversy |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=Iranian Diplomacy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.irdiplomacy.ir/en/page/1958142/Nuclear+Animation+Raises+Controversy.html "Nuclear Animation Raises Controversy"]. ''Iranian Diplomacy''. 17 April 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 May</span> 2016</span>.</cite></ref> بانگەشەی ئەوە کراوە کە ئەم ڕێکخراوە پەیوەندیی لەگەڵ [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] ھەیە.<ref name="Washington Post">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Ishaan|دوایین=Tharoor|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/05/12/iran-revs-up-for-its-latest-holocaust-cartoon-contest/|سەردێڕ=Iran revs up for its latest Holocaust cartoon contest|ئیش=Washington Post|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٦}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTharoor2016">Tharoor, Ishaan (12 May 2016). [https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/05/12/iran-revs-up-for-its-latest-holocaust-cartoon-contest/ "Iran revs up for its latest Holocaust cartoon contest"]. ''Washington Post''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 May</span> 2016</span>.</cite></ref> لە ساڵی ٢٠١٨دا، بەڕێوەبەری جێبەجێکاریی ئەوج و [[ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]]، بەڕێوەبەرێک کە بۆ ڕێکخراوەکە کار دەکات بە ئاشکرا دانیان بەوەدانا کە ڕێکخراوەکە لەلایەن سوپای پاسدارانەوە بەڕێوە دەبرێت و پارەی بۆ دابین دەکرێت.<ref name="Al-Monitor2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alipour |یەکەم=Zahra |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/03/iran-irgc-cinema-owj-financial-support-hatamikia-damascu.html|سەردێڕ=IRGC funding for cinema stirs debate in Iran - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=Al-Monitor}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{وێبگەی فەرمی}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Owj Arts and Media Organization}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠١١]] [[پۆل:پرۆپاگەندە لە ئێران]] fg23kn8smrf0bm9rrskuw1o2hwi7u30 0 281244 1694779 1656661 2026-10-25T22:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694779 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو=ڕەزا ساڵح عەلی |ناوی خۆماڵی=ڕەزا شوان |وێنە=Reza-shwan.jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٤٦ |شوێنی لەدایکبوون=[[گۆگجە، کەرکووک|گۆگجە]]، [[پارێزگای کەرکووک]] |نەتەوە={{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[کورد]] |شارۆمەندێتی={{flagicon image|Flag of Iraq (1991–2004, script variant).svg}} [[عێراقی بەعس]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[کۆماری عێراق]] |پیشە=[[مامۆستا]]، [[نووسەر]]، [[شاعیر]] |خوێندنگە=پەیمانگای ئامادەیی مۆستایان }} '''ڕەزا ساڵح عەلی''' (لەدایکبووی ١٩٤٦ لە [[گۆگجە، کەرکووک]]) ناسراوە بە '''مامۆستا ڕەزا شوان''' نووسەر و شاعیرێکی کوردە و لە بواری [[پەروەردە]] و [[وێژەی مناڵان]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڕەزا شوان |ناونیشان=https://kurdistannet.info/kn/index.php/nwws-r-kan/2016-12-11-17-02-30/2016-12-11-16-22-24 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=kurdistannet.info |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250119123827/https://www.kurdistannet.info/kn/index.php/nwws-r-kan/2016-12-11-17-02-30/2016-12-11-16-22-24 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=نووسەر: ڕەزا شوان|ناونیشان=https://www.wtarikurd.info/author/raza-shwan/?srsltid=AfmBOopbQN5pa5fxIiHXGVOWpiZ_-891KOLzKOwqAudsASUV6TCjxvM0|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=WTARIKURD}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.wtarikurd.info/author/raza-shwan/?srsltid=AfmBOopbQN5pa5fxIiHXGVOWpiZ_-891KOLzKOwqAudsASUV6TCjxvM0 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref> چەندین ساڵە لە بواری منداڵاندا کاردەکات لە ڕێگەی دەرکردنی [[کتێب]]، [[گۆڤار]] و [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] و بەرھەمەکانی زۆربەی زۆری لەبارەی وێژەی مناڵانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=ڕەزا شوان - ڕەزا ساڵح |ناونیشان=https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2011012811144333065&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=Kurdipedia.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240419161309/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2011012811144333065&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ھونەرەکان|کوردستان|پارێزگای کەرکووک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:ناودارانی کورد]] rpvu1axl9k6uhgoqnnt27wg8awd4bf8 0 281332 1694474 1687350 2026-10-25T12:24:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694474 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پارێزگای قەلقیلیە''' ({{Langx|ar|محافظة قلقیلیة|Muḥāfaẓat Qalqīlya}}) ناوچەیەکی ئیداری [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینە]] لە [[کەناری ڕۆژاوا|باکووری ڕۆژاوای کەناری]] ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=http://info.wafa.ps/aprint.aspx?id=4095|سەردێڕ=مركز المعلومات الوطني الفلسطيني |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180706190419/http://info.wafa.ps/aprint.aspx?id=4095 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> پایتەختەکەی شاری قەلقیلییە کە ھاوسنوورە لەگەڵ ھێڵی سەوز.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Aburas |یەکەم=Hala |دوایین٢=Shahrour |یەکەم٢=Isam |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Impact of the Mobility Restrictions in the Palestinian Territory on the Population and the Environment |journal=Sustainability |زمان=en |بەرگ=١٣|issue=23 |پەڕەکان=١٣٤٥٧|doi=10.3390/su132313457 |issn=2071-1050 |doi-access=free}}</ref> == مێژوو == لە سەردەمی عوسمانیدا، ئەو ناوچەیەی کە دواتر پارێزگای قەلقیلیەی پێکھێنا سەر بە جەبەل [[نابلووس]] بوو. وەک ناوچەکانی دیکەی ناوچەکانی دەرەوەی دەوروبەری نابلوس، بەدوای ناوەندی پارێزگاکەدا دەڕۆیشت، کە تۆڕێکی نزیک لە پەیوەندییە ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانی نێوان کەسایەتییە ناودارە شارییەکانی نابلوس و دەوروبەری شارەکە سەرکردایەتی دەکرد. بە یارمەتی ھاوبەشە بازرگانییە گوندنشینەکان، ئەم کەسایەتییە ناودارانەی شارەکان قۆرخکاری بازرگانییان دامەزراند کە ئابووری خۆسەپێنی جەبەل نابلوسیان گۆڕی بۆ بازاڕێکی ھەناردەکردن، بڕێکی زۆر بەرھەمی کاش و [[شتومەکی تەواوکراو|کاڵای تەواویان]] دەنارد بۆ [[بازاڕ (ئابووری)|بازاڕەکانی]] دەریایی. زیادبوونی خواست لەسەر ئەم [[بەروبوو|کاڵایانە]] لە ناوەندە شارییەکانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی و لە ئەورووپا بووە ھۆی گەشەسەندنی دیمۆگرافی و فراوانبوونی نیشتەجێبوون لە ناوچە نزمەکانی دەوروبەری جەبەل [[نابلوس]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Marom |یەکەم=Roy |بەستەری نووسەر=Roy Marom |ڕێکەوت=٢٠٢٤|سەردێڕ=The Palestinian Rural Notables’ Class in Ascendency: The Hannun Family of Tulkarm (Palestine) |ناونیشان=https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/hlps.2024.0327 |journal=Journal of Holy Land and Palestine Studies |زمان=en |بەرگ=٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٧٧–١٠٨|doi=10.3366/hlps.2024.0327 |issn=2054-1988 |doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Doumani|یەکەم=Beshara|ناونیشان=https://www.ucpress.edu/book/9780520203709/rediscovering-palestine|سەردێڕ=Rediscovering Palestine: Merchants and Peasants in Jabal Nablus, 1700–1900|ڕێکەوت=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٠٣٧٠-٩|زمان=en|بەستەری نووسەر=Beshara Doumani}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Qalqilya Governorate}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|فەلەستین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگاکانی دەسەڵاتی نیشتیمانی فەلەستین لەکەناری ڕۆژاوا]] 1syypowphvovyq3in22envyxokjr4h9 0 282060 1695015 1532103 2026-10-26T10:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695015 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = ژان ئێپشتاین | ناوی_خۆماڵی = Jean Epstein | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فەرەنسی | وێنە = Jean epstein 1920.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی ئازار ١٨٩٧ | شوێنی لەدایکبوون = [[وارشۆ]]، [[پۆڵەندا]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢ی نیسان ١٩٥٣ | شوێنی مردن = [[پاریس]]، [[فەڕەنسا]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = دەرھێنەر، فیلمنامەنوون، بەرھەمھێنەر، نووسەر | ساڵانی چالاکی = ١٨٩٧–١٩٥٣ | خاوەنکار = داڕمانی کۆشکی ئەشەر | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ژان ئێپشتاین''' (١٨٩٧–١٩٥٣) دەرھێنەر، فیلمنامەنووس و نووسەری [[فەڕەنسا|فەڕەنسییە]]. ئێپشتاین بە یەکێک لە کاریگەرترین و بەناوبانگترین دەرھێنەرانی سینەمای ئیمپرێشینی فەڕەنسی پێناسە دەکرێت. لە ژیانی ھونەریدا، ئێپشتاین کاری دەرھێنانی زیاتر لە چل فیلمی کردووە کە ھەندێکیان وەکوو «داڕمانی کۆشکی ئەشەر»، «ئاوێنەی سێ لا» و «دڵە بەوەفاکە» بە شاکاری سینەمای بێدەنگی ئێمپرێشینی فەڕەنسی پێناسە دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی پێنجەم: ژان ئێپشتاین]]|یەکەم=کارزان|دوایین=کاردۆزی|ساڵ=٢٠٢٤}}</ref> == بیبلیۆگرافی ئێپشتاین == * [[کارزان کاردۆزی]]. سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، [[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|بەرگی پێنجەم: ژان ئێپشتاین]] (٢٠٢٤/غەزەلنووس/٩٠٠ لاپەڕە) * Laura Vichi, Jean Epstein. Milan: Il castoro, 2003 * Pierre Leprohon, Jean Epstein. Paris: Seghers, 1964 == ئەمانەش ببینە == * [[سینەمای جیھان]] * [[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|nm0258477}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|فەڕەنسا|فیلم|ھونەرەکان|نووسین|فەڕەنسا|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Abel Gance}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی فەڕەنسی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی زانستی خەیاڵی]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٣]] 1r6vhijatykt086sufnptrvkuxnm20m 0 282228 1694907 1531963 2026-10-26T04:38:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1694907 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕەوابی''' ({{Langx|ar|روابی}}، بە واتای "گردەکان")یەکەم شاری پلان بۆ داڕێژراوە کە بۆ [[فەلەستینییەکان]] و لەلایەن فەلەستینییەکانەوە دروست کراوە لە [[کەناری ڕۆژاوا]]، و وەک «کارگەیەکی سەرەکی فەلەستینی» باس دەکرێت. ڕەوابی دەکەوێتە نزیک بیرزێت و [[ڕامەڵڵا]]. ماستەرپلانەکە پێشبینی شارێکی تەکنەلۆژی بەرز دەکات کە ٦٠٠٠ یەکەی نیشتەجێبوونی تێدابێت، کە ژمارەی دانیشتووانەکەی لە نێوان ٢٥ ھەزار بۆ ٤٠ ھەزار کەس بێت، کە بە شەش گەڕەکدا بڵاوبووەتەوە. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٠ دەستکراوە بە بنیاتنانی. تا ساڵی ٢٠١٤ ٦٥٠ شوقە کە بە مەزەندە ٣٠٠٠ کەسی لەخۆدەگرێت تەواوبوون و فرۆشران، بەڵام نەتوانرا نیشتەجێبکرێن لەکاتێکدا دانوستانەکان لەسەر دابینکردنی ئاو بۆ شارەکە وەستابوون. شار بێ ئاو مایەوە؛ دواکەوتنەکە دەگەڕێتەوە بۆ لیژنەی ھاوبەشی ئاوی ئیسرائیل و فەلەستین، ئیسرائیلییەکان فەلەستینییەکانیان بە ھۆکاری دواکەوتنەکە و فەلەستینییەکان ئیسرائیلییەکانیان تاوانبار کرد. لە ١ی ئازاری ٢٠١٥، گەشەپێدەرەکەی، بەشار مەسری، ڕای گەیاند کە ئیسرائیل دواجار شارەکە دەبەستێتەوە بە تۆڕی ئاوی ژێر کۆنترۆڵی ئیسرائیل. لە ئیسرائیل ڕەوابی پێی دەوترێت «مودیعینی».<ref name="globes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rawabi founder: "If we were able to build a city, we will build a state"|ناونیشان=http://www.globes.co.il/news/article.aspx?did=1001048061|بڵاوکەرەوە=Globes|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> ئەم پڕۆژەیە لەلایەن ھەندێک بزووتنەوەی فەلەستینییەوە ڕەخنەی لێگیرا، وەک کۆمیتەی نیشتمانی BDSی فەلەستین، و ھەندێک گرووپی دانیشتووانی ئیسرائیل، یەکەمیان ئیدیعای بەکارھێنانی کەرەستەی ئیسرائیلیان دەکرد کە داگیرکارییەکە ئاسایی دەکاتەوە، دووەمیان جەختیان لەوە دەکردەوە کە پڕۆژەکە داگیرکاری ئیسرائیل دەکات و دەتوانێت ببێتە بنکەیەکی تیرۆریستی. کڕیاران لە مانگی ئابی ٢٠١٥ دەستیان بە گواستنەوە کرد بۆ شوقە. تا مانگی ئایاری ٢٠١٧، سەرەڕای کێشەکانی خاڵ پشکنین کە ئیسرائیل لە ڕێگایە شارەکە کۆنتڕۆڵ دەکەن، بەشار مەسری ئیدیعای ئەوەی کرد کە ٣٠٠٠ فەلەستینی لەوێ نیشتەجێ بوون، ھەرچەندە سەرژمێری فەلەستینییەکان بۆ ھەمان ساڵ تەنھا ٧١٠ دانیشتووی ئەو شارەی خستووەتە ڕوو. تا ساڵی ٢٠٢٤ نزیکەی ٥ ھەزار یەکە فرۆشراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Treleaven |یەکەم=Sarah |دوایین٢=Levin |یەکەم٢=Jamie |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://thewalrus.ca/rawabi/|سەردێڕ=The Impossible Promise of Building a New Palestinian City {{!}} The Walrus |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=The Walrus |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.rawabi.ps/ ماڵپەڕی فەرمی] * [https://www.facebook.com/RawabiCity ڕەوابی: کاری ڕاستەوخۆ گەشە بکات.] [https://www.facebook.com/RawabiCity سایتی فەیسبووک] {{پۆلی کۆمنز|Rawabi}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|دەیەی ٢٠١٠|نژیاروانی|فەلەستین}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین]] [[پۆل:شارەکانی کەناری ڕۆژاوا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]] qu14j7xlh7ornngk9uifr94ful17imr 0 282552 1694718 1694206 2026-10-25T20:16:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694718 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماچ'''، فیلمێکی درامای بێدەنگی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٢١ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن جاک کانوەی بۆ کراوە. داھاتی فیلمەکە بڵاو نەکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|The Kiss (1921 film)}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٢١]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] g7urvd2yhx8owanl1uo3c59yt9ru9td 0 282553 1694716 1694208 2026-10-25T20:15:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694716 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماچ یان کوشتن'''، فیلمێکی درامای بێدەنگی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩١٨ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ئێلمەر کلیفتۆن بۆ کراوە. داھاتی فیلمەکە بڵاو نەکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩١٨]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] j4t9jcfbpdef2k6quxv9zurzbvxorm4 0 282554 1694712 1694212 2026-10-25T20:13:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694712 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ماچی خوێنمژ'''، فیلمێکی ترسناکی بەریتانییە. لە ڕێکەوتی ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە بەریتانیا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن دۆن شارپ بۆ کراوە. داھاتی فیلمەکە بڵاو نەکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ١٩٦٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٣]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] 3hdrdolqs07c99t4tluv8h5b9r923u6 0 283209 1694848 1544427 2026-10-26T01:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694848 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ڕەشید کوڕی حەسەن ئاغا کوردی''' خەڵکی [[خانەقین]]<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ara |یەکەم=Behrooz Chaman |دوایین٢=Amiri |یەکەم٢=Cyrus |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Gurani: practical language or Kurdish literary idiom? |ناونیشان=https://doi.org/10.1080/13530194.2018.1430536 |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |بەرگ=٤٥|issue=4 |پەڕەکان=٦٢٧–٦٤٣|doi=10.1080/13530194.2018.1430536 |issn=1353-0194 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210105212216/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13530194.2018.1430536 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> لە [[عێراق]]، لە ساڵی ١٣٠٠ کۆچی / [[١٨٨٢|١٨٨٢ زایینی]] ھاتووەتە [[بەغدا]] کە لەسەر دەستی زانا غولام ڕەسوڵ ھیندی دەرچووە، دوای خوێندنی لای شێخ مەحموود شوکری ئالوسی،<ref name="شاملة">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shamela.ws/index.php/author/166|سەردێڕ=محمود شکری الألوسی - المکتبة الشاملة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200213150023/http://shamela.ws/index.php/author/166 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref name="شاملة"/> دادوەر عەلی ئالوسی دواتر بوو بە وتارخوێن و مامۆستا و ئیمام لە [[قوتابخانە]] و مزگەوتی حاج ئەمین جەلەبی، کە دەکەوێتە ڕەئسول قەرییە، زمانی [[فارسی]] [[زمانی عەرەبی|, عەرەبی]] [[زمانی ئینگلیزی|, ئینگلیزی]] [[زمانی کوردی|و کوردی]] بەتەواوی زانیووە، جگە لە زانیاری [[قورئان|لەسەر قورئان]] و زانستەکانی، عەقیدەی سەلەفی ھەبووە. ئەو یەکێک بوو لە توندترین ئینکاری داھێنان و خورافاتەکان بەھۆی توندی سروشتی خۆیەوە، دەتبینی کە خووی بە تەنیایی گرتووە و مەیلی تێکەڵاوبوونی لەگەڵ خەڵکدا نەبووە ھاوڕێیەتییەکی بەھێزی لەگەڵ [[حیکمەت سولەیمان|حیکمەت سلێمان]] ھەبووە کاتێک ئەندامی ئەنجومەنی پەروەردە بووە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیدا]]، کرا بە مامۆستای زانستە دینییەکان لە مەکتەبی سوڵتانی و ئیمامی مەکتەبەکە. == نووسینەکان == {{عەرەبی| * تفسیر [[قورئان|القرآن]] الکریم. * حاشیة فی أصول [[فیقھی ئیسلامی|الفقە]] علی کتاب المنار. * شرح بعض الأحادیث الغریبة. * حواشی فی النحو والصرف والھیئة والمنطق. * مؤلفات عدیدة ومقالات فی الصحف. * دەستنووسەکان کەلەلای میراتگرەکانیەتی لە خانەقین. }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|بەغدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:شەرعزانە عێراقییەکان]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] bk73bi6uoa538cql6mzd9gica750p3j 0 283375 1694805 1531870 2026-10-25T22:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1694805 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕەزۆلیوشنی ٤کەی''' ئاماژەیە بۆ ڕووکار بە ڕەزۆلیوشنی ئاسۆیی نزیکەی ٤٬٠٠٠ [[پیکسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goulekas |یەکەم=Karen |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=Visual Effects in a Digital World |ناونیشان=https://archive.org/details/visualeffectsind0000goul |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[Morgan Kaufmann]] |پەڕە=[https://archive.org/details/visualeffectsind٠٠٠٠goul/page/٥٨٧ ٥٨٧]|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٨-٠٥٢٠٧١-١|بەستەری نووسەر=Karen Goulekas |وتەگێڕانەوە=4K resolution: A general term referring to any digital image containing an X resolution of approximately 4096 pixels.}}</ref> تەلەڤیزیۆنی دیجیتاڵ و سینەماتۆگرافی دیجیتاڵ بەشێوەیەکی گشتی چەندین ڕەزۆلیوشنی ٤کەی جیاواز بەکاردەھێنن. لە تەلەڤیزیۆن و میدیای بەکاربەر، ٣٨٤٠ × ٢١٦٠ (٤کەی یو ئێچ دی) بە ڕێژەی لایەنی ١٦:٩ ستانداردی زاڵە، لەکاتێکدا پیشەسازی پڕۆجێکشنی فیلم ٤٠٩٦ × ٢١٦٠ (دی سی ئای ٤کەی) بەکاردەھێنێت. پشکی بازاڕی تەلەڤیزیۆنی ٤کەی زیادی کرد کاتێک نرخەکان بەشێوەیەکی سەرسووڕھێنەر دابەزین لە ماوەی ساڵەکانی ٢٠١٣ و ٢٠١٤.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is Now the Time to Buy a 4K TV Set? |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/is-now-the-time-to-buy-a-4k-tv-set-1399645629 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=The Wall Street Journal |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150106073043/https://www.wsj.com/articles/is-now-the-time-to-buy-a-4k-tv-set-1399645629 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=D’Innocenzio |یەکەم١=Anne |سەردێڕ=Gigantic TV sales starting to take off |ناونیشان=https://www.poughkeepsiejournal.com/story/money/economy/2014/07/03/big-screen-tvs-takeoff/12195267/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=The Poughkeepsie Journal |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210307121408/https://www.poughkeepsiejournal.com/story/money/economy/2014/07/03/big-screen-tvs-takeoff/12195267/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> == ستانداردەکان و زاراوەناسی ٤کەی == زاراوەی «٤کەی» گشتییە و ئاماژەیە بۆ ھەر ڕەزۆلیوشنێک بە ژمارەی پیکسڵی ئاسۆیی نزیکەی ٤٬٠٠٠.<ref name="UHD State of the Industry">{{بیرخستنەوە|بڵاوکەرەوە=Consumer Electronics Association |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=CEA Market Research Report—Ultra High-Definition: State of the Industry}}</ref> چەندین ڕەزۆلیوشنی جیاوازی ٤کەی لەلایەن ڕێکخراوە جیاوازەکانەوە کراون بە ستاندارد. زاراوەکانی "٤کەی" و "ئەڵترا ئێچ دی" بەشێوەیەکی بەرفراوانتر لە بازاڕگەری بەکاردەھێنرێن لەچاو "٢١٦٠پی" (بەراورد بکە بە "[[١٠٨٠پی]]"). لەکاتێکدا بەشێوەیەکی نموونەیی ئاماژە بۆ فیلمەکان دەکات، ھەندێک لە فرۆشیارانی کامێرای دیجیتاڵ زاراوەی "وێنەی ٤کەی" بۆ وێنەی جێگیر بەکارھێناوە، وای دەردەخات کە ڕەزۆلیوشنێکی تایبەت بەرزە ھەرچەندە ٣٨٤٠×٢١٦٠ پیکسڵ یەکسانە بە نزیکەی ٨٫٣ مێگاپیکسڵ، کە بە تایبەت بەرز دانانرێت بۆ وێنەی جێگیر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is 4K Photo? Panasonic's camera tech explained - Pocket-li |ناونیشان=https://www.pocket-lint.com/cameras/news/panasonic/139846-what-is-4k-photo-panasonic-s-camera-tech-explained |وێبگە=www.pocket-lint.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-gb |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|4K resolution}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|تەلەڤیزیۆن|فیلم|زانستی کۆمپیوتەر}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ]] tnwvymw57hikencgmskm9vhoujhcw0s 0 283759 1694574 1430443 2026-10-25T16:35:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1694574 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕێککەوتننامەی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی مەکسیک، و کەنەدا''' ('''یوو ئێس ئێم سی ئەی''')<ref name="finaltext">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements/united-states-mexico-canada-agreement/agreement-between |سەردێڕ=Agreement between the United States of America, the United Mexican States, and Canada 12/13/19 Text |نووسەر=<!--Not stated--> |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=ustr.gov |بڵاوکەرەوە=[[Office of the United States Trade Representative]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200608202200/https://ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements/united-states-mexico-canada-agreement/agreement-between |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> [[ڕێککەوتنی بازرگانیی ئازاد|ڕێککەوتننامەیەکی بازرگانی ئازادە]] لە نێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[مەکسیک]]، و [[کەنەدا]]. ئەم ڕێککەوتننامەیە جێگەی ڕێککەوتننامەی بازرگانی ئازادی باکووری ئەمریکای (ئێن ئەی ئێف تی ئەی) گرتەوە کە لە ساڵی ١٩٩٤دا جێبەجێ کرابوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-mexico-usmca/mexico-first-to-ratify-usmca-trade-deal-trump-presses-us-congress-to-do-same-idUSKCN1TK2U3|سەردێڕ=Mexico first to ratify USMCA trade deal, Trump presses U.S. Congress to do same|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126021857/https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-mexico-usmca/mexico-first-to-ratify-usmca-trade-deal-trump-presses-us-congress-to-do-same-idUSKCN1TK2U3|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/01/29/business/economy/trump-signs-usmca-new-nafta-into-law.html?action=click&module=Top%20Stories&pgtype=Homepage|سەردێڕ=Trump Signs Trade Deal With Canada and Mexico|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200629114128/https://www.nytimes.com/2020/01/29/business/economy/usmca-trump.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Canada ratification">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-usmca-canada/canadian-parliament-rushes-through-ratification-of-usmca-trade-pact-idUSKBN2102I5|سەردێڕ=Canadian Parliament rushes through ratification of USMCA trade pact|بڵاوکەرەوە=Reuters|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126025217/https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-usmca-canada/canadian-parliament-rushes-through-ratification-of-usmca-trade-pact-idUSKBN2102I5|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ھەندێک جار وەک "نافتا ٢٫٠"<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/business/2019/12/10/usmca-is-finally-done-deal-after-democrats-sign-off-heres-what-is-it/|سەردێڕ=The USMCA is finally done. Here's what is in it.|یەکەم=Heather|دوایین=Long|newspaper=Washington Post|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126031939/https://www.washingtonpost.com/business/2019/12/10/usmca-is-finally-done-deal-after-democrats-sign-off-heres-what-is-it/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.foxbusiness.com/economy/nafta-2-0-what-to-know|سەردێڕ=NAFTA 2.0: What to know|یەکەم=Brittany De|دوایین=Lea|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=FOXBusiness|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126032107/https://www.foxbusiness.com/economy/nafta-2-0-what-to-know|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/strikes-at-low-wage-plants-signal-revival-of-labor-demands-in-mexico-11550087620|سەردێڕ=Strikes at Low-Wage Plants Signal Revival of Labor Demands in Mexico|یەکەم=Juan|دوایین=Montes|newspaper=Wall Street Journal|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٩|via=www.wsj.com|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126032203/https://www.wsj.com/articles/strikes-at-low-wage-plants-signal-revival-of-labor-demands-in-mexico-11550087620|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یان "نافتای نوێ" ناو دەبرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Swanson|یەکەم١=Ana|دوایین٢=Tankersley|یەکەم٢=Jim|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Trump Just Signed the U.S.M.C.A. Here's What's in the New NAFTA.|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/01/29/business/economy/usmca-deal.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|issn=0362-4331|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126032354/https://www.nytimes.com/2020/01/29/business/economy/usmca-deal.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Under USMCA, Canada rolls with 'new NAFTA'|ناونیشان=https://www.freightwaves.com/news/under-usmca-canada-rolls-with-new-nafta|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=FreightWaves|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126032555/https://www.freightwaves.com/news/under-usmca-canada-rolls-with-new-nafta|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەبەر ئەوەی بە گشتی زۆربەی خاڵەکانی پێشووی پاراستووە یان نوێ کردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Swanson|یەکەم١=Ana|دوایین٢=Tankersley|یەکەم٢=Jim|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Trump Just Signed the U.S.M.C.A. Here's What's in the New NAFTA. (Published 2020)|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/01/29/business/economy/usmca-deal.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢١|issn=0362-4331}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کەنەدا}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ]] t2enn27ggq5bjw3sabp4y675gnlwr0h 0 284598 1694876 1458198 2026-10-26T04:33:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694876 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ڕەفیق چالاک|وێنە=ڕەفیق چالاک 2.jpg|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٢٣|شوێنی لەدایکبوون=سلێمانی، [[باشووری کوردستان]] {{ئاڵای کوردستان}}|ڕێکەوتی مردن=٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣|شوێنی مردن=بەغدا، {{ئاڵا|عێراق}}|نەتەوە=کورد|پیشە=[[نووسەر]]، [[مامۆستا]]، [[شانۆکار]]، [[گۆرانیبێژ]] و [[وەرگێڕ]]|حیزب=ئەندام و بەرپرسی بەغدای [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حیزبی کۆمۆنیست]]}} '''ڕەفیق چالاک''' (١٩٢٣، [[سلێمانی]] – ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣، [[بەغدا]]) [[شانۆکار]]، [[نووسەر]]، [[گۆرانیبێژ]] و [[وەرگێڕ]]ێکی [[کورد]] بوو. ھەروەھا ئەندامی پێشوو و بەرپرسی بەشی بەغدای [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حیزبی کۆمۆنیست]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موکریانی|یەکەم=ھەژار|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/22622|سەردێڕ=چێشتی مجێور|title-link=چێشتی مجێور|ساڵ=١٩٩٧|زمان=ku}}</ref> ڕۆڵی گرنگی ھەبووە لە نزیککردنەوەی خەڵکی کورد لە شانۆ. == ژیان == ڕەفیق چالاک، لە ساڵی ١٩٢٣ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. وەک خۆی دەڵێت «لە ساڵی ١٩٤١دا لە ''ماڵی مامۆستایان'' ({{عەرەبی|دار المعلمين}}) دەرچووم و بووم بە مامۆستایەکی بچکۆلانەی خۆبەزلزان».<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Raswl |یەکەم=Shamal Aziz Hamad amin |دوایین٢=Abdulqader |یەکەم٢=Kaify Ahmad |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Role of Rafiq Chalak in The Development of Kurdish Theater |ناونیشان=https://journal.lfu.edu.krd/ojs/index.php/qzj/article/view/1467/1705 |journal=QALAAI ZANIST SCIENTIFIC JOURNAL |زمان=en |بەرگ=٩|issue=1 |پەڕەکان=١١٩–١٥٦|doi=10.25212/lfu.qzj.9.1.5 |issn=2518-6566}}</ref> کاتێک [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] لە سەردەمی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە شاری [[یافا]]ی [[فەلەستین]] ڕادیۆیەکیان دامەزراند، ڕەفیق چالاک ھاوشانی [[عەبدوڵڵا گۆران]] ڕوویان کردە ئەوێ بۆ ئەوەی بەرنامەیەکی کوردی بە [[زمانی کوردی]] پێشکەش بکەن. چالاک لە ماوەی مانەوەی لەوێ چەند ھونەرمەندێکی [[میسرییەکان|میسری]] ناسی، لەوانە یووسف وەھبی و بشارە واکیم، کە شارەزایی باشیان ھەبوو لە [[شانۆ]]دا. لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە [[ڕادیۆی کوردیی بەغدا]]وە دەکات. بەڵام دوای تەنھا یەک مانگ لەوێ دەرکرا، لەبەر ئەوەی ھۆنراوەی پارچە گۆرانییەکی شۆڕشگێڕانەی بە ناوی ''«گۆرانی ئازادیی چین»'' نووسی بوو. گەڕایەوە بۆ سلێمانی لەوێ وەک مامۆستا دەستی کرد بە وانە گوتنەوە، لێرەش بەھۆی وتارێکی گشتی کە لە ساڵی ١٩٤٧دا پێشکەشی کرد، و تیایدا باس لە لەسێدارەدانی سەرکردەکانی [[کۆماری مەھاباد]] دەکات، جارێکی دیکە دوور دەخرێتەوە. لە ساڵی ١٩٥٠ گەڕایەوە بۆ ڕادیۆی کوردیی بەغدا و تا ساڵی ١٩٥٦ لەوێ بەردەوام بوو لە کارکردن، لەو ماوەیەدا چەندین شانۆنامەی ڕادیۆیی کوردی پێشکەش کرد کە توانی پێی ناوبانگی خۆی لەناو ھونەری کوردیدا بچەسپێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rostami|یەکەم=Mari R.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Lf2ZDwAAQBAJ&pg=PA92&dq=rafiq+chalak&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjV-PSNuL-MAxULSfEDHWcQPIkQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=rafiq%20chalak&f=false|سەردێڕ=Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٨٣١-٨٦٩-٣|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hassanpour|یەکەم=Amir|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=fP9jAAAAMAAJ&q=rafiq+chalak&dq=rafiq+chalak&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjHoNe7ub-MAxWOA9sEHUqtKmYQ6AF6BAgKEAM|سەردێڕ=Nationalism and Language in Kurdistan, 1918-1985|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Mellen Research University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٧٣٤-٩٨١٦-٧|زمان=en}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|وێژەی کوردی|شانۆ|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|عێراق}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:کوردانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شانۆنامەنووسان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژان]] [[پۆل:نووسەران]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] 8tbhijehl1iwt1nvwdjlfj9phq46ai4 0 284805 1694943 1547155 2026-10-26T07:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1694943 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:ArmenianDiaspora.png|چەپ|وێنۆک|500x500پیکسڵ|نەخشەی دابەشبوونی ئەرمەنەکان]] '''ڕەوەندی ئەرمەنی''' ([[زمانی ئەرمەنی|بە ئەرمەنی]]: Հայկական Սփիւռք) بوونی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکانە]] لە دەرەوەی [[ئەرمەنستان]] لەنێویاندا بوونی ئەرمەنییەکان لە [[جیھانی عەرەب|جیھانی عەرەبیدا]]. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Florence|دوایین=Avakian|سەردێڕ=500th Anniversary of 'Church of Miracles' in Romania to Be Celebrated in August|ناونیشان=https://mirrorspectator.com/2012/06/26/500th-anniversary-of-church-of-miracles-in-romania-to-be-celebrated-in-august/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان=hy|ئیش=[[Armenian Mirror-Spectator]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140622181833/http://www.mirrorspectator.com/2012/06/26/500th-anniversary-of-church-of-miracles-in-romania-to-be-celebrated-in-august/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Итоги переписи населения Республики Абхазия 2011 года, г. |ناونیشان=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnabkhazia.html|سەردێڕ=население абхазии |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180719113955/http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnabkhazia.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ru}}</ref> ژمارەی ئەرمەنییەکان لە ئەرمینیا بە سێ ملیۆن دەخەمڵێندرێت، و لە ڕەوەنددا لە شەش بۆ ھەشت ملیۆن مەزەندە دەکرێت. == ژمارەیان لە وڵاتاندا == ژمارەی ئەرمەنییەکانی دەرەوەی ئەرمینیا لە وڵاتە سەرەکییەکاندا بەم شێوەیەیە:<ref>https://www.mfa.am/en/</ref><ref>https://www.iom.int/</ref><ref>https://www.armeniandiasporasurvey.com/</ref> * [[ڕووسیا]]: ٢‒٢٫٥ ملیۆن. * [[ئەمریکا]]: ١‒١٫٥ ملیۆن. * [[فەڕەنسا]]: ٥٠٠‒٦٠٠ ھەزار. * [[ئەڵمانیا]]: ٥٠‒١٠٠ ھەزار. * [[کەنەدا]]: ٨٠‒١٠٠ ھەزار. * [[ئوسترالیا]]: ٥٠‒٦٠ ھەزار * [[ئەرژەنتین]]: ٧٠‒١٠٠ ھەزار * [[لوبنان]]: ١٠٠‒١٥٠ ھەزار * [[سووریا]]: ٦٠‒١٠٠ ھەزار (پێش شەڕ) * [[ئیسرائیل]]: ١٠‒٢٠ ھەزار == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Armenian diaspora}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|مێژوو|جوگرافیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} okwg7ohtifoxa0d5ibsv4rfbh2psj2y 0 284983 1694807 1682749 2026-10-25T22:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1694807 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەزیلەت''' پێچەوانەی [[فەزیلەت|فەزیلەتە]]، واتە کردار، [[ئاکار]]، یا [[خوو|خوویەک]] کە لە نێو کۆمەڵدا لە باری [[ئەخلاق|ئەخلاقییەوە]] بە ھەڵە و نابەجێ و شوورەیی دەژمێردرێ. زۆر جار ڕەزیلەتەکان وەکوو عەیبێک لە کەسایەتیی ئینسانەکاندا ڕەچاو دەکرێن. لە [[دین|دینەکاندا]] ڕەزیلەت پەیوەندیی زۆر نزیکی ھەیە بە [[گوناھ|گوناھەوە]]. درۆزنی، زوڵم، بێحەیایی، ئێرەیی، [[خۆپەرستی]]، تەمەڵی، تەماح، ھەوەسبازی، چڵێسی و سکەڕۆیی، سووکایەتیپێکردن، جنێوفرۆشی و، زینا چەند نموونەیکن لە ڕەزیلەتەکان. == سەرچاوەکان == * [https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/virtues-and-vices/v-2 Virtues & vices] {{شریتی دەروازە|دین|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Vices}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:تاوان]] [[پۆل:گوناھ]] 4jrybmlsnrl9d14frsfzpxfrjl7x0gz 0 286476 1694847 1531893 2026-10-26T01:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694847 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Rashid_Taan_card2003.jpg|وێنۆک|کارتەکەی ڕەشید کازم تەعان بەشێکە لە [[کۆمەڵێک کارتی یاریکردن بۆ زۆرترین داواکراوە عێراقییەکان|کۆمەڵە کارتێکی یاریکردن کە ھی زۆرترین داواکراوە عێراقییەکانە.]]]] '''ڕەشید تەعان کازم ئەلعەزاوی''' سەرکردەیەکی دیارە لە [[حیزبی بەعس]]، لە سەردەمی [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێن]]، سەرۆکی پێشووی ئەنبار وەک بەرپرسی ڕێکخراوەیی حیزبەکە لە [[پارێزگای ئەنبار]] کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ وەک ئەندامی سەرکردایەتی ناوچەیی ئەو حیزبە ھەڵبژێردرا.<ref>https://web.archive.org/web/20171219205046/http://www.bbc.com/arabic/middleeast/2010/09/100902_iraq_playcards_tc2</ref> ڕەشید تەعان لە گوندێکی نزیک [[شارەبان|موقدادییە]] لە [[پارێزگای دیالە]] لەدایک بووە. ناوبراو لە لیستی [[لیستی داواکراوانی عێراقی لەلایەن ئەمریکا|کەسایەتییە دیارەکانی ڕژێمی عێراقدا]] بوو کە لە کاتی [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراقدا]] داواکراون، و ژمارەکەی ٤٩ کەسەم بووە لە کۆی ٥٥ داواکراو.<ref>https://web.archive.org/web/20180204182238/http://burathanews.com/arabic/news/4211</ref> گومان دەکرێت پەیوەندی بە ئۆپەراسیۆنی یاخیبووانەوە ھەبێت دژی [[حکوومەتی عێراق]] و ئەمریکییەکان و حکوومەتی ئەمریکاش پاداشتی یەک ملیۆن دۆلاری پێشکەش کردووە بۆ ھەرکەسێک کە ھاوکار بێت لە گرتنیدا. تۆمەتبار بوو بە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی تاوانکاری لە [[پارێزگای دیالە]]. حکوومەتی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستگیرکردنی ڕاگەیاند، بەڵام بەپێی ماڵپەڕی [[بی بی سی]] بەپێی ساڵی ٢٠١٠ ھێشتا ھەڵھاتووە یان بێسەروشوێن بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20180204124013/https://www.globalsecurity.org/security/profiles/rashid_taan_kazim.htm</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} kbvi6d15p1dupf26ck1sxhydy2jrlt0 0 286721 1694775 1455819 2026-10-25T22:33:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1694775 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''[[پلانی کاری گشتگیری ھاوبەش]]''' کە زیاتر بە [[پلانی کاری گشتگیری ھاوبەش|ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران]] ناسراوە، ئەو ڕێککەوتنە نێونەتەوەییە کە لە ساڵی ٢٠١٥دا سەبارەت بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] لە [[ڤیێنا]] گەیشتە ئەنجام. ئەم ڕێککەوتنە کە دوای چەند ساڵێک لە دانوستانەکان گەیشتە ئەنجام، ڕێنمایی توندی بە ئامانجی ڕێکخستن و چاودێریکردنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران دامەزراند، لەوانە سنووردارکردنی سەنترفیووژ و کۆگاکانی یۆرانیۆمی پیتێنراو، ڕێککەوتنێک کە ڕێگە بە پشکنینی بەردەوامی شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران دەدات و چەند بڕگەیەکی دیکە. ئەم ڕێککەوتنە شەپۆلێکی ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە لەلایەن ھەندێک کەسایەتی سیاسی و میدیاییەوە لە ھەردوو [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵاتی ئەمریکا]] و [[ئێران]], ھەندێک گرووپیش بە سروشتی ئاشتەوایی سەیری دەکەن. بۆ نموونە [[دۆناڵد ترامپ]]، سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریک ڕێککەوتنی ئێرانی بە «خراپترین ڕێککەوتن کە تا ئێستا دانوستانی لەسەر کرابێت» وەسف کرد، <ref name="The Timez Editorial Board 2018">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=The Times Editorial Board |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.latimes.com/opinion/editorials/la-ed-trump-iran-20180113-story.html|سەردێڕ=Editorial: Trump is inching closer to blowing up the Iran nuclear deal |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[لوس أنجلوس تايمز]]}}</ref> و [[میچ مەککۆنێل|میچ مەککۆنێل]]، ڕێبەری زۆرینەی [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیرانی ئەمەریکا]] بە «کەموکوڕ» وەسفی کرد، لە کاتێکدا لایەنە توندڕەوەکان لە ئێران باسیان لەوە کرد کە دەیانەوێت ڕێککەوتنەکە بڕووخێنن.<ref name="Erdbrinkz 2015">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Erdbrink |یەکەم=Thomas |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/07/15/world/middleeast/iran-celebrates-nuclear-deal-tempered-by-cynicism-and-hard-liner-warnings.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181225175723/https://www.nytimes.com/2015/07/15/world/middleeast/iran-celebrates-nuclear-deal-tempered-by-cynicism-and-hard-liner-warnings.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[نيويورك تايمز]]}}</ref> بەشێکی زۆری ڕەخنەکانی ئەو ڕێککەوتنە لە لایەنی ئەمریکییەوە لەسەر پرسی موزایەدە و پابەندبوونی ئێران بووە، لە کاتێکدا زۆربەی ڕەخنەکانی ئێران لە دەوری پرسی سەروەری و سنووردارکردنی نائەتۆمی خولاوەتەوە. لە ئێراندا، باسەکانی دەوروبەری ئەو ڕێککەوتنە کۆمەڵێک ململانێی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی بەردەوامی بەرجەستە کرد کە ڕۆڵی سەرەکییان لە دابەشبوونی نێوان ناوەندگەرەکان، ڕیفۆرمخوازان و [[شۆپپارێزی|پارێزگاران]] ھەبوو.<ref name="Fisher 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fisher |یەکەم=Max |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.vox.com/2016/3/2/11147102/iran-election-moderates-nuclear-deal|سەردێڕ=How the nuclear deal boosted Iran’s moderates — and showed Iranian elections can matter |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=Vox}}</ref> لە ئەمریکا ئەم ڕێککەوتنە وەک ھێمایەک بۆ شەڕی نێوان دیدگا جیاواز و کێبڕکێکارەکان سەیر دەکرێت کە چۆن ئەمریکا سیاسەتی دەرەوەی خۆی لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] بەڕێوە ببات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەخنەکان]] mp8uo4ycvfvtqyhn16y8xa88930vp6y 0 286744 1694862 1531915 2026-10-26T01:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694862 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox|وێنە=رعد_مولود_مخلص_Raad_Maulood_Mukhlis.jpg}} '''ڕەعد مەولوود موخلیس''' [[سیاسەتوان|سیاسەتمەداری]] [[خەڵکی عێراق|عێراقی]] و سەرۆکی [[حیزب|پارتێکی سیاسی]] کە لە ساڵی [[١٩٩٣]] دامەزرا بە ناوی گردبوونەوە لەپێناو [[عێراق]]. == باری کۆمەڵایەتی == لەساڵی ١٩٤٨ لە [[بەغدا]] لەدایکبووە، خێزاندارە و خاوەنی سێ منداڵە. ==خوێندن و بڕوانامە== * [[بەکالۆریۆس]] لە پزیشکی و نەشتەرگەری، [[زانکۆی بەغدا]]. * بڕوانامەی پسپۆڕی باڵا، [[زانکۆی دبلن]]. * بڕوانامەی بۆرد، [[زانکۆی ژنێڤ]]. * [[دکتۆرا]] لە زانکۆی ژنێڤ. * بڕوانامەی بۆرد، ئەنجومەنی پزیشکی [[ئوردن]]. ==ئەو پۆستانەی کە ھەڵیگرتبوو == * پرۆفیسۆری کۆلێژی پزیشکی زانکۆی بەغدا. * پزیشکی ڕاوێژکار، شاری پزیشکی. * پرۆفیسۆر و پزیشکی ڕاوێژکار، دەستەی عێراقی بۆ پسپۆڕی پزیشکی. * و دەستەی عەرەبی بۆ پسپۆڕییە پزیشکییەکان. * ڕاوێژکاری نێونەتەوەیی بۆ کاروباری تەندروستی و پزیشکی. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|عێراق|سیاسەت|ژیاننامە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} m3coxuzgu3z2tizhg93wmeqo0451mp9 0 286882 1694522 1531693 2026-10-25T13:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694522 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕێکخراوی چاودێری مافی ژنانی کورد''' (KWRW) لە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٤ وەک تۆڕێکی قازانج نەویست و ناسیاسی لە چالاکوانان، ئەکادیمیستەکان، پارێزەران و ڕۆژنامەنووسان دامەزرا. بنکەکەی لە [[بەریتانیا]]یە و لە ساڵی ٢٠٠٠ لە کارەکانی ژنانی کورد دژی کوشتن لەسەر شەرەف گەشەی کردووە. [[:en:Nazand Begikhani|نازەند بێجیکانی]] سەرۆکی ئێستای ئەو ڕێکخراوەیە.<ref>https://web.archive.org/web/20200502031430/http://www.guidestar.org.uk/gs_summary.aspx?CCReg=1119107&strquery=Iraq</ref> ڕێکخراوەکە ھەڵمەتی ھۆشیارکردنەوەی خەڵک لە دۆخی ژنانی کورد دەکات، بە گرنگیدانێکی تایبەت بە توندوتیژی خێزانی و [[کوشتن لەسەر شەرەف| کوشتن لەسەر شەرەف]]. ھەروەھا ڕێکخراوەکە بە ھاوکاری کۆمەڵەی ژنان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ کاردەکات بۆ باشترکردنی تەندروستی و پەروەردەی ژنانی کورد لە [[کوردستان]] [[:en:Kurdish diaspora|و ڕەوەندی کوردی]]. ئێستا ڕێکخراوەکە لەگەڵ زانکۆی بریستۆڵ کاردەکات بۆ لێکۆڵینەوە لە توندوتیژی پەیوەست بە شەرەف لە [[باشووری کوردستان|ھەرێمی کوردستان]] و [[شانشینی یەکگرتوو| بەریتانیا]].<ref>https://web.archive.org/web/20120226175354/http://womensgrid.freecharity.org.uk/?p=611</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکانی مافەکانی ژنان]] tlv9dvhwikjnd7g4irn6nzjr5ld9dns 0 287396 1694442 1693940 2026-10-25T12:15:11Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694442 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox holiday|holiday_name=ڕۆژی جیھانیی شەتڕەنج|type=جیھانی|image=Chess king.jpg|imagesize=|caption=|official_name=|nickname=|observedby=چەندەھا وڵات|litcolor=|longtype=|significance=|date=٢٠ی تەممووز|celebrations=|relatedto=[[فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنج]]، [[شەتڕەنج]]}} '''ڕۆژی جیھانیی شەترەنج''' ساڵانە لە ٢٠ی تەممووزدا بەڕێوەدەچێت، کە ئەو ڕۆژەیە کە [[فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنج]] (FIDE) دامەزرا لە ساڵی ١٩٢٤. ڕۆژی جیھانی شەترەنج ھەموو ساڵێک یادی دەکرێتەوە؛ ھۆکاری پشت بەڕێوەچوونی بۆ یادکردنەوەی دامەزرانی فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنجە، کە دەستەی بەڕێوەبەریی شەتڕەنجە کە لەسەر ئاستی جیھانی بە فەرمی ناسراوە. بیرۆکەی یادکردنەوەی ڕۆژی جیھانیی شەتڕەنج بۆ یەکەمجار لەلایەن [[یوونێسکۆ]]<nowiki/>و پێشنیارکرا و لە ساڵی ١٩٦٦ەوە یاد دەکرێتەوە<ref name="ChessTeacher">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشان=http://chess-teacher.com/international-chess-day/|سەردێڕ=Remote Chess Academy - Courses, Lessons and Videos |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> دوای ئەوەی لەلایەن فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنجەوە بڕیاری لەسەردرا. لە ساڵی ٢٠١٣دا، ڕۆژی جیھانیی شەتڕەنج لە ١٧٨ وڵاتدا یادکرایەوە بە وتەی کیرسان ئیلیومژینۆڤ، کە سەرۆکی ئەوکاتەی فیدراسیۆنی جیھانیی شەتڕەنج بوو.<ref name="Interview">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vesti.ru/doc.html?id=1107912&cid=9|سەردێڕ=178 стран мира отмечают Международный день шахмат |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، [[کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] بە کۆی دەنگ بڕیارنامەیەکی پەسەند کرد کە ئەو ڕۆژەی ناساند.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=UN adopts July 20 as World Chess Day |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://fide.com/news/268 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=FIDE}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکییەکان == * {{Usurped|[https://web.archive.org/web/20150708192312/http://www.internationalchessday.com/#main وێبگەی ڕۆژی جیھانیی شەتڕەنج]}} {{دەروازە|شەتڕەنج}} {{پۆلی کۆمنز|Chess}} {{شریتی دەروازە|وەرزش|شەتڕەنج}} {{شەتڕەنج-کۆلکە}} [[پۆل:شەتڕەنج]] 8q3cvoan4ca1r6hqcd9sac4okqn5ran 0 287536 1694666 1462632 2026-10-25T19:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694666 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ڕەحمی سالتووک | وێنە = | Img_capt | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٤٥ | شوێنی لەدایکبوون = [[مامەکی]]، [[پارێزگای دێرسیم]]، [[باکووری کوردستان]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شێواز = | پیشە = | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''ڕەحمی سالتووک''' (Rahmi Saltuk)، (١٩٤٥ لە مامەکی - ) گۆڕانیبێژیێکی [[کورد|کوردی]] [[باکووری کوردستان|باکوور]]ی [[کوردستان]]ە. ئەو زۆربەی گۆرانییەکانی بە تورکی خوێندووە، بەڵام لە ساڵی ١٩٨٩ ئەلبومێک بە ناوی ''ھۆی نارێ'' (Hoy Narê) بە زمانی کوردی بڵاو کردەوە. سەرەڕای ئەوەی کە ئەلبومەکە بە ئیجازەی وەزارەتی چاند و گەشتیاریی توکیا بڵاوکرابوو، بەدوای چەند ھەفتە ئیجازەکە لێ سەندرا و قێخە کرا، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٢ دیسانەوە توانی ئەلبومەکە بە زمانی کوردی بڵاو بکاتەوە.<ref>Cengiz Gunes, Welat Zeydanlioglu The Kurdish Question in Turkey 1135140715 - 2013 "Saltuk's Hoy Nare became the first Kurdish album to receive the approval of the Turkish Ministry of Culture. Hoy Nare featured songs sung in Kurdish, and was ..."</ref><ref>David Horn, John Shepherd ''Bloomsbury Encyclopedia of Popular Music of the World'', Volume 10 1501311476 - 2015 "History of Kurdish Folk: Bans and Dissemination The first Kurdish album to obtain the approval of the Turkish Ministry of Culture, Rahmi Saltuk's 1989 release "</ref> == ئەلبومەکان == * ''Yenice Yolları'' (ڕێگاکانی یەنیجە) * ''Terketmedi Sevdan Beni'' (ئەوینی تو بەر لێم نادات) * ''Dosttan Dosta (١، ٢ و ٣)'' (لە دۆست بۆ دۆست) * ''Açılın Kapılar Şaha Gidelim'' (دەرگاکان بکەین، بڕۆین بۆ لای پاشا) * ''Acıyı Bal Eyledik'' (ئێمە ئازارمان کرد بە ھەنگوێن) * ''Dostlara Çağrı'' (بانگەوازی بۆ ھاوڕێیان) * ''ھۆی نارێ'' (Hoy Narê)، ١٩٨٩ * ''Hani Kurşun Sıksan Geçmez Geceden'' (دەزانی ئەگەر فیشەکێکیش بتەقێنیت، شەو تێناپەڕێت) * ''Elde Hüzün Kaldı'' (دڵتەنگی ھەر دەمێنێتەوە) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە|تورکیا|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی مامەکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باکووری]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] hjut5rsfy91lrek5oot87i5zxe5qubv 0 287545 1694810 1462628 2026-10-25T22:39:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1694810 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕەسافە''' یەکێکە لە شوێنەکانی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عبد الإلھ|ناونیشان=https://books.google.com.sa/books?id=fCH2DQAAQBAJ&pg=PA101&dq=الصوبین+الکرخ+الرصافة&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjxl8nayqTpAhUvSxUIHde0C74Q6AEIPzAC#v=onepage&q=الصوبین%20الکرخ%20الرصافة&f=false|سەردێڕ=صندوق الأبنوس: مجموعة قصصیة|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Al Manhal|ژپنک=٩٧٩٦٥٠٠١٧٦٤٣٧|زمان=ar|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200508155954/https://books.google.com.sa/books?id=fCH2DQAAQBAJ&pg=PA101&dq=%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%8A%D9%86+%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D8%AE+%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D9%81%D8%A9&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjxl8nayqTpAhUvSxUIHde0C74Q6AEIPzAC#v=onepage&q=%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%8A%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D8%AE%20%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D9%81%D8%A9&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> [[بەغدا]] و دەکەوێتە لای ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[دیجلە]]. بۆ یەکەمجار لە سەردەمی [[ئەبوو جەعفەری مەنسوور]] دامەزرا،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ابن الأثیر|سەردێڕ=الکامل فی التاریخ|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=بیت الأفکار الدولیة|پەڕەکان=٨٣٠–٨٣١}}</ref> پاشان فراوانتر کرا و دیوار و مزگەوت و خەندەقەکەی نۆژەنکرایەوە لە سەردەمی خەلافەتی کوڕەکەی محەممەد ئەلمەھدی لە ساڵی ٧٧٦ [[زایینی]].<ref name=":1"/> چەندین ناوچە و شەقامی گرنگ لەخۆدەگرێت وەکو [[ئەعزەمییە]] و زەیوونە و [[شاری سەدر]] و ئەلشەعب و شەقامی فەلەستین و شەقامی ئەبوو نەواس و شەقامی لسەعدوون و کەرادە و بەغدای نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://makingmaps.files.wordpress.com/2008/09/bahgdad052.png |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161019035240/https://makingmaps.files.wordpress.com/2008/09/bahgdad052.png |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/images/baghdad-map-areas2.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191211211208/https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/images/baghdad-map-areas2.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> ڕەسافە بە چڕی دانیشتووان تایبەتمەندە، بەو پێیەی زۆربەی دانیشتووانی بەغدای پایتەخت لەوێ دەژین. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Rusafah, Baghdad}} {{شریتی دەروازە|عێراق|بەغدا}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گەڕەکەکانی بەغدا]] c2egp8s2qpjaihtvsj5ifwovwf40c0f 0 287622 1694792 1531861 2026-10-25T22:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1694792 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[شەڕی پێشمەرگە و داعش|ھێرشەکانی باکووری عێراق]]ی [[شەڕ لە عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)]]|image=Mosul Dam in hill.jpg|caption=بەنداوی مووسڵ|date=١٦-١٩ ئابی ٢٠١٤ (٣ ڕۆژ)|place=[[بەنداوی مووسڵ]]، [[پارێزگای نەینەوا]]، [[عێراق]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=* بەنداوی مووسڵ دووبارە گیرایەوە لەدەستی داعش|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] ---- {{flagicon image|Flag of the United States.svg}} [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]|combatant2={{flagicon image|Islamic State flag.svg}} [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]]|combatant3=|commander1=نەزانراو|commander2=نەزانراو|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} ٥٠٠{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} ١٧٠|strength2={{flagicon image|Islamic State flag.svg}} ٥٠٠|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=١١+|casualties3=|notes=|campaignbox= }} '''شەڕی بەنداوی مووسڵ''' لە مانگی ئابی ٢٠١٤ لە نێوان چەکدارانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] (داعش) و [[ھێزی تایبەتی عێراقی|ھێزەکانی ئۆپەراسیۆنی تایبەتیی عێراق]] و [[پێشمەرگە|پێشمەرگەی]] [[ھەرێمی کوردستان|کوردستان]] بەڕێوەچوو، کە لەلایەن ھێرشە ئاسمانییەکانی ھاوپەیمانان بە سەرۆکایەتیی ئەمریکا پشتیوانی دەکران. == پێشینە == [[بەنداوی مووسڵ]] لە ٧ی ئابی ٢٠١٤ لەلایەن چەکدارانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] گیرا، دوای ئەوەی ھێزە کوردییەکان لە ناوچەکە پاشەکشەیان کرد، ئەمەش دوای زنجیرەیەک شەڕ لە ناوچەکەدا. ھەندێک لە بەرپرسانی ئەمریکی گرتنی بەنداوەکەیان بە نیگەرانییەکی گەورە وەسف کرد، چوونکە ئەگەر زیانی پێگەشتبا لەلایەن داعشەوە، ئەوا دەتوانێت {{Convert|20|m}} شەپۆڵی ئاو ئازاد بکات، ئەگەر وێران بوو، کە ئەمەش ھەڕەشەیەکی گەورە بوو بۆ شار و شارۆچکەکانی خوارەوەی بەنداوەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Malas|یەکەم=Nour|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Mosul Dam's Takeover by ISIS Raises Risk of Flooding|ئیش=The Wall Street Journal|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/mosul-dams-takeover-by-isis-raises-risk-of-flooding-1407799954|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> دوابەدوای ئەم پێشھاتانەی ئەم دوایییە، ھێزە کوردییەکان و ھێزە عێراقییەکان و [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھێزی ئاسمانیی ئەمریکا]] ھێرشی بەرپەرچدانەوەیان بۆ کۆنتڕۆڵکردنەوەی بەنداوەکە دەستپێکرد. == ڕووداوەکان == لە ١٦ی ئاب، [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھێزی ئاسمانیی ئەمریکا]] ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر پێگەکانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لە نزیک بەنداوەکە دەستپێکرد و بەشێک لە کەرەستەکانیانی لەناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iraq-security-usa-strikes-idUSKBN0GG0KQ20140816|سەردێڕ=U.S. says conducts air strikes in Iraq near Arbil and Mosul dam|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140819202525/http://www.reuters.com/article/2014/08/16/us-iraq-security-usa-strikes-idUSKBN0GG0KQ20140816}}</ref> ھەروەھا ھێزە کوردییەکان لە ھەمان ڕۆژدا ھێرشیان کردە سەر داعش و پێگەکانیان لە نزیک بەنداوەکە و تۆپبارانیان کردن و ئەگەری ھێرشی زەمینییان کردەوە. فەرماندەیەکی کورد، ژەنەڕاڵ عەبدولڕەحمان کۆڕینی، بە ئاژانسی فرانس پرێسی ڕاگەیاند، ھێزەکانی پێشمەرگە دیوی ڕۆژھەڵاتی بەنداوەکەیان گرتووە و "ھێشتا لە پێشڕەویدان". [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]، ڕێکخراوێکی ھەواڵیی کوردی ڕایگەیاند، پێدەچێت ھێرشە ئاسمانییەکان "قورسترین بۆردوومانی ئەمەریکا بێت بۆ سەر پێگە چەکدارەکان لە سەرەتای ھێرشە ئاسمانییەکانەوە" لە ھەفتەی ڕابردوودا بۆ سەر داعش. لانیکەم ١١ چەکداری داعش بەھۆی بۆردوومانەکانی فڕۆکە جەنگییەکانەوە کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28820509|سەردێڕ=Iraq crisis: US strikes aid Kurdish bid to retake dam|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=BBC|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لە ١٧ی ئابدا شەڕەکە بەردەوام بوو. بەرپرسانی کورد وتیان کە ھێزەکانی پێشمەرگە سێ شارۆچکەی نزیک بەنداوەکەیان گرتووە: تەل سکوف، شەڕافییە و باتنایا. ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆکایەتیی ئەمریکا تا ئەو ڕۆژە نۆ ھێرشی ئاسمانی ئەنجامدابوو و چوار زرێپۆشی ھەڵگری کارمەندان و حەوت ئۆتۆمبێلی چەکدار و دوو ئۆتۆمبێلی جۆری ھامڤی و ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆشیان لەناوبردبوو یان زیانیان پێگەیاندبوو. چەکدارانی داعش ھەوڵیان دا ھێزە کوردییەکان بە ئامێری تەقەمەنی خاو بکەنەوە، لەوانە بۆمبی دروستکراوی ماڵەوە و [[مین|مینی چێندراو]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/iraqi-kurds-battle-islamic-state-fighters-20148177020281481.html|سەردێڕ=Iraqi Kurds battle Islamic State fighters|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=Al Jazeera|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> [[پەڕگە:Peshmerga soldier at the dam of Mosul.jpg|وێنۆک|پێشمەرگەیەکی کوردستان لە بەنداوی مووسڵ]] ڕۆژی ١٨ی ئاب، ھێزە عێراقی و کوردییەکان ڕایانگەیاند کە بەتەواوی کۆنتڕۆڵکردنی بەنداوەکەیان بەدەست گرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28842515|سەردێڕ=Iraq crisis: The battle for Mosul dam|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=BBC|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> ھەروەھا [[باراک ئۆباما]] سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا دووپاتی کردەوە کە بەنداوی مووسڵ لەژێر کۆنترۆڵی تەواوەتیی کورد و عێراقدایە. ھەروەھا ڕاشیگەیاند، ھەنگاوی کۆنتڕۆڵکردنەوەی بەنداوی مووسڵ "ھەنگاوێکی گەورەیە بۆ پێشەوە" لە ستراتیژیی درێژخایەن بۆ شکستپێھێنانی چەکدارەکان. ڕۆژنامەنووسانی ئەو ناوچەیە ڕایانگەیاند، شەڕەکە بە تەواوی کۆتاییی نەھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28833519|سەردێڕ=Iraq crisis: Mosul dam recaptured from militants - Obama|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=BBC|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لە ١٩ی ئابدا شەڕەکە بە تەواوی کۆتاییی ھات، بە سەرکەوتنی عێراق-کورد. جیم مویر، پەیامنێری بی بی سی کە سەردانی بەنداوەکەی کردبوو، گوتی "گەڕاوەتەوە دەستی سەلامەت".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28858601|سەردێڕ=Iraq crisis: Mosul dam retaken from IS|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=BBC|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھێرشی بەنداوی تشرین]] * [[ڕەزمی مووسڵ (٢٠١٦–٢٠١٧)|شەڕی مووسڵ (٢٠١٦-٢٠١٧)]] * [[شەڕی تەبقە]] == سەرچاوەکان == {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شەرەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:٢٠١٤ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی پێشمەرگە]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق و شام]] [[پۆل:شەڕی عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)]] <references />{{شریتی دەروازە|شەڕ|عێراق|کوردستان|شەڕی نێوخۆیی|دەیەی ٢٠١٠}} fvrnyz8af0cqpb1ohd48pzzp5fy8923 0 287640 1694794 1465882 2026-10-25T22:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694794 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[شەڕ لە عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)]]، [[شەڕی پێشمەرگە و داعش|ھێرشەکانی باکووری عێراق (ئابی ٢٠١٤)]]|image=Sharfadin temple.jpg|caption=|date=ئاب - کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ (٥ مانگ)|place=[[پەرستگای شەرەفەددین]]، [[قەزای شنگال]]، [[پارێزگای نەینەوا]]، [[عێراق]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]]|combatant2={{flagicon image|Islamic State flag.svg}} [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]]|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[مەسعوود بارزانی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} قاسم شەشۆ{{ھن}}{{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[حەیدەر شەشۆ]]{{ھن}}[[File:Flag of YBŞ.svg|Flag of YBŞ|25px]] [[شێخ خەیری خدر|خەیری خدر]]|commander2={{flagicon image|Islamic State flag.svg}} [[ئەبووبەکر بەغدادی]]|commander3=|units1={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[پێشمەرگە]]{{ھن}}{{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[ھێزی پاراستنی ئێزیدخان|ھەپەئێ]]{{ھن}}[[File:Flag of YBŞ.svg|Flag of YBŞ|25px]] [[یەکینەکانی بەرخۆدانی شنگال|یەبەشە]]|units2={{flagicon image|Islamic State flag.svg}} [[سوپای دەوڵەتی ئیسلامی|سوپای داعش]]|units3=|strength1=١٨ (لە سەرەتادا) دواتر ھێزی زیاتر و بەھێزکەری زۆرتر ڕەوانە کرا|strength2=٦٥٠+|strength3=|casualties1=کەمتر|casualties2=٢٦٨ کوژرا{{ھن}}١٧٧ بریندار بوو{{ھن}}١٢ گیران|casualties3=|notes=|campaignbox= }} '''ڕەزمی شەرەفەددین''' یان '''ڕەزمی پەرستگای شەڕەفەددین''' (یان ''شەرفەدین)'' شەڕێکی ٥ مانگە بوو لە مانگی ئابی ٢٠١٤ لە نێوان ڕێکخراوی تیرۆریستی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] (داعش) و ھێزی [[پێشمەرگە|پێشمەرگەی]] [[کورد]] لەگەڵ [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییە]] ناوخۆیییەکان. شوێنی شەڕەکە شوێنی زیارەتکاری [[پەرستگای شەرەفەددین|شەرەفەددینە]] کە دەکەوێتە سەر زنجیرە [[چیای شنگال]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە باکووری ڕۆژئاوای [[عێراق]]. [[پەڕگە:VKK_0389_Yassir_sherfedin_(52386860599).jpg|وێنۆک|[[پێشمەرگە|پێشمەرگەیەکی]] ئێزیدی لە دەرەوەی پەرستگای شەرەفەددین]] == شەڕەکە == لە مانگی ئابی ساڵی ٢٠١٤دا، ئەو پەرستگایە شوێنی شەڕێک بوو کە ١٨ چەکداری پێشمەرگەی ئێزیدیی سووک چەکدار بە فەرماندەییی [[حەیدەر شەشۆ|قاسم شەشۆ]] بە سەرکەوتوویی توانیان ھێزێکی گەورەتر و باشتر چەککراوی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] بە زرێپۆش و ھاوەن و مووشەک، کە لە چوارچێوەی [[کۆمەڵکوژیی ئێزیدییەکان|جینۆسایدی ئێزیدییەکان]] ھێرشیان کردبووە سەر مەزارگەکە، ڕابگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Su |یەکەم=Alice |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2014/11/04/no-escape-from-sinjar-mountain/|سەردێڕ=No Escape From Sinjar Mountain |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=Foreign Policy |زمان=en-US}}</ref> لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ کاتژمێر سێ میلیشیاکانی داعش لە چەند شوێنێکی دەوروبەری چیای شنگال پێشڕەوییان کرد. شایەتحاڵەکان باس لەوە دەکەن کە لە کاتی پێشکەوتنەکەدا ٤٠ ئۆتۆمبێلی جۆری ھامڤ بەکارھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kazim|یەکەم=Hasnain|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=IS Islamischer Staat: Jesiden im Nordirak umzingelt|ناونیشان=https://www.spiegel.de/politik/ausland/is-islamischer-staat-jesiden-im-nordirak-umzingelt-a-998089.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|ئیش=Der Spiegel|زمان=de|issn=2195-1349}}</ref> میلیشیاکانی داعش توانیان بە خێرایی پێشڕەوی بکەن و بەرگریکاران لە پەرستگای شەرەفەددین گەمارۆ بدەن. بۆ کەمینەی ئایینی ئێزیدی، شەرەفەددین دووەم گرنگترین شوێنی زیارەتە. بەگوێرەی لێدوانی ئێزیدییەکان، تەنیا لە ٢٠ی ئۆکتۆبەر لە چوارچێوەی ھێرشە گەورەکەدا سەد چەکداری ئێزیدی گیانیان لەدەستداوە. چاودێرانی ئێزیدی چەند ڕۆژێک بوو چاوەڕێی ھێرشێکی فریاگوزارییان دەکرد، کە بەڵێنیان پێدرابوو لەلایەن پێشمەرگەوە. ھەردوو ھەڵبژاردەی ھەڵاتن و ئەگەری پشتیوانیی ئاسمانی ھاوپەیمانی دژە داعش بەھۆی چەند ڕۆژێک بارانبارینەوە ئاستەنگیان لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.welt.de/|سەردێڕ=WELT - Aktuelle Nachrichten, News, Hintergründe & Videos |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=DIE WELT |زمان=de}}</ref> لە ٢٢ی تشرینی یەکەمدا بەرگریکارانی ئێزیدی گرتەیەکی ڤیدیۆیییان بڵاوکردەوە کە تێیدا شەڕڤانێکی ئەڵمانی زمان یاسر قاسم خلێف دەرکەوتووە. ئەو گرتە ڤیدیۆیییە بانگەوازێکە بۆ جیھان بۆ یارمەتیدان و ڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە گرووپی پارێزەرە ئێزیدییەکان تەنھا لە شاخ و لە پەرستگاکەدا بەرەکەیان بەدەستەوەیە و میلیشیاکانی داعش تەنھا ٣ کیلۆمەتر لە شوێنی پەرستگاکەوە دوورن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.rhein-zeitung.de/deutschland-und-welt_artikel,-deutscher-jezidenkaempfer-schickt-verzweifeltes-video-schickt-uns-luftunterstuetzung-_arid,1223408.html|سەردێڕ=Newsticker - Rhein-Zeitung |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rhein-zeitung.de |زمان=de}}</ref> بەیانیی ٢٥ی تشرینی یەکەم، ھێزە کوردییەکان جارێکی دیکە توانیان شارۆچکەی [[زوممار]] [[شەڕی زوممار|بگرن]] کە نزیکەی ٥٠ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی چیای شنگالەوەیە.[https://apa.at/News/6220918432/kurden-draengen-is-in-kobane-wieder-ab.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313034825/http://www.apa.at/News/6220918432/kurden-draengen-is-in-kobane-wieder-ab.html |date=١٣ی ئازاری ٢٠١٦ }} بەرگریکاران توانیان تا کۆتاییی مانگی تشرینی یەکەم ھێڵی پێشەوە بە جێگیری بھێڵنەوە، بە پشتیوانیی پێشمەرگە. ڕۆژی ١ی ئەم مانگە ڕاگەیەندرا کە پێشمەرگە ھێرشی بۆ ڕزگارکردنی شاری شنگال دەستپێکردووە. پایتەختی قەزاکە دەکەوێتە نزیکەی ١٠کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژئاوای شوێنی پەرستگاکە، لە دیوی بەرامبەری چیای شنگال.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.derstandard.at/consent/tcf/2000007591724/Kurden-schlugen-erneuten-IS-Angriff-auf-Kobane-zurueck|سەردێڕ=derStandard.at |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.derstandard.at}}</ref> لە مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠١٤ [[پێشمەرگە]] ھێرشێکی گەورەی کردە سەر داعش لە ناوچەکە و توانیان لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا زۆربەی ناوچەکان ڕزگار بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=IS-Miliz soll mehr als 100 "Deserteure" hingerichtet haben|ناونیشان=https://www.spiegel.de/politik/ausland/is-miliz-soll-mehr-als-100-deserteure-hingerichtet-haben-a-1009766.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|ئیش=Der Spiegel|زمان=de|issn=2195-1349}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.derstandard.at/story/2000007591724/kurden-schlugen-erneuten-is-angriff-auf-kobane-zurueck|سەردێڕ=Kurden schlugen erneuten IS-Angriff auf Kobane zurück |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=DER STANDARD |زمان=de-AT}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=http://daserste.ndr.de/beckmann/sendungen/Irak-Reisetagebuch-Von-Dohuk-nach-Sherfedin,reiseweg110.html|سەردێڕ=Irak-Reisetagebuch: Von Dohuk nach Sherfedin |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160221141659/http://daserste.ndr.de/beckmann/sendungen/Irak-Reisetagebuch-Von-Dohuk-nach-Sherfedin,reiseweg110.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:٢٠١٤ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:شەرەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی پێشمەرگە]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق و شام]] [[پۆل:شەڕی عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزدییەکانی عێراق]] <references />{{شریتی دەروازە|دەیەی ٢٠١٠|شەڕ|کوردستان|عێراق|شەڕی نێوخۆیی}} 1vz0tsqd4t6w988ivh7eyedgnzvvinm 0 287849 1694673 1563102 2026-10-25T19:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1694673 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}[[پەڕگە:Rahimawa.JPG|وێنۆک|گەڕەکی ڕەحیماوا لەکاتی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٥]] '''ڕەحیم ئاوا''' گەڕەکێکە لە شاری [[کەرکووک]] لە [[باشووری کوردستان]]. زۆرینە ڕەھای [[کورد]] نیشتەجێیە، لەگەڵ ئامادەبوونی بنەماڵەی [[مەسیحی]] [[ئاشووری]] و [[کلدانی]]. بازاڕێکی بەناوبانگ ھەیە بە ھەمان ناو. ئەم گەڕەکە دەکەوێتە سەر ڕێگای [[کەرکووک]] [[ھەولێر|- ھەولێر]] و دیووی ڕۆژھەڵاتی بە ھەندێک گرد و دۆڵی تەسک کۆتایی دێت و زۆرینەی ڕەھای کوردین بە بوونی ھەندێک بنەماڵەی تورکمان و ئاشووری و دوو بنەماڵەی مەندایی. پێشتر بەناوبانگ بوو بە بوونی گەراجی گواستنەوەی سەرنشینەکان تێدا و دواتر دروستکردنی کارگەیەکی کۆلا بەدوای خۆیدا ھێنا بەبێ ئەوەی خەڵکی گەڕەکەکە سوودی لێ وەربگرن بەھۆی پشتبەستنی [[حیزبی بەعس]] بە ھێنانە ناوەوە و دامەزراندنی عەرەبەکان. چەندین کارگەی سەھۆڵی ھەیە و لە دڵی گەڕەکەکەدا بنکەیەکی پۆلیس ھەبووە کە دواتر بووەتە ناوەندێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی تاوان. بینایەکی گەورەی بۆ حیزبی بەعس (بەشی حیزبی مەیسەلوون) ھەبوو. بەرامبەر گەڕەکەکە، خانوو بۆ ئەو کرێکارە عەرەبانە دروستکرا کە بۆ بەڕێوەبردنی کارگەی کۆلا ھاتبوون. ژمارەی دانیشتووانی گەڕەکەکە فراوانتر بوو تا دیووی ڕۆژاوای گەیشتە تانکی ئاوەکانی سەر گردەکانی تەپە و درێژ بووەوە بۆ باشوور و ڕووبەری مزگەوتی ئیخوانیشی گرتەوە. ناوی گەڕەکەکە گۆڕدرا بۆ گەڕەکی ئەندەلوسی بەڵام دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعسی عێراق لە نیسانی ٢٠٠٤، ھەندێک لە سیماکانی گۆڕانکارییان بەسەردا ھات، بەو پێیەی ناوە فەرمییەکە گەڕایەوە کە ڕەحیماوایە و بینای دابەشکردنی حفزبی بوو بە ناوەندێکی نوێ بۆ پۆلیسی عێراق. دیارترین کەسایەتیەکانی ناودارەکانی ئەو گەڕەکە بریتین لە [[عەلی مەردان]] ، [[ دیار عەلی ]] ، [[ ئەنجام شەوالی ]] ، [[ حەمەرەئوف کەرکوکی ]] ، [[ حەمە جاوجوان ]] ، [[ حەمە جەزا ]] == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} 3qgaf54phyug9xgd8y0arcabponhbmi 0 288213 1694912 1679583 2026-10-26T05:45:43Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694912 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:1_متحف_وأرشيف_تربية_أربيل.jpg|وێنۆک]] '''مۆزەخانە و ئەرشیفی پەروەردەی ھەولێر''' یەکێکە لە [[مۆزەخانە]] گرنگەکانی [[ھەولێر|شاری ھەولێر]]. دەکەوێتە نزیک [[قەڵای ھەولێر]] و بازاڕی نیشتمان. بیناکە پێشتر لەلایەن قوتابخانەی یەکەمی ھەولێرەوە داگیرکرابوو کە لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزراوە و یەکەم و کۆنترین قوتابخانەی [[ھەولێر|ھەولێرە]]. بینای قوتابخانەکە نۆژەنکرایەوە و کرا بە مۆزەخانەی پەروەردەیی. لە ساڵی ٢٠١٣ کراوەتەوە. ھۆکاری سەرەکی پشت دامەزراندنی مۆزەخانەکە پاراستنی بینای کۆنی یەکەم قوتابخانەی [[ھەولێر]] و ئەرشیفکردنی کەرەستە و کتێبەکانی پەیوەست بە پەروەردە بوو لە شاری [[ھەولێر]]، ھەروەھا پاراستنی کەلوپەلی مێژوویی و شوێنەواریی خوێندکاران و کتێبخانە بەنرخەکان کە لەلایەن ھەندێک کەسایەتی گرنگەوە بەخشرابوون بۆ دەوڵەمەندکردنی مۆزەخانەکە، ھاوکات لەگەڵ نمایشکردنی وێنەی کۆنی شاری [[ھەولێر]] کە لەلایەن قوتابخانەکە کۆکرابوونەوە و خوێندکاران، خەڵکی [[ھەولێر]]، و چەند کەسێکی ئارەزومەند.<ref>https://web.archive.org/web/20201024144819/https://www.hawlergov.org/app/ar/node/554</ref> تابلۆیەکی گەورەی قوتابییانی نەتەوە جیاوازەکان ھەیە کە لەم قوتابخانەیەدا (قوتابخانەی پێکەوەژیان و لێبوردەیی) ژیاون، ئەوانیش (بابە شێخ سدیق)، [[کورد]] (ئەسعەد ڕاوی)، [[عەرەب]] (ئارنین قەرەگۆز)، [[مەسیحی]] (سیۆن ناحووم)، [[جوولەکە]] (سەباح حیکمەت)، [[تورکمان]].<ref name="مولد تلقائيا3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ankawa.com/forum/index.php?topic=861326.0|سەردێڕ=المنتديات Archive |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024163142/https://ankawa.com/forum/index.php?topic=861326.0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> ساڵانە لە مۆزەخانەکەدا چەندین چالاکی بەڕێوەدەچن، لەوانە ڕێزلێنان لە ستافی [[مامۆستا]]یان و [[شاعیر]]ان، دابەشکردنی خەڵات و سیمیناری زانستی و ئاھەنگی نیشتمانی. مامۆستا و خوێندکارەکانیان لەوێ کۆدەبنەوە و چەندین ساڵی مێژوویی دەگێڕنەوە. سەردانکەران بەردەوام لە زیادبووندان، لەوانە خوێندکارانی زانکۆ و قوتابخانەکان، سەرۆکی [[کونسوڵخانە]]کان، توێژەران و ئەوانەی ئارەزووی پەروەردە دەکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20201026143119/https://www.academia.edu/43035981/Museum_And_Archives_Of_Education_Erbil</ref><ref>موسوعة أربيل السياحية لسنة 2014</ref> == پێشانگە == <gallery> متحف_وأرشيف_قلعة_أربيل.jpg |تصغير| متحف_وأرشيف_قلعة_أربيل_.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} hvbmal2kyb173imwk2kk2hj9r3qvc6w 0 288224 1694618 1694348 2026-10-25T17:07:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694618 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil}}) یارییەکی [[ترس و مانەوە]]ی ساڵی ١٩٩٦ە کە لەلایەن [[کاپکۆم]]ەوە بۆ [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشن]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. ئەمە یەکەم یارییە لە فرەنچایزی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]''ی کاپکۆم. ڕووداوەکانی لە ناوچەی شاخاوی خەیاڵیی ئارکلەی لە [[ویلایەتەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ئەمریکا|ڕۆژاوای ناوەڕاستی ئەمریکا]] جێگیر کراون، و یاریزانان کۆنترۆڵی [[کریس ڕێدفیڵد]] و [[جیڵ ڤالێنتاین]] دەکەن، کە ئەندامی ھێزی تایبەتی [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|ئێس-تی-ئەی-ئار-ئێس]]ن و دەبێت لە کۆشکێک ھەڵبێن کە پڕە لە [[زۆمبی]] و دڕندەی تر. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'' لەلایەن بەرھەمھێنەر تۆکۆرۆ فوجیواراوە وەک ڕیمەیکێکی یارییە ترسناکەکەی ساڵی ١٩٨٩ی خۆی بە ناوی ''سویت ھۆم'' بیری لێکرایەوە. یارییەکە لەلایەن [[شینجی میکامی]]یەوە دەرھێنراوە. یارییەکە بە چەندین دیزاینی جیاوازدا تێپەڕی، سەرەتا وەک یارییەکی [[سوپەر نینتێندۆ]] لە ساڵی ١٩٩٣، پاشان یارییەکی تەواو سێ ڕەھەندیی [[کەسی یەکەم (کایەی ڤیدیۆیی)|کەسی یەکەم]] بۆ پلەیستەیشن لە ساڵی ١٩٩٤، و لە کۆتاییدا بووە یارییەکی کەسی سێیەم. یاریکردنەکەی پێکدێت لە ئەکشن، گەڕان، شیکارکردنی مەتەڵ و بەڕێوەبردنی ئینڤێنتۆری. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'' چەندین بنەمای داھێنا کە دواتر لە زنجیرەکە و یارییەکانی تری ترس و مانەوەدا بینران، وەک سیستەمی ئینڤێنتۆری، سیستەمی پاشەکەوتکردن، و بەکارھێنانی سیستەمێکی چاودێریی باری ژیانی لەبری ژمێرەری تەندروستی. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'' ستایشی کرا بۆ گرافیک، یاریکردن، دەنگ و کەشوھەواکەی، ھەرچەندە ھەندێک ڕەخنەشی لێگیرا بەھۆی دیالۆگ و نواندنی دەنگییەوە. یارییەکە بووە پڕفرۆشێکی نێودەوڵەتی، و لەو کاتەدا بووە پڕفرۆشترین یاریی پلەیستەیشن. تا کانوونی یەکەمی ١٩٩٧، نزیکەی ٤ ملیۆن دانەی لێ فرۆشرابوو لە سەرانسەری جیھاندا و زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی داھاتی ھەبوو. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'' زۆرجار وەک یەکێک لە گەورەترین یارییە ڤیدیۆیییەکانی مێژوو ناوی دەھێنرێت. شانازیی پێناسەکردنی ژانری ترس و مانەوە و گەڕاندنەوەی زۆمبییەکانی بۆ [[چاندی باو]] پێ دەبەخشرێت، کە بووە ھۆی نوێبوونەوەی حەز بۆ [[فیلمی زۆمبی]] لە ساڵانی ٢٠٠٠ەکاندا. فرەنچایزێکی دروست کرد کە یاریی ڤیدیۆیی، فیلم، کۆمیک، ڕۆمان و کاڵای تری [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|لێ کەوتەوە]]. یارییەکە بۆ سێگا ساتورن، [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و [[نینتێندۆ دی ئێس]] گواستراوەتەوە. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'' لە ساڵی ١٩٩٨ بڵاوکرایەوە، و ڕیمەیکێکیشی لە ساڵی ٢٠٠٢ بۆ [[گەیم کیوب]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠|خەیاڵی زانستی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:ھۆڵی ناودارانی کایەب ڤیدیۆییی جیھانی]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە وێنەی سێ ڕەھەندیی پێشوەخت-ئامادەکراو]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ دی ئێس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە سانسۆرکراوەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] 1a20xc501og55z9wysph2injk2krlcy 0 288254 1694614 1694355 2026-10-25T17:06:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694614 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil 2}}) کایەیەکی ڤیدیۆییی [[ترس و مانەوە]]ی ساڵی ١٩٩٨ە کە لەلایەن [[کاپکۆم]]ەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە بۆ [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشن]]. یاریزان کۆنترۆڵی پۆلیسی تازەکار [[لیان سکات کێنێدی|لیان ئێس. کێنێدی]] و خوێندکاری کۆلێژ [[کڵێر ڕێدفیڵد]] دەکات، کە دەبێت لە شاری ڕاکوون ھەڵبێن دوای ئەوەی دانیشتووانەکەی دەگۆڕێن بۆ [[زۆمبی]] بەھۆی [[چەکی میکرۆبی|چەکێکی بایۆلۆجییەوە]] دوو مانگ دوای ڕووداوەکانی یارییەکەی پێشووی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]''. یاریکردنەکە تیشک دەخاتە سەر گەڕان، مەتەڵ، و شەڕکردن؛ جیاوازیی سەرەکی لەگەڵ ئەوەی پێش خۆی ڕێچکە لێکجیابووەکانە، کە ھەر [[کەسایەتیی یاریزان|کارەکتەرێکی یاریزان]] چیرۆکی تایبەت بە خۆی، ھاوبەش و ئاستەنگی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil 2}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠|خەیاڵی زانستی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە وێنەی سێ ڕەھەندیی پێشوەخت-ئامادەکراو]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)]] [[پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب]] [[پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٨]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] 3tmb2mxb1tidbhf1j6xhrqvu0h80bur 0 288255 1694623 1694335 2026-10-25T17:09:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694623 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئافتەرلایف''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Afterlife}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠١٠ە لە نووسین و دەرھێنانی پۆڵ دەبلیوو. ئێس. ئاندرسن. ئەمە دووەم فیلمی زنجیرەکەیە کە ئەو دەری ھێناوە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (فیلم)|فیلمی یەکەم]]. پاشکۆیەکی ڕاستەوخۆی فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئێکسنێکشن'' (٢٠٠٧)ە، و چوارەم فیلمە لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']]، کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەسەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکانی ھەمان ناو]] وەرگیراوە، و یەکەم فیلمە کە بە [[فیلمی سێ ڕەھەندی|سێ ڕەھەندی]] وێنەگیراوە. فیلمەکە لە پاڵەوانێتی [[میللا جۆڤۆڤیچ|میلا جۆڤۆڤیچ]]، ئالی لارتەر، [[کیم کۆتس]]، شۆن ڕۆبێرتس، سپێنسەر لۆک، بۆریس کۆجۆ و [[وێنتوۆرت میلەر]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil: Afterlife}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|تۆکیۆ|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆکیۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئالاسکا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ساڵی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] gv3wdy4q42ietfnxokir2yd0j3n0osz 0 288257 1694624 1694333 2026-10-25T17:09:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694624 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ زیرۆ''' (یان '''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٠''') ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Zero}}) کایەیەکی ڤیدیۆییی [[ترس و مانەوە]]ی ساڵی ٢٠٠٢ە کە لەلایەن [[کاپکۆم]]ەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە بۆ [[گەیم کیوب]]. کایەکە پێشینەیەکە بۆ ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' (١٩٩٦)، و ئەو ناخۆشیانە دەگێڕێتەوە کە یەکەی ھێزی پۆلیسی تایبەت، تیمی براڤۆی [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|ستارز]]، لە چیاکانی ئارکلەی تووشی بوون. چیرۆکەکە لە تەممووزی ١٩٩٨ ڕوودەدات و بەدوای ئەفسەر [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|ڕیبێکا چامبەرز]] و تاوانبار [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|بیلی کۆین]] دەکەوێت کاتێک ئەوان دەگەڕێن بەنێو دامەزراوەیەکی مەشقیی چۆڵکراوی کارمەندانی کۆمپانیای دەرمانسازیی [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|ئەمبرێلا]]. شێوازی یاریکردنەکەی ھاوشێوەی کایەکانی تری ''ڕێزدێنت ئیڤڵ''ە، بەڵام توانای گۆڕینی کارەکتەرەکانی بۆ زیاد کراوە بۆ شیکارکردنی مەتەڵەکان و بەکارھێنانی توانای تایبەت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠|خەیاڵی زانستی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی وی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە وێنەی سێ ڕەھەندیی پێشوەخت-ئامادەکراو]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب]] [[پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] sl350rnmcaexhweyk2ouc5f89ylcij3 0 288258 1694622 1694337 2026-10-25T17:09:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694622 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئێکستێنکشن''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Extinction}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠٠٧ە لە دەرھێنانی ڕەسڵ مولکاھی و نووسینی پۆڵ دەبلیوو. ئێس. ئاندرسن. پاشکۆیەکی ڕاستەوخۆی فیلمی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: کارەساتی زۆمبی|ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئەپۆکالیپس]]'' (٢٠٠٤)ە، و سێیەم فیلمە لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']]، کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەسەر [[کاپکۆم]] [[ترس و مانەوە]]ی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکانی ھەمان ناو]] وەرگیراوە. فیلمەکە بەدوای پاڵەوان [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ئالیس]] دەکەوێت، لەگەڵ کۆمەڵێک ڕزگاربوو لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|شاری ڕاکوون]]، کاتێک ھەوڵ دەدەن بەنێو چۆڵەوانی [[بیابانی مۆجاڤی]]دا بۆ [[ئالاسکا]] گەشت بکەن و لە [[کارەساتی زۆمبی|کارەساتێکی زۆمبی]] ھەڵبێن.<ref name="Production Notes">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.sonypictures.com/movies/residentevilextinction/site/download.php?file=library/ResidentEvilExtinction_ProductionNotes.pdf|سەردێڕ=Site Maintenance |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121010022409/http://www.sonypictures.com/movies/residentevilextinction/site/download.php?file=library%2FResidentEvilExtinction_ProductionNotes.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|وێبگە=sonypictures.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|تۆکیۆ|دەیەی ٢٠٠٠|فەڕەنسا|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیڤادا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە ڕۆژاوایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] tmsmmn0b286cbozoyyodxwuesoi9njv 1694747 1694622 2026-10-25T21:06:25Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694747 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئێکستێنکشن''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Extinction}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠٠٧ە لە دەرھێنانی ڕەسڵ مولکاھی و نووسینی پۆڵ دەبلیوو. ئێس. ئاندرسن. پاشکۆیەکی ڕاستەوخۆی فیلمی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: کارەساتی زۆمبی|ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئەپۆکالیپس]]'' (٢٠٠٤)ە، و سێیەم فیلمە لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']]، کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەسەر [[کاپکۆم]] [[ترس و مانەوە]]ی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکانی ھەمان ناو]] وەرگیراوە. فیلمەکە بەدوای پاڵەوان [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ئالیس]] دەکەوێت، لەگەڵ کۆمەڵێک ڕزگاربوو لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|شاری ڕاکوون]]، کاتێک ھەوڵ دەدەن بەنێو چۆڵەوانی [[بیابانی مۆجاڤی]]دا بۆ [[ئالاسکا]] گەشت بکەن و لە [[کارەساتی زۆمبی|کارەساتێکی زۆمبی]] ھەڵبێن.<ref name="Production Notes">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.sonypictures.com/movies/residentevilextinction/site/download.php?file=library/ResidentEvilExtinction_ProductionNotes.pdf|سەردێڕ=Site Maintenance |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121010022409/http://www.sonypictures.com/movies/residentevilextinction/site/download.php?file=library%2FResidentEvilExtinction_ProductionNotes.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|وێبگە=sonypictures.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|تۆکیۆ|دەیەی ٢٠٠٠|فەڕەنسا|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیڤادا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە ڕۆژاوایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] hrn064nxtfpsbnjg8yze9ry68nabq2c 0 288259 1694620 1694344 2026-10-25T17:08:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694620 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڕیتریبیووشن''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Retribution}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠١٢ە لە نووسین و دەرھێنانی پۆڵ دەبلیوو. ئێس. ئاندرسن.<ref name="collider1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://collider.com/paul-ws-anderson-resident-evil-retribution-interview|سەردێڕ=Paul W.S. Anderson RESIDENT EVIL 5 Set Interview |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> پاشکۆی فیلمی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئافتەر ڵایف|ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئافتەرلایف]]'' (٢٠١٠)ە، و پێنجەم فیلمە لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']]، کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەسەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|فرانچایزی یارییە ڤیدیۆیییەکانی]] ھەمان ناو وەرگیراوە. ھەروەھا سێیەم فیلمە کە لەلایەن ئاندرسنەوە نووسراوە و دەرھێنراوە دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (فیلم)|فیلمی یەکەم]] و ''ئافتەرلایف''. فیلمەکە تیشک دەخاتە سەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ئالیس]] (میلا جۆڤۆڤیچ) کە لەلایەن [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|کۆمپانیای ئەمبڕێلاوە]] گیراوە، و ناچاری دەکات لە دامەزراوەیەکی ژێر ئاو لە باکووری ئەوپەڕی ھەڵبێت، کە بۆ تاقیکردنەوەی ڤایرۆسی تی بەکاردەھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|تۆکیۆ|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆکیۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مۆسکۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە مۆسکۆدا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] j6iakctxu14tv1h2m1uhivx8itbmub4 1694750 1694620 2026-10-25T21:07:25Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694750 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڕیتریبیووشن''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Retribution}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠١٢ە لە نووسین و دەرھێنانی پۆڵ دەبلیوو. ئێس. ئاندرسن.<ref name="collider1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://collider.com/paul-ws-anderson-resident-evil-retribution-interview|سەردێڕ=Paul W.S. Anderson RESIDENT EVIL 5 Set Interview |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> پاشکۆی فیلمی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئافتەر ڵایف|ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئافتەرلایف]]'' (٢٠١٠)ە، و پێنجەم فیلمە لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']]، کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەسەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|فرانچایزی یارییە ڤیدیۆیییەکانی]] ھەمان ناو وەرگیراوە. ھەروەھا سێیەم فیلمە کە لەلایەن ئاندرسنەوە نووسراوە و دەرھێنراوە دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (فیلم)|فیلمی یەکەم]] و ''ئافتەرلایف''. فیلمەکە تیشک دەخاتە سەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ئالیس]] (میلا جۆڤۆڤیچ) کە لەلایەن [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|کۆمپانیای ئەمبڕێلاوە]] گیراوە، و ناچاری دەکات لە دامەزراوەیەکی ژێر ئاو لە باکووری ئەوپەڕی ھەڵبێت، کە بۆ تاقیکردنەوەی ڤایرۆسی تی بەکاردەھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|تۆکیۆ|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی پۆڵ دەبلیو. ئێس. ئەندێرسەن]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆکیۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مۆسکۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە مۆسکۆدا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پاوڵ دەبلیو ئێس ئەندەرسۆن]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] 3ex2yedvp9i5n4vz1rftaq3mnn7wvsz 0 288260 1694621 1694338 2026-10-25T17:08:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694621 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: بەخێربێن بۆ شاری ڕاکوون''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Welcome to Raccoon City}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠٢١ە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbfc.co.uk/release/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-q29sbgvjdglvbjpwwc01mzqxodc|سەردێڕ=BBFC {{!}} BBFC |وێبگە=[[British Board of Film Classification]] |وتەگێڕانەوە=RESIDENT EVIL: WELCOME TO RACOON CITY is a US action horror film in which a group of survivors race against time to escape a city during a zombie outbreak.}}</ref> لە نووسین و دەرھێنانی یۆھانس ڕۆبێرتس. فیلمەکە لە چیرۆکەکانی یارییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٩٦)|یەکەم]] و [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢|دووەم]]ی [[کاپکۆم]]ەوە وەرگیراوە، و وەک [[ڕیبووت (وێژە)|ڕیبووتێک]]ی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']] کاردەکات و حەوتەمین فیلمی لایڤ-ئاکشنە کە لەسەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکە]] دروست کراوە. فیلمەکە لە پاڵەوانێتی کایا سکۆدێلاریۆ، ھانا جۆن-کەیمن، [[ڕۆبی ئەمێل|ڕۆبی ئامێڵ]]، تۆم ھۆپەر، ئاڤان جۆگیا، دۆناڵ لۆگ، و [[نیل مەکدۆنۆ|نیڵ مەکدۆنۆ]]یە. چیرۆکەکەی لە ساڵی ١٩٩٨ ڕوودەدات، و بەدوای کۆمەڵێک ڕزگاربوودا دەگەڕێت لە کاتی بڵاوبوونەوەی زۆمبی لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|شاری ڕاکوون]]. ئەمە یەکەم فیلمی لایڤ-ئاکشنی زنجیرەکەیە کە [[میللا جۆڤۆڤیچ|میلا جۆڤۆڤیچ]] ڕۆڵی سەرەکیی کارەکتەرەکەی، [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ئالیس]]، ی تێدا نابینێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٢٠|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە گرەیتەر سودبێری وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] 66mvlqy2m6m16svypxlwp86ub4v8o5c 1694749 1694621 2026-10-25T21:06:55Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694749 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ: بەخێربێن بۆ شاری ڕاکوون''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil: Welcome to Raccoon City}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ترسناکی ئەکشنی]] ساڵی ٢٠٢١ە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbfc.co.uk/release/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-q29sbgvjdglvbjpwwc01mzqxodc|سەردێڕ=BBFC {{!}} BBFC |وێبگە=[[British Board of Film Classification]] |وتەگێڕانەوە=RESIDENT EVIL: WELCOME TO RACOON CITY is a US action horror film in which a group of survivors race against time to escape a city during a zombie outbreak.}}</ref> لە نووسین و دەرھێنانی یۆھانس ڕۆبێرتس. فیلمەکە لە چیرۆکەکانی یارییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٩٦)|یەکەم]] و [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢|دووەم]]ی [[کاپکۆم]]ەوە وەرگیراوە، و وەک [[ڕیبووت (وێژە)|ڕیبووتێک]]ی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ'']] کاردەکات و حەوتەمین فیلمی لایڤ-ئاکشنە کە لەسەر [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکە]] دروست کراوە. فیلمەکە لە پاڵەوانێتی کایا سکۆدێلاریۆ، ھانا جۆن-کەیمن، [[ڕۆبی ئەمێل|ڕۆبی ئامێڵ]]، تۆم ھۆپەر، ئاڤان جۆگیا، دۆناڵ لۆگ، و [[نیل مەکدۆنۆ|نیڵ مەکدۆنۆ]]یە. چیرۆکەکەی لە ساڵی ١٩٩٨ ڕوودەدات، و بەدوای کۆمەڵێک ڕزگاربوودا دەگەڕێت لە کاتی بڵاوبوونەوەی زۆمبی لە [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|شاری ڕاکوون]]. ئەمە یەکەم فیلمی لایڤ-ئاکشنی زنجیرەکەیە کە [[میللا جۆڤۆڤیچ|میلا جۆڤۆڤیچ]] ڕۆڵی سەرەکیی کارەکتەرەکەی، [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ئالیس]]، ی تێدا نابینێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٢٠|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ڕێزیدێنت ئیڤڵ (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە گرەیتەر سودبێری وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] nk027zrx56f4wbiyzcvw040nm3zq318 0 288262 1694619 1694346 2026-10-25T17:08:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694619 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[وێژەی ترسناک|ترسناکی]] ئەکشنە کە لەلایەن ئاندرێو داب بۆ [[نێتفلیکس]] پەرەی پێدراوە؛ کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەسەر زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ|ھەمان ناو]]ی [[کاپکۆم]] وەرگیراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Drezner |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://slate.com/culture/2022/07/netflix-resident-evil-series-review.html|سەردێڕ=Netflix’s Resident Evil Is Surprisingly Good. There’s One Scene That Proves It. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220725003319/https://slate.com/culture/2022/07/netflix-resident-evil-series-review.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Slate}}</ref> ئەمە دووەم وەرگێڕانی تەلەڤیزیۆنیی فرانچایزەکەیە لەدوای کورتەزنجیرەی ئەنیمەیتکراوی ''ئینفینیت دارکنێس'' (٢٠٢١)، و سێیەم وەرگێڕانی لایڤ-ئاکشنە لەدوای زنجیرە فیلمی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ (زنجیرە فیلم)|ھەمان ناو]] و فیلمە [[ڕیبووت (وێژە)|ڕیبووتکراوەکەی]] ''وێڵکەم تو ڕاکوون سیتی'' (٢٠٢١). زنجیرەکە لە گەردوونی تایبەت بە خۆیدا دانراوە، بەڵام چیرۆکی یارییە ڤیدیۆیییەکان وەک بنەما و چیرۆکی پشتەوەی خۆی بەکاردەھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠|خەیاڵی زانستی}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پاش کۆتاییی جیھانی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زۆمبییەکان لە تەلەڤیزیۆندا]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ترسناکە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کۆتاییی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ترسناکەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان سەبارەت بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی]] 12vamx56ir0egu0w1870tkmr50j7ahe 0 288265 1694616 1694350 2026-10-25T17:07:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694616 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ – کۆد: ڤیرۆنیکا''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil – Code: Veronica}}) کایەیەکی ڤیدیۆییی [[ترس و مانەوە]]ی ساڵی ٢٠٠٠ە کە لەلایەن [[کاپکۆم]]ەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە و لە بنەڕەتدا بۆ [[دریم کاست]] دەرچووە. یەکێکە لە بەشە سەرەکییەکانی زنجیرەی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' و یەکەم بەشە کە لەسەر پلاتفۆرمێکی جیاواز لە [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشن]] دەربکەوێت. چیرۆکەکە سێ مانگ دوای ڕووداوەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) و لەگەڵ وێرانبوونی ھاوکاتی شاری ڕاکووندا ڕوودەدات وەک لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٣: نێمەسس]]'' (١٩٩٩)دا بینرا. بەدوای [[کڵێر ڕێدفیڵد]] و براکەی [[کریس ڕێدفیڵد]] دەکەوێت لە ھەوڵەکانیاندا بۆ ڕزگاربوون لە بڵاوبوونەوەیەکی ڤایرۆسی لە دوورگەیەکی زیندانیی دوورەدەست لە [[ئۆقیانووسی بەستووی باشوور|ئۆقیانووسی باشوور]] و دامەزراوەیەکی توێژینەوە لە [[ئانتارکتیکا]]. کایەکە کۆنترۆڵ و شێوازی یاریکردنی ترس و مانەوەی لاسایی کایەکانی پێشووی ھێشتووەتەوە؛ بەڵام، بەپێچەوانەی باکگراوندە پێش-ڕەندەرکراوەکانی کایەکانی پێشوو، ''کۆد: ڤیرۆنیکا'' ژینگەی [[وێنەی سێ ڕەھەندی|سێ ڕەھەندیی]] کاتی-ڕاستەقینە و جووڵەی کامێرای داینامیکی بەکاردەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil - Code: Veronica}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠|خەیاڵی زانستی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە ئەنتارکتیکا دانراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢]] [[پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب]] [[پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] etoi33o2k4y0oha15qx4az2we5y19bz 0 288267 1694617 1694349 2026-10-25T17:07:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1694617 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil}}) کایەیەکی [[ترس و مانەوە]]ی ساڵی ٢٠٠٢ە کە لەلایەن [[کاپکۆم]]ەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە بۆ [[گەیم کیوب]]. کایەکە [[دووبارە-دروستکردنەوە (کایەی ڤیدیۆیی)|دووبارە-دروستکردنەوە]]ی کایەی ساڵی ١٩٩٦ی [[پلەیستەیشن ١|پلەیستەیشن]] ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]''ە، کە یەکەم بەشە لە زنجیرە کایەی ڤیدیۆیی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]''. چیرۆکەکە لە ساڵی ١٩٩٨ لە نزیک شارۆچکەی خەیاڵیی ڕاکوون سیتی لە [[ویلایەتەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ئەمریکا|ڕۆژاوای ناوەڕاست]] ڕوودەدات، کە زنجیرەیەک کوشتنی نامۆ تێیدا ڕوویانداوە. یاریزان ڕۆڵی یان [[کریس ڕێدفیڵد]] یان [[جیڵ ڤالێنتاین]] دەگرێتە ئەستۆ، کە ئەفسەرانی [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|ستارز]]ن و لەلایەن شار و [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|ئاڕ. پی.دی.]]یەوە نێردراون بۆ لێکۆڵینەوە لە کوشتنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Horror video games}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠|خەیاڵی زانستی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی وی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە وێنەی سێ ڕەھەندیی پێشوەخت-ئامادەکراو]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک]] [[پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] asqrxqhy01fydu1wyy9loozh0pfz395 0 288743 1694850 1469875 2026-10-26T01:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694850 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ritratto del pascià Rescild - Giovanni Boggi.jpg|وێنۆک]] '''ڕەشید محەممەد پاشا'''، ناسراو بە '''کووتاھی''' (١٧٨٠–١٨٣٦)، دەوڵەتمەدار و ژەنەڕاڵێکی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] بوو کە لە نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەھەمدا گەیشتە پۆستی [[وەزیری گەورە]]، ڕۆڵێکی گرنگی لە [[شەڕی سەربەخۆییی یۆنان|شەڕی سەربەخۆییی یۆناندا]] گێڕا.<ref name="turkbook2">İsmail Hâmi Danişmend, Osmanlı Devlet Erkânı, Türkiye Yayınevi, İstanbul, 1971 (Turkish)</ref> == ھەڵمەتەکانی لە ئەیالەتی دیاربەکر == لە ساڵی ١٨٣٤ [[والی]] [[ئەیالەتی دیاربەکر]] و [[ئەیالەتی ڕەققە]] دەستنیشانکرا و بەدواوە سەرکردایەتیی ھەڵمەتە سەربازییەکانی دەکرد دژی ھۆزە [[کورد|کوردە]] ناوخۆیییەکانی [[بنەماڵەی بارزانی|بارزان]] و [[میرنشینی بۆتان|بەدرخان]] و [[ئێزیدییەکان]] لە [[شنگال]]. ساڵی ١٨٣٥ خێڵی میللیی کوردی لە [[مێردین|ماردین]] شکست پێھێنا.<ref name=":0222">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aydın|یەکەم=Suavi|سەردێڕ=Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915|دوایین٢=Verheij|یەکەم٢=Jelle|بڵاوکەرەوە=Brill|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤٢٢٥١٨٣|editor-last=Jorngerden|editor-first=Joost|پەڕەکان=٣١–٣٢|editor-last2=Verheij|editor-first2=Jelle}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٦ دوای گرتنی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] شکستی بە [[میرنشینی سۆران]] ھێنا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٧–٧٨|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |editor-last2=Bozarslan |editor-first2=Hamit |editor-last3=Yadirgi |editor-first3=Veli |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٦ کۆچی دواییی کردووە.<ref name=":0222" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سیاسەت|یۆنان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٨٣٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٠]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] m2mnrvhv44rcsc1i15uscbn9gxlhu0k 0 289098 1694508 1547652 2026-10-25T13:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1694508 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Trail_between_two_fields_(Slovenia,_Selo_pri_Mirni).jpg|alt=وێنەیەکی ڕێڕەوێکی لادێ یان کێڵگە|وێنۆک|ڕێڕەوێکی لادێ، یان کێڵگە، لە [[سلۆڤێنیا]]]] '''ڕێڕەو'''، کە ھەروەھا بە '''ڕێچکە''' یان '''تراک'''یش ناسراوە، ڕێگایەکی ناقیرتاو یان شەقامێکی بچووکی قیرتاوە (ھەرچەندە دەکرێت ڕێڕەوێک بێت بە درێژاییی ڕێڕەوە ئاوییە شیاوی کەشتیوانییەکان) کە بە گشتی بۆ بەکارھێنان لەلایەن [[پێڕاگوێزی مۆتۆردار|پێڕاگوێزە مۆتۆردارەکانەوە]] دانەنراوە، و بە شێوەیەکی گشتی بەناوچەیەکی سروشتیدا تێدەپەڕێت؛ بەڵام، ھەندێک جار لە ئەمریکای باکووردا بۆ شاڕێگەکان بەکاردەھێنرێت. لە [[شانشینی یەکگرتوو]] و [[کۆماری ئیرلەند]]دا، 'path' (ڕێچکە)یان 'footpath' (ڕێچکەی پیادە) زاراوەی پەسەندکراوە بۆ ڕێڕەوی پیادە یان شاخڕەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ramblers.org.uk/advice/paths-in-england-and-wales/definitive-maps-explained.aspx|سەردێڕ=The Definitive Map |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210114085745/https://www.ramblers.org.uk/advice/paths-in-england-and-wales/definitive-maps-explained.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> لە ئەمریکادا، زاراوەکە لە مێژوودا بۆ ڕێڕەوێک بەکارھاتووە کە دەچووە ناو یان بەناو خاکی کێویدا تێدەپەڕی و لەلایەن گەڕیدە و کۆچبەرانەوە بەکاردەھێنرا (بۆ نموونە ڕێڕەوی ئۆریگۆن). لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، 'trace' (شوێنپێ) ھاومانایە بۆ 'trail' (ڕێڕەو)، وەک لە ناچێز ترەیسدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Trails}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|نژیاروانی}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} 5mx7buqcnc1xq9v8uqq5d4jkc6pcc2q 0 289758 1694735 1694138 2026-10-25T20:24:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1694735 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''گەڕەکی ڕیمال''' ({{Langx|ar|حی الرمال}}) گەڕەکێکە لە [[غەززە|شاری غەززە]] و دەکەوێتە {{Convert|3|km|mi|0}} لە ناوەندی شارەوە. بەدرێژایی کەناراوەکان ھەڵکەوتووە، بە ئاوەدانترین گەڕەکی غەززە دادەنرا. شەقامی سەرەکی کە بە غەززەدا تێدەپەڕێت، شەقامی عومەر موختار، لە باکووری ڕۆژئاوا-باشووری ڕۆژھەڵات لە قەزاکەدا دەڕوات و ڕێگای سەرەکی کەنار دەریا، ئەحمەد ئۆرابی/شەقامی ڕەشید، باکووری ڕۆژھەڵات-باشووری ڕۆژاوا. ڕیمال دابەش بووە بەسەر قەزاکانی شار لە ڕیمالی باشوور و ڕیمالی باکوور. گەڕەکەکە شوێنی چەندین وەزارەتی حکوومەتە و لە کاتی [[شەڕی غەززە|شەڕی غەززەدا]] زیانێکی زۆری بەرکەوتووە.<ref name="AP2023">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Adwan |یەکەم=Issam |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://apnews.com/article/gaza-rimal-israel-hamas-incursion-war-0411aa82d51fc801c117213e508a1a1d|سەردێڕ=Unprecedented Israeli bombardment lays waste to upscale Rimal, the beating heart of Gaza City |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231013071759/https://apnews.com/article/gaza-rimal-israel-hamas-incursion-war-0411aa82d51fc801c117213e508a1a1d |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=apnews.com}}</ref> [[پەڕگە:Ucas20.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|449x449پیکسڵ|دیمەنی پانۆرامای گەڕەکی ڕیمال، ساڵی ٢٠١٨]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&q=Cities+of+the+Middle+East |یەکەم١=J. |دوایین١=Abu-Lughod |بەستەری نووسەر١=Janet Abu-Lughod |یەکەم٢=Michael |دوایین٢=Dumper |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٦٠٧-٩١٩-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Violence Against Women in Difficult Contexts, A Network Between Three Cities: Gaza, Haifa and Torino |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zPfK5YhA-L4C |یەکەم١=Franca |دوایین١=Balsamo |ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=University of Torino - CIRSDe |ژپنک=٩٧٨٨٨٩٠٥٥٥٦٦٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Life at the crossroads: a history of Gaza |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WnttAAAAMAAJ&q=Butt+Radwan+Daraj |یەکەم١=Gerald |دوایین١=Butt |ساڵ=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=[[rimalbooks|Rimal Publications]] |ژپنک=١-٩٠٠٢٦٩-٠٣-١}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Disciples of the Desert: Monks, Laity, and Spiritual Authority in Sixth-century Gaza |یەکەم١=Jennifer Lee |دوایین١=Hevelone-Harper |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=JHU Press |ژپنک=٠-٨٠١٨-٨١١٠-٢}} * {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Israel Handbook: With the Palestinian Authority Areas |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Q0suiJ7Gj1QC&q=Great+Mosque+of+Gaza+Mamluk&pg=PA429 |یەکەم١=Dave |دوایین١=Winter |ساڵ=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Footprint Travel Guides |ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٠٩٤٩-٤٨-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Israel and the Palestinian territories |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JXoY2vCZ5AEC&q=Omar+Mukhtar+Street+Gaza&pg=RA5-PA453 |یەکەم١=Daniel |دوایین١=Jacobs |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Rough Guides |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٨٢٨-٢٤٨-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Palestine in Late Antiquity |یەکەم١=Hagith |دوایین١=Sivan |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٢٨٤١٧-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Renouncing the World Yet Leading the Church: The Monk-bishop in Late Antiquity |یەکەم١=Andrea |دوایین١=Sterk |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٠-٦٧٤-٠١١٨٩-٩}} {{refend}} {{پۆلی کۆمنز|Rimal}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|فەلەستین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] f3ptw4odejwj56263g7d8bjtktnt4kd 0 289939 1694861 1531914 2026-10-26T01:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694861 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕەعد مەجید ڕەشید ئەلحەمدانی''' ئەفسەرێکی [[سوپای مەیدانی|سەربازی]] [[خەڵکی عێراق|عێراقییە]] و لە [[١٩٥١|ساڵی ١٩٥١]] لە [[بەغدا]] لەدایکبووە، لە ماوەی ساڵی ١٩٩٩ تا [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|لەشکرکێشی بۆ سەر عێراق]] لە ساڵی ٢٠٠٣ وەک فەرماندەی فەیلەقی دوو لە ھێزەکانی [[پاسەوانی کۆماری (عێراق)|پاسەوانی کۆماریدا]] کاری کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2009/04/26/world/middleeast/26baathists.html?hp|سەردێڕ=Iraq Resists Pleas by U.S. to Placate Baath Party|بڵاوکەرەوە=The New York Times|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180107120231/http://www.nytimes.com/2009/04/26/world/middleeast/26baathists.html?_r=1&hp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Woods|یەکەم=Kevin M.|ناونیشان=https://archive.org/details/saddamswariraqim00wood|سەردێڕ=Saddam's War: An Iraqi Military Perspective of the Iran-Iraq War|بڵاوکەرەوە=Institute for National Strategic Studies, National Defence University|ساڵ=٢٠٠٩|شوێن=Washington, D.C.|پەڕە=[https://archive.org/details/saddamswariraqim٠٠wood/page/n٣٥ ٢٢]|issn=1071-7552|بەستەری نووسەر=Kevin M. Woods}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|بەغدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:زیندووان]] 4tq6oelv088cteqkmw26c23zcxkx8bv 0 290935 1694440 1693965 2026-10-25T12:14:31Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694440 wikitext text/x-wiki {{ئیسلام}}[[پەڕگە:Mid-Sha'ban_1439_AH,_Jamkaran_Mosque,_Qom_20.jpg|alt=The White Days of certain months such as Rajab, Sha'ban, and Ramadan, are considered more important, and are days of celebration. [[Jamkaran Mosque]], Qom.|وێنۆک| ڕۆژە سپییەکانی چەند مانگێکی دیاریکراو وەک ڕەجەب و شەعبان و ڕەمەزان، بە گرنگتر دادەنرێت، و ڕۆژانی ئاھەنگگێڕانن (بەپێی شیعە).]] '''ڕۆژە سپییەکان''' ({{Langx|ar|ایّام البیض}}) سێ ڕۆژی دیاریکراوی ھەر مانگێکی ئیسلامین؛ ڕۆژانی پیرۆزن بەپێی ئیسلام ڕۆژووگرتن تێیان دا سوننەتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=گەر سێ ڕۆژ لەمانگی شەوال بەڕۆژوو بێت بەنیەتی ئەوەی ڕۆژووی شەشەڵان و13 و14 و 15 مانگ (ڕۆژە سپیەکان) خێری ھەردووکیانی دەس دەکەوێت؟ : ماڵپەڕی وەڵامەکان |ناونیشان=https://walamakan.com/2220 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=walamakan.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فەرموودە: ئەگەر لە مانگێکدا سێ (ڕۆژ) بەڕۆژوو بوویت؛ ئەوا (ڕۆژانی) سێزدە وچواردە وپانزە بەڕۆژوو بە |ناونیشان=https://hadeethenc.com/ku/browse/hadith/10108 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=فرەفەرھەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر -صلی اللە علیە وسلم- |زمان=ku}}</ref> ئەم ڕۆژانە ڕۆژانی ١٣ و ١٤ و ١٥ی ھەموو مانگێکە بەپێی [[ڕۆژژمێری کۆچی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=معین|یەکەم=محمد|سەردێڕ=[[Moin Encyclopedic Dictionary|فرھنگ معین]]|بڵاوکەرەوە=[[Amirkabir (publisher)|انتشارات امیرکبیر]]|شوێن=سرواژھٔ «ایام البیض»|زمان=fa|بەستەری نووسەر=Mohammad Moin}}</ref> [[شیعە]] پێیان وایە ''ڕۆژە سپییەکانی'' مانگەکانی مانگی [[ڕەجەب]] و [[شەعبان]] و [[ڕەمەزان]] زۆر گەورەترن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/49768/ایام-البیض-چھ-روزھایی-است-|سەردێڕ=ایام البیض چه روزهایی است ؟ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://seekersguidance.org/answers/general-counsel/why-prophet-fast-white-days-month/|سەردێڕ=Why Did the Prophet Fast on the White Days of the Month? |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=SeekersGuidance |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|ڕۆژژمێر|کات}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵسوکەتە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:خواناسی ئیسلامی]] 4zc0rjnuf1fcm2gu8kg34suc1aj6bk3 1694612 1694440 2026-10-25T17:05:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ڕۆژژمێری کۆچی|ڕۆژژمێری کۆچی]] 1694612 wikitext text/x-wiki {{ئیسلام}}[[پەڕگە:Mid-Sha'ban_1439_AH,_Jamkaran_Mosque,_Qom_20.jpg|alt=The White Days of certain months such as Rajab, Sha'ban, and Ramadan, are considered more important, and are days of celebration. [[Jamkaran Mosque]], Qom.|وێنۆک| ڕۆژە سپییەکانی چەند مانگێکی دیاریکراو وەک ڕەجەب و شەعبان و ڕەمەزان، بە گرنگتر دادەنرێت، و ڕۆژانی ئاھەنگگێڕانن (بەپێی شیعە).]] '''ڕۆژە سپییەکان''' ({{Langx|ar|ایّام البیض}}) سێ ڕۆژی دیاریکراوی ھەر مانگێکی ئیسلامین؛ ڕۆژانی پیرۆزن بەپێی ئیسلام ڕۆژووگرتن تێیان دا سوننەتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=گەر سێ ڕۆژ لەمانگی شەوال بەڕۆژوو بێت بەنیەتی ئەوەی ڕۆژووی شەشەڵان و13 و14 و 15 مانگ (ڕۆژە سپیەکان) خێری ھەردووکیانی دەس دەکەوێت؟ : ماڵپەڕی وەڵامەکان |ناونیشان=https://walamakan.com/2220 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=walamakan.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فەرموودە: ئەگەر لە مانگێکدا سێ (ڕۆژ) بەڕۆژوو بوویت؛ ئەوا (ڕۆژانی) سێزدە وچواردە وپانزە بەڕۆژوو بە |ناونیشان=https://hadeethenc.com/ku/browse/hadith/10108 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=فرەفەرھەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر -صلی اللە علیە وسلم- |زمان=ku}}</ref> ئەم ڕۆژانە ڕۆژانی ١٣ و ١٤ و ١٥ی ھەموو مانگێکە بەپێی [[ڕۆژژمێری کۆچی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=معین|یەکەم=محمد|سەردێڕ=[[Moin Encyclopedic Dictionary|فرھنگ معین]]|بڵاوکەرەوە=[[Amirkabir (publisher)|انتشارات امیرکبیر]]|شوێن=سرواژھٔ «ایام البیض»|زمان=fa|بەستەری نووسەر=Mohammad Moin}}</ref> [[شیعە]] پێیان وایە ''ڕۆژە سپییەکانی'' مانگەکانی مانگی [[ڕەجەب]] و [[شەعبان]] و [[ڕەمەزان]] زۆر گەورەترن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/49768/ایام-البیض-چھ-روزھایی-است-|سەردێڕ=ایام البیض چه روزهایی است ؟ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://seekersguidance.org/answers/general-counsel/why-prophet-fast-white-days-month/|سەردێڕ=Why Did the Prophet Fast on the White Days of the Month? |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=SeekersGuidance |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|ڕۆژژمێر|کات|ڕۆژژمێری کۆچی}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵسوکەتە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:خواناسی ئیسلامی]] 5odzf0wgdnsn153mg6ap7l1cj9zgssu 0 292241 1694772 1649077 2026-10-25T22:33:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694772 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەختاوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رختاوة}}<br>{{lang-en| Rakhtawa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.07534| 43.7792}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەختاوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.07534| 43.7792 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شەمامک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەختاوە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی شەمامک]] لە [[قەزای ھەولێر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای ھەولێر]] * [[ناحیەی شەمامک]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] efp7dx52xnvlbygjknkh5glpgo8npv3 0 292544 1694909 1649051 2026-10-26T04:39:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694909 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەوالە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| روالة}}<br>{{lang-en| Rawala}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 35.62525| 43.54553}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەوالە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.62525| 43.54553 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەراج]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەوالە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی قەراج]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] j2xsnugz5p8unbs2fxkdufvm9yybnh1 0 292835 1694947 1649047 2026-10-26T07:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694947 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەژوکەریان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزوکریان}}<br>{{lang-en| Razhukaryan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.5572| 44.74814}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەژوکەریان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.5572| 44.74814 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی وەرتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٠٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٤٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەژوکەریان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی وەرتێ]] لە [[قەزای ڕەواندز]] لە [[ئیدارەی سۆران|ئیدارەی سەربەخۆی سۆران]] [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ڕەواندز}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] 4u526g8x1b9rz8agvy33ei9af4kp1pg 0 293038 1694834 1565856 2026-10-26T01:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1694834 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{Databox}} '''ڕەشاد محەممەد عەلیمی''' ({{Langx|ar|رشاد محمد العليمي}}، لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٥٤) [[سیاسەتوان]]ێکی [[یەمەن]]ە، و لە نیسانی ٢٠٢٢ەوە سەرۆکی [[ئەنجومەنی سەرکردایەتی سەرۆکایەتی]]یە.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://news.middleeast-24.com/world/125570.html|سەردێڕ=404. That’s an error. |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Middle East 24 News English |زمان=en-us}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rashad al-Alimi}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی یەمەن]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] 06ckc4ynfyowy2l42k7xb85ovryugw7 0 293567 1694799 1649070 2026-10-25T22:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694799 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزگە خۆشناو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزکةخوشناو}}<br>{{lang-en| Razga Khoshnaw}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.50109| 44.32852}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزگە خۆشناو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50109| 44.32852 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باسرمە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزگە خۆشناو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باسرمە]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ixeg7ndfmu10q1i2i9354rksnr7nmyt 0 293600 1694836 1649063 2026-10-26T01:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694836 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشان}}<br>{{lang-en| Rashan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.52628| 44.2151 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.52628| 44.2151 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باسرمە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧١٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باسرمە]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] lx0izfg16ptpo9rj4v4ibsiq910n5vd 0 293604 1694800 1649069 2026-10-25T22:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1694800 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزگە دوین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزکة دوین}}<br>{{lang-en| Razga Dwin}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.49306| 44.20318 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزگە دوین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.49306| 44.20318 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باسرمە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزگە دوین''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باسرمە]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] e7v2ewc57o8t7piyjbaui18lo6t247g 0 293762 1694840 1649062 2026-10-26T01:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694840 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشوان نورۆ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشوان نورو}}<br>{{lang-en| Rashwan Nuro}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.4314| 43.91024}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشوان نورۆ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.4314| 43.91024 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای پیرمام|پیرمام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەشەکران|دارەشەکران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشوان نورۆ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەشەکران]] لە [[قەزای پیرمام]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پیرمام}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] jgyh4a86o6rn6ldqwgv7tg2z0in1r3u 0 293763 1694841 1649061 2026-10-26T01:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694841 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشوان یوسف | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشوان یوسف}}<br>{{lang-en| Rashwan Yusf}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.433741| 43.910143}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشوان یوسف''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.433741| 43.910143 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای پیرمام|پیرمام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەشەکران|دارەشەکران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشوان یوسف''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەشەکران]] لە [[قەزای پیرمام]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پیرمام}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] skslxpabprxareintpb5vzlvtsfzdxi 0 294034 1694904 1573358 2026-10-26T04:38:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1694904 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} لە [[ئەندازیاریی دەنگ]]، [[ئەلەکترۆنیک]]، [[فیزیک]]، و زۆر بواری تردا، '''ڕەنگی ژاوەژاو''' یان '''شەبەنگی ژاوەژاو''' ئاماژەیە بۆ شەبەنگی توانای ئاماژەیەکی ژاوەژاو (ئاماژەیەک کە لە ڕێگەی پرۆسەیەکی ستۆکاستیکەوە بەرھەم دێت). ڕەنگە جیاوازەکانی ژاوەژاو خاوەنی تایبەتمەندیی بەرچاو جیاوازن. بۆ نموونە، وەک [[سیگناڵی دەنگی|سیگناڵە دەنگییەکان]] بە جیاواز لە گوێی مرۆڤدا دەنگ دەدەن، و وەک وێنەکان خاوەنی پێکھاتەیەکی دیار و جیاواز دەبن. کەواتە، ھەر بەکارھێنانێک بەزۆری پێویستی بە ژاوەژاوی ڕەنگێکی دیاریکراو ھەیە. ئەم ھەستەی 'ڕەنگ' بۆ سیگناڵەکانی ژاوەژاو ھاوشێوەی چەمکی تیمبەرە لە [[مۆسیقا]]دا (کە ھەروەھا بە «ڕەنگی تۆن» ناودەبرێت؛ بەڵام، ئەمەی دوایییان نزیکەی ھەمیشە بۆ [[دەنگ]] بەکاردێت، و ڕەنگە تایبەتمەندییە وردەکانی شەبەنگەکە لەبەرچاو بگرێت).<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|کۆمپیوتەر|ماتماتیک|زانستی کۆمپیوتەر|زانست|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Colors of noise}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆدکاری]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] 05h9bmsflnh9cs6v6n0er4t1hqgspbs 0 294206 1694567 1574419 2026-10-25T16:34:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1694567 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Courtyard_creation_Kuching,_Malaysia.jpg|وێنۆک|ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی حەوشەی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شاری کووچینگ]] '''ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی''' ئاماژەیە بۆ ھەر چالاکییەک کە تایبەتمەندییە بینراوەکانی ناوچەیەکی وشکانی بگۆڕێت، لەوانە ئەمانەی خوارەوە: # [[ئۆرگانیزم|ڕەگەزە زیندووەکان]]، وەک [[فلۆرا|ڕووەک]] یان [[گیانلەبەران|ئاژەڵ]]؛ یان ئەوەی بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت باخەوانی، ھونەر و پیشەی چاندنی ڕوەکەکان بە ئامانجی دروستکردنی جوانی لە ناو دیمەنەکەدا. # ڕەگەزە سروشتییە نازیندووەکان، وەک شێوەکانی زەوی، شێوەی زەوی و بەرزی، یان [[کۆمای ئاوی|کۆما ئاوییەکان]]. # ڕەگەزە دابڕاوەکان، وەک [[کەشوھەوا]] و بارودۆخی ڕووناککردنەوە. ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی پێویستی بە تێگەیشتنێکی دیاریکراو لە باخداری و دیزاینی ھونەری ھەیە، بەڵام تەنھا بە ڕوەک و باخدارییەوە سنووردار نییە. پەیکەرسازیی زەوی بۆ باشترکردنی بەکارھێنان (حەوشە، ڕێڕەوەکان، گۆماوەکان، تایبەتمەندییە ئاوییەکان) نموونەی بەکارھێنانی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتین. کاتێک وەک گۆڕانکارییەکی جوانکاریی پەتی مەبەست بێت، زاراوەی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی ڕازاوە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.natratex.co.uk/knowledgehub/what-is-ornamental-landscaping/|سەردێڕ=What is ornamental landscaping? |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=NatraTex |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Landscape design}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} e0nn7voizbv02fkztd3b96826i5o12z 1694698 1694567 2026-10-25T20:07:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694698 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Courtyard_creation_Kuching,_Malaysia.jpg|وێنۆک|ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی حەوشەی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شاری کووچینگ]] '''ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی''' ئاماژەیە بۆ ھەر چالاکییەک کە تایبەتمەندییە بینراوەکانی ناوچەیەکی وشکانی بگۆڕێت، لەوانە ئەمانەی خوارەوە: # [[ئۆرگانیزم|ڕەگەزە زیندووەکان]]، وەک [[فلۆرا|ڕووەک]] یان [[گیانلەبەران|ئاژەڵ]]؛ یان ئەوەی بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت باخەوانی، ھونەر و پیشەی چاندنی ڕوەکەکان بە ئامانجی دروستکردنی جوانی لە ناو دیمەنەکەدا. # ڕەگەزە سروشتییە نازیندووەکان، وەک شێوەکانی زەوی، شێوەی زەوی و بەرزی، یان [[کۆمای ئاوی|کۆما ئاوییەکان]]. # ڕەگەزە دابڕاوەکان، وەک [[کەشوھەوا]] و بارودۆخی ڕووناککردنەوە. ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی پێویستی بە تێگەیشتنێکی دیاریکراو لە باخداری و دیزاینی ھونەری ھەیە، بەڵام تەنھا بە ڕوەک و باخدارییەوە سنووردار نییە. پەیکەرسازیی زەوی بۆ باشترکردنی بەکارھێنان (حەوشە، ڕێڕەوەکان، گۆماوەکان، تایبەتمەندییە ئاوییەکان) نموونەی بەکارھێنانی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتین. کاتێک وەک گۆڕانکارییەکی جوانکاریی پەتی مەبەست بێت، زاراوەی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی ڕازاوە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.natratex.co.uk/knowledgehub/what-is-ornamental-landscaping/|سەردێڕ=What is ornamental landscaping? |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=NatraTex |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Landscape design}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} q4doiiug2dn8dvhidfjg6c7ftqjljxr 0 294312 1694509 1573943 2026-10-25T13:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1694509 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Backzutaten_041.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ڕێچکەیەک لە کتێبێکی چێشتلێناندا بۆ پانکەیک لەگەڵ [[ماددەی پێکھێنەر|ماددە پێکھێنەرە]] ئامادەکراوەکاندا]] '''ڕێچکەی چێشتلێنان''' کۆمەڵێک ڕێنمایییە کە ماددە پێکھێنەرەکان و ئەو ھەنگاوانە ڕیز دەکات کە بۆ ئامادەکردنی [[چێشت (خۆراک)|چێشتێکی]] دیاریکراو یان [[ژەم|ژەمێک]] پێویستن. ژێر-ڕێچکەیەک یان ژێرڕێچکە بریتییە لە ڕێچکەیەک بۆ [[ماددەی پێکھێنەر|ماددەیەکی پێکھێنەر]] کە لە ڕێنمایییەکانی ڕێچکە سەرەکییەکەدا داوا دەکرێت. کتێبەکانی ڕێچکە (ھەروەھا بە کتێبی چێشتلێنان ناودەبرێن) کۆمەڵێکن لە ڕێچکەکان، یارمەتیدەرن لە ڕەنگدانەوەی ناسنامە کولتوورییەکان و گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان و ھەروەھا وەک ئامرازی پەروەردەیی خزمەت دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Food Preparation: Cooking and Cooks |ناونیشان=http://dx.doi.org/10.5040/9798400652615.ch-003 |journal=Food in Colonial and Federal America |پەڕەکان=٨٩–١٢٤|doi=10.5040/9798400652615.ch-003 |ژپنک=٩٧٩-٨-٤٠٠٦-٥٢٦١-٥|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|وێژە|خواردنەوە|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Recipes}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:خواردن و خواردنەوەکان]] [[پۆل:چێشتکەری]] [[پۆل:لێنان]] 9t89547n1ub6deiwbah50wvto8sie3b 0 295578 1694809 1582338 2026-10-25T22:39:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1694809 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} }} '''ڕەزەکانی گەسی''' یان '''باخەکانی گەسی''' (بە تورکی: ''gesi bağları'')، گۆرانییەکی میللییە کە پێدەچێت بنچینەکەی بگەڕێتەوە بۆ شارۆچکەی گەسی سەر بە شاری [[قەیسەری]]. ئەم گۆرانییە لەلایەن ھونەرمەندانێکی وەکوو گارپیس باکرجییان، ئودی بۆغۆس، ڕەفیق باشاران، نەزاھەت بایرەم، نیدا توفەکچی، یڵدز ئایھان، موزەییەن سەنار، ھاجەر بولوش و نەباھەت یڵدزەوە گوتراوە. ھەروەھا باریش مانچۆ و [[سێڵدا باجان|سێڵدا باغچان]] ئەم گۆرانییەیان گوتووەتەوە. مەرجان گابارێت لە ساڵی ١٩١٧دا بە ناوی "Gesinin Bağları"یەوە گوتوویەتی. لە ساڵی ١٩٢٦ لە شاری نیویۆرکی ئەمریکا، لەلایەن ھونەرمەند و ژەنیاری قانوونی ئەرمەنی، گارپیس باکرجییانەوە گوتراوە. پێکھاتنی لە زیاتر لە سەد کۆپلە و ھەمەجۆربوونی بابەتەکانی بەپێی درێژبوونەوەی گۆرانییەکە، وا دەکات مرۆڤ بیر لەوە بکاتەوە کە ئاوازەکەی بە شێوەی ھەرەوەزی دانراوە، بۆیە ناتوانرێت تەنیا بدرێتە پاڵ یەک شاعیر. کازم یەدەگچیئۆغڵو کە لە ڕۆژنامەی ڕۆژانەی قەیسەری ئاکن (Kayseri Akın) وتارێکی لەسەر ئەم گۆرانییە نووسیوە، لە وتارەکەیدا ئەو بۆچوونەی خستووەتە ڕوو کە ڕەنگە ئەم گۆرانییە بۆ یەکەم جار لە نێوان ساڵانی ١٨٩٠ بۆ ١٨٩٧دا گوترابێت. ئەم گۆرانییە بۆ یەکەم جار لەسەر ئاستی وڵات لەلایەن مامۆستای ساز، ئەحمەد غازی ئایھانەوە ناسێندراوە و یڵدز ئایھانی ھاوسەریشی لە کەناڵی (TRT) ئەم گۆرانییەی گوتووە. یەکەم کەسیش کە ئەم گۆرانییەی بە ئامێرە مۆسیقییە ڕۆژئاواییەکانەوە ڕێکخست و گوتی، باریش مانچۆ بوو، بەمەش گۆرانیی "گەسی باغلاری" جێگەی خۆی لە نێو خۆشەویستترین گۆرانییەکانی ئەم ھونەرمەندەدا کردەوە. ئەم گۆرانییە تاوەکوو ئێستاش لە یۆنان لەلایەن کارامانییەکانەوە دەگوترێت و چەندین شێوازی جیاوازی ھەیە. ھەروەھا شێوازێکیشی ھەیە کە لەگەڵ گۆرانیی (بیر ئۆف چەکسەم کارشکی داغلار یکلیر - واتە: ئەگەر ئاخێک ھەڵکێشم شاخەکانی بەرامبەر دەڕووخێن) تێکەڵ کراوە و پێکەوە دەگوترێن. بەڵام لەم شێوازەیاندا شیعرەکان بە مۆسیقا و ئاوازی "گەسی باغلاری" دەگوترێن. {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|تورکیا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:گۆرانییە فۆلکلۆرییەکانی تورکیا]] 4h7xcuedkzrsont9z325ij8tmiqjmvb 0 295892 1694392 1694390 2026-10-25T12:01:04Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694392 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کیێل ھێنریکسن''' ({{بە نەرویژی|Kjell Henriksen}}؛ ١ی شوباتی ١٩٣٨ – ٣ی نیسانی ١٩٩٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kjell Gunnar Henriksen |ناونیشان=https://www.slektogdata.no/gravminner/grav/7f67f6a7-e499-4111-bc5b-200233d15710 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٤ |وێبگە=Slekt og Data |زمان=no |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211228124333/https://www.slektogdata.no/gravminner/grav/7f67f6a7-e499-4111-bc5b-200233d15710 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زانا، مامۆستای [[زانکۆی جەمسەری باکووری نەرویژ]] و توێژەرێکی نەرویژی بوو کە سەرنجێکی تایبەتی بۆ [[ئۆڕۆڕا|ڕووناکییە جەمسەرییەکان]] ھەبوو. بەھۆی ھەوڵەکانی ئەو بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕووناکییە جەمسەرییەکان، ڕوانگەیەکی نوێ بەناوی ڕوانگەی کیێل ھێنریکسن لە [[سڤالبارد]] کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://aurora.unis.no/ ڕوانگەی کیێل ھێنریکسن] * [https://web.archive.org/web/20070613043416/http://haldde.unis.no/nordlysstasjon_history.htm پێشکەشکردنی پێوانە نوورییەکانی ڕووناکییە جەمسەرییەکان لە سڤالبارد بە ئاماژەدان بە ھەوڵەکانی ھێنریکسن] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|گەردوون|نەرویژ}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٦]] iw9gae5gk89hwgb2kh0whk7qkbxhb0m 0 296400 1694855 1594770 2026-10-26T01:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1694855 wikitext text/x-wiki {{وتاری نوێ بەبێ بەسەرداچوونەوە}} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} رەشەدار ، دەردار ( بە {{Langx|en|Elm}} ) (ناوى زانستى: Ulmus ) [[جنس (ژینناسی)|جۆرە]] دارێکى گوڵدارە لە [[خێزان (ژینناسی)|خێزانی]] Elmaceae. [[پەڕگە:Uetersen Feldulme LMG 01.jpg|وێنۆک|جۆرێک لە رەشەدار ]] دارێکى بەرزە شێوەى لە دارگوێز و چنار و سپیندار دەکات و لەشوێنى سارد و دەو ئاوان دەڕوێت. گەڵا و پەلکەکانى گەورەن و گوڵەکەى بچووک و رەنگ سەوز و سپى شێوە هێشوویە. ناوکەکەى شێدارە کە دەتەقێت مێشوولەى لێ دەردەچێت بۆیە بە دارە مێشوولەش دەناسرێت. تۆوى باڵدارە بە هەوادا بڵاودەبێتەوە. == لە کوردستان == ئەم دارە لە کوردستان لە شوێنە ساردەکان دەڕوێت و کەلک لە سێبەرەکەى وەردەگیرێت . لە پەل و لکەکانى گۆپاڵ و گۆچانى لێ درووست دەکرێت. گەڵاکانى دەکوڵینرێن و وەک دەرمانى ژانبڕ دەخرێتە سەر برینى مارانگەستە. هەروەها ئاوکێکى خەستى لێ بەرهەم دێنرێت بە کەڵکە بۆ برینى ئاژەڵ و وڵاخ دارەکەى نایابە بۆ دارتاشی بەکار دێنرێت . لە هەرێمەکانى باکوورى ئێران زۆر دەڕوێ بە دار '''لۆ''' و '''ئوجا''' ناسراوە == ئافات و دەردەکانى == یەک لە ناوەکانى دەرددارە، چونکە دوو جۆرە دەردى دار لێیانەوە پەیدادەبن کە بریتین لە دەردەهۆڵەندی و دەردى خۆرەى توێکڵ. ئەم دوو دەردە ساڵانە بڕێکی زۆر لە رەشدارەکان لەناودەبەن. بۆیە ناونراوە بە رەشەدارى هۆڵەندی چونکە بۆ یەکەمجار لە [[ھۆڵەندا|هۆڵەندا]] لە [[١٩١٩|ساڵی ١٩١٩]] دۆزرایەوە هۆکاری ئەم نەخۆشییە [[کوارگ|قارچکە]] کە سەرەتا لە ڕێگەی جۆرێک لە سوسکەوە بە قەدى دارەکە هەڵدەگەڕێت. ئەم دەردە دەتوانێت لە رێگەى ڕەگەوە لە دارێکى تووشبووەوە بگوازرێتەوە بۆ ڕەگی دارێکی ساخى نزیکە خۆى. ڕێگای باو و کاریگەر بۆ سنووردارکردنی بڵاوبوونەوەی ئەم دەردە بریتییە لە ریشەکێش کردنى خێرای دارە تووشبووەکان یان سووتاندنی لق و درەختە تووشبووەکان. هەندێک جۆری رەشەدار دەتوانن بەرەنگاری ئافاتى دەردە هۆڵەندی ببنەوە، لەوانە رەشەدارى سیبیری و رەشەدارى چینی. هەروەها جۆرەکانی تری دەستنیشانکراون کە دەتوانن بەرەنگاری ئەم دەرد و ئافاتە ببنەوە، کە زۆربەیان بەڕەچەڵەک ئەوروپی یان ئاسیاین. خۆرەى توێکڵیش دەردێکە لە رێگەى میکرۆبێکەوە پەیدا دەبێت کە جۆرێک لە مۆڕانە هەڵیدەگیرێت پێی دەگوترێت دارکوتکە، هەروەها ناتوانرێت ئەستەمە چارەى درەختە تووشبووەکان بکرێت چونکە تەنها لە کاتى سیس بوون یان هەڵدەورینى گەڵاکان ، لەو کاتەشدا چارەسەرکردن هیچ سوودێکی نابێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ulmus}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ڕوەک}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:Commons link is locally defined]] [[پۆل:دارستانەکان]] [[پۆل:رووەک]] saprz6saf9s8e9hnilurlyu13i8xpfg 0 296622 1694471 1688101 2026-10-25T12:24:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694471 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پڕۆژەی ڤانگارد''' بەرنامەیەک بوو کە لەلایەن تاقیگەی توێژینەوەی دەریاییی (ئێن ئاڕ ئێڵ) ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بەڕێوە دەبرا، کە مەبەستی بوو یەکەم [[مانگی دەستکرد|مانگی دەستکردی دەستکرد]] بۆ ناو [[خولگەی نزیکی زەوی]] بە بەکارھێنانی [[ڤانگارد (مووشەک)|مووشەکی ڤانگارد]]<ref name="Vanguard">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=B. Klawans |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٦٠|ناونیشان=http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19740072500_1974072500.pdf|سەردێڕ=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19740072500_1974072500.pdf |وێبگە=Report No 11022, PDF of an optical copy |پەڕەکان=٢١٢}}</ref> وەک [[مووشەک ھەڵگر|پێڕاگوێزی ھەڵدان]] لە [[وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال|پاشکۆی مووشەکیی کەیپ کەنەڤەرال]] لە [[فلۆریدا]] ھەڵبدات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vanguard program}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆکێتەکان و مووشەکەکان]] [[پۆل:پرۆگرامەکانی ناسا]] juym9mnqapzu70qx54qb7wjsh6mj9ms 0 296841 1694521 1593254 2026-10-25T13:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1694521 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''ڕێکخراوی پروپاگندەی ئیسلامی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سازمان تبلیغات اسلامی) ڕێکخراوێکی حکومییە لە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێراندا]] کە بە فەرمانی [[ ڕووحوڵڵا خومەینی|سەید ڕووحوڵڵا خومەینی]] لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٨١ (١ی تیری ١٣٦٠) دامەزرا. ئەم ڕێکخراوە لە ئێستادا ڕاستەوخۆ لەژێر چاودێریی ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێراندایە. == ئامانج و چالاکییەکان == ئەم دامەزراوەیە یەکێکە لە ئۆرگانە سەرەکییەکانی پڕوپاگندە و بانگەشەی سیستمی کۆماری ئیسلامی، کە ئەرکی بڵاوکردنەوە و ڕیکلامکردنی ئایدۆلۆژیای فەرمیی دەسەڵاتی لەڕێگەی لقە پارێزگایییەکان، ڕێکخراوە سەر بەخۆکان و ئەنجامدانی چالاکییە جۆراوجۆرە کولتووری و ئایینییەکانەوە لەئەستۆیە. ھەروەھا چەندین دامەزراوەی میدیایی و بڵاوکراوەی گرنگ (وەک ئاژانسی ھەواڵی مێھر و حەوزەی ھۆنەری) سەر بەم ڕێکخراوەن. == ئەمانەش ببینە == * [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] * [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] * [[عەلی خامنەیی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{پۆلی کۆمنز|Islamic Development Organization}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئیسلام}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە حکومییەکانی ئێران]] [[پۆل:دامەزراوە ئایینییەکان لە ئێران]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ژێر چاودێریی ڕێبەری لە ئێران]] 9ey7ljlvi7me05zbfxixmqk426ysy0a 0 296890 1694680 1594216 2026-10-25T19:52:42Z Cefergulî.zingilî 79960 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1694680 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=نەخۆشی ئەدیسۆن|image=Addison'sLegs.jpg|alt=|caption=تاریکبوونی پێست کە لە قاچەکانی نەخۆشێکی ڕەنگپەڕیودا دەبینرێت|field=کوێرەڕژێنناسی|synonyms=ناوەکانی تر: نەخۆشیی ئادیسۆن، سستبوونی سەرەتایی ڕژێنی ئەدرنال، <ref name=NIH2014/> سستبوونی سەرەتایی توێکڵی ئەدرنال، سستبوونی درێژخایەنی ڕژێنی ئەدرنال، سستبوونی درێژخایەنی توێکڵی ئەدرنال، کەم‌کۆرتیزۆڵیزمی سەرەتایی، کەم‌ کارتێکەریی سەرەتایی توێکڵی ئەدرنال، کەم‌کارکردنی سەرەتایی ڕژێنی ئەدرنال.|symptoms=ئازاری سک، لاوازی، دابەزینی کێش، تاریکبوونی پێست <ref name=NIH2014/>|complications=قەیرانی ئەدرنال <ref name=NIH2014/>|onset=مێینەی تەمەن مامناوەند <ref name=NIH2014/>|duration=|causes=کێشە لە ڕژێنی ئەدرنال <ref name=NIH2014/>|risks=|diagnosis=پشکنینی خوێن، پشکنینی میز، وێنەگرتنی پزیشکی <ref name=NIH2014/>|differential=|prevention=|treatment=کۆرتیکۆستیرۆیدی دەستکرد وەکو هایدرۆکۆرتزۆن و فلودرۆکۆرتزۆن <ref name=NIH2014/><ref name=Nap2014/>|medication=|prognosis=|frequency=٠.٩ – ١.٤ لە هەر ١٠,٠٠٠ کەسێک (لە جیهانی پێشکەوتوودا) <ref name=NIH2014/><ref name=Bran2014/>|deaths=مەترسیی مردن دوو هێندە دەکات}}'''نەخۆشیی ئەدیسۆن'''، کە هەروەها بە '''سستبوونی سەرەتایی ڕژێنی ئەدرنال''' (primary adrenal insufficiency) ناسراوە، <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Oelkers W |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=Clinical diagnosis of hyper- and hypocortisolism |journal=Noise & Health |بەرگ=٢|issue=7 |پەڕەکان=٣٩–٤٨|pmid=١٢٦٨٩٤٧٠}}</ref> تێکچوونێکی دەگمەن و درێژخایەنی کوێرەڕژێنەکانە کە تایبەتمەندە بە بەرهەمهێنانی ناتەواوی هۆرمۆنە ستیرۆیدییەکانی [[کۆرتیزۆڵ]] و [[ئالدۆستیرۆن]] لەلایەن دوو چینی دەرەوەی خانەکانی ڕژێنەکانی ئەدرنال (توێکڵی ئەدرنال)، کە دەبێتە هۆی سستبوونی ڕژێنی ئەدرنال. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/|سەردێڕ=Addison's Disease - Symptoms, Causes, Treatment {{!}} NORD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615155059/https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=NORD (National Organization for Rare Disorders) |زمان=en-US}}</ref> <ref name="Adrenal Crisis as An Adverse Reacti">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kuo B, Koransky A, Vaz Wicks CL |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Adrenal Crisis as An Adverse Reaction to Zoledronic Acid in a Patient With Primary Adrenal Insufficiency: A Case Report and Literature Review |journal=AACE Clinical Case Reports |بەرگ=٩|issue=2 |پەڕەکان=٣٢–٣٤|doi=10.1016/j.aace.2022.12.003 |pmc=١٠٠٨٦٥٩٦|pmid=٣٧٠٥٦٤١٣|doi-access=free}}</ref> نیشانەکان بەگشتی بە هێواشی و بە شێوەیەکی شاراوە گەشە دەکەن و لەوانەیە بریتین بن لە ئازاری سک، نائاساییبوونی کۆئەندامی هەرس، لاوازی، و دابەزینی کێش. <ref name="NIH2014" /> هەروەها لەوانەیە تاریکبوونی پێست لە هەندێک ناوچەدا ڕووبدات. <ref name="NIH2014" /> لە ژێر هەندێک بارودۆخی دیاریکراودا، قەیرانێکی ئەدرنال لەوانەیە ڕووبدات لەگەڵ دابەزینی [[پەستانی خوێن]]، ڕشانەوە، ئازاری بەشی خوارەوەی پشت، و لەدەستدانی هۆشیاری. <ref name="NIH2014" /> لەوانەیە گۆڕانکاری لە میزاجیشدا ڕووبدات. سەرهەڵدانی خێرای نیشانەکان ئاماژەیە بۆ لەکارکەوتنی کتوپڕی ڕژێنی ئەدرنال، کە حاڵەتێکی لەناکاوی کلینیکییە. <ref name=":1" /> قەیرانی ئەدرنال دەکرێت بەهۆی فشارەوە دروست بێت، وەکو پێکان، نەشتەرگەری، یان هەوکردن. <ref name="NIH2014">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease?dkrd=hispt0294|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency & Addison’s Disease - NIDDK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313125440/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/adrenal-insufficiency-addisons-disease/Pages/fact-sheet.aspx#prepare |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> نەخۆشیی ئەدیسۆن کاتێک سەرهەڵدەدات کە ڕژێنی ئەدرنال بڕی پێویست لە هۆرمۆنە ستیرۆیدییەکانی کۆرتیزۆڵ و (هەندێک جار) ئالدۆستیرۆن بەرهەم ناهێنێت. <ref name="NIH2014">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease?dkrd=hispt0294|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency & Addison’s Disease - NIDDK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313125440/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/adrenal-insufficiency-addisons-disease/Pages/fact-sheet.aspx#prepare |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> ئەمە نەخۆشییەکی بەرگریی خۆکارە (autoimmune disease) کە کاردەکاتە سەر هەندێک کەس کە ئامادەیی بۆماوەییان هەیە و سیستەمی بەرگریی جەستەیان دەستیکردووە بە هێرشکردنە سەر ڕژێنەکانی ئەدرنال.. <ref name="Hellesen2019" /> لە زۆرێک لە حاڵەتەکانی کەسانی پێگەیشتوودا ڕوون نییە کە چی بووەتە هۆی سەرهەڵدانی ئەم نەخۆشییە، هەرچەندە هەندێک جار دوای نەخۆشیی سیل ڕوودەدات. <ref name="Hellesen2019">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Hellesen A, Bratland E |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The potential role for infections in the pathogenesis of autoimmune Addison's disease |journal=Clinical and Experimental Immunology |بەرگ=١٩٥|issue=1 |پەڕەکان=٥٢–٦٣|doi=10.1111/cei.13207 |pmc=٦٣٠٠٦٤٩|pmid=٣٠١٤٤٠٤٠}}</ref> هۆکارەکانی تر دەکرێت بریتین بن لە هەندێک دەرمان، ژەهراویبوونی خوێن (sepsis)، و خوێنبەربوون بۆ ناو هەردوو ڕژێنی ئەدرنال. <ref name="NIH2014" /> <ref name="Adam2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dAmLAwAAQBAJ&pg=PA1031|سەردێڕ=Grainger & Allison's Diagnostic Radiology|vauthors=Adam A|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٠٢٠-٦١٢٨-٨|edition=6|پەڕە=١٠٣١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160314050303/https://books.google.ca/books?id=dAmLAwAAQBAJ&pg=PA1031|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نەخۆشیی ئەدیسۆن بەگشتی لە ڕێگەی پشکنینی خوێن، پشکنینی میز، و وێنەگرتنی پزیشکییەوە دەستنیشان دەکرێت. <ref name="NIH2014" /> چارەسەرکردن بریتییە لە جێگرتنەوەی هۆرمۆنە ونبووەکان یان کەمەکان. <ref name="NIH2014">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease?dkrd=hispt0294|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency & Addison’s Disease - NIDDK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313125440/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/adrenal-insufficiency-addisons-disease/Pages/fact-sheet.aspx#prepare |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> ئەمەش بەکارهێنانی کۆرتیکۆستیرۆیدی دەستکرد دەگرێتەوە، وەکو هایدرۆکۆرتزۆن یان فلودرۆکۆرتزۆن. <ref name="NIH2014" /> <ref name="Nap2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Napier C, Pearce SH |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Current and emerging therapies for Addison's disease |ناونیشان=https://zenodo.org/record/3429217 |journal=Current Opinion in Endocrinology, Diabetes, and Obesity |بڵاوکەرەوە=Lippincott Williams & Wilkins Ltd. |بەرگ=٢١|issue=3 |پەڕەکان=١٤٧–١٥٣|doi=10.1097/med.0000000000000067 |pmid=٢٤٧٥٥٩٩٧|s2cid=13732181 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191031085253/https://zenodo.org/record/3429217 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> ئەم دەرمانانە بەگشتی لە ڕێگەی دەمەوە وەردەگیرێن. <ref name="NIH2014" /> چارەسەری جێگرەوەی ستیرۆیدی بەردەوام و بۆ تەواوی تەمەن پێویستە، لەگەڵ بەدواداچوونی ڕێکوپێک بۆ چارەسەرەکە و چاودێریکردن بۆ کێشە تەندروستییەکانی تر کە لەوانەیە ڕووبدەن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Napier C, Pearce SH |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Autoimmune Addison's disease |journal=Presse Médicale |بڵاوکەرەوە=[[Elsevier]] |بەرگ=٤١|issue=12 P 2 |پەڕەکان=e٦٢٦–e٦٣٥|doi=10.1016/j.lpm.2012.09.010 |pmid=٢٣١٧٧٤٧٤}}</ref> هەروەها سیستەمێکی خۆراکیی دەوڵەمەند بە خوێ لەوانەیە بۆ هەندێک کەس بەسوود بێت. <ref name="NIH2014" /> ئەگەر نیشانەکان خراپتر بوون، دەرزیی کۆرتیکۆستیرۆید پێشنیار دەکرێت (پێویستە نەخۆشەکان هەمیشە ژەمێکیان پێ بێت). <ref name="NIH2014" /> زۆرجار، بڕێکی زۆر لە شلەی ناوخوێنبەر لەگەڵ شەکری دێکسترۆزیش پێویستە. <ref name="NIH2014" /> ببە چارەسەری گونجاو، دەرەنجامی گشتی بەگشتی باشە، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wp50CopIa7gC&pg=PT322|سەردێڕ=Mini Oxford handbook of clinical medicine|vauthors=Rajagopalan SR, Longmore M, Wilkinson IB|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٥٧٠٧١-٤|edition=6|شوێن=Oxford|پەڕە=٣١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160314051346/https://books.google.ca/books?id=wp50CopIa7gC&pg=PT322|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و زۆربەی خەڵک دەتوانن ژیانێکی تا ڕادەیەک ئاسایی بژین.<ref name="NHS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nhs.uk/Conditions/Addisons-disease/Pages/Treatment.aspx|سەردێڕ=Addison's disease - Treatment - NHS Choices |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009184815/http://www.nhs.uk/Conditions/Addisons-disease/Pages/Treatment.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> بەبێ چارەسەر، قەیرانی ئەدرنال دەتوانێت ببێتە هۆی مردن. <ref name="NIH2014" /> نەخۆشیی ئەدیسۆن کاردەکاتە سەر نزیکەی ٩ بۆ ١٤ لە هەر ١٠٠,٠٠٠ کەسێک لە جیهانی پێشکەوتوودا. <ref name="NIH2014">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease?dkrd=hispt0294|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency & Addison’s Disease - NIDDK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313125440/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/adrenal-insufficiency-addisons-disease/Pages/fact-sheet.aspx#prepare |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Bran2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Brandão Neto RA, de Carvalho JF |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Diagnosis and classification of Addison's disease (autoimmune adrenalitis) |journal=Autoimmunity Reviews |بەرگ=١٣|issue=4–5 |پەڕەکان=٤٠٨–٤١١|doi=10.1016/j.autrev.2014.01.025 |pmid=٢٤٤٢٤١٨٣}}</ref> زۆرترین جار لە مێینەی تەمەن مامناوەنددا ڕوودەدات. <ref name="NIH2014" /> نەخۆشییەکە بە ناوی تۆماس ئەدیسۆنەوە ناونراوە، کە دەرچووی قوتابخانەی پزیشکیی زانکۆی ئەدینبۆرگ بوو، کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٨٥٥دا وەسفی حاڵەتەکەی کرد. <ref name="Ten">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ten S, New M, Maclaren N |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠١|سەردێڕ=Clinical review 130: Addison's disease 2001 |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٨٦|issue=7 |پەڕەکان=٢٩٠٩–٢٩٢٢|doi=10.1210/jcem.86.7.7636 |pmid=١١٤٤٣١٤٣|doi-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PTMTAAAAQBAJ&pg=PA605|سەردێڕ=The autoimmune diseases|vauthors=Rose NR, Mackay IR|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Elsevier Science|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٣٨٤٩٣٠-٤|edition=5|شوێن=San Diego, CA|پەڕە=٦٠٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160314045833/https://books.google.ca/books?id=PTMTAAAAQBAJ&pg=PA605|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == نیشانە و کۆنیشانەکان == [[پەڕگە:WomenWithAddison.jpg|وێنۆک|زۆربوونی ڕەنگ (Hyperpigmentation) وەک ئەوەی لە ژنێکی تووشبوو بە نەخۆشیی ئەدیسۆن دەبینرێت]] نیشانەکانی نەخۆشیی ئادیسۆن دەکرێت بە درێژایی چەند مانگێک گەشە بکەن و لە حاڵەتە پزیشکییەکانی تر بچن. <ref name="Oksnes2023">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Øksnes M, Husebye ES |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Approach to the patient: Diagnosis of primary adrenal insufficiency in adults |journal=J Clin Endocrinol Metab |بەرگ=١٠٩|issue=1 |پەڕەکان=٢٦٩–٢٧٨|doi=10.1210/clinem/dgad402 |pmc=١٠٧٣٥٣٠٧|pmid=٣٧٤٥٠٥٧٠|s2cid=259904961 |doi-access=free}}</ref> باوترین نیشانەکان بەهۆی کەمیی ئاستی ئەو هۆرمۆنانەوە دروست دەبن کە بە شێوەیەکی ئاسایی لەلایەن ڕژێنەکانی ئەدرنالوە بەرهەم دەهێنرێن. کەمیی کۆرتیزۆڵی خوێن دەتوانێت ببێتە هۆی چەندین نیشانەی جیاواز، لەوانە ماندوێتی، هەستکردن بە نەخۆشی، ئازاری ماسولکە و جومگە، کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن، دابەزینی کێش، و زیادبوونی هەستیاری بۆ سەرما. <ref name="Hahber2021">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Hahner S, Ross RJ, Arlt W, Bancos I, Burger-Stritt S, Torpy DJ, Husebye ES, Quinkler M |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Adrenal insufficiency |journal=Nat Rev Dis Primers |بەرگ=٧|issue=1 |doi=10.1038/s41572-021-00252-7 |pmid=٣٣٧٠٧٤٦٩|s2cid=232173232 |article-number=19}}</ref> <ref name="Oksnes2023" /> نیشانەکانی کۆئەندامی هەرس وەکو دڵتێکەڵهاتن، ئازاری سک، و ڕشانەوە زۆر باون. <ref name="Younes2021">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Younes N, Bourdeau I, Lacroix A |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=Latent Adrenal Insufficiency: From Concept to Diagnosis |journal=Front Endocrinol (Lausanne) |بەرگ=١٢|doi=10.3389/fendo.2021.720769 |pmc=٨٤٢٩٨٢٦|pmid=٣٤٥١٢٥٥١|doi-access=free |article-number=720769}}</ref> <ref name="Oksnes2023" /> کەمیی ئالدۆستیرۆن دەتوانێت وا لە کەسە تووشبووەکان بکات ئارەزووی خواردنی سوێر بکەن، هەروەها دابەزینی پەستانی خوێنیان تووش ببێت کە دەبێتە هۆی گێژبوون لە کاتی هەستانەوەدا. <ref name="Younes2021" /> لە ژناندا، کەمیی دیهایدرۆئێپیئاندرۆستیرۆن (DHEA) دەتوانێت ببێتە هۆی وشکبوونەوە و خورانی پێست، هەڵوەرینی مووی بنباڵ و بەرگە، و کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی. <ref name="Hahber2021" /> ئەو منداڵە بچووکانەی کە نەخۆشیی ئەدیسۆنان هەیە لەوانەیە کێشیان بەپێی پێویست زیاد نەکات و بەردەوام تووشی هەوکردن ببن. <ref name="Hahber2021" /> کەمیی کۆرتیزۆڵ هەروەها تێکەڵی ڕێکخستنی هۆرمۆنی ئەدرینۆکۆرتیکۆترۆپیک (ACTH) دەبێت، کە هەندێک جار دەبێتە هۆی تاریکبوونی پێست و پەردە لینجییەکان، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کە بەر خۆر دەکەون یان لێکخشانێکی بەردەوامیان هەیە. <ref name="Oksnes2023" /> پشکنینی خوێن لەو کەسانەی نەخۆشیی ئەدیسۆنان هەیە زۆرجار کەمیی سۆدیۆمی خوێن پیشان دەدات. زۆرێکیان هەروەها پۆتاسیۆمی خوێنیان بەرزە و/یان هۆرمۆنی هاندەری سایرۆید (TSH)یان بەرزە. <ref name="Oksnes2023">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Øksnes M, Husebye ES |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Approach to the patient: Diagnosis of primary adrenal insufficiency in adults |journal=J Clin Endocrinol Metab |بەرگ=١٠٩|issue=1 |پەڕەکان=٢٦٩–٢٧٨|doi=10.1210/clinem/dgad402 |pmc=١٠٧٣٥٣٠٧|pmid=٣٧٤٥٠٥٧٠|s2cid=259904961 |doi-access=free}}</ref> زۆربەی ئەو کەسانەی نەخۆشیی ئەدیسۆنان هەیە نەخۆشییەکی بەرگریی خۆکاریان تووش دەبێت یان پێشتر هەیانبووە. <ref name="Hahber2021">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Hahner S, Ross RJ, Arlt W, Bancos I, Burger-Stritt S, Torpy DJ, Husebye ES, Quinkler M |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Adrenal insufficiency |journal=Nat Rev Dis Primers |بەرگ=٧|issue=1 |doi=10.1038/s41572-021-00252-7 |pmid=٣٣٧٠٧٤٦٩|s2cid=232173232 |article-number=19}}</ref> بەتایبەتی حاڵەتە هاوەڵە باوەکان بریتین لە نەخۆشیی بەرگریی خۆکاری سایرۆید (٤٠٪ی تووشبووانی ئادیسۆن)، لەکارکەوتنی پێشوەختەی هێلکەدان (تا ١٦٪ی تووشبووانی ئادیسۆن)، شەکرەی جۆری یەکەم (١١٪)، کەمخوێنیی پەڕنیشەس (١٠٪)، بەڵەک (٦٪) و نەخۆشیی سیلیاک (٢٪). <ref name="Hahber2021" /> تێکەڵبوونی نەخۆشیی ئادیسۆن لەگەڵ کەڕووی پێست و پەردە لینجییەکان، کەم‌کارکردنی پاراسایرۆید، یان هەردووکیان، پێی دەوترێت کۆنیشانەی فرەکوێرەڕژێنی بەرگریی خۆکار جۆری ١. <ref name="nih1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8466/index|سەردێڕ=Autoimmune polyglandular syndrome type 1 {{!}} Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD) – an NCATS Program |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170412062956/https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8466/index |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=rarediseases.info.nih.gov}}</ref> بوونی نەخۆشیی ئادیسۆن لەگەڵ نەخۆشیی بەرگریی خۆکاری سایرۆید، شەکرەی جۆری یەکەم، یان هەردووکیان، پێی دەوترێت کۆنیشانەی فرەکوێرەڕژێنی بەرگریی خۆکار جۆری ٢. <ref name="nih2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/7611/index|سەردێڕ=Autoimmune polyglandular syndrome type 2 {{!}} Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD) – an NCATS Program |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170413071742/https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/7611/index |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=rarediseases.info.nih.gov}}</ref> === قەیرانی ئەدرنال === "قەیرانی ئەدرنال" یان "قەیرانی ئەدیسۆن" کۆمەڵێک نیشانەیە کە ئاماژەیە بۆ سستبوونی سەختی ڕژێنی ئەدرنال. ئەمە لەوانەیە دەرەنجامی نەخۆشیی ئادیسۆن بێت کە پێشتر دەستنیشان نەکراوە، یان پرۆسەیەکی نەخۆشی کە لەپڕ کاردەکاتە سەر فەرمانی ڕژێنی ئەدرنال (وەکو خوێنبەربوونی ئەدرنال)، یان کێشەیەکی هاوکات (وەکو هەوکردن، پێکان) لە کەسێکدا کە زانراوە نەخۆشیی ئەدیسۆن هەیە. ئەمە حاڵەتێکی لەناکاوی پزیشکییە و لەوانەیە مەترسی بۆ سەر ژیان دروست بکات کە پێویستی بە چارەسەری دەستبەجێی فریاگوزاری هەیە.[19] <ref name="lecturio.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lecturio.com/concepts/adrenal-insufficiency-and-addisons-disease/|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency and Addison Disease {{!}} Concise Medical Knowledge |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220331031629/https://www.lecturio.com/concepts/adrenal-insufficiency-and-addisons-disease/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=The Lecturio Medical Concept Library}}</ref> نیشانە تایبەتمەندەکانی بریتین لە: <ref name="NIH2007">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.endocrine.niddk.nih.gov/pubs/addison/addison.htm#symptoms|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency and Addison’s Disease |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071028122317/http://www.endocrine.niddk.nih.gov/pubs/addison/addison.htm#symptoms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> * ئازارێکی تیژی لەپڕ لە قاچەکان، بەشی خوارەوەی پشت، یان سک * ڕشانەوە و سکچوونی سەخت، کە دەبێتە هۆی وشکبوونەوە (dehydration) * دابەزینی پەستانی خوێن * بێهۆشبوون (لەدەستدانی هۆشیاری و توانای وەستان) * دابەزینی شەکری خوێن (hypoglycemia) * سەرلێشێواوی، سایکۆسیس، قسەکردنی تێکەڵ * بێهێزییەکی زۆر سەخت * کەمیی سۆدیۆم لە خوێندا (hyponatremia) * بەرزیی پۆتاسیۆم لە خوێندا (hyperkalemia) * بەرزیی کالسێوم لە خوێندا (hypercalcemia) * گەشکە (Convulsions) * تا == هۆکارەکان == [[پەڕگە:ACTH_Negative_Feedback.svg|چەپ|وێنۆک|211x211پیکسڵ|سووڕی کاردانەوەی نەرێنی (negative feedback loop) بۆ گلوکۆکۆرتیکۆیدەکان (glucocorticoids)]] هۆکارەکانی سستبوونی ڕژێنی ئەدرنال دەکرێت پۆلێن بکرێن بەپێی ئەو میکانیزمەی کە لە ڕێگەیەوە وادەکەن ڕژێنەکانی ئەدرنال کۆرتیزۆڵی ناتەواو بەرهەم بهێنن. ئەمە دەکرێت بەهۆی زیانگەیشتن یان وێرانبوونی توێکڵی ئەدرنال بێت. ئەم کەموکوڕیانە هۆرمۆنەکانی گلوکۆکۆرتیکۆید و مینرالۆکۆرتیکۆیدیش دەگرنەوە. ئەمانە بریتین لە تێکچوونی دروستبوونی ڕژێنی ئەدرنال (Adrenal dysgenesis) (ڕژێنەکە لە کاتی گەشەکردندا بە دروستی پێکنەهاتووە)، تێکچوونی دروستبوونی ستیرۆید (Impaired steroidogenesis) (ڕژێنەکە بوونی هەیە بەڵام لە ڕووی زیندەکیمیاییەوە توانای بەرهەمهێنانی کۆرتیزۆڵی نییە)، یان وێرانبوونی ئەدرنال (پرۆسەکانی نەخۆشی کە دەبنە هۆی زیانگەیشتن بە ڕژێنەکە). <ref name="Ten">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ten S, New M, Maclaren N |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠١|سەردێڕ=Clinical review 130: Addison's disease 2001 |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٨٦|issue=7 |پەڕەکان=٢٩٠٩–٢٩٢٢|doi=10.1210/jcem.86.7.7636 |pmid=١١٤٤٣١٤٣|doi-access=free}}</ref> تاریکبوونی (زۆربوونی ڕەنگدانەی) پێست، لە نێویاندا ئەو ناوچانەی کە بەر خۆر ناکەون – شوێنە تایبەتمەندەکانی تاریکبوونەکە بریتین لە چرچبوونەکانی پێست (بۆ نموونە، هی دەستەکان)، گۆی مەمک، و دیوی ناوەوەی ڕوومەت (پەردەی لینجیی دەم)؛ هەروەها، جێگەی برینە کۆنەکان لەوانەیە تاریک ببن. ئەمە ڕوودەدات چونکە هۆرمۆنی هاندەری مێلانۆسایت (MSH) و ACTH هەمان گەردیلەی پێشینەیان هەیە، کە پرۆ-ئۆپیۆمێلانۆکۆرتین (POMC)ە. دوای بەرهەمهێنان لە بەشی پێشەوەی ڕژێنی ژێر مێشککە، POMC دابەش دەبێت بۆ گاما-MSH، ACTH، و بێتا-لایپۆترۆپین. یەکەی لاوەکیی ACTH دابەشبوونی زیاتر بەخۆیەوە دەبینێت بۆ بەرهەمهێنانی ئەلفا-MSH، کە گرنگترین MSHە بۆ ڕەنگپێدانی پێست. لە جۆرەکانی دووەمەکی و سێیەمەکیی سستبوونی ڕژێنی ئەدرنالدا، تاریکبوونی پێست ڕوونادات، چونکە ACTH بە زیادەوە بەرهەم ناهێنرێت. === لەناوچوونی ئەدرنال === هەوکردنی ئەدرنالی بەرگریی خۆکار (Autoimmune adrenalitis) باوترین هۆکاری نەخۆشیی ئادیسۆنە لە جیهانی پیشەسازیدا، چونکە لە نێوان ٦٨٪ بۆ ٩٤٪ی حاڵەتەکان پێکدەهێنێت. <ref name="Adrenal Crisis as An Adverse Reacti">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Kuo B, Koransky A, Vaz Wicks CL |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Adrenal Crisis as An Adverse Reaction to Zoledronic Acid in a Patient With Primary Adrenal Insufficiency: A Case Report and Literature Review |journal=AACE Clinical Case Reports |بەرگ=٩|issue=2 |پەڕەکان=٣٢–٣٤|doi=10.1016/j.aace.2022.12.003 |pmc=١٠٠٨٦٥٩٦|pmid=٣٧٠٥٦٤١٣|doi-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bancos I, Hahner S, Tomlinson J, Arlt W |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Diagnosis and management of adrenal insufficiency |ناونیشان=http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/25090445/Irina_Bancos_et_al_Diagnosis_Management_Lancet_Diabetes_Endocrinology_2015_Post_Print.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The Lancet. Diabetes & Endocrinology |بەرگ=٣|issue=3 |پەڕەکان=٢١٦–٢٢٦|doi=10.1016/s2213-8587(14)70142-1 |pmid=٢٥٠٩٨٧١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230520140417/http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/25090445/Irina_Bancos_et_al_Diagnosis_Management_Lancet_Diabetes_Endocrinology_2015_Post_Print.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Dineen R, Thompson CJ, Sherlock M |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Adrenal crisis: prevention and management in adult patients |journal=Therapeutic Advances in Endocrinology and Metabolism |بەرگ=١٠|doi=10.1177/2042018819848218 |pmc=٦٥٦٦٤٨٩|pmid=٣١٢٢٣٤٦٨|article-number=2042018819848218}}</ref> وێرانبوونی توێکڵی ئەدرنال بەهۆی بەرگریی خۆکارەوە بە هۆی کاردانەوەیەکی بەرگرییەوە دەبێت دژی ئەنزیمی 21-hydroxylase (دیاردەیەک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٢ وەسف کرا). <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Winqvist O, Karlsson FA, Kämpe O |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٢|سەردێڕ=21-Hydroxylase, a major autoantigen in idiopathic Addison's disease |journal=Lancet |بەرگ=٣٣٩|issue=8809 |پەڕەکان=١٥٥٩–١٥٦٢|doi=10.1016/0140-6736(92)91829-W |pmid=١٣٥١٥٤٨|s2cid=19666235}}</ref> ئەمە لەوانەیە تەنیا بێت یان لە چوارچێوەی کۆنیشانەی فرەکوێرەڕژێنی بەرگریی خۆکار (APS جۆری ١ یان ٢) بێت، کە تێیدا ئەندامەکانی تری بەرهەمهێنەری هۆرمۆن، وەکو سایرۆید و پەنکریاس، لەوانەیە ئەوانیش تووش ببن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Husebye ES, Perheentupa J, Rautemaa R, Kämpe O |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=Clinical manifestations and management of patients with autoimmune polyendocrine syndrome type I |journal=Journal of Internal Medicine |بەرگ=٢٦٥|issue=5 |پەڕەکان=٥١٤–٥٢٩|doi=10.1111/j.1365-2796.2009.02090.x |pmid=١٩٣٨٢٩٩١|s2cid=205339997 |doi-access=free}}</ref> وێرانبوونی ئەدرنال هەروەها تایبەتمەندییەکی ئەدرینۆلیوکۆدیسترۆفییە (adrenoleukodystrophy)، و کاتێک ڕژێنەکانی ئەدرنال تووشی بڵاوبوونەوەی شێرپەنجە (metastasis) دەبن (گواستنەوەی خانە شێرپەنجەییەکان لە شوێنێکی تری جەستەوە، بەتایبەتی سییەکان)، خوێنبەربوون (بۆ نموونە، لە کۆنیشانەی واتەرهاوس-فریدێریکسن یان کۆنیشانەی دژە-فۆسفۆلیپید)، هەندێک هەوکردنی دیاریکراو (سیل، هیستۆپلازمۆزیس، کۆکسیدیۆیدۆماایکۆزیس)، یان کەڵەکەبوونی پرۆتینی نائاسایی لە ئەمایلۆیدۆزیسدا (amyloidosis). <ref name="medical-library.net">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.medical-library.net/content/view/570/41/|سەردێڕ=medical-library.net |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130412101933/http://www.medical-library.net/content/view/570/41/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref> === تێکچوونی دروستبوونی ئەدرنال === هەموو هۆکارەکانی ئەم پۆلە بۆماوەیین، و بەگشتی زۆر دەگمەنن. ئەمانە بریتین لە بازدانەکان لە هۆکاری کۆپیکردنی SF1، کەم‌گەشەکردنی زگماکی ئەدرنال بەهۆی بازدانەکانی جینی DAX-1 و بازدانەکان لە جینی وەرگری ACTH (یان جینە پەیوەندیدارەکانی تر، وەکو کۆنیشانەی Triple-A یان Allgrove). بازدانەکانی DAX-1 دەکرێت کۆببنەوە لە کۆنیشانەیەکدا لەگەڵ کەمیی کینەیزی گلیسڕۆڵ (glycerol kinase) لەگەڵ کۆمەڵێک نیشانەی تر کاتێک DAX-1 دەسڕێتەوە لەگەڵ ژمارەیەک جینی تردا. <ref name="Ten">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ten S, New M, Maclaren N |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠١|سەردێڕ=Clinical review 130: Addison's disease 2001 |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٨٦|issue=7 |پەڕەکان=٢٩٠٩–٢٩٢٢|doi=10.1210/jcem.86.7.7636 |pmid=١١٤٤٣١٤٣|doi-access=free}}</ref> === تێکچوونی دروستبوونی ستیرۆید === بۆ پێکهێنانی کۆرتیزۆڵ، ڕژێنی ئەدرنال پێویستی بە کۆلیسترۆڵ هەیە، کە پاشان لە ڕووی زیندەکیمیاییەوە دەگۆڕدرێت بۆ هۆرمۆنە ستیرۆیدییەکان. پچڕان لە گەیاندنی کۆلیسترۆڵدا کۆنیشانەی سمیس-لێملی-ئۆپیتز (Smith–Lemli–Opitz syndrome) و ئەبیتالایپۆپرۆتینیمیا (abetalipoproteinemia) دەگرێتەوە. لە کێشەکانی دروستکردندا، گەورەبوونی زگماکی ئەدرنال (congenital adrenal hyperplasia) باوترینە (بە شێوەی جیاواز: 21-hydroxylase، 17α-hydroxylase، 11β-hydroxylase و 3β-hydroxysteroid dehydrogenase)، CAH ی چەوری بەهۆی کەمیی StAR و بازدانەکانی DNA ی مایتۆکۆندریال. <ref name="Ten">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ten S, New M, Maclaren N |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠١|سەردێڕ=Clinical review 130: Addison's disease 2001 |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٨٦|issue=7 |پەڕەکان=٢٩٠٩–٢٩٢٢|doi=10.1210/jcem.86.7.7636 |pmid=١١٤٤٣١٤٣|doi-access=free}}</ref> هەندێک دەرمان ڕێگری دەکەن لە ئەنزیمەکانی دروستکردنی ستیرۆید (بۆ نموونە، کێتۆکۆنازۆڵ)، لە کاتێکدا هەندێکی تر تێکشکاندنی ئاسایی هۆرمۆنەکان لەلایەن جگەرەوە خێراتر دەکەن (بۆ نموونە، ڕیفامپیسین، فینیتۆین). <ref name="Ten" /> == دەستنیشانکردن == === تایبەتمەندییە ئاماژەپێدەرەکان === پشکنینە ڕۆتینییەکانی تاقیگە لەوانەیە ئەمانە پیشان بدەن: <ref name="Ten">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Ten S, New M, Maclaren N |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠١|سەردێڕ=Clinical review 130: Addison's disease 2001 |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٨٦|issue=7 |پەڕەکان=٢٩٠٩–٢٩٢٢|doi=10.1210/jcem.86.7.7636 |pmid=١١٤٤٣١٤٣|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFTenNewMaclaren2001">Ten S, New M, Maclaren N (July 2001). [[doi:10.1210/jcem.86.7.7636|"Clinical review 130: Addison's disease 2001"]]. ''The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism''. '''86''' (7): <span class="nowrap">2909–</span>2922. [[Doi (identifier)|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1210/jcem.86.7.7636|10.1210/jcem.86.7.7636]]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11443143 11443143].</cite></ref> * دابەزینی شەکری خوێن (لە منداڵاندا خراپترە بەهۆی لەدەستدانی کاریگەرییە گلوکۆجینیکەکانی گلوکۆکۆرتیکۆید). * دابەزینی سۆدیۆمی خوێن، بەهۆی لەدەستدانی بەرهەمهێنانی هۆرمۆنی ئالدۆستیرۆن، ناتوانایی گورچیلە بۆ دەرکردنی ئاوی ئازاد لە کاتی نەبوونی کۆرتیزۆڵی پێویستدا، و هەروەها کاریگەریی هۆرمۆنی دەردەری کۆرتیکۆترۆپین بۆ هاندانی دەردانی ADH. * بەرزیی پۆتاسیۆمی خوێن، بەهۆی لەدەستدانی بەرهەمهێنانی هۆرمۆنی ئالدۆستیرۆن. * ئیۆزینۆفیلیا و لیمفۆسایتۆسیس (زیادبوونی ژمارەی ئیۆزینۆفیلەکان یان لیمفۆسایتەکان، کە دوو جۆری خڕۆکە سپییەکانی خوێنن). * ئەسیدۆسیزی زیندەچالاکی (بەرزبوونەوەی ترشێتیی خوێن)، هەروەها بەهۆی لەدەستدانی هۆرمۆنی ئالدۆستیرۆنەوەیە چونکە هەڵمژینەوەی سۆدیۆم لە بۆریچکەی دوور (distal tubule) پەیوەستە بە دەردانی ئایۆنی ترش/هایدرۆجین (H+). نەبوونی یان کەمیی ئاستەکانی هاندانی ئالدۆستیرۆن بۆ بۆریچکەی دووری گورچیلە دەبێتە هۆی لەدەستدانی سۆدیۆم لە میزدا و هێشتنەوەی H+ لە سێرومدا. === پشکنین === [[پەڕگە:Cortisol2.svg|وێنۆک|[[کۆرتیزۆڵ]]]] [[پەڕگە:Aldosterone-2D-skeletal.svg|وێنۆک|ئەلدۆستیرۆن]] لەو حاڵەتانەی کە گومانی نەخۆشیی ئەدیسۆنان لێدەکرێت، دەرخستنی کەمیی ئاستی هۆرمۆنی ئەدرنال تەنانەت دوای هاندانی گونجاویش (کە پێی دەوترێت پشکنینی هاندانی ACTH یان پشکنینی سیناکسین - synacthen test) بە بەکارهێنانی هۆرمۆنی دەستکردی ACTH ی ڕژێنی ژێر مێشککە (تێتراکۆساکتاید - tetracosactide) پێویستە بۆ دەستنیشانکردنەکە. دوو پشکنین ئەنجام دەدرێن، پشکنینی کورت و درێژ. دێکسامیسازۆن (Dexamethasone) لەگەڵ پشکنینەکەدا کارلێک ناکات و دەتوانرێت هاوکات لە کاتی پشکنینەکەدا بدرێت بە نەخۆشەکە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Dorin RI, Qualls CR, Crapo LM |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Diagnosis of adrenal insufficiency |journal=Annals of Internal Medicine |بەرگ=١٣٩|issue=3 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠٤|doi=10.7326/0003-4819-139-3-200308050-00017 |pmid=١٢٨٩٩٥٨٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003696.htm|سەردێڕ=ACTH stimulation test: MedlinePlus Medical Encyclopedia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160705060035/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003696.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=MedLine Plus}}</ref> پشکنینی کورت بەراوردی ئاستەکانی کۆرتیزۆڵی خوێن دەکات پێش و پاش پێدانی ٢٥٠ مایکرۆگرام تێتراکۆساکتاید (لە ماسولکە یان لە خوێنبەر). ئەگەر یەک کاتژمێر دواتر، کۆرتیزۆڵی [[پلازمای خوێن|پلازما]] لە ١٧٠ nmol/L زیاتر بوو و لایەنی کەم بە بڕی ٣٣٠ nmol/L بەرزبووەوە بۆ لایەنی کەم ٦٩٠ nmol/L، ئەوا لەکارکەوتنی ئەدرنال ڕەت دەکرێتەوە. ئەگەر پشکنینە کورتەکە نائاسایی بوو، پشکنینی درێژ بەکاردەهێنرێت بۆ جیاکردنەوە لە نێوان سستبوونی سەرەتایی ڕژێنی ئەدرنال و سستبوونی دووەمەکی توێکڵی ئەدرنال. <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://wasiclinic.com/en/addisons-disease/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=wasiclinic |زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|date=January 2024}}</ref> پشکنینی درێژ ١ ملگم تێتراکۆساکتاید (لە ماسولکە) بەکاردەهێنێت. خوێن وەردەگیرێت لە کاتژمێر ١، ٤، ٨، و ٢٤ کاتژمێر دواتر. ئاستی ئاسایی کۆرتیزۆڵی پلازما دەبێت لە ماوەی ٤ کاتژمێردا بگاتە ١,٠٠٠ nmol/L. لە نەخۆشیی ئەدیسۆن سەرەتاییدا، ئاستی کۆرتیزۆڵ لە هەموو قۆناغەکاندا کەم دەبێتەوە، لە کاتێکدا لە سستبوونی دووەمەکی کۆرتیکۆئەدریناڵدا، وەڵامدانەوەیەکی دواکەوتوو بەڵام ئاسایی دەبینرێت. پشکنینی تر لەوانەیە ئەنجام بدرێت بۆ جیاکردنەوەی هۆکارە جیاوازەکانی کەم‌کارکردنی ڕژێنی ئەدرنال، لە نێویاندا ئاستەکانی ڕێنین و هۆرمۆنی ئەدرینۆکۆرتیکۆترۆپیک، هەروەها وێنەگرتنی پزیشکی – بەگشتی لە شێوەی سۆنار، سی تی سکان یان وێنەگرتنی لەرەلەری موگناتیسی (MRI). <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://wasiclinic.com/en/addisons-disease/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=wasiclinic |زمان=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://wasiclinic.com/en/addisons-disease/ "Addison's Disease"]. ''wasiclinic''. 2021-07-14<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-05-27</span></span>.</cite>{{بەستەری مردوو|date=January 2024}} <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore=""><span style="white-space: nowrap;">&#x5B;''[[ویکیپیدیا:بەستەری مردوو|<span title=" Dead link tagged January 2024">permanent dead link</span>]]''&#x5D;</span></sup></ref> ئەدرینۆلیوکۆدیسترۆفی (Adrenoleukodystrophy)، و جۆرە سووکەکەی، ئەدرینۆمایلۆنیورۆپاسی، دەبنە هۆی سستبوونی ڕژێنی ئەدرنال بە هاوبەشی لەگەڵ نیشانە دەمارییەکان. مەزەندە دەکرێت ئەم نەخۆشییانە هۆکاری سستبوونی ڕژێنی ئەدرنال بن لە نزیکەی ٣٥٪ی ئەو نێرینانەی کە نەخۆشیی ئەدیسۆن ئیدیۆپاسیکیان (بەبێ هۆکاری زانراو) تێدا دەستنیشان کراوە و دەبێت لە دەستنیشانکردنی جیاکاری هەر نێرینەیەکدا کە سستبوونی ڕژێنی ئەدرنالی هەیە ڕەچاو بکرێن. دەستنیشانکردن بە پشکنینی خوێن دەکرێت بۆ دیاریکردنی ترشە چەورییە زنجیرە زۆر درێژەکان (VLCFA). <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Laureti S, Casucci G, Santeusanio F, Angeletti G, Aubourg P, Brunetti P |ڕێکەوت=شوباتی ١٩٩٦|سەردێڕ=X-linked adrenoleukodystrophy is a frequent cause of idiopathic Addison's disease in young adult male patients |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٨١|issue=2 |پەڕەکان=٤٧٠–٤٧٤|doi=10.1210/jcem.81.2.8636252 |pmid=٨٦٣٦٢٥٢|doi-access=free}}</ref> == چارەسەر == === هێشتنەوەی باری تەندروستی === چارەسەری نەخۆشیی ئادیسۆن بریتییە لە جێگرتنەوەی کۆرتیزۆڵی ونبوو، هەندێک جار لە شێوەی حەبی هایدرۆکۆرتزۆن، یان حەبی پرێدنیسۆن لە سیستەمێکی ژەمە دەرماندا کە لاسایی خەستییە فیزیۆلۆژییەکانی کۆرتیزۆڵ دەکاتەوە. یان دەکرێت، چارەکی ئەو بڕە لە پرێدنیزۆلۆن بەکاربهێنرێت بۆ هەمان کاریگەریی گلوکۆکۆرتیکۆیدی وەک هایدرۆکۆرتزۆن. چارەسەر بەگشتی بۆ تەواوی تەمەنە. سەرەڕای ئەوەش، زۆر کەس پێویستیان بە فلودرۆکۆرتزۆن هەیە وەک جێگرەوەیەک بۆ ئالدۆستیرۆنی ونبوو. <ref name="lecturio.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lecturio.com/concepts/adrenal-insufficiency-and-addisons-disease/|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency and Addison Disease {{!}} Concise Medical Knowledge |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220331031629/https://www.lecturio.com/concepts/adrenal-insufficiency-and-addisons-disease/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=The Lecturio Medical Concept Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.lecturio.com/concepts/adrenal-insufficiency-and-addisons-disease/ "Adrenal Insufficiency and Addison's Disease"]. ''The Lecturio Medical Concept Library''. [https://web.archive.org/web/20220331031629/https://www.lecturio.com/concepts/adrenal-insufficiency-and-addisons-disease/ Archived] from the original on 31 March 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 June</span> 2021</span>.</cite></ref> زۆرجار ئامۆژگاری ئەو کەسانە دەکرێت کە نەخۆشیی ئەدیسۆنان هەیە زانیارییان پێ بێت لەسەر خۆیان (بۆ نموونە، لە شێوەی ملوانکەی MedicAlert یان کارتی زانیاری) بۆ ئاگاداریی کارمەندانی فریاگوزاریی پزیشکی کە لەوانەیە پێویست بکات بەدەم پێداویستییەکانیانەوە بچن <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Quinkler M, Dahlqvist P, Husebye ES, Kämpe O |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=A European Emergency Card for adrenal insufficiency can save lives |journal=European Journal of Internal Medicine |بەرگ=٢٦|issue=1 |پەڕەکان=٧٥–٧٦|doi=10.1016/j.ejim.2014.11.006 |pmid=٢٥٤٩٨٥١١}}</ref> <ref name="Michels2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Michels A, Michels N |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Addison disease: early detection and treatment principles |ناونیشان=http://www.aafp.org/afp/2014/0401/p563.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=American Family Physician |بەرگ=٨٩|issue=7 |پەڕەکان=٥٦٣–٥٦٨|pmid=٢٤٦٩٥٦٠٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150905194421/http://www.aafp.org/afp/2014/0401/p563.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> هەروەها پێشنیار دەکرێت کە دەرزی، سرنج، و فۆرمی دەرزی لێدانی کۆرتیزۆڵ هەڵبگرن بۆ حاڵەتە لەناکاوەکان. <ref name="Michels2014" /> ئامۆژگاری کەسانی تووشبوو بە نەخۆشیی ئادیسۆن دەکرێت کە بڕی دەرمانەکەیان زیاد بکەن لە ماوەی نەخۆشیدا یان کاتێک نەشتەرگەری یان چارەسەری ددان دەکەن. <ref name="Michels2014" /> پێویستی بە چاودێریی پزیشکیی دەستبەجێ هەیە کاتێک هەوکردنی سەخت، ڕشانەوە، یان سکچوون ڕوودەدات، چونکە ئەم حاڵەتانە دەتوانن ببنە هۆی قەیرانێکی ئەدیسۆن. ئەگەر کەسێک بڕشێتەوە، لەوانەیە لەبری ئەوە پێویستی بە دەرزیی هایدرۆکۆرتزۆن بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.addisons.org.uk/info/emergency/page2.html|سەردێڕ=Addison's Disease - Addisonian Crisis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304033716/http://www.addisons.org.uk/info/emergency/page2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> ئەوانەی ئاستی ئالدۆستیرۆنیان نزمە لەوانەیە سوود لە سیستەمێکی خۆراکی دەوڵەمەند بە سۆدیۆم ببینن. هەروەها لەوانەیە بۆ کەسانی تووشبوو بە نەخۆشیی ئادیسۆن بەسوود بێت کە بڕی وەرگرتنی کالیسیۆم و ڤیتامین D لە خۆراکدا زیاد بکەن. ژەمە زۆرەکانی کۆرتیکۆستیرۆیدەکان پەیوەندییان هەیە بە فشەڵبوونی ئێسکەوە (osteoporosis) بۆیە لەوانەیە ئەمانە پێویست بن بۆ تەندروستیی ئێسک. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease/eating-diet-nutrition|سەردێڕ=Eating, Diet, & Nutrition for Adrenal Insufficiency & Addison's Disease - NIDDK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210109222011/https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease/eating-diet-nutrition |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases |زمان=en-US}}</ref> سەرچاوەکانی کالسێوم بریتین لە بەرهەمە سپیاییەکان، سەوزە گەڵادارەکان، و ئاردی دەوڵەمەندکراو لەگەڵ زۆر شتی تردا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/|سەردێڕ=Office of Dietary Supplements - Calcium |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180317073525/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ods.od.nih.gov}}</ref> ڤیتامین D دەتوانرێت لە ڕێگەی خۆر، ماسیی چەور، گۆشتی سوور، و زەردێنەی هێلکەوە بەدەستبهێنرێت لەگەڵ زۆر شتی تردا. هەرچەندە سەرچاوەی زۆر هەن بۆ بەدەستهێنانی ڤیتامین D لە ڕێگەی خۆراکەوە، بەڵام تەواوکەرە خۆراکییەکانیش بژاردەیەکن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/|سەردێڕ=Office of Dietary Supplements - Vitamin D |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210409043137/https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ods.od.nih.gov}}</ref> === قەیران === چارەسەری ستاندارد بریتییە لە دەرزیی ناوخوێنبەری گلوکۆکۆرتیکۆیدەکان و بڕێکی زۆر لە گیراوەی ناوخوێنبەری خوێیاو (saline) لەگەڵ دێکسترۆز ([[گلووکۆز|گلوکۆز]]). ئەم چارەسەرە بەزۆری باشبوونێکی خێرا دەهێنێت. ئەگەر دەستڕاگەیشتن بە خوێنبەر دەستبەجێ بەردەست نەبێت، دەکرێت دەرزیی گلوکۆکۆرتیکۆید لە ماسولکە بدرێت. کاتێک کەسەکە توانای قوتدانی شلەمەنی و دەرمانی هەبوو لە ڕێگەی دەمەوە، بڕی گلوکۆکۆرتیکۆیدەکان کەم دەکرێتەوە تا دەگاتە ژەمی جێگیر (maintenance dose). ئەگەر ئالدۆستیرۆن کەم بێت، چارەسەری بەردەوامکردن هەروەها ژەمی دەمەکی لە فلودرۆکۆرتزۆن ئەسێتەیت لەخۆ دەگرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://endocrine.niddk.nih.gov/pubs/addison/addison.htm|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency and Addison’s Disease |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110426030100/http://www.endocrine.niddk.nih.gov/pubs/addison/addison.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> == پێشبینیی پزیشکی == دەرەنجامەکان بەگشتی باشن لە کاتی چارەسەرکردندا. زۆربەی خەڵک دەتوانن چاوەڕوانی ژیانێکی تا ڕادەیەک ئاسایی بکەن. هەر کەسێک کە ئەم نەخۆشییەتی دەبێت چاودێری نیشانەکانی "قەیرانی ئادیسۆن" بکات کاتێک جەستە دەخرێتە ژێر فشارەوە، وەک لە وەرزشی سەختدا یان کاتی نەخۆشکەوتندا، کە ئەمەی دواییان زۆرجار پێویستی بە چارەسەری فریاگوزاری هەیە بە دەرزی ناوخوێنبەر بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکە. <ref name="NHS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nhs.uk/Conditions/Addisons-disease/Pages/Treatment.aspx|سەردێڕ=Addison's disease - Treatment - NHS Choices |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009184815/http://www.nhs.uk/Conditions/Addisons-disease/Pages/Treatment.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.nhs.uk/Conditions/Addisons-disease/Pages/Treatment.aspx "Addison's disease – Treatment"]. NHS Choices. [https://web.archive.org/web/20161009184815/http://www.nhs.uk/Conditions/Addisons-disease/Pages/Treatment.aspx Archived] from the original on 9 October 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 October</span> 2016</span>.</cite></ref> ئەو کەسانەی نەخۆشیی ئەدیسۆنان هەیە زیاتر لە دوو هێندە مەترسیی مردنیان هەیە. <ref name="Premature mortality in patients wit">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bergthorsdottir R, Leonsson-Zachrisson M, Odén A, Johannsson G |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Premature mortality in patients with Addison's disease: a population-based study |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٩١|issue=12 |پەڕەکان=٤٨٤٩–٤٨٥٣|doi=10.1210/jc.2006-0076 |pmid=١٦٩٦٨٨٠٦|doi-access=free}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، ئەو کەسانەی نەخۆشیی ئادیسۆن و شەکرەیان هەیە مەترسی مردنیان نزیکەی چوار هێندە زیاد دەکات بە بەراورد بەو کەسانەی کە تەنها شەکرەیان هەیە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://endo.confex.com/endo/2016endo/webprogram/Paper25640.html|سەردێڕ=Cushing Syndrome and Primary Adrenal Disorders|vauthors=Chantzichristos D, Persson A, Eliasson B, Miftaraj M, Franzén S, Bergthorsdottir R, Gudbjörnsdottir S, Svensson AM, Johannsson G|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Endocrine Society|زنجیرە=Meeting Abstracts|chapter=Patients with Diabetes Mellitus Diagnosed with Addison´s Disease Have a Markedly Increased Additional Risk of Death|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210609211508/https://endo.confex.com/endo/2016endo/webprogram/Paper25640.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> ڕێژەی مەترسی بۆ هۆکارەکانی مردن لە [[نێر]] و مێدا بە ڕێککەوتی دەکاتە ٢.١٩ و ٢.٨٦. <ref name="Premature mortality in patients wit" /> مردن بۆ کەسانی تووشبوو بە نەخۆشیی ئادیسۆن زۆرجار بەهۆی نەخۆشییەکانی دڵ و لوولەکانی خوێن، نەخۆشییە گوازراوەکان، و وەرەمە پیسەکانەوە (شێرپەنجە) ڕوودەدات، لە نێوان ئەگەرەکانی تردا. <ref name="Premature mortality in patients wit">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bergthorsdottir R, Leonsson-Zachrisson M, Odén A, Johannsson G |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Premature mortality in patients with Addison's disease: a population-based study |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |بەرگ=٩١|issue=12 |پەڕەکان=٤٨٤٩–٤٨٥٣|doi=10.1210/jc.2006-0076 |pmid=١٦٩٦٨٨٠٦|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBergthorsdottirLeonsson-ZachrissonOdénJohannsson2006">Bergthorsdottir R, Leonsson-Zachrisson M, Odén A, Johannsson G (December 2006). [[doi:10.1210/jc.2006-0076|"Premature mortality in patients with Addison's disease: a population-based study"]]. ''The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism''. '''91''' (12): <span class="nowrap">4849–</span>4853. [[Doi (identifier)|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1210/jc.2006-0076|10.1210/jc.2006-0076]]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16968806 16968806].</cite></ref> لێکۆڵینەوە نوێیەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو کەسانەی نەخۆشیی ئەدیسۆنان هەیە لەوانەیە مەترسیی شکان بەهۆی فشەڵبوونی ئێسکیان زیاتر بێت و ڕێژەی لەدەستدانی کارکردنیان بەرزتر بێت، لە نێویاندا مۆڵەتی نەخۆشی و مووچەی خانەنشینی کەمئەندامی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stergianos |یەکەم=Stavros |دوایین٢=Spelman |یەکەم٢=Tim |دوایین٣=Eriksson |یەکەم٣=Daniel |دوایین٤=Öster |یەکەم٤=Sara |دوایین٥=Björnsdottir |یەکەم٥=Sigridur |دوایین٦=Kämpe |یەکەم٦=Olle |دوایین٧=Skov |یەکەم٧=Jakob |دوایین٨=Bensing |یەکەم٨=Sophie |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Increased risk of osteoporotic fractures and osteoporosis in patients with Addison's disease in Sweden: A nationwide population-based cohort study |journal=Journal of Internal Medicine |بەرگ=٢٩٧|issue=5 |پەڕەکان=٥١٨–٥٣١|doi=10.1111/joim.20085 |pmc=١٢٠٣٣٠٠٠|doi-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stergianos |یەکەم=Stavros |دوایین٢=Everhov |یەکەم٢=Åsa H |دوایین٣=Söderling |یەکەم٣=Jonas |دوایین٤=Bergthorsdottir |یەکەم٤=Ragnhildur |دوایین٥=Wahlberg |یەکەم٥=Jeanette |دوایین٦=Skov |یەکەم٦=Jakob |دوایین٧=Bensing |یەکەم٧=Sophie |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Income and work loss in patients with Addison's disease: a nationwide population-based study |journal=European Journal of Endocrinology |بەرگ=١٩٢|issue=3 |پەڕەکان=١٧٠–١٧٩|doi=10.1093/ejendo/lvaf022 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stergianos |یەکەم=Stavros |دوایین٢=Everhov |یەکەم٢=Åsa H |دوایین٣=Söderling |یەکەم٣=Jonas |دوایین٤=Skov |یەکەم٤=Jakob |دوایین٥=Bensing |یەکەم٥=Sophie |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Work Loss and Income Before and After Diagnosis of Addison's Disease: A Population-Based Longitudinal Study |journal=The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism |doi=10.1210/clinem/dgaf696 |doi-access=free}}</ref> == پەتاناسی == ڕێژەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشیی ئادیسۆن لە دانیشتووانی مرۆڤدا هەندێک جار بە یەک لە هەر ١٠٠,٠٠٠ کەسێک دەخەمڵێنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.medicinenet.com/addison_disease/article.htm|سەردێڕ=How Does Addison's Disease Affect the Skin? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070624044454/http://www.medicinenet.com/addison_disease/article.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref> هەندێکی تر ژمارەکە لە ٤٠-١٤٤ حاڵەت بۆ هەر ملیۆنێک دانیشتوو دادەنێن (١/٢٥,٠٠٠–١/٧,٠٠٠). <ref name="NIH2014">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease?dkrd=hispt0294|سەردێڕ=Adrenal Insufficiency & Addison’s Disease - NIDDK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313125440/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/adrenal-insufficiency-addisons-disease/Pages/fact-sheet.aspx#prepare |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٦}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/adrenal-insufficiency-addisons-disease?dkrd=hispt0294 "Adrenal Insufficiency and Addison's Disease"]. [[National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases]]. May 2014. [https://web.archive.org/web/20160313125440/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/adrenal-insufficiency-addisons-disease/Pages/fact-sheet.aspx#prepare Archived] from the original on 13 March 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 March</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref name="emedicinemed42">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.emedicine.com/med/topic42.htm|سەردێڕ=Addison Disease: Practice Essentials, Epidemiology |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070707033739/http://www.emedicine.com/med/topic42.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nhs.uk/conditions/addisons-disease/|سەردێڕ=Addison's disease |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201002152346/https://www.nhs.uk/conditions/addisons-disease/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=nhs.uk}}</ref> نەخۆشیی ئادیسۆن دەتوانێت کاربکاتە سەر کەسانی هەر تەمەنێک، ڕەگەزێک، یان نەتەوەیەک، بەڵام بەگشتی لە پێگەیشتووانی نێوان ٣٠ بۆ ٥٠ ساڵاندا دەردەکەوێت. <ref name=":0" /> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Autoimmune Diseases of the Endocrine System|vauthors=Volpé R|بڵاوکەرەوە=CRC Press|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٩٣-٦٨٤٩-٣|پەڕە=٢٩٩}}</ref> توێژینەوەکان هیچ ئامادەییەکی بەرچاویان لەسەر بنەمای نەتەوەیی نیشان نەداوە. <ref name="emedicinemed42" /> نزیکەی ٧٠٪ی دەستنیشانکردنی نەخۆشیی ئادیسۆن بەهۆی کاردانەوەکانی بەرگریی خۆکارەوە ڕوودەدەن، کە زیان بە توێکڵی ئەدرنال دەگەیەنن. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/|سەردێڕ=Addison's Disease - Symptoms, Causes, Treatment {{!}} NORD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615155059/https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=NORD (National Organization for Rare Disorders) |زمان=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ "Addison's Disease"]. ''NORD (National Organization for Rare Disorders)''. [https://web.archive.org/web/20220615155059/https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ Archived] from the original on 2022-06-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-01</span></span>.</cite></ref> == مێژوو == نەخۆشیی ئادیسۆن بە ناوی تۆماس ئادیسۆنەوە ناونراوە، ئەو پزیشکە بەریتانییەی کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٥٥ لە پەڕتووکی (سەبارەت بە کاریگەرییە دەستووری و ناوخۆییەکانی نەخۆشیی کەپسوولەکانی ئەدرنال) وەسفی حاڵەتەکەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.wehner.org/addison/x1.htm|سەردێڕ=On The Constitutional And Local Effects Of Disease Of The Supra-Renal Capsules|vauthors=Addison T|بڵاوکەرەوە=Samuel Highley|ساڵ=١٨٥٥|شوێن=London|بەستەری نووسەر=Thomas Addison|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050414034113/http://www.wehner.org/addison/x1.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٠٥|ڕەوشی ناونیشان=usurped}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bancos |یەکەم=Irina |دوایین٢=Hahner |یەکەم٢=Stefanie |دوایین٣=Tomlinson |یەکەم٣=Jeremy |دوایین٤=Arlt |یەکەم٤=Wiebke |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Diagnosis and management of adrenal insufficiency |journal=The Lancet Diabetes & Endocrinology |بەرگ=٣|issue=3 |پەڕەکان=٢١٦–٢٢٦|doi=10.1016/s2213-8587(14)70142-1 |issn=2213-8587 |pmid=٢٥٠٩٨٧١٢}}</ref> لە بنەڕەتدا بە "melasma suprarenale" وەسفی کرد، بەڵام دواتر پزیشکان لە پێناو ڕێزلێنان لە دۆزینەوەکەی ئادیسۆن ناوی "نەخۆشیی ئادیسۆن"یان لێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9FYCAAAAYAAJ&pg=PA281|سەردێڕ=Physician and Surgeon|ڕێکەوت=١٨٨٥|بڵاوکەرەوە=Keating & Bryant|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240701041905/https://books.google.com/books?id=9FYCAAAAYAAJ&pg=PA281#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەرچەندە هەر شەش نەخۆشەکە کە لەلایەن ئادیسۆنەوە پشکنینیان بۆ کرا لە ساڵی ١٨٥٥ هەموویان سیلی ئەدرنالیان هەبوو، <ref name="pmid18591375">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Patnaik MM, Deshpande AK |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Diagnosis--Addison's disease secondary to tuberculosis of the adrenal glands |journal=Clinical Medicine & Research |بەرگ=٦|issue=1 |پەڕە=٢٩|doi=10.3121/cmr.2007.754a |pmc=٢٤٤٢٠٢٢|pmid=١٨٥٩١٣٧٥}}</ref> زاراوەی "نەخۆشیی ئادیسۆن" ئاماژە نییە بۆ پرۆسەی نەخۆشییەکی بنەڕەتی. حاڵەتەکە لە سەرەتادا وەک جۆرێک لە کەمخوێنی کە پەیوەستە بە ڕژێنەکانی ئەدرنالوە دادەنرا. لەبەر ئەوەی لەو کاتەدا زانیارییەکی کەم هەبوو سەبارەت بە ڕژێنەکانی ئەدرنال (کە ئەوکات پێیان دەوترا "کەپسوولەکانی ئەدرنال")، مۆنۆگرافەکەی ئادیسۆن کە وەسفی حاڵەتەکەی دەکرد تێگەیشتنێکی دابڕاو بوو. کاتێک ئەرکی ئەدرنال زیاتر ناسرا، مۆنۆگرافەکەی ئادیسۆن وەک بەشدارییەکی گرنگی پزیشکی و نموونەیەکی کلاسیکی چاودێریی وردی پزیشکی ناسرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bishop PM |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٥٠|سەردێڕ=The history of the discovery of Addison's disease |journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine |بەرگ=٤٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٥–٤٢|doi=10.1177/003591575004300105 |pmc=٢٠٨١٢٦٦|pmid=١٥٤٠٩٩٤٨}}</ref> سیل لە ڕابردوودا هۆکارێکی سەرەکیی نەخۆشیی ئادیسۆن و لەکارکەوتنی کتوپڕی ئەدرنال بوو لە جیهاندا. ئەمڕۆش وەک هۆکارێکی سەرەکی دەمێنێتەوە لە وڵاتانی تازەپێگەیشتوودا. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/|سەردێڕ=Addison's Disease - Symptoms, Causes, Treatment {{!}} NORD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615155059/https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=NORD (National Organization for Rare Disorders) |زمان=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ "Addison's Disease"]. ''NORD (National Organization for Rare Disorders)''. [https://web.archive.org/web/20220615155059/https://rarediseases.org/rare-diseases/addisons-disease/ Archived] from the original on 2022-06-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-12-01</span></span>.</cite></ref> سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، جۆن ئێف. کێنەدی (١٩١٧-١٩٦٣) بە درێژایی ژیانی بەدەست ئاڵۆزکارییەکانی نەخۆشیی ئادیسۆنەوە دەیناڵاند، لە نێویاندا لە کاتی سەرۆکایەتییەکەشیدا، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tapper|یەکەم=Jake|سەردێڕ=Original Sin: President Biden's Decline, Its Cover-Up, and His Disastrous Choice to Run Again|دوایین٢=Thompson|یەکەم٢=Alex|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Penguin Press|ژپنک=٩٧٩-٨-٢١٧-٠٦٠٦٧-٢|edition=1st|شوێن=New York|پەڕەکان=٥١|زمان=en}}</ref> کە بووە هۆی ماندوێتی و تاریکبوونی ڕەنگی پێستی دەموچاوی. لەوانەیە ئەو بەناوبانگترین حاڵەتی ناسراو بێت. هێلین ڕێدیش نەخۆشیی ئەدیسۆن هەبوو. ڕۆماننووس جەین ئۆستین، کە وەسفی خۆی بۆ نەخۆشییەکەی بریتی بوو لەوەی کە "بۆ هەموو ڕەنگێکی هەڵە" دەگۆڕا، لەلایەن مێژوونووسی پزیشکی زاکاری کۆپەوە پێشنیار کرا کە بەدەست نەخۆشیی ئادیسۆنەوە ناڵاندوویەتی. == ئاژەڵەکانی تر == کەم‌ کارکردنی توێکڵی ئەدرنال (Hypoadrenocorticism) لە سەگەکاندا باو نییە، <ref name="Klein 2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Klein SC, Peterson ME |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Canine hypoadrenocorticism: part I |journal=The Canadian Veterinary Journal |بەرگ=٥١|issue=1 |پەڕەکان=٦٣–٦٩|pmc=٢٧٩٧٣٥١|pmid=٢٠٣٥٧٩٤٣}}</ref> و لە پشیلەکاندا دەگمەنە، کە کەمتر لە ٤٠ حاڵەتی ناسراوی پشیلە لە سەرانسەری جیهاندا هەیە، لەو کاتەوەی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٣ دۆکۆمێنت کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Feline Emergency & Critical Care Medicinem|vauthors=Drobatz KJ, Costello MF|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Blackwell Publ|شوێن=Ames, Iowa|پەڕەکان=٤٢٢–٤٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Feline Patient|vauthors=Tofte KL|ڕێکەوت=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-١١٩-٢٦٩٠٣-٨|veditors=Norsworthy GD|پەڕە=٣٢٤|chapter=Chapter 111. Hypoadrenocorticism}}</ref> حاڵەتی تاکەکەسی ڕاپۆرت کراون لە سەگێکی ئاویی خۆڵەمێشی (grey seal)، <ref>{{cite conference|vauthors=Stringfield CE, Garne M, Holshuh HJ|title=Addison's disease in a gray seal (''Halichoerus grypus'')|url=https://www.vin.com/doc/?id=3980844|conference=International Association for Aquatic Animal Medicine Proceedings|year=2000|access-date=2018-08-25|archive-date=2021-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827205432/https://www.vin.com/apputil/content/defaultadv1.aspx?id=3980844&pid=11125&|url-status=live}}</ref> پاندای سوور، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|vauthors=Sohn P|سەردێڕ=Endangered red panda dies at Chattanooga Zoo|ناونیشان=https://www.timesfreepress.com/news/news/story/2012/feb/10/endangered-red-panda-dies-at-zoo/70356/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=Times Free Press|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180826005030/https://www.timesfreepress.com/news/news/story/2012/feb/10/endangered-red-panda-dies-at-zoo/70356/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شەمشەمەکوێرەی فڕیوی ڕێوی (flying fox)، <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Brock AP, Hall NH, Cooke KL, Reese DJ, Emerson JA, Wellehan JF |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Diagnosis and management of atypical hypoadrenocorticism in a variable flying fox (Pteropus hypomelanus) |journal=Journal of Zoo and Wildlife Medicine |بەرگ=٤٤|issue=2 |پەڕەکان=٥١٧–٥١٩|doi=10.1638/2012-0276R2.1 |pmid=٢٣٨٠٥٥٨٠|s2cid=38918707}}</ref> و تەمەڵێک (sloth). <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Kline S, Rooker L, Nobrega-Lee M, Guthrie A |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Hypoadrenocorticism (Addison's disease) in a Hoffmann's two-toed sloth (Choloepus hoffmanni) |journal=Journal of Zoo and Wildlife Medicine |بەرگ=٤٦|issue=1 |پەڕەکان=١٧١–١٧٤|doi=10.1638/2014-0003R2.1 |pmid=٢٥٨٣١٥٩٦|s2cid=20775341}}</ref> لە سەگەکاندا، کەم‌کارکردنی توێکڵی ئەدرنال لە چەندین جۆردا دەستنیشان کراوە. <ref name="Klein 20102">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Klein SC, Peterson ME |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Canine hypoadrenocorticism: part I |journal=The Canadian Veterinary Journal |بەرگ=٥١|issue=1 |پەڕەکان=٦٣–٦٩|pmc=٢٧٩٧٣٥١|pmid=٢٠٣٥٧٩٤٣}}</ref> نیشانە ناڕوونەکان، کە دێن و دەچن، دەتوانن ببنە هۆی دواکەوتن لە ناسینەوەی بوونی نەخۆشییەکە. <ref name="Scott-Moncrieff 2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canine and Feline Endocrinology|vauthors=Scott-Moncrieff JC|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Saunders Elsevier|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٥٧-٤٤٥٦-٥|veditors=Feldman EC, Nelson RW, Reusch CE, Scott-Moncrieff JC|edition=4th|پەڕەکان=٤٨٥–٥٢٠|chapter=Chapter 12: Hypoadrenocorticism}}</ref> پێدەچێت سەگە مێینەکان زیاتر تووش ببن وەک لە سەگە نێرینەکان، هەرچەندە لەوانەیە ئەمە لە هەموو جۆرەکاندا وابنەبێت. <ref name="Scott-Moncrieff 20152">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canine and Feline Endocrinology|vauthors=Scott-Moncrieff JC|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Saunders Elsevier|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٥٧-٤٤٥٦-٥|veditors=Feldman EC, Nelson RW, Reusch CE, Scott-Moncrieff JC|edition=4th|پەڕەکان=٤٨٥–٥٢٠|chapter=Chapter 12: Hypoadrenocorticism}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Boag AM, Catchpole B |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=A review of the genetics of hypoadrenocorticism |ناونیشان=http://researchonline.rvc.ac.uk/id/eprint/9838/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Topics in Companion Animal Medicine |بەرگ=٢٩|issue=4 |پەڕەکان=٩٦–١٠١|doi=10.1053/j.tcam.2015.01.001 |pmid=٢٥٨١٣٨٤٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220928064001/https://researchonline.rvc.ac.uk/id/eprint/9838/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> نەخۆشییەکە زۆرتر لەو سەگانەدا دەستنیشان دەکرێت کە گەنجن یان تەمەنیان مامناوەندە، بەڵام دەتوانێت لە هەر تەمەنێکدا لە ٤ مانگییەوە تا ١٤ ساڵی ڕووبدات. <ref name="Scott-Moncrieff 20153">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canine and Feline Endocrinology|vauthors=Scott-Moncrieff JC|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Saunders Elsevier|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٥٧-٤٤٥٦-٥|veditors=Feldman EC, Nelson RW, Reusch CE, Scott-Moncrieff JC|edition=4th|پەڕەکان=٤٨٥–٥٢٠|chapter=Chapter 12: Hypoadrenocorticism}}</ref> چارەسەرکردنی کەم‌کارکردنی توێکڵی ئەدرنال دەبێت ئەو هۆرمۆنانە جێگرەوە بکات (کۆرتیزۆڵ و ئالدۆستیرۆن) کە سەگەکە ناتوانێت خۆی بەرهەمیان بهێنێت. <ref name="Lathan 2018">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Lathan P, Thompson AL |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Management of hypoadrenocorticism (Addison's disease) in dogs |journal=Veterinary Medicine: Research and Reports |بەرگ=٩|پەڕەکان=١–١٠|doi=10.2147/VMRR.S125617 |pmc=٦٠٥٥٩١٢|pmid=٣٠٠٥٠٨٦٢|doi-access=free}}</ref> ئەمە بەدەست دەهێنرێت یان بە چارەسەری ڕۆژانە بە فلودرۆکۆرتزۆن، یان بە دەرزی مانگانە بە دیسۆکسیکۆرتیکۆستێرۆن پیڤالەیت (DOCP) و چارەسەری ڕۆژانە بە گلوکۆکۆرتیکۆیدێک، وەکو پرێدنیسۆن. <ref name="Lathan 20182">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Lathan P, Thompson AL |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Management of hypoadrenocorticism (Addison's disease) in dogs |journal=Veterinary Medicine: Research and Reports |بەرگ=٩|پەڕەکان=١–١٠|doi=10.2147/VMRR.S125617 |pmc=٦٠٥٥٩١٢|pmid=٣٠٠٥٠٨٦٢|doi-access=free}}</ref> چەندین پشکنینی خوێنی بەدواداچوون پێویستن بۆ ئەوەی ژەمە دەرمانەکە ڕێکبخرێت تا سەگەکە بڕی دروستی چارەسەرەکە وەردەگرێت، چونکە ئەو دەرمانانەی کە لە چارەسەری کەم‌کارکردنی توێکڵی ئەدرنالدا بەکاردەهێنرێن دەتوانن ببنە هۆی تینوویەتی و میزکردنی لەڕادەبەدەر ئەگەر بە کەمترین ژەمی کاریگەر نەنووسرێن. <ref name="Lathan 20184">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Lathan P, Thompson AL |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Management of hypoadrenocorticism (Addison's disease) in dogs |journal=Veterinary Medicine: Research and Reports |بەرگ=٩|پەڕەکان=١–١٠|doi=10.2147/VMRR.S125617 |pmc=٦٠٥٥٩١٢|pmid=٣٠٠٥٠٨٦٢|doi-access=free}}</ref> لە پێشبینیکردنی دۆخە پڕ فشارەکان، وەک مانەوە لە شوێنی بەخێوکردنی سەگ، سەگەکان پێویستیان بە ژەمێکی زیادکراوی پرێدنیسۆن هەیە. <ref name="Lathan 20183">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Lathan P, Thompson AL |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Management of hypoadrenocorticism (Addison's disease) in dogs |journal=Veterinary Medicine: Research and Reports |بەرگ=٩|پەڕەکان=١–١٠|doi=10.2147/VMRR.S125617 |pmc=٦٠٥٥٩١٢|pmid=٣٠٠٥٠٨٦٢|doi-access=free}}</ref> چارەسەری بەردەوام بۆ تەواوی تەمەن پێویستە، بەڵام پێشبینی پزیشکی بۆ سەگەکانی تووشبوو بە کەم‌کارکردنی توێکڵی ئەدرنال زۆر باشە. <ref name="Scott-Moncrieff 20154">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canine and Feline Endocrinology|vauthors=Scott-Moncrieff JC|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Saunders Elsevier|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٥٧-٤٤٥٦-٥|veditors=Feldman EC, Nelson RW, Reusch CE, Scott-Moncrieff JC|edition=4th|پەڕەکان=٤٨٥–٥٢٠|chapter=Chapter 12: Hypoadrenocorticism}}</ref> زانکۆی ویلایەتی میشیگان لێکۆڵینەوەیەکی ئەنجامداوە کە لێکۆڵینەوە لە پرۆسەی گەیشتن بە کەمترین ژەمی کاریگەر بە سەلامەتی دەکات. ئەمە دەبێت بە هێواشی بەپێی کات بکرێت، بۆ ئەوەی قەیران ڕوونەدات. نابێت هەرگیز دەرمانەکان لەپڕ بوەستێنرێن، چونکە ئەمە بە خێرایی کێشەی پزیشکیی سەخت دروست دەکات. کەم‌کارکردنی توێکڵی ئەدرنال دەتوانێت لە پشیلەکانیشدا ڕووبدات بەڵام زۆر دەگمەنە. بەزۆری بەهۆی کاردانەوەیەکی بەرگرییەوە دروست دەبێت، کە دەبێتە هۆی سستبوونی ڕژێنی ئەدرنال. پشکنینی هاندانی ACTH بەکاردەهێنرێت بۆ دەستنیشانکردنی حاڵەتەکە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://vcahospitals.com/know-your-pet/addisons-disease-in-cats|سەردێڕ=Addison's Disease in Cats {{!}} VCA Animal Hospitals |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804080508/https://vcahospitals.com/know-your-pet/addisons-disease-in-cats |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles> {{پۆلی کۆمنز|Addison's disease}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:Articles with dead external links from January 2024]] [[پۆل:Articles with permanently dead external links]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 3qyqquanjcjc9p8ygfqnq8fzigphfs2 0 297056 1694581 1594777 2026-10-25T16:36:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1694581 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''ڕێککەوتنامەی پڵازا''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Plaza Accord) ڕێککەوتنامەیەکی ئابووریی مێژوویی بوو کە لە نێوان ئەندامانی گرووپی پێنج (G5) کە پێکھاتبوون لە وڵاتانی: [[فەڕەنسا]]، [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[شانشینی یەکگرتوو]] (بەریتانیا) و [[ژاپۆن]] لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٥دا واژوو کرا. ئەم ڕێککەوتنامەیە لەبەر ئەوەی لە «ھۆتێل پڵازا» لە شاری [[نیوویۆرک|نیویۆرک]] واژوو کرا، بەم ناوە ناسراوە. == مێژوو و ئامانج == وتووێژ و دانوستانەکانی پەیوەندیدار بەم ڕێککەوتنامەیە لە تشرینی دووەمی ١٩٨٣ لە نێوان حکوومەتی [[ڕۆناڵد ڕەیگن|ڕۆناڵد ڕێیگن]] (سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریکا) و ژاپۆندا دەستی پێکرد و بۆ ماوەی ٢ ساڵ بەردەوام بوو. ئامانجی سەرەکی، دەستکاریکردنی بەھای دراوەکان بوو بۆ کەمکردنەوەی کورتھێنانی بازرگانیی ئەمریکا؛ ئەمەش بووە ھۆی بەرزبوونەوەی بەرچاوی بەھای یەنی ژاپۆنی و مارکی ئەڵمانی لە بەرامبەر دۆلاری ئەمریکیدا == ئەمانەش ببینە == * [[ئابووری|ئابوور]] * [[دۆلاری ئەمریکی]] * [[یەنی ژاپۆنی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ئابووری|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:پەیماننامەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ژاپۆن]] [[پۆل:پەیماننامەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] k43f0k1nrxbiy40dxctniglh04703l2 0 297310 1694865 1597236 2026-10-26T01:39:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1694865 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Waggle_dance_photo.png|وێنۆک|کرێکارانی [[مێشھەنگوین]] سەمای واگڵ ئەنجام دەدەن بۆ نیشاندانی مەودا و ئاڕاستەی خۆراک.]] [[پەڕگە:Grebe_Courtship_(detail).jpg|وێنۆک|مەلەگەچەڵە گەورە تاجدارەکان نماییشێکی ھاوکاتی ئاڵۆزی دڵداری ئەنجام دەدەن.]] [[پەڕگە:Fighting_impalas_edit2.jpg|وێنۆک|نێرە ئیمپاڵاکان لە کاتی وەرزی جووتبووندا شەڕ دەکەن.]] '''ڕەفتارناسیی ئاژەڵ''' لقێکی [[گیانلەبەرناسی]]یە کە لە ڕەفتاری ئاژەڵەکان (جگە لە مرۆڤ) دەکۆڵێتەوە. ڕەگ و ڕیشە زانستییەکانی لە کارەکانی [[چارڵز داروین]] و مەلناسە ئەمریکی و ئەڵمانییەکانی کۆتایی سەدەی ١٩ و سەرەتای سەدەی ٢٠ەوە سەرچاوە دەگرێت، لەوانە چارڵز ئۆ. ویتمان، ئۆسکار ھاینرۆت، و واڵاس کرەیگ. بە شێوەیەکی گشتی وا دادەنرێت کە لقی مۆدێرنی ڕەفتارناسیی ئاژەڵ لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا بە کارەکانی ژینناسی ھۆڵەندی [[نیکۆلاس تێنبەرگین]] و ژینناسە نەمساوییەکان [[کۆنراد لۆرێنز]] و [[کاڕڵ ڤۆ فریش]] دەستی پێکردبێت، کە سێ وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] بوون لە ساڵی ١٩٧٣دا. ڕەفتارناسیی ئاژەڵ زانستی تاقیگەیی و مەیدانی یەکدەخات، لەگەڵ پەیوەندییەکی بەھێز بە توێکاریی دەمار، [[ژینگەناسی]]، و [[ژینناسیی پەرەسەندن]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Scott|یەکەم=Graham|سەردێڕ=Essential animal behavior|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Blackwell Publ|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣٢-٠٥٧٩٩-٣|edition=Nachdr.|شوێن=Malden, Mass.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ethology}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|گیانلەبەران|دەروونناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ژێربوارەکانی گیانلەبەرناسی]] [[پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی]] [[پۆل:ئاکارناسیی گیانلەبەری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6zxt3kyj1x78q5iqs6iwnixlouiu28y 2 297647 1695028 1671998 2026-10-26T10:35:38Z Shaween 18477 1695028 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = | وڵات = | ساڵ_ئاڵا = | وێنە_ئاڵا = | جۆر = <!-- presidential--> | جۆر_دەنگدان = گشتی <!-- default --> | بەردەوامی = | ڕەنگ_پارت = | ناو_پارت = | ناو_ھاوپەیمانی = | ھەڵبژاردن_پێشوو = | ساڵ_پێشوو = | ئەندامان_پێشوو = | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = <!-- {{Start date|2016|11|8}} --> | ئەندامان_ھەڵبژێردراو = | ھەڵبژاردن_داھاتوو = <!--2020--> | ساڵ_داھاتوو = | دەنگەکان_بۆ_ھەڵبژاردن = | دەنگ_پێویست = 270 | کورسیەکان_ھەڵبژاردن = | کورسی_زۆرینە = | ڕا_گشتی = | تۆمارکراو = | ڕێژە_بەشداری = 58.9% <!-- person 1 --> | وێنە١ = | ڕەنگ١ = | دیاریکراو١ = <!-- presidential only, when appropriate, candidate1 can be used instead --> | پاڵێوراو١ = '''Donald Trump''' | سەرکردە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت١ = '''Republican''' | ھاوپەیمانی١ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو١ = New York | ھاوکار_دیاریکراو١ = [[Newt Gingrich]] | دەنگ_ھەڵبژێردراو١ = '''348''' | ژمارە_نوێنەر١ = '''73,248,907''' | ویلایەت_بەدەستھاتوو١ = '''35''' <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە١ = | کورسی_سەرکردە١ = | دواھەڵبژاردن١ = | کورسی_پێشوو١ = | کورسی_پێویست١ = | کورسیەکان١ = | کورسی_دواتر١ = | گۆڕانکاری_کورسی١ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی١ = | ڕێژە_سەدی١ = | جووڵە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- person 2 --> | وێنە٢ = | ڕەنگ٢ = | دیاریکراو٢ = Hillary Clinton | پاڵێوراو٢ = <!-- any type of election --> | سەرکردە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت٢ = Democratic | ھاوپەیمانی٢ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو٢ = New York | ھاوکار_دیاریکراو٢ = Terry McAullife | دەنگ_ھەڵبژێردراو٢ = 190 | ژمارە_نوێنەر٢ = 54,806, 936 | ویلایەت_بەدەستھاتوو٢ = 15 <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە٢ = | کورسی_سەرکردە٢ = | دواھەڵبژاردن٢ = | کورسی_پێشوو٢ = | کورسی_پێویست٢ = | کورسیەکان٢ = | کورسی_دواتر٢ = | گۆڕانکاری_کورسی٢ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی٢ = | ڕێژە_سەدی٢ = | جووڵە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- polls --> | ڕۆژ_ڕا١ = | سەرچاوە_ڕا١ = | دیاریکراو١_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | ڕۆژ_ڕا٢ = | سەرچاوە_ڕا٢ = | دیاریکراو١_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- auxiliary rows --> | بۆشایی١ = | ١زانیاری١ = | ١زانیاری٢ = | بۆشایی٢ = | ٢زانیاری١ = | ٢زانیاری٢ = <!-- map --> | وێنە_نەخشە = | قەبارە_نەخشە = | جێگرەوە_نەخشە = | نەخشە = | سەرناو_نەخشە = <!-- bottom --> | ناونیشان = | پێش_ھەڵبژاردن = | پارت_پێشوو = | ناونیشان_دواتر = | دوای_ھەڵبژاردن = | پارت_دواتر = }} <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} jjiasjdj8zc8e9wgrcetn8atz0h245i 1695059 1695028 2026-10-26T11:47:24Z Shaween 18477 1695059 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} 4cu4ydix37qx8md2r6lq68saaq68qau 1695060 1695059 2026-10-26T11:54:18Z Shaween 18477 1695060 wikitext text/x-wiki {{user info | full name = Shaween | image name = Shaween Othman.jpg | hover text = | job title = Executive Coordinator & Treasurer | organization = [[:meta:Kurdish Wikimedians User Group|Kurdish Wikimedians User Group]] | short quote = "STAY AWAY FROM NEGATIVE PEOPLE, THEY HAVE A PROBLEM FOR EVERY SOLUTION" "ELBERT EINSTEIN" | contact me = shaween@wikimediakurdistan.org contact@wikimediakurdistan.org * Wikipedia username:'''Shaween''' |about me=My name in SHAWEEN, a Wikimedian from Kurdistan Region, Iraq. I hold a bachelor's degree in English Language and a master's degree in Business Administration, and I work in the hospitality industry, where I have developed strong experience in management, leadership, and organizational development. I joined the Wikimedia movement in 2015 and have since been passionate about contributing to free knowledge. I believe that Wikimedia is more than an encyclopedia; it is a global movement that brings people together through knowledge, collaboration, and shared values. |about my work= * Board Member as "'''Executive Coordinator & Treasurer'''" in [[:meta:kurdish Wikimedians User Group|kurdish Wikimedians User Group]] * Member in [[:meta:Iraqi Wikimedians User Group|Iraqi Wikimedians User Group]]. * Member in [[:meta:Arabic Wikimedians User Group|Arabic Wikimedians User Group]]. * * Participate in multiple projects in Wikimedia Movement across the world.. ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/ My Dashboard], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Shaween My Global Contribution]) }} <div style="border: 1px solid #36c; background-color: #f8f9fa; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: right;"> ناوم ('''شەوین''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} lxwduj5iufmb40ccara77x4wzkd54os 1695061 1695060 2026-10-26T11:56:47Z Shaween 18477 1695061 wikitext text/x-wiki {{user info | full name = Shaween | image name = Shaween Othman.jpg | hover text = | job title = Executive Coordinator & Treasurer | organization = [[:meta:Kurdish Wikimedians User Group|Kurdish Wikimedians User Group]] | short quote = "''STAY AWAY FROM NEGATIVE PEOPLE, THEY HAVE A PROBLEM FOR EVERY SOLUTION" '' "ELBERT EINSTEIN" | contact me = shaween@wikimediakurdistan.org contact@wikimediakurdistan.org * Wikipedia username:'''Shaween''' |about me=My name in SHAWEEN, a Wikimedian from Kurdistan Region, Iraq. I hold a bachelor's degree in English Language and a master's degree in Business Administration, and I work in the hospitality industry, where I have developed strong experience in management, leadership, and organizational development. I joined the Wikimedia movement in 2015 and have since been passionate about contributing to free knowledge. I believe that Wikimedia is more than an encyclopedia; it is a global movement that brings people together through knowledge, collaboration, and shared values. |about my work= * Board Member as "'''Executive Coordinator & Treasurer'''" in [[:meta:kurdish Wikimedians User Group|kurdish Wikimedians User Group]] * Member in [[:meta:Iraqi Wikimedians User Group|Iraqi Wikimedians User Group]]. * Member in [[:meta:Arabic Wikimedians User Group|Arabic Wikimedians User Group]]. * * Participate in multiple projects in Wikimedia Movement across the world.. ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/ My Dashboard], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Shaween My Global Contribution]) }} <div style="border: 1px solid #36c; background-color: #f8f9fa; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: right;"> ناوم ('''شەوین''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} aokmk6cvf64wqq5v8z4nva1qpd10yqd 0 298001 1694570 1602207 2026-10-25T16:35:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1694570 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڕێکس''' (restructured extended executor) زمانێکی بەرنامەسازیی ئاستبەرزی پەرەپێدراو لە کۆمپانیای [[ئای بی ئێم]] لەلایەن مایک کۆڵیشۆیە.<ref name="RexHist">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=M. F. Cowlishaw |بەستەری نووسەر=Mike Cowlishaw |ناونیشان=http://www.rexxla.org/links/IBM_historical_pages/rexxhist.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٠٦}}</ref><ref name="RexMay95">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Melinda Varian |ناونیشان=http://www.rexxla.org/events/1995/report.html}}</ref> ڕاڤەکەرەکانی ڕێکس لە ھەردوو جۆری خاوەندارێتی و [[نەرمامێری سەرچاوە کراوە|سەرچاوەکراوە]] بۆ کۆمەڵەیەکی بەربڵاو لە [[سەکۆی پێژمێری|سەکۆکانی کۆمپیوتەری]] بوونیان ھەیە، و [[کۆمپایلەر|کۆمپایلەرەکانیش]] بۆ کۆمپیوتەرە مێینفرێمەکانی ئای بی ئێم بەردەستن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٥|ناونیشان=http://publibz.boulder.ibm.com/cgi-bin/bookmgr_OS390/FINDBOOK?filter=rexx|سەردێڕ=Catalog of All Documents Collection via IBM Library Server |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130215214058/http://publibz.boulder.ibm.com/cgi-bin/bookmgr_OS390/FINDBOOK?filter=rexx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|REXX (programming language)}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:زمانە نووسراوەکان]] 0fojwod076tylf7507qd5pkuadq8vvf 0 298066 1694811 1602774 2026-10-25T22:39:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1694811 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڕەست''' [[زمانی بەرنامەسازی|زمانێکی بەرنامەسازیی]] گشتگیرە کە جەخت لەسەر کارایی، سەلامەتیی جۆر (type safety)، ھاوتەریبی، و سەلامەتیی یادگە (memory safety) دەکاتەوە. ڕەست پشتگیری لە چەندین پارادایمی بەرنامەسازی دەکات. ئەم زمانە لەژێر کاریگەریی بیرۆکەکانی بەرنامەسازیی فرمانی دابووە، لەوانە نەگۆڕی (immutability)، نەخشە ئاستبەرزەکان (higher-order functions)، جۆرەکانی دراوەی جەبری (algebraic data types)، و ھاوتاکردنی شێوازەکان (pattern matching). ھەروەھا پشتگیری لە [[پرۆگرامسازیی تەنخواز|بەرنامەسازیی تەنخواز]] دەکات لە ڕێگەی پێکھاتەکان (structs)، بژاردەکان (enums)، خەسڵەتەکان (traits)، و مێتۆدەکانەوە (methods). ڕەست بەبێ بەکارھێنانی کۆکەرەوەیەکی نەریتیی پاشماوە، سەلامەتیی یادگە جێبەجێ دەکات (واتە ھەموو ئاماژەدەرەکان ڕوو لە یادگەیەکی دروست دەکەن)؛ لەبری ئەوە، ھەڵەکانی سەلامەتیی یادگە و کێبڕکێی داتا (data races) لە ڕێگەی «پشکنەری قەرز» (borrow checker)ەوە ڕێگرییان لێدەکرێت، کە چاودێریی تەمەنی تەنەکانی ئاماژەدەرەکان [[کۆمپایلەر|لە کاتی کۆمپایلکردندا]] دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rust (programming language)}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مۆزیلا]] [[پۆل:زمانە فرمانییەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 21tjkgmqdcvv0zley6qpl82j0md41ru 0 298239 1694705 1694369 2026-10-25T20:11:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694705 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕێن'''<ref>{{Langx|br|Roazhon}} {{IPA|br|ˈrwɑ:õn|}}; {{Langx|fr-gallo|Resnn}}; {{Langx|la|[[Condate Riedonum|کۆندات ڕێدۆنوم]]}})</ref> شارێکە لە ڕۆژھەڵاتی بریتانی لە باکووری ڕۆژاوای [[فەڕەنسا]] لە شوێنی یەکگرتنی ڕووبارەکانی ئیل و ڤیلێن. ڕێن مەڵبەندی کارگێڕیی [[ناوچەکانی فەڕەنسا|ناوچەی]] بریتانی و دێپارتمانی ئیل-ئێ-ڤیلێنە. لە ساڵی ٢٠٢٣دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٢٣٠٬٨٩٠ کەس بووە، لەکاتێکدا ناوچەی مێترۆپۆلیتانی گەورەتر، بە دەیەمین پڕدانیشتووترین ناوچە لە فەڕەنسا دادەنرێت کە ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ٧٨٩٬٥١٦ کەس. بە دانیشتووانی ڕێن بە زمانی [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] دەوترێت «ڕێنێ» (Rennais بۆ نێر) و «ڕێنێز» (Rennaises بۆ مێ). مێژووی ڕێن بۆ زیاتر لە ٢٬٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە، بۆ ئەو سەردەمەی کە تەنیا گوندێکی بچووکی گالی بوو بە ناوی «کۆندات». لەگەڵ ڤان و [[نانت]]، یەکێک بوو لە شارە سەرەکییەکانی دووکنشینی کۆنی بریتانی. لە سەرەتای سەدەی شازدەیەمەوە تا کاتی [[شۆڕشی فەڕەنسا]]، ڕێن شارێکی پەرلەمانی، کارگێڕی و سەربازیی ویلایەتی مێژوویی بریتانی بوو لە شانشینی فەڕەنسا، کە کۆشکی پەرلەمانی سەدەی حەڤدەیەمی شایەتی ئەمەیە. ڕێن ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە ڕاپەڕینی کاغەزی مۆرکراو (Revolt of the papier timbré) لە ساڵی ١٦٧٥دا. دوای ئاگرکەوتنەوە وێرانکەرەکەی ساڵی ١٧٢٠، ناوەندی دارینی سەدەکانی ناوەڕاستی شارەکە بەشێکی بە بەرد سەرلەنوێ دروستکرایەوە. ڕێن کە تا پێش [[جەنگی جیھانیی دووەم]] بە شێوەیەکی سەرەکی بە [[ناوچەی گوندی|گوندنشینی]] مابووەوە، لە سەدەی بیستەمدا گەشەسەندنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. لە ساڵانی ١٩٥٠وە، گرنگیی ڕێن لە ڕێگەی [[کۆچی گوندی]] و گەشەسەندنی پیشەسازیی مۆدێرن، بە تایبەتی لە کەرتی ئۆتۆمۆبیلدا، زیادی کردووە. شارەکە پلانگەلێکی بەرفراوانی بیناسازیی پەرەپێدا بۆ جێگیرکردنی زیاتر لە ٢٠٠٬٠٠٠ دانیشتوو. لە ماوەی ساڵانی ١٩٨٠دا، ڕێن بوو بە یەکێک لە ناوەندە سەرەکییەکانی بواری [[دوورپەیوەندی]] و پیشەسازیی تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو. ئێستا ئەم شارە ناوەندێکی گرنگی داھێنانی دیجیتاڵییە لە فەڕەنسا. لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٨، ڕێن بچووکترین شاری جیھان بوو کە خاوەنی ھێڵی میترۆ بێت. ئەم شارە کە نازناوی شاری ھونەر و مێژووی لێنراوە، میراتێکی گرنگی [[سەدەکانی ناوین]] و کلاسیکی لە ناوەندە مێژووییەکەیدا پاراستووە، کە زیاتر لە ٩٠ باڵەخانەی وەک شوێنەواری مێژوویی پارێزراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www2.culture.gouv.fr/redir_pop/index.html?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&DOM=MH&VALUE_1=35238|سەردێڕ=Ministère de la Culture - Maintenance|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www2.culture.gouv.fr}}{{بەستەری مردوو|url=http://www2.culture.gouv.fr/redir_pop/index.html?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&DOM=MH&VALUE_1=35238 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٦دا زیاتر لە [[شارۆچکەی کۆلێژ|٦٦٬٠٠٠ خوێندکاری]] تێدا نیشتەجێ بووە، و ھەشتەم گەورەترین کەمپی زانکۆییە لە [[فەڕەنسا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://cache.media.enseignementsup-recherche.gouv.fr/file/Atlas_2012-2013/27/8/Atlas_1213_Web_316278.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140427212456/http://cache.media.enseignementsup-recherche.gouv.fr/file/Atlas_2012-2013/27/8/Atlas_1213_Web_316278.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|وێبگە=cache.media.enseignementsup-recherche.gouv.fr}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨دا، گۆڤاری لێکسپرێس ڕێنی وەک شیاوترین شار بۆ ژیان لە فەڕەنسادا دەستنیشان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.lexpress.fr/emploi/le-palmares-2018-des-villes-ou-il-fait-bon-vivre-et-travailler_1984924.html|سەردێڕ=Le palmarès 2017 des villes où il fait bon vivre et travailler}}</ref> == جوگرافیا == [[پەڕگە:Rennes_de_hermitage_2.JPG|وێنۆک|کەمەربەندی سەوز لە نێوان ڕێن و لێرمیتاژ]] ناوەندی دێرینی شارەکە لەسەر گردێک دروست کراوە، کە لای باکووری بەرزترە لە لای باشووری. شارەکە لە شوێنی یەکگرتنی دوو ڕووباردایە: ئیل و ڤیلێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rennes}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|فەڕەنسا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگاکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:شارەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی برێتۆن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] c50vdbfbnb0om1l7nm3xwcn78ea7pt9 0 298247 1694714 1694210 2026-10-25T20:14:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694714 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''ماچوو پیکچوو''' {{تێبینی|For most English or Spanish speakers, the first 'c' in ''Picchu'' is silent. In English, the name is pronounced {{IPAc-en|ˌ|m|ɑː|tʃ|uː|_|ˈ|p|iː|tʃ|uː}} {{respell|MAH|choo|_|PEE|choo}}<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Machu_Picchu |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128211416/https://www.lexico.com/definition/machu_picchu |archive-date=28 January 2021 |title=Machu Picchu |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref><ref name=MW>{{MW|Machu Picchu||accessdate=2024-08-13}}</ref> or {{IPAc-en|ˌ|m|æ|tʃ|uː|_|ˈ|p|iː|k|tʃ|uː}} {{respell|MATCH|oo|_|PEEK|choo}},<ref name=MW/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= How to say: Machu Picchu |ناونیشان= https://www.bbc.co.uk/blogs/theeditors/2006/09/how_to_say_machu_picchu.html |وێبگە= BBC Blogs |بڵاوکەرەوە= BBC |ڕێکەوت= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> in {{IPA|es|ˈmatʃu ˈpitʃu|lang|audio=LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Machu Picchu.wav}} or {{IPA|es|ˈmatʃu ˈpiɣtʃu|}},<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Machu Picchu se escribe con doble «c» en «Picchu» |ناونیشان= https://www.fundeu.es/recomendacion/machu-picchu-se-escribe-con-doble-c-en-picchu-999/ |وێبگە= [[FundéuRAE]] |ڕێکەوت= ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان= ١٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> and in [[Cuzco Quechua language|Cuzco Quechua]] ({{lang|qu|Machu Pikchu}}) as {{IPA|qu|ˈmatʃu ˈpixtʃu|}}.{{sfn|Rufino|Alosilla|Choque|2014|p=70}}}} قەڵایەکی سەدەی پازدەھەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئینکا|ئینکاکانە]] و دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی کۆردیلێرا لە باشووری [[پێروو]] لەسەر ڕیزێکی شاخ بە {{Convert|2430|m|ft}}. دەکەوێتە ناوچەی ماچوو پیکچوو لە پارێزگای ئوروبامبا {{Sfn|SERNANP|DCC|2026}} {{Sfn|Astete|2020a}} نزیکەی {{Convert|80|km|miles}} لە باکووری ڕۆژاوای کوسکۆ، لە سەرووی دۆڵی پیرۆز و بەدرێژایی ڕووباری ئوروبامبا، کە دۆڵێکی قووڵ پێکدەھێنێت کە کەشوھەوای شاخاوی ژێر گەرمە. {{Sfn|Spizzichino|Masini|Lasaponara|Margottini|2022}} زۆرجار بە «شاری ونبووی ئینکاکان» ناودەبرێت، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hearn |یەکەم=Kelly |دوایین٢=Golomb |یەکەم٢=Jason |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/history/article/machu-picchu-mystery|سەردێڕ=Machu Picchu |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=[[National Geographic]]}}</ref> ماچوو پیکچوو یەکێکە لە ھێما ئایکۆنییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ئینکا|شارستانیەتی ئینکاکان]] و شوێنێکی شوێنەواریی سەرەکییە لە ئەمریکا. بەپێی خەمڵاندنەکان لە دەوروبەری ساڵی ١٤٥٠ دروستکراوە، پێدەچێت وەکو موڵکێک بۆ ئیمپراتۆری ئینکا پاچاکوتی بووبێت، ھەرچەندە ھیچ تۆمارێکی نووسراوی ھاوچەرخ بوونی نییە بۆ پشتڕاستکردنەوەی. شوێنەکە نزیکەی سەدەیەک دواتر جێھێڵرا، پێدەچێت لە کاتی داگیرکردنی ئیسپانیادا. [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|مێژووی مۆدێرن بۆ ڕادیۆکاربۆن]] داگیرکردنی لە نێوان ١٤٢٠ و ١٥٣٠.{{Sfn|Burger|Salazar|Nesbitt|Washburn|2021}} ماچوو پیکچوو بە شێوازی کلاسیکی ئینکا دروستکراوە، [[وشکەبەرد|دیواری بەردی وشکی]] وردی تێدایە. پێکھاتە دیارەکان بریتین لە ''پەرستگای خۆر'', ''پەرستگای سێ پەنجەرە'', و بەردی ڕێوڕەسمی ''ئینتیواتانا.'' ھەرچەندە شوێنەکە لە ناوخۆدا ناسرابوو و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لەلایەن گەڕانی پیرۆیی ئاگوستین لیزاراگاوە گەیشتە ئەوێ، بەڵام لە ساڵی ١٩١١ لەلایەن مێژوونووسی ئەمریکی ھیرام بینگھامی سێیەمەوە خرایە بەردەم سەرنجی نێونەتەوەیی. ناوی ڕەسەنی ئینکاکانی شوێنەکە ڕەنگە ''ھواینا پیکچوو'' بووبێت، کە ناوی ئەو شاخەیەیە کە بەشێک لە کۆمەڵگەکە لەسەری وەستاوە. {{Sfn|Amado Gonzales|Bauer|2022}} ماچوو پیکچوو لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن پێرووەوە وەک پارێزگایەکی مێژوویی نیشتمانی و لە ساڵی ١٩٨٣ وەک [[کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ|میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]] دەستنیشانکرا، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٧دا وەک یەکێک لە [[حەوت سەرسووڕھێنەرەکەی جیھان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/id/wbna19652635|سەردێڕ=New Seven Wonders of the World chosen |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=NBC News |agency=Associated Press}}</ref> ==مێژوو== کڕۆنۆلۆژیای پێشووی ماچوو پیکچوو بەردەوامە لەوەی ببێتە بابەتێکی مشتومڕی زانستی. مۆدێلە کڕۆنۆلۆژییەکانی پێشووتر، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئاوەدانکردنەوەی مێژوویی جۆن ئێچ ڕۆو بۆ سەردەمی دەسەڵاتی پاچاکوتی ئینکا یووپانکی دامەزراون، دەستپێکی بیناسازییان لە دەوروبەری ١٤٥٠ داناوە، ١٠ ساڵ دوای دەستبەکاربوونی.{{sfn|Rowe|1945|p=277}}{{sfn|Burger|Salazar|2004|p=27}}{{sfn|Ziółkowski|Pawlyta|Sieczkowska|Rakowski|2022|p=86}} بەڵام، لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢١ بە سەرۆکایەتی ڕیچارد ئێڵ بێرگەر، مامۆستای مرۆڤناسی لە زانکۆی یێڵ، کە ٢٦ پێوانەی ڕادیۆکاربۆنی ئەی ئێم ئێسی پاشماوەی مرۆڤی ڕاگەیاندووە، گەیشتە ئەو دەرەنجامەی کە ماچوو پیکچوو لە دەوروبەری ١٤٢٠–١٥٣٠ ئاوەدان بووە.{{sfn|Burger|Salazar|Nesbitt|Washburn|2021|p=1273}} دەرەنجامی ھاوشێوە کە پشتگیری لە کڕۆنۆلۆژیایەکی پێشوەختەی سەدەی ١٥ دەکەن لەلایەن لێکۆڵینەوەکانی تری ڕادیۆکاربۆنەوە ڕاگەیەندراون.{{sfn|Ziółkowski|Bastante|Hogg|Sieczkowska|2021|pp=1146}}{{sfn|Lane|Marsh|2024|pp=21,24}} وادیارە بیناسازییەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی دوو ساپا ئینکا، پاچاکوتێک ئینکا یووپانکی (١٤٣٨–١٤٧١) و تووپاک ئینکا یووپانکی (١٤٧٢–١٤٩٣).{{sfn|Bastante|Fernández|2020a|pp=269–288}}{{sfn|Bingham|2003|pp=xxxvi}} کۆدەنگییەک لە نێوان شوێنەوارناساندا ھەیە کە پاچاکوتێک فەرمانی دروستکردنی بنکەی پاشایەتیی داوە دوای داگیرکردنی ئورووبامبای ناوەڕاست و خواروو، ئەمەش وەک بەشێک لە بەرنامەیەکی بەرفراوانتر بۆ دامەزراندنی بنکە پاشایەتییەکان لە درێژایی ڕووباری ئورووبامبا لێکدراوەتەوە.{{sfn|Quave|2018|pp=109–110}}{{sfn|Niles|2015|pp=233–246}}{{sfn|Burger|Salazar|2004|pp=25–27}}{{sfn|Rowe|1990|pp=140, 142–144}} پێدەچێت کۆمەڵگەی کۆشکی ماچوو پیکچوو وەک شوێنێکی پشوودانی وەرزیی پاشایەتی کاری کردبێت. ھەرچەندە ماچوو پیکچوو وەک بنکەیەکی پاشایەتی دادەنرێت، بەڵام لە ڕێگەی ڕیزبەندی جێنشینییەوە نەگوێزراوەتەوە. بەڵکو بۆ ماوەی ٨٠ ساڵ بەکارھاتووە پێش ئەوەی چۆڵ بکرێت، دیارە بەھۆی داگیرکارییەکانی ئیسپانیا لە بەشەکانی تری ئیمپراتۆرییەتی ئینکا.{{sfn|Burger|Salazar|2004|p=27}} ئەگەری ئەوە ھەیە کە زۆربەی دانیشتووانەکەی بەھۆی نەخۆشیی ھاوڵە کە لەلایەن گەشتیارانەوە ھێنرابوو گیانیان لەدەستدابێت پێش ئەوەی کۆنکیستادۆرە ئیسپانییەکان بگەنە ناوچەکە.{{sfn|McNeill|2010|p=216}} ===پێش گەیشتنی ئیسپانییەکان=== ====ژیانی ڕۆژانە لە ماچوو پیکچوو==== [[پەڕگە:Machu Picchu, Perú, 2015-07-30, DD 47.JPG|وێنۆک|alt=Terraced slopes and stone buildings of Machu Picchu with surrounding Andean mountains.|خانووە کۆنەکانی شارۆچکەی خواروو ({{lang|qu|Hurin}}) لەناو کەرتی شاردا]] لە ماوەی بەکارھێنانی وەک بنکەیەک، مەزەندە دەکرێت نزیکەی ٧٥٠ کەس لەوێ ژیاون، کە زۆربەیان وەک کارمەندی پشتیوانی ({{lang|qu|[[Yanakuna|yanaconas]]}}){{sfn|Burger|Salazar|2004|p=24}}{{sfn|Turner|2010|p=516}} کاریان کردووە کە بە بەردەوامی لەوێ ژیاون. ھەرچەندە بنکەکە سەر بە پاچاکوتێک بووە، پسپۆڕانی ئایینی و کرێکارانی کاتیی پسپۆڕ (mayocs) لەوێ ژیاون، بە ئەگەرێکی زۆرەوە بۆ باشی و چێژوەرگرتنی فەرمانڕەواکە. لە ماوەی زستاندا، کە بەزۆری وەرزە سەختەکە بوو، ژمارەی کارمەندان بۆ چەند سەد خزمەتکارێک کەم دەکرایەوە، و چەند پسپۆڕێکی ئایینی تەنھا سەرنجیان لەسەر چاککردنەوە بوو.{{sfn|Burger|Salazar|2004|pp=86–87}} لێکۆڵینەوە لە پاشماوەی ئێسکەپەیکەرەکان کە لە ماچوو پیکچوو دۆزراونەتەوە نیشانی دەدەن کە زۆربەی ئەو کەسانەی لەوێ ژیاون کۆچبەری پاشبنەمای جۆراوجۆر بوون.{{sfn|Salazar|Burger|Forst|Barquera|2023|pp=1–8}}{{sfn|Turner|Armelagos|2012|pp=1–5}} شیکارییە جینۆمییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە کۆمەڵگەی خزمەتکاران ({{lang|qu|yanacona}} و {{lang|qu|[[aclla]]}}ی پێشوو) لە ڕووی بۆماوەیییەوە جۆراوجۆر بوون، لەوانە ڕەچەڵەکی ئەندێز، کەناراوەکان، ئێکوادۆر، و ئەمازۆن، لەگەڵ کەسانێک لە ڕەچەڵەکی جیاواز کە پێکەوە دەژیان، زاوزێیان دەکرد و پێکەوە دەنێژران.{{sfn|Salazar|Burger|Forst|Barquera|2023|pp=1–8}} ئەوان بێبەش بوون لە نیشانە کیمیایییەکان و نیشانە ئۆستیۆلۆژییەکان کە دەبوو ھەیانبێت ئەگەر تەواوی تەمەنیان لەوێ بژیانایە. لە جیاتی ئەوە، توێژینەوە لەسەر پاشماوەی ئێسکەپەیکەرەکان زیانی ئێسکیان دۆزیوەتەوە کە بەھۆی جۆرە جیاوازەکانی مشەخۆرە ئاوییەکانەوە بووە کە بومی ناوچە جیاوازەکانی پێروون. ھەروەھا فشاری جیاوازی ئێسکناسی و چڕی کیمیایی جیاواز ھەبووە، کە پێشنیاری خۆراکی درێژخایەنی جیاوازی تایبەت بە ناوچە دیاریکراوەکان دەکەن کە لە یەکدی دوور بوون.{{sfn|Turner|Armelagos|2012|pp=1–5}} ئەم خۆراکانە لە ئاستی جیاوازی گەنمەشامی، پەتاتە، دانەوێڵە، پاقلەمەنییەکان و ماسی پێکھاتبوون، بەڵام دواین خۆراکی کورتخایەنی ناسراوی ئەم کەسانە بە گشتی لە ماسی کەمتر و گەنمەشامی زیاتر پێکھاتبوو. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە چەندین کۆچبەر لە ناوچە کەنارییەکانەوە ھاتبوون و گواستبوویانەوە بۆ ماچوو پیکچوو، کە گەنمەشامی بەشێکی گەورەتری خۆراکەکە بوو.{{sfn|Turner|2010|pp=526–529}} زۆربەی پاشماوەی ئێسکەپەیکەرەکان کە لەو شوێنەدا دۆزراونەتەوە ئاستی ھەوکردنی جومگەکان و شکاوی ئێسکیان کەمتر بووە لەوەی کە لە زۆربەی شوێنەکانی ئیمپراتۆرییەتی ئینکا دۆزراونەتەوە. ئەو کەسانەی ئینکا کە ھەوکردنی جومگە و شکاوی ئێسکیان ھەبوو، بە شێوەیەکی ئاسایی ئەوانە بوون کە کاری جەستەیی قورسیان ئەنجام دەدا (وەک Mit'a){{تێبینی| «میتا» (Mit'a) سیستمێکی کاری زۆرەملێی ناچاری بوو لە ئیمپراتۆرییەتی ئینکا. بەپێی ئەم سیستمە ھەموو دانیشتووانە تەندروستەکان دەبوو بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لە ساڵدا کارە قورسەکانی دەوڵەت ئەنجام بدەن، وەک دروستکردنی ڕێگاوبان، پەرستگە، پرد و پڕۆژە گەورەکانی بیناسازی، یان خزمەتکردن لە سوپادا.}} لە سوپای ئینکا خزمەتیان دەکرد.{{sfn|Burger|Salazar|2004|p=88}} گومان دەکرێت ئاژەڵیش ھێنرابێتە ماچوو پیکچوو، چونکە چەندین ئێسک دۆزراونەتەوە کە بومی ناوچەکە نەبوون. زۆربەی ئێسکە ئاژەڵە دۆزراوەکان ھی لاما و ئەلپاکا بوون. ئەم ئاژەڵانە بە شێوەیەکی سروشتی لە بەرزایییەکانی {{convert|4000|m|-3|sp=us}} دەژین نەک لە بەرزاییی {{convert|2400|m|-2|sp=us}}ی ماچوو پیکچوو. بە ئەگەرێکی زۆرەوە، ئەم ئاژەڵانە لە ناوچەی پونا بۆ خواردنی گۆشت و بۆ پێستەکەیان ھێنراون.{{sfn|Burger|Salazar|2004|pp=86–94}}{{sfn|Miller|2003|pp=8}} بەرازە دەریایییەکانیش لە ئەشکەوتە تایبەتەکانی گۆڕەکاندا دۆزراونەتەوە، کە ئەوە دەگەیەنێت کە لانیکەم بۆ ڕێوڕەسمی پرسە بەکارھاتوون،{{sfn|Burger|Salazar|2004|p=94}} چونکە لە تەواوی ئیمپراتۆرییەتی ئینکادا باو بووە بۆ قوربانی و گۆشت بەکاریان بھێنن.{{sfn|Malpass|2009|p=38}} شەش سەگیش لەو شوێنە دۆزراونەتەوە. بەھۆی جێگیرکردنیان لە نێوان پاشماوەی مرۆڤەکاندا، پێدەچێت وەک ھاوەڵی مردووەکان بووبن.{{sfn|Burger|Salazar|2004|p=94}} == تێبینییەکان== {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Machu Picchu}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٤٥٠]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە پێروو]] 4l0xnq8x3aikkj70ytnil4szrhpjht0 0 298855 1694415 1694256 2026-10-25T12:07:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694415 wikitext text/x-wiki {{Short description|ستوونە بەردینییەکانی بازیڵت لە ئیرلەندای باکوور}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Infobox historic site | name = ڕێڕەوی زەبەلاح و کەناراوەکانی ڕێڕەو | native_name = <bdi>Clochán an Aifir/Clochán na bhFomhórach</bdi><ref name=placenames>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.logainm.ie/en/118031 |بڵاوکەرەوە= Placenames Commission |سەردێڕ= Clochán an Aifir / Giant's Causeway – Placenames Database of Ireland |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140908111539/http://www.logainm.ie/en/118031 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | native_name_lang = ga | native_name2 = <bdi>Tha Giant's Causey</bdi><ref>[https://www.questia.com/read/1G1-78939500 "The Crack: Yin giant step for mankind"] {{بەستەری مردوو|url=https://www.questia.com/read/1G1-78939500 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} ''[[The News Letter]]''. Retrieved 16 October 2011.</ref> | native_name_lang2 = sco | image = Causeway-code poet-4.jpg | caption = ڕێڕەوی زەبەلاح | map_type = Northern Ireland | coordinates = {{Coord|55|14|27|N|6|30|42|W|region:GB-CCG_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | location = [[کاونتی ئەنتریم]]، [[ئیرلەندای باکوور]] | designation1 = WHS | designation1_offname = ڕێڕەوی زەبەلاح و کەناراوەکانی ڕێڕەو | designation1_date = 1986 (خولی ١٠ی [[لیژنەی کەلەپووری جیھانی]]) | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/369 369] | designation1_criteria = (vii), (viii) | designation1_type = سروشتی | designation1_free1name = ناوچە | designation1_free1value = [[پێڕستی شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئەورووپا|ئەورووپا]] }} '''ڕێڕەوی زەبەلاح''' (بە ئیرلەندی: {{lang|ga|Clochán an Aifir}} یان {{lang|ga|Clochán na bhFomhórach}})<ref name=placenames/> ناوچەیەکە کە نزیکەی <bdi>٤٠٬٠٠٠</bdi> ستوونی بەردینی [[بازیڵت]]ی لێکدراوی تێدایە، کە دەرەنجامی تەقینەوەیەکی کۆنی [[بورکان|بورکانی]]یە لە درزێکی زەوی، و بەشێکە لە [[ناوچەی ئاگرینی باکووری ئەتڵەسی]] کە لەو ناوچەیەدا لە سەردەمی [[پالیۆجین]]دا چالاک بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Matthew |یەکەم١=Parkes |دوایین٢=Sarah |یەکەم٢=Gatley |دوایین٣=Vincent |یەکەم٣=Gallagher |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Old Volcanic Stories—Bringing Ancient Volcanoes to Life in Ireland's Geological Heritage Sites |ناونیشان=https://www.mdpi.com/2076-3263/11/2/52 |journal=Geosciences |زمان=en |بەرگ=١١|issue=2 |doi=10.3390/geo |doi-broken-date=1 July 2025 |doi-access=free |issn=2076-3263}}</ref><ref name="unesco">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Giant's Causeway and Causeway Coast |ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/369 |بڵاوکەرەوە=UNESCO World Heritage Centre |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080119193930/http://whc.unesco.org/en/list/369 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OCPpuYTH83cC&q=giants+causeway+interlocking |بڵاوکەرەوە=Southwater |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Rocks, Minerals and the Changing Earth |پەڕە=١٩|نووسەر١=Jack Challoner |نووسەر٢=John Farndon |نووسەر٣=Rodney Walshaw |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٢١٥-٩٧٥-٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240125012748/https://books.google.com/books?id=OCPpuYTH83cC&q=giants+causeway+interlocking |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەکەوێتە [[کاونتی ئەنتریم]] لە کەناراوەکانی باکووری [[ئیرلەندای باکوور]]، نزیکەی <bdi>{{Convert|3|mi|km|spell=in}}</bdi> لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[بوشمیڵز]] دوورە. لە ساڵی <bdi>١٩٨٦</bdi>دا لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە وەک [[شوێنەواری کەلەپووری جیھانی]] ڕاگەیەندرا و لە ساڵی <bdi>١٩٨٧</bdi>دا لەلایەن [[وەزارەتی ژینگەی ئیرلەندای باکوور]]ەوە وەک [[پارێزراوی سروشتی نەتەوەیی (شانشینی یەکگرتوو)|پارێزراوی سروشتی نەتەوەیی]] ناسێنرا. لە ڕاپرسییەکی ساڵی <bdi>٢٠٠٥</bdi>ی خوێنەرانی ''[[ڕادیۆ تایمز]]''دا، ڕێڕەوی زەبەلاح وەک چوارەم گەورەترین [[سەرسوڕھێنەرەکانی جیھان|سەرسوڕھێنەری سروشتی]] لە [[شانشینی یەکگرتوو]]دا دیاری کرا.<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/mid_/4735935.stm "Caves win 'natural wonder' vote"] . BBC, 2 August 2005. Retrieved 10 December 2006.</ref> سەری ستوونەکان شێوەی بەردی پێپیان دروست کردووە کە لە بناری کەنارەبەردەکە دەست پێدەکەن و لەژێر دەریادا ون دەبن. زۆربەی ستوونەکان [[شەش-پاڵوو]]ن، ھەرچەندە ھەندێکیان چوار، پێنج، حەوت، یان ھەشت لایان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Meng |یەکەم١=Qingxiang |دوایین٢=Yan |یەکەم٢=Long |دوایین٣=Chen |یەکەم٣=Yulong |دوایین٤=Zhang |یەکەم٤=Qiang |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Generation of numerical models of anisotropic columnar jointed rock mass using modified centroidal Voronoi diagrams |journal=Symmetry |بەرگ=١٠|issue=11 |پەڕە=٦١٨|bibcode=2018Symm...10..618M |doi=10.3390/sym10110618 |doi-access=free|s2cid=56483226}}</ref> بەرزترینیان نزیکەی <bdi>{{Convert|12|m|ft}}</bdi> بەرزە، و گڕکانە ڕەقبووەکە لە کەنارەبەردەکاندا لە ھەندێک شوێن <bdi>{{Convert|28|m|ft}}</bdi> ئەستوورە.{{Citation needed|date=April 2025}} بەشێکی زۆری شوێنەواری کەلەپووری جیھانیی ڕێڕەوی زەبەلاح و کەناراوەکانی ڕێڕەو خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن [[نەشناڵ تراست]]ەوەیە. ئەمە یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنە گەشتیارییەکان لە ئیرلەندای باکوور،<ref>{{cite press release|title=Giant's Causeway remains Northern Ireland's Top Attraction |publisher=[[Northern Ireland Tourist Board]] |date=18 August 2008 |url=http://www.nitb.com/DocumentPage.aspx?path=b019d219-34a1-48eb-8e21-900525c4e543,b863bc15-f1a4-4c29-bb52-0a82ba59257c,4870b6cb-ec7f-4a61-8cae-027c591c188b,aaab5041-6a69-414e-8406-5eeedd548382,1a3ca69c-3386-46b4-93eb-5239112cc00e,6645f4a7-a521-4858-817f-a6af1a709454 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714185239/http://www.nitb.com/DocumentPage.aspx?path=b019d219-34a1-48eb-8e21-900525c4e543%2Cb863bc15-f1a4-4c29-bb52-0a82ba59257c%2C4870b6cb-ec7f-4a61-8cae-027c591c188b%2Caaab5041-6a69-414e-8406-5eeedd548382%2C1a3ca69c-3386-46b4-93eb-5239112cc00e%2C6645f4a7-a521-4858-817f-a6af1a709454 |archive-date=14 July 2011 |access-date=19 March 2009 }}</ref> کە لە ساڵی <bdi>٢٠١٩</bdi>دا نزیکەی یەک ملیۆن سەردانکەری ھەبووە.<ref name="ALVA 2019 visitor numbers">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Visits Made in 2022 to Visitor Attractions in Membership with ALVA |ناونیشان=https://www.alva.org.uk/details.cfm?p=423 |بڵاوکەرەوە=Association of Leading Visitor Attractions |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150413023806/http://www.alva.org.uk/details.cfm?p=423 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گەیشتن بە خودی ڕێڕەوی زەبەلاح بێبەرامبەرە: پێویست ناکات بە ناو سەنتەری سەردانکەراندا تێپەڕیت کە پارە وەردەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|بڵاوکەرەوە=[[BBC News]] |سەردێڕ=Giant's Causeway: Public right of way to be protected |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-43385000 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180830062648/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-43385000 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەشەکەی تری شوێنەکە خاوەندارێتی لەلایەن [[کڕاون ئێستەیت]] و چەند خاوەن زەوییەکی تایبەتەوە دەکرێت. == زەویناسی == نزیکەی <bdi>٥٠</bdi> بۆ <bdi>٦٠</bdi> ملیۆن ساڵ لەمەوبەر،<ref name="unesco"/> لە سەردەمی پالیۆسیندا، ناوچەی ئەنتریم ڕووبەڕووی چالاکییەکی توندی بورکانی بووەوە، کاتێک بەردی شلی [[بازیڵت]] بە ناو جێگاکانی [[کلس]]دا تێپەڕی بۆ ئەوەی فەلاتێکی فراوانی بورکانی دروست بکات. کاتێک گڕکانەکە سارد بووەوە، گرژبوون (contraction) ڕوویدا. گرژبوونی ئاسۆیی بووە ھۆی درزبردنی بەردەکە بە شێوەیەک کە لە قوڕی وشکبووەوە دەچێت، و درزەکان بەرەو خوارەوە ڕۆیشتن لەگەڵ ساردبوونەوەی بارستەکە، بەمەش پێکھاتەی کۆڵەکەیی دروست بوو کە بە ئاسۆییش درزیان برد و بوون بە شێوەی "بسکیت". لە زۆر حاڵەتدا، درزە ئاسۆیییەکە بووەتە ھۆی ئەوەی ڕووی خوارەوە گۆپکەدار (convex) بێت، لەکاتێکدا ڕووی سەرەوەی پارچەی خوارەوە قوپاو (concave) بێت، کە جومگەی ناسراو بە "تۆپ و کڵاوە" (ball and socket) دروست دەکەن. قەبارەی ستوونەکان بە پلەی یەکەم لەلایەن ئەو خێرایییەی گڕکانەکەی تێدا سارد بووەوە دیاری کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=University of Toronto (2008, December 25). Mystery of Hexagonal Column Formations |ناونیشان=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/12/081216104325.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190205191210/https://www.sciencedaily.com/releases/2008/12/081216104325.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تۆڕی درزە فراوانەکان ستوونە جیاوازەکانی ئەمڕۆیان بەرھەمھێناوە. بازیڵتەکان لە بنەڕەتدا بەشێک بوون لە فەلاتێکی گەورەی بورکانی بە ناوی [[فەلاتی سولیان]] کە لە سەردەمی پالیۆسیندا دروست ببوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Laurent|دوایین١=Geoffroy|یەکەم٢=Françoise|دوایین٢=Bergerat|یەکەم٣=Jacques|دوایین٣=Angelier|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/61005289/ABSTRACT|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/61005289/ABSTRACT|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=Brittle tectonism in relation to the Palaeogene evolution of the Thulean/NE Atlantic domain: a study in Ulster|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|journal=Geological Journal|بەرگ=٣١|issue=3|پەڕەکان=٢٥٩–٢٦٩|ڕێکەوت=ئەیلوولی ١٩٩٦|doi=10.1002/(SICI)1099-1034(199609)31:3<259::AID-GJ711>3.0.CO;2-8|bibcode=1996GeolJ..31..259G |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> === شوێنەواری کەلەپووری زەویناسی === بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی لە گەشەپێدانی زانستی [[بورکانناسی]] وەک لقێکی زانستە زەویناسییەکان، و بەتایبەتی بنەچەی بازیڵت، بەردەکانی سەردەمی پالیۆسینی ڕێڕەوی زەبەلاح و کەناراوەکانی ڕێڕەو لەلایەن [[یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانستە زەویناسییەکان]] (IUGS) لە لیستی ١٠٠ "شوێنەواری کەلەپووری زەویناسی" جیھاندا لە بڵاوکراوەی تشرینی یەکەمی <bdi>٢٠٢٢</bdi>دا جێگیر کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The First 100 IUGS Geological Heritage Sites |ناونیشان=https://iugs-geoheritage.org/videos-pdfs/iugs_first_100_book_v2.pdf |وێبگە=IUGS International Commission on Geoheritage |بڵاوکەرەوە=IUGS |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221027114156/https://iugs-geoheritage.org/videos-pdfs/iugs_first_100_book_v2.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئەفسانە == بەپێی ئەفسانەکان، کە جۆرێکن لە [[ئەفسانەی زەویناسی|ئەفسانەزانیی زەوی]] (geomyth)، ئەم ستوونانە پاشماوەی ڕێڕەوێکن کە لەلایەن زەبەلاحێکەوە دروست کراون. چیرۆکەکە دەڵێت کە زەبەلاحی ئیرلەندی [[فیۆن ماک کۆمھایل]] (فین ماککووڵ)، لە [[خولەی فینیان]]ی [[میتۆلۆژیای گایلی]]، لەلایەن زەبەلاحی سکۆتلەندی بێناندۆنەرەوە بۆ شەڕ بانگھێشت کرا. فیۆن بانگھێشتەکەی قبوڵ کرد و ڕێڕەوەکەی بەسەر [[کەناڵی باکوور (بەریتانیا و ئیرلەندا)|کەناڵی باکووردا]] دروست کرد بۆ ئەوەی ھەردووکیان یەک ببینن. لە وەشانێکی چیرۆکەکەدا، فیۆن بێناندۆنەر دەبەزێنێت.<ref>"The Giant's Causeway". ''The [[Dublin Penny Journal]]'', issue 5 (1832), p.33</ref> گێڕانەوەیەکی تری باو دەڵێت کە فیۆن خۆی لە بێناندۆنەر دەشارێتەوە کاتێک دەزانێت دوژمنەکەی زۆر لە ئەو گەورەترە. سادڤی ژنی فیۆن، مێردەکەی وەک ساوایەک دەگۆڕێت و دەیخاتە ناو بێشکەیەکەوە. کاتێک بێناندۆنەر قەبارەی "ساواکە" دەبینێت، وا خەیاڵ دەکات کە باوکی (فیۆن) دەبێت زەبەلاحێکی یەکجار گەورە بێت. ئەویش لە ترساندا بەرەو سکۆتلەندا ڕادەکات و ڕێڕەوەکە لە دوای خۆی تێکدەدات بۆ ئەوەی فیۆن نەتوانێت بەدوایدا بڕوات.<ref>Jones, Richard. ''Myths and Legends of Britain and Ireland''. New Holland Publishers, 2006. p.131</ref> لە ئەودیوی دەریاکە، ھەمان ستوونی بازیڵتی (کە بەشێکە لە ھەمان گڕکانی کۆن) لە [[ئەشکەوتی فینگاڵ]] لە دوورگەی [[ستافا]]ی سکۆتلەندا ھەیە، و ئەگەری ھەیە چیرۆکەکە لەژێر کاریگەریی ئەمەدا دروست بووبێت.<ref name=crystal>[http://giantcrystals.strahlen.org/europe/basalt.htm Formation of basalt columns / pseudocrystals] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107063242/http://giantcrystals.strahlen.org/europe/basalt.htm |date=7 November 2007 }}</ref> بە گشتی، لە [[میتۆلۆژیای ئیرلەندی|میتۆلۆژیای ئیرلەندیدا]]، فیۆن ماک کۆمھایل زەبەلاح نییە، بەڵکو پاڵەوانێکە خاوەن توانای سەرووسروشتی، بە پێچەوانەی ئەوەی ئەم ئەفسانە تایبەتە پێشنیاری دەکات. لە کتێبی ''[[کتێبناسیی دەبلیوو. بی. یەیتس|چیرۆکە ئەفسانەیی و میللییەکانی جووتیارانی ئیرلەندی]]'' (١٨٨٨)دا، ئاماژە بەوە کراوە کە، بە تێپەڕبوونی کات، "خوداوەندە بتپەرستەکانی ئیرلەندا [...] لە خەیاڵی خەڵکدا بچووک و بچووکتر بوونەوە تا بوون بە پەری؛ پاڵەوانە بتپەرستەکان گەورە و گەورەتر بوون تا بوون بە زەبەلاح".<ref>[http://www.sacred-texts.com/neu/yeats/fip/fip68.htm "Giants"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425163214/http://www.sacred-texts.com/neu/yeats/fip/fip68.htm |date=25 April 2013 }}. ''Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry'' (1888). Sacred-Texts.com.</ref> ھیچ چیرۆکێکی پێش مەسیحییەت دەربارەی ڕێڕەوی زەبەلاح نەماوەتەوە، بەڵام لەوانەیە لە بنەڕەتدا پەیوەندی بە [[فۆمۆرییەکان]] (''Fomhóraigh'')ەوە ھەبووبێت؛<ref>Lyle, Paul. ''Between Rocks and Hard Places: Discovering Ireland's Northern Landscapes''. The Stationery Office, 2010. p.3</ref> ناوی ئیرلەندی ''Clochán na bhFomhóraigh'' یان ''Clochán na bhFomhórach'' بە واتای "بەردە پێپەکانی فۆمۆرییەکان" دێت. فۆمۆرییەکان ڕەگەزێکن لە بوونەوەرە ئەفسانەیییەکان لە میتۆلۆژیای ئیرلەندیدا کە ھەندێک جار وەک زەبەلاح وەسف دەکران و ڕەنگە لە بنەڕەتدا خوداوەند بووبن لە ناو [[پانتێۆن]]ێکی پێش مەسیحییەتدا.<ref>Monaghan, Patricia. ''The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore''. Infobase Publishing, 2004. p.198</ref> [[لەتیتیا ئەلیزابێس لاندۆن]] کۆمێنتی لەسەر ئەم پەیوەندییە ئەفسانەیییانە داوە لە تێبینییەکانی بۆ "ڕێڕەوی زەبەلاح"، کە وێناکردنێکی شیعرییە بۆ تابلۆیەکی تۆماس مان باینز.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Landon|یەکەم=Letitia Elizabeth|سەردێڕ=Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1832|ناونیشان=https://play.google.com/books/reader?id=8MpcAAAAcAAJ&pg=GBS.PP178|section=picture|ساڵ=١٨٣١|بڵاوکەرەوە=Fisher, Son & Co.|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111192828/https://play.google.com/books/reader?id=8MpcAAAAcAAJ&pg=GBS.PT88|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Landon|یەکەم=Letitia Elizabeth|سەردێڕ=Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1832|ناونیشان=https://play.google.com/books/reader?id=8MpcAAAAcAAJ&pg=GBS.PP180|section=poetical illustration|پەڕە=٤٣|ساڵ=١٨٣١|بڵاوکەرەوە=Fisher, Son & Co.|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111192827/https://play.google.com/books/reader?id=8MpcAAAAcAAJ&pg=GBS.PT91|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == گەشتیاری == [[File:Chaussee geants prismes rouges.jpg|thumb|left|پریزمە سوورەکانی بازیڵت]] [[ویلیام کینگ (قەشە)|ویلیام کینگ]]، قەشەی دێری، لە ساڵی ١٦٩٢ سەردانی شوێنەکەی کرد. بوونی ڕێڕەوەکە ساڵی دواتر لە ڕێگەی پێشکەشکردنی توێژینەوەیەک بۆ [[کۆمەڵەی شاھانە]] لەلایەن سێر ڕیچارد بولکێلی، ئەندامی [[کۆلێژی ترینیتی، دەبلین]] بە جیھان ڕاگەیەندرا. ڕێڕەوی زەبەلاح سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک ھونەرمەندی دەبلینی [[سوسانا دروری]] لە ساڵی <bdi>١٧٣٩</bdi>دا تابلۆی ئاویی لێ دروست کرد؛ ئەوان یەکەم خەڵاتیان بۆ دروری بردەوە کە لەلایەن [[کۆمەڵەی شاھانەی دەبلین]] لە ساڵی <bdi>١٧٤٠</bdi>دا بەخشرا و لە ساڵی ١٧٤٣ نەخشێنران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Arnold |یەکەم= Bruce |ڕێکەوت= ٢٠٠٢|سەردێڕ= Irish Art: A Concise History |شوێن= New York |بڵاوکەرەوە= [[Thames & Hudson]] |ژپنک= ٠-٥٠٠-٢٠١٤٨-X|پەڕە= ٦٢}}</ref> لە ساڵی ١٧٦٥دا، بابەتێک دەربارەی ڕێڕەوەکە لە بەرگی ١٢ی ئینسایکلۆپیدیای فەڕەنسی (''[[Encyclopédie]]'')دا دەرکەوت، کە لەسەر بنەمای کارەکانی دروری نووسرابوو؛ نەخشێنراوی "East Prospect" لە ساڵی ١٧٦٨ لە بەرگێکی تابلۆکانی ئینسایکلۆپیدیادا بڵاوکرایەوە.<ref>[http://www.lindahall.org/events_exhib/exhibit/exhibits/vulcan/16.shtml "Susanna Drury, the Causeway, and the Encyclopédie, 1768"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928071442/http://www.lindahall.org/events_exhib/exhibit/exhibits/vulcan/16.shtml |date=28 September 2006 }}. Lindahall.org. Retrieved 14 March 2007.</ref> لە تێبینییەکانی سەر تابلۆکاندا، زەویناسی فەڕەنسی [[نیکۆلاس دێسمارێست]] بۆ یەکەم جار لە مێژوودا پێشنیاری ئەوەی کرد کە ئەم جۆرە پێکھاتانە بنەچەی بورکانییان ھەیە. ئەم شوێنە لە سەدەی نۆزدەھەمدا لەنێو گەشتیاراندا ناوبانگی پەیدا کرد، بەتایبەتی دوای کردنەوەی [[تراموای ڕێڕەوی زەبەلاح]]. ئیمپراتۆر [[پێدرۆی دووەمی بەڕازیل]] لە ٩ی تەممووزی <bdi>١٨٧٧</bdi>دا سەردانی شوێنەکەی کرد وەک بەشێک لە گەشتە سێ ڕۆژەیییەکەی بۆ ئیرلەندا کە زۆر دەنگی نەدایەوە. تەنیا دوای ئەوەی نەشناڵ تراست لە ساڵانی <bdi>١٩٦٠</bdi>ەکاندا سەرپەرشتییەکەی گرتە دەست، ھەندێک لە پاشماوە بازرگانییەکان لادران.<ref name = JL>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Logan|یەکەم=John |ناونیشان= https://ccght.org/an-emperors-secret-visit-to-the-causeway/ |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە= [[Causeway Coast and Glens]] Heritage Trust |وێبگە= ccght.org |سەردێڕ= An Emperor's Secret Visit to the Causeway |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref><ref name = NIA>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://niarchive.org/wp-content/uploads/2023/03/Dom-Pedro-Emperor-Brazil-at-Causeway.pdf |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە= Northern Ireland archive |وێبگە= niarchive.org |سەردێڕ= Some Portrush/Brazil Connections... |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref><ref name = BN>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان= https://bndigital.bn.gov.br/multi-idioma-expo/irish-in-brazil/dom-pedro-ii-in-ireland/ |بڵاوکەرەوە= BN Digital Brasil |وێبگە= bndigital.bn.gov.br |سەردێڕ= Dom Pedro II in Ireland |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20260105184242/https://bndigital.bn.gov.br/multi-idioma-expo/irish-in-brazil/dom-pedro-ii-in-ireland/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === سەنتەری سەردانکەران === [[File:Giant's Causeway (14).JPG|thumb|ڕێڕەوی زەبەلاح لە کاتی ئاوابوونی خۆر]] ڕێڕەوەکە لە نێوان ساڵانی <bdi>٢٠٠٠</bdi> بۆ <bdi>٢٠١٢</bdi> بەبێ سەنتەرێکی ھەمیشەیی سەردانکەران بوو، چونکە باڵەخانەی پێشوو، کە لە ساڵی <bdi>١٩٨٦</bdi>دا دروستکرابوو، لە ساڵی <bdi>٢٠٠٠</bdi>دا سووتا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/731267.stm |ئیش= BBC News |سەردێڕ= Investigation into Causeway blaze |ڕێکەوت= ٣٠ی نیسانی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20040414051449/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/731267.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە ڕەزامەندی سەرەتایی درا بۆ پەرەپێدانێک بە بوودجەی گشتی (بەڵام بە بەڕێوەبردنی کەرتی تایبەت) لەلایەن وەزیری ئەو کاتی ژینگە و ئەندامی [[پارتی دیموکراتی یەکێتیخواز|DUP]] [[ئارلین فۆستەر]] لە ساڵی ٢٠٠٧دا، بەڵام بوودجە گشتییەکە بەھۆی ھەبوونی گومانی بەرژەوەندیی تایبەت لە نێوان پەرەپێدەرە پێشنیارکراوەکە و پارتی DUP ڕاگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/6987303.stm |ئیش= BBC News |سەردێڕ= Developer set to get Causeway nod |ڕێکەوت= ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200919001723/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/6987303.stm/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/6989808.stm |ئیش= BBC News |سەردێڕ= Developer's DUP link "no bearing" |ڕێکەوت= ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090111222253/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/6989808.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/6990569.stm |ئیش= BBC News |سەردێڕ= Causeway must be public ; council |ڕێکەوت= ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170827174356/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/6990569.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دواجار پەرەپێدەرە تایبەتەکە دەستی لە سکاڵا یاسایییەکەی کێشایەوە دژی پلانی بوودجە گشتییەکە،<ref name="may09">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/8057342.stm |ئیش= BBC News |سەردێڕ= Developer ends Causeway challenge |ڕێکەوت= ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170314180249/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/8057342.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و سەنتەرە نوێیەکە لە ساڵی <bdi>٢٠١٢</bdi>دا بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/northern-ireland/causeway-visitors-centre-a-giant-leap-forward-16180933.html|سەردێڕ=Causeway visitors' centre: A giant leap forward?|ئیش=Belfast Telegraph|یەکەم=Anna|دوایین=Maguire|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120708013641/http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/northern-ireland/causeway-visitors-centre-a-giant-leap-forward-16180933.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دروستکردنەکەی لەلایەن نەشناڵ تراست، [[بۆردی گەشتیاریی ئیرلەندای باکوور]]، و سندووقی میراتی لۆتەری و بەخشینە گشتییەکانەوە دابینکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/8579615.stm|سەردێڕ=Giants Causeway gets £9m tourist board grant|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170712054818/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/8579615.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەو کاتەوەی کراوەتەوە، سەنتەرەکە ڕاوبۆچوونی جیاوازی لێکەوتووەتەوە لەلایەن سەردانکەرانەوە سەبارەت بە نرخ، دیزاین، ناوەڕۆک و شوێنەکەی کە کەوتووەتە ناوەڕاستی ڕێگای پیاسەکردن بۆ ڕێڕەوەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tripadvisor.co.uk/Attraction_Review-g209948-d2281662-Reviews-Giant_s_Causeway_Visitor_Centre-Bushmills_County_Antrim_Northern_Ireland.html|سەردێڕ=Giants Causeway Visitor Centre Reviews, Trip Advisor|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Trip Advisor}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا، <bdi>١٬٠١١٬٤٧٣</bdi> کەس سەردانی سەنتەرەکەیان کردووە.<ref name="ALVA 2018 visitor numbers">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ALVA – Association of Leading Visitor Attractions |ناونیشان=http://www.alva.org.uk/details.cfm?p=423 |وێبگە=alva.org.uk |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171223011220/http://www.alva.org.uk/details.cfm?p=423 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مشترمڕێک ھەبوو سەبارەت بە ناوەڕۆکی ھەندێک لە پێشانگاکانی سەنتەرەکە، کە ئاماژەیان بە دیدگای [[دروستکردنی زەویی گەنج]] (Young Earth Creationist) دەکرد سەبارەت بە تەمەنی زەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/national-trust-in-giants-causeway-creationism-row-7917687.html|سەردێڕ=National Trust in Giant's Causeway creationism row|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527035301/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/national-trust-in-giants-causeway-creationism-row-7917687.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.u.tv/News/Causeway-centre-gives-creationist-view/530750a4-b3bb-4c0e-baf1-4cc65e7e6652|سەردێڕ=Causeway centre gives creationist view|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=U TV|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120706035642/http://www.u.tv/News/Causeway-centre-gives-creationist-view/530750a4-b3bb-4c0e-baf1-4cc65e7e6652|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە کاتێکدا ئەم بابەتە لەلایەن سەرۆکی گرووپە ئینجیلخوازەکانی ئیرلەندای باکوورەوە، [[دامەزراوەی کالێب]]، پێشوازی لێ کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-18728703|سەردێڕ=Online group calls for removal of creationist exhibit at Giant's Causeway|بڵاوکەرەوە=BBC Northern Ireland|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190419053156/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-18728703|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نەشناڵ تراست ڕایگەیاند کە ئەمانە تەنھا بەشێکی بچووکی پێشانگاکەن و تراست "بە تەواوی پشتگیری لە ڕوونکردنەوە زانستییەکە دەکات بۆ دروستبوونی بەردەکان لە ٦٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.independent.ie/breaking-news/national-news/trust-in-causeway-creationism-row-3160230.html|سەردێڕ=Trust in Causeway creationism row|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ئیش=[[Irish Independent]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120707233640/http://www.independent.ie/breaking-news/national-news/trust-in-causeway-creationism-row-3160230.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای کەمپەینێکی ئۆنلاین بۆ لابردنی بابەتە [[ئەفسانەی دروستبوون|دروستبوونخوازەکان]] لە ساڵی ٢٠١٢، تراست پێداچوونەوەی بۆ کرد و گۆڕانکاریی تێدا کرد تاوەکو ڕوونکردنەوە زانستییەکە جەختی سەرەکی بێت. لێکدانەوە دروستبوونخوازەکان ھێشتا ئاماژەیان پێ دەکرێت، بەڵام وەک بڕوایەکی نەریتیی ھەندێک لە پێکھاتە ئایینییەکان باس دەکرێن نەک وەک لێکدانەوەیەکی زانستیی ھاوشان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-19814284 |سەردێڕ= Trust amends Causeway centre "Creationist" exhibit |ئیش= [[BBC News]] |ڕێکەوت= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20121216054128/http://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-19814284 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تایبەتمەندییە دیارەکان == ھەندێک لە پێکھاتەکانی ناوچەکە بەھۆی ملیۆنان ساڵ لە [[داخوران]] (weathering)، لە شتومەک دەچن، وەک "ئۆرگان" و "پۆستاڵی زەبەلاح". تایبەتمەندییەکانی تر بریتین لە چەندین ستوونی نزمی داخوراو و سوورباو کە بە "چاوەکانی زەبەلاح" ناسراون، کە بەھۆی جووڵانی تاشەبەردە بازیڵتییەکان دروست بوون، وەک "پێپلیکانەکانی شوان"، "ھەنگوێنی مێش"، "چەنگی زەبەلاح"، "دووکەڵکێشەکان"، "دەروازەی زەبەلاح"، و "پشتی وشتر".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Giants Causeway, Northern Ireland |ناونیشان=https://www.great-britain.co.uk/world-heritage/giants-causeway.htm#:~:text=After%20eons%20of%20weathering%2C%20clumps%20of%20rock%20have%20been%20given%20names%20to%20describe%20what%20they%20look%20like%20%2D%20the%20Organ%2C%20Giant%27s%20Boot%2C%20Giants%20Eyes%2C%20the%20Shepherd%27s%20Steps%3B%20the%20Honeycomb%3B%20the%20Giant%27s%20Harp%3B%20the%20Chimney%20Stacks%3B%20the%20Giant%27s%20Gate%20and%20the%20Camel%27s%20Hump. |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> <gallery widths="220" heights="200"> Image:Giants boot Dec2004 SeanMcClean.jpg|پۆستاڵی زەبەلاح Image:giants causeway closeup.jpg|ستوونە بازیڵتییەکان Image:The Chimney Stacks, Giants Causeway, County Antrim.jpg|دووکەڵکێشەکان </gallery> == ڕووەک و ئاژەڵ == ئەم ناوچەیە پەناگەیەکە بۆ باڵندە دەریایییەکانی وەک [[فولمار]]ی باکوور، [[پێترێڵ]]، [[قورینگ]]ی گەورە، [[شاگ]]ی ئەورووپی، [[ڕێدشانک]]ی باو، [[گیلیمۆت]]، و [[ڕازۆربێڵ]]، لە کاتێکدا پێکھاتە بەردینە داخوراوەکان چەندین جۆری ڕووەکیان تێدایە، وەک (sea spleenwort) و جۆرەھا گوڵ و گیا کێوییەکان. کۆلۆنییەکی [[سترۆماتۆلیت]] بەپێی ڕاپۆرتەکان لە تشرینی یەکەمی <bdi>٢٠١١</bdi>دا لە ڕێڕەوی زەبەلاح دۆزرایەوە – کە دۆزینەوەیەکی نائاسایی بوو، چونکە سترۆماتۆلیتەکان زیاتر لە ئاوە گەرمەکاندا دەدۆزرێنەوە کە ڕێژەی خوێیان بەرزتر بێت لەوەی لە ڕێڕەوەکەدا ھەیە.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-15299220 Stromatolite colony found in Giant's Causeway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111229203751/http://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-15299220 |date=29 December 2011 }}, BBC News. 14 October 2011.</ref> == پێکھاتە ھاوشێوەکان == {{Main|پێڕستی ئەو شوێنانەی بورکانی ستوونییان تێدایە}} ستوونە بازیڵتییەکان تایبەتمەندییەکی باوی بورکانین. ئەوان لە چەندین قەبارە و بە ھەندێک جیاوازی لە پێکھاتندا ڕوودەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= The Formation of Mountains |یەکەم= Florian |دوایین= Neukirchen |ڕێکەوت= ٢٠٢٢|پەڕەکان= ١٧, ١٨|وتەگێڕانەوە= Basalt columns are formed when lava that has already solidified cools down [..] The most famous location is certainly Giant's Causeway on the coast of Northern Ireland, but there are also occurrences [in Scotland, Iceland, USA, etc.] |ژپنک= ٩٧٨-٣-٠٣١-١١٣٨٥-٧|بڵاوکەرەوە= Springer International}}</ref> == گەیشتن بە گواستنەوە == [[ھێڵی ئاسنی بێلفاست-دێری]] کە لەلایەن [[ھێڵی ئاسنی ئیرلەندای باکوور]]ەوە بەڕێوەدەبرێت، دەبەستێتەوە بە [[وێستگەی شەمەندەفەری کۆلێرەین]] و بە درێژایی [[ھێڵی ئاسنی کۆلێرەین-پۆرتڕەش]] بۆ [[وێستگەی شەمەندەفەری پۆرتڕەش]]. لەوێشەوە پاسەکانی ئەڵستەرباس پەیوەندی بە وێستگەکانی شەمەندەفەرەوە دابین دەکەن. پیاسەیەکی جوان بە درێژیی <bdi>{{convert|7|mi}}</bdi> لە [[پۆرتڕەش]]ەوە ھەیە لە تەنیشت [[قەڵای دونلووس]] و [[ھێڵی ئاسنی ڕێڕەوی زەبەلاح و بوشمیڵز]].{{Citation needed|date=July 2022}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بۆ خوێندنەوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deane |یەکەم=C. Douglas |ساڵ=١٩٨٣|سەردێڕ=The Ulster Countryside |شوێن=Belfast |بڵاوکەرەوە=Century Books |ژپنک=٠-٩٠٣١٥٢-١٧-٧|oclc=١٣٣٠٨٦٨٠٧٤}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Jagla |یەکەم١=E. A. |دوایین٢=Rojo |یەکەم٢=A. G. |ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Sequential fragmentation: the origin of columnar quasihexagonal patterns |journal=[[Physical Review E]] |بەرگ=٦٥|issue=2 |article-number=026203 |arxiv=cond-mat/0003312|s2cid=33030461 |bibcode = 2002PhRvE..65b6203J |doi=10.1103/PhysRevE.65.026203 |pmid=١١٨٦٣٦٢٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson |یەکەم=Philip S. |ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=The Giant's Causeway and the North Antrim coast |شوێن=Dublin |بڵاوکەرەوە=O'Brien Press |ژپنک=٠-٨٦٢٧٨-٦٧٥-٤|oclc=٤٥٨٢٩٦٠٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category}} {{wikivoyage|Giant's Causeway}} {{EB1911 poster|Giant's Causeway}} * [https://www.nationaltrust.org.uk/giants-causeway زانیاریی ڕێڕەوی زەبەلاح لە نەشناڵ تراست] * [http://giantscauseway.ccght.org/ ماڵپەڕ و ڤیدیۆی ڕێڕەوی کەناراوەکە] * [http://www.causewaycoastandglens.com/ گەشتیاریی کەناراوەکە] – زانیاریی فەرمیی بۆردی گەشتیاری بۆ ڕێڕەوەکە و ناوچەکانی دەوروبەری * [https://www.bbc.co.uk/northernireland/landscapes/ Landscapes Unlocked] – دیمەنی ئاسمانی لە زنجیرە فیلمی BBC ''Sky High'' کە جوگرافیای فیزیکی، کۆمەڵایەتی و ئابووریی ئیرلەندای باکوور ڕووندەکاتەوە. {{Authority control}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٦ لە شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ستوونە بازیڵتییەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:بورکانناسیی خامۆش]] [[پۆل:خولەی فینیان]] [[پۆل:١٠٠ یەکەمین شوێنەوارە کەلەپوورییە زەویناسییەکانی IUGS]] [[پۆل:ئەفسانە زەویناسییەکان]] [[پۆل:زەویناسیی ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:زەویناسی-گەشتیاری لە شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:شێوەزەوییەکانی کاونتی ئەنتریم]] [[پۆل:موڵکەکانی نەشناڵ تراست لە ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:مۆزەخانەکانی مێژووی سروشتی لە ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:پارێزراوە سروشتییەکان لە ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:کەناراوەکانی ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:ئیرلەندای پالیۆجین]] [[پۆل:بورکانناسیی پالیۆجین]] [[پۆل:زەوییە نەخشێنراوەکان]] [[پۆل:ناوچە پارێزراوە دامەزراوەکانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ناوچە پارێزراوەکانی کاونتی ئەنتریم]] [[پۆل:پێکھاتە بەردینەکانی ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:شوێنە سەرنجڕاکێشە گەشتیارییەکان لە کاونتی ئەنتریم]] [[پۆل:بورکانناسیی ئیرلەندای باکوور]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئیرلەندای باکوور]] cetrnk1r41lkbpz3iunfp7fe0w3hjqe 0 299522 1694852 1613123 2026-10-26T01:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1694852 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Presentation of the book, folio 6 (Bibliothèque nationale de France, Supplément Persan 1113).jpg|وێنۆک|396x396پیکسڵ|ڕەشیدەددین (لە ناوەڕاستی لای چەپ) کە کتێبەکەی پێشکەش بە ئیلخان [[غەزان خان]] دەکات]]   '''ڕەشیدەددین تەبیب''' ({{Langx|fa|رشیدالدین طبیب}}؛١٢٤٧–١٣١٨؛ ھەروەھا ناسراو بە '''ڕەشیدەددین فەزڵوڵڵا ھەمەدانی''' ({{بە فارسی|رشیدالدین فضل‌اللَّە ھمدانی}})<ref name="fahlavi2">{{cite encyclopedia|last=Tafażżolī|first=Aḥmad|entry=fahlaviyat|year=1999|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|publisher=Encyclopædia Iranica Foundation|place=New York, NY|volume=IX, Fasc. 2|via=iranicaonline.org|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_9427|url=https://www.iranicaonline.org/articles/fahlaviyat/|access-date=23 May 2026}}</ref> دەوڵەتمەدار و مێژوونووس و پزیشکێکی [[ئیلخانی|ئێرانی ئیلخانی]] بووە.<ref name="EBO2">{{cite encyclopedia|entry=Rashīd al-Dīn: Persian statesman|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online|year=2007|url=https://www.britannica.com/biography/Rashid-al-Din|access-date=23 May 2026}}</ref> ڕەشیدەددین لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا لە ساڵی ١٢٧٧دا لە [[جوویەتی|دینی جوویەتییەوە]] بووە [[ئیسلام|موسڵمان]] و بووە [[وەزیر|وەزیرێکی]] بەھێزی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]]. لەلایەن ئیلخان مەحموود غەزانەوە ڕاسپێردرا بۆ نووسینی کتێبی ''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]'' کە ئێستا بە گرنگترین تاکە سەرچاوە بۆ مێژووی سەردەمی ئیلخانی و [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] دادەنرێت.<ref name="EI22">{{Cite encyclopedia|edition=2nd|publisher=Brill Academic Publishers|volume=8|pages=145–148|last=Morgan|first=D.O.|title=Rāshid Al-Dīn Tabīb|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]]|isbn=9004098348|date=1994}}</ref> تا ساڵی ١٣١٦ پۆستی وەزیرەکەی پاراست. دوای ئەوەی تۆمەتبارکرا بە ژەھراویکردنی پادشای ئیلخانییەکان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوو]]، لە ساڵی ١٣١٨ لەسێدارەدرا.<ref name="EI23">{{Cite encyclopedia|edition=2nd|publisher=Brill Academic Publishers|volume=8|pages=145–148|last=Morgan|first=D.O.|title=Rāshid Al-Dīn Tabīb|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]]|isbn=9004098348|date=1994}}</ref> مێژووناس [[مۆریس ڕۆسابی]] ڕەشیدەددین ناودەبات بە: «بە بڕوای من دیارترین کەسایەتی بووە لە ئێران لە سەردەمی دەسەڵاتی مەغۆلەکان».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rossabi|یەکەم=Morris|ناونیشان=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9780631189497/GK_sample_chap.pdf|سەردێڕ=Genghis Khan: World Conqueror?|بڵاوکەرەوە=Blackwell Publishing|ساڵ=٢٠٠٦|پەڕەکان=x-xxviii (see p. xv)|بەستەری نووسەر=Morris Rossabi|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ڕەشیدەددین نووسەرێکی بەتوانا بووە و دامەزراوەی ئەکادیمیی [[ڕەبع ڕەشیدی|ڕەبع ڕەشیدیی]] لە [[تەورێز]] دامەزراندووە. == ژیاننامە == ڕەشیدەددین لە ساڵی ١٢٤٧ لە بنەماڵەیەکی جوولەکەی ئێرانیی خەڵکی [[پارێزگای ھەمەدان]] لەدایکبووە. باپیرەی کەسایەتییەکی کۆشکی ئیلخانی بووە لە سەردەمی دامەزرێنەری ئیلخانی، [[ھۆلاکۆ خان]] و باوکی ڕەشیدەددینیش دەرمانساز بووە لە کۆشکەکەدا. لە دەوروبەری تەمەنی سی ساڵیدا بووە موسڵمان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lane|یەکەم=George|سەردێڕ=Genghis Khan and Mongol Rule|بڵاوکەرەوە=Hackett Publishing|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٢٢٠-٩٦٩-٥|پەڕە=١٢١}}</ref> ڕەشیدەددین وەک پزیشک ڕاھێنرا و لە ژێر دەستی کوڕی ھۆلاکۆ، [[ئەباقا خان]] دەستی بە خزمەت کردووە. لە [[سوڵتانیە|سوڵتانییە]] لە نزیک [[قەزوین]] بەرزبووەوە بۆ ئەوەی ببێتە [[وەزیری گەورە|وەزیری گەورەی]] دەرباری ئیلخانییەکان. لە سەردەمی ئیلخانەکان غەزان و ئۆلجایتوودا وەک [[وەزیر]] و پزیشک کاری کردووە پێش ئەوەی بکەوێتە بەر پیلانەکانی دادگا لە سەردەمی [[ئەبوو سەعید بەھادرخان]] کە وەزیرەکانی ئەبوو سەعید لە تەمەنی حەفتا ساڵیدا ڕەشیدەددینیان کوشت. کوڕەکەی، غیاثەددین محەممەد, بۆ ماوەیەکی کورت وەک وەزیر دوای ئەو کاری کرد. == ''جامیع ئەلتەواریخ'' == {{سەرەکی|جامیع ئەلتەواریخ}} جامع التواریخ «بەرھەڤۆکی مێژووەکان» لەلایەن غەزانەوە ڕاسپێردرا بە ڕەشیدەددین بۆ ئەوەی بینووسێت و سەرەتا مێژووی [[مەغۆل|مەغۆلەکان]] و خانەدانەکەیان بوو، بەڵام وردە وردە فراوانتر بوو و تەواوی مێژووەکەی لە [[ئادەم|ئادەمەوە]] تا سەردەمی ڕەشیدەددین بگرێتەوە. ڕەشیدەددین لەلایەن [[بۆلاد]] ھاوکاریی دەکرا، کە گەورەیەکی مەغۆل بوو و نێردەی خانی گەورە بوو بۆ کۆشکی ئیلخانییەکان. بۆلاد پێشینەی زۆری سەبارەت بە مەغۆلەکان بۆی دابینکرد. بەرھەڤۆکەکە لە نێوان ساڵانی ١٣٠٧ بۆ ١٣١٦، لە سەردەمی ئۆلجایتوو تەواوبووە. == لەدەستدانی کاریگەری و مردن == لە ساڵی ١٣١٢ ھاوکارەکەی سەعدەددین محەممەد ئاواجی لە دەسەڵات کەوتە خوارەوە و لە شوێنیدا تاجەددین عەلی شا جەیلانی جێگیرکرا. پاشان لە ساڵی ١٣١٤ ئۆلجایتوو کۆچی دواییی کرد و دەسەڵات بۆ کوڕەکەی ئەبوو سەعید بەھادرخان گوازرایەوە کە لایەنگری عەلی شا بوو. لە ساڵی ١٣١٨ ڕەشیدەددین تۆمەتبارکرا بە ژەھراویکردنی ئۆلجایتوو و لە ١٣ی تەممووزدا لە تەمەنی حەفتا ساڵیدا لەسێدارەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis|یەکەم=Bernard|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=W0EbKFRxrT4C&pg=PA101|سەردێڕ=The Jews of Islam|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٨-٢٠٢٩-٠|بەستەری نووسەر=Bernard Lewis}}</ref> لە دادگادا چەندین جار ئاماژە بە ڕەچەڵەکە جوولەکەیییەکەی کراوە. دوای لەسێدارەدانەکە سەری ڕەشیدەددین بەناو شاردا دەسوڕێندرایەوە و خەڵکی دەیانگوتەوە: «ئەھا ئەمە سەری ئەو جوولەکەیەیە کە ناوی خودای خراپ بەکارھێناوە، نەفرەتی خودای لەسەر بێت».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littman|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ENrHHAAACAAJ|سەردێڕ=Jews Under Muslim Rule: The Case of Persia|بڵاوکەرەوە=Institute of Contemporary History|ساڵ=١٩٧٩|بەستەری نووسەر=David Littman (activist)}}</ref> دەست بەسەر موڵک و ماڵی ئەودا گیرا و ''ڕەبع ڕەشیدی'' بە نووسراوەکان و نوسخە بەنرخەکانییەوە ڕادەستی سەربازانی مەغۆل کرا. دوای سەدەیەک، لە سەردەمی میران شای کوڕی [[تەیمووری لەنگ|تەیمووردا]]، ئێسکەکانی ڕەشیدەددین لە گۆڕستانی موسڵمانان دەرھێنران و لە گۆڕستانی جوولەکەکاندا بەخاک سپێردرانەوە.<ref>[{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Douglas|یەکەم=William O.|ناونیشان=https://archive.org/details/westofindus00doug|سەردێڕ=West of the Indus|بڵاوکەرەوە=Doubleday|ساڵ=١٩٥٨|بەستەری نووسەر=William O. Douglas|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|مێژوو|مێژووی ئیسلام|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Rashid ad-Din}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی ھەمەدان]] [[پۆل:داھێنەرانی ئێرانی]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانە ئیعدام کراوەکان]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی ئێرانی]] [[پۆل:مردووانی ١٣١٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٢٤٧]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:Articles with hCards]] jxfv1v243gy9dte909b253d5ef4fxv1 3 299746 1694868 1693447 2026-10-26T02:05:17Z MediaWiki message delivery 12292 /* Wikipedia translation of the week: 2026-44 */ بەشی نوێ 1694868 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Translation of the week/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 2 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ئەرشیڤەکان}} {{Center|''ئەم پەڕەیە کۆکراوەی ھەموو پەیامەکانی '''Wikipedia translation of the week'''ە کە پێشتر لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|پەڕەی لێدوان]] و ئەرشیڤەکانیدا بوون. بە شێوەی خۆکار لەلایەن بۆتەوە کۆکراونەتەوە.''}} == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٨، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:No-AI label]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:No AI Sign.svg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''no-AI label''' is a label used on a product to signify that it was not made using generative AI. Phrases on the labels include but are not limited to "human-made", "proudly human" and "AI-free". Some organisations that provide the labels allow product creators to download and use their no-AI labels for free, while others charge creators for analysing the content and allowing the use of the labels if the organisation believes that no AI was used. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31028050 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Scotty (dinosaur)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Scotty Tyrannosaurus.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Scotty''' is the nickname for the Tyrannosaurus rex fossil, catalogued as RSM P2523.8, that was discovered in Saskatchewan, Canada in 1991.[3] The fossilised remains were painstakingly removed, almost completely by hand, over two decades from the rock in which they were embedded. When the preparation was complete in 2011, an around 65% complete T. rex skeleton was revealed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٢، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31045260 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Descartes Highlands]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Apollo 16 landingsite.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Descartes Highlands''' is an area of lunar highlands located on the near side that served as the landing site of the American Apollo 16 mission in early 1972. The Descartes Highlands is located in the area surrounding Descartes crater, after which the feature received its name <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٧، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31087748 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Battaglia del pastificio]]'''<br /> <small>''([[:en:Battle of Checkpoint Pasta]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:OTO Melara Somalia 1993.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''battaglia del pastificio''', talvolta chiamata anche battaglia del checkpoint Pasta, fu uno scontro a fuoco verificatosi a Mogadiscio tra le truppe italiane e le milizie Mooryaan somale del generale Aidid ed è ricordata per essere stata la prima battaglia che vide impiegati i militari dell'Esercito Italiano dalla fine della seconda guerra mondiale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٣٩، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31108366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٩، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:١٥، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:National Day of Bhutan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''National Day of Bhutan''' (Dzongkha: རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་; Wylie: rgyal yongs dus chen) known as Gyalyong Düchen is a major national event celebrated annually on 17 December in the Kingdom of Bhutan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> cxq87ce525ckx29lhszlfd6bfkwmn8s 0 299888 1694785 1649075 2026-10-25T22:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694785 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزاقیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|رزاقية}}<br>{{lang-en| Razzāqīyah}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.08306| 43.33253}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزاقیە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.08306| 43.33253|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای حەمدانیە|حەمدانیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی نەمروود|نەمروود]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٠٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام|ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزاقیە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی نەمروود]] لە [[قەزای حەمدانیە]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٩٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٤) [[خێزان]] و (٤٠٩) کەس، کە (١٩٧) [[نێر]] و (٢١٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای حەمدانیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] nff6b0lafk4nfp9r2v6ds5ng1m5hxv4 0 300087 1694711 1694231 2026-10-25T20:13:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1694711 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:د. رێبوار کریم.jpg|وێنۆک|333x333پیکسڵ|د. رێبوار کریم]] '''ڕێبوار کەریم مەحموود''' (لەدایکبووی ١٩٨١ لە پێنجوێن، سلێمانی) سیاسەتمەدار، ئەکادیمیست و پرۆفیسۆرێکی کوردە. لە ئێستادا ئەندامی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراقە، ھەروەھا سەرۆکی فراکسیۆنی ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتمانی و ئەندامی لیژنەی داراییە لە پەرلەمانی عێراق.<ref>https://sites.google.com/a/univsul.edu.iq/rebwar-karim</ref> == ژیان و خوێندن == ڕێبوار کەریم لە ساڵی ١٩٨١ لە قەزای پێنجوێنی سەر بە پارێزگای سلێمانی لەدایکبووە. ھەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و پلەی زانستیی پرۆفیسۆرە. * دکتۆرا لە زانستە سیاسییەکان - پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، زانکۆی سلێمانی (٢٠١١). * ماجستێر لە توێژینەوە نێودەوڵەتییەکان، زانکۆی بەغدا (٢٠٠٦). * بەکالۆریۆس لە زانستە سیاسییەکان، زانکۆی سەڵاحەدین - ھەولێر (٢٠٠٣). == کار و ژیانی سیاسی == لە ژیانی پیشەیی و سیاسیدا چەندین پۆستی جیاوازی وەرگرتووە: * سەرۆکی فراکسیۆنی ھەڵوێست لە خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق. * ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق. * ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە خولی پێشوودا (٢٠١٨ - ٢٠٢١). * ئەندامی لیژنەی پەیوەندییە دەرەکییەکانی پەرلەمان (٢٠١٨ - ٢٠٢٠). * ئەندامی لیژنەی دەستپاکی پەرلەمان (٢٠٢٠ - ٢٠٢١). * مامۆستای زانکۆ لە زانکۆکانی (سلێمانی، چەرموو، گەشەپێدانی مرۆیی). * بەڕێوەبەری تۆماری گشتی لە زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی. * سەرپەرشتیاری چەندین پرۆژەی تایبەت بە بنیاتنانی تواناکانی گەنجان لە عێراق و ھەرێمی کوردستان. == بەرھەم و بڵاوکراوەکان == د. ڕێبوار کەریم خاوەنی چەندین کتێب و زیاتر لە ١٦ توێژینەوەی ئەکادیمییە، لە دیارترین کتێبەکانی: * ''الأحزاب السياسية والرأي العام'' (پارتە سیاسییەکان و ڕای گشتی) - بە زمانی کوردی، ٢٠٠٩. * ''عملية صنع قرار الحرب على العراق في الولايات المتحدة الامريكية'' (پرۆسەی بڕیاردانی جەنگ دژی عێراق لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا) - بە زمانی عەرەبی، ٢٠١٣. * ''العلاقات العراقية -الامريكية منذ عام ١٩٨٩ وافاقها المستقبلية'' (پەیوەندییەکانی عێراق-ئەمریکا لە ساڵی ١٩٨٩ەوە و ئاسۆکانی داھاتووی) - بە زمانی عەرەبی، ٢٠٠٧. لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی، بەشداری لە چەندین کۆنفڕانسی زانستی و سیاسیدا کردووە لە وڵاتانی وەک قەتەر، تورکیا، مەغریب، ئوردن و لوبنان. https://sites.google.com/a/univsul.edu.iq/rebwar-karim https://www.dengiamerika.com/a/5422796.html https://www.rudaw.net/authors/drrebwarkarimmahmud __NOEDITSECTION__ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەت]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] lallv5af3m3wuktjddvtra6dbaxf67h 3 300330 1694867 1694255 2026-10-26T01:49:01Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی ١]] 1694867 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Aesthetic of me|Global rollback for Aesthetic of me]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Onegaborg@olo.wikipedia|Onegaborg@olo.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-23</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Badak Jawa@bew.wikipedia|Badak Jawa@bew.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) tqiepi4wo8qio4ultzo5gey5ctpkm71 1694976 1694867 2026-10-26T08:00:50Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1694976 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Aesthetic of me|Global rollback for Aesthetic of me]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Onegaborg@olo.wikipedia|Onegaborg@olo.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-23</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Badak Jawa@bew.wikipedia|Badak Jawa@bew.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Pristome|Global rollback for Pristome]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 734qqsfvq5psdsb5o6gw92gve6l3o0e 0 301305 1694492 1647853 2026-10-25T13:30:50Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1694492 wikitext text/x-wiki {{Short description|نووسەر و وێنەکێشی مانگای ژاپۆنی (لەدایکبووی ١٩٨٦)}} {{Use mdy dates|date=September 2022}} {{Infobox person | name = ھاجیمێ ئیسایاما | native_name = 諫山 創 | image = FIBD2023HajimeIsayama 01.jpg | image_size = | caption = ئیسایاما لە {{بنز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کۆمیکسی ئانگولێم|en|Angoulême International Comics Festival}} لە ساڵی ٢٠٢٣ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age text|August 29, 1986}} | birth_place = {{بنز|ئۆیاما، ئۆیتا|en|Ōyama, Ōita}}، ژاپۆن | death_date = | death_place = | known_for = ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | occupation = {{بنز|نووسەری مانگا|en|Manga artist|lt=وێنەکێش و نووسەری مانگا}} | years_active = ٢٠٠٦–ئێستا | awards = {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} (٢٠١١)<br/>{{بنز|خەڵاتی ھارڤی|en|Harvey Award}} (٢٠١٤) | website = | spouse = {{marriage|نەزانراو|2018}}<ref name="spouse">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2018-12-31/attack-on-titan-manga-creator-hajime-isayama-announces-marriage/.141506|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|سەردێڕ=Attack on Titan Creator Announces His Marriage|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> }} {{Nihongo|'''ھاجیمێ ئیسایاما'''|諫山 創|Isayama Hajime|لەدایکبووی ٢٩ی ئابی ١٩٨٦|lead=yes}} {{بنز|نووسەری مانگا|en|Manga artist|lt=نووسەر و وێنەکێشێکی مانگای}} ژاپۆنییە. یەکەم زنجیرەی ناوبراو، ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' (٢٠٠٩–٢٠٢١)، بووە یەکێک لە {{بنز|پێڕستی پڕفرۆشترین مانگاکان|en|List of best-selling manga|lt=پڕفرۆشترین زنجیرە مانگاکانی مێژوو}} بە بوونی زیاتر لە ١٤٠ ملیۆن دانەی چاپکراو لە سەرانسەری جیھاندا تا تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=shingeki_FLY|ژمارە=١٧٢٩٨٠٢٩٦١٣٤٤٢٠٠٩٨٤|سەردێڕ=We looked at the cumulative circulation of AOT manga worldwide}} {{better source needed|date=March 2024}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١دا {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} و لە ٢٠١٤دا {{بنز|خەڵاتی ھارڤی|en|Harvey Award}}ی پێبەخشرا، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٣ لە ٥٠یەمین خولی {{بنز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کۆمیکسی ئانگولێم|en|Angoulême International Comics Festival}} لە فەڕەنسا خەڵاتی ڕێزلێنانی تایبەتی (Fauve Spécial) پێبەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|سەردێڕ=ANIME NEWS:'Attack On Titan' anime adaptation to hit the small screen in spring|وێبگە=[[The Asahi Shimbun]]|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102234402/http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-09-09/attack-on-titan-manga-wins-2014-harvey-award/.78551|نووسەر=Rachel Mahoney|سەردێڕ=Attack on Titan Manga Wins 2014 Harvey Award|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/culture/2023/01/29/entertainment-news/attack-titan-creator-honored-french-comics-festival/|نووسەر=Jiji|سەردێڕ='Attack on Titan' Creator Honored at French Comics Festival|وێبگە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و دەستپێکی پیشە == ئیسایاما لە شارۆچکەی {{بنز|ئۆیاما، ئۆیتا|en|Ōyama, Ōita}} لە پارێزگای ئۆیتا لە {{بنز|ژاپۆن|en|Japan}} لەدایکبووە، کە ئێستا بەشێکە لە شاری {{بنز|ھیتا، ئۆیتا|en|Hita, Ōita}}. لە سەردەمی خوێندنی لە ئامادەییی ھیتا ڕینکۆ، دەستی بە ناردنی بەرھەمەکانی مانگا کرد بۆ پێشبڕکێکانی وێنەکێشان.<ref name="early">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/behind_news/people/AJ201307200007|سەردێڕ='Attack on Titan' author expresses fears through popular boys' manga|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Asahi Shimbun]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303204457/http://ajw.asahi.com/article/behind_news/people/AJ201307200007|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندن، لە بەشی دیزاینی مانگای پەیمانگای کیوشو دیزاینەر گاکوین وەرگیرا. لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەشداری لە پێشبڕکێی گۆڤاری گراند پریکس (MGP) کرد کە لەلایەن دەزگای {{بنز|کۆدانشا|en|Kodansha}} سەرپەرشتی دەکرا، و چاپێکی کورتی ''ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان'' (''Shingeki no Kyojin'') خەڵاتی «کاری ناوازە»ی پێبەخشرا.<ref name="SnK one-shot">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kc.kodansha.co.jp/SEP/02065/01/nf/happyou/prize_b/2006_07/ |سەردێڕ=7月期MGP結果大発表!! |trans-title=MGP results for July!! |ئیش=講談社コミックプラス |بڵاوکەرەوە=Kodansha |ڕێکەوت=٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703231951/http://kc.kodansha.co.jp/SEP/02065/01/nf/happyou/prize_b/2006_07/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> ئەم بەرھەمە تاکەبەشە ({{بنز|وان شۆت (کۆمیکس)|en|One-shot (comics)|lt=وان شۆت}}) دواتر خرایە ناو یەکەم دیسکی {{بنز|بلوڕای|en|Blu-ray}}ی زنجیرە {{بنز|ئەنیمێ|en|anime}}کە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2013-05-07/1st-attack-of-titan-blu-ray/dvd-to-bundle-manga-prototype|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=1st Attack on Titan Blu-ray/DVD to Bundle Manga 'Prototype'|ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210206212503/https://www.animenewsnetwork.com/news/2013-05-07/1st-attack-of-titan-blu-ray/dvd-to-bundle-manga-prototype|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> لە تەمەنی بیست ساڵیدا، ڕووی لە شاری {{بنز|تۆکیۆ|en|Tokyo}} کرد و لە {{بنز|کافێی ئینتەرنێت|en|Internet café}} کاری دەکرد بۆ ئەوەی بتوانێت بەردەوامی بە پیشەی نووسینی مانگا بدات.<ref name="exhibit">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/culture/AJ201304150005|سەردێڕ='Attack on Titan' exhibition held in manga artist Hajime Isayama's hometown|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Asahi Shimbun]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102234732/http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/culture/AJ201304150005|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> سەرەتا بەرھەمەکەی پێشکەشی بەشی گۆڤاری ''{{بنز|ھەفتانەی شۆنێن جەمپ|en|Weekly Shōnen Jump}}''ی دەزگای {{بنز|شوئیشا|en|Shueisha}} کرد، لەوێ داوای لێکرا دەستکاریی شێوازی کێشان و چیرۆکەکەی بکات تا لەگەڵ شێوازی گۆڤارەکەدا بگونجێت. ئیسایاما داواکارییەکەی ڕەتکردەوە و بڕیاری دا کارەکەی بباتە بەشی گۆڤاری ''{{بنز|ھەفتانەی شۆنێن مەگەزین|en|Weekly Shōnen Magazine}}''ی دەزگای کۆدانشا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blog.livedoor.jp/isayamahazime/archives/1922630.html|سەردێڕ=現在進行中の黒歴史 : 変身！！！！|script-title=ja:変身！！！！|trans-title=Transformation!!!!|دوایین=Isayama|یەکەم=Hajime|زمان=ja|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201110100304/http://blog.livedoor.jp/isayamahazime/archives/1922630.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٨دا، بەشداری لە ٨٠یەمین پێشبڕکێی نووسەرە نوێیەکانی گۆڤاری شۆنێن مەگەزین کرد و بەرھەمەکەی بە ناوی ''Heart Break One'' خەڵاتی ھاندانی تایبەتی پێبەخشرا. ھەروەھا بەرھەمێکی تری بە ناوی ''Orz'' لە پێشبڕکێی ساڵی دواتردا وەک کارێکی ھەڵبژێردراو دەستنیشانکرا. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، یەکەمین زنجیرە مانگای خۆی بە ناوی ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' لە گۆڤاری مانگانەی ''{{بنز|بێساتسو شۆنێن مەگەزین|en|Bessatsu Shōnen Magazine}}'' دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد. زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١١دا خەڵاتی پۆلی {{بنز|مانگای شۆنێن|en|Shōnen manga|lt=شۆنێن}}ی لە ٣٥ەمین خولی {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} بەدەستھێنا،<ref name="award">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|سەردێڕ=ANIME NEWS: 'Attack On Titan' anime adaptation to hit the small screen in spring|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Asahi Shimbun]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102234402/http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> و بۆ ٤ەمین خولی خەڵاتی {{بنز|مانگا تایبشۆ|en|Manga Taishō}} و ١٦ەمین خولی {{بنز|خەڵاتی کولتووریی تێزوکا ئۆسامو|en|Tezuka Osamu Cultural Prize}} پاڵێورا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-01-16/13-titles-nominated-for-4th-manga-taisho-awards|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=13 Titles Nominated for 4th Manga Taisho Awards|ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210505224651/https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-01-16/13-titles-nominated-for-4th-manga-taisho-awards|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-20/16th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced|سەردێڕ=16th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201110074749/https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-20/16th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> مانگاکە بە زمانی ئینگلیزی لەلایەن {{بنز|کۆدانشا یو ئێس ئەی|en|Kodansha USA}} بڵاوکرایەوە و بووە ھۆی بەرھەمھێنانی پێنج زنجیرە مانگای لاوەکی، سێ زنجیرەی {{بنز|ڕۆمانی سووک|en|light novel}}، زنجیرەیەکی ئەنیمێی بەناوبانگ، چەندین کایەی ڤیدیۆیی و دوو فیلمی سینەمایی. لە ساڵی ٢٠١٣دا، پێشانگایەکی تایبەت لە ھاوینەھەواری ئۆیاما لە زێدی خۆی بەڕێوەچوو بۆ نمایشکردنی دەستنووسەکانی مانگاکەی.<ref name="exhibit"/> لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤، ئیسایاما بە ئامادەبوونی نزیکەی ٢٥٠٠ کەس بەشداری لە بۆنەیەکی تایبەت لە شاری ھیتا کرد و لەلایەن سەرۆکی شارەوانییەوە نازناوی «باڵیۆزی گەشتیاریی ھیتا»ی پێبەخشرا.<ref name="tour ambassador">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-04/attack-on-titan-creator-named-tourism-ambassador-of-hometown/.80679|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Attack on Titan Creator Named Tourism Ambassador of Hometown |ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210204111310/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-04/attack-on-titan-creator-named-tourism-ambassador-of-hometown/.80679|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨دا، لە بلۆگی فەرمیی خۆی ڕایگەیاند کە لە سەرەتای ئەو ساڵەدا ھاوسەرگیریی کردووە.<ref name="spouse"/> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ئیسایاما بۆ یەکەمجار سەردانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای کرد لە میانی بەشداریکردنی لە کۆنگرەی {{بنز|ئەنیمێ ئێن وای سی|en|Anime NYC}} لە شاری {{بنز|نیویۆرک سیتی|en|New York City}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kodansha.us/2022/10/19/attack-on-titan-creator-hajime-isayama-comes-to-anime-nyc-2022/|سەردێڕ= Attack on Titan Creator Hajime Isayama Comes to Anime NYC 2022|ڕێکەوت= ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha|Kodansha USA]]|ڕێکەوتی سەردان= ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == بەرھەمەکان == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | بڵاوکەرەوە ! scope="col" | تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable"| سەرچاوە |- ! scope="row" | ''ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان''<br/>(進撃の巨人 ''Shingeki no Kyojin'') | ٢٠٠٦ | | وەشانی {{بنز|وان شۆت (کۆمیکس)|en|One-shot (comics)|lt=وان شۆت}} | align="center"|<ref name="SnK one-shot"/> |- ! scope="row" | ''Heart Break One''<br/>(ハート ブレイク ワン ''Hāto Bureiku Wan'') | ٢٠٠٨ | | وان شۆت | align="center"|<ref name="HBO shonen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|format=''Select'' 第80回 ''on the drop-down menu''|سەردێڕ=第80回新人漫画賞|trans-title=The 80th Annual Newcomer Awards|وێبگە=Shonen Magazine|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930011304/http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" | ''Orz'' | ٢٠٠٨ | | وان شۆت | align="center"|<ref name="Orz shonen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|format=''Select'' 第81回 ''on the drop-down menu''|سەردێڕ=第81回新人漫画賞|trans-title=The 81st Annual Newcomer Awards|وێبگە=Shonen Magazine|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930011304/http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}''<br/>(進撃の巨人 ''Shingeki no Kyojin'') | ٢٠٠٩–٢٠٢١ | {{بنز|کۆدانشا|en|Kodansha}} {{small|(ژاپۆنی)}}<br/>{{بنز|کۆدانشا یو ئێس ئەی|en|Kodansha USA}} {{small|(ئینگلیزی)}} | {{بنز|مانگا|en|Manga}} | |- ! scope="row" | ''Attack on Titan Inside''<br/>(進撃の巨人 INSIDE 抗 ''Shingeki no Kyojin Inside Kou'') | ٢٠١٣ | | ناساندنی کەسایەتییەکان و چاوپێکەوتنەکان | |- ! scope="row" | ''Attack on Titan Outside''<br/>(進撃の巨人 OUTSIDE 攻 ''Shingeki no Kyojin OUTSIDE Osamu'') | ٢٠١٣ | | ھونەری چەمکی و چاوپێکەوتنەکان؛ ڕەشنووسی بەشی ١ (٢٠٠٩) لەخۆدەگرێت | |- ! scope="row" | ''Attack on Avengers'' | ٢٠١٤ | ''{{بنز|بروتوس (گۆڤار)|en|Brutus (magazine)|lt=بروتوس}}'' {{small|(ژاپۆنی)}}<br/>''Colossal Edition'' Vol. 2 لەلایەن Kodansha USA {{small|(ئینگلیزی)}} | بەرھەمی ھاوبەش لەگەڵ {{بنز|مارڤڵ کۆمیکس|en|Marvel Comics}}.<br/>چیرۆک لەلایەن ئیسایاما، وێنەکێشان لەلایەن ئاکسێل ئالۆنسۆ و جۆ کێسادا. | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbr.com/new-attack-on-titanmarvel-crossover-details-revealed/|سەردێڕ=New "Attack on Titan"/Marvel Crossover Details Revealed|وێبگە=[[Comic Book Resources|CBR]]|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|دوایین=Melrose|یەکەم=Kevin}}</ref> |- ! scope="row" | ''The Killing Pawn''<br/>(ザ・キリング・ポーン ''Za Kiringu Pōn'') | ٢٠١٤ | | وان شۆت؛ وێنەکێشان لەلایەن {{بنز|ڕیۆجی میناگاوا|en|Ryōji Minagawa}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/122253|سەردێڕ=諫山創×皆川亮二がタッグ！進撃以外の初作品|trans-title=Hajime Isayama × Ryoji Minagawa collaboration! First work besides 'Attack on Titan'|وێبگە=[[Comic Natalie]]|زمان=ja|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181014204224/https://natalie.mu/comic/news/122253|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=転送者 皆川亮二短編集|ناونیشان=https://www.shogakukan.co.jp/books/09850486|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=小学館|زمان=ja}}</ref> |- ! scope="row" | ''The Theory of Ill-Natured Men and AI''<br/>(性悪男とAIのセオリー ''Showaru Otoko to AI no Theory'') | ٢٠٢٥ | Kodansha | وان شۆت؛ وێنەکێشان لەلایەن کای نۆشیگامی، لەگەڵ کەسایەتییەک کە لەلایەن {{بنز|یووکی کاجی|en|Yuki Kaji}} دروستکراوە. | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Bueno|یەکەم١=Daniel|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.siliconera.com/new-hajime-isayama-manga-is-a-soyogi-fractal-one-shot/|سەردێڕ=New Hajime Isayama Manga Is a Soyogi Fractal One-Shot|وێبگە=Siliconera|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> |} == خەڵاتەکان == {|class="wikitable sortable" ! ساڵ ! خەڵات ! بەش ! بەرھەم / پاڵێوراو ! ئەنجام |- | align="center" | ٢٠٠٦ | گۆڤاری گراند پریکس (MGP) | کاری ناوازە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' {{small|(وەشانی وان شۆت)}} | {{won}}<ref name="SnK one-shot"/> |- | rowspan=2; align="center" | ٢٠٠٨ | ٨٠یەمین خەڵاتی مانگای تازەپێگەیشتووانی ''{{بنز|ھەفتانەی شۆنێن مەگەزین|en|Weekly Shōnen Magazine}}'' | خەڵاتی ھاندانی تایبەت | ''Heart Break One'' | {{won}}<ref name="HBO shonen"/> |- | ٨١ەمین خەڵاتی مانگای تازەپێگەیشتووانی ''ھەفتانەی شۆنێن مەگەزین'' | کاری ھەڵبژێردراو | ''Orz'' | {{won}}<ref name="Orz shonen"/> |- | rowspan=2; align="center" | ٢٠١١ | ٤ەمین خەڵاتەکانی {{بنز|مانگا تایبشۆ|en|Manga Taishō}} | باشترین مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-01-16/13-titles-nominated-for-4th-manga-taisho-awards|سەردێڕ=13 Titles Nominated for 4th Manga Taisho Awards|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|وێبگە=[[Anime News Network]]|یەکەم=Loo|دوایین=Egan}}</ref> |- | ٣٥ەمین {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref name="award"/> |- | align="center" | ٢٠١٢ | ١٦ەمین {{بنز|خەڵاتی کولتووریی تێزوکا ئۆسامو|en|Tezuka Osamu Cultural Prize}} | خەڵاتی گەورە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-20/16th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced |سەردێڕ=16th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢|یەکەم=Loo|دوایین=Egan|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref> |- | rowspan=3; align="center" | ٢٠١٣ | ٢٠ەمین گراند پریکسی ئەنیمێ و مانگا (فەڕەنسا) | باشترین مانگای ھیوابەخش | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.animeland.com%2Farticles%2Fvoir%2F935%2F20e-Anime-Manga-GRAND-PRIX-les-vainqueurs|سەردێڕ=20E ANIME & MANGA GRAND PRIX : LES VAINQUEURS|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٣|زمان=fr|وێبگە=[[:fr:AnimeLand|AnimeLand]]}}</ref> |- | ١٩ەمین پێشانگای مانگای بارسێلۆنا | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rtve.es/noticias/20131103/ataque-titanes-fushigi-yugi-ganan-premios-del-salon-del-manga-barcelona/782380.shtml|سەردێڕ= 'Ataque a los titanes' y 'Fushigi Yugi' ganan los premios del Salón del Manga de Barcelona|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=es|وێبگە=rtve.es}}</ref> |- | ٦ەمین خەڵاتی کۆمیکسی برۆس | خەڵاتی گەورە (کۆمیکسی ئەنیمەیشنکراو) | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://getnews.jp/archives/453517|سەردێڕ=初心者むけ"進撃"講座も！「ブロスコミックアワード2013」大賞は「王国の子」|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ja|وێبگە=getnews.jp}}</ref><ref>6th Shine! Bros Comic Award 2013. ''TV Bros November 9, 2013, issue''</ref> |- | rowspan=10; align="center" | ٢٠١٤ | ١٨ەمین {{بنز|خەڵاتی کولتووریی تێزوکا ئۆسامو|en|Tezuka Osamu Cultural Prize}} | خەڵاتی گەورە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-03-09/18th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced |سەردێڕ=18th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠١٤|یەکەم=Nelkin|دوایین=Sarah|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref> |- | ١٧ەمین {{بنز|خەڵاتی ئاتیلیۆ میکێلوتسی|en|Attilio Micheluzzi Award}} | باشترین زنجیرەی بیانی | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vincitori Premi Micheluzzi 2014|trans-title=2014 Micheluzzi Awards Winners|زمان=it|وێبگە=Comicon.it|ناونیشان=https://www.comicon.it/vincitori-premi-micheluzzi-2014/|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190701085544/https://www.comicon.it/vincitori-premi-micheluzzi-2014/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | خەڵاتی کۆمیکسی True Believers | مانگای دڵخواز | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.cbr.com/true-believers-comic-awards-announce-2014-winners/|سەردێڕ=True Believers Comic Awards announce 2014 winners|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|یەکەم=Melrose|دوایین=Kevin|وێبگە=cbr.com}}</ref> |- | ٢٧ەمین {{بنز|خەڵاتی ھارڤی|en|Harvey Award}} | باشترین چاپی ئەمریکی بۆ بەرھەمی بیانی | ''ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان'' {{small|(بڵاوکراوەی [[کۆدانشا یو ئێس ئەی]])}} | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='Attack on Titan' Manga Wins 2014 Harvey Award|وێبگە=[[Anime News Network]]|دوایین=Mahoney|یەکەم=Rachel|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-09-09/attack-on-titan-manga-wins-2014-harvey-award/.78551|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> |- | ٢١ەمین گراند پریکسی ئەنیمێ و مانگا (فەڕەنسا) | باشترین مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://animeland.fr/2014/03/21/amgp-2013-les-resultats/|سەردێڕ=AMGP 2013 : les résultats|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=[[:fr:AnimeLand|AnimeLand]]|زمان=fr|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230127183246/https://animeland.fr/2014/03/21/amgp-2013-les-resultats/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|url-status=dead}}</ref> |- | خەڵاتەکانی پەڕتووکی ئەلیکترۆنی (E-Book Awards) | خەڵاتی گەورە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.itmedia.co.jp/ebook/articles/1403/31/news052.html|سەردێڕ=「電子書籍アワード2014」電子書籍大賞に『進撃の巨人』|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=itmedia.co.jp}}</ref> |- | خەڵاتەکانی پەڕتووکی ئەلیکترۆنی | بەشی کۆمیکس | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won|Won<br><small>پلەی یەکەم</small>}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.itmedia.co.jp/ebook/articles/1403/31/news052.html|سەردێڕ=「電子書籍アワード2014」電子書籍大賞に『進撃の巨人』|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=itmedia.co.jp}}</ref> |- | خەڵاتەکانی پۆچی (Pochi Awards) | باشترین مانگای نێودەوڵەتی | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kotomi.de/2014/09/connichi-2014-der-pochi-award/|سەردێڕ=CONNICHI 2014: DER POCHI AWARD|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> |- | ٢٠ەمین پێشانگای مانگای بارسێلۆنا | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cinemascomics.com/ganadores-de-los-premios-del-xx-salon-del-manga-de-barcelona/|سەردێڕ=Ganadores de los premios del XX Salón del Manga de Barcelona|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|زمان=es|وێبگە=cinemascomics.com}}</ref> |- | خەڵاتەکانی گۆڤاری نێۆ (NEO Awards) | باشترین مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://twitter.com/NEO_Magazine/status/559745988957839362|سەردێڕ=Neo Awards 2014The Winner of Best Manga 2014 is: ATTACK ON TITAN|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=twitter}}</ref><ref>"Neo Awards 2014". ''Neo Issue 133''</ref> |- | rowspan=3; align="center" | ٢٠١٥ | ١ەمین خەڵاتەکانی Sugoi Japan | باشترین زنجیرە مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-03-12/yomiuri-shimbun-sugoi-japan-awards-winners-announced/.85910|سەردێڕ=Yomiuri Shimbun's 'Sugoi Japan Awards' Winners Announced|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٥|یەکەم=Loveridge|دوایین=Lynzee|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref> |- | ١١ەمین خەڵاتەکانی ئەنیمانیا (AnimaniA Awards) | باشترین مانگای نێودەوڵەتی | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://animania.de/animania-award-2006-2016/|سەردێڕ=AnimaniA Award 2006-2016|وێبگە=AnimaniA|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٦}}</ref> |- | خەڵاتەکانی ھەڵبژاردەی گودڕیدز | باشترین ڕۆمانی وێنەیی و کۆمیکس | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{draw|پلەی سێیەم}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.goodreads.com/choiceawards/best-graphic-novels-comics-2015|سەردێڕ=Best Graphic Novels & Comics|وێبگە=Goodreads}}</ref> |- | rowspan=2; align="center"| ٢٠٢١ | ٢٧ەمین پێشانگای مانگای بارسێلۆنا | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Todos los nominados y ganadores de los XXVII Manga Barcelona (2021)|ناونیشان=https://enjoycomics.com/award-edition.php?edition-id=365610|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Enjoy Comics}}</ref> |- | خەڵاتی بڵاوکردنەوەی نۆما | خەڵاتی کولتووریی بڵاوکردنەوەی نۆما | ھاجیمێ ئیسایاما | {{Won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Attack on Titan's Hajime Isayama Wins Noma Publishing Culture Award|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-11-04/attack-on-titan-hajime-isayama-wins-noma-publishing-culture-award/.179201|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Anime News Network]]|زمان=en}}</ref> |- | align="center"| ٢٠٢٣ | ٥٠یەمین {{بنز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کۆمیکسی ئانگولێم|en|Angoulême International Comics Festival}} | خەڵاتی ڕێزلێنانی تایبەت (Fauve Spécial) | ھاجیمێ ئیسایاما | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bdangouleme.com/fauve-special-de-la-50e-edition|سەردێڕ=Special Fauve for the 50th Edition|بڵاوکەرەوە=[[Angoulême International Comics Festival]]|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241207031627/https://www.bdangouleme.com/fauve-special-de-la-50e-edition|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.lambiek.net/artists/i/isayama_hajime.htm ژیاننامەی ھاجیمێ ئیسایاما لە Lambiek Comiclopedia] * [http://blog.livedoor.jp/isayamahazime/ بلۆگی فەرمیی ھاجیمێ ئیسایاما] * {{IMDb name|4697729}} * {{Rotten-tomatoes-person|hajime_isayama}} * {{anime News Network|people|97559}} {{Attack on Titan}} {{Kodansha Manga Award - Shōnen}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ئیسایاما، ھاجیمێ}} {{پۆلی کۆمنز|Hajime Isayama}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھارڤی]] [[پۆل:کەسانی زیندوو]] [[پۆل:نووسەرانی مانگا لە پارێزگای ئۆیتا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ھیتا، ئۆیتا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی مانگای کۆدانشا (شۆنێن)]] [[پۆل:زیندووان]] goiy46ams2971ftpwkmokejz3vgm05l 1 302953 1694493 1647104 2026-10-25T13:30:52Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1694493 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاجیمێ ئیسایاما]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1647103 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181014204224/https://natalie.mu/comic/news/122253 بۆ https://natalie.mu/comic/news/122253 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241207031627/https://www.bdangouleme.com/fauve-special-de-la-50e-edition بۆ https://www.bdangouleme.com/fauve-special-de-la-50e-edition زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:١٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاجیمێ ئیسایاما]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1694492 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230127183246/https://animeland.fr/2014/03/21/amgp-2013-les-resultats/ بۆ https://animeland.fr/2014/03/21/amgp-2013-les-resultats/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٣٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) gnx8mbrr5dkz0jl2t9l34fz6xzplsh9 0 303499 1694459 1692818 2026-10-25T12:20:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694459 wikitext text/x-wiki {{دەربارە|١١یەمین پاشای [[گۆریۆ|خانەدانی گۆریۆ]] لە کۆریا|٥ەمین پاشای کۆریا لە سەردەمی [[جۆسۆن|خانەدانی جۆسۆن]]|مونجۆنگی جۆسۆن}} {{Infobox royalty | name = پاشا مونجۆنگ<br>{{lang|ko|문종}}<br>{{lang|ko|文宗}} | succession = [[پێڕستی پاشاکانی کۆریا|پاشای گۆریۆ]] | reign = ١٠٤٦–١٠٨٣ | coronation = ١٠٤٦<br />ھۆڵی جونگگوانگ، [[کایسۆنگ|گایگیۆنگ]]، [[گۆریۆ]] | predecessor = [[جیۆنگجۆنگی دووەمی گۆریۆ|جیۆنگجۆنگ]] | successor = [[سونجۆنگی گۆریۆ|سونجۆنگ]] | spouse = [[شاژنە ئینپیۆنگ]]<br />[[شاژنە ئینیێ]] (١٠٤٧) | spouse_type = [[ژنی پاشا]] | spouses = شازادە خاتوون سووریۆنگ<br />شازادە خاتوون سونگگیۆنگ (١٠٨٢)<br />شازادە خاتوون سونگھوا (١٠٤٩–١٠٨٣) | spouses_type = کەنیزەک / ھاوسەر | issue = *کوڕەکان:<br />[[سونجۆنگی گۆریۆ|وانگ ھوون (سونجۆنگ)]]<br />[[سیۆنجۆنگی گۆریۆ|وانگ ئوون (سیۆنجۆنگ)]]<br />[[سووکجۆنگی گۆریۆ|وانگ ئۆنگ (سووکجۆنگ)]]<br />[[ئوئیچۆن|وانگ ھوو (ئوئیچۆن)]]<br />وانگ سوو<br />[[وانگ تاینگ]]<br />وانگ پی<br />وانگ ئوم<br />وانگ چیم<br />وانگ گیۆنگ<br />[[دووک جۆسۆن|وانگ تۆ]]<br />[[دووک بویۆ|وانگ سوو]]<br />[[دووک جینھان|وانگ یوو]] *کچەکان:<br />شازادە خاتوون جۆکگیۆنگ<br />[[شازادە خاتوون بۆریۆنگ]] | house = [[خانەدانی وانگ|وانگ]] | dynasty = [[گۆریۆ]] | father = [[ھیۆنجۆنگی گۆریۆ|پاشا ھیۆنجۆنگ]] | mother = [[شاژنە وۆنھیێ]] | birth_name = وانگ ھوی (王徽) | birth_date = ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٠١٩ | birth_place = کۆشکی ئەنبۆک، [[کایسۆنگ|گایگیۆنگ]]، [[گۆریۆ]] | death_date = ٢ی ئەیلوولی ١٠٨٣ (لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا) | death_place = ھۆڵی جونگگوانگ، گایگیۆنگ، [[گۆریۆ]] | burial_place = گیۆنگننگ ({{lang|ko|경릉}}) | posthumous_name = پاشای مەزن گانگجیۆنگ میۆنگدای جانگسۆنگ '''ئینھیۆ'''<br />강정명대장성'''인효'''대왕<br />(剛定明大章聖'''仁孝'''大王) | temple_name = '''مونجۆنگ''' ({{lang|ko|문종}}) }} '''مونجۆنگ''' (٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٠١٩ – ٢ی ئەیلوولی ١٠٨٣)، بە ناوی کەسیی '''وانگ ھوی'''، یازدەھەمین پاشای [[گۆریۆ|خانەدانی گۆریۆ]]ی کۆریا بوو. پاشا مونجۆنگ لە ساڵی ١٠١٩ لەدایک بووە و لە ساڵی ١٠٤٦ەوە تا کاتی مردنی لە ساڵی ١٠٨٣ فەرمانڕەواییی کردووە. لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتیی ئەودا، حکوومەتی ناوەندیی گۆریۆ دەسەڵات و کۆنترۆڵی تەواوی بەسەر میر و دەسەڵاتدارە ناوخۆیییەکاندا بەدەستھێنا.<ref name="baccro.com">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=박 |یەکەم١=기현 |script-title=ko:[성공한 군주들로부터 배우는 역사의 교훈 '제왕의 리더십'] (10) 고려 문종, 균형 잡힌 외교감각으로 통합의 리더십 보여주다 |ناونیشان=https://www.baccro.com/news/articleView.html?idxno=37939|سەردێڕ=[성공한 군주들로부터 배우는 역사의 교훈 '제왕의 리더십'] (10) 고려 문종, 균형 잡힌 외교감각으로 통합의 리더십 보여주다 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|agency=Baccro News |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> مونجۆنگ و پاشاکانی دوای خۆی، جەختیان لەسەر گرنگیی سەرکردایەتیی مەدەنی بەسەر سوپادا کردەوە. مونجۆنگ سنوورەکانی کۆریای بەرەو باکوور تا [[ڕووباری یالو]] و [[ڕووباری تومێن]] فراوان کرد و چەندین قەڵای بۆ پاراستنی سنوورەکانی باکوور دروست کرد.<ref name="baccro.com"/> چوارەمین کوڕی مونجۆنگ بە ناوی [[ئوئیچۆن]] (لەدایکبووی ١٠٥٥)، بوو بە دەروێشێکی بودیی کە قوتابخانەی چیۆنتای وەک لقێکی سەربەخۆی [[بودیزم]] دامەزراند. لە سەردەمی دەسەڵاتی مونجۆنگدا، ئەفسەرە پزیشکە ئەکادیمییەکان (ھانلیمویگوان) بۆ یەکەمجار لە گۆریۆ دەرکەوتن، و تاقیکردنەوە پزیشکییەکانی گۆریۆ زۆرجار لەلایەن خەڵکی ئاسایییەوە وەک ڕێگەیەک بۆ پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی بەکاردەھێنران.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lee |یەکەم١=Kyung Lock |سەردێڕ=History of the medical licensing examination (uieop) in Korea's Goryeo Dynasty (918-1392) |journal=Journal of Educational Evaluation for Health Professionals |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|بەرگ=١٢|پەڕە=١٩|doi=10.3352/jeehp.2015.12.19 |pmid=٢٦٠٠٨٩١٧|pmc=٤٥٣٦٣٦٣}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، لە سەردەمی مونجۆنگدا چەندین پەڕتووکی پزیشکیی چینی لە ڕێگەی [[ئیمپراتۆریەتیی سۆنگ]]ی چینەوە ھاتنە ناو گۆریۆ.<ref name="auto"/> == خێزان == * باوک: [[ھیۆنجۆنگی گۆریۆ|پاشا ھیۆنجۆنگ]] ** باپیری باوکی: [[ئانجۆنگی گۆریۆ|پاشا ئانجۆنگ]] ** داپیرەی باوکی: [[شاژنە ھۆنجۆنگ|شاژنە ھۆنجۆنگ لە خێڵی ھوانگبۆی ھوانگجوو]] * دایک: [[شاژنە وۆنھیێ|شاژنە وۆنھیێ لە خێڵی کیمی ئەنسانو]] ** باپیری دایکی: [[کیم ئونبو]] ** داپیرەی دایکی: خاتوونی گەورەی ناوچەی ئەنسانو لە خێڵی ییی گیۆنگوۆن * ھاوسەرەکان و منداڵەکانیان: # [[شاژنە ئینپیۆنگ|شاژنە ئینپیۆنگ لە خێڵی کیمی ئەنسانو]] (زڕخوشکی بچووکی) – بێ منداڵ بوو. # [[شاژنە ئینیێ|شاژنە ئینیێ لە خێڵی ییی گیۆنگوۆن]] ## [[سونجۆنگی گۆریۆ|شازادەی جێنشین وانگ ھوون (پاشا سونجۆنگ)]]، ''کوڕی یەکەم'' ## [[سیۆنجۆنگی گۆریۆ|وانگ ئوون، مارکیزی گوکوۆن (پاشا سیۆنجۆنگ)]]، ''کوڕی دووەم'' ## [[سووکجۆنگی گۆریۆ|وانگ ئۆنگ، دووکی گیێریم (پاشا سووکجۆنگ)]]، ''کوڕی سێیەم'' ## [[ئوئیچۆن|وانگ ھوو (ئوئیچۆن)]]، ''کوڕی چوارەم'' – دەروێش بوو. ## وانگ سوو، دووکی سەنگان، ''کوڕی پێنجەم''<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=[[Encyclopedia of Korean Culture]]|script-title=ko:상안공 (常安公)|language=ko|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0027192|access-date=2024-07-08}}</ref> ## [[وانگ تاینگ]]، ''کوڕی شەشەم'' – دەروێش بوو. ## وانگ پی، مارکیزی گومگوان، ''کوڕی حەوتەم''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.doopedia.co.kr/mo/doopedia/master/master.do?_method=view2&MAS_IDX=101013000732714|سەردێڕ=금관후|script-title=ko:금관후|وێبگە=[[Doopedia]]}}</ref> ## وانگ ئوم، مارکیزی بیۆنھان، ''کوڕی ھەشتەم''<ref>{{cite encyclopedia| script-title=ko:변한후 (卞韓侯) |encyclopedia=[[Encyclopedia of Korean Culture]]| lang=ko|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0022970 |access-date=2024-07-08}}</ref> ## وانگ چیم، مارکیزی ناکرانگ، ''کوڕی نۆیەم'' ## وانگ گیۆنگ، ''کوڕی دەیەم'' – دەروێش بوو. ## شازادە خاتوون جۆکگیۆنگ، ''کچی یەکەم'' ## [[شازادە خاتوون بۆریۆنگ]]، ''کچی دووەم'' ## کچی سێیەم<ref name="KING GONGJU">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://db.history.go.kr/KOREA/search/searchResult.do?sort=levelId&dir=ASC&start=-1&limit=20&page=1&pre_page=1&itemIds=&indexSearch=N&codeIds=PERIOD-0-3&synonym=off&chinessChar=on&searchTermImages=%EB%AC%B8%EC%A2%85+%EC%86%8C%EC%83%9D+%EA%B3%B5%EC%A3%BC%C2%A0&searchKeywordType=BI&searchKeywordMethod=EQ&searchKeyword=%EB%AC%B8%EC%A2%85+%EC%86%8C%EC%83%9D+%EA%B3%B5%EC%A3%BC&searchKeywordConjunction=AND#searchDetail/kr/kr_091r_0020_0090_0010/2/1/2/r|سەردێڕ=고려시대 史料 Database|script-title=ko:문종 소생 공주|وێبگە=[[Goryeosa]]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=ko}}</ref> ## کچی چوارەم<ref name="KING GONGJU" /> # [[خاتوونی شاھانە ئینگیۆنگ ھیۆن-بی|خاتوون ئینگیۆنگ لە خێڵی ییی گیۆنگوۆن]] ## [[دووک جۆسۆن|وانگ تۆ، دووکی جۆسۆن]]، ''کوڕی یازدەیەم'' ## [[دووک بویۆ|وانگ سوو، دووکی بویۆ]]، ''کوڕی دوازدەیەم'' ## [[دووک جینھان|وانگ یوو، دووکی جینھان]]، ''کوڕی سێزدەیەم'' # [[خاتوونی شاھانە ئینجۆل ھیۆن-بی|خاتوون ئینجۆل لە خێڵی ییی گیۆنگوۆن]] ## کچی پێنجەم<ref name="KING GONGJU" /> ## کچی شەشەم<ref name="KING GONGJU" /> # [[خاتوونی شاھانە ئینمۆک دۆک-بی|خاتوون ئینمۆک لە خێڵی کیمی گیۆنگجوو]] ## کچی حەوتەم<ref name="KING GONGJU" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Eckert, Lee, Lew, Robinson and Wagner, ''Korea Old and New: A History'', Harvard University Press, 1990. {{ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|0-9627713-0-9}} {{s-start}} {{s-hou|[[خانەدانی وانگ]]|٢٩ی کانوونی یەکەمی|١٠١٩|٢ی ئەیلوولی|١٠٨٣}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[جیۆنگجۆنگی دووەمی گۆریۆ|جیۆنگجۆنگ]]}} {{s-ttl|title=[[پێڕستی پاشاکانی کۆریا|پاشای گۆریۆ]]|years=١٠٤٦–١٠٨٣}} {{s-aft|after=[[سونجۆنگی گۆریۆ|سونجۆنگ]]}} {{s-end}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٠١٩]] [[پۆل:مردووانی ١٠٨٣]] [[پۆل:پاشاکانی گۆریۆ]] [[پۆل:پاشاکانی سەدەی ١١یەمی کۆریا]] [[پۆل:خانەدانی وانگ]] [[پۆل:خەڵکی کایسۆنگ]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١١یەم]] kro4dqvlt0rkdraytx1p8qopoyjcs7z 0 303875 1694648 1665466 2026-10-25T19:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694648 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەبتکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|ربتكي}}<br>{{lang-en| Rabtke}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.9007| 43.37103}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەبتکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.9007| 43.37103 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەترویش|ئەترویش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٥٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەبتکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ئەترویش]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦٩٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٤٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] e144cuqw7den7fmlxzkqhidgnr3xqlj 0 303998 1694746 1691905 2026-10-25T21:05:56Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694746 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Hooman seyedi khashm hayahoo.jpg|caption=سەیدی لە ساڵی ٢٠١٦دا|native_name=هومن سیدی|native_name_lang=fa|imagesize=|name=هومەن سەیدی|birth_date=٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٨٠|birth_place=ڕەشت، ئێران|height=|occupation={{flatlist| * ئەکتەر * دەرهێنەر * سیناریۆنووس * دەستکاریکەر }}|years_active=٢٠٠٤–ئێستا|spouse={{plainlist| * ئازادە سەمدی (ھ. ٢٠٠٧–٢٠١٤) * بیتا ئاسلانی (ھ. ٢٠١٧) }}|children=١}} '''''ھومەن سەیدی''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: {{lang|fa|هومن سیدی}}؛ لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٨٠) ئەکتەر، دەرهێنەر، سیناریۆنووسی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Tehran Times |ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Tehran Times |زمان=en}}</ref> چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە شەش [[سیمورغی بلوورین]] کە دەیکاتە تاقە دەرهێنەر سێ جار لە بەشی خەڵاتی تایبەتی دەستەی داوەراندا بباتەوە، دوو [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافظ]]، پێنج خەڵاتی [[کۆمەڵەی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلمی ئێران|ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلمی ئێران]]، خەڵاتێکی نێتپاک (NETPAC) و خەڵاتێکی بەهرەمەندی نوێی ئاسیایی. شەشەمین فیلمی بەناوی جەنگی جیهانیی سێیەم (٢٠٢٢) خەڵاتی ئۆریزۆنتی بۆ باشترین فیلم لە ٧٩ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ڤێنیز]] بەدەستھێنا. سەیدی لە ڕێگەی فیلمەکانییەوە چەندین ئەکتەری بە سینەما ناساند، کە زۆربەیان لە قوتابخانەی فیلمسازیی ٨ میلی‌مەتریی خۆیدا ڕاهێنانیان پێکرابوو. لە نێو ئەم ئەکتەرانەدا: ئەمیر جەدید، [[نەوید پورفەرەج]]، [[ئازادە سەمەدی|ئازادە سەمدی]]، مەرجان ئیتفاقیان، مەھسا حێجازی، ئامین شێرباف، یەسنا میرتەھماسب، لادەن ژاوەوەند، نەوید نوسرەتی، نیما مەزاهیری، ئاشکان حەسەنپوور، إحسان مەنسووری و هادی تەسلیمی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=از بازیگری تا کشف استعدادهای سینمایی/ هومن سیدی چه کسانی را کشف کرده است؟ {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/post/1431826/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> == سەرەتای ژیان == هومەن سەیدی لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٨٠ لە [[ڕەشت]]، ئێران لەدایکبووە. ئەو منداڵی دووەمی خێزانەکەیەتی، خوشکێکی بەناوی هیلدا و دوو برای بەناوی هاموون و حامید هەیە. باوکی فەرمانبەری خانەنشینکراوی بانکی کشاوەرزییە و دایکی پێشتر فەرمانبەری هێزی دەریاییی ئێران بووە. سەیدی برازایەکی هەیە بەناوی مبینا. لە ساڵی ٢٠٠٦ لەگەڵ [[ئازادە سەمەدی|ئازادە سەمدی]] هاوسەرگیری کرد، بەڵام هاوسەرگیرییەکەیان لە ساڵی ٢٠١٣ بە جیابوونەوە کۆتایی هات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cinemakhabar.ir/NewsDetails.aspx?ID=77256 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150102164437/http://www.cinemakhabar.ir/NewsDetails.aspx?ID=77256 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.cinemakhabar.ir |سەردێڕ=یک طلاق در سینما/جدایی «هومن سیدی» از «آزاده صمدی»}}</ref> دواتر دووبارە هاوسەرگیری کردەوە و کچێکی هەیە بەناوی نیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.zoomg.ir/biography/272024-houman-seyedi-biography/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=زومجی |زمان=fa |سەردێڕ=بیوگرافی هومن سیدی}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی و بەدەستهێنانی دیپلۆم لە دیزاینی گرافیک، سەیدی دەستی بە کارەکەی کرد بە بەشداریکردن لە کۆرسەکانی لقی ڕەشتی ئەنجومەنی سینەمای گەنجانی ئێران، کە لەوێدا چەندین فیلمی کورتی بەرهەمهێنا. دواتر ڕووی لە [[تاران]] کرد و لە کۆرسەکانی نواندن لە پەیمانگای کارنامە بە بەڕێوەبەریی پەروێز پەرستوویی ناونووس کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aparat.com/v/m8o9b/%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%BE_%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_23_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86_95_(%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180806055043/https://www.aparat.com/v/m8o9b/%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%BE_%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_23_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86_95_(%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84) |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=آپارات - سرویس اشتراک ویدیو |زمان=fa |سەردێڕ=کلیپ گفتگوی هومن سیدی در خندوانه 23 فروردین 95 (کامل)}}</ref> == پیشە == === نواندن === لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠٠٠دا، هومەن سەیدی لەگەڵ [[ڕەزا کیانیان]] لە فیلمی ''پارچەیەک نان'' دەرکەوت و دواتر ڕۆڵێکی کەمی لە فیلمی [[چوارشەممەسوورە|''چوارشەممەسووری''ی]] [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادیدا]] گێڕا. بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی لە یەکەم فیلمی درێژی بەھرام تەوەکولی بەناوی ''پێپەتی لە بەهەشتدا'' ناوبانگی دەرکرد، کە ناساندنی بۆ ھەردووکیان بەدەستھێنا. نواندنەکەی کاندیدبوونی بۆ خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە خەڵاتەکانی جەژنی سینەمای ئێران بۆ هێنا. سەیدی لە شانۆشدا ڕۆڵی گێڕاوە، لەوانە لە شانۆگەرییەکانی حوسێن کیانی بەناوی ''دراوسێی ئاغا'' و ''ژنی مەشرووتە''. بەشداریکردنەکانی لە تلویزیۆندا زنجیرەی ''ڕێگای بێکۆتا'' لە دەرهێنانی هومایۆن ئەسەدیان، ''تا ثورەیا'' لە دەرهێنانی سیروس موقەددەم، و فیلمە تەلەفیزیۆنەکانی وەک ''سەیاب''ی محەممەدعەلی سەتجادی و ''ئەگەر باران ببارێت''ی ڕۆحوڵڵا حجازی دەگرێتەوە. ڕۆڵەکەی لە زنجیرەی ''عاشقانە'' جەماوەرییەکی زۆری بۆ ھێنا و وەک سەرکەوتووترین پرۆژەی نواندنی تا ئەوکاتە ئەژمار دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=زندگی|یەکەم=تبیان، دستیار|سەردێڕ=منفیِ محبوب. واقعا چرا؟|ناونیشان=https://article.tebyan.net/Article/AmpShow/367360|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241205060758/https://article.tebyan.net/Article/AmpShow/367360|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=تبیان}}</ref> فیلمە بەرچاوەکانی دیکەی پیشەی نواندنی سەیدی بریتیین لە ''شەوگەڕی''، ''ھێڵی تایبەت''ی مصطفی کیایی، ''پڕۆفایلەکان''ی ئیرەج کەریمی، ''لە سەربانەکەدا''، ''پردی خەو''، ''دایکایەتی''، ''کۆمیدیای ئینسانی''، ''دەستبەسەرداگرتن''، و ''زێڕ''ی پەروێز شەھبازی. بۆ نواندنەکەی لە ''من دیێگۆ مارادۆنام''، سەیدی خەڵاتی باشترین ئەکتەری یاریدەدەری لە هەردوو فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر و ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلمی ئێران بەدەستھێنا. === دەرهێنەرایەتی === دوای دەرهێنانی چەندین فیلمی کورت، لەوانە ''٣٥ مەتر لە سەرووی ئاو'' و ''ددانی شین''، کە چەندین خەڵاتی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کورتی تاران بۆ دەستەبەر کرد، سەیدی لە ساڵی ٢٠١٠دا یەکەم فیلمی درێژی خۆی بەناوی ''[[ئەفریقا]]'' دەرهێنا. فیلمەکە خەڵاتی باشترین فیلم و باشترین ئەکتەری ژن (بۆ [[ئازادە سەمەدی|ئازادە سەمدی]]) لە بەشی ڤیدیۆییی ٢٩ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر بەدەستھێنا. سەیدی وەک نووسەر و دەستکاریکەری فیلمەکەش کاری کردووە. ڕەخنەگران فیلمی ''ئەفریقا''یان وەک بەشێک لە بزووتنەوەی فیلمی نواری ئێران پۆلێن کردووە، و هەندێکیش سەیدی بە شوێنگرەوەی سینەمای کۆمەڵایەتیی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] دەزانن، هەروەها شانۆگەریی ''گێڕانەوەیەکی تەواونەکراوی وەرزێکی هەڵپەسێردراو''ی دەرهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rahesabz.net/story/59853/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121209053337/http://www.rahesabz.net/story/59853/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.rahesabz.net |سەردێڕ=جنبش راه سبز - توقف نمایش "روایت‌های ناتمام یک فصل معلق" به دلیل مشکل حراستی}}</ref> سەیدی لە ڕێگەی فیلمەکانییەوە چەندین ئەکتەری نوێی بە سینەمای ئێرانی ناساندووە، لەوانە ئەمیر جەدید، یەسنا میرتەھماسب، نەوید پورفەرەج، لادەن ژاوەوەند، و هاموون سەیدی. بەرهەمە دەرهێنراوەکانی بریتیین لە ''ئەفریقا''، ''سێزدە''، ''دانپێدانانەکانی مێشکی مەترسیدارم''، ''خەشم و ھەرای''، ''مێشکە بچووکە ڕەقبووەکان''، و ''جەنگی جیهانیی سێیەم''. فیلمی ''مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان'' یەکێک بوو لە پڕفرۆشترین فیلمەکانی ئێران لە کاتی پەخشکردنیدا لە ساڵی ٢٠١٨دا. یەکەم ئەزموونی سەیدی لە بەرهەمهێنانی زنجیرە بریتی بوو لە ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]''، کە پێشوازییەکی بەربلاوی لێکرا و بووە بەرزترین پلەی زنجیرەی ئێرانی لە IMDb.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://akharinkhabar.ir/cinema/7510212/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=akharinkhabar.ir |سەردێڕ=نگاهی به دلایل موفقیت و شهرت سریال «قورباغه»}}</ref> === وانەوتنەوە === سەرەڕای کارەکانی لە سینەما و شانۆدا، سەیدی لە ئەکادیمیای تایبەتی خۆیدا وانەی نواندن دەڵێتەوە و ڕاهێنان بە ئەکتەرە گەنجەکان دەکات. == ژیانی کەسی == === ڕوانگە سیاسییەکان === دوای بەدەستھێنانی خەڵاتی تایبەتی دەستەی داوەران لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجری ٢٠١٣ بۆ فیلمی ''سێزدە''، سەیدی خەڵاتەکەی پێشکەش بە سەرۆککۆماری ئەوکاتی ئێران حەسەن ڕۆحانی کرد و وەک کەسێک وەسفی کرد کە «زەردەخەنەی هێنایەوە سەر لێوی خەڵک».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/81040329/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.irna.ir |سەردێڕ=هومن سیدی جایزه خود را به رییس جمهوری تقدیم كرد}}</ref> ساڵانێک دواتر، لە کاتی خۆپیشاندانەکانی ساڵی ٢٠٢٢ی ئێراندا، سەیدی لە [[ئینستاگرام]] پەشیمانیی خۆی بۆ ئەم کارەی دەربڕی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/708285/%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D9%8Word_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B1%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=همشهری آنلاین |زمان=fa |سەردێڕ=هومن سیدی و این عکس عجیب که جنجالی شد {{!}} چقدر ساده گول امید را خوردیم!}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/708285/%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D9%8Word_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B1%D8%A7 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> و نووسی: {{Quote|ئەم پەڵەیە هەرگیز لەسەر من ناسڕێتەوە. ڕقم لە خۆم دەبێتەوە کە بە سادەیییەوە هەنگاوم بەرەو سبەینەیەکی باشتر نا. شەرم لە خۆم دەکەمەوە و هەرگیز خۆم نابوورم.|}} لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٦دا، سەیدی ڕەخنەی لەو کەسایەتییە بەناوبانگانە گرت کە لە بەرامبەر خۆپیشاندانەکانی ساڵی ٢٠٢٥–٢٠٢٦ی ئێراندا بەشدارییان لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا کردبوو لە ئینستاگرامەکەیەوە و گوتی: «سینەما ئەو کاتە مانای هەیە کە لە تەنیشت مرۆڤەکان بوەستێت؛ کاتێک بە سەریاندا تێدەپەڕێت، تەنها وێنەیەکی بێبەهایە.»<ref>https://aftabnews.ir/fa/news/کنایه-هومن-سیدی-به-هنرمندان-حاضر-در-جشنواره-فجر {{بەستەری مردوو|url=https://aftabnews.ir/fa/news/%DA%A9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == خەڵاتەکان و ڕێزلێنان == هومەن سەیدی بڕوانامەی دکتۆرای شانازی لە ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی بەرهەمهێنانی فەرهەنگیی ئێران وەرگرتووە بەھۆی دەستکەوتە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکانییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fajrfilmfestival.com/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170912132637/http://fajrfilmfestival.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=fajrfilmfestival.com |سەردێڕ=Fajrfilmfestival.com}}</ref> بەرهەمەکانی خەڵاتی جۆراوجۆریان لە فێستیڤاڵەکانی وەک فەجر، [[وارشۆ]] ([[پۆڵەندا]])، [[بوسان]] ([[کۆریای باشوور]])، [[شانگھای|شانگهای]] ([[چین]])، ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلمی ئێران، و فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شار بەدەستھێناوە. ئەم خەڵاتانە بەخشینی باشترین سیناریۆ، باشترین دەرهێنەر، باشترین فیلم، خەڵاتی تایبەتی دەستەی داوەران، و باشترین فیلم لە ڕوانگەی بینەرانەوە دەگرێتەوە. لە ساڵی ٢٠٢٠دا، سەیدی یەکەم زنجیرەی خۆی بەناوی [[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]] دەرهێنا. فیلمەکەی بەناوی جەنگی جیهانیی سێیەم خەڵاتی باشترین فیلمی لە بەشی ئۆریزۆنتی ٧٩ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز]] بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84883771/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.irna.ir |سەردێڕ=جایزه بهترین فیلم افق‌های ونیز به «جنگ جهانی سوم» رسید}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |نیشانە ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" |تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە |- ! scope="row" |٢٠٠٥ |پارچەیەک نان |قەیس |کەمال تەبریزی | | |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠٠٦ |[[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممەسووری]] |عەبدولڕەزا |[[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] | | |- |پێپەتی لە بەهەشتدا |یەحیی |بەھرام تەوەکولی | | |- ! scope="row" |٢٠٠٦ |ئەوەی دەچێتە سەر دەریا |سەرباز |ئارەش موعەیریان | | |- ! scope="row" |٢٠٠٧ |برینی سەر شانی حەوا | |حوسێن قەناعەت | | |- ! scope="row" |٢٠١١ |ئەفریقا | |هۆمەن سەیدی |هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | |- ! scope="row" |٢٠١٢ |ڕێگای ئازاد (فری وەی) |مرتضی |عەباس ڕافعی | | |- ! rowspan="3" scope="row" |٢٠١٤ |[[سێزدە (فیلم)|سێزدە]] | |هۆمەن سەیدی |هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | |- |شەو، دەرەوە | |کاوە سەجادی حوسێنی | | |- |[[ھێڵی تایبەت (فیلم)|ھێڵی تایبەت]] |کاوە |مستەفا کیایی | | |- ! rowspan="4" scope="row" |٢٠١٥ |گاومێش |پەیمان |کاوە سەجادی حوسێنی | | |- |من دیێگۆ مارادۆنام |بابەک |بەھرام تەوەکولی | | |- |دانپێدانانەکانی مێشکی مەترسیدارم |پیاوی ئایپۆد |هۆمەن سەیدی |وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | |- |لە کاتی دیاریککراودا |سەعید |وەحید ئەمیرخانی | | |- ! rowspan="4" scope="row" |٢٠١٦ |پڕۆفایلەکان | |ئیرەج کەریمی | | |- |هیچ کەسێک نامرێت |ئاشکان |حوسێن کۆندۆری | | |- |پردی خەو |محسن |ئۆکتای بڕاهەنی | | |- |خەشم و ھەرا | |هۆمەن سەیدی |هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | |- ! rowspan="3" scope="row" |٢٠١٧ |ئازەر |صابر |محەممەد حەمزەیی | | |- |کۆمیدیای ئینسانی | |محەممەدھادی کەریمی | | |- |دایکایەتی |سەعید |ڕوقییە تەبەرکولی | | |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠١٨ |دەستبەسەرداگرتن |زەکەریا |مێهران ئەحمەدی | | |- |''[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]]'' | |هۆمەن سەیدی |هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | |- ! scope="row" |٢٠١٩ |زێڕ |مەنسوور |پەروێز شەھبازی | | |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠٢٢ |بێ ئەو | |ئاریان وەزیردەفتەری |وەک بەرهەمهێنەر | |- |[[جەنگی جیھانی سێیەم (فیلم)|جەنگی جیهانیی سێیەم]] | |هۆمەن سەیدی |هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | |} === تۆڕی نمایش خانگی === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |نیشانە ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" |تێبینییەکان ! scope="col" |پلاتفۆرم ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە |- ! scope="row" |٢٠١٦ |''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]'' |پەیمان ڕەستاق |مەنووچەهر هادی |ڕۆڵی سەرەکی |سی دی ڤیدیۆیی |<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Asheghaneh (TV Series 2017– ) - IMDb |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt6217938/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠١٨ |گڵشیفتە |هۆمەن |بەهرووز شوعەیبی |ڕۆڵی سەرەکی |[[فیلیمۆ]] |<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Golshifte (TV Series 2018– ) - IMDb |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt8469938/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠٢٠–٢٠٢١ |[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]] |ئامیرعەلی شەمسئابادی |هۆمەن سەیدی |ڕۆڵی یاریدەدەر؛ هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر | rowspan="5" |[[نماوا]] |<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Frog (TV Series 2020–2021) - IMDb |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt12920838/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |٢٠٢١ |[[گیسو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|گیسوو]] |پەیمان ڕەستاق |مەنووچەهر هادی |ڕۆڵی سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.namava.ir/series/84117-%DA%AF%DB%8C%D8%B3%D9%88 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.namava.ir |سەردێڕ=Namava}}</ref> |- |ھاواڕێیەتیی دوولایەنە |خۆی |شەهاب حسێنی |بەرنامەی ئاخاوتن؛ ١ ئەڵقە | |- ! scope="row" |٢٠٢٢ |میوانی |خۆی |ئیرەج تەهماسب |وەک میوان | |- ! scope="row" |٢٠٢٣ |سەرگیجە |ڕەزا بەدیعی |بەهڕەنگ توفیقی |ڕۆڵی سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=زاده |یەکەم=زهرا رجبعلی |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.plaza.ir/140203/469916/vertigo-series-plot-cast-news/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=پلازا |زمان=fa |سەردێڕ=معرفی سریال ایرانی سرگیجه ؛ مروری بر جدیدترین سریال نمایش خانگی بهرنگ توفیقی}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠٢٤ |[[ماری تاران]] |خۆی |سامان موقەددەم |ڕۆڵی کورت (کامیۆ) |[[فیلمنێت]] |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403031610508/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir |سەردێڕ=ماجرای «افعی تهران» تمام شد - ایسنا}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠٢٥ |[[دڕندە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دڕندە]] |خسڕەو |هۆمەن سەیدی |هەروەها وەک سیناریۆنووس و دەستکاریکەر |[[فیلمنێت]] |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403050905870/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D9%85%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir |سەردێڕ=تصویر جدید از سریال هومن سیدی - ایسنا}}</ref> |} === تەلەفیزیۆن === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |نیشانە ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" |تۆڕ ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە |- ! scope="row" |٢٠٠٧ |ڕێگای بێکۆتا |مەنسوور پوروەتان |هومایۆن ئەسەدیان |کەناڵی ٣ی کۆماری ئیسلامیی ئێران |<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Rahe bi payan |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٠٧|type=Drama |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt2322572/?ref_=nm_flmg_act_24 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Kelk -e- Khial Film and Advertisement Company}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠٠٩–٢٠١٠ |لە چاوی با دە | |مەسعود جەعفەری جوزانی |کەناڵی ١ی کۆماری ئیسلامیی ئێران |<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Dar Cheshm-e Baad |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|type=Drama, History |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt1757050/?ref_=nv_sr_srsg_0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Jozan Film, Cinema Libre Studio}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠١٠ |ڕۆژی سییەم |سیاوەش کیانی |جەواد ئەفشار |کەناڵی ١ی کۆماری ئیسلامیی ئێران | |- ! scope="row" |٢٠١١ |تا ثورەیا |حەمید |سیروس موقەددەم |کەناڵی ١ی کۆماری ئیسلامیی ئێران |<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Ta Soraya |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١١|type=Drama |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt2671418/?ref_=nm_flmg_act_21 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" |٢٠١٣ |مێهرئاباد | |فەرید سەجادی حوسێنی |کەناڵی ٥ی کۆماری ئیسلامیی ئێران | |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1982933|هۆمەن سەیدی}} * [https://web.archive.org/web/20250707221720/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138307260027 هۆمەن سەیدی] لە سوورەسینەما (بە فارسی) == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Houman Seyyedi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] flugx1fd9qnoi4nmekqzvtqdx9312zq 0 304081 1694755 1692057 2026-10-25T21:08:54Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694755 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''چیای قوڵنگ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛ Pickaxe Mountain) کێوێکە لە [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] لە [[پارێزگای ئەسفەهان]] لە [[ئێران]]، کە نزیکەی {{convert|1.5|km|mi|0}} لە باشووری [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز|دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنزەوە]] دوورە. ئێران خەریکی ھەڵکۆڵینی دامەزراوەیەکی قووڵی ژێرزەوییە لەناو کێوەکەدا کە بە شێوەیەکی بەربڵاو پێشبینی دەکرێت پەیوەندی بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمیی وڵاتەکەوە]] ھەبێت.<ref name="national">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|ئیش=The National|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260718022339/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم شوێنە لە ساڵی ٢٠٢٦دا سەرنجی نێودەوڵەتیی ڕاکێشا کاتێک سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[دۆناڵد ترەمپ]] لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]] بەردەوام ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ئەم شوێنەی دەکرد.<ref name="rferl">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=What Is Iran's Secretive Pickaxe Mountain?|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|ئیش=[[ڕادیۆی ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆی ئازادی]]|ڕێکەوت=٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260722123545/https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-site-uranium/33805041.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ناو == ناوی فارسیی کوه کلنگ‌، ''<nowiki>''</nowiki>Kūh-e Kolang<nowiki>''</nowiki>''، وشەبەوشە بە مانای کێوی قوڵنگ دێت، کە بنچینەی ئەو ناوە کوردیەیە لە میدیا و ڕاپۆرتە شیکارییەکان بەکاردێت. ناونیشانە تەواوەکەی ''کوه کلنگ‌گزلا''یە. ئەم ناوە لای ئێرانییەکان ناوێکی فەرمیە و زۆر بەربڵاو نییە بۆ ئەم شوێنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vujanovic |یەکەم=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == شوێن و جیۆلۆجی == چیای قوڵنگ لە زنجیرەچیای زاگرۆسدا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{cvt|1.5|km|mi|0}} لە باشووری کۆمەڵەی پیتاندنی نەتانز لە پارێزگای ئەسفەهان. ڕووبەری سەر زەوییەکەی نزیکەی یەک کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە داێنی کێوەکە. بەپێچەوانەی زۆربەی زنجیرەچیاکانی دەوروبەری، کە نیشتوون، کێوەکە لە بەردی سەختی گرانیت پێکھاتووە، کە پاراستنێکی سروشتیی بەرچاو بە ھەر کارێک دەبەخشێت کە لە ژێریدا کەندەڵان دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What to Know About Pickaxe Mountain {{!}} ISIS Reports {{!}} Institute For Science And International Security |ناونیشان=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=isis-online.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vujanovic |یەکەم=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == دامەزراوەی ژێرزەوی == لە دوای تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی نێزیک نەتانز، عەلی ئەکبەر ساڵحی، سەرۆکی ئەوکاتی ڕێکخراوەی ئێنێڕژیی ئەتۆمیی ئێران ڕایگەیاند کە ئێران دامەزراوەیەکی «نۆژەنتر، بەرفراوانتر و گشتگیرتر» لەناو کێوێکی نزیک نەتانز دروست دەکات. بەپێی وێنە مانگە دەستکردەکان، ھەڵکۆڵین لە چیای قوڵنگ لە پایزی ٢٠٢٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا چڕتر بووەتەوە.<ref name="wapo">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=After U.S. strikes, Iran increases work at mysterious underground site|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|newspaper=The Washington Post|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260722140621/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/09/26/iran-underground-nuclear-us/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vujanovic |یەکەم=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> ئێران ڕایگەیاندووە کە مەبەست لەم شوێنە «بەرھەمھێنان و بەستنی [[سەنتەرفیۆگلی گاز|سانترفیوژە]] پێشکەوتووەکانە»، ھەرچەندە بە [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|پشکنەران]] مۆڵەتی تەواو نەدراوە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئامانجەکەی. ھەندێک لە شیکەرەوان ئاماژەیان بەوە کردووە کە لەوانەیە لەبری ئەوە بۆ کۆگاکردنی پارێزراوی [[یۆرانیۆمی پیتێنراو]] یان بۆ پیتاندنی نھێنی بەکاربێت. بڕوا وایە ھۆڵە سەرەکییەکان زیاتر لە {{convert|100|m|ft}} لە ژێر بەردی گرانیتدا ھەڵکەندراون، و کۆمەڵەکە دوو جووت دەروازەی کەندەڵانی ھەیە، یەکێکیان لە ڕۆژھەڵات و ئەوی دیکەیان لە ڕۆژئاوا. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٢٦، شیکارییە مانگە دەستکردەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە دامەزراوەکە ھێشتا نەکەوتووەتە گەڕ، بەڵام کارکردن تێیدا بەردەوام بووە.<ref name="wapo" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What to Know About Pickaxe Mountain {{!}} ISIS Reports {{!}} Institute For Science And International Security |ناونیشان=https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=isis-online.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vujanovic |یەکەم=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=The National |زمان=en}}</ref> == ھەڕەشەکانی ساڵی ٢٠٢٦ == چیای قوڵنگ لە کاتی ھێرشەکانی پێشووتر بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ و ساڵی ٢٠٢٦دا بێ دەستکاری مایەوە.<ref name="twz">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Trump's Threat To Strike Iran's Pickaxe Mountain Bunker's "Front Door" Underscores Targeting Challenges|ناونیشان=https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|ئیش=The War Zone|ڕێکەوت=٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260722023149/https://www.twz.com/news-features/trumps-threat-to-strike-irans-pickaxe-mountain-bunkers-front-door-underscores-targeting-challenges|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، لە سەردەمی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا]]، ترەمپ بەردەوام دەیوت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەو شوێنە دەکاتە ئامانج، و ڕایگەیاند کە «بەم زووانە» و «زۆر بە توندی» ھێرشی دەکرێتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vujanovic |یەکەم=David |سەردێڕ=What is Pickaxe Mountain? The suspected Iranian nuclear site Trump says is in US crosshairs |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/15/what-is-pickaxe-mountain-the-suspected-iranian-nuclear-site-trump-says-is-in-us-crosshairs/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=The National |زمان=en}}</ref><ref name="twz" /> شارەزایانی چەک پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئایا تەنانەت چەکی {{convert|30000|lb|kg|adj=on}}ی [[بۆمبی دزەپێکەری گەورە|تێکشکێنەری بۆمبڕێژی جی‌بی‌یو-٥٧]]—گەورەترین بۆمب لە کەرەستەی سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەتوانێت دامەزراوەیەک کە لە تێکڕای ئەو قووڵییەدا و لە ژێر بەردی گرانیتدا دروست کراوە تێکبشکێنێت.<ref name="twz" /> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦دا، بەرپرسانی ھەواڵگریی ئیسرائیل پێشبینییان کرد کە ڕەنگە ئێران بەشێک لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی خۆی بۆ ئەو شوێنە گواستبێتەوە.<ref name="israelhayom">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israeli intelligence assesses Iran moved enriched uranium to Pickaxe Mountain|ناونیشان=https://www.israelhayom.com/2026/07/21/israeli-intelligence-assesses-iran-moved-enriched-uranium-to-pickaxe-mountain/|ئیش=Israel Hayom|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی هۆشیارییان دا لە دژی ھەر ھێرشێک؛ مەھدی محەممەدی، ڕاوێژکاری سەرۆکی پەرلەمان، چیای قوڵنگی وەک «قایمترین دامەزراوەی ئەتۆمی لە جیھاندا» وەسف کرد و هۆشیاری دا کە ھێرشکردنە سەری «ناوچەکە دەکاتە دۆزەخ».<ref>{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Radio Free Europe/Radio Liberty |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|ئیش=Wikipedia |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Radio_Free_Europe/Radio_Liberty&oldid=1371810144 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> == ئەمانەش ببێنە == * [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] * [[دامەزراوەی ئەتۆمیی نەتەنز]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] == بۆ زیاتر خوێندنەوە == * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=ڕۆیتەرز|سەردێڕ=چیای قوڵنگ چییە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەیە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت؟|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/what-is-pickaxe-mountain-iranian-nuclear-linked-site-threatened-by-trump-2026-07-15/}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|newspaper=نیویۆرک تایمز|سەردێڕ=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران|نووسەر=ئەنوشکا پاتیل|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/07/21/world/middleeast/pickaxe-mountain-iran-nuclear.html}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=شاخی قوڵنگ چییە؟|نووسەر=فینیا سوای|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|newspaper=ده ھیڵ|ناونیشان=https://thehill.com/homenews/administration/5983210-trump-threatens-pickaxe-mountain-strike/}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=ئەسۆشییەتد پرێس|سەردێڕ=چی دەزانیت دەربارەی چیای قوڵنگی ئێران کە شوێنی پێگەیەکی ئەتۆمی ژێرزەمینییە کە لەلایەن ترەمپەوە هەڕەشەی لێدەکرێت|نووسەر=جۆن گامبرێل|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iran-us-war-pickaxe-mountain-nuclear-underground-what-to-know-2df2cbdbab7e21ba26e41cacdfa84e7c}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چیاکان|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چیاکان-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} 0fqxy19a1q44noyv3tgxcdlfgo25z54 0 304109 1695040 1692900 2026-10-26T10:37:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695040 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = ژاوێن شاڵی |وێنە = Zhawen Shali (cropped).jpg |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = شاعیر، ڕۆژنامەنووس |نەتەوە = [[کورد]] |ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٨ - ئێستا |کارە دیارەکان = پایزی عومری من، نە تۆ مایتەوە نە باران }} '''ژاوێن شاڵی''' (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە [[سلێمانی]]) شاعیر و ڕۆژنامەنووسێکی ھاوچەرخی کوردە.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: نووسین تاكە شتە دڵخۆشم دەكات |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=85374&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوەیە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆژنامەوانیدا و بەرھەمەکانی بۆ چەندین زمانی بیانی وەرگێڕدراون.<ref name="circumference">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=I had to follow pages of the age |ناونیشان=https://circumferencemag.com/i-had-to-follow-pages-of-the-age/ |وێبگە=circumferencemag.com |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نیشتەجێیە.<ref name="wishe"/> == ژیان و کار == ژاوێن شاڵی لە شاری سلێمانی لەدایک بووە.<ref name="wishe"/> لە کایەی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانیدا چالاک بووە و یەکەمین دیوانی شیعریی خۆی بە ناوی «پایزی عومری من» لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[سلێمانی]] چاپ و بڵاو کردووەتەوە.<ref name="voa2011">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی کوردی: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/ferhengwtore-oct15-131875373/975991.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٢٠١٦دا کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="wishe"/> شاڵی بۆ ماوەیەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی [[بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ]] بووە لە سلێمانی و بەشدارییەکی کارای لە ئامادەکردنی فێستیڤاڵە کلتوورییەکانی ئەو بنکەیەدا ھەبووە.<ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژاوێن شاڵی: قەیرانی دارایی و رامیاری چالاكیيه‌ ئەدەبیيه‌كان و چاپكردنی كتێبى لاوازكردووە |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/15001 |وێبگە=kurdistan24.net |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> وەک چالاکوانێکی کایەی ڕۆشنبیری، ھەمیشە ڕەخنەی لە کاریگەریی قەیرانی دارایی و سیاسی گرتووە لەسەر بوارەکانی ڕۆشنبیری و پێی وابووە کە ئەو قەیرانانە راستەوخۆ پڕۆژە ئەدەبییەکان و چاپکردنی پەرتووکیان لە کوردستان لاواز کردووە.<ref name="k24"/> لە چوارچێوەی بەستنەوەی ئەدەبی کوردی بە جیھانەوە، بەرھەمەکانی ژاوێن شاڵی جێگەی سەرنجی ناوەندە ئەدەبییە نێودەوڵەتییەکان بوون. لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڤاری (Circumference)ی ئەمریکی، دوو شیعری شاڵی بە ناوەکانی «لە دوێنێدا» و «شەوێکی بێماڵ» (A Night With No Country) بڵاو کردەوە، کە لەلایەن ئارەش ساڵح و ھۆلی مەیسۆن بەدرا وەرگێڕدرابوونە سەر زمانی ئینگلیزی.<ref name="circumference"/> ھەروەھا شیعرەکانی لە ئەنتۆلۆژیای «نوستن لە حەوشەدا: نووسەرانی ھاوچەرخی کورد لە تاراوگە» (Sleeping in the Courtyard: Contemporary Kurdish Writers in Diaspora) کە لەلایەن چاپەمەنیی زانکۆی ئارکانساسەوە چاپ کراوە، شانبەشانی چەندین نووسەری ناسراوی کورد جێگەیان کراوەتەوە.<ref name="henarpress">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdish Literary Database |ناونیشان=https://henarpress.org/database |وێبگە=henarpress.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="jstor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Sleeping in the Courtyard |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.29214642 |وێبگە=jstor.org |ڕێکەوت=٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، لە چەندین چالاکیی ئەدەبیی و کولتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشدار بووە.<ref name="fairfax">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=People and Places - Week of June 30, 2023 |ناونیشان=https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |وێبگە=fairfaxtimes.com |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260920034916/https://www.fairfaxtimes.com/articles/people_and_places/people-and-places---week-of-june-30-2023/article_21ea7b20-16ac-11ee-9946-8346965f0b9e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٣دا، ژاوێن شاڵی بەشداریی لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی «کەڤاڵ» بۆ شیعر و چیرۆک کرد کە لە ھۆڵی کتێبخانەی زەیتوون لە شاری [[ھەولێر]] بەڕێوە چوو. لەم فێستیڤاڵەدا شاڵی توانی بە ھاوبەشی لەگەڵ شاعیری کورد بەھار حوسەینی، پلەی یەکەم و خەڵاتی فێستیڤاڵەکە لە بەشی خوێندنەوەی شیعردا بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موفقیت شاعران و داستان‌نویسان کُردستان ایران در جشنواره‌ی ادبی اربیل/ گفت‌وگو+عکس |ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/interview/2013-07-04-15857 |وێبگە=kurdpa.net |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == شێوازی ئەدەبی == شیعرەکانی ژاوێن شاڵی زۆرجار بەدواداچوونن بۆ گومانکردن لە خود و دەوروبەر، ھەروەھا تێمای یاخیبوون، غوربەت و پەیوەندیی نێوان تاریکایی و ڕووناکاییان پێوە دیارە.<ref name="voa2019">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان لە فەرهەنگدا : ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/4730869.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بە بڕوای ئەو، شیعر دەبێت پرسیاری ھاوچەرخانە لاى خوێنەر دروست بکات و ئەگەر زمان و خەیاڵ و مۆسیقا لە شیعر داببڕێندرێت، دەقەکە ھیچ بەھایەکی نامێنێت.<ref name="voa2014">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ژاوێن شاڵی |ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/2534264.html |وێبگە=dengiamerika.com |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لای شاڵی، پرۆسەی نووسین گەڕانێکی بەردەوامە بە دوای حەقیقەت و وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی ژیاندا. نووسەر و شاعیر دڵشاد عومەر کاکی لەسەر شیعرەکانی ئاماژە بەوە دەکات کە ژاوێن شاڵی «ئەوینێکی جوان دەکات لە نێو شیعردا.»<ref name="voa2011"/> == بەرھەمەکان == * '''پایزی عومری من''' – کۆمەڵە شیعر (٢٠٠٨).<ref name="voa2011"/> * '''نە تۆ مایتەوە نە باران''' – کۆمەڵە شیعر، بڵاوکراوەی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر (٢٠١٣).<ref name="circumference"/> * '''مەزھەر خالقی - سروشت لە زایەڵەی میلۆدییەکدا''' – نامیلکە و توێژینەوەی ئەدەبی، بڵاوکراوەی بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ (٢٠١٢). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شاعیرانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] 5sfqewofdgs1ld1vee5nx2vlsq5qgnb 0 304169 1695046 1672523 2026-10-26T10:38:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1695046 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژاک ماغی ئیمیلێ لاکان''' (بە فەڕەنسی: Jaques Marie Èmile Lacan؛ ١٣ی نیسانی ١٩٠١ - ٩ی ئەیلوولی ١٩٨١) دەروونشیکار و بیرمەندێکی فەڕەنسی بوو، لە ١٣ی نیسانی ١٩٠١ لە [[پاریس]] لە خێزانێکی کاسۆلیکی دایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Lacan, Jacques {{!}} Internet Encyclopedia of Philosophy |ناونیشان=https://iep.utm.edu/lacweb/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-19 |وێبگە=iep.utm.edu}}</ref>لاکان بە هۆی بانەگەوازی«گەڕانەوە بۆ فرۆید» و دووبارە خوێندنەوەی تیۆرییەکانی دەروونشیکاری لە ڕوانگەی زمانەوانییەوە نازناوی «فرۆیدی فەڕەنسی» لێ دەنرێت<ref>{{بیرخستنەوە |last=Johnston |first=Adrian |title=Jacques Lacan |date=2026 |work=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2026/entries/lacan/ |access-date=2026-09-19 |edition=Spring 2026 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |editor2-last=Nodelman |editor2-first=Uri}}</ref>. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|دەروونناسی|فەڕەنسا|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Jacques Lacan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨١]] [[پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات]] [[پۆل:مێژووی دەروونپزیشکی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] dx9xo8yffy8cp8fzx6w08kbuklmo59p 0 304226 1694742 1692975 2026-10-25T21:04:06Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694742 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ڕێگای خێرا|image=Highway Hindi Film Poster.jpg|caption=پۆستەری ڕاگەیاندنی لە سینەماکان|director=[[ئیمتیاز عەلی]]|producer=ساجد نادیادوالا|writer={{ubl|ئیمتیاز عەلی}}|country=هیندستان|starring={{plainlist| * [[ئالیا بات]] * ڕاندێپ هۆدا }}|music=[[ئەی ئار ڕەحمان]]|cinematography=ئەنيل مەهتا|editing=ئارتی باجاج|studio=ویندۆو سێت فیلمز|distributor=یوو تی ڤی مۆشن پیکچەرز<ref name="ie1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tiger Shroff's debut film 'Heropanti' to release next year|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.indianexpress.com/news/tiger-shroff-s-debut-film--heropanti--to-release-next-year/1175552/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref>|released={{Film date|df=y|2014|02|13|[[شەسست و چوارەمین فێستیواڵی نێودەوڵەتیی فیلمی بەرلین|بەرلین]]|2014|02|20|[[ئیمارات]]|2014|02|21|جیھانی}}|runtime=١٣٣ خولەک<!--Theatrical runtime: 132:56--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''HIGHWAY'' (12A)|ناونیشان=http://www.bbfc.co.uk/releases/highway-film|3=archive-u February 2014|ئیش=IG Interactive Entertainment Limited|بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]]|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222022247/http://www.bbfc.co.uk/releases/highway-film|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|language=ھیندی|budget={{INR}}٢٥ کرۆر<ref name="boxofficeindia.com">[http://www.boxofficeindia.com/movie.php?movieid=2176] [[Box Office India]]</ref>|gross={{INR}}٤٧.٧ کرۆر<ref name="boxofficeindia.com"/>}} '''''ڕێگای خێرا''''' (بە ئینگلیزی: Highway) فیلمێکی درامی [[ھیندستان|ھیندیی]] ساڵی ٢٠١٤یە بە زمانی [[زمانی ھیندی|ھیندی]]، لە نووسین و دەرهێنانی [[ئیمتیاز عەلی]] و بەرهەمهێنانی ساجد نادیادوالایە. [[ئالیا بات]] و ڕاندێپ هۆدا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. لە بەشی پانۆرامای [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین|فێستیواڵی نێودەوڵەتیی فیلمی بەرلینی]] ٢٠١٤ نمایش کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Rajesh Kumar Singh |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.bollywoodtrade.com/film-festivals-and-markets-news/imtiaz-alis-highway-completes-berlinale-panorama-feature-line-up/1103.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140201131636/http://www.bollywoodtrade.com/film-festivals-and-markets-news/imtiaz-alis-highway-completes-berlinale-panorama-feature-line-up/1103.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ئیش=Bollywood Trade |سەردێڕ=Imtiaz Ali's HIGHWAY completes Berlinale Panorama feature line up |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ٢١ی شوباتی ٢٠١٤ لە سەرانسەری جیهان بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.indicine.com/movies/bollywood/imtiaz-alis-highway-to-release-on-february-21-2014/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ئیش=Indicine |سەردێڕ=Imtiaz Ali's Highway to release on February 21, 2014}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://ibnlive.in.com/news/is-highway-indias-first-film-on-the-stockholm-syndrome/440088-8-66.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131218072539/http://ibnlive.in.com/news/is-highway-indias-first-film-on-the-stockholm-syndrome/440088-8-66.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |سەردێڕ=Is 'Highway' India's first film on the 'Stockholm Syndrome'? |بڵاوکەرەوە=CNN-IBN}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-highway-not-the-first-film-with-kidnapping-as-the-plot-1963985 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١٤|ئیش=Chaya Unnikrishnan |agency=DNA |سەردێڕ='Highway' not the first film with kidnapping as the plot}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.koimoi.com/bollywood-popular/highway-is-not-bollywoods-first-tryst-with-stockholm-syndrome/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140306111717/http://www.koimoi.com/bollywood-popular/highway-is-not-bollywoods-first-tryst-with-stockholm-syndrome/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١٤|ئیش=Mohar Basu |سەردێڕ='Highway' Is Not Bollywood's First Tryst With Stockholm Syndrome |بڵاوکەرەوە=Koimoi |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فیلمەکە لەسەر بنەمای زنجیرەیەک بە ھەمان ناو کە لە کەناڵی زی تیڤی پەخش دەکرا بە ناوی ''ڕیشتێ وەرگیراوە''، کە ئادیتیا سڕیڤاستاڤا و کارتیکا ڕانێ ڕۆڵیان تێدا گێڕابوو، و ئەویش لە نووسین و دەرهێنانی [[ئیمتیاز عەلی]] بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/features/metroplus/highway-robbery-or-happenstance/article5736275.ece|سەردێڕ=Highway robbery... or happenstance?|ئیش=The Hindu|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٤|دوایین١=Rangan|یەکەم١=Baradwaj}}</ref> فیلمەکە چیرۆکی ژنێکی گەنج دەگێڕێتەوە کە دوای فڕاندنی، هەست بە ئازادی دەکات. لەگەڵ بڵاوبوونەوەیدا،ڕەخنەگران ستایشێکی زۆری نواندنی [[ئالیا بات]] و ڕاندێپ هۆدا کرد، ئەمەش بووە خاڵی وەرچەرخان بۆ کاروانەکەی ئالیا بات. هەروەها سەرکەوتنێکی بازرگانی مامناوەندی لە بۆکس ئۆفیس بەدەستهێنا. لە ٦٠ەمین خەڵاتەکانی فیلمفێر، ۹ پاڵاوتنی بەدەستهێنا، لەوانە باشترین ئەکتەر (ژن) (ئالیا بات) و باشترین چیرۆک (عەلی)، و خەڵاتی باشترین ئەکتەر (ژن) (ڕەخنەگران) (ئالیا بات)ی بردەوە. == چیرۆک == ڤیرا تریپاتی کچی مانیک کومار تریپاتییە، کە [[بازرگان|بازرگانێکی]] دەوڵەمەندی نیشتەجێی [[دەلھی]]. ڕۆژێک پێش زەماوەندەکەی، لەگەڵ ڤینای دەستگیرانەی کە خۆشی ناوێت دەچێتە دەرەوە بۆ پیاسەکردن بە ئۆتۆمبێل، و لە بەنزینخانەیەک لەسەر [[شاڕێگە|ڕێگای خێرا]] دەفڕێندرێت لەکاتێکدا ڤینای لەناو ئۆتۆمبێلەکەدا لە ترساندا دەلەرزێت. فڕێنەرەکان تووشی دڵڕاوکێ دەبن کاتێک دەزانن باوکی پەیوەندی بە حکومەتەوە ھەیە. بەڵام مەھابیر بھاتی، کە یەکێکە لە فڕێنەرە دڵڕەقەکان، ئامادەیە ھەرچی پێویست بێت بیکات بۆ ئەوەی کۆتایی بە کارەکە بھێنێت. پیاوەکان بە بەردەوامی ڤیرا لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر دەگوێزنەوە بۆ ئەوەی ڕێگری لە شوێنپێھەڵگرتنیان لەلایەن پۆلیسەوە بکەن. لە سەرەتادا، مەھابیر دەیەوێت سەرانە لە ڤیرا وەربگرێت و دواتر بیفڕۆشێتە سۆزانی خانەیەک. لە کۆتاییدا، کاتێک پۆلیس بە زۆر پشکنین بۆ بارهەڵگرەکە دەکات، ڤیرا خۆی دەشارێتەوە، کە ئەمەش دەبێتە ھۆی سەرسوڕمانی خۆشی. دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە حەزی لە گەشتەکەیە و ناویەوێت بگەڕێتەوە بۆ لای خێزانەکەی. بە تێپەڕبوونی ڕۆژەکان، ڤیرا ئارامی و ئازادییەکی نوێ دەدۆزێتەوە، کە ئەمەش مەھابیر تووشی سەرلێشێوان و بێزاری دەکات. ڤیرا لەگەڵ فڕێنەرەکانیدا ھەست بە ئاسوودەیی دەکات و تەنانەت بۆ مەھابیری دەردەبڕێت کە لە تەمەنی نۆ ساڵیدا چەندین جار لەلایەن مامیەوە دەستدرێژی سێکسی کراوەتەسەر. ئەو فڕاندنەکەی وەک نیعمەتێک دەبینێت چونکە دواجار دەرفەتی ئەوەی دەستکەوتووە ئەزموونی ژیان بکات و خۆی بدۆزێتەوە. بەڵام مەھابیر، بە دوورکەوتنەوە لە ھەستەکانی، سوورە لەسەر ئەوەی دوای وەرگرتنی سەرانەکە، ڤیرا بخاتە ناو لەشپڕۆشییەوە. هێدێ هێدێ، ڤیرا لە چیرۆکی ژیانی مەھابیر تێدەگات و دەزانێت کە باوکی بە بەردەوامی لە منداڵیدا ئەشکەنجەی خۆی و دایکیشی داوە، کە دایکی وەک کۆیلەیەکی سێکسی لەلایەن دەوڵەمەندەکانەوە بەکارهێنراوە. مەھابیر ڕایکردووە و ھەرگیز نەگەڕاوەتەوە. مەھابیر هێواش هێواش بەرگرییەکانی دەشکێت و دەست دەکات بە خەم خواردن بۆ ڤیرا، و تووڕەیییەکەی نامێنێت. هەوڵدەدات لە بنکەیەکی پۆلیس لە شارۆچکەیەکی بچووکی شاخاویدا بەجێی بێڵێت کە لەوێ وەستاون. بەڵام ڤیرا ڕەتیدەکاتەوە و سوورە لەسەر مانەوە لەگەڵ مەھابیر. ئەوان بێکەوە گەشت دەکەن، و دەست دەکات بە ئاشقبوونی. لە ماڵێکی سەر لووتکەی گردێک دەمێننەوە و ڤیرا ئاشکرای دەکات کە هەبوونی ماڵێکی بچووک لە شاخەکاندا یەکێک بووە لە خەونەکانی. مەھابیر کاتێک دەبینێت ڤیرا چۆن خەم دەخوات، ھەستی دەجوڵێت، چونکە دایکی بیر دەخاتەوە. شەوی دواتر هەردووکیان بە ئارامی دەنوون، دوور لە ڕابردووە ئازاربەخشەکەیان. بەیانی ڕۆژی دواتر، پۆلیس دەگاتە شوێنەکە و تەقە لە مەھابیر دەکەن و دەیکوژن، کە ڤیرا پەرچەکردارێکی توندی بەرامبەر ئەمە دەبێت. دواتر دەردەکەوێت کە مەھابیر لە شوێنی ڕووداوەکە دەستبەجێ گیانی لەدەستداوە. دواتر ڤیرا دەگەڕێنرێتەوە بۆ ماڵی دایک و باوکی، لەوێ لەو ئەزموونە ماندووکەرە دەروونییە چاکدەبێتەوە لەکاتێکدا ئەندامانی خێزانەکەی لە دەورین، لەوانەش ڤینای. دواجار بە بەدەستھێنانی هێز، لە بەرامبەر خێزانەکەیدا ڕووبەڕووی مامی دەبێتەوە کە لە منداڵیدا دەستدرێژی کردبووە سەری. ئەو هاوار دەکات و دەست دەکات بە گریانی بەکوڵ کاتێک لە باوکی دەپرسێت بۆچی پاراستویەتی لە مەترسییەکانی کەسانی دەرەوە لەکاتێکدا مەترسییە ڕاستەقینەکە لە کەسانی ناوەوە بووە، ئەو کەسانەی لە منداڵییەوە لە دەوروبەری بوون. ماڵەکە بەجێدەهێڵێت و دەچێت لە شاخەکان بژێت، بە هەستکردن بە ئاسوودەیی، چاوەکانی دادەخات و وێنەی تەمەنی نۆ ساڵی خۆی دەکات کە بە دڵخۆشییەوە لەسەر لێواری گردەکە لەگەڵ مەھابیری گەنجدا یاری دەکات. == ئەکتەران == * [[ئالیا بات]] لە ڕۆڵی ڤیرا تریپاتی ** سەرەم مەداسیر بەخشی لە ڕۆڵی منداڵیی ڤیرا * ڕاندێپ هۆدا لە ڕۆڵی مەھابیر بھاتی ** محمد کەیف لە ڕۆڵی منداڵیی مەھابیر * ئارجون مەلھۆترا لە ڕۆڵی ڤینای * سەھارش کومار شوکلا لە ڕۆڵی گۆروو * پرادیپ ناگار لە ڕۆڵی تۆنک * دورگێش کومار لە ڕۆڵی ئادوو * ھیمانت ماھۆر لە ڕۆڵی کەسانا * ڕوبێن ئیسرائیل لە ڕۆڵی مانیک کومار تریپاتی، باوکی ڤیرا * نینا تریڤێدی لە ڕۆڵی ئاما == میوزیک == ئەلبومی میوزیکی فیلمەکە لەلایەن [[ئەی ئار ڕەحمان]] دانراوە. ئەلبومەکە پێکهاتووە لە نۆ گۆرانی ڕەسەن کە هۆنراوەی هەشت تراکیان لەلایەن ئیرشاد کامیلەوە نووسراوە و یەک دانەیان لەلایەن لەیدی کاش و کریسی نووسراوە. لە سەرەتادا بڕیار بوو فیلمەکە تەنیا مۆسیقای پاشبنەمای هەبێت و هیچ گۆرانییەکی تێدا نەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Anirban Das |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/entertainment/music/i-will-quit-if-i-m-unable-to-meet-people-s-expectations-ar-rahman/article1-1175063.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140121210514/http://www.hindustantimes.com/entertainment/music/i-will-quit-if-i-m-unable-to-meet-people-s-expectations-ar-rahman/article1-1175063.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ئیش=Hindustan Times |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |سەردێڕ=I will quit if I'm unable to meet people's expectations: AR Rahman |شوێن=Mumbai}}</ref> تراکی "ماهی ڤێ" کە لەلایەن [[ئەی ئار ڕەحمان]] وتراوە و "پاتاکا گودی (مێ)" کە لەلایەن خوشکانی نۆران (جیۆتی و سولتانا نۆران) وتراوە، هەردووکیان مۆسیقای ڕاگەیەندراوی فەرمیی فیلمەکەیان وتوە. ئەم تراکانە لە ڕۆژی بڵاوبوونەوەیاندا پلەی دووەمیان لە ڕیزبەندی تاکەگۆرانییەکانی [[ئایتیوونز|ئایتونزی هیندستان]] بەدەستهێنا. ئەلبومی تەواوی مۆسیقاکە لە ٧ی شوباتی ٢٠١٤دا بە شێوەی [[داگرتنی مۆسیقا|دیجیتاڵی بڵاوکرایەوە]]. لە پلەی یەکەمی ڕیزبەندی [[ئایتیوونز|ئایتونزی هیندستان]] دەستی پێکرد و "ماهی ڤێ" بووە یەکێک لە گۆرانییە هەرە سەرکەوتووەکان.<ref name="tl">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://itunes.apple.com/in/album/highway-original-motion-picture/id804693612 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140605183331/https://itunes.apple.com/in/album/highway-original-motion-picture/id804693612 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Highway (Original Motion Picture Soundtrack) |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=[[iTunes Store]]}}</ref> == بڵاوبوونەوە == لە سەرەتادا بڕیار بوو لە ١٢ی کانونی یەکەمی ٢٠١٣ بڵاوبکرێتەوە، بەڵام بەرواری بڵاوبوونەوەی فیلمەکە بۆ ٢١ی شوباتی ٢٠١٤ گوێزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Heropanti-release-shifted-to-make-way-for-Highway/articleshow/23206363.cms? |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ئیش=The Times of India |سەردێڕ='Heropanti' release shifted to make way for 'Highway'}}</ref> ڕاگەیەندراوی فەرمیی (ترایلەر) فیلمەکە لە ١٦ی کانونی یەکەمی ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.indianexpress.com/news/a-r-rahman-to-compose-music-for-ranbir-kapoor-deepika-padukones-window-seat/1189019/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|وێبگە=[[The Indian Express]], [[Bollywood Hungama]] |سەردێڕ=A R Rahman to compose music for Ranbir Kapoor, Deepika Padukone's 'Window Seat'}}</ref> لە ٢٠ی شوباتی ٢٠١٤، ڕۆژێک پێش بڵاوبوونەوەی فیلمەکە، نمایشێکی تایبەتی فیلمەکە ئەنجامدرا کە پووجا بات، ماھیش بات، [[ئیمتیاز عەلی]]، شازان پادامسی، موکێش بات، بوشان کومار، و ڕێخا لە سینەماکانی پی ڤی ئاڕ سینەماس لە [[مومبای]] ئامادەی بوون. جگە لە میوانە بانگهێشتکراوەکان، ڕەخنەگران بە تایبەتی بۆ نمایشی فیلمەکە بانگهێشت کرابوون.{{citation needed|date=February 2014}} == دەستکەوتەکان == :: '''''تێبینی''''' &#x2013; ''لیستەکان بەپێی بەرواری ڕاگەیاندن ڕێکخراون، نەەک بەپێی بەرواری ئاهەنگەکە/پەخشکردنەکە.'' {| class="wikitable mw-collapsible" style="width:99%; text-align:center;" |+خەڵاتە ئەرێنییەکان و پاڵێوراوکردنەکان ! width="25%" scope="col" |دابەشکەر ! width="15%" scope="col" |بەرواری ڕاگەیاندن ! width="25%" scope="col" |پۆلێن ! width="25%" scope="col" |وەرگر ! width="10%" scope="col" |ئەنجام ! width="3%" scope="col" |سەرچاوە |- | rowspan="8" |خەڵاتەکانی ستاڕدەست | rowspan="8" |١٥ی کانونی یەکەمی ٢٠١٤ |باشترین دەرهێنەر (خەڵاتەکانی سێرچلایتمان) |[[ئیمتیاز عەلی]] | rowspan="3" | {{won}} | rowspan="8" |<ref name="stardustwinners">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/7635|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141215100048/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/7635|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Winners of Stardust Awards 2014|ئیش=Bollywood Hungama|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref name="stardustnom">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.pinkvilla.com/entertainmenttags/stardust-awards/stardust-awards-2014-complete-nominations |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160908212404/http://www.pinkvilla.com/entertainmenttags/stardust-awards/stardust-awards-2014-complete-nominations |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Stardust Awards 2014 Complete Nominations |بڵاوکەرەوە=Pinkvilla |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر (خەڵاتەکانی سێرچلایتمان) |ڕاندێپ هۆدا |- |سوپەرستاری سبەی (مێ) | rowspan="2" |[[ئالیا بات]] |- |باشترین ئەکتەر (ژن) (خەڵاتەکانی سێرچلایتمان) | rowspan="5" | {{nom}} |- |باشترین گۆرانبیژی پاشبنەمای مێ |جیۆتی و سولتانا نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین دەرهێنەری مۆسیقا |[[ئەی ئار ڕەحمان]] |- |باشترین ئەکتەر (ژن) لە درامادا |[[ئالیا بات]] |- |باشترین ئەکتەر (پیاو) لە درامادا |ڕاندێپ هۆدا |- | rowspan="6" |خەڵاتەکانی بیگ ستاڕ ئینتەرتەینمێنت | rowspan="6" |١٩ی کانونی یەکەمی ٢٠١٤ |بەچێژترین فیلم | rowspan="3" |[[ئیمتیاز عەلی]]، ساجد نادیادوالا | rowspan="6" | {{nom}} | rowspan="6" |<ref name="stardustnom" /> |- |بەچێژترین فیلمی کۆمەڵایەتی - دراما |- |بەچێژترین فیلمی ڕۆمانسی |- |بەچێژترین ئەکتەر لە فیلمی کۆمەڵایەتی - درامادا - مێ |[[ئالیا بات]] |- |بەچێژترین ئەکتەر لە فیلمی کۆمەڵایەتی - درامادا - نێر |ڕاندێپ هۆدا |- |بەچێژترین گۆرانی |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان<br />(بۆ "ماهی ڤێ") |- | rowspan="10" |خەڵاتەکانی ستاڕ گێڵد | rowspan="10" |١٢ی کانونی دووەمی ٢٠١٥ |خەڵاتی سەرۆکی گێڵد |''هایوەی'' | rowspan="1" | {{won}} | rowspan="10" |<ref name="starguild">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.indicine.com/movies/bollywood/star-guild-awards-2015-nominations/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Star Guild Awards 2015 |بڵاوکەرەوە=Indicine}}</ref><ref name="starguildwinner">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/winners-of-10th-renault-star-guild-awards/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=The Indian Express |سەردێڕ=Star Guild Award Winners 2015}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەر |[[ئیمتیاز عەلی]] | rowspan="9" | {{nom}} |- |باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا (ژن) |[[ئالیا بات]] |- |باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا (پیاو) |ڕاندێپ هۆدا |- |باشترین گۆرانبێژی پاشبنەمای مێ |سولتانا و جیۆتی نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین هۆنراوەنووس |ئیرشاد کامیل<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین دەرهێنەری مۆسیقا<br />(لەگەڵ ناوی تراک) |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین چیرۆک | rowspan="3" |[[ئیمتیاز عەلی]] |- |باشترین سیناریۆ |- |باشترین دیالۆگ |- | rowspan="8" |خەڵاتەکانی سکڕین | rowspan="8" |١٥ی کانونی دووەمی ٢٠١٥ |باشترین گۆرانبێژی پاشبنەمای مێ |سولتانا و جیۆتی نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") | rowspan="1" | {{won}} | rowspan="8" |<ref name="ScreenAwards">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/in-the-reckoning-3/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=The Indian Express |سەردێڕ=Screen Awards 2015}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/shahid-kapoor-priyanka-chopra-win-big-at-screen-awards-2015-235746-2015-01-15|سەردێڕ=Shahid Kapoor, Priyanka Chopra win big at Screen Awards 2015|ئیش=India Today|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەر |[[ئیمتیاز عەلی]] | rowspan="7" | {{nom}} |- |باشترین ئەکتەر (ژن) |[[ئالیا بات]] |- |باشترین ئەکتەر (پیاو) |ڕاندێپ هۆدا |- |باشترین مۆسیقا | rowspan="2" |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان |- |باشترین مۆسیقای پاشبنەما |- |باشترین هۆنراوەنووس |ئیرشاد کامیل<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین دەستکاری |ئارتی باجاج |- | rowspan="7" |خەڵاتەکانی فیلمفێر | rowspan="7" |٣١ی کانونی دووەمی ٢٠١٥ |باشترین ئەکتەر (ژن) (ڕەخنەگران) |[[ئالیا بات]] | rowspan="1" | {{won}} | rowspan="7" |<ref name="ffwds">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=http://tribune.com.pk/story/831110/here-is-the-complete-list-of-winners-from-last-nights-filmfare-awards/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=The Express Tribune |سەردێڕ=Here is the complete list of winners from last night's Filmfare Awards}}</ref> |- |باشترین هۆنراوەنووس |ئیرشاد کامیل<br />(بۆ "پاتاکا گودی") | rowspan="6" | {{nom}} |- |باشترین گۆرانبێژی پاشبنەمای مێ |جیۆتی نۆران، سولتانا نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین چیرۆک |ئیمتیاز عەلی |- |باشترین دەستکاری |ئارتی باجاج |- |باشترین وێنەگری |ئەنیل مەهتا |- |باشترین مۆسیقای پاشبنەما | rowspan="2" |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان |- | rowspan="6" |خەڵاتەکانی ئەکادیمیای مۆسیقای جیهانیی هیندی (GiMA) | rowspan="6" |٢٥ی شوباتی ٢٠١٥ |باشترین ئەلبومی فیلم | rowspan="1" | {{won}} | rowspan="6" |<ref name="gimwds">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://gima.co.in/oty-film-music-nominees.php?y=2015 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181109053006/http://www.gima.co.in/oty-film-music-nominees.php?y=2015 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=OVER THE YEARS - GiMA 2015 |بڵاوکەرەوە=GiMA |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/amit-trivedi-and-queen-are-major-winners-gima-awards-2015-150225 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=Amit Trivedi and Queen are major winners at GiMA Awards 2015publisher=radioandmusic.com}}</ref> |- |باشترین ڕێکخەر و بەرنامەسازی مۆسیقا |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان<br />(بۆ "ماهی ڤێ") | rowspan="5" | {{nom}} |- |باشترین مۆسیقای پاشبنەما | rowspan="2" |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان |- |باشترین دەرهێنەری مۆسیقا |- |باشترین دەستپێکی مۆسیقا | rowspan="2" |جیۆتی و سولتانا نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") |- |باشترین گۆرانبێژی پاشبنەمای مێ |- | rowspan="3" |خەڵاتەکانی مۆسیقای میرچی | rowspan="3" |٢٦ی شوباتی ٢٠١٥ |گۆرانبێژی ژنی ساڵ | rowspan="2" |خوشکانی نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") | rowspan="2" | {{won}} | rowspan="3" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mirchimusicawards.com/hindi-2016/nominations/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=MMAMirchiMusicAwards |سەردێڕ=MMA Mirchi Music Awards}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mirchimusicawards.com/hindi-2016/winners/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=MMAMirchiMusicAwards |سەردێڕ=MMA Mirchi Music Awards}}</ref> |- |گۆرانبێژی ژنی ئایندەداری ساڵ |- |باشترین مۆسیقای پاشبنەما |ئەی. ئاڕ. ڕەحمان | {{nom}} |- |خەڵاتەکانی مۆسیقای پەنجابی PTC |٢١ی نیسانی ٢٠١٥ |باشترین گۆرانیی پەنجابی لە فیلمێکی هیندیدا |جیۆتی و سولتانا نۆران<br />(بۆ "پاتاکا گودی") | {{won}} | |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://highwaythefilm.com/}} * {{IMDb title|2980794|ڕێگای خێرا}} * {{rotten-tomatoes|highway_2014|ڕێگای خێرا}} * {{Metacritic film|title=ڕێگای خێرا}} * {{Mojo title|highway2014|ڕێگای خێرا}} == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Highway (2014 Hindi film)}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|بۆڵیوود|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە ھیماچال پرادێش]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھیماچال پرادێش وێنەیان گیراوە]] qrwm399kupu56pp5ffr9gll9esm6im4 0 304240 1694466 1692110 2026-10-25T12:22:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694466 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|Canada–Kurdistan Region|Canada|Kurdistan Region|map=Iraqi_Kurdistan_Canada_locator.png}} کەنەدا پەیوەندی دوو قۆڵی لەگەڵ [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]] دەپارێزێت.{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} کەنەدا [[باڵیۆزخانە|نووسینگەی باڵیۆزخانەی]] لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە، لە کاتێکدا هەرێمی کوردستان نوێنەرایەتی لە کەنەدا نییە. پەیوەندییە دیپلۆماسییەکان بە "نزیک" وەسف دەکرێن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://globalnews.ca/news/3779059/kurdish-independence-vote-canadian-forces/|سەردێڕ=Kurdish independence vote leaves Canadian Forces in a bind - National {{!}} Globalnews.ca |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=globalnews.ca |زمان=en}}</ref> و گروپێکی "دۆستانی پەرلەمانی کورد" لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن پەرلەمانتار [[تۆم کمیچ|تۆم کمیچەوە]] پێکهێنرا. هەروەها کەنەدا بە مەشق و ڕاهێنان [[پێشمەرگە|بە پێشمەرگە]] ئامادەیی سەربازی لە هەرێمی کوردستان هەبووە . ئەم ئامادەبوونە لە ساڵی ٢٠١٧ کۆتایی هات، بەڵام لەو کاتەوە حکومەتی کوردی داوای لە کەنەدا کردووە دەست بە ڕاهێنانەکان بکاتەوە. لە مانگی تەمموزی ٢٠١٦ مشتومڕێک سەبارەت بە جلوبەرگی سەربازی کەنەدا دروست بوو بەو پێیەی کە [[ئاڵای کوردستان|ئاڵای کوردستانی]] لەخۆگرتبوو و دەکرێت وەک پشتیوانی لە ناتەبایی عێراق لێکبدرێتەوە. سەرەڕای ئەوەش جۆناسان ڤانس سەرۆکی بەرگری کەنەدا بڕیاریدا پەچەی ئاڵای کورد بهێڵێتەوە. ئاماژەیەکی تری لەو جۆرە هەڵکردنی ئاڵای کورد بوو لە [[تۆرۆنتۆ]] لە ١٦ی ئازاری ٢٠١٩ بۆ یادی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کۆمەڵکوژیی هەڵەبجە]] لە ساڵی ١٩٨٨. سەبارەت بە کەرتی نەوتیش، شەش کۆمپانیای نەوتی کەنەدی لەلایەن هەرێمی کوردستانەوە مۆڵەتیان پێدرا بۆ کارکردن لەو هەرێمەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشان=https://alephpolicy.org/api-contracts-with-the-canadian-parliamentary-friends-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=Aleph Policy Initiative |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170929084002/http://alephpolicy.org/api-contracts-with-the-canadian-parliamentary-friends-of-the-kurds/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جەستن ترودۆ]] سەرۆک وەزیرانی پێشووی کەنەدا ڕایگەیاند کە کەنەدا سەرەڕای ئەوەی تاکلایەنە بوو، ڕێزی لە [[گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)|ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کورد]] لە ساڵی ٢٠١٧ گرت. == سەردانەکانی کەنەدی بۆ کوردستان == لە مانگی ئازاری 2015 وەفدێکی کەنەدی بە سەرۆکایەتی ڕۆبەرت نیکۆلسۆن سەردانی کوردستانیان کرد بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پتەوکردنی پەیوەندییەکان و ڕایانگەیاند کە: "لەم کاتە سەختەدا بەردەوام دەبین لە پاڵپشتی و هاوکارییەکانمان لەگەڵ هەرێمی کوردستان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=44647|سەردێڕ=Foreign Minister of Canada: We will continue our support and cooperation with the Kurdistan Region |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=dfr.gov.krd}} {{بەستەری مردوو|url=https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=44647 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> ستیڤن هارپەر ، سەرۆکوەزیرانی کەنەدا دوای دوو مانگ لە مانگی ئایاردا سەردانی ناوچەکەی کرد و لەگەڵ [[مەسعوود بارزانی|مەسعود بارزانی،]] سەرۆکی کورد و [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانی،]] سەرۆکوەزیرانی کەنەدا کۆبووەوە و لەگەڵ بەناو [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] سەردانی هێڵی پێشەوەی کرد. لە مانگەکانی ئاب و تشرینی دووەمی ٢٠١٥، ڕیچارد فادن, ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی سەرۆکوەزیران سەردانی کوردستانی کرد بۆ تاوتوێکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشان=https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?s=000000&l=12&a=45046 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩}} {{بەستەری مردوو|url=https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?s=000000&l=12&a=45046 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٥، هەرجیت سەجان وەزیری دەرەوەش سەردانی کوردستانی کرد و لەگەڵ فەلاح مستەفا وەزیری دەرەوەی کورد وتووێژی کردبوو، لە کاتێکدا شاندێکی سەربازی کەنەدا بە سەرۆکایەتی ڤانس سەرۆکی بەرگری لە مانگی شوباتی ٢٠١٦ لەگەڵ سەرۆک کۆماری کورد کۆبووەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.presidency.krd/english/articledisplay.aspx?id=7erHv586ycA= |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=www.presidency.krd |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160516230952/http://www.presidency.krd/english/articledisplay.aspx?id=7erHv586ycA= |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|کەنەدا|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] np0jhx4b10gi5e4h1nkwdarayaq9zuz 0 304257 1694455 1693739 2026-10-25T12:19:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694455 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-collapse:collapse;" |+ class="infobox-title" id="6" |پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و پۆڵەندا |- alt="Map indicating locations of Kurdistan Region and Poland" class="mw-file-element" data-file-height="253" data-file-type="bitmap" data-file-width="342" decoding="async" height="185" loading="lazy" resource="./File:Kurdistan_Region_Poland_Locator.png" src="//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Kurdistan_Region_Poland_Locator.png/250px-Kurdistan_Region_Poland_Locator.png?utm_source=en.wikipedia.org&utm_campaign=parser&utm_content=thumbnail" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Kurdistan_Region_Poland_Locator.png?utm_source=en.wikipedia.org&utm_campaign=parser&utm_content=thumbnail_unscaled 2x" width="250" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Kurdistan_Region_Poland_Locator.png|250x250پیکسڵ|Map indicating locations of Kurdistan Region and Poland]] |- class="infobox-hiddenrow" ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lightgrey;color:inherit;" | |- style="height:0.6em" | style="background:#339933;color:inherit;" | | style="background:#E08020;color:inherit;" | |- ! scope="col" style="width:50%; text-align:center" | [[File:Flag_of_Kurdistan.svg|link=|alt=|سنوور|45x45پیکسڵ]]<br /><br /><br /><br />[[Kurdistan Region|هەرێمی کوردستان]] ! scope="col" style="width:50%; text-align:center; border-left:thin solid lightgrey;" | [[File:Flag_of_Poland.svg|link=|alt=|سنوور|48x48پیکسڵ]]<br /><br /><br /><br />[[Poland|پۆڵەندا]] |- style="display:none" ! colspan="2" | |} '''پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و پۆڵەندا''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]]{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} و [[پۆڵەندا]]. هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2004ەوە لە ڕێگەی نوێنەرایەتییەوە لە [[وارشۆ]] نوێنەرایەتی لە پۆڵەندا هەیە،<ref name="historykrgoffice">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://poland.gov.krd/krg-office-in-poland/history-of-the-krg-office-in-poland/|سەردێڕ=COMING SOON |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160213051357/http://poland.gov.krd/krg-office-in-poland/history-of-the-krg-office-in-poland/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> لە کاتێکدا پۆڵەندا لە ساڵی 2012ەوە کونسوڵخانەی گشتی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە<ref name="Poland's mission">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.msz.gov.pl/en/travel_to_poland/polands_missions_abroad/polish_missions_abroad;jsessionid=52E18CFC8D875B3BBB2CF6AEAE3384B8.cmsap1p|سەردێڕ=Poland's missions abroad |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=pl}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=136&l=12&s=020100&r=363|سەردێڕ=Consular Agency of the Republic of Poland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170601170712/http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=136&l=12&s=020100&r=363 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ساڵی 2005، ماریک بێلکا ، سەرۆکوەزیرانی پۆڵەندا، ئادەم ڕۆتفێڵد ، وەزیری دەرەوە، جێرزی شماجدزینسکی، وەزیری بەرگریی نیشتمانی و والدێمار دیبرۆڤسکی وەزیری ڕۆشنبیری، لە هەولێر چاویان بە [[مەسعوود بارزانی|مەسعوود بارزانی،]] سەرۆکی هەرێمی کوردستان و [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانی،]] سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان کەوت و پشتیوانی خۆیان بۆ ئاوەدانکردنەوەی [[عێراق]] بە هەرێمی کوردستانیشەوە ڕاگەیاند.<ref name="historykrgoffice" /> == مێژوو == لە میانی دیدارێکی لەگەڵ بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] ، دیپلۆماتکاری پۆڵۆنیا بیتا پەکسا ڕایگەیاند، پەیوەندییەکانی نێوان پۆڵەندا و کوردستان بۆ ساڵانی چلەکان دەگەڕێتەوە، ئەو کاتەی لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] هێزەکانی پۆڵەندا لە هەرێمی کوردستان جێگیر بوون. ئاماژەی بەوەشکرد، هێزەکانی پۆڵەندا ئەزموونێکی ئەرێنییان لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکەدا هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kdp-fro.krd/en/article/1442|سەردێڕ=Head of KDP Foreign Relation Office Hoshyar Siwaily received H.E. Mrs. Beata Pęksa, the ambassador of the Republic of Poland to Iraq and Mr. Dominik Musiał, the Polish Consul and Head of Mission of the Republic of Poland to the Kurdistan R {{!}} KDP – Foreign Relations Office |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=www.kdp-fro.krd}}</ref> لە ساڵی ١٩٩١ هاوکاری مرۆیی و ئەرکێکی پزیشکی لە [[کڕاکۆف|شاری کراکۆڤی]] پایتەختی پۆڵەندا بۆ ئەو کوردانەی لە سەربازانی عێراق هەڵهاتبوون ڕێکخرا.<ref name="kra">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/zobacz_takze___/225048,105,komunikat,drzewo__krakow__posadzone_w_kurdystanie_na_stulecie_polskiej_niepodleglosci.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=pl}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٢ کۆمەڵەی دۆستایەتی پۆڵەندی-کورد لە شاری کراکۆڤ دامەزرا، دواتر کرا بە ناوەندی زانیاری و بەڵگەنامەی کورد.<ref name="kra" /> کاتێک پۆڵەندا لە ساڵی 2003دا پەیوەندی بە [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|داگیرکارییەکانی عێراقەوە کرد بە سەرکردایەتی ئەمریکا]] ، ویستی بەرپرسیارێتی بەشەکانی باکووری وڵاتەکە بە هەرێمی کوردستانیشەوە لە ئەستۆ بگرێت، ئەمەش زیاتر بەهۆی ئاسایشی ناوچەکەوە بوو. دواجار پۆڵەندا بەرپرسیارێتی دابەشکردنی فرەنەتەوەیی ناوەڕاست-باشوور (ناوچەی پۆڵەندی لە عێراق )ی بەدەستهێنا، بەڵام پەیوەندی باش لەگەڵ هەرێمی کوردستان بوو بە دەرئەنجامی تێوەگلانی پۆڵەندا لە شەڕەکەدا. لە ساڵانی یەکەمی دوای ئەوەی هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2005 بە ئۆتۆنۆمی بەدەستهێنا، پۆڵەندا سیاسەتێکی وردی بەرامبەر هەرێم هەبوو، لە پێناو یەکپارچەیی خاکی عێراق و پەیوەندییە باشەکانی لەگەڵ بەغدا. سەرەڕای ئەوەش ئەم سیاسەتە هێواش هێواش بە کردنەوەی کونسوڵخانەی پۆڵەندا لە ساڵی ٢٠١٢ گۆڕا، بەڵام هێشتا لە نەبوونی پشتیوانی سەربازی بۆ سەربازانی کورد ( [[پێشمەرگە]]) دەبینرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Dylan O’Driscoll, Patrycja Sasnal |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.files.ethz.ch/isn/194259/PISM%20Policy%20Paper%20no%2030%20(132).pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=ETH zürich}}</ref> لە ساڵی 2018 دا نەمامێک بە ناوی ''کراکۆڤ'' لە شاری هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان بە بۆنەی یادی سەد ساڵەی گەڕانەوەی سەربەخۆیی پۆڵەندا چێنرا.<ref name="kra" /> لە ساڵی ٢٠١٤ حکومەتی پۆڵەندا هەشت تۆن هاوکاری مرۆیی بۆ هەولێر نارد بۆ زیادبوونی ژمارەی ئاوارە ناوخۆییەکان. لە ساڵی ٢٠١٧ دوای ئەوەی مەحموود ساڵح حەمە وەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی کورد سەردانی پۆڵەندا و یادەوەری و مۆزەخانەی ئاوشڤیتز-بیرکێناوی سەر بە دەوڵەتی کرد, هەرێمی کوردستان و شارەزایانی مۆزەخانەکە گەیشتنە ڕێککەوتنێک سەبارەت بە بەڵگەنامەکردنی [[شاڵاوی ئەنفال|جینۆسایدەکەی دژی کورد]]. جێگری مارشاڵی سێجم ستانیسلاڤ تیسکا ڕایگەیاند کە پۆڵەندا [[گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)|ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کورد]] پەسەند دەکات کە لە ئەیلوولی ٢٠١٧ بەڕێوەچوو. == نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییە نیشتەجێیەکان == * هەرێمی کوردستان نوێنەرایەتی لە [[وارشۆ]] هەیە .<ref name="historykrgoffice" /> * پۆڵەندا کونسوڵخانەی گشتی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە.<ref name="Poland's mission" /> <gallery class="center"> File:KG_RP_w_Irbilu.jpg|alt=Consulate-General of Poland in Erbil| کونسوڵخانەی گشتی پۆڵەندا لە هەولێر File:53_Jerozolimskie_Avenues_in_Warsaw,_2021.jpg|alt=Building hosting the Kurdistan Regional Government Representation in Warsaw| بینایەک کە میوانداری نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات لە وارشۆ File:Under_the_Tailstock_tenement_house,_39_Main_Market_square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|alt=Building hosting the Kurdistan Regional Government Representation in Kraków| بینایەک کە میوانداری نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات لە [[کڕاکۆف|شاری کراکۆڤ]] </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * پەیوەندییەکانی دەرەوەی پۆڵەندا * پەیوەندی عێراق و پۆڵەندا == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Foreign relations of Kurdistan Region}}{{Foreign relations of Poland}}{{تووڵی دەروازە|Politics|Poland|Kurdistan|سیاسەت|پۆڵەندا|کوردستان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] dmxzc2rj00ef9k6e76satk85uulikdc 0 304260 1694465 1692112 2026-10-25T12:22:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694465 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|Kurdistan Region–Romania|Kurdistan Region|Romania}} '''پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و ڕۆمانیا''' بریتین لە پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]]{{تێبینی|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]].}} و [[ڕۆمانیا]]. پەیوەندییەکانی نێوان ڕۆمانیا و کوردستان دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی سەدەی بیستەم کە [[نیکۆلای چاوشێسکوو|نیکۆلای چۆسێسکو]] سەرۆکی ڕۆمانیا لەگەڵ یاخیبووانی کورد کە شەڕی ڕژێمی [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێنیان]] دەکرد کۆبوونەوەی ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Romania, Documents, Events|ڕێکەوت=١٩٧٣|بڵاوکەرەوە=Agerpres|وتەگێڕانەوە=President Nicolae Ceauşescu also received Habib Yonairmed Kerim, General Secretary of the Kurdish Democratic Party.}}</ref> لە کاتێکدا هەرێمی کوردستان هیچ نوێنەرایەتییەکی لە ڕۆمانیا نییە، بەڵام ئەم دووەمیان لە ساڵی ٢٠١٢ەوە کونسوڵخانەی لە هەولێر هەیە کە تیتۆس کۆرلیان وەزیری دەرەوەی ڕۆمانیا بۆ دەستبەکاربوونی سەردانی هەولێری کردووە. کۆرلیان ڕایگەیاند: ڕۆمانیا حەز دەکات پەیوەندییەکانی لەگەڵ عێراق بەهێز بکات، ئەم کونسوڵخانەیەش ڕۆڵێکی بەرچاوی دەبێت لە پتەوکردنی پەیوەندییەکانی نێوان ڕۆمانیا و عێراق و هەرێمی کوردستان. [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] ڕایگەیاند کە نوێنەرایەتی ڕۆمانیا پەیوەندییە ئابووری و زانستی و کولتوورییەکانی نێوان هەردوولا پتەوتر دەکات. لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٣، [[فەلاح مستەفا|فەلاح مستەفا بەکر،]] وەزیری دەرەوەی کورد لەگەڵ شاندێکی عێراقی سەردانی [[بوخارێست|شاری بوخارێستی]] کرد. لە ساڵی ٢٠١٢ یەکەمین کۆڕبەندی ئابووری کورد – ڕۆمانی لە شاری هەولێر بەڕێوەچوو، کە میوانداری شاندێکی بازرگانی ڕۆمانی کرد کە لە زۆرێک لە کۆمپانیاکانی ڕۆمانی پێکهاتبوون. باڵیۆزی ڕۆمانیا لە عێراق، جاکۆب پرادا ڕایگەیاند کە: "پەیوەندی باشی نێوان ڕۆمانیا و عێراق، و ڕۆمانیا و هەرێمی کوردستان، ماوەیەکی زۆرە هەیە، ئەوەی ئەمڕۆ حکومەتی ڕۆمانیا بە هاوکاری حکومەتی هەرێم توانیویەتی بیکات ئەوەیە کە بازرگانانی ڕۆمانیا و کورد بتوانن چێژ لە هاوکاری زیاتر وەربگرن". لە ساڵی ٢٠١٥ بۆگدان ئاورێسکو وەزیری دەرەوەی ڕۆمانیا لەگەڵ مستەفا باکر لە کۆنگرەی گڵۆبسێک ٢٠١٥ لە [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]] کۆبووەوە و تیایدا تاوتوێی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانیان کرد و ئاورێسکو ڕایگەیاند کە ڕۆمانیا ئامادەیە هەرێمی کوردستان ئاوەدان بکاتەوە. جگە لەوەش باسیان لە پتەوکردنی پەیوەندییەکان کرد لە بوارەکانی وزە، نەوت و گاز، ژێرخانی ئابووری، کشتوکاڵ، گواستنەوە، تەکنەلۆژیای زانیاری و پەروەردە. لە پێشبڕکێی GLOBSEC 2016، لازار کۆمینێسکو ، جێنشینی ئاورێسکۆ لەگەڵ فەلاح مستەفا کۆبووەوە و پەیوەندییە دووقۆڵییەکانیشیان تاوتوێ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.mae.ro/en/node/36761|سەردێڕ=Minister of Foreign Affairs Lazăr Comănescu meets with Head of the Department of Foreign Relations of the Kurdistan Regional Government (Iraq) Falah Mustafa Bakir {{!}} Ministry of Foreign Affairs |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=Ministry of Foreign Affairs of Romania}}</ref> وەک پشتگیرییەک بۆ هەرێمی کوردستان لەکاتێکدا شەڕی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] دەکەن، ڕۆمانیا چارەسەری 10 سەربازی کورد ([[پێشمەرگە]])ی برینداری کردووە و 400 [[ئێزیدییەکان|کوردی ئێزدی]] لە ڕۆمانیا هاوکاری چارەسەری دەروونی و پزیشکییان وەرگرتووە. لە مانگی ئابی ٢٠١٦دا ٨٢ تۆن تەقەمەنی ڕۆمانی ڕەوانەی هەرێمی کوردستان کرا. == هەروەها سەیری بکە == * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕۆمانیا == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|کەنەدا|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] dzdx8xxp503gmhyago49zh7wf6f2ms7 0 304278 1694464 1692116 2026-10-25T12:22:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694464 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|Austria–Kurdistan Region|Austria|Kurdistan Region}} '''پەیوەندییەکانی نەمسا و هەرێمی کوردستان''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[نەمسا]] و [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]].{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} نەمسا لە ساڵی 2006ەوە نوێنەرایەتی لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی نووسینگەیەکی بازرگانی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=39&l=12&s=020100&r=363|سەردێڕ=Commercial Office of the Republic of Austria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170601182517/http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=39&l=12&s=020100&r=363 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=Kurdistan Regional Government}}</ref> لە کاتێکدا هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2012ەوە نوێنەرایەتی لە [[ڤیێنا|ڤیەننا]] هەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.austria.krg.org/|سەردێڕ=easyname {{!}} Domain geparkt |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=German}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.krg.at/beziehungen-zwischen-der-region-kurdistan-irak-und-oesterreich/|سەردێڕ=Beziehungen zwischen der Region Kurdistan und Österreich |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=German}}</ref> == مێژوو == [[مەلا مستەفا|مستەفا بارزانی]] سەرۆکی یاخیبووانی کورد لە ساڵی 1957 لە [[مۆسکۆ]] لەگەڵ برۆنۆ کریسکی وەزیری دەرەوەی نەمسا کۆبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Strong Vienna-Erbil Relations Founded on Decades of Good Ties|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/interview/01042014|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Rudaw|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> پەیوەندییەکانی نێوان نەمسا و هەرێمی کوردستان لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا چڕتر بووەوە کاتێک نەمسا مافی پەنابەری بە پەنابەرە کوردەکانی [[عێراق]] دا. نوێنەری کورد لە نەمسا مستەفا ڕەمەزان گۆران ڕایگەیاند کە: "لەم کاتە سەختانەدا بە درێژایی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، حکومەتی نەمسا هەرگیز لە پشتیوانیکردنیان نەلەرزین"."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kurdistan in Austria|ناونیشان=http://investingroup.org/interview/174/dr-mustafa-ramazan-goran-krg-in-austria/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=investingroup.com|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> وەک سەرۆکی نوێی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]، مەسعوود بارزانی لە ساڵی ١٩٧٩ سەردانی ڤیەننای کرد، لەوێ لە هەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Profile: Massoud Barzani|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/focus/iraqelection2010/2010/02/2010228850791212.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Al Jazeera English|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> لە کاتی [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢|هەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٢]] لە هەرێمی کوردستان، نەمسا شاندێکی پلە باڵای نارد بۆ چاودێریکردنی هەڵبژاردنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.krg.at/en/beziehungen-zwischen-der-region-kurdistan-irak-und-oesterreich/|سەردێڕ=Relations between the Kurdistan Region and Austria |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=The Kurdistan Regional Government Representation in Austria |ref=27 October 2016}}</ref> دوای ئەوەی بەناو [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] (داعش) هاتە ناو عێراق و [[مووسڵ|موسڵی]] گرت لە کاتی [[ھێرشەکانی باکووری عێراق (حوزەیرانی ٢٠١٤)|هێرشەکانی باکووری عێراق]]، نەمسا بڕیاریدا یەک ملیۆن و 250 هەزار دۆلار بۆ حکومەتی کوردی بنێرێت بۆ ڕوبەڕوبونەوەی زیادبوونی ژمارەی ئاوارەکانی ناوخۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Austrian foreign minister in Erbil to boost ties, vows more humanitarian aid|ناونیشان=http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Kurdish Daily News|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180808233959/http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەردانی ئاستی بەرز == [[File:Falah_Mustafa_Bakir_Sebastian_Kurz_June_2015_(18551921804).jpg|چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ| فەلاح مستەفا وەزیری دەرەوەی کورد لە ساڵی ٢٠١٥ چاوی بە سیباستیان کورز هاوتا نەمساییەکەی دەکەوێت]] == هەروەها سەیری بکە == * پەیوەندییەکانی دەرەوەی نەمسا * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * [[دانیشتووانی کورد|کورد لە نەمسا]] * [[مەسعوود بارزانی|هەوڵی تیرۆرکردنی مەسعود بارزانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] aziziiro7yiru9os11q4y45xjr7rgmz 0 304319 1694467 1692093 2026-10-25T12:23:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694467 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> [[پەڕگە:تل_شمامك_الأثري_في_أربيل.jpg|وێنۆک]] [[شوێنەوارناسی|شوێنەوارەکانی]] [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمە مێژووییە جیاوازەکان، و لەڕێگەی کاری ڕووپێوی [[شوێنەوارناسی|شوێنەواریی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.harvard.edu/files/jasonur/files/ur_et_al_2021_epas_iraq.pdf}}</ref> کە لە پارێزگای [[ھەولێر]] ڕوویدا دۆزرایەوە کە ئەم ناوچەیە پاشماوەی نیشتەجێبوون و شارەکانی دێرینی لەخۆگرتبوو، دیارترینیان گردی قالینج ئاغا،<ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.academia.edu/video/k6VEVk|سەردێڕ=pottery tombs From Qalinj Agha hill {{!}} : JEHAN SHERKO - Academia.edu |وێبگە=www.academia.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iraqinhistory.com/كتب-عربيه/30-years-of-archaeological-studies|سەردێڕ=30 Years Of Archaeological Studies {{!}} كتب |وێبگە=www.iraqinhistory.com}}</ref> پێیان بڵێ نادر، کەڵەک مێشاک. قەسرە، لەشکری، عەلیاوا، ھێلاوا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Peyronel |یەکەم=Luca |دوایین٢=Vacca |یەکەم٢=Agnese |ڕێکەوت=٢٠٢٠|سەردێڕ=Socio-economic complexity at the Late Chalcolithic site of Tell Helawa, Kurdistan Region of Iraq |ناونیشان=https://journals.openedition.org/paleorient/351?lang=en |journal=Paléorient |issue=46 1–2 |پەڕەکان=٨٣–١٠٨|doi=10.4000/paleorient.351 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |hdl-access=free}}</ref> عەلی مەولان، عەبدولعەزیز، گیرد ئەزەبان و [[کورد قەبرستان|کورد قەبوورستان]]. ناوی کۆنی بەشێک لەو گردانە دۆزراونەتەوە، لەوانە گردی قەسر شەمامک کە شاری کۆنی (یان کاکزو یان تەنانەت کیلیزی) بووە، و [[کورد قەبرستان|کورد قەبورستان]] پێشنیاری بەستنەوەی بە شاری کۆنی قەباراوە کردووە. == لیستی شوێنەوارە باستانییەکانی پارێزگای ھەولێر == سەرچاوە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://archiqoo.com/sites/administrative.php?area_country=Iraq&area=Erbil+Governorate|سەردێڕ=Archaeological Sites in Erbil {{!}} Archiqoo |وێبگە=archiqoo.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/en/pages/208|سەردێڕ=پارێزگای هەولێر}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=نور |یەکەم=مكتبة |ناونیشان=https://www.noor-book.com/en/ebook-al-Mawāqiʻ-alatharīyah-fī-alʻIrāq-pdf |وێبگە=www.noor-book.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanart.blogspot.com/p/archaeological-places_5.html}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanart.blogspot.com/p/archaeological-places_5.html |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://whitelevy.fas.harvard.edu/archaeological-excavations-satu-qala-ancient-idu-fieldwork-2010-2013|سەردێڕ=Archaeological Excavations at Satu Qala, the Ancient Idu, Fieldwork 2010-2013 {{!}} The Shelby White and Leon Levy}}</ref> [[پەڕگە:قلعة_أربيل.png|وێنۆک| [[قەڵای ھەولێر]]]] [[پەڕگە:قه_لا_ى_هه_ولير.jpg|وێنۆک| [[قەڵای ھەولێر]]]] [[پەڕگە:(_Isqala_)fort_Muhammad_Pasha_of_Rawanduz.jpg|وێنۆک| ئیسقە ڕا (ئەسقەرە) قەڵای [[میر محەممەد|محمد پاشای ڕەواندوز]]]] [[پەڕگە:بارك_شاندر.jpg|وێنۆک| [[منارەی چۆلی|مودحافریا منارە]]]] {{Div col| colwidth = 10em}} * [[قەڵای دووین]] * [[دەشکەوتی شانەدەر]] * [[قەڵای خانزاد]] * [[ئیدو (شار)|قەڵای ساتو]] * [[قەڵای ھەولێر]] * قەڵای دێری * پرۆژەی ئاوی سەنەحریب * قەڵای ئەکیان * قەڵای ڕۆست * [[عەلیاوا]] * دەوێنە * باش تەپە * گردی عەبدولعەزیز * گردی عەزەبان * گردی دووسەرا فەتاح * گردی کەورگۆسک * گردی داغان * گردی دەلۆگول * گردی دۆغان * گردی حەسەن ئاغادار * گردی پێشکە * گردی قەتەوی * گردی قەواخ * گردی قڕەدکە * گردی قوری بەگ * گردی شێخ ئەحمەد * گردی سۆرباش خدر بەرز * گردی سۆێری * گردی تەندورە * ھەلاوە * جەدیدە لەک * جەمکە * [[کورد قەبرستان]] * [[ماستاوە]] * منارە * مریشک خەنکەن * قەڵای ئەوێنا * قەساوات * گوندی قەواخ * ئەبو شیتا * گردی باقرتە * گردی خەزنە * گردی سەید خدر * گردی شینە * نیسکە * گردی قەڵ غان * گۆڕستانی مورتکە گەورە * گرد ئەشەبا * دولەبەکرە * گۆڕستانی پۆریجە * بەریات * خەلیفە * تەرجان * گردی دەمجە * دووسەرا جەبار * عەباسییە * عەلی مۆڵان * بەغلومنارە * بەستام * بیر عەرەبان * دەلۆگول خواروو * دۆلازە * گەمەشتەپە * گەراسۆر * گردی جۆتیار * گوندی گرد لانکە * گرد مڵا * گرد قەڵەچۆغان * گردە ڕەشە / تاتەرەوا * گردەڕەشە * گردەڕەشای ئەسەد * گردی بابە جەعفەر * گردی داغان * گردی دۆلازە * گردی مەترەب * گردی پیرداود * گردی قورشەقلو * گردی شێخ ڕەسول * گردی سۆر * گردی تەندورە * گردی تەژی ڕەش * گردی زەگە * گۆزکە * گردی ئەشەبا * گردی واسەن * گردی خەتیب * حەزە * کامید * کاولان * [[کەورگۆسک]] * گۆڕستانی خەدجیلە * خەرابە * خربەت دووسەرا * خربەت حەسەن برووش * خربەت میران * خربەت قوژ * خربەت شینە ماران * خربەت حەسەن برووش * کلیسا * قورەت قانی بەرز * گۆڕستانی ئەبو شیتا * گۆڕستانی پەرمەگڕۆن * گۆڕستانی شێخ ئیسماعیل * گۆڕستانی شێخ خەلەک * میراوا * پێمارە * پەلینگی مەحموود ئاغا * پەلینگی نادر شا * گۆڕستانی گرد مەلا * گۆڕستانی قەبۆرستانی قۆشتەپە کۆن * گۆڕستانی ڕەزان * قەچ ڕەش * قەلینج ئاغا<ref name="auto1"/> * [[قەسر شەمامۆک]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.academia.edu/video/le5pel|سەردێڕ=تل قصر شمامك الأثري في أربيل Qasr Shemamok {{pipe}}: JEHAN SHERKO - Academia.edu|وێبگە=www.academia.edu}}</ref> * قەڵای گردە شێر * قازیخانە * قۆپاقڕان * [[قوشتەپە]] * سەعید سەلمان * سەراوە * شابان شار * شێخ مووسڵ * [[شێراوە]] * شێرایە * سۆرباش کاکەلە * سوورێژە * گوندی تەندورە * تەڵ ئەبو جەردە * تەڵ بەڕور * تەڵ لەشکری * تەڵ قادرییە * تیماری گەورە * تیرپە سپییان * زەگە * کاولان * کەوڕ گۆسک * کەزنەزان * گۆڕستانی خەدجیلە * خەرابە * خربەت دووسەرا * خربەت حەسەن برووش * خربەت میران * خربەت شینە ماران * خربەت حەسەن برووش * کلیسا * کورد قانی * مامۆستایانی نوێ * گۆڕستانی ئەبو شیتا * گۆڕستانی پەرمەگڕۆن * گۆڕستانی شێخ ئیسماعیل * گۆڕستانی شێخ خەلەک * میراوا * پێمارە * پەلینگی مەحموود ئاغا * پەلینگی نادر شا * گۆڕستانی گرد مەلا * گۆڕستانی قۆشتەپەی کۆن * گۆڕستانی ڕەزان * قەڵای گردەشێر * قازیخانە * قۆپەقڕان * قۆشتەپەی کۆن * [[قوشتەپە]] * سەعید سەلمان * سەراوە * شابان شار * شێخ مووسڵ * شێراوە * شێرایە * سۆرباش کاکەلە * سوورێژە * گوندی تەندورە * تەڵ ئەبو جەردە * تەڵ بەڕور * تەڵ لەشکری * تەڵ قادرییە * تیماری گەورە * تیرپە سپییان * توپخانەی واسطە ڕەجەب (ڕەواندز) * زەگە {{div col end}} == پێشانگا == == ھەروەھا سەیری بکە == * [[ھەولێر]] * [[کورد قەبرستان|کورد قەبوورستان]] * قەسر شێمامۆک == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.academia.edu/126112114/Jehan_sherko_2024_Archaeological_hill_of_Kurd_Qabristan_in_Erbil_Arabic_Magazine_Mejunasi_ISSUE_8_p_231_205_Visiting_the_site_of_Tell_Kurd_Qabristan_and_the_possible_site_of_the_killing_of_King_Banu_Ishtar گردی شوێنەواری کورد قەبرستان لە ھەولێر] * [https://www.academia.edu/91871479/Erbil_Citadel_and_Its_Lost_Wall قەڵای ھەولێر و دیوارە ونبووەکەی] * [[c:File:Shanidar_Cave.webm|ڤیدیۆی دەشکەوتی شانیدار]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} n8kb1b230mt5yzo1ijm8h4lf9cgt2gb 0 304377 1694453 1693743 2026-10-25T12:18:31Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694453 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | image = Domiziano da collezione albani, fine del I sec. dc. 02.JPG | alt = پەیکەری مەڕمەڕیی سپیی دۆمیتیان | caption = پەیکەری دۆمیتیان لە مۆزەخانەی [[لووڤر]] | succession = ئیمپراتۆری ڕۆم | reign = ١٤ی ئەیلوولی ٨١ – ١٨ی ئەیلوولی ٩٦ | predecessor = [[تایتەس|تیتوس]] | successor = [[نێرڤا]] | birth_name = تیتوس فلاڤیوس دۆمیتیانووس | birth_date = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٥١ | birth_place = [[ڕۆما]]، ئیتالیا، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] | death_date = ١٨ی ئەیلوولی ٩٦ (لە تەمەنی ٤٤ ساڵیدا) | death_place = [[ڕۆما]]، ئیتالیا | burial_place = ڕۆما | spouse = دۆمیتیا لۆنگینا | issue = تیتوس فلاڤیوس قەیسەر<br>فلاڤیا | full_name = قەیسەر دۆمیتیانووس | regnal_name = ئیمپراتۆر قەیسەر دۆمیتیانووس ئۆگوستوس | dynasty = [[خانەدان|خانەدانی]] فلاڤی | father = [[ڤێسپاسیان]] | mother = دۆمیتیلای گەورە }} '''دۆمیتیان''' (بە [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: Titus Flavius Caesar Domitianus Augustus؛ ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٥١ – ١٨ی ئەیلوولی ٩٦) لە ساڵی ٨١ تا ٩٦ ئیمپراتۆری ڕۆم بوو. وەک کوڕی ڤێسپاسیان و برای بچووکی تیتوس، کە ھەردووکیان پێش ئەو لەسەر تەخت بوون، دواھەمین فەرمانڕەوای [[خانەدان|خانەدانی]] فلاڤی بوو. مێژوونووس برایان جۆنز بە «فەرمانڕەوایەکی سەرکوتکەر بەڵام لێھاتوو لە [[ئۆتۆکراسی|دەسەڵاتی ڕەھادا]]» وەسفی کردووە؛ شێوازی فەرمانڕەواییە دەسەڵاتخوازەکەی وای کرد بکەوێتە ململانێیەکی توند لەگەڵ ئەنجومەنی پیرانی ڕۆم (سێنات) و دەسەڵاتەکانی ئەوانی بە شێوەیەکی بەرچاو کەم کردەوە.<ref name="jones-i">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=i}}</ref> لە سەردەمی باوک و براکەیدا، دۆمیتیان ڕۆڵێکی لاوەکی و زیاتر ڕێوڕەسمیی ھەبوو. پاش مردنی براکەی، [[پاسەوانی پریتۆرین]] ئەویان وەک ئیمپراتۆر ڕاگەیاند. دەسەڵاتە ١٥ ساڵییەکەی درێژترین ماوەی حوکمڕانی بوو لە دوای سەردەمی [[تایبیریەس]]. وەک ئیمپراتۆر، بە بەرزکردنەوەی بەھای دراوی ڕۆمانی ئابووریی وڵاتی بەھێز کرد، سنوورەکانی ئیمپراتۆریەتەکەی قایم کرد، و بەرنامەیەکی بەرفراوانی بیناسازیی دەستپێکرد بۆ نۆژەنکردنەوەی شاری [[ڕۆما]] کە پێشتر زیانی پێگەیشتبوو. لە بەریتانیا جەنەراڵەکەی بە ناوی ئاگریکۆلا پێشڕەوی بەرچاوی کرد بۆ گرتنی کالدۆنیا ([[سکۆتلاند]])، ھەروەھا لە داسیا (ڕۆمانیای ئێستا) جەنگ بەرپابوو، بەڵام دۆمیتیان نەیتوانی سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوە بەسەر پاشا دێسیبالوسدا بەدەستبھێنێت. حکوومەتەکەی دۆمیتیان سیمایەکی بەھێزی دەسەڵاتخوازیی پێوە دیار بوو؛ بە پشتبەستن بە [[پرۆپاگەندە]]ی ئایینی، سەربازی و کلتووری، [[کەس پەرستی]]ی برەوپێدا و بە دانانی خۆی وەک چاودێری ھەمیشەیی، بە توندی چاودێریی ڕەوشتی گشتی و تایبەتیی کۆمەڵگەی دەکرد. لەبەر ئەم ھەنگاوانە، دۆمیتیان لەلایەن خەڵکی ئاسایی و سوپاوە خۆشەویست بوو، بەڵام ئەندامانی ئەنجومەنی پیران وەک ستەمکارێک سەیریان دەکرد. لە ساڵی ٩٦دا لە ڕێگەی پیلانگێڕییەکی دەربارەوە [[تیرۆرکردن|تیرۆر کرا]] و کۆتایی بە دەسەڵاتەکەی ھات. لە ھەمان ڕۆژدا ڕاوێژکارەکەی بە ناوی [[نێرڤا]] بوو بە جێنشینی. پاش مردنی، ئەنجومەنی پیران بڕیاری لەبیربردن و سڕینەوەی یادەوەریی دۆمیتیانی دا (damnatio memoriae)، و نووسەرانی وەک تاسیتوس، پلینی بچووک و سوێتۆنیۆس لە نووسینەکانیاندا وەک ستەمکارێکی دڵڕەق و بەگومان وەسفیان کرد. بەڵام مێژوونووسانی نوێ بۆچوونێکی جیاوازیان ھەیە و دۆمیتیان وەک دەسەڵاتدارێکی توند بەڵام کارامە دەبینن کە بەرنامە ئابووری، سیاسی و کلتوورییەکانی بوونە بنەمای سەقامگیریی سەدەی دووەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]. == سەرەتای ژیان == === پاشخان و خێزان === [[File:Flavian family tree.png|thumb|دارە ڕەچەڵەکی [[خانەدان|خانەدانی]] فلاڤی]] دۆمیتیان لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٥١ لە [[ڕۆما]] لەدایک بوو،<ref name="suetonius-domitian">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ١</ref> بچووکترین کوڕی تیتوس فلاڤیوس ڤێسپاسیانووس (کە بە [[ڤێسپاسیان]] ناسراوە) و فلاڤیا دۆمیتیلای گەورە بوو.<ref name="jones-1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١}}</ref> خوشکێکی لە خۆی گەورەتری ھەبوو بە ناوی دۆمیتیلای بچووک، و برایەکی گەورەتر بە ناوی تیتوس.<ref name="townend-62">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Townend |یەکەم=Gavin |سەردێڕ=Some Flavian Connections |journal=The Journal of Roman Studies |بەرگ=٥١|issue=1–2 |پەڕەکان=٥٤–٦٢|ساڵ=١٩٦١|doi=10.2307/298836}}</ref> دەیان ساڵ لە [[شەڕی ناوخۆ]] لە سەدەی یەکەمی پێش زایین بووە ھۆی لاوازبوونی چینی کۆنی [[ئەرستۆکراسی]] لە ڕۆما، کە دواتر لە سەدەی یەکەمدا لەلایەن چینی نوێی دەستڕۆیشتووی ئیتاڵییەوە جێگەیان گیرایەوە.<ref name="jones-3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٣}}</ref> یەکێک لەم بنەماڵانە فلاڤییەکان بوون، کە تەنیا لە چوار نەوەدا لە گمنامییەوە گەیشتنە پێگەیەکی باڵا و لە سەردەمی ئیمپراتۆرەکانی [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]]دا سامان و پێگەیان بەدەستھێنا.<ref name="jones-1"/> باپیری گەورەی دۆمیتیان، تیتوس فلاڤیوس پێترۆ، لە کاتی شەڕی ناوخۆی سیزاردا لەژێر فەرمانی پۆمپەی خزمەتی کردبوو. لە ساڵی ٤٨ی پێش زایین پاش ھەڵاتنی لە گۆڕەپانی شەڕی فارسالوس، ناوبانگی سەربازیی لەکەدار بوو.<ref name="jones-1"/> سەرەڕای ئەوەش، پێترۆ بە ھاوسەرگیری لەگەڵ تێرتولای دەوڵەمەند پێگەی خۆی بەرز کردەوە، و سامانەکەی بووە ھۆی دەستەبەرکردنی پێشکەوتنی کوڕەکەی، تیتوس فلاڤیوس سابینوس (باپیری دۆمیتیان).<ref name="jones-2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٢}}</ref> سابینوس لە ڕێگەی کۆکردنەوەی باج لە ئاسیا و کاری بانکداری لە سویسرا سامانی زیاتری کۆکردەوە. بە ھاوسەرگیری لەگەڵ ڤێسپاسیا پۆلا، بنەماڵەکەی بەستەوە بە بنەماڵەیەکی بەناوبانگتر، بەمەش دەرفەتی ڕەخساند بۆ کوڕەکانی (سابینوس و ڤێسپاسیان) کە بگەنە پلەی ئەنجومەنی پیران.<ref name="jones-2"/> پلەبەندیی سیاسیی ڤێسپاسیان پۆستەکانی کوایستۆر، ئێدیل و پرایتۆری گرتەوە، و لە ساڵی ٥١دا، لە ساڵی لەدایکبوونی دۆمیتیاندا، بوو بە [[کۆنسوڵی ڕۆم]]. وەک فەرماندەیەکی سەربازی، لە ساڵی ٤٣دا بەشداری لە لەشکرکێشی بۆ سەر بەریتانیا کرد و ناوبانگی دەرکرد.<ref name="jones-8">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٨}}</ref> سەرچاوە دێرینەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بنەماڵەی فلاڤی لە کاتی گەورەبوونی دۆمیتیاندا ھەژار بوون و گوایە ڤێسپاسیان لە سەردەمی ئیمپراتۆر [[کالیگولا]] و [[نیرۆ]]دا لەبەرچاو کەوتبوو.<ref name="suetonius-domitian"/> بەڵام توێژینەوە نوێیەکان ئەم دەنگۆیانە ڕەتدەکەنەوە و دەریدەخەن کە ئەم چیرۆکانە دواتر وەک [[پرۆپاگەندە]] بڵاوکراونەتەوە بۆ کەمکردنەوەی بەھای سەرکەوتنەکانی ئیمپراتۆرەکانی پێشوو و بەرزنرخاندنی دەستکەوتەکانی سەردەمی ئیمپراتۆر [[کلاودیوس]] و کوڕەکەی بریتانیکوس.<ref name="jones-7">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٧}}</ref> فلاڤییەکان لە ساڵانی پەنجا و شەستەکاندا لە پێگەیەکی زۆر باشدا بوون. لە ساڵی ٦٦دا کاتێک جوولەکەکانی پارێزگای یەھوودیا دژی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم ڕاپەڕین و یەکەمین جەنگی جوولەکە و ڕۆم دەستی پێکرد، ڤێسپاسیان وەک فەرماندەی سوپای ڕۆم دەستنیشان کرا و تیتوسی کوڕیشی فەرماندەیی یەکەیەکی سەربازیی پێسپێردرا.<ref name="jones-11">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١١}}</ref> === گەنجێتی و کەسایەتی === [[File:Domiziano, 75-81 ca., 6058, 02.JPG|thumb|upright|پەیکەری دۆمیتیان بە تاجی مەدەنییەوە، مۆزەخانەی ناپۆلی]] لە نێوان سێ ئیمپراتۆرەکەی بنەماڵەی فلاڤیدا، دۆمیتیان درێژترین ماوە فەرمانڕەوایی کرد، سەرەڕای ئەوەی سەرەتای ژیانی لەژێر سێبەری تیتوسی برای گەورەیدا تێپەڕی. پاش ئەوەی باوکیان لە ساڵی ٦٩دا و دوای شەڕی ناوخۆی ناسراو بە [[ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە]] بوو بە ئیمپراتۆر، تیتوس چەندین پۆستی گرنگی وەرگرت، لە کاتێکدا دۆمیتیان تەنیا نازناوی شەرەفیی پێدرا بەبێ دەسەڵاتی کردەیی. کاتێک گەیشتە تەمەنی ١٦ ساڵی، دایک و خوشکەکەی مابوونەوە و کۆچی دواییان کردبوو، لە کاتێکدا باوک و براکەی لە سەفەری بەردەوامی سەربازیدا بوون لە جێرمانیا و یەھوودیا؛ بەم شێوەیە دۆمیتیان بەشێکی زۆری نەوجەوانیی خۆی بە تەنیا و دوور لە خێزانەکەی بەسەر برد.<ref name="jones-13">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٣}}</ref> لە کاتی جەنگەکانی ڕۆم و جوولەکەدا، ڕەنگە لەژێر چاودێریی مامی، تیتوس فلاڤیوس سابینوسی دووەمدا بووبێت کە سەرپەرشتیاری شاری ڕۆما بوو، یان تەنانەت مارکۆس کۆکسیۆس [[نێرڤا]] کە دۆستێکی نزیکی بنەماڵەی فلاڤی بوو.<ref name="jones-13"/> ئەو پەروەردەیەکی باڵای وەرگرت و لە بواری [[ڕەوانبێژی]] و [[وێژە]]دا خوێندی. لە کتێبی ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''دا، سوێتۆنیۆس ئاماژە بە توانای دۆمیتیان دەکات لە ھێنانەوەی وتەی شاعیران و نووسەرانی وەک [[ھۆمیرۆس]] و [[ڤێرجیل]]، و وەک گەنجێکی خوێندەوار و لێھاتوو لە قسەکردندا باسی دەکات.<ref name="suetonius-20">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ٢٠</ref> یەکەمین بەرھەمە بڵاوکراوەکانی لە بواری [[شیعر]] و نووسین بوون لەسەر یاسا و بەڕێوەبردن.<ref name="jones-13"/> بە پێچەوانەی تیتوسی برایەوە، دۆمیتیان لە دەربار پەروەردە نەکرا، بەڵام بەپێی وتەی سوێتۆنیۆس، شارەزاییەکی سەرسوڕھێنەری لە نیشانەشکێنی بە تیر و کەواندا ھەبووە.<ref name="suetonius-19">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ١٩</ref> سوێتۆنیۆس لە وەسفی ڕووخساری دۆمیتیاندا دەڵێت: {{وتە|باڵابەرز بوو، ڕووخسارێکی شەرمن و ڕەنگێکی گەشی ھەبوو. چاوەکانی گەورە بوون، بەڵام بینایی کەمێک کز بوو. بەتایبەت لە گەنجیدا پیاوێکی قۆز و ڕێکپۆش بوو لە تەواوی جەستەیدا، جگە لە پەنجەکانی پێی کە کەمێک کێشەیان ھەبوو. لە تەمەنی پیریدا، کچەڵی و زگی گەورە و قاچی باریک سیماکەیان تێکدابوو کە بەھۆی نەخۆشییەکی درێژخایەنەوە دروست ببوو.<ref name="suetonius-18">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ١٨</ref>}} دۆمیتیان زۆر ھەستیار بوو بەرامبەر کچەڵییەکەی و لە تەمەنی دواییدا بە بەکارھێنانی کڵاوپەڕ دەیپۆشی، و تەنانەت کتێبێکیشی لەسەر پاراستنی قژ نووسی.<ref name="suetonius-18"/> مێژوونووس برایان جۆنز ئاماژە بەوە دەکات کە خەسڵەتەکانی کەسایەتیی دۆمیتیان بریتی بوون لە بێبەشبوون لەو کاریزمایەی باوک و براکەی ھەیانبوو، گوماناوی بوو، خاوەنی ھەستێکی نامۆی [[خۆنکۆڵی]] و نوکتەبازی بوو، و حەزی لە گۆشەگیری دەکرد کە لە پەروەردەبوونی تەنیایی سەردەمی گەنجییەوە سەرچاوەی گرتبوو.<ref name="jones-13"/> == سەرکەوتنی فلاڤییەکان == === ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە === {{سەرەکی|ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە}} [[File:Roman Empire in AD 69.pdf|thumb|300px|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم لە [[ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە]]دا (٦٩)]] لە ٩ی حوزەیرانی ٦٨دا، لە کاتێکدا ناڕەزایەتیی ئەنجومەنی پیران و سوپا زیادی کردبوو، نیرۆ پەنای بۆ [[خۆکوشتن]] برد و بەم شێوەیە کۆتایی بە [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]] ھات. لە دوای ئەو پشێوییەکی گەورە دروست بوو کە بووە ھۆی شەڕێکی ناوخۆیی خوێناوی بە ناوی [[ساڵی چوار ئیمپراتۆرەکە]]، کە تێیدا چوار ژەنەڕاڵی کاریگەری ئیمپراتۆریەتەکە—[[گالبا]]، [[ئۆتۆ]]، ڤیتێلیوس و ڤێسپاسیان—ململانێیان لەسەر دەسەڵات کرد.<ref name="sullivan-69">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sullivan |یەکەم=Philip B. |سەردێڕ=A Note on the Flavian Accession |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_classical-journal_1953-11_49_2/page/67 |journal=The Classical Journal |بەرگ=٤٩|issue=2 |ساڵ=١٩٥٣|پەڕەکان=٦٧–٧٠}}</ref> دەنگوباسی مردنی نیرۆ گەیشتە ڤێسپاسیان کاتێک خەریکی ئامادەکاری بوو بۆ گەمارۆدانی شاری [[ئورشەلیم]]. کاتێک ئۆتۆ لە شەڕی بەدریاکوم لەلایەن ڤیتێلیوسەوە شکا، سوپای ڕۆم لە یەھوودیا و میسر لە ١ی تەممووزی ٦٩دا ڤێسپاسیانیان وەک ئیمپراتۆر ڕاگەیاند.<ref name="sullivan-68">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sullivan |یەکەم=Philip B. |سەردێڕ=A Note on the Flavian Accession |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_classical-journal_1953-11_49_2/page/67 |journal=The Classical Journal |بەرگ=٤٩|issue=2 |ساڵ=١٩٥٣|پەڕەکان=٦٧–٧٠}}</ref> ڤێسپاسیان لەگەڵ گایوس لیسینیوس موسیانووس، فەرمانڕەوای سووریا، ھاوپەیمانییەکی بەست. لە کاتێکدا موسیانووس بە سوپاوە بەرەو ڕۆما بەڕێکەوت، ڤێسپاسیان چوو بۆ [[ئەسکەندەریە]] و تیتوسی بەجێھێشت تا کۆتایی بە ڕاپەڕینی جوولەکەکان بھێنێت. لە ڕۆما، ڤیتێلیوس دۆمیتیانی خستە ژێر دەستبەسەری لە ماڵەوە بۆ ئەوەی وەک بارمتە بەکاریبھێنێت. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٦٩دا، ھێزەکانی ڤێسپاسیان بە سەرکردایەتیی ئەنتۆنیۆس پریموس لە دووەمین شەڕی بەدریاکومدا سوپای ڤیتێلیوسیان تێکشکاند. لە ١٩ی کانوونی یەکەمدا، لایەنگرانی ڤیتێلیوس ھێرشیان کردە سەر گردی کاپیتۆل کە سابینوس و دۆمیتیانی لێ پەناگیر ببوون؛ سابینوس دەستگیرکرا و کوژرا، بەڵام دۆمیتیان توانی بە پۆشینی جلی یەکێک لە پەرستەرانی [[ئیزیس]] خۆی دەرباز بکات و لە ماڵی لایەنگرێکی باوکیدا خۆی بشارێتەوە.<ref name="jones-14">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٤}}</ref> پاش نیوەڕۆی ٢٠ی کانوونی یەکەم، ڤیتێلیوس کوژرا و لەشکرەکانی فلاڤی ڕۆمایان گرت. دۆمیتیان لە شوێنی خۆی دەرکەوت و بە ناونیشانی «قەیسەر» پێشوازیی لێکرا، و ڕۆژی دواتر ئەنجومەنی پیران بە فەرمی ڤێسپاسیانی وەک ئیمپراتۆر ناساند. === پاشھاتەکانی شەڕ === [[File:Rembrandt Harmensz. van Rijn 047b.jpg|thumb|190px|تابلۆی پیلانگێڕیی کلاودیوس سیڤیلیس لەلایەن [[ڕامبرانت]]]] ھەرچەندە شەڕ بە فەرمی کۆتایی ھاتبوو، بەڵام بۆ ماوەیەک دۆخێکی [[ئەنارکی]] باڵی بەسەر پایتەختدا کێشا تا لە سەرەتای ساڵی ٧٠دا موسیانووس گەیشتە شارەکە و ئارامیی گەڕاندەوە. لەم نێوەندەدا، دۆمیتیان نوێنەرایەتیی بنەماڵەی فلاڤیی دەکرد لە ئەنجومەنی پیراندا و پۆستی پرایتۆری بە دەسەڵاتی کۆنسولییەوە وەرگرت.<ref name="jones-15">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٥}}</ref> مێژوونووس تاسیتوس یەکەم وتاری دۆمیتیان لە ئەنجومەنی پیراندا بە کورت و پێوانەکراو وەسف دەکات. لە ڕاستیدا دەسەڵاتی دۆمیتیان لەو کاتەدا تەنیا ڕواڵەتی بوو، و موسیانووس دەسەڵاتی ڕاستەقینەی لە دەستدا بوو و ڕێگریی لە دۆمیتیان دەکرد سنووری خۆی ببەزێنێت.<ref name="jones-15"/> کاتێک ڕاپەڕینی باتاڤییەکان لە گال بە سەرکردایەتیی کلاودیوس سیڤیلیس لەسەر ڕووباری [[ڕاین]] بەرپابوو، دۆمیتیان ھەوڵیدا فەرماندەیی سوپایەک وەربگرێت تا دەستکەوتی سەربازی بەدەستبھێنێت، بەڵام موسیانووس و جەنەراڵە باڵاکان داواکەیان ڕەتکردەوە. بە گەڕانەوەی ڤێسپاسیان بۆ ڕۆما لە ئەیلوولی ٧٠دا، ڕۆڵی سیاسیی دۆمیتیان بە تەواوی کەمکرایەوە، و ئەویش کاتەکانی بۆ ھونەر و ئەدەب تەرخان کرد.<ref name="jones-17">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٧}}</ref> === ھاوسەرگیری === [[File:Domitia.JPG|thumb|173px|left|پەیکەری دۆمیتیا لۆنگینا لە مۆزەخانەی [[لووڤر]]]] لە ساڵی ٧٠دا، ڤێسپاسیان ھەوڵیدا ھاوسەرگیرییەک لە نێوان دۆمیتیان و کچەکەی تیتوس، جولیا فلاڤیا ڕێکبخات، بەڵام دۆمیتیان ئاشقی دۆمیتیا لۆنگینا ببوو و ھاوسەرەکەی ئەوی ناچار کرد کە لێی جیا ببێتەوە تا خۆی ھاوسەرگیریی لەگەڵدا بکات.<ref name="jones-33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٣٣}}</ref> دۆمیتیا کچی جەنەراڵی بەناوبانگ گنایوس دۆمیتیوس کۆربولۆ و نەوەی ئیمپراتۆر [[ئەگوستوس]] بوو. ئەم ھاوسەرگیرییە سوودێکی زۆری بە پێگەی بنەماڵەی فلاڤی گەیاند. لە ساڵی ٨٠دا، تاکە کوڕی دۆمیتیان و دۆمیتیا لەدایک بوو، بەڵام لە ساڵی ٨٣دا لە تەمەنی منداڵیدا کۆچی دوایی کرد و دواتر وەک خوداوەند ناسێنرا.<ref name="jones-36">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٣٦}}</ref> لە ساڵی ٨٣دا کێشەیەک لە نێوان دۆمیتیان و ھاوسەرەکەیدا ڕوویدا و بۆ ماوەیەکی کورت دۆمیتیای دوورخستەوە، بەڵام لە ساڵی ٨٤دا گەڕاندیەوە بۆ کۆشک و تا کۆتایی دەسەڵاتی پێکەوە مانەوە.<ref name="varner-200">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Varner |یەکەم=Eric R. |سەردێڕ=Domitia Longina and the Politics of Portraiture |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_1995-04_99_2/page/187 |journal=American Journal of Archaeology |بەرگ=٩٩|issue=2 |ساڵ=١٩٩٥|پەڕەکان=١٨٧–٢٠٦|doi=10.2307/506339}}</ref> === میراتگری ڕێوڕەسمی (٧١–٨١) === [[File:The Triumph of Titus Alma Tadema.jpg|thumb|210px|''سەرکەوتنی تیتوس'' لەلایەن لۆڕێنس ئالما-تادیما (١٨٨٥)]] لە حوزەیرانی ٧١دا، تیتوس دوای سەرکەوتنی لە جەنگی یەھوودیا گەڕایەوە بۆ ڕۆما. لەو جەنگەدا شاری [[ئورشەلیم]] و پەرستگاکەی بە تەواوی وێران کران و نزیکەی ١٠٠،٠٠٠ کەس بە دیل گیران.<ref name="josephus-wars-vi-9">[[یوسفوس]]، ''جەنگی جوولەکەکان''، پەڕتووکی ٦، بەشی ٩، بڕگەی ٣</ref> ئەنجومەنی پیران ڕێوڕەسمی سەرکەوتنی سەربازیی بۆ تیتوس سازکرد، کە تێیدا ڤێسپاسیان و تیتوس لە پێشەوە دەڕۆیشتن و دۆمیتیان بە ئەسپێکی سپییەوە بەدوایاندا دەھات.<ref name="suetonius-2">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ٢</ref> تیتوس بە فەرمی بوو بە ھاوبەشی دەسەڵاتی باوکی و دەسەڵاتی پشکنین، فەرماندەیی [[پاسەوانی پریتۆرین]] و حەوت جاریش پۆستی کۆنسولی پێبەخشرا. لە بەرامبەردا، دۆمیتیان تەنیا ناونیشانی فەخری و پلەی ئایینیی ھەبوو، و ھیچ دەسەڵاتێکی کردەیی سەربازی یان حوکمڕانیی پێ نەدرا.<ref name="jones-18">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٨}}</ref> بەم شێوەیە دەسەڵات بە تەواوی لە دەستی لایەنگرانی فلاڤیدا چڕ ببووەوە و ئەنجومەنی پیران تەنیا ڕواڵەتێکی لاوازی [[دیموکراسی]] پاراستبوو.<ref name="jones-163">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٦٣}}</ref> لە سەردەمی کورتی تیتوسدا (٧٩–٨١)، دوو کارەساتی گەورە ڕوویاندا: تەقینەوەی چیای ڤیزۆڤ لە ساڵی ٧٩ کە بووە ھۆی ژێرخاککەوتنی شارەکانی [[پۆمپی]] و ھێرکۆلانیۆم، و ئاگرکەوتنەوەیەکی گەورە لە ڕۆما لە ساڵی ٨٠دا کە سێ ڕۆژی خایاند.<ref name="jones-80">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٨٠}}</ref> لە ١٣ی ئەیلوولی ٨١دا، تیتوس لە تەمەنی ٤١ ساڵیدا بە نەخۆشی کۆچی دوایی کرد. دەستبەجێ دۆمیتیان چوو بۆ سەربازگەی پاسەوانی پریتۆرین و لەوێ وەک ئیمپراتۆر ناسێنرا، و ڕۆژی دواتر ئەنجومەنی پیران دەسەڵاتەکانی پەسەند کرد.<ref name="jones-21">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٢١}}</ref> == سەردەمی ئیمپراتۆری (٨١–٩٦) == === شێوازی فەرمانڕەوایی === [[File:Domitian Tetradrachm 1.jpg|thumb|دراوێکی زیویی دۆمیتیان، ساڵی ٩١–٩٢]] وەک ئیمپراتۆر، دۆمیتیان دەستبەجێ ڕواڵەتی کۆماریخوازیی وەلا نا کە باوک و براکەی پاراستبوویان.<ref name="jones-22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٢٢}}</ref> ناوەندی بڕیاردانی گواستەوە بۆ دەرباری پاشایەتی و بە ئاشکرا دەسەڵاتی ئەنجومەنی پیرانی کەمکردەوە. بەپێی وتەی پلینی بچووک، دۆمیتیان پێیوابوو کە دەبێت ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم وەک پاشایەتییەکی خودایی بەڕێوەببرێت و خۆیشی لە لوتکەی دەسەڵاتدا بێت.<ref name="jones-99">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٩٩}}</ref> ئەو ھەوڵیدا شکۆمەندیی سەردەمی ئیمپراتۆر [[ئەگوستوس]] بگێڕێتەوە. دۆمیتیان بە وردی دەستوەردانی لە کاروباری بەڕێوەبردندا دەکرد. بەپێی وتەی سوێتۆنیۆس، [[بیرۆکراسی]] لە سەردەمی دۆمیتیاندا بە باشترین شێوە کاری دەکرد، و بەھۆی چاودێرییە توندەکانیەوە ئاستی گەندەڵی لە نێو فەرمانڕەوایانی پارێزگاکاندا گەیشتە نزمترین ئاست لە مێژووی ڕۆمدا.<ref name="suetonius-8">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ٨</ref> بە پێچەوانەی باوک و براکەی، ئەو لە دابەشکردنی پۆستەکاندا پەیڕەوی لە [[خزمگەریەتی]] نەکرد و زۆربەی پۆستە ھەستیارەکانی بە چینی سوارچاکەکان (ئیکوایتس) دەسپارد نەک ئەندامانی ئەنجومەنی پیران یان خێزانەکەی خۆی.<ref name="jones-164">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٦٤}}</ref> === بەرنامەی بیناسازی === [[File:Stadion Domitian Nord.jpg|thumb|مۆدێلی یاریگای دۆمیتیان لە ڕۆما]] لە کاتی دەستبەکاربوونی دۆمیتیاندا، ڕۆما ھێشتا لەژێر کاریگەریی وێرانییەکانی ئاگرەکەی ساڵی ٨٠ و شەڕی ناوخۆدا بوو. دۆمیتیان بەرنامەیەکی بیناسازیی گەورەی دەستپێکرد کە نزیکەی ٥٠ بینای نوێ و نۆژەنکراوەی لەخۆگرتبوو، کە دوای دەستکەوتەکانی ئەگوستوس بە گەورەترین پڕۆژە دادەنرێت.<ref name="jones-79">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٧٩}}</ref> گرنگترین بینا نوێیەکان بریتی بوون لە یاریگای دۆمیتیان (کە ئێستا گۆڕەپانی ناڤۆنایە) و ئۆدیۆنی دۆمیتیان بۆ ڕکابەرییە وەرزشی و ھونەرییەکان.<ref name="jones-79"/> پەرستگای گەورەی [[جووپیتەر]] لەسەر گردی کاپیتۆل بە سەقفێکی زێڕپۆش نۆژەنکرایەوە کە تێچووەکەی زیاتر لە ١٢،٠٠٠ تالنت بوو. ھەروەھا کۆشکە گەورەکەی لەسەر گردی پالاتین (کۆشکی فلاڤی) دروست کرد، و تەواوکردنی پڕۆژەی [[کلۆسیۆم]]یش بە زیادکردنی نھۆمی چوارەم و شوێنی دانیشتنی ناوەوە لە سەردەمی ئەودا ئەنجامدرا.<ref name="jones-93">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٩٣}}</ref> لە میسریشدا، وێنەی دۆمیتیان وەک [[فیرعەون]] لەسەر دەروازەی پەرستگای حاتحوور لە دێندێرا و پەرستگای خنووم لە ئێسنا نەخشێنراوە.<ref name="PAS">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Stadter |یەکەم١=Philip A. |دوایین٢=Stockt |یەکەم٢=L. Van der |سەردێڕ=Sage and Emperor: Plutarch, Greek Intellectuals, and Roman Power in the Time of Trajan (98–117 A.D.) |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Leuven University Press |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٥٨٦٧-٢٣٩-١|پەڕە=٧٥}}</ref> === ئابووری === دۆمیتیان گرنگییەکی زۆری بە سیاسەتی دارایی دەدا. لە سەرەتای دەسەڵاتیدا بەھای دراوی ڕۆمانی بەرزکردەوە و ڕێژەی زیوی لە دیناری ڕۆمانیدا لە ٩٠٪ەوە بۆ ٩٨٪ بەرزکردەوە. لە ساڵی ٨٥دا قەیرانێکی دارایی ناچاری کرد کە ڕێژەکەی بۆ ٩٣.٥٪ دابەزێنێت، بەڵام ئەمەش ھێشتا لە ئاستی سەردەمی باوک و براکەی بەرزتر بوو.<ref name="jones-75">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٧٥}}</ref> داھاتی ساڵانەی حکوومەتەکەی بە زیاتر لە ١.٢ ملیار سێستێرس مەزەندە دەکرا، کە زیاتر لە سێیەکی بۆ مووچە و خەرجییەکانی سوپا بەکاردەھات.<ref name="jones-73">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٧٣}}</ref> ئەو ھەروەھا مووچەی سەربازانی بە ڕێژەی یەک لەسەر سێ زیاد کرد و بەخششی زۆری بەسەر خەڵکی ڕۆمادا دابەش کرد. === ھەڵمەتە سەربازییەکان === [[File:Qobustan inscription.jpg|thumb|350px|نەخشەبەردینەی قۆبوستان لە [[ئازەربایجان]] کە ناوی دۆمیتیانی لەسەرە؛ ڕۆژھەڵاتیترین بەڵگەی بوونی سوپای ڕۆم]] سیاسەتی سەربازیی دۆمیتیان زیاتر بەرگریکارانە بوو، و باوەڕی بە فراوانخوازیی بێسەروبەر نەبوو. گەورەترین دەستکەوتی دروستکردنی تۆڕێکی فراوانی قەڵا و ڕێگاوبان بوو بەدرێژایی ڕووباری [[ڕاین]] بۆ پاراستنی سنوورەکان کە بە «لیمێسی جێرمانی» ناسراوە.<ref name="jones-131">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٣١}}</ref> لە بەریتانیا، جەنەراڵ گنایوس جولیوس ئاگریکۆلا پێشڕەویی کرد بەرەو کالدۆنیا ([[سکۆتلاند]]) و لە ساڵی ٨٤دا لە شەڕی مۆنس گراوپیوس سەرکەوتنی بەدەستھێنا، بەڵام دۆمیتیان لە ساڵی ٨٥دا بانگی کردەوە بۆ ڕۆما لەبەر ئەوەی بەردەوامبوونی جەنگەکە خەرجییەکی زۆری دەویست بەبێ دەستکەوتی ئابووری.<ref name="jones-132">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٣٢}}</ref> بەردەنەخشێنراوێک لە قۆبوستان لە [[ئازەربایجان]] کە ناوی دۆمیتیانی لەسەرە، بە دوورترین شوێنی ڕۆژھەڵات دادەنرێت کە سوپای ڕۆمی لێ تۆمار کرابێت. لە سنوورەکانی ڕووباری [[دانووب]] مەترسیی گەورە لەلایەن داسییەکانەوە دروست بوو. لە ساڵی ٨٤ یان ٨٥دا، داسییەکان بە سەرکردایەتیی پاشا دێسیبالوس لە ڕووباری دانووب پەڕینەوە و فەرمانڕەوای پارێزگای مۆسیایان کوشت.<ref name="jones-138">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٣٨}}</ref> ڕۆمەکان تووشی شکستی قورس بوون و فەرماندەی پاسەوانی پریتۆرین کوژرا. دواتر لە ساڵی ٨٨دا سوپای ڕۆم توانی سەرکەوتن بەسەر دێسیبالوسدا بەدەستبھێنێت، بەڵام لەبەر سەرھەڵدانی ئاڵۆزی لە جێرمانیا، دۆمیتیان ناچار بوو پەیمانێکی ئاشتی لەگەڵ داسییەکان ببەستێت کە بەپێی ئەو پەیمانە ساڵانە باج بە دێسیبالوس دەدرا لە بەرامبەر پاراستنی سنوورەکاندا؛ ئەم ڕێککەوتنە لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی پیرانەوە بە شەرمەزاری بۆ ڕۆم لەقەڵەم درا.<ref name="jones-150">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٥٠}}</ref> === سیاسەتی ئایینی === [[File:Genius Domitian Musei Capitolini MC1130.jpg|thumb|پەیکەری دۆمیتیان لە مۆزەخانەی کاپیتۆلین لە ڕۆما]] دۆمیتیان پەیڕەوی لە ئایینی نەریتیی ڕۆم دەکرد و گرنگییەکی زۆری بە خوداوەند [[جووپیتەر]] و خاتوونەخوداوەند مینێرڤا دەدا. پەرستگای گەورەی بۆ بنەماڵەی فلاڤی دروست کرد و براکەی و کوڕەکەی بە فەرمی بە خوداوەند ناساند. بەپێی وتەی سوێتۆنیۆس، ئەو داوای دەکرد بە «پەروەردگار و خوداوەند» (Dominus et Deus) بانگ بکرێت، ھەرچەندە مێژوونووسان پێیانوایە ئەم نازناوە لەلایەن زمانلووسەکانەوە بەکارھێنراوە نەک لە بەڵگەنامە فەرمییەکاندا.<ref name="jones-108">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٠٨}}</ref> لە ساڵی ٨٥دا، خۆی کردە پشکنەری ھەمیشەیی بۆ چاودێریی ڕەوشتی گشتی. یاساکانی دژی زینای توندتر کرد و چەندین فەرمانبەری گەندەڵی لەسەر کار لادا. لە ساڵی ٨٧دا کاتێک دەرکەوت چەند کەنیزەیەکی پەرستگای ڤێستا سوێندی پاکیزەیی خۆیان شکاندووە، فەرمانی دا بە شێوازی نەریتی بە زیندوویی بنێژرێن، چونکە ئەم کارە وەک [[زینا لەگەڵ مەحاریم]] سەیر دەکرا بەرامبەر بە دەوڵەت.<ref name="jones-101">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٠١}}</ref> لە ساڵی ٩٤دا، فەرمانی دەرکردنی تەواوی فەیلەسووفەکانی لە شاری ڕۆما دەرکرد، کە بووە ھۆی ئەوەی فەیلەسووفی بەناوبانگ ئێپیکتێتوس بچێتە یۆنان.<ref name="epictetus">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Epictetus |سەردێڕ=The Teaching of Epictetus |بڵاوکەرەوە=Walter Scott Ltd |شوێن=London |پەڕە=xviii |translator=T. W. Rolleston}}</ref> لە کۆتایی دەسەڵاتیدا باجی توندی بەسەر جوولەکەکاندا سەپاند، و سەرچاوە مەسیحییەکانی سەدەی چوارەم ئاماژە بەوە دەکەن کە چەوسانەوەی مەسیحییەکان لە سەردەمی ئەودا زیادی کردووە.<ref name="eusebius">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eusebius |سەردێڕ=Church History |ساڵ=٣٢٥}}</ref> === ئۆپۆزیسیۆن و نەیارانی === لە ١ی کانوونی دووەمی ٨٩دا، لووسیوس ئەنتۆنیۆس ساتورنینوس، فەرمانڕەوای جێرمانیای باڵا لە شاری [[ماینتس]] لەگەڵ دوو یەکەی سەربازی یاخیبوونی دژی دۆمیتیان ڕاگەیاند.<ref name="jones-144">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٤٤}}</ref> بەڵام ڕاپەڕینەکە بە خێرایی لە ماوەی ٢٤ ڕۆژدا لەلایەن فەرماندە دڵسۆزەکانەوە سەرکوت کرا و سەرکردەکانی بە توندی سزادران. ئەم ڕووداوە وای کرد دۆمیتیان زیاتر گوماناوی بێت بەرامبەر بە دەوروبەرەکەی. دوژمنایەتیی نێوان ئەو و ئەنجومەنی پیران ڕۆژ بە ڕۆژ قووڵتر دەبووەوە. لە ساڵی ٨٩ بەدواوە، دۆمیتیان زنجیرەیەک دادگاییکردنی دەستپێکرد و بەلایەنی کەمەوە ٢٠ سیناتۆری لەسێدارە دا، لەنێویاندا ھەندێک لە خزمەکانی خۆی وەک تیتوس فلاڤیوس کلێمێنس.<ref name="jones-192">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٩٢}}</ref> ئەمەش وای کرد کە ئەندامانی ئەنجومەنی پیران ئەو بە ستەمکارێکی خوێنڕێژ دابنێن. == مردن و جێنشینی == === تیرۆرکردن === [[File:Athena ciste.jpg|thumb|خاتوونەخوداوەند مینێرڤا، کە دۆمیتیان پەرستشی دەکرد]] دۆمیتیان لە ١٨ی ئەیلوولی ٩٦دا لە پیلانگێڕییەکی ئەندامانی دەربارەکەیدا [[تیرۆرکردن|تیرۆر کرا]].<ref name="suetonius-17">[[سوێتۆنیۆس]]، ''ژیانی دوازدە قەیسەرەکە''، «ژیانی دۆمیتیان»، بەشی ١٧</ref> سوێتۆنیۆس باس لەوە دەکات کە چەند کەسێک لە نزیکەکانی بەشدارییان تێدا کردبوو، لەوانە ستیفانوس، کارگوزاری برازاکەی دۆمیتیان. دۆمیتیان بەھۆی پێشبینییەکی کۆنەوە باوەڕی وابوو کە لە کاتی نیوەڕۆدا دەمرێت، بۆیە لەو کاتەدا ھەمیشە شڵەژاو بوو. لە ڕۆژی ڕووداوەکەدا، خزمەتکارێک بە درۆ پێیوت کە کاتی نیوەڕۆ تێپەڕیوە و ئێوارەیە. دۆمیتیان ھێور بووەوە و چوو بۆ سەر مێزەکەی تا واژوو لەسەر چەند نووسراوێک بکات. لەو کاتەدا ستیفانوس بە دەستێکی پێچراوەوە ھاتە ژوورەوە بە بیانووی ئەوەی ڕاپۆرتێک لەسەر پیلانگێڕییەک پێشکەش دەکات، و کاتێک دۆمیتیان خەریکی خوێندنەوەی کاغەزەکە بوو، خەنجەرێکی لە سکی دا. دۆمیتیان بەرگریی لە خۆی کرد، بەڵام پیلانگێڕەکانی تر ھاتنە ژوورەوە و حەوت خەنجەری تریان لێدا و کوشتیان.<ref name="suetonius-17"/> تەرمەکەی لەلایەن پەرستارەکەیەوە برا و سووتێنرا و خۆڵەمێشەکەی لەگەڵ خۆڵەمێشی جولیای برازای تێکەڵ کرا. لە کاتی مردنیدا تەمەنی ٤٤ ساڵ بوو. === جێنشینی و پاشھاتەکان === [[File:Nerva Tivoli Massimo.jpg|thumb|left|upright|ئیمپراتۆر [[نێرڤا]]]] ھەر لە ھەمان ڕۆژی تیرۆرکردنیدا، ئەنجومەنی پیران مارکۆس کۆکسیۆس [[نێرڤا]]ی وەک ئیمپراتۆر ڕاگەیاند.<ref name="murison-153">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Murison |یەکەم=Charles Leslie |سەردێڕ=M. Cocceius Nerva and the Flavians |journal=Transactions of the American Philological Association |بەرگ=١٣٣|issue=1 |پەڕەکان=١٤٧–١٥٧|ساڵ=٢٠٠٣|doi=10.1353/apa.2003.0008}}</ref> نێرڤا پیر بوو و منداڵی نەبوو، بەڵام بژاردەیەکی گونجاو بوو بۆ ڕێگریکردن لە بەرپابوونی شەڕی ناوخۆ. ئەنجومەنی پیران بە مردنی دۆمیتیان شادمان بوون و دەستبەجێ بڕیاری لەناوبردنی یادەوەریی دۆمیتیانیان دا (damnatio memoriae)؛ پەیکەرەکانی تێکشکێنران، ناوی لەسەر بینا و نووسراوە فەرمییەکان سڕدرایەوە و دراوەکانی تواندرانەوە.<ref name="grainger-49">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grainger |یەکەم=John D. |سەردێڕ=Nerva and the Roman Succession Crisis of AD 96–99 |ناونیشان=https://archive.org/details/nervaromansucces0000grai |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠٠٣|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٢٨٩١٧-٧|پەڕە=[https://archive.org/details/nervaromansucces٠٠٠٠grai/page/٤٩ ٤٩]}}</ref> بە پێچەوانەی ئەنجومەنی پیرانەوە، سەربازانی سوپا زۆر خەمبار بوون بە بیستنی ھەواڵی مردنی دۆمیتیان و داوایان کرد بکوژەکانی سزا بدرێن. لە تشرینی یەکەمی ٩٧دا، ئەندامانی [[پاسەوانی پریتۆرین]] گەمارۆی کۆشکی ئیمپراتۆریان دا و نێرڤایان ناچار کرد بکوژەکانی دۆمیتیانیان ڕادەست بکات. نێرڤا کە دەسەڵاتی لاواز ببوو، پاش ماوەیەکی کورت [[تراجان]]ی وەک کوڕی خۆی و جێنشینی تەخت ھەڵبژارد.<ref name="syme-1980">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Syme |یەکەم=Ronald |سەردێڕ=Guard Prefects of Trajan and Hadrian |journal=The Journal of Roman Studies |بەرگ=٧٠|ساڵ=١٩٨٠|پەڕەکان=٦٤–٨٠|doi=10.2307/299556}}</ref> == میرات == === سەرچاوە دێرینەکان === ڕوانگەی مێژوونووسانی کلاسیک بەرامبەر دۆمیتیان نەرێنییە، چونکە زۆربەی ئەو نووسەرانەی مێژوویان تۆمار کردووە سەر بە چینی ئەنجومەنی پیران بوون کە دۆمیتیان دەسەڵاتی لێسەندبوونەوە.<ref name="jones-160">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=١٦٠}}</ref> مێژوونووسانی وەک تاسیتوس، پلینی بچووک و سوێتۆنیۆس ھەموویان لە سەردەمی فەرمانڕەوایانی دوای ئەودا نووسیویانە، کاتێک یادەوەریی دۆمیتیان نەفرەتلێکراو بوو. لە بەرامبەردا، شاعیرانی دەربارەکەی وەک مارسیال و ستاتیوس ستایشی دەستکەوتەکانیان دەکرد.<ref name="jones-32">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Brian W. |سەردێڕ=The Emperor Domitian |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٠١٩٥-٠|پەڕە=٣٢}}</ref> سوێتۆنیۆس لە کارەکانیدا چەندین چیرۆکی نەشیاو لەسەر ژیانی تایبەتیی دۆمیتیان دەگێڕێتەوە، لەوانە پەیوەندی لەگەڵ کچەبراکەی و ڕەفتاری لەگەڵ ھاوسەرەکەی، بەڵام مێژوونووسانی نوێ پێیانوایە ئەم گێڕانەوانە بۆ لەکەدارکردنی ڕووی ئەو فەرمانڕەوایە بووە لە مێژوودا.<ref name="levick-2002">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Levick |یەکەم=Barbara |سەردێڕ=Corbulo's Daughter |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_greece-rome_2002-10_49_2/page/199 |journal=Greece & Rome |بەرگ=٤٩|issue=2 |ساڵ=٢٠٠٢|پەڕەکان=١٩٩–٢١١|doi=10.1093/gr/49.2.199}}</ref> تاسیتوسیش ڕەخنەی توندی لە سەرکەوتنە سەربازییەکانی گرتووە، لە کاتێکدا مێژوونووسانی سەدەی سێیەم و چوارەمی کەنیسە وەک یەکێک لە ستەمکارە گەورەکانی دژی مەسیحییەت باسیان کردووە. === دیدگای مێژوونووسانی نوێ === لە سەدەی بیستەمدا، بەھۆی دۆزینەوەکانی بواری [[شوێنەوارناسی]] و لێکۆڵینەوە لە دراوە کۆنەکاندا، بۆچوونی مێژوونووسان بەرامبەر دۆمیتیان گۆڕانکاریی بەسەردا ھات. مێژوونووس برایان جۆنز گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە دۆمیتیان دەسەڵاتدارێکی توند بەڵام کارامە بووە، و زۆربەی دانیشتووانی ئیمپراتۆریەتەکە لە دەسەڵاتی ڕازی بوون و تەنیا کەمینەیەکی دەستڕۆیشتووی نێو ئەنجومەنی پیران دژی وەستابوونەوە.<ref name="gowing-1992">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gowing |یەکەم=Alain M. |سەردێڕ=Review: The Emperor Domitian |journal=Bryn Mawr Classical Review |ساڵ=١٩٩٢|ناونیشان=http://ccat.sas.upenn.edu/bmcr/1992/03.06.10.html}}</ref> سیاسەتی دەرەوەی دۆمیتیان واقیعییانە بوو، و ئابووریی ڕۆم لە سەردەمی ئەودا سەقامگیرترین قۆناغی بەخۆیەوە بینی. چاودێریی توندی بەسەر فەرمانبەرانەوە بووە ھۆی کەمکردنەوەی گەندەڵی. مێژوونووس [[تیۆدۆر مۆمسێن]] سەردەمی حوکمڕانیی ئەوی وەک «دەسەڵاتێکی تاریک بەڵام ژیرانە» وەسف کردووە کە بناغەی سەردەمی زێڕینی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی لە سەدەی دووەمدا داڕشت.<ref name="gowing-1992"/> == ئەمانەش ببینە == * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] * [[خانەدان|خانەدانی فلاڤی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{s-start}} {{s-hou|[[خانەدان|خانەدانی فلاڤی]]|٢٤ی تشرینی یەکەمی|٥١|١٨ی ئەیلوولی|٩٦}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[تایتەس|تیتوس]]}} {{s-ttl|title=[[پێڕستی ئیمپراتۆرەکانی ڕۆم|ئیمپراتۆری ڕۆم]]|years=٨١–٩٦}} {{s-aft|after=[[نێرڤا]]}} {{s-end}} {{DEFAULTSORT:Domitian}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Domitianus}} [[پۆل:دۆمیتیان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٥١]] [[پۆل:مردووانی ٩٦]] [[پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆم]] [[پۆل:کۆنسوڵەکانی ڕۆم]] [[پۆل:خانەدانی فلاڤی]] [[پۆل:کەسایەتییە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:خەڵکی ڕۆما]] [[پۆل:ئیمپراتۆرە ڕۆمانییەکانی سەدەی یەکەم]] sq209lov00by2ogj8xdpovlvjcagi94 0 304399 1694754 1691396 2026-10-25T21:08:32Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694754 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبی لە زمانی ئینگلیسی و سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> شایانی ئاماژەیە، لە ئەمریکا دۆستایەتی لەگەڵ پڕۆفیسۆر دکتۆر دێڤید ڕۆمانۆ (David Romano) پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی میسیۆری (University of Missouri) هەبوو. لە ئەورووپا، یەکێک لە دۆستە ئاکادیمی و تیۆریسیەنەکانی لە وڵاتی سۆئێد پڕۆفیسۆر «گۆنار ئۆڵسوون» (Gunnar Olsson) جوگرافیاناسی بەرجەستە لە زانکۆی ئۆپسالا (Uppsala University) بوو. هەروەها لاڕش مەگنێسۆن (Lars Magnusson) مامۆستای مێژوو و ئابووری لە زانکۆی ئۆپسالا یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی بوو. شایانی باسە، پڕۆفیسۆر «بۆ مالمبێری» (Bo Malmberg)، مامۆستای جوگرافیایی مرۆیی لە زانکۆی ستۆکهۆڵم، کە دۆستی نزیکی ئەو بوو، دەڵێ: "بینین و ناسینی «حوسێن» بۆ من وەک تێکەڵ‌بوون و هاوڕێیەتی بوو لەگەڵ ئەو پێشەنگە سیاسییانەی سەردەمانێک کۆمەڵگەی سۆئیدییان بنیاد نا. زانستی کۆمەڵایەتی بۆ «حوسێن» تەنیا ئارەزوویەکی دابڕاوی ئەکادیمی نەبوو؛ بەڵکوو دۆزینەوەی ئامرازێک بوو بۆ داڕشتن و بەدەستهێنانی ئامانجە سیاسییەکان. بەو شێوەیە، ئەو یەکێک لە دڵسۆزترین و خەمخۆرترین مرۆڤە ڕووناکبیرەکان بوو کە تا ئێستا بینیبێتم." "ئەو کوردستانی خۆشدەویست، وام هەست دەکرد تامەزرۆیییەکی ونی هەیە بۆ ئەو شوێنەی تێیدا گەورە ببوو." <ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> کتێبی “[https://www.amazon.co.uk/Lee-Kuan-Yew-Insights-International/dp/0262019124 Lee Kuan yew]”ی لە ئینگلیزییەوە کردۆتە کوردی؛ ئەو کتێبە وتووێژێکی دوور و درێژە دەگەڵ بیرمەندی مەزن «[https://en.wikipedia.org/wiki/Lee_Kuan_Yew لی كوان یوو]» دەربارەی چین و ویلایەتە یەکگرتووەکانی و جیهان، کە گڕاهام ئالیسۆن (Graham Allison) و ڕابێرت دی.بلەک ویل (Robert D. Blackwill) دەگەڵیان ساز داوە و [[ھێنری کیسینجەر|هێنری كیسینجێر]] (Henry A. Kissinger) پێش وتاری بۆ نووسیوە. شایانی باسە ئەو کتێبە هێشتا نەکراوەتە فارسی. هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''''وڵات موکریانی''''' 2025 {{شیعر}} {{ب| هەموو ڕۆیین ئەوەی لەم ناوە ماوە| بە چاکی گەر بمێنێ ناوە ماوە}} {{ب| دەڵێن ئیتر فەرامۆشی کە، چ بکەم| کە نەخشی تۆ لە سەر ئەم چاوە ماوە}} {{ب| ئەوینداری نە پەیمانێکە بشکێ| بە دڵ هەر کەس دڵێکی داوە ماوە}} {{کۆتاییی شیعر}} '''''هیوا''''' 2026 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} cpl552opn9iinnu63pxsir363pq2xe0 0 304448 1694435 1694010 2026-10-25T12:12:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694435 wikitext text/x-wiki {{Short description|موشەکی بالیستیکیی ئێرانی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox weapon|name=قاسم بەسیر|image=<!-- add image from unveiling, e.g. televised reveal -->|caption=پەردەلادان لەسەر موشەکی قاسم بەسیر لەلایەن وەزیری بەرگری عەزیز نەسیرزادە، ئایاری ٢٠٢٥|type=موشەکی بالیستیکیی مەوداناوەند|origin=[[ئێران]]|is_missile=1|used_by=ئێران|designer=هێزی ئاسمانیی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|manufacturer=وەزارەتی بەرگری و پشتیوانیی هێزە چەکدارەکان (ئێران)|production_date=٢٠٢٥|diameter=<!-- unknown -->|propellant=سووتەمەنیی ڕەقی دوو قۆناغی|guidance=ڕێنوێنیی سڕمایی (ئینێرشی) + گەڕۆکی کۆتایی ئەلیکترۆ-ئۆپتیکی/ژێر سوور|launch_platform=سەکۆی هاویشتنی گۆڕاوی سەر ڕێگا (TEL)}}'''قاسم بەسیر''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: قاسم بصیر) موشەکێکی بالیستیکیی مەوداناوەندی [[ئێران|ئێرانییە]] کە لە ئایاری ٢٠٢٥دا پەردەی لەسەر لادرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.defensemirror.com/news/39428 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.defensemirror.com |سەردێڕ=Iran Unveils Qasem Basir Ballistic Missile With Optical Guidance}}</ref> بە سیستەمێکی دوو قۆناغی و [[سووتەمەنیی ڕەق]]، وەک وەشانی پێشکەوتووی زنجیرە موشەکی حاج قاسمی ئێران پێشکەش کراوە، کە بە ناوی فەرماندەی سوپای قودس [[قاسم سولەیمانی]] ناونراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.france24.com/en/20200820-iran-unveils-missiles-with-increased-range |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=France 24 |زمان=en |سەردێڕ=Iran unveils missiles with increased range}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.intellinews.com/iran-unveils-new-ballistic-missile-vows-to-respond-to-israeli-aggression-379382/?source=iran |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.intellinews.com |زمان=en |سەردێڕ=Iran unveils new ballistic missile, vows to respond to Israeli aggression}}</ref> بەرپرسانی ئێرانی ڕایدەگەیەنن کە مەودای قاسم بەسیر نزیکەی ١٬٢٠٠&nbsp;کم و خاوەنی ڕێنوێنیی پێشکەوتوو و بەرگرییە لە بەرامبەر ڕێگرییە ئەلیکترۆنییەکاندا.<ref name=":0" /> موشەکەکان لەلایەن وەزیری بەرگریی ئێران سەرتیپ [[عەزیز نەسیرزادە]] لە تەلەڤیزیۆنی دەوڵەتی ئێران لە ٤ی ئایاری ٢٠٢٥دا ئاشکرا کران،<ref name=":0" /> و وەک پێشکەوتووترین موشەک لە کۆگای چەکی ئێراندا هەڵسەنگاندنی بۆ کراوە.<ref>https://sfg.media/en/a/iran-advanced-missiles-reserve-conflict-stage/</ref> == تاقیکردنەوەی تەقاندن و پەردەلادان == بەگوێرەی وەزارەتی بەرگریی ئێران، موشەکی قاسم بەسیر لە ١٦–١٧ی ئایاری ٢٠٢٥دا بەسەرکەوتوویی تاقیکرایەوە و پێکانی ئامانجێکی زیاتر لە ١٬٢٠٠&nbsp;کم دووری هەبوو.<ref name="defensemirror.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.defensemirror.com/news/39428/Iran_Unveils_Qasem_Basir_Ballistic_Missile_With_Optical_Guidance |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.defensemirror.com |سەردێڕ=Iran Unveils Qassem Bassir Ballistic Missile With Optical Guidance}}</ref> لە ٤ی ئایاری ٢٠٢٥دا، پەردەلادانی فەرمی لەسەر موشەکەکە ئەنجامدرا، لەکاتێکدا دانوستانەکانی نێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[ئێران]] بەهۆی داواکاریی وەزیری دەرەوەی [[عومان|عومانەوە]] ڕاگیرابوون.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=Associated Press|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran unveils new solid-fueled ballistic missile, state TV reports|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/04/iran-us-israel-ballistic-missile/7c211cb0-292a-11f0-a724-3bc879c9f843_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper=The Washington Post|زمان=en-US|issn=0190-8286}}</ref> لە لێدوانە گشتییەکاندا، وەزیری بەرگریی ئێران [[عەزیز نەسیرزادە]] و دەزگاکانی ڕاگەیاندن جەختیان لەوە کردەوە کە باشترکردنی ڕێنوێنی و مانۆڕدانی موشەکی بەسیر کەموکوڕییەکانی موشەکەکانی پێشووتری چارەسەر کردووە،<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://understandingwar.org/backgrounder/iran-update-may-5-2025 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥ |وێبگە=Institute for the Study of War |زمان=en |سەردێڕ=Institute for the Study of War |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250513125904/https://understandingwar.org/backgrounder/iran-update-may-5-2025 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="defensemirror.com" /><ref name=":7" /> هاوکات ڕاشیانگەیاند کە بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەبنە ئامانجی ڕەوا ئەگەر ئاڵۆزییە سەربازییەکانی ناوچەکە زیاتر ببن.<ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.ilmessaggero.it/en/iran_unveils_new_ballistic_missile_amid_rising_tensions-8816862.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.ilmessaggero.it |زمان=en |سەردێڕ=Iran Unveils New Ballistic Missile Amid Rising Tensions}}</ref><ref name=":11">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/512629/Iran-unveils-ballistic-missile-named-Qassem-Basir |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Tehran Times |زمان=en |سەردێڕ=Iran unveils cutting-edge missile, says U.S. bases are targets if attacked}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{ئێران-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|شەڕ}} [[پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] 3l037sj1zagta1opzphifnswig7smkl 0 304553 1694639 1692544 2026-10-25T19:33:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694639 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەئسلعەین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|راس العین}}<br>{{lang-en| Ra’sal ‘Ayn }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.76640| 43.85209}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەئسلعەین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.76640| 43.85209 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٩٦٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەئسلعەین''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناوی گوندی ڕەئسلعەین (لە عەرەبییەوە: رأس العین) واژەیەکی عەرەبییە و بە مانای «سەرچاوەی کانی» یان «سەری کانی» دێت؛ کە ژێدەرەکەشی لە دوو بەش پێکھاتووە: * رأس (ڕەئس): بە مانای [[سەر]]، سەرەتا، یان سەرچاوە. * العین (العین): بە مانای [[کانی]]، سەرچاوەی ئاو، یان کارێز. لە ناوچەکوردییەکان و نەخشە کارگێڕییەکانی سەردەمی عوسمانی و دەوڵەتی [[عێراق]]دا، گەلێک شوێن کە لەسەر سەرچاوەیەکی گەورەی ئاو یان کانییەکی دیار و ھەڵقوڵاو ئاوا کراون، بە "ڕەئسلعەین" ناودێر کراون. لە ڕووی ناوخۆیی و ڕەگوڕیشەی زمانەوانیی کوردییەوە، دانیشتووانی ناوچەکە بە «سەرێ کانیێ» ناو دەبەن، بەڵام لە تۆمارە فەرمی و بەڵگەنامەیییەکاندا ناوی عەرەبێنراوەکەی (ڕەئسلعەین) چەسپیوە. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٧٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٩٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٣٢) [[خێزان]] و (٩٦٠) کەس، کە (٤٦٨) [[نێر]] و (٤٩٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] cqoagx0e9mjcyjdkbzq0yuara6shrr0 0 304556 1694797 1692543 2026-10-25T22:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694797 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزوک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|رزوک}}<br>{{lang-en| Razuk }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.75656| 43.83069}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزوک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.75656| 43.83069 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٢١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزوک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناوی گوندی ڕەزوک بەپێی توێژینەوە زمانەوانی و ناوچەیییەکان بەم شێوەیەی خوارەوە لێکدەدرێتەوە: * ڕەز: بنەچەی وشەکە دەگەڕێتەوە بۆ وشەی «[[ڕەز]]» کە لە [[زمانی کوردی]]دا بە مانای باخی [[ترێ]] یان زەوییەک دێت کە دارترێی تێدا چێندراوە. [[قەزای ئاکرێ|ناوچەی ئاکرێ]] و گوندەکانی دەوروبەری لە مێژوودا بە دروستکردنی کەش و ھەوای گونجاو بۆ چاندنی ڕەز و بەرھەمھێنانی ترێ بەناوبانگن. * وک (پاشبەند): پیتی «وک» یان «وکە» پاشبەندێکی [[ڕێزمانی کوردی]]یە کە بۆ پچووککردنەوە (تەسغیر) یان خۆشەویستکردن بەکاردێت (وەک: بەرد — بەردۆک/بەردوک). کەواتە لە ڕووی زمانەوانییەوە، ناوی ڕەزوک واتە «ڕەزی پێچووک» یان «ڕەزۆک/باغچەی ترێی بچووک». ناوەکە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لە سەرەتای دروستبوونی گوندەکەوە، خەڵکەکەی بەھۆی ھەبوونی ڕەز یان باغی بچووکی ترێوە ئەم ناوەیان بەسەر شوێنەکەدا بڕیوە. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٣) [[خێزان]] و (٤٤٣) کەس، کە (٢٢٤) [[نێر]] و (٢١٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 6fubta46schlo3f1n7hzqz8rigp6hk6 0 304684 1694869 1692724 2026-10-26T03:05:48Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694869 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=فەرزاد فەرزین|image=Farzad farzin in Concert5 (cropped).jpg|caption=فەرزین لە ساڵی ٢٠١٤|background=خواننده_تک|birth_date={{birth date and age|1981|06|24}}|birth_place=[[تاران]]، ئێران|death_date=|instrument={{hlist|گۆرانیبێژی|[[گیتار]]|[[پیانۆ]]|[[کێبۆرد (مۆسیقا)|کێبۆرد]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فەرزاد فەرزین|ناونیشان=https://www.musicema.com/Farzad-Farzin|وێبگە=Musicema.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230625062825/https://www.musicema.com/Farzad-Farzin|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}}|genre=پۆپ|occupation={{hlist|گۆرانیبێژ|ئاوازدانەر|بەرهەمهێنەری مۆسیقا|ترانەنووس|ئەکتەر|پێشکەشکار}}|spouse=شیوای کاکاخانی|publisher=ئاوای دەوران|years_active=١٩٩٩–ئێستا|album=[[شانس (ئەلبوم)|شانس]] - [[شلیک (ئەلبوم)|شلیک]] - [[شانزلیزە (ئەلبوم)|شانزلیزە]]}} '''فەرزاد فەرزین''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: فرزاد فرزین لەدایکبووی ٢٤ی ٦ی ١٩٨١) گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانیی]] ژیانی هونەری خۆی بە شێوەیەکی فەرمی لە ساڵی ١٩٩٩ دەستپێکردووە و خاوەنی حەوت ئەلبومی فەرمییە. هەروەها ڕۆڵگێڕانی لە فیلمە سینەماییەکانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138607230025 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618121055/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138607230025 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=۱۸ ژوئن ۲۰۱۵ |سەردێڕ=بنکەدراوەی فیلمی ئێرانی فەرزاد فەرزین - سورە سینەما |بڵاوکەرەوە=سورە سینەما |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەک ''پسران آجری''، ''کنسرت روی آب''، ''سگ‌های پوشالی'' و ''آهنگ دو نفره'' و هەروەها لە زنجیرەکانی ''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]''، ''مانکن''، ''ملکه گدایان'' و ''قطب شمال'' هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.musicema.com/node/193613 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=لە بەیانی ئەمڕۆوە لە سەرانسەری وڵات؛ ئەلبومی «شخصی» بە دەنگی «فەرزاد فەرزین» بڵاوکرایەوە ئەو یەکێک لە باشترین گۆرانیبێژانی نەوەی خۆیەتی |بڵاوکەرەوە=مۆسیقای ما |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502155950/https://www.musicema.com/node/193613 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فەرزین تیتراژی بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی ''شب بخیر تهران'' (٢٠٠٣)، ''کوله پشتی'' (٢٠٠٧)، ''صبح آمد'' (٢٠٠٨)، ''با ما اینجا'' (٢٠١١)، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''راز پنهان'' (٢٠١٢)، بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ''ماه عسل'' (٢٠١٣)، زنجیرەی ''آخرین بازی'' (٢٠١٥)؛ زنجیرەکانی تۆڕی نمایشخانەی ماڵەوەی ''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]'' (٢٠١٧)، ''مانکن'' (٢٠١٩)، ''میدان سرخ'' (٢٠٢١)، ''نیوکمپ''، ''شب‌های مافیا: زودیاک'' (٢٠٢٣) و ''قطب شمال'' (٢٠٢٤)ی جێبەجێ کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/893286-اتفاق-عجیب-در-سریال-مانکن-آقای-فرزاد-فرزین-خواننده-جذاب-بمان-وقتی-که-بازیگری-سهل-الوصول-تصور-می-شود |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی برنا |زمان=fa |سەردێڕ=ڕووداوی سەیر لە زنجیرەی مانکن!/ بەڕێز فەرزاد فەرزین وەک گۆرانیبێژێکی سەرنجڕاکێش بمێنەوە!/ کاتێک ئەکتەری بە ئاسان سەیر دەکرێت!}}</ref> == گۆرانی == === ساڵانی سەرەتای چالاکی === فەرزاد فەرزین لە ساڵی ١٩٩٩ مۆسیقای پیشەگەریانەی بە «گرووپی کروز» دەستپێکرد و لە ئەلبوومی (باغ افسانه)ی گرووپی کروز ئاوازدانەریی کردووە، بەڵام بە مەبەستی کارکردن لەسەر یەکەم ئەلبوومی (شراره) گرووپەکەی جێهێشت. ئامادەکردنی «شراره» ٣ ساڵی خایاند و لە کۆتاییدا ئەم ئەلبوومە لە ساڵی ٢٠٠٤ بڵاوکرایەوە. ئاوازدانەریی پارچەکانی شراره لەسەر شانی خۆی و «یاشار سەباحی» و «عەلی سابێت» بوو و ئەرژەنگ حەقانی ڕێکیخست. دوای ئەمە فەرزاد فەرزین هاوکاری لەگەڵ گۆرانیبێژانی تر دەستپێکرد و لەگەڵ مەهدی موقەدەمی، «مەهدی مودەرس»، «ڕەزا سادقی» و «ئومێد ئامری» لە پارچەکانی پشت پەردە و هموطن گۆرانی وت و پارچەگەلێکی بۆ گۆرانیبێژانی تر ڕێکخست و لە ئەلبوومی «متاسفم»دا کاری میکس و ماستەرینگی ئەنجامدا و لەم ئەلبوومەدا[[محسن چاوشی|موحسین چاوشی]]» بەشداریی فەخریی هەبوون. لەم ماوەیەدا چەند ڤیدیۆ کۆنسێرتێکیشی ئامادە کرد کە بۆ کارەکانی دواتری کێشەی بۆ دروست کرد. دوای شراره، فەرزاد دەستی بە کارکردن لەسەر دووەم ئەلبوومی خۆی، «تعقیب» کرد بە ڕێکخستنەوەی گۆرانییە نافەرمییەکانی خۆی کە لەلایەن کەس یان کەسانێکەوە کە ناسنامەیان نەناسراو مابویەوە، بە شێوەیەکی نەفەرمی بڵاوکرایەوە. دوای ئەم بابەتە، فەرزاد ڕووی لە تیمێکی نوێ لە ئاوازدانەر و ڕێکخەران کرد تا کار لەسەر ئەلبوومێکی تر بکات کە ناوی «شوک» بوو (جگە لە ئەلبوومی تعقیب و شوک، ئەلبوومێکی ئینتەرنێتی و نافەرمی بەناوی تهدید بڵاوکردەوە). دووەم ئەلبوومی فەرمیی بە ناوی شوک لە ساڵی ٢٠٠٨ کەوتە بازاڕەوە و سەرنجی ڕەخنەگرانی ڕاکێشا. زۆربەی پارچەکانی ئەلبوومەکە خۆی ئاوازی بۆ دانابوو و ئاوازدانەرانی وەک «فەرزاد فەتاحی» ڕێکیانخستبوو. ئەم ئەلبوومە سەرنجێکی زۆری ڕاکێشا و لە خشتەی فرۆشتندا بە فرۆشتنی زیاتر لە ١٤٠،٠٠٠ کۆپی، لە پلەی پێنجەمدا جێگیر بوو. دوای سەرکەوتنی ئەلبوومی شوک، فەرزاد فەرزین دەستی بە ئەنجامدانی کۆنسێرت لە سەرانسەری وڵاتدا کرد کە لەوانە دەکرێت ئاماژە بە [[تاران]]، [[کەرەج]] (بە هاوکاریی [[موحسین یەگانە]]). دوای «شوک» خەریکی ئەلبوومی «شانس» بوو و دووبارە تیمەکەی خۆی گۆڕی. لەم ئەلبوومەدا لەگەڵ ڕێکخەرە دیارەکانی وەک «پەدرام کشتکار» و «کوشان حەداد» کاریکرد و «حامد هاکانی»یش هاوکاریی کرد. «شانس»، سێیەمین ئەلبوومی فەرمیی فەرزاد فەرزین لە ئازاری ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە و لە هەفتەی یەکەمدا بە فرۆشێکی باشی هەبوو. دوای سەرکەوتنی ئەم ئەلبوومە فەرزاد فەرزین لە بەرنامەی نەورۆزی [[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێی سیما]] ئامادە بوو و بە هاوکاریی «عەلی ئەسحابی» و «بەهنام سەفەوی» پارچەیەکی تایبەت بە بەرنامەکەی بە ناوی «تو نزدیکی» ئامادە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/203459 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=پارچەی «تو نزدیکی» بە دەنگی بەهنام سەفەوی، فەرزاد فەرزین و عەلی ئەسحابی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502115947/https://musicema.com/node/203459 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فەرزین لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا و لە پەردەلادان لەسەر ئەلبوومی شخصی، لە وەڵامی ڕۆژنامەنووسێکدا کە دەنگی ئەوی بە هاوشێوەی فەرەیدوون فورووغی دەزانی و ئەم پرسیارەی کە ئایا ئارەزووی لە بەرهەمەکانی فورووغی هەیە، گوتی: شێوازی هونەریی بەڕێزیان جێی ئارەزووی من نییە بەڵام ڕێز بۆ مۆسیقای گۆرانییەکانی دادەنێم.<ref name="musicema-nkas">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.musicema.com/node/195720 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی و پەردەلادان لەسەر ئەلبوومی «شخصی» بەڕێوەچوو؛ فەرزاد فەرزین: ئارەزووم لە «فەرەیدوون فورووغی» نەبووە بەڵام مۆسیقای ئەو بۆم جێی ڕێزە}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.musicema.com/node/195720 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ڕێوڕەسمی پەردەلادان لەسەر ئەلبوومی شخصی گوتی هەوڵی ئەوە بووە کە لەم ئەلبوومەدا تواناکانی دەنگی کە پێشتر کەمتر پشتی پێ دەبەسترا بەکار بهێنێت.<ref name="musicema-nkas" /> === بەشداری لە فێستیواڵی «Art-Football»ی ڕووسیا === [[پەڕگە:FarzadFarzin.jpg|وێنۆک|فەرزاد فەرزین لە کۆنسێرتێکدا لە ساڵی ٢٠١٠]] فەرزاد فەرزین کە بە نوێنەرایەتی لە ئێران لە ''Art-Football'' بەشداربوو، دوای پێشکەشکردنی سەرکەوتووانەی خۆی و گرووپەکەی، لە ڕێوڕەسمی کۆتایی پێهێنانی ئەم فێستیڤاڵەدا خەڵاتی پێشکەشکردنی باشترین پارچەی مۆسیقای بۆ پارچەی «با تو» بۆ خۆی بردەوە. ئەم ڕووداوە لە کاتێکدا بوو کە خەڵاتەکانی تری ئەم خولەی یارییەکان لەلایەن کەسایەتی و ئەستێرەکانی مۆسیقای وڵاتانی [[ئیتالیا]]، [[ڕۆمانی]]، [[ھۆڵەندا|هۆڵەندا]]، [[سلۆڤێنیا]] و [[کۆریا]] لەم نێوەندەدا دوو وڵاتی ئیتالیا و ڕۆمانیا کە بە گۆرانیبێژە نێودەوڵەتییەکانیانەوە لەم خولەی پێشبڕکێکان بەشداربوون، توانییان زۆربەی خەڵاتەکان بۆ خۆیان بەدەست بهێنن.<ref name="honaronline.ir">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.honaronline.ir/بخش-موسیقی-5/119409-کنسرت-فوتبالی-فرزاد-فرزین-در-روسیه |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی هونەری ئێران |زمان=fa |سەردێڕ=کۆنسێرتی فوتباڵیی فەرزاد فەرزین لە ڕووسیا}}</ref> پێشتر ماڵپەڕی فەرمیی ئەم پێشبڕکێیانە دەربارەی پێشکەشکردنی گۆرانی فەرزاد فەرزین لە فێستیڤاڵی [[مۆسکۆ]] نووسیبووی: «پێشکەشکردنێک بوو کە شایەنی دەستخۆشیە بە ئەنجامدانی کۆنسێرتێکی ڕاستەوخۆی بەهێز».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://art-football.com/news/148/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=art-football.com |سەردێڕ=On stage: Romania and Iran}}</ref> فەرزاد فەرزین خولەکێک دوای وەرگرتنی پەیکەری ڕێزلێنانی باشترین پێشکەشکردنی ڕاستەوخۆ، لە قسەیەکی کورتدا لەگەڵ «مۆسیقای ما» گوتی: {{Quote|text=دڵخۆشم بە ئەنجامی هەوڵەکانی چەند مانگەمان، سەرئەنجام گەیشتە ئاکام و توانیومان بۆ یەکەم جار ناوی ئێران لە فێستیڤاڵێکی بڕواپێکراودا ببهێنینە ڕیزی براوە سەرەکییەکان.|author=|source=<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«فەرزاد فەرزین» خەڵاتی باشترین پارچەی مۆسیقا لە پێشکەشکردنی ڕاستەوخۆدا بردەوە|ناونیشان=http://musicema.com/node/202101|وێبگە=Musicema.com|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502152025/https://musicema.com/node/202101|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} ئەم فێستیڤاڵە لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئایار تاوەکو ١ی حوزەیران لە شاری مۆسکۆ و لە شوێنی کراوە و ئامادەکراوی پارکی سەیریاندا بەڕێوەچوو. ئۆرکێستری ئەم گۆرانیبێژە لە [[ڕووسیا]] لە مێهران خەلیلی، یاشار و ئیلیار خوسرەوی، ئاریان کشیشی و کەسرا خەدیوەر پێکهاتبوو. پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە لەم پێشبڕکێیانەدا گرووپە مۆسیقییە گەورەکانی وەک گرووپی بەناوبانگی «جیپسی کینگز» ئامادەییی کاریگەریان هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=بەهمەن بابازادە |ناونیشان=http://www.musicema.com/node/202101 |وێبگە=مۆسیقای ما |زمان=fa |سەردێڕ=«فەرزاد فەرزین» خەڵاتی باشترین پارچەی مۆسیقا لە پێشکەشکردنی ڕاستەوخۆدا بۆ خۆی بردەوە}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.musicema.com/node/202101 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === هاوکاریی نێودەوڵەتی === فەرزاد فەرزین لە ساڵی ٢٠١٦ بۆ هەندێک بەرنامەی کاری و چالاکیی هونەری گەشتی ئەمریکای کرد و دوای نزیکەی دوو مانگ گەڕایەوە ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://tribunehonar.com/?p=۶۴۶۴ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=ماڵپەڕی هەواڵی شیکاریی تریبۆنی هونەر |زمان=en |سەردێڕ=فەرزاد فەرزین و گەشت بۆ ئەمریکا بۆ دەستپێکردنی پڕۆژەیەکی نێودەوڵەتی / تریبۆنی هونەر}} {{بەستەری مردوو|url=http://tribunehonar.com/?p=%DB%B6%DB%B4%DB%B6%DB%B4 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> ناوبراو لە بەرنامەی کاناپە کە بەرنامەیەکی مۆسیقای تەوەرە لە تۆڕی ئینتەرنێتی تی ڤی پڵەس، دەربارەی ئەم بابەتە گوتی کە بەهۆی هەندێک هاوکارییەوە ئەم گەشتەی ئەنجامداوە کە بەم زووانە بینەری کارە کۆمەڵایەتییەکانی ئەم گۆرانیبێژە دەبین. لەوانەش هاوکاری لەگەڵ چیکۆ بێنت مۆسیقازانی ئەمریکی کە ئاماژەی پێدا ئەم هاوکارییە بە ناونیشانی آسمان خراش بڵاودەکرێتەوە کە کلیپەکەشی هەر لە ئەمریکا بۆ کردبوو. فەرزین لەم هاوکارییانەدا بە [[زمانی ئینگلیزی]] گۆرانییەکانی گوتووە. پێشتریش گۆرانیگەلێکی بە زمانی ئینگلیزی لە ئەلبوومەکانی شخصی و شش بڵاوکردبووەوە کە ئاماژەیە بۆ بەرنامەداڕشتنەکانی پێشووی بۆ نێودەوڵەتیبوون و چوونە ناو بازاڕی مۆسیقای جیهانی.<ref name="ToolAutoGenRef1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Safarzadeh |یەکەم=Milad |ناونیشان=http://www.farzadfarzin.net/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120319205936/http://www.farzadfarzin.net/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Farzad Farzin {{!}} ماڵپەڕی فەرمی و تایبەتی فەرزاد فەرزین |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کۆنسێرتەکان == [[پەڕگە:Farzad_farzin_Concert1.jpg|وێنۆک|کۆنسێرتی فەرزاد فەرزین لە ھۆڵی وەزارەتی وڵات، ئازاری ٢٠١٥]] فەرزاد فەرزین بۆ کۆنسێرتەکانی گرووپێکی دەرهێنانی بەھێزی ھەیە بە سەرپەرشتی و دەرهێنانی کەیوان مەلەک موتیعی کە ناوبراو لە سەرەتاوە تا ئێستا دەرهێنانی کۆنسێرتە تایبەتەکانی فەرزینی لە شاری تاران لەئەستۆ بووە.<ref name="ToolAutoGenRef12" /> === کۆنسێرتی ماسک === کۆمەڵەی ڤیدیۆیی ماسک یەکێک لە کۆنسێرتەکانی فەرزاد فەرزین لەخۆدەگرێت. ئەم کۆمەڵەیە کۆنسێرتی [[تشرینی دووەم|مانگی تشرینی دووەمی]] ساڵی ٢٠١٢ی فەرزاد فەرزین لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتی لەخۆدەگرێت کە پشتی پەردە و گفتوگۆشی تێدایە. لە کۆنسێرتی مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٢ی بە ماسکێکەوە ھاتە سەر شانۆ و دوای ساتێک ماسکەکەی لەسەر دەموچاوی لاداو بەرنامەکەی پێشکەش کرد کە ئەم ڕووداوە دەنگدانەوەیەکی زۆری لەنێوان ئەھلی موزیکدا بەدوای خۆیدا ھێنا. دەرهێنەری ھونەریی ئەم کۆنسێرتە «کەیوان مەلەک موتیعی» بوو و «سابیر ئەحەدی»یش دەرهێنانی لەئەستۆ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/188765 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=کۆنسێرتی «ماسک»ی فەرزاد فەرزین بڵاوکرایەوە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502130327/https://musicema.com/node/188765 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کۆنسێرتی شووک === کۆمەڵەی ڤیدیۆیی شووکی فەرزاد فەرزین لە ئابی ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە. ئەم کۆمەڵەیە پەیوەندیدارە بە کۆنسێرتی «شووک»ی فەرزاد فەرزین کە لە مێژووی ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتی بە دەرهێنانی شانۆی «کەیوان مەلەک موتیعی» بەڕێوەچوو. دەرهێنانی ھونەریی ئەم کۆمەڵەیە لەلایەن براکانی بوشەھرییەوە وێنەگیراوە. ھەروەھا بەشێک لە کۆنسێرتی ٢٧ و ٢٨ی نیسانی ٢٠١٦ کە بە ئاوازخوێندنی پارچە کۆنەکەی «پشتی پەردە» بە ئامادەبوونی مەھدی مودەریس و مەھدی موقەدەم لەکەڵی بوو لەم کۆمەڵەیەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/242864 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=فیلمی کۆنسێرتی «شووک»ی فەرزاد فەرزین کۆتایی ئەیلوول بڵاودەکرێتەوە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502115337/https://musicema.com/node/242864 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کۆنسێرت لە ساڵی ٢٠١٦ === [[پەڕگە:Farzad_Farzin_Concert_in_Tehran_-_3.jpg|وێنۆک|کۆنسێرتی ١٤١٠ کە لە ساڵی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو.]] فەرزین لە مێژووی ١٩ی تەممووزی ٢٠١٦ کۆنسێرتێکی بە نیشانی «کۆنسێرت لە ساڵی ١٤١٠» لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتیی تاران بەڕێوەبرد کە لەنێو بینەران و ئەھلی موزیکدا دەنگدانەوەیەکی زۆری نایەوە. لەم کۆنسێرتەدا دێکۆرێکی جوان لە سەر شانۆ دیزاین کرابوو کە بیرهێنەرەوەی گەشتکردن لە کاتدا بوو و سەرجەم ئه‌ندامانی گرووپەکە لەوانەش ھەر خۆی فەرزین مەیک ئەپیان بۆ کرابوون و بە مەیک ئەپە قورسەکانیانەوە دەستیان بە پێشکەشکردنی پارچە موزیکەکان کرد. ھەروەھا بەهۆی پێشوازییە بەرچاوەکەی خەڵکەوە ئەم کۆنسێرتە چەندین جار درێژکرایەوە و بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/286932 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=گەشتی «فەرزاد فەرزین» بۆ ساڵی 1410 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502123646/https://musicema.com/node/286932 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === یەکەمین کۆنسێرتی 3D Mappingی ئێران و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === فەرزاد فەرزین یەکەمین کۆنسێرتی خۆی کە بە دروشمی «یەکەمین کۆنسێرتی ''3D MAPPING''ی ئێران و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست» ناسێنرا بوو لە ئێوارەی پێنجشەممە و هەینی ١٠ و ١١ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٣، لە ھۆڵی میلادی پێشانگای نێودەوڵەتیی تاران بەڕێوەبرد. ئەم کۆنسێرتە بە دێکۆرێکی گەورە بە شێوەی شەشپاڵووی گەورە لەسەر یەک بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/318376/خلاقیت-70-میلیون-تومانی-در-اولین-کنسرت-سه-بعدی-ایرانی-چه-گذشت |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=خبرآنلاین |زمان=fa |سەردێڕ=داهێنانی ٧٠ ملیۆن تۆمانی / لە یەکەمین کۆنسێرتی سێ ڕەھەندیی ئێرانی چی ڕوویدا؟}}</ref> === کۆنسێرت لە تەلاری شانۆی دۆلبی === فەرزاد فەرزین لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە ھۆڵی ''Dolby Theatre'' لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئانجەلەس]] چووە سەر شانۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جعفری |یەکەم=شهرزاد |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=http://www.musicepars.com/کنسرت-فرزاد-فرزین-در-میان-نه-رویداد-برت/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=سایت خبری تحلیلی موسیقی پارس :: اخبار موسیقی :: گزارش کنسرت |زمان=fa-IR |سەردێڕ=کۆنسێرتی فەرزاد فەرزین لەنێو نۆ ڕووداوی سەرەکیی ھۆڵی دیاری لۆس ئانجەلەس}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.musicepars.com/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پیشەی ئەکتەری == [[پەڕگە:Pantea_Bahram_and_Arzhang_Amirfazli_41618_26-9.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|فەرزین لە ڕێوڕەسمی پێشاندانی تایبەتی فیلمی سینەمایی ''ئاوێنەی پەناوەر'']] فەرزین لە ساڵی 2006، لە فیلمێک بە ناوی ''کوڕانی ئاجوری'' بە دەرهێنانی مەجید قاریزادە بەشداری کرد و تێیدا ڕۆڵی [[گۆرانیبێژ|گۆرانیبێژێکی]] دەگێڕا. ھەروەھا لە [[فیلمی تەلەڤیزیۆنی|تەلەفیلمێکدا]] بە ناوی ''دنیای محبوب'' دروستکراوی ئەرسەلان میرحسێنی ڕۆڵێکی ھەبووە. ھەروەھا بۆ فیلمی ''سوپەر ستار'' بە دەرهێنانی تەھمینە میلانی، گۆرانیی سەرەتای فیلمەکەی دروستکردووە. لە کارە سینەماییەکانی دیکەی دەکرێت ئاماژە بە ''کۆنسێرت لەسەر ئاو'' و ''سەگە پووشالییەکان'' بکرێت کە لە فیلمی ''سەگە پووشالییەکان''دا هاوڕێی ئەکتەرانی وەک لەیلا ئۆتادی و نیما شاهرۆخ شاھی بووە. ھەروەھا موزیکی ناوەڕاستی [[فیلمی تەلەڤیزیۆنی|تەلەفیلمی]] ''سێ هێڵی تەریب''ی بە دەرهێنانی موحسین ئەفشانی پێشکەش کردووە. فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2016، لە زنجیرەی ''[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]'' بە دەرهێنانی مەنۆچەھر هادی و بە بەرهەمهێنانی مەھدی گوڵستانە ڕۆڵی گێڕا. گۆرانیی سەرەتای ئەم زنجیرەیە و سێ تاکەگۆرانیی دیکەی بڵاوکردەوە. فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2019، لە بەردەوامیی پیشەی ئەکتەرییدا، ئەمجارەیان لە زنجیرەی ''مانکن'' بە دەرهێنانی حوسێن سۆهەیلیزادە چووە بەردەم کامێرا. لەم زنجیرەیەدا وەک [[گۆرانیبێژی]] سەرەتا و [[ئەکتەر]] ڕۆڵی گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/04/28/2540743/ممنوع-الکاریِ-فرزاد-فرزین-تایید-شد-پای-ساترا-در-میان-نیست |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=تسنیم |زمان=fa |سەردێڕ=قەدەغەکردنی کاری فەرزاد فەرزین پشتڕاستکرایەوە / دەستی ساترا لەمیاندا نییە}}</ref> فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2020، لە زنجیرەی ''شاژنی سواڵکەرەکان'' بە دەرهێنانی حوسێن سۆهەیلیزادە چووە بەردەم کامێرا و ڕۆڵی پارسای لەم زنجیرەیەدا گێڕا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://www.yjc.news/fa/news/7465583 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=YJC |زمان=fa |سەردێڕ=فەرزاد فەرزین پەیوەندی بە «ملکه گدایان»ەوە کرد}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.yjc.news/fa/news/7465583 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> فەرزاد فەرزین لە ساڵی 2024، لە زنجیرەی ''قطب شمال'' بە دەرهێنانی ئەمین مەحمودی یەکتا چووە بەردەم کامێرا. لەم زنجیرەیەدا وەک [[گۆرانیبێژ|گۆرانیبێژی]] سەرەتا و [[ئەکتەر]] ڕۆڵی گێڕاوە.<ref name=":0" /> == ئەلبوومەکان == === ئەلبوومە فەرمییەکان === {| class="wikitable" border="1" !ڕیزبەند !ئەلبوم !وەشێنەر !بڵاوکردنەوە !تراکەکان |- |١ |شراره |نوای رامشه |تەممووزی ٢٠٠٤ |١٠ تراک |- bgcolor="#EFEFEF" |٢ |شوک |ایران گام |تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ |١٢ تراک |- |٣ |شانس |هنر اول |ئازاری ٢٠١٠ |١١ تراک |- bgcolor="#EFEFEF" |٤ |شلیک |هنر اول |ئازاری ٢٠١٢ |١١ تراک |- |٥ |شخصی |رویال هنر پارس |شوباتی ٢٠١٤ |١٤ تراک |- bgcolor="#EFEFEF" |٦ |شش |هنر اول |ئازاری ٢٠١٦ |١٢ تراک |- |٧ |شانزلیزه |آوای دوران |ئازاری ٢٠١٨ |١٣ تراک |} === ئالبۆمە ئینتەرنێتییەکان === {| class="wikitable" !ڕیزبەند !ناونیشانی ئالبۆم !ژمارەی تراکەکان !بڵاوکردنەوە |- |١ |تابستونه (ریمیکس) |٦ |٢٠١٧ |- |٢ |آتیش |٧ |٢٠٢٠ |} == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی فیلم !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |2020 |آهنگ دو نفره<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.borna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/1114612-آهنگ-دو-نفره-فرزاد-فرزین-احمد-مهرانفر |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=خبرگزاری برنا |زمان=fa |سەردێڕ=«آهنگ دو نفره»ی فەرزاد فەرزین و ئەحمەد مێهرانفەر}}</ref> |ئیلیا کەمالات |ئارزو ئەرزانش |- |2012 |سگ‌های پوشالی |مەنسوور |ڕەزا تەوەکولی |- |2010 |کنسرت روی آب |ئارش |جەهانگیر جەهانگیری |- |2006 |پسران آجری |سەفا |مەجید قاریزادە |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |2024 |قطب شمال |ئارشام ئێکتا |ئەمین مەحمودی یەکتا |- |2023 |شب‌های مافیا: زودیاک |یاریزانی بەرایی و فیناڵیست |مەحمەدرەزا ڕەزاییان |- |2023 |نیوکمپ |شەهاب |مەنۆچەھر هادی |- |2020 |ملکه گدایان |بەرشام ئەفزەلی (پارسا پارسا) | rowspan="2" |حوسێن سۆهەیلیزادە |- |2019 |مانکن |بەهرام مەیبودی |- |2016 |[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]] |تورەج چەلەبیانی / فەرزاد فەرزین |مەنۆچەھر هادی |} == خەڵاتەکان == * وەرگرتنی پەیکەری زێڕینی باشترین ئەلبوومی پۆپی ساڵی ٢٠١٧ بە ھەڵبژاردنی جەماوەر بۆ ئەلبوومی شانزلیزە لە ئاهەنگی ساڵانەی موسیقی ما<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://iranhmusic.ir/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Iran Home Music |سەردێڕ=ماڵی مۆسیقای ئێران - پێنجەمین ئاهەنگی «مۆسیقای ئێمە» بەڕێوەچوو}}</ref> * وەرگرتنی خەڵاتی باشترین پارچە مۆسیقای پۆپی ساڵی ٢٠١٦ لە فێستیڤاڵی ساڵانەی مۆسیقی ما بۆ گۆرانی «[[ئاشقانە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئاشقانە]]»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://musicema.com/node/335162 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=فەرزاد فەرزین: لە هەموو خەڵک سوپاسگوزارم بۆ ھەڵبژاردنی «عاشقانه» |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502115927/https://musicema.com/node/335162 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * وەرگرتنی پەیکەری «خداحافظ دنیا» بۆ گۆرانی «مرز» لە فێستیڤاڵی شێعری پارێزەرانی حەرەم لە ساڵی ٢٠١٧دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://miladtower.tehran.ir/آرشیو/اخبار-برج-میلاد/articleid/2527?dnnprintmode=true&mid=442&SkinSrc=%5BG]Skins%2F_default%2FNo+Skin&ContainerSrc=[G]Containers%2F_default%2FNo+Container |سەردێڕ=پەیکەری خوداحافیز دونیا بەخشرا بە فەرزاد فەرزین}} {{بەستەری مردوو|url=https://miladtower.tehran.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF/articleid/2527?dnnprintmode=true&mid=442&SkinSrc=%5BG]Skins%2F_default%2FNo+Skin&ContainerSrc=[G]Containers%2F_default%2FNo+Container |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * خەڵاتی باشترین تیتراژی ساڵی ٢٠١٢ لە بەشی جەماوەریدا بۆ گۆرانی «واسه آبروی مردمت بجنگ» بە گۆرانیبێژیی «فەرزاد فەرزین و [[موحسین چاوەشی|موحسین چاوشی]]» لە فێستیڤاڵی مۆسیقی ما<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/181596 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=حریق‌خزان، عاشقانه‌ها و رومی 3 بوونە باشترین ئالبۆمەکان}} {{بەستەری مردوو|url=http://musicema.com/node/181596 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * وەرگرتنی پەیکەری «مرۆڤدۆستی» لە دوازدەهەمین ساڵیادی یانەی ھونەرمەندان (ساڵی ٢٠١٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/195777 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=فەرزاد فەرزین پەیکەری «مرۆڤدۆستی»ی وەرگرت |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250502125651/https://musicema.com/node/195777 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * خەڵاتی باشترین ئەلبوومی ساڵی ٢٠١٣ لە ڕوانگەی خەڵکەوە بۆ ئالبۆمی «شخصی» لە فێستیڤاڵی مۆسیقی ما<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicema.com/node/211677 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200808180356/http://musicema.com/node/211677 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Musicema.com |زمان=fa |سەردێڕ=دووەمین ئاهەنگی هاودڵی ھونەرمەندانی مۆسیقا بەڕێوەچوو |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * خەڵاتی باشترین تاکەگۆرانیی دەرەوەی ئەلبوومی مۆسیقای ساڵی ٢٠١٣ لە ڕوانگەی خەڵکەوە بۆ گۆرانی «نگرانتم» لە فێستیڤاڵی مۆسیقی ما<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/273034/گزارش-دومین-جشن-برگزیدگان-موسیقی-ما |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=همشهری آنلاین |زمان=fa |سەردێڕ=ڕاپۆرتی دووەمین ئاهەنگی هەڵبژێردراوانی مۆسیقای ئێمە}}</ref> * خەڵاتی باشترین گۆرانی مۆسیقای ڕاستەوخۆ لە Art-Football Festivalی مۆسکۆی ڕووسیا لە ساڵی ٢٠١٤دا بۆ پێشکەشکردنی گۆرانی «باتو»<ref name="honaronline.ir2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/93031105346/فرزاد-فرزین-برنده-فستیوال-مسکو-شد |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=ایسنا |زمان=fa |سەردێڕ=فەرزاد فەرزین بووە براوەی فێستیڤاڵی مۆسکۆ}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.musicema.com/Farzad-Farzin فەرزاد فەرزین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625062825/https://www.musicema.com/Farzad-Farzin|date=2023-06-25}} لە مۆسیقای ئێمە * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138607230025 فەرزاد فەرزین] لە سوورەسینەما * {{IMDb name|8561367}} {{پۆلی کۆمنز|Farzad Farzin}} [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژەنیارانی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] iyvhydhq2op69yf8c2rerijp7sq2lxt 0 304808 1694813 1692826 2026-10-25T23:03:30Z Bilalinfo 57400 /* ئەکتەرەکان */ 1694813 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox film|name=دل‌شکسته|image=Del Shekasteh Poster.jpg|director=عەلی ڕووئین‌تەن|producer=مەجید ئیسماعیلی|writer=عەلی ڕووئین‌تەن|starring=شەهاب حوسێنی, بیتا بادران, خوسرەو شەکیبایی, فەریبا کۆوسەری, مەحموود پاکنێت, ڕەزا ڕوویگەری, موحەڕەم زەینالزادە, فەریبا جەدی‌کار, میرتاهیر مەزلوومی, گۆهەر خێرئەندیش, شەقایق فەراهانی|music=محەممەد فرشتەنژاد|cinematography=شاپوور پوورئەمین|editing=حوسێن زەندباف|distributor=کۆمپانیای سەپنتا|studio=دامەزراوەی کولتووری هونەریی شەهید ئاوینی, ناوەندی گەشەپێدانی سینەمای بەڵگەنامەیی و ئەزموونی|released=2008|gross=١٣١٬٠٠٠٬٠٠٠ تمەن (تاران)|runtime=١١٠ خولەک|language=زمانی فارسی|country=ئێران}} '''''دڵشکاو''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]:''دل‌شکسته)'' فیلمێکە لە [[دەرهێنەری فیلم|دەرهێنان]] و [[سیناریۆنووس|نووسینی]] عەلی ڕووئین‌تەن و بەرهەمهێنانی مەجید ئیسماعیلی بەرهەمی ساڵی ٢٠٠٧/٢٠٠٨ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138606110010 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=بانکی گشتگیری زانیارییەکانی سینەمای ئێران}}</ref> == چیرۆک == چیرۆکی پەیوەندیی خۆشەویستیی دوو گەنجە بە دوو شێوازی بیرکردنەوەی جیاواز و لە دوو بنەماڵەی جیاوازەوە (یەکێکیان بنەماڵەیەکی شەهید و ئایینی و ئەوی دیکەیان بنەماڵەیەکی نائایینی) کە بەپێداگریی مامۆستاکەیان ناچار دەبن پێکەوە نامەی کۆتایی بنووسن. بۆ ئەم مەبەستە و بۆ ئاشناکردنی یەکتری لە جیهانی یەکتر، هاوڕێیانی یەکتری بە یەکتر دەناسێنن و ئەمەش دەبێتە دەروازەی ئاشنایەتیی زیاتریان. == وردەکارییەکان == ئەم فیلمە لە کۆمەڵگەی کشتوکاڵیی [[زانکۆی تاران]] کە دەکەوێتە [[کەرەج]] وێنەگرتنی بۆ کراوە. == ئەکتەرەکان == * [[شەهاب حوسێنی]] * بیتا بادران * خوسرەو شەکیبایی * فەریبا کۆوسەری * [[مەحموود پاکنێت]] * ڕەزا ڕوویگەری * موحەڕەم زەینالزادە * فەریبا جەدی‌کار * میرتاهیر مەزلوومی * گۆهەر خێرئەندیش * [[شەقایق فەراهانی]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.filimo.com/m/G8UqF دڵشکاو] لە [[فیلیمۆ]] * {{imdb title|2081259}} * [https://web.archive.org/web/20111124022727/http://www.cinemaema.com/NewsArticle5725.html قسەکانی دەرهێنەری «دل شکسته»] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] qer6kdw1xxjg5ig3odx5i17xynb6g2q 0 304809 1694421 1694191 2026-10-25T12:09:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694421 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=بەشداربووانی باشترین فیلمی نێودەوڵەتیی ٢٠٢٦|image=|caption=|award1_type=براوەی ئۆسکار|award1_winner=دیاری نەکراوە|award2_type=بەشداربووان|award2_winner=٩١ (بەردەوامە)|award3_type=یەکەم دەرکەوتنەکان|award3_winner=٢ (بەردەوامە)}} ئەمە '''پێڕستی بەشداربووانی ٩٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکارە بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی'''. [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو]] (AMPAS) داوای لە پێشەسازییەکانی فیلم لە وڵاتە جیاوازەکان کردووە تا باشترین فیلمی خۆیان بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی بنێرن بۆ ھەر ساڵێک لەو کاتەوەی خەڵاتەکە لە [[٢٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|١٩٥٦]] دامەزراوە.<ref name="HistPg2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080622191328/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=مێژووی خەڵاتەکانی ئۆسکار – پەڕەی ٢ |بڵاوکەرەوە=[[ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خەڵاتەکە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیاوە پێشکەش بە فیلمێکی درێژ دەکرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرھەم ھێنراوە و بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو فیلمانەن کە دیالۆگی نا ئینگلیزی تێدایە.<ref name="HistPg2"/><ref name="Rules">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/sites/oscars/files/89aa_rules.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161002114822/https://www.oscars.org/sites/oscars/files/89aa_rules.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو |سەردێڕ=یاسای سێزدەھەم: یاسا تایبەتەکان بۆ خەڵاتی فیلمی زمانی بیانی |بڵاوکەرەوە=[[ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمیتەی خەڵاتی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی سەرپەرشتی پڕۆسەکە دەکات و پێداچوونەوە بە ھەموو فیلمە پێشکەشکراوەکاندا دەکات.<ref name="Rules"/> پێشتر ناوی ئەم پۆلێنە باشترین فیلمی زمانی بیانی بوو، بەڵام لە نیسانی ٢٠١٩دا گۆڕدرا بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی، دوای ئەوەی ئەکادیمیا وشەی «بیانی»ی بە بەسەرچوو زانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/jeffewing/2019/04/24/academy-announces-rule-changes-for-92nd-oscars/#7b9d85ac3d5b |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527181952/https://www.forbes.com/sites/jeffewing/2019/04/24/academy-announces-rule-changes-for-92nd-oscars/#7b9d85ac3d5b |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=فۆربس |سەردێڕ=ئەکادیمیا گۆڕانکاری لە یاساکانی ٩٢ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار ڕادەگەیەنێت |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەستپێکردن لە ٩٩ەمین مەراسیمدا، یاساکانی پرۆسەی پێشکەشکردن گۆڕانکارییان بەسەردا ھات کە ڕێگە دەدات بەو فیلمەی بە زمانی نا ئینگلیزین پێشکەش بکرێن ئەگەر خەڵاتێکی شایستەیی لە فێستیڤاڵێکی نێودەوڵەتی فیلمدا بباتەوە. ئەم فێستیڤاڵانە و خەڵاتە تایبەتەکانیان بریتی دەبن لە: [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین|بەرلینالە]] ([[ورچی زێڕین|پۆلی ورچی زێڕین]]), [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بوسان|بوسان]] (خەڵاتی باشترین فیلم), [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|کان]] (نخلی زێڕین), [[فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس|سەندانس]] (سینەمای جیھانی خەڵاتی گەورەی دەستەی دادوەرانی درامی و بەڵگەنامەیی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.sundance.org/blogs/what-to-know-about-the-2027-sundance-film-festival/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en-US |سەردێڕ=ئەوەی پێویستە بیزانیت دەربارەی فێستیڤاڵی فیلمی سەندانسی ٢٠٢٧ |بڵاوکەرەوە=[[پەیمانگای سەندانس]]}}</ref> [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی تۆرنتۆ|تۆرنتۆ]] (Platform Prize) و [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|ڤێنیز]] ([[شێری زێڕین]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hammond |یەکەم=Pete |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://deadline.com/2026/05/oscar-rules-chbanges-2026-acting-international-film-1236878201/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=دیدلاین |زمان=en-US |سەردێڕ=گۆڕانکاری لە یاساکانی ئۆسکار: بزووتنەوەی گەورە لە پۆلێنەکانی ئەکتەری و فیلمی نێودەوڵەتی}}</ref> بۆ ٩٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار، پێویستە ئەو فیلمە پێشکەشکراوانە بۆ یەکەمجار لەنێوان ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ و ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ لە سینەماکانی وڵاتەکانی خۆیاندا نمایش کرابن. دوا وادە بۆ پێشکەشکردن بۆ ئەکادیمیا ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.oscars.org/sites/oscars/files/2026-05/99th_oscars_complete_rules.pdf?VersionId=84FilOcTNI7wpFAxl56.8xesZyP5.UWl |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Oscars.org |زمان=en-US |سەردێڕ=شایستەیی ٩٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار}}</ref> [[قوبرس]]<ref name="Cyprus"/> و [[ئێلسالڤادۆر|ئێل سالڤادۆر]]<ref name="ElSalvador"/> بۆ یەکەمجار فیلمیان پێشکەش کرد، لەکاتێکدا [[سریلانکا]] بۆ یەکەمجار لە دوای ٢٠٠٩ەوە فیلمێکی پێشکەش کرد. == پێشکەشکراوەکان == {|class="wikitable sortable" width="98%"} !وڵاتی پێشکەشکەر !ناوی فیلم لە پێشکەشکردندا !ناوی ڕەسەن !زمان(ەکان) !دەرھێنەر(ەکان) !ئەنجام |- | {{Flag|Albania}} |data-sort-value="State Film, A" | ''A State Film''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='“FILM I SHTETIT”, nga Roland Sejko, është propozimi i Shqipërisë për Çmimet Oscar® 2027 |ناونیشان=https://qkk.al/film-i-shtetit-eshte-propozimi-i-shqiperise-per-cmimet-oscar-2027/ |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Qendra Kombëtare e Kinematografisë |زمان=Albanian}}</ref> | ''Film di Stato'' / ''Film i Shtetit'' | ئەڵبانی | data-sort-value="Sejko, Roland" | Roland Sejko | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Algeria}} | ''Roqia''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلم "رقیة" یمثل الجزائر فی سباق الأوسکار |ناونیشان=https://www.elkhabar.com/culture/فیلم-رقیة-یمثل-الجزائر-فی-سباق-الأوسکار-ال-99-274838 |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[El Khabar]] |زمان=Arabic}}</ref> | رقیة | [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | data-sort-value="Koussim, Yanis" | {{ill|Yanis Koussim|fr|Yanis Koussim}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Argentina}} | data-sort-value="Virgin of the Quarry Lake, The" | ''The Virgin of the Quarry Lake''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="La virgen de la tosquera" de Laura Casabé representará a la Argentina en los Oscar |ناونیشان=https://www.minutouno.com/espectaculos/la-virgen-la-tosquera-laura-casabe-representara-la-argentina-los-oscar-n6327706 |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=MinutoUno.com |زمان=es}}</ref> | ''La virgen de la tosquera'' | [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] | data-sort-value="Casabé, Laura" | {{ill|Laura Casabé|es|Laura Casabé}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Armenia}} | ''In the Land of Arto''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='In the Land of Arto': Tamara Stepanyan's feature film to be nominated for Oscars |ناونیشان=https://www.panorama.am/en/news/2026/09/04/Tamara-Stepanyan-film/3168077 |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Panorama.am |زمان=en}}</ref> | ''Le Pays d'Arto'' / Արտոյի Երկւրը | فەڕەنسی، ئەرمەنی، ئینگلیزی | data-sort-value="Stepanyan, Tamara" | Tamara Stepanyan | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Australia}} | colspan="2" | ''First Light''<ref name="1:hr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oscars-2027-australia-first-light-international-feature-film-1236696323/ |سەردێڕ=Oscars: Australia Picks ‘First Light’ as International Feature Contender (Exclusive) |نووسەر=Scott Roxborough |وێبگە= [[The Hollywood Reporter]] |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en-us}}</ref> | فیلیپینی | data-sort-value="Robinson, James J." | James J. Robinson | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Austria}} | colspan="2" | ''Rose''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=99. Oscars: "Rose" vertritt Österreich im Rennen um den Auslandsoscar |ناونیشان=https://www.derstandard.at/story/3000000335644/99-oscars-rose-vertritt-oesterreich-im-rennen-um-den-auslandsoscar |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Der Standard]] |زمان=de-AT}}</ref> | ئەڵمانی | data-sort-value="Schleinzer, Markus" | Markus Schleinzer | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bangladesh}} | ''Roid''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Roid' to represent Bangladesh in 99th Oscars |ناونیشان=https://www.tbsnews.net/splash/roid-represent-bangladesh-99th-oscars-1555246 |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Business Standard]] |زمان=en}}</ref> | রইদ | بەنگالی | data-sort-value="Rahman Sumon, Mejbaur" | Mejbaur Rahman Sumon | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Belgium}} | colspan="2" | ''Coward''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Van Gils |یەکەم=Lieven |دوایین٢=Grommen |یەکەم٢=Stefan |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oorlogsfilm 'Coward' van Lukas Dhont wordt Belgische inzending voor Oscars |ناونیشان=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/08/25/oscars-belgische-inzending/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[VRT NWS]] |زمان=nl}}</ref> | فەڕەنسی، ھۆڵەندی | data-sort-value="Dhont, Lukas" | Lukas Dhont | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bolivia}} |data-sort-value="Condor Daughter, The" | ''The Condor Daughter''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ= «La Hija Cóndor" representará a Bolivia en los Óscar y Goya 2027 |ناونیشان=https://lavozdetarija.com/2026/09/07/la-hija-condor-representara-a-bolivia-en-los-oscar-y-goya-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=La Voz de Tarija |زمان=es}}</ref> | ''La hija cóndor'' | کێچوا، Spanish | data-sort-value="Torrico, Álvaro Olmos" | Álvaro Olmos Torrico | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bosnia and Herzegovina}} |data-sort-value="Widower, The" | ''The Widower''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Film "Udovac" ovogodišnji bh. kandidat za nagradu Oscar|ناونیشان=https://euronews.ba/magazin/kultura/66412/film-udovac-ovogodisnji-bh-kandidat-za-nagradu-oscar |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Euronews.ba |زمان=Bosnian}}</ref> | ''Udovac'' | بۆسنینی | data-sort-value="Šečić, Hari" | Hari Šečić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Brazil}} | ''Gugu's World''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ="Feito Pipa" será o representante do Brasil no Oscar 2027 |ناونیشان=https://www.cnnbrasil.com.br/pop/cinema/feito-pipa-sera-o-representante-do-brasil-no-oscar-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=CNN Brasil |زمان=pt-BR}}</ref> | ''Feito Pipa'' | پورتوگالی | data-sort-value="Deberton, Allan" | {{ill|Allan Deberton|pt| Allan Deberton}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bulgaria}} | data-sort-value="Dreamed Adventure, The" | ''The Dreamed Adventure''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=„Мечтаното Приключение“ На Валеска Гризебах Е Българското Предложение За 99-ите Награди „Оскар“ |ناونیشان=https://www.nfc.bg/мечтаното-приключение-на-валеска/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Bulgarian National Film Center |زمان=bg-BG}}</ref> | ''Das geträumte Abenteuer'' / Мечтаното Приключение | بۆلغاری، German | data-sort-value="Grisebach, Valeska" | Valeska Grisebach | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cambodia}} | ''Becoming Human''<ref name="comb:variety">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/news/cambodia-oscar-submission-becoming-human-polen-ly-1236842378/ |سەردێڕ=Oscars: Cambodia Selects ‘Becoming Human’ for International Feature Race (Exclusive) |یەکەم=Naman |دوایین=Ramachandran |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ជាតិជាមនុស្សا | خەمێری | data-sort-value="Ly, Polen" | Polen Ly | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cameroon}} | colspan="2" |''Mabanda''<ref>{{Cite Instagram |user=lauradavemediamag |postid=DdJ1bVgs1pR |title= CINÉMA: Le Cameroun aux Oscars avec Mabanda de @kangquintus |date=11 September 2026}}</ref> | ئینگلیزیی پیدجینی کەمەرونی | data-sort-value="Quintus, Kang" | {{ill|Kang Quintus|fr|Kang Quintus}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Canada}} | colspan="2" | ''Nina Roza''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kay |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=Canada submits ‘Nina Roza’ as Oscar submission |ناونیشان=https://www.screendaily.com/news/canada-submits-nina-roza-as-oscar-submission/5219715.article |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Screen International|Screen Daily]] |زمان=en}}</ref> | بۆلغاری، French | data-sort-value="Dulude-De Celles, Geneviève" | Geneviève Dulude-de Celles | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Chad}} | ''Soumsoum, the Night of the Stars''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Leffler |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Chad selects ‘Soumsoum, The Night Of The Stars’ for Oscars race |ناونیشان=https://www.screendaily.com/news/chad-selects-soumsoum-the-night-of-the-stars-for-oscars-race/5220345.article |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Screen International|Screen Daily]] |زمان=en}}</ref> | ''Soumsoum, la nuit des astres'' | فەڕەنسی، عەرەبی | data-sort-value="Haroun, Mahamat-Saleh" | Mahamat-Saleh Haroun | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Chile}} | data-sort-value="Meltdown, The" | ''The Meltdown''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Valdivia |یەکەم=Gonzalo |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=El Deshielo y Hangar Rojo: Chile anuncia a sus cartas para los Oscar y Goya 2027 |ناونیشان=https://www.latercera.com/culto/noticia/el-deshielo-y-hangar-rojo-chile-anuncia-a-sus-cartas-para-los-oscar-y-goya-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[La Tercera]] |زمان=es}}</ref> | ''El deshielo'' | ئیسپانی | data-sort-value="Martelli, Manuela " | Manuela Martelli |{{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Colombia}} | ''Rains Over Babel''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gutierrez |یەکەم=Carlos |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Colombia Selects Gala del Sol's RAINS OVER BABEL as Its Official Submission |ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/colombia-selects-gala-del-sols-rains-over-babel-as-its-official-submission |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Cinema Tropical]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Llueve sobre Babel'' | ئیسپانی | data-sort-value="del Sol, Gala" | Gala del Sol | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Costa Rica}} | ''If We Don't Burn, How Do We Light Up the Night''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dos historias costarricenses llevarán la voz de nuestro cine a los Premios Óscar y Goya {{!}} Centro Costarricense de Producción Cinematográfica |ناونیشان=https://www.centrodecine.go.cr/node/5868 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=www.centrodecine.go.cr}}</ref> | ''Si no ardemos, cómo iluminar la noche'' | ئیسپانی | Kim Torres | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Croatia}} | ''God Will Not Help''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Jutarnji list - Poznato je koji je hrvatski film kandidat za Oscara |ناونیشان=https://www.jutarnji.hr/kultura/film-i-televizija/poznato-je-koji-je-hrvatski-film-kandidat-za-oscara-15742968 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Jutarnji list]] |زمان=hr-hr}}</ref> | ''Bog neće pomoći'' | کڕواتی، ئیسپانی | data-sort-value="Jušić, Hana" | Hana Jušić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cuba}} | colspan="2" |''Malecón''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barraclough |یەکەم=Leo |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Cuba Selects ‘Malecón’ for International Feature Contest, Movistar Plus Acquires Spanish Streaming Rights (EXCLUSIVE) |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-cuba-maleco-movistar-plus-1236875440/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئیسپانی | Carlos Larrazabal | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cyprus}} | ''Hold onto Me''<ref name=Cyprus>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Dina |دوایین=Husseini |سەردێڕ=Cyprus selects ‘Hold Onto Me’ for Oscars |ناونیشان=https://cyprus-mail.com/2026/09/08/cyprus-selects-hold-onto-me-for-oscars |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Cyprus Mail]] |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Κράτα Με | یۆنانی | data-sort-value="Aristidou, Myrsini" | Myrsini Aristidou | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Czech Republic}} | ''If Pigeons Turned to Gold''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Czech Republic will send the documentary feature If Pigeons Turned to Gold into the fight for an Oscar |ناونیشان=https://www.filmovaakademie.cz/en/news/the-czech-republic-will-send-the-documentary-feature-if-pigeons-turned-to-gold-into-the-fight-for-an-oscar |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Ceny České filmové a televizní akademie |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> | ''Kdyby se holubi proměnili ve zlato'' | چیکی، ئینگلیزی | data-sort-value="Lubojacki, Pepa" | {{ill|Pepa Lubojacki (filmmaker)|lt=Pepa Lubojacki|cs|Pepa Lubojacki}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Denmark}} | ''Woman Unknown''{{efn|name=Kvinde ukendt|Although automatically qualified under the category's new rules as the [[83rd Venice International Film Festival|2026 Venice International Film Festival]] [[Golden Lion]] winner, ''[[Woman Unknown (film)|Woman Unknown]]'' was ultimately submitted as the [[List of Danish submissions for the Academy Award for Best International Feature Film|Danish entry]].}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Keslassy |یەکەم=Elsa |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Denmark Selects May el-Toukhy’s Golden Lion Winner ‘Woman Unknown’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-denmark-may-el-toukhys-golden-lion-woman-unknown-1236875415/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Kvinde ukendt'' | دانمارکی | May el-Toukhy | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Dominican Republic}} | colspan=2| ''Melodrama''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Película "Melodrama" a los premios OSCAR de la academia de cine AMPAS |ناونیشان=https://www.accinerd.org/post/película-melodrama-a-los-premios-oscar-de-la-academia-de-cine-ampas |بڵاوکەرەوە=Academia de las Artes y Ciencias Cinematográficas de la República Dominicana |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ئیسپانی، فەڕەنسی، کرێۆلیی ھاییتی | data-sort-value="Farías, Andrés" | Andrés Farías | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Ecuador}} |data-sort-value="Ivy, The" | ''The Ivy''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gutierrez |یەکەم=Carlos |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Ana Cristina Barragán’s Venice-Winning THE IVY Is Ecuador’s Hopeful |ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/oscars-ana-cristina-barragns-venice-winning-the-ivy-is-ecuadors-hopeful |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Cinema Tropical]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Hiedra'' | ئیسپانی | data-sort-value="Barragán, Ana Cristina" | Ana Cristina Barragán | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Egypt}} | data-sort-value="Stories, The" | ''The Stories''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=El Qesas Selected To Represent Egypt At The Oscars |ناونیشان=https://www.egypttoday.com/Article/4/149560/El-Qesas-Selected-To-Represent-Egypt-At-The-Oscars |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Egypt Today]]|زمان=en}}</ref> | القِصَص | عەرەبی، ئینگلیزی، ئەڵمانی | data-sort-value="Shawky, Abu Bakr" | Abu Bakr Shawky | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|El Salvador}} | ''Vertices''<ref name=ElSalvador>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Molina |یەکەم=José |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=“Vértices” representará a El Salvador en los Premios Óscar 2027 a Mejor Película Internacional |ناونیشان=https://www.laprensagrafica.com/farandula/vertices-representara-a-el-salvador-en-los-premios-oscar-2027-a-mejor-pelicula-internacional-20260918-0041.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[La Prensa Gráfica]] |زمان=es-SV}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.laprensagrafica.com/farandula/vertices-representara-a-el-salvador-en-los-premios-oscar-2027-a-mejor-pelicula-internacional-20260918-0041.html |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> | ''Vértices'' | ئیسپانی | data-sort-value="López Rodas, Arturo " | Arturo López Rodas | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Estonia}} | ''Our Erika''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Estonia picks 'Meie Erika' as 2027 Oscar hopeful |ناونیشان=https://news.err.ee/1610119507/estonia-picks-meie-erika-as-2027-oscar-hopeful |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Eesti Rahvusringhääling]]|زمان=en}}</ref> | ''Meie Erika'' | ئیستۆنی | data-sort-value="Golub, German" | {{ill|German Golub|et|German Golub}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Finland}} | data-sort-value="Squirrel, The" | ''The Squirrel''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Markus Lehmusruusun Orava ehdolle Oscareihin |ناونیشان=https://www.filmikamari.fi/markus-lehmusruusun-orava-ehdolle-oscareihin/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Suomen Filmikamari|زمان=fi}}</ref> | ''Orava'' | فینلەندی | data-sort-value="Lehmusruusu, Markus" | Markus Lehmusruusu | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|France}} | ''Minotaur''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|یەکەم=Elsa |دوایین=Keslassy |سەردێڕ=Oscars: France Selects Cannes Prizewinner ‘Minotaur’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-france-cannes-prizewinner-minotaur-international-race-1236864305/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Минотавр | ڕووسی | data-sort-value="Zvyagintsev, Andrey" | Andrey Zvyagintsev | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Georgia}} | ''Guria''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Maglakelidze |یەکەم=Nanuka |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Georgia selects Levan Koguashvili’s ‘Guria’ as Oscar entry |ناونیشان=https://georgiatoday.ge/georgia-selects-levan-koguashvilis-guria-as-oscar-entry/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Georgia Today]] |زمان=en}}</ref> | გურია | جۆرجی | data-sort-value="Koguashvili, Levan" | Levan Koguashvili | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Germany}} | colspan="2" | ''Everytime''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barraclough |یەکەم=Leo |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Germany Selects Sandra Wollner’s ‘Everytime’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-germany-sandra-wollner-everytime-1236842383/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئەڵمانی، ئیسپانی | data-sort-value="Wollner, Sandra" | Sandra Wollner | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Greece}} | ''Broken Vein''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Kosta |دوایین=Papadopoulos |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=‘Broken Vein’ Selected as Greece’s Official Oscar Entry |ناونیشان=https://greekcitytimes.com/2026/09/08/broken-vein-selected-as-greeces-official-oscar-entry/ |وێبگە=Greek City Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Σπασμένη φλέβα | یۆنانی | data-sort-value="Economides, Yannis" | Yannis Economides |{{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Hong Kong}} | ''Sons of the Neon Night''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=《風林火山》代表香港 提名角逐第99屆奧斯卡最佳國際影片 |ناونیشان=https://hk.on.cc/hk/bkn/cnt/entertainment/20260921/bkn-20260921160739288-0921_00862_001.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Oriental Press Group|on.cc]] |زمان=zh-hk}}</ref> | 風林火山 | کانتۆنی | data-sort-value="Mak, Juno" | Juno Mak | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Hungary}} | ''Silent Friend''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barraclough |یەکەم=Leo |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Hungary Selects Ildiko Enyedi’s ‘Silent Friend’ for International Feature Race (Exclusive) |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-hungary-ildiko-enyedi-silent-friend-1236861096/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Stille Freundin / Csendes barát'' | ئەڵمانی، ئینگلیزی، کانتۆنی | data-sort-value="Enyedi, Ildikó" | Ildikó Enyedi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Iceland}} | data-sort-value="Ground Beneath Our Feet, The" | ''The Ground Beneath Our Feet''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Ground Beneath Our Feet Is Iceland's Oscar Submission |ناونیشان=https://www.icelandicfilmcentre.is/discover/news/the-ground-beneath-our-feet-is-icelands-oscar-submission |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[Icelandic Film Centre]] |زمان=en}}</ref> | ''Jörðin undir fótum okkar'' | ئایسلەندی | data-sort-value="Fannberg, Yrsa Roca" | Yrsa Roca Fannberg | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{flag|India}} | ''Gondhal''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/marathi-film-gondhal-selected-as-indias-official-entry-for-oscars-2027-by-film-federation-chosen-from-33-contenders/articleshow/134332821.cms |سەردێڕ=Marathi film 'Gondhal' selected as India's official entry for Oscars 2027 by Film Federation, chosen from 33 contenders |ئیش=[[The Times of India]] |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | گوندەڵ | ماراتی | data-sort-value="Davakhar, Santosh"| Santosh Davakhar | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{flag|Indonesia}} | ''Four Seasons in Java''<ref name="oscar:var">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/news/oscars-indonesia-four-seasons-in-java-1236863932/ |سەردێڕ=Oscars: Indonesia Selects Kamila Andini’s ‘Four Seasons in Java’ for International Feature Race (EXCLUSIVE) |یەکەم=Naman |دوایین=Ramachandran |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''Empat Musim Pertiwi'' | ئیندۆنیزی، ژاڤایی | data-sort-value="Andini, Kamila"| Kamila Andini | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{flag|Iran}} | ''[[خاکی فریشتەکان (فیلم)|خاکی فریشتەکان]]''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/530607/Iran-submits-Babak-Khajehpasha-s-Land-of-Angels-to-99th-Academy |سەردێڕ=Iran submits Babak Khajehpasha’s “Land of Angels” to 99th Academy Awards |ئیش=[[Tehran Times]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | سرزمین فرشتەکان | [[زمانی فارسی|فارسی]] | data-sort-value="Khajehpasha, Babak"| Babak Khajehpasha | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Iraq}} | ''No Paradise If You Are Killed by a Woman''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Melanie |دوایین=Goodfellow |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Iraq Submits Venice Title ‘No Paradise If You Are Killed By A Woman’ |ناونیشان=https://deadline.com/2026/09/oscars-iraq-venice-no-paradise-killed-woman-international-1237068226/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |زمان=en}}</ref> | بەھەشت نابینیت ئەگەر ژن بتکوژێت | کوردی، عەرەبی، نۆرویژی، ئینگلیزی | data-sort-value="Mustafa, Halkawt" | {{ill|Halkawt Mustafa|ckb|ھەڵکەوت مستەفا}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Ireland}} | colspan="2" | ''Aontas''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritman |یەکەم=Alex |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Ireland Selects Damian McCann’s Heist Thriller ‘Aontas’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-ireland-aontas-international-feature-race-1236845611/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئیرلەندی | data-sort-value="McCann, Damian" | Damian McCann | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Israel}} | ''Tell Me Everything''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brown |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Tell Me Everything wins big at the Ophir Awards, taking home Best Picture |ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-908167 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Jerusalem Post]] |زمان=en}}</ref> | ئیستقلال | عیبری | data-sort-value="Rosenthal, Moshe" | Moshe Rosenthal | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Italy}} | data-sort-value="Spiral, The" | ''The Spiral''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shafer |یەکەم=Ellise |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Italy Selects Paolo Strippoli’s Thriller ‘The Spiral’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-italy-paolo-strippoli-the-spiral-international-feature-1236871826/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ''L'estranea'' | ئیتالی | data-sort-value="Strippoli, Paolo" | Paolo Strippoli | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Japan}} | ''All of a Sudden''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oscars: Japan Selects ‘All of a Sudden’ for International Feature Race |یەکەم=Naman |دوایین=Ramachandran |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-japan-all-of-a-sudden-oscars-1236843581/ |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> | ''Soudain'' / 急に具合が悪くなる | فەڕەنسی، ژاپۆنی | data-sort-value="Hamaguchi, Ryusuke" | Ryusuke Hamaguchi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Jordan}} | ''Sink''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jordan selects ‘Sink’ as Oscar submission |ناونیشان=https://en.royanews.tv/news/73946/Jordan-selects-‘Sink’-as-Oscar-submission |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Roya TV|Roya News]] |زمان=en}}</ref> | غرق | عەرەبی | data-sort-value="Duraie, Zain" | Zain Duraie | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kazakhstan}} | ''Abel''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стало известно, какой фильм выдвинут на «Оскар» от Казахстана |ناونیشان=https://exclusive.kz/stalo-izvestno-kakoj-film-vydvinut-na-oskar-ot-kazahstana/ |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Exclusive.kz |زمان=Russian}}</ref> | ئەبیل | کازاخی | data-sort-value="Eskendir, Elzat" | Elzat Eskendir | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kenya}} | colspan=2| ''One Woman One Bra''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Manuel |دوایین=Ntoyai |سەردێڕ=The Maasai story taking Kenya to the Oscars |ناونیشان=https://www.tnx.africa/breaking-news/article/2001558461/the-maasai-story-taking-kenya-to-the-oscars |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=TNX Africa |زمان=en}}</ref> | ماسایی، سواحیلی، ئینگلیزی | data-sort-value="Nchogu, Vincho" | Vincho Nchogu | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kosovo}} | colspan=2| ''Dua''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filmi "Dua" Do Ta Përfaqësojë Kosovën Në Edicionin e 99-të Të Academy Awards |ناونیشان=https://qkk-rks.com/sq-al/info-lajme/1153/filmi-dua-do-ta-perfaqesoje-kosoven-ne-edicionin-e-99-te-te-academy-awards/ |بڵاوکەرەوە=Qendra Kinematografike e Kosovës |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=Albanian}}</ref> | ئەڵبانی، سەربی | data-sort-value="Basholli, Blerta" | Blerta Basholli | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kyrgyzstan}} | ''Cassandra''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Asel |دوایین=Sherniyazova |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Голливуд-Азия: «Кассандра» — выбор Кыргызстана для представления страны на 99-й премии «Оскар» |ناونیشان=https://culture.akipress.org/news:2528810 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[AKIpress News Agency]] |زمان=Russian}}</ref> | کاساندرا | قیرغیزی | data-sort-value="Pirmatov, Bekzat" | Bekzat Pirmatov | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Latvia}} | ''Ulya''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Latvia's Oscar nominee is 'Ulya' |ناونیشان=https://eng.lsm.lv/article/culture/culture/18.08.2026-latvias-oscar-nominee-is-ulya.a659295/ |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Latvian Public Service Media]] |زمان=en}}</ref> | ''Uļa'' | لاتڤی | data-sort-value="Kairish, Viestur" | Viesturs Kairišs | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Lebanon}} | ''Furies''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وزارة الثقافة اللبنانیة ترشّح فیلم Furies لجوائز أوسکار 2027 |ناونیشان=https://www.annahar.com/culture/351327/وزارة-الثقافة-اللبنانیة-ترشح-فیلم-furies-لجوائز-أوسکار-2027 |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[An-Nahar]] |زمان=ar-LB}}</ref> | غضب | عەرەبی | data-sort-value="Kodeih, Rami" | Rami Kodeih | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Lithuania}} | ''How to Divorce During the War''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Andriaus Blaževičiaus „Skyrybos karo metu“ išrinktas Lietuvos pretendentu į „Oskarus“ |ناونیشان=https://www.lkc.lt/naujiena/andriaus-blazeviciaus-skyrybos-karo-metu-isrinktas-lietuvos-pretendentu-i-oskarus-2312 |بڵاوکەرەوە=Lithuanian Film Centre |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=Lithuanian}}</ref> | ''Skyrybos karo metu'' | لیتوانی، ئینگلیزی، ڕووسی، ئۆکراینی | data-sort-value="Blaževičius, Andrius" | Andrius Blaževičius | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Luxembourg}} | colspan=2| ''Child''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Duncan |دوایین=Roberts |سەردێڕ=Luxembourg sends Cyrus Neshvad's debut feature to Oscars race |ناونیشان=https://www.luxtimes.lu/culture/luxembourg-sends-cyrus-neshvads-debut-feature-to-oscars-race/161258159.html |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Luxembourg Times |زمان=en}}</ref> | فەڕەنسی، ئینگلیزی، لوکسەمبورگی | data-sort-value="Neshvad, Cyrus" | {{ill|Cyrus Neshvad|lb|Cyrus Neshvad}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Malaysia}} | data-sort-value="Fox King, The" | ''The Fox King''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|یەکەم=Rebecca |دوایین=Chong|سەردێڕ=Woo Ming Jin’s 'The Fox King' set to represent Malaysia at the Oscars |ناونیشان=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/09/29/woo-ming-jins-the-fox-king-set-to-represent-malaysia-at-the-oscars |وێبگە=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''Semusim Lara'' | مالایی، ژاپۆنی، ئیندۆنیزی، ئینگلیزی | data-sort-value="Jin, Woo Ming" | Woo Ming Jin | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Malta}} | colspan=2| ''Żejtune''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Żejtune selected as Malta’s official submission for the Academy Awards |ناونیشان=https://timesofmalta.com/article/zejtune-selected-malta-official-submission-academy-awards.1134866 |وێبگە=[[Times of Malta]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ماڵتی | data-sort-value="Camilleri, Alex" | {{ill|Alex Camilleri|de|Alex Camilleri}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Mexico}} | ''On the Road''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|یەکەم=Paloma |دوایین=González |سەردێڕ=En el camino: de qué se trata la película que representará a México en los Oscar |ناونیشان=https://www.gq.com.mx/articulo/en-el-camino-pelicula-mexicana-de-que-se-trata-trailer-entrevista-25-08-2026 |وێبگە=[[GQ|GQ Mexico]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''En el camino'' | ئیسپانی | data-sort-value="Pablos, David" | David Pablos | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Mongolia}} | ''Independence: Keeper of the Prophecy''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=“АКАДЕМИ АВАРДС” БУЮУ 99 ДЭХ УДААГИЙН “ОСКАР”-ЫН ШАГНАЛ ГАРДУУЛАХ ЁСЛОЛЫН АРГА ХЭМЖЭЭНД МОНГОЛ УЛСЫГ ТӨЛӨӨЛӨХ КИНО БҮТЭЭЛ СОНГОН ШАЛГАРУУЛНА |ناونیشان=https://www.facebook.com/MongoliaPressMP/posts/99-дэх-удаагийн-оскар-т-найруулагч-бтамирын-тусгаас-тогтнол-бошиг-сахигч-кино-мо/122205620582522040/ |وێبگە=Mongolian Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=Mongolian}}</ref> | Тусгаар тогтнол: Бошиг сахигч | مەنگۆلی | data-sort-value="Bat-ulzii, Tamir" | Tamir Bat-Ulzii | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Montenegro}} | ''To Hold a Mountain''{{efn|name=Planina|Although automatically qualified under the category's new rules as the [[2026 Sundance Film Festival]] [[Grand Jury Prize Documentary|World Cinema Documentary]] winner, ''[[To Hold a Mountain]]'' was ultimately submitted as the [[List of Montenegrin submissions for the Academy Award for Best International Feature Film|Montenegrin entry]].}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ="The Mountain" travels to the Oscars: Montenegro chooses candidate for 2026 |ناونیشان=https://en.vijesti.me/news-b/culture/827204/The-mountain-is-traveling-towards-the-Oscars-Montenegro-has-chosen-a-candidate-for-2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Vijesti |زمان=en}}</ref> | ''Planina'' | مۆنتینیگرۆیی | data-sort-value="Tutorov, Biljana" | Biljana Tutorov and Petar Glomazić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Morocco}} | ''Strawberries''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Elalami |یەکەم=Yassine |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ= «La Más Dulce " de Laila Marrakchi représentera le Maroc aux Oscars 2027 |ناونیشان=https://lopinion.ma/fr/culture/cinema/-la-mas-dulce--de-laila-marrakchi-representera-le-maroc-aux-oscars-2027_a39289?articleId=802a40f3-c559-4417-b0ff-abfb1bd8a4eb |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[L'Opinion]] |زمان=fr}}</ref> | ''La más dulce'' | عەرەبی، ئیسپانی | data-sort-value="Marrakchi, Laïla" | Laïla Marrakchi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Nepal}} | ''Elephants in the Fog''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Elephants in the Fog to represent Nepal at the Oscars |ناونیشان=https://english.onlinekhabar.com/elephants-in-the-fog-academy-awards.html |وێبگە=[[Online Khabar]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | तिनीहरू | نیپالی، بۆجپوری | data-sort-value="Shah, Abinash Bikram" | Abinash Bikram Shah | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Netherlands}} | ''{{ill|Paikar (2025 film)|lt=Paikar|nl|Paikar}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cunningham |یەکەم=Nick |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Dutch doc PAIKAR enters International Feature Oscar race |ناونیشان=https://businessdoceurope.com/dutch-doc-paikar-enters-international-feature-oscar-race/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Business Doc Europe |زمان=en}}</ref> | پیکار | دری، ھۆڵەندی، ئینگلیزی | data-sort-value="Hilmandi, Dawood" | Dawood Hilmandi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|North Macedonia}} | data-sort-value="Seventeen" colspan=2 |''17''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=„17“ на Косара Митиќ е македонскиот кандидат за Оскар |ناونیشان=https://republika.mk/scena/film/17-na-kosara-mitik-e-makedonskiot-kandidat-za-oskar/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Republika (Macedonian newspaper)|Republika]] |زمان=Macedonian}}</ref> | مەقدۆنی | data-sort-value="Mitić, Kosara" | Kosara Mitić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Norway}} | ''Growth of the Soil''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Johannessen |یەکەم=NTB-Gitte |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Blir Norges Oscar-kandidat |ناونیشان=https://www.bt.no/i/43vqqE |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Bergens Tidende]] |زمان=nb}}</ref> | ''Markens grøde'' | نۆرویژی | data-sort-value="Moland, Hans Petter" | Hans Petter Moland | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Pakistan}} | colspan=2| ''Hanging by a Wire''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ramachandran |یەکەم=Naman |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Pakistan Selects Documentary ‘Hanging by a Wire’ for International Feature Race (EXCLUSIVE) |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-pakistan-hanging-by-a-wire-international-feature-1236897231/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> | ئینگلیزی، ئوردو، پەشتو | Mohammed Ali Naqvi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Palestine}} | ''Citizen Osama''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ= «الثقافة» الفلسطینیة ترشح «المواطن أسامة» للأوسکار |ناونیشان=https://aawsat.com/یومیات-الشرق/5313467-الثقافة-الفلسطینیة-ترشح-المواطن-أسامة-للأوسکار |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Asharq Al-Awsat]] |زمان=Arabic}}</ref> | المواطن أسامة | عەرەبی | data-sort-value="Hassouna, Ahmed" | Ahmed Hassouna | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Panama}} | colspan="2" | ''Chichero''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Reyes |یەکەم=Getzalette |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Chichero inicia el camino de Panama hacia los Oscar y Goya 2026|ناونیشان=https://www.prensa.com/vivir/chichero-inicia-el-camino-de-panama-hacia-los-oscar-y-goya-2027/ |وێبگە=[[La Prensa (Panama City)|La Prensa]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ئیسپانی | data-sort-value="Bromley, Aarón" | Aarón Bromley and Arturo Montenegro | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Paraguay}} | colspan="2" | ''Narciso''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=“Narciso”, la película paraguaya que representará a nuestro país en los Premios Óscar y Goya 2027 - Espectáculos - ABC Color |ناونیشان=https://www.abc.com.py/espectaculos/2026/09/11/narciso-la-pelicula-paraguaya-que-representara-a-nuestro-pais-en-los-premios-oscar-y-goya-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=ABC |زمان=es}}</ref> | ئیسپانی، گوارانی | Marcelo Martinessi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Peru}} | ''Night Has Come''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Ministerio de Cultura informa que la película “Vino la noche” representará al Perú en los premios Oscar y Goya 2027 |ناونیشان=https://www.gob.pe/institucion/cultura/noticias/1436063-ministerio-de-cultura-informa-que-la-pelicula-vino-la-noche-representara-al-peru-en-los-premios-oscar-y-goya-2027 |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Culture (Peru)]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''Vino la noche'' | ئیسپانی | data-sort-value="Tizón, Paolo" | Paolo Tizón | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Philippines}} | colspan="2" | ''Filipiñana''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tangcay |یەکەم=Jazz |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Philippines Selects Rafael Manuel’s ‘Filipiñana’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-philippines-selects-rafael-manuels-filipinana-international-feature-1236860043/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | فیلیپینی، ئینگلیزی، ئیلوکانی | data-sort-value="Manuel, Rafael"|Rafael Manuel | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Poland}} | colspan="2" | ''Fatherland''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=S.A |یەکەم=Telewizja Polska |سەردێڕ=Oscar-winning Polish director gets another shot at Academy Award |ناونیشان=https://tvpworld.com/95458497/poland-picks-pawel-pawlikowskis-fatherland-for-2027-oscars |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=tvpworld.com |زمان=en}}</ref> | ئەڵمانی، ئینگلیزی، فەڕەنسی، ڕووسی | Paweł Pawlikowski | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Portugal}} | data-sort-value="Scent of Things Remembered, The"| ''The Scent of Things Remembered''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Portugal submits film for Oscar nomination |ناونیشان=https://www.theportugalnews.com/news/2026-09-15/portugal-submits-film-for-oscar-nomination/1086460 |وێبگە=[[The Portugal News]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''A Memória do Cheiro das Coisas'' | پورتوگالی | data-sort-value="Ferreira, António" | António Ferreira | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Romania}} | colspan=2 | ''Fjord''{{efn|name=Fjord|Although automatically qualified under the category's new rules as the [[2026 Cannes Film Festival]] [[Palme d'Or]] winner, ''[[Fjord (film)|Fjord]]'' was ultimately submitted as the [[List of Romanian submissions for the Academy Award for Best International Feature Film|Romanian entry]].}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Fjord Este Propunerea României Pentru Premiile Oscar 2027 |ناونیشان=https://cnc.gov.ro/?p=63434 |بڵاوکەرەوە=Centrul Național al Cinematografiei |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=Romanian}}</ref> | نۆرویژی، ئینگلیزی، ڕۆمانی، سویدی | data-sort-value="Mungiu, Cristian" | Cristian Mungiu | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Senegal}} | data-sort-value="Attachment, The" | ''The Attachment''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars 2026: ”Liti-Liti” de Mamadou Khouma Guèye chois pour représenter le Sénégal |ناونیشان=https://aps.sn/oscars-2026-liti-liti-de-mamadou-khouma-gueye-chois-pour-representer-le-senegal/ |وێبگە=Agence de presse sénégalaise |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=fr}}</ref> | ''Liti Liti'' | وۆلۆفی، فەڕەنسی | data-sort-value="Gueye, Mamadou Khouma" | {{ill|Mamadou Khouma Gueye|fr|Mamadou Khouma Gueye}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Serbia}} | ''{{ill|Wanderlust (2025 film)|lt=Wanderlust|sr|Излет (филм из 2025)}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Ivana |دوایین=Veljković |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Izlet Named Serbia's Entry for 99th Oscars |ناونیشان=https://srpske.rs/en/news/kultura/2026/09/10/izlet-serbia-oscar-entry-nenad-pavlovic |وێبگە=Srpske Novine |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''Izlet'' | سەربی | data-sort-value="Pavlović, Nenad" | Nenad Pavlović | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Singapore}} | ''We Are All Strangers''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lim |یەکەم=Clay |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=We Are All Strangers picked as Singapore’s Oscars entry for Best International Feature Film category |ناونیشان=https://www.straitstimes.com/life/we-are-all-strangers-picked-as-singapores-oscars-entry-for-best-international-feature-film-category |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ئیش=[[The Straits Times]] |زمان=en |issn=0585-3923}}</ref> | 我们不是陌生人 | ماندارین، ھۆکییەن، ئینگلیزی | data-sort-value="Chen, Anthony" | Anthony Chen | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Slovakia}} | ''Flood''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Slovenská filmová a televízna akadémia zverejnila kandidáta na Oscara: Je ním výnimočný film Potopa |ناونیشان=https://sfta.sk/slovenska-filmova-a-televizna-akademia-zverejnila-kandidata-na-oscara-je-nim-vynimocny-film-potopa/ |بڵاوکەرەوە=Slovak Film and Television Academy |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=Slovak}}</ref> | ''Potopa'' | ڕوسینی، سلۆڤاکی | data-sort-value="Gonda, Martin" | Martin Gonda | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Slovenia}} | colspan=2| ''Fantasy''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Slovenski kandidat za nagrado OSKAR je film Fantasy režiserke Katarine Bogdanović – Kukle. |ناونیشان=https://zdsfu.si/slovenski-kandidat-za-nagrado-oskar-je-film-fantasy-režiserke-katarine-bogdanovic-kukle/ |بڵاوکەرەوە=Slovak Film and Television Academy |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=Slovenian}} {{بەستەری مردوو|url=https://zdsfu.si/slovenski-kandidat-za-nagrado-oskar-je-film-fantasy-režiserke-katarine-bogdanovic-kukle/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> | سلۆڤینی، ئەڵبانی، سەربی، بۆسنینی، مەقدۆنی | data-sort-value="Kukla" | {{ill|Kukla (director)|lt=Kukla|sl|Kукла}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|South Africa}} | ''{{ill|Variations on a Theme (film)|lt=Variations on a Theme|fr|Il était une bergère (film)}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=SA Oscars' Selection |ناونیشان=https://www.facebook.com/nfvfsa/posts/️sa-oscars-selectionthe-nfvf-is-excited-to-announce-variasies-op-n-temavariation/1548643110637273/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=National Film and Video Foundation |زمان=en}}</ref> | ''Variasies op 'n Tema'' | Afrikaans | data-sort-value="Delmar, Devon" | Devon Delmar and Jason Jacobs | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|South Korea}} | ''Possible Love''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Lee Chang-dong asks what binds people in 'Possible Love,' Korea’s 2027 Oscar entry|ناونیشان=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/lee-changdong-asks-what-binds-people-in-possible-love-koreas-2027-oscar-entry/12841685|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]] |زمان=en}}</ref> | 가능한 사랑 | کۆریایی | Lee Chang-dong | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Spain}} | colspan="2" | ''La bola negra''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hopewell |یەکەم=John |دوایین٢=de Pablos |یەکەم٢=Emiliano |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Spain Selects ‘La Bola Negra’ for International Features Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-spain-javier-calvo-javier-ambrossi-la-bola-negra-1236863433/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئیسپانی | data-sort-value="Calvo, Javier" | Javier Calvo and Javier Ambrossi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Sri Lanka}} | ''Riverstone''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Sri Lanka announces official entry for 99th Oscars |ناونیشان=https://www.newswire.lk/2026/09/28/sri-lanka-announces-official-entry-for-99th-oscars/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Newswire]] |زمان=en}}</ref> | ڕیوەستۆن | سینھالی | data-sort-value="Rathnayake, Lalith " | Lalith Rathnayake | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Sweden}} | ''Adult Supervision''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Adult Supervision Is Sweden’s Oscar Submission |ناونیشان=https://en.pressroom.filminstitutet.se/pressreleases/adult-supervision-is-swedens-oscar-submission-3464104 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[Swedish Film Institute]] |زمان=en}}</ref> | ''Arkipelag'' | سویدی | data-sort-value="Schulman, Alex" | Alex Schulman | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Switzerland}} | ''Who Is Still Alive''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nick |دوایین=Vivarelli |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Switzerland Selects ‘Who is Still Alive’ About Palestinians Who Escaped Humanitarian Crisis in Gaza |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-switzerland-who-is-still-alive-palestinians-gaza-1236833801/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref> | ''Qui vit encore'' | عەرەبی | data-sort-value="Wadimoff, Nicolas " | {{ill|Nicolas Wadimoff|fr|Nicolas Wadimoff}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Taiwan}} | data-sort-value="Foggy Tale, A" | ''A Foggy Tale''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hsu |یەکەم=Shih-ying |دوایین٢=Khan |یەکەم٢=Fion |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=‘A Foggy Tale’ to represent Taiwan at Oscars |ناونیشان=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2026/08/18/2003862706 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Taipei Times]] |زمان=en}}</ref> | 大濛 | ھۆکییەنیی تایوانی، ماندارین | data-sort-value="Chen, Yu-hsun" | Chen Yu-hsun | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Thailand}} | data-sort-value="Nine Temples to Heaven" | ''9 Temples to Heaven''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=สมาพันธ์สมาคมภาพยนตร์แห่งชาติ เลือก "9 วัดสู่สวรรค์" เป็นตัวแทนภาพยนตร์ไทยเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์ ครั้งที่ 99 สาขาภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยม |ناونیشان=https://www.mpc.or.th/content/7416/99thoscars-9templestoheaven-thailandsubmission |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[National Federation of Motion Pictures and Contents Associations]] |زمان=en}}</ref> | ''٩'' วัดสู่สวรรค์ | تایلەندی | data-sort-value="Chidgasornpongse, Sompot " | Sompot Chidgasornpongse | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Turkey}} | ''{{ill|Like a Limbless Tree|tr|Kesilmiş Bir Ağaç Gibi}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|یەکەم=Haber |دوایین=Merkezi̇ |سەردێڕ=Türkiye’nin Oscar adayı ‘Kesilmiş Bir Ağaç Gibi’ oldu |ناونیشان=https://ilkses.com.tr/kultur-sanat/turkiye-nin-oscar-adayi-kesilmis-bir-agac-gibi-oldu-455267 |وێبگە=İlkses Gazetesi |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=Turkish}}</ref> | ''Kesilmiş Bir Ağaç Gibi'' | تورکی | data-sort-value="Davut, Tunç" | Tunç Davut | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Ukraine}} | ''Traces''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|یەکەم=Nick |دوایین=Vivarelli |سەردێڕ=Oscars: Ukraine Selects ‘Traces,’ About Women Who Survived Sexual Assault During War With Russia, for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-ukraine-traces-war-russia-international-1236864127/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Сліди | ئۆکراینی | data-sort-value="Kovalenko, Alisa" | Alisa Kovalenko | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Uruguay}} | data-sort-value="Loose End, A" | ''A Loose End''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Uruguay ya tiene su elegida para los Premios Oscar y los Goya: la Academia de Cine candidateó a Un cabo suelto, de Daniel Hendler |ناونیشان=https://www.elobservador.com.uy/cultura-y-espectaculos/uruguay-ya-tiene-su-elegida-los-premios-oscar-y-los-goya-la-academia-cine-candidateo-un-cabo-suelto-daniel-hendler-n6055744/amp |وێبگە=El Observador |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''Un cabo suelto'' | ئیسپانی | data-sort-value="Hendler, Daniel" | Daniel Hendler | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Venezuela}} | ''Death Has No Master''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=La muerte no tiene dueño es la candidata venezolana al premio Oscar |ناونیشان=https://www.elnacional.com/2026/09/la-muerte-no-tiene-dueno-es-la-candidata-venezolana-al-oscar/ |وێبگە=El Nacional |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''La muerte no tiene dueño'' | ئیسپانی، ئیتالی | data-sort-value="Armand, Jorge Thielen" | Jorge Thielen Armand | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Vietnam}} | ''Spirit Guardians: The Last Secret of the First Emperor''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Ministry of Culture selects the 100 billion VND film 'Guardian of the Valiant Warriors' for the Oscars.|ناونیشان=https://www.vietnam.vn/en/bo-van-hoa-chon-phim-100-ty-ho-linh-trang-si-di-oscar|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Vietnam.vn|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003084519/https://www.vietnam.vn/en/bo-van-hoa-chon-phim-100-ty-ho-linh-trang-si-di-oscar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | ''Hộ Linh Tráng Sĩ: Bí Ẩn Mộ Vua Đinh'' | ڤێتنامی | data-sort-value="Nguyễn Phan Quang Bình" | {{ill|Nguyễn Phan Quang Bình|vi|Nguyễn Phan Quang Bình}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |} == پێشوەختە پێشکەشکردنی وڵاتان == * {{Flagicon|Bhutan}} دەستەی زانیاری، پەیوەندییەکان و میدیای بۆتان داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bicma.gov.bt/?p=9246 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=en |سەردێڕ=مەرجەکانی ھەڵبژاردنی بەشداری فەرمی بۆ پۆلی باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار |بڵاوکەرەوە=دەستەی زانیاری، پەیوەندییەکان و میدیای بۆتان}}</ref> * {{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} کۆمیسیۆنی فیلمی [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]] داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە. بڕیارە لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ ھەڵبژاردنەکەیان ڕابگەیەنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.radiookapi.net/2026/06/26/actualite/culture/la-rdc-rejoint-officiellement-les-pays-eligibles-aux-oscars-2027 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=ڕادیۆ ئۆکاپی |زمان=fr |سەردێڕ=کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ بە فەرمی پەیوەندی بە وڵاتانی شایستەی ئۆسکاری ٢٠٢٧ەوە دەکات}}</ref> ئەمە یەکەمجار دەبێت لە دوای ١٩٩٧ەوە کە کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. * {{Flagicon|Guatemala}} ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەماییەکانی [[گواتیمالا]] پێرستێکی کورتی لە دوو فیلم ڕاگەیاند: ''پێشبینییەکان'' لە دەرھێنانی خاڤیێر بۆڕایۆ و ''{{ill|Mountains of Fire|es|Cordillera de Fuego|پ=چیاکانی ئاگر}}'' لە دەرھێنانی خایڕۆ بوستامانتێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.facebook.com/academiaguatemaltecadecine/posts/camino-a-los-premios-oscar-2027la-academia-guatemalteca-de-artes-y-ciencias-cine/1474081688070795/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es |سەردێڕ=ڕێگای خەڵاتەکانی ئۆسکار® ٢٠٢٧! |بڵاوکەرەوە=ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەماییەکانی گواتیمالا (فەیسبووک)}}</ref> * {{Flagicon|Madagascar}} کۆمیتەی ھەڵبژاردنی [[ماداگاسکار]] داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://malagasycinema.netlify.app/#how-to-submit |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=French |سەردێڕ=ماداگاسکار لە ئۆسکاری ٢٠٢٧ |بڵاوکەرەوە=کۆمیتەی ھەڵبژاردنی ئۆسکاری ماداگاسکار}}</ref> * {{Flagicon|Nigeria}} کۆمیتەی ھەڵبژاردنی [[نێجیریا]] داوای لە فیلمسازان کرد تا ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sulaimon |یەکەم=Muhibat |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lifestyle.thecable.ng/apply-nigerias-selection-committee-calls-for-2027-oscars-film-submissions/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=زە کەیبڵ |زمان=en |سەردێڕ=داواکاری پێشکەش بکە: کۆمیتەی ھەڵبژاردنی نێجیریا داوای پێشکەشکردنی فیلم دەکات بۆ ئۆسکاری ٢٠٢٧}}</ref> * {{Flagicon|Papua New Guinea}} کۆمیسیۆنی نیشتمانیی ڕۆشنبیریی پاپوا گینێی نوێ داوای لە فیلمسازان کرد تا ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.facebook.com/photo?fbid=993842603475737&set=a.113842584809081 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=بانگەواز بۆ بەشداریکردن - بەشداری فەرمیی پاپوا گینێی نوێ بۆ ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار® |بڵاوکەرەوە=فەیسبووک}}</ref> پاپوا گینێی نوێ بۆ یەکەمجار لە ٢٠٢٥ کۆمیتەیەکی پێکھێنا. ئەمە یەکەمجار دەبێت کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. * {{Flagicon|Rwanda}} وەزارەتی گەنجان و ھونەری ڕواندا داوای لە فیلمسازانی ڕواندی کرد تا ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە لە پۆلی باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار®.<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=RwandaYouthArts|ژمارە=٢٠٨٨٧١٠١١٠٧٠٩٥١٠٥٠٠|سەردێڕ=🚨 وەزارەتی گەنجان و ھونەر داوا لە فیلمسازانی ڕواندی دەکات فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە لە پۆلی باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار®.}}</ref> ڕواندا بۆ یەکەمجار لە ٢٠٢٥ کۆمیتەیەکی پێکھێنا. ئەمە یەکەمجار دەبێت کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. * {{Flagicon|Saudi Arabia}} کۆمیسیۆنی فیلمی عەرەبستانی سودی داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://english.aawsat.com/culture/5306600-film-commission-announces-rules-selection-process-kingdom’s-2027-best-international |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Asharq Al-Awsat|شەرق ئەلاوسەت]] |سەردێڕ=کۆمیسیۆنی فیلم یاساکان و پڕۆسەی ھەڵبژاردن بۆ بەشداری شانشین لە ئۆسکاری ٢٠٢٧ بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی ڕادەگەیەنێت}}</ref> * {{Flagicon|Tunisia}} ناوەندی نیشتمانیی سینەما و وێنەی تونس داوای لە فیلمسازان کرد تا ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.facebook.com/centre.national.du.cinema.et.de.limage/posts/pfbid033hmDiBucofhixKF8qHcp8KtuHULMYSJyWrMTrx5671PTFEPTP8pBWb3S4qH3QV3gl |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=Arabic |سەردێڕ=بلاغ بشأن المشارکة فی الدورة التاسعة والتسعین لجوائز الأوسکار |بڵاوکەرەوە=فەیسبووک}}</ref> * {{Flagicon|United Kingdom}} ئەکادیمیای بەریتانی بۆ ھونەرەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی شانشینی یەکگرتوو داوای لە فیلمسازان کرد تا ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bafta.org/awards/ampas-international-feature-film-award/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=خەڵاتی AMPAS بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی |بڵاوکەرەوە=[[British Academy of Film and Television Arts|ئەکادیمیای بەریتانی بۆ ھونەرەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆن]]}}</ref> * {{Flagicon|Uzbekistan}} کۆمیتەی ئۆسکاری ئۆزبەکستان داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://esg-u.com/insights/uzbekistan-oscar-committee-99th-academy-awards-selection-process |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=ESGU |زمان=en |سەردێڕ=کۆمیتەی ئۆسکاری ئۆزبەکستان پڕۆسەی ھەڵبژاردن و یاساکانی پێشکەشکردنی فیلمی نیشتمانی بۆ ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار ڕادەگەیەنێت}}</ref> * {{Flagicon|Zambia}} کۆمیتەی ھەڵبژاردنی زامبیا داوای لە فیلمسازان کرد تا ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://filmfreeway.com/ZambiaOscarsCommittee |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=کۆمیتەی ئۆسکاری زامبیا |بڵاوکەرەوە=کۆمیتەی ئۆسکاری زامبیا}}</ref> زامبیا بۆ یەکەمجار لە ٢٠٢٢ کۆمیتەیەکی پێکھێنا. ئەمە یەکەمجار دەبێت کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.oscars.org/ ماڵپەڕی فەرمیی خەڵاتەکانی ئۆسکار] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ھەڵبژێردراوی نێونەتەوەییی]] [[پۆل:سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:سینەمای باشووری کالیفۆڕنیا]] n1r7phgdpx0zxoro2fu6cqf9cl3iarw 0 304900 1694413 1694259 2026-10-25T12:07:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694413 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float:left; clear:left; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; font-size:90%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold;" |ڕێکخراوی ئاستانە | colspan="2" style="text-align:center;" |[[پەڕگە:Astana_Organization_logo.png|220x220پیکسڵ|لۆگۆی ڕێکخراوی ئاستانە]] |- !ناوی ئینگلیزی |Astana Organization |- !جۆر |ڕێکخراوی هزری و ڕۆشنبیری |- !دەستپێکی چالاکی |٢٠٢٠<ref name="about">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://astane.org/about |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=دەربارەی ئاستانە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261004070156/https://astane.org/about |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !شوێنی چالاکی |[[هەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |- !زمانەکان |کوردی، فارسی<ref name="about" /> |- !بوارەکان |هزر، ئایین، ڕۆشنبیری، پەروەردە، چاپ و بڵاوکردنەوە، ناوەڕۆکی دیجیتاڵ |- !وێبگە |[https://astane.org astane.org] |- !یوتیوب |[https://www.youtube.com/channel/UCUDVaeVXh40Hr-vOmSniTEQ Astana - ئاستانە] |} '''ڕێکخراوی ئاستانە''' ([[زمانی ئینگلیزی|بە ئینگلیزی]]: Astana Organization) ڕێکخراوێکی هزری و ڕۆشنبیریی کوردییە کە لە [[هەرێمی کوردستان]] چالاکی دەکات. کار و بەرهەمەکانی لە بوارەکانی هزر، ئایین، ڕۆشنبیری، پەروەردە، چاپ و بڵاوکردنەوە و ناوەڕۆکی دیجیتاڵدا خۆی دەبینێتەوە.<ref name="about" /> ئاستانە ناوەڕۆکی خۆی بە شێوەی وتار، ڤیدیۆ، [[پۆدکاست]]، زنجیرەی ڤیدیۆیی، خول و بەرنامەی فێرکاری و [[پەرتووک]] پێشکەش دەکات. ناوەڕۆکەکانی بە زمانی کوردی و فارسی بەردەستن.<ref name="about" /> لە چالاکییەکانی ڕێکخراوەکەدا، بەڕێوەبردنی خول و فێرگە، بەرهەمهێنانی زنجیرە و پۆدکاست، چاپ و وەرگێڕانی پەرتووک و بەڕێوەبردنی مەعریفەتخانەی ئاستانە لە شاری [[سلێمانی]] دەبینرێت.<ref name="marifat">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://slemanicityofliterature.com/%D9%85%DB%95%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%95/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Slemani City of Literature |سەردێڕ=مەعریفەتخانەی ئاستانە}}</ref> == مێژوو == بەپێی زانیارییە فەرمییەکانی ئاستانە، چالاکییەکانی ڕێکخراوەکە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە دەستی پێکردووە.<ref name="about" /> لە ماوەی چالاکییەکانیدا، ئاستانە ژمارەیەک خول، بەرنامەی فێرکاری، زنجیرەی ڤیدیۆیی، پۆدکاست، وتار و بڵاوکراوەی چاپکراو و ئەلیکترۆنی بەرهەم هێناوە.<ref name="about" /> == ئامانج و بوارەکانی کار == چالاکییەکانی ئاستانە لە چەند بوارێکی هزری، پەروەردەیی و ڕۆشنبیریدا کۆدەبنەوە. ڕێکخراوەکە لە ڕێگەی نووسراوە، ڤیدیۆ، پۆدکاست، خول و پەرتووکەوە بابەتە پەیوەندیدارەکان بە هزر و ئایین و کۆمەڵگە پێشکەش دەکات.<ref name="about" /> لە بوارە سەرەکییەکانی کاری ئاستانە: * نووسین و بڵاوکردنەوەی بابەتە هزری و ئایینییەکان * بەرهەمهێنانی ناوەڕۆکی دیجیتاڵ * بەڕێوەبردنی خول و بەرنامەی فێرکاری * وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی پەرتووک * بەڕێوەبردنی چالاکی و کۆبوونەوە ڕۆشنبیرییەکان * بەرهەمهێنانی زنجیرە و پۆدکاست == ناوەڕۆکی دیجیتاڵ == ئاستانە بەشێکی چالاکییەکانی لە ڕێگەی پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکانەوە بڵاودەکاتەوە. ناوەڕۆکە دیجیتاڵییەکانی بریتین لە وتار، ڤیدیۆ، پۆدکاست، زنجیرەی چەند بەشی، وتە و ئینفۆگرافیک.<ref name="about" /> === زنجیرەکان === بەپێی لاپەڕەی فەرمیی زنجیرەکانی ئاستانە، ژمارەیەک زنجیرە و بەرنامەی ڤیدیۆیی هەیە.<ref name="series">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/series |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=زنجیرەکان}}</ref> لە زنجیرە بەرهەمهێنراوەکان: * [https://astane.org/series/4 '''ئاگا'''] — زنجیرەیەکی ڤیدیۆیی بە پێشکەشکاری ڕاوێژ سەردار.<ref name="aga">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/series/4 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=ئاگا}}</ref> * [https://astane.org/series/2 '''ژێربەڕە'''] — زنجیرەیەکی ڤیدیۆیی بە پێشکەشکاری ئاکام ڕۆستەم.<ref name="zherbara">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/series/2 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=ژێربەڕە}}</ref> * [https://astane.org/series/1 '''ئەزیزم خودا هەیە'''] — زنجیرەیەکی نۆ بەشی لە بابەتە ئایینی و پەروەردەییەکاندا.<ref name="azizam">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/series/1 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=زنجیرەی ئەزیزم خودا هەیە}}</ref> === پۆدکاست === [https://astane.org/series/3 '''پۆدکاستی ئاستانە'''] یەکێکە لە بەرهەمە دەنگی و ڤیدیۆییەکانی ڕێکخراوەکە و سەرمەند فواد پێشکەشکاری کردووە.<ref name="podcast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/series/3 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=پۆدکاستی ئاستانە}}</ref> لە نێوان بابەتە بڵاوکراوەکانی پۆدکاستەکەدا: * گوزەرێک بەنێو دیوە جیاواز و نەبینراوەکانی تۆپی پێ * وردەکاری ژیانی پێغەمبەر (ﷺ) لە گۆشە جیاوازەکانەوە * ڕاجیایی و جیاوازی لە تێگەشتن لە دەق هەن.<ref name="podcast" /> == خول و بەرنامە فێرکارییەکان == یەکێک لە بوارەکانی چالاکیی ئاستانە بەڕێوەبردنی خول و بەرنامە فێرکارییەکانە. ئەم بەرنامانە بابەتی ئایینی، هزری، پەروەردەیی و خێزانی دەگرنەوە.<ref name="courses">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/courses |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=خولەکان}}</ref> لە خول و فێرگەکانی ئاستانە: * '''هۆنین''' * '''قەڵغانەکان''' * '''فێرگەی دایکە عائیشە''' * '''دەروازەی دڵنیایی''' * '''دەروازەی ڕەمەزان''' * '''ڕازی قودس''' === هۆنین === [https://astane.org/courses/4 '''هۆنین'''] خولێکی تایبەتە لە بواری پەروەردەی منداڵاندا. خولەکە بۆ دایکان، باوکان، پەروەردەکاران و ئەو کەسانە ئامادە کراوە کە گرنگی بە پەروەردەی منداڵان دەدەن.<ref name="honin">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/courses/4 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=خولی هۆنین}}</ref> خولی هۆنین لە ناوەڕۆکی کەناڵی [[ئافەرین|ئافەرینیشدا]] ناسێنراوە و بڵاوکراوەتەوە.<ref name="afarin-honin">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://t.me/s/afarinkidsTV |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Telegram |سەردێڕ=Afarin - ئافەرین}}</ref> === دەروازەی ڕەمەزان === [https://astane.org/courses/2 '''خولی دەروازەی ڕەمەزان'''] بەرنامەیەکی پەروەردەیی و فێرکارییە کە تایبەتە بە ئامادەسازی بۆ مانگی ڕەمەزان.<ref name="ramadan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/courses/2 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=خولی دەروازەی ڕەمەزان}}</ref> === ڕازی قودس === [https://astane.org/courses/3 '''ڕازی قودس'''] یەکێکی دیکەی خولەکانی ئاستانەیە.<ref name="quds">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/courses/3 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=خولی ڕازی قودس}}</ref> == مەعریفەتخانەی ئاستانە == '''مەعریفەتخانەی ئاستانە''' ناوەندێکی ڕۆشنبیری و فیکرییە کە سەر بە ڕێکخراوی ئاستانەیە. ئەم شوێنە وەک پانتایییەک بۆ کۆکردنەوەی گەنجان، خوێنەران و شەیدایانی زانست و فیکر لە شاری [[سلێمانی]] کراوەتەوە.<ref name="marifat" /> مەعریفەتخانە بەشێکە لە چالاکییە ڕۆشنبیرییەکانی ئاستانە و بۆ خوێندنەوە، گفتوگۆ و چالاکییە هزرییەکان بەکاردێت.<ref name="marifat" /> == مامۆستا و پێشکەشکاران == ژمارەیەک مامۆستا، توێژەر و پێشکەشکار لە خول، فێرگە، زنجیرە و چالاکییە هزرییەکانی ئاستانەدا بەشدارییان کردووە. لەوانە: * [[عەبدولواحید محەممەد ساڵح|د. عەبدولواحید محەممەد ساڵح]] — مامۆستا و پێشکەشکار لە ژمارەیەک بەرنامە و چالاکیی ئاستانەدا.<ref name="abdulwahid">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/CatDetail.aspx?FileID=8&FolderID=8&MapID=1&id=3730 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=چالاکییەکانی ئاستانە}} {{بەستەری مردوو|url=https://astane.org/CatDetail.aspx?FileID=8&FolderID=8&MapID=1&id=3730 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * م. سەلاح ستار — پێشکەشکاری خولی دەروازەی ڕەمەزان.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/courses/1 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=خولی دەروازەی ڕەمەزان}}</ref> * م. نورالدین مەلا عبداللە وەڕازی — پێشکەشکاری خولی دەروازەی ڕەمەزان.<ref name=":1" /> * سەرمەد فواد — پێشکەشکاری «پۆدکاستی ئاستانە».<ref name="podcast" /> == چاپ و بڵاوکردنەوە == ئاستانە لە بواری چاپ، وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی پەرتووکدا چالاکی هەیە و ژمارەیەک پەرتووکی چاپکراو و ئەلیکترۆنی بڵاوکردووەتەوە.<ref name="books">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://astane.org/books |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئاستانە |سەردێڕ=پەرتووکەکان}}</ref> === پەرتووکە هەڵبژێردراوەکان === * [https://astane.org/books/79 ''ڕووگەنمای خانمان''] * [https://astane.org/books/78 ''ڕاجیایی ئایینی لە چاخێکی عالەمانیدا''] * [https://astane.org/books/77 ''چارەسەری ئیسلامیانە''] * [https://astane.org/books/76 ''هەڕەشەی مۆدێرنیست لەسەر ئیسلام''] * [https://astane.org/books/75 ''نووسینەوەی فەرموودە''] * [https://astane.org/books/74 ''ئیبڕاهیمیی زایۆنیستی''] * [https://astane.org/books/73 ''منداڵی خانەوادە دیندارەکان''] * [https://astane.org/books/72 ''فەلسەفەی پەروەردەی ئیسلامی''] * [https://astane.org/books/71 ''زۆرداریی دیموکراسی و ڕوانگەی ئیسلامی''] * [https://astane.org/books/70 ''زانست خوا نییە''] * [https://astane.org/books/68 ''کردەوەکانی دڵ''] * [https://astane.org/books/67 ''لە سایەی پەروەردەی پێغەمبەردا (ﷺ) - ئەزموونی خەوواتی کوڕی جوبەیر''] * [https://astane.org/books/66 ''سیستمی کۆیلایەتی لە ئیسلامدا''] * [https://astane.org/books/65 ''جوانییەکانی ئیسلام - چەند تێڕوانینێکی زانستی''] * [https://astane.org/books/64 ''تەواوی وێنەکە ببینە''] * [https://astane.org/books/63 ''بونیادنانی بیری ڕەخنەیی بۆ تازە لاوانی پێشەنگ''] * [https://astane.org/books/62 ''ئەخلاق لەژێر سێبەری ئیماندا''] * [https://astane.org/books/61 ''پیلان دژی ئیسلام''] * [https://astane.org/books/60 ''ئیسلامی دیموکراسیی مەدەنی''] * [https://astane.org/books/59 ''پێگەی شام و قودس لە گۆشەنیگای ئیسلامەوە''] بۆ پێڕستی تەواوی بڵاوکراوەکان، [https://astane.org/books پەڕەی پەرتووکەکانی ئاستانە] ببینە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://astane.org وێبگەی فەرمیی ئاستانە] * [https://www.youtube.com/channel/UCUDVaeVXh40Hr-vOmSniTEQ کەناڵی یوتیوبی ئاستانە] * [[c:File:Astana_Organization_logo.png|لۆگۆی ڕێکخراوی ئاستانە لە Wikimedia Commons]] == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 9g3opt5nii7j2rgp4nymtb7mnx0q2fe 0 304959 1694451 1693748 2026-10-25T12:17:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694451 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} <!-- ئەم مسوودەیە بە بەراوردکردن لەگەڵ وەشانە فارسی، ئینگلیزی، فەرەنسی و ئەڵمانییەکان و بە پێداچوونەوەی زمانیی سۆرانی ئامادە کراوە. لە کاتی بڵاوکردنەوەدا مێژووی پەڕەکە بپارێزە و لە پوختەی دەستکاریدا ڕێکخستی وەرگێڕانەکان بە پێی CC BY-SA بنووسە. --> {| class="infobox biography vcard" style="width:22.7em; line-height:1.4em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; color:#202122; float:right; clear:right; margin:0 0 0.5em 1em;" |- ! colspan="2" class="fn notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center; font-size:125%; padding:0.25em;" | عەلی باباچاھی |- ! colspan="2" class="notheme" style="font-size:125%; font-weight:normal; text-align:center;" | <span lang="fa">علی باباچاهی</span> |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | [[پەڕگە:A.Babachahi.jpg|frameless|alt=وێنەیەکی ڕەش و سپیی عەلی باباچاھی، بە قژی سپیی درێژ و کراس و چاکەتێکی خەتدار|باباچاھی لە ساڵی ٢٠١١]] |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | زانیاریی کەسی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ناوی خوازراو | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ع. فەریاد (لە سەرەتای لاوێتیدا) |- ! style="text-align:right; width:33%;" | لەدایکبوون | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{birth date|١٩٤٢|١١|١١}} [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]، [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]] |- ! style="text-align:right; width:33%;" | کۆچی دوایی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{death date and age|٢٠٢٦|٢|٢٣|١٩٤٢|١١|١١}} [[کەرەج]]، ئێران |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ھۆکاری کۆچی دوایی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | وەستانی دڵ |- ! style="text-align:right; width:33%;" | شوێنی گۆڕ | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | گۆڕستانی بەھەشتی سەکینە، کەرەج |- ! style="text-align:right; width:33%;" | نەتەوە | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ئێرانی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | شوێنی نیشتەجێبوون | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | [[بووشێھر]]؛ [[کەرەج]] |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ھاوسەر | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | فەڕخوندە بەختیاری |- ! style="text-align:right; width:33%;" | منداڵان | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | غەزەل و بەھرەنگ |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | پەروەردە |- ! style="text-align:right; width:33%;" | دامەزراوەی خوێندن | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | کۆلێژی ئەدەبیات، {{Interlanguage link|زانکۆی شیراز|fa|دانشگاه شیراز}} |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | زانیاریی پیشەیی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | پیشە | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | شاعیر، ڕەخنەگری ئەدەبی، توێژەر و نووسەر |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ساڵانی چالاکی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ١٩٦١–٢٠٢٦ (١٣٤٠–١٤٠٤ی ھەتاوی) |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ڕێکخراو | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{Interlanguage link|کانوونی نووسەرانی ئێران|fa|کانون نویسندگان ایران}} |- ! style="text-align:right; width:33%;" | خەڵات | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{Interlanguage link|خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (٢٠١٦، بە ھاوبەشی) |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | بەرھەم |- ! style="text-align:right; width:33%;" | زمانی نووسین | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | فارسی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | بزووتنەوەی ئەدەبی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | شیعری پاشنیمایی؛ «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» |- ! style="text-align:right; width:33%;" | بەرھەمی دیار | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ''این کشتی پراسرار'' |- | colspan="2" style="text-align:right; font-size:90%;" | [[d:Q5962487|دەستکاری ئەم دانە لە ویکی‌داتا بکە]] |} '''عەلی باباچاھی''' ({{بە فارسی|علی باباچاهی}}؛ ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ – ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦، بەرانبەر بە ٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٢١ – ٤ی ڕەشەمەی ١٤٠٤ی [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|ھەتاوی]]) [[شاعیر]]، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگری ئەدەبی]]، توێژەر و [[نووسەر]]ێکی ئێرانی بوو.<ref name="bbc-obit">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|سەردێڕ=علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> وەک یەکێک لە ڕووخسارە ناسراوەکانی شیعری نوێی فارسی لە نەوەی دوای [[نیما یووشیج|نیما]] دادەنرا، و لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو بە یەکێک لە تیۆرداڕێژ و ڕەخنەگرە ھەرە مشتومڕھەڵگرەکانی شیعری ھاوچەرخی ئێران؛ ئەو چەمکی «شیعری پاشنیمایی» (''شعر پسانیمایی'') و دواتر چەمکی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» (''شعر در وضعیت دیگر'')ی ھێنایە ئاراوە.<ref name="khabar">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=زینب کاظم‌خواه|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=باباچاھی، بوێر دژی دووبارەبوونەوە / ماڵئاوایی لە ڕزگاربوویەکی ڕووداوی پاسی ھونەرمەندان لە ئەرمەنستان / شەش دەیە یاخیبوون و پێستگۆڕین|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|سەردێڕ=باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌ به‌در برده از حادثه سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان/ شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|وێبگە=خەبەرئۆنلاین|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> نزیکەی ھەژدە ساڵ لە [[بووشێھر]] وانەی ئەدەبیاتی گوتەوە و لە ساڵی ١٩٦٧دا گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو''ی لەوێ دامەزراند، کە بە گوشاری [[ساواک]] داخرا. لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا لە «{{Interlanguage link|دە شەوەکەی گوێتە|fa|شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|lt=دە شەوەکەی گوێتە}}»دا لە تاران شیعری خوێندەوە. دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕش]]، لە ساڵی ١٩٨٣دا بە زۆرەملێ خانەنشین کرا.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=حسام محجوبی|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمیان گوتەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە!»|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|سەردێڕ=علی باباچاهی، شاعری که علیه او شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» دادند|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ساڵانێکی دوورودرێژ سەرپەرشتیاریی لاپەڕەکانی شیعری مانگنامەی ''{{Interlanguage link|ئادینە (گۆڤار)|fa|آدینه (نشریه)|lt=ئادینە}}'' بوو. ئەندامی {{Interlanguage link|کانوونی نووسەرانی ئێران|fa|کانون نویسندگان ایران}} بوو و لە ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستانی ساڵی ١٩٩٦دا یەکێک لە سەرنشینانی ئەو پاسە بوو کە پلانی فڕێدانی بۆ ناو دۆڵێک دانرابوو.<ref name="kanoon">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=کانوونی نووسەرانی ئێران|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|سەردێڕ=بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|وێبگە=ئێران ئەمڕۆ|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا کۆمەڵە شیعری ''{{Interlanguage link|ئەم کەشتییە پڕڕازە|fa|این کشتی پراسرار|lt=این کشتی پراسرار}}'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە») بە ھاوبەشی وەک براوەی یەکەمین خولی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو ڕاگەیەنرا.<ref name="zamaneh2016">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=محمد تنگستانی|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=عەلی باباچاھی: ئەم کەشتییە پڕڕازە|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/255182/|سەردێڕ=علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> زیاتر لە سی کتێبی لە بوارەکانی شیعر، ڕەخنە و توێژینەوەدا بڵاو کردەوە.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == ژیاننامە == === منداڵی و لاوێتی === عەلی باباچاھی لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ لە [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]ی [[پارێزگای بووشێھر]] لەدایک بوو و منداڵیی خۆی لە گوندی جوفرە بەسەر برد. بچووکترین منداڵی خێزانەکەی بوو. بە گوتەی خۆی، یەکەم ئاشنایەتیی لەگەڵ شیعردا لە ڕێگەی دەستگێڕێکەوە بوو کە لە کۆڵانەکانی جوفرەدا [[حەڵوا]] و کتێبی دەفرۆشت؛ لەنێو ئەو کتێبانەدا ''موش و گربه'' («مشک و پشیلە»)ی عوبەید زاکانی ھەبوو. ھەر لە ڕێگەی براکانیەوە ئاشنای کتێبە سیاسییەکانی [[حیزبی توودەی ئێران|حیزبی توودە]] و گۆڤارگەلی وەک ''امید ایران''، ''سپید و سیاه'' و ''روشنفکر'' بوو.<ref name="mahjoubi" /> خوێندنی ناوەندی و ئامادەیی لە بووشێھر تەواو کرد و لەوێ قوتابیی مەنووچێھر ئاتەشی و محەممەدڕەزا نیعمەتیزادە بوو؛ دواتر ئەمی دووەمی بە ھۆکارێکی یەکلاکەرەوە لە شکڵگرتنی ھەستی شیعریی خۆیدا دەزانی. بە گوتەی خۆی، لە تەمەنی سێزدە یان چواردە ساڵیدا شیعرێکی بە ناوی «باران»ی بۆ ئاتەشی خوێندەوە و ئاتەشی داوای لێ کرد بۆ ھەموو پۆلەکەی بخوێنێتەوە؛ ئەو ئەم ڕووداوەی بە «سەرەتای ئەو سەرگوزەشتەیەی کە کردییە شاعیر» دەزانی. لە پێشبڕکێی ئەدەبیی قوتابیانی ئامادەیی لە بووشێھر و پاشان لە [[شیراز]] پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، و ھەتا کۆتایی قۆناغی ئامادەیی یەکەم شیعرەکانی بە ناوی خوازراوی «ع. فەریاد» لە گۆڤارەکانی ''امید ایران'' و ''زن روز''دا بڵاو دەبوونەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای ئەوەی ''امید ایران'' یەکێک لە شیعرەکانی وەک «باشترین شیعری ھەفتە» ھەڵبژارد، دەستی کرد بە بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی بە ناوی ڕاستەقینەی خۆی.<ref name="khabar" /> === زانکۆ و مامۆستایەتی === باباچاھی لە ساڵی ١٩٦١دا، لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا، چووە کۆلێژی ئەدەبیاتی زانکۆی شیرازەوە<ref name="mahjoubi" /> (ھەندێک سەرچاوە ساڵی ١٩٦٠یان نووسیوە<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). لەوێ لەگەڵ شاعیرانی وەک عەلیڕەزا تەبائی و مەنسوور ئۆجی ئاشنا بوو و لە قاوەخانەیەکی شەقامی زەندی شیراز شیعرەکانیان بۆ یەکتر دەخوێندەوە. باباچاھی لە سەردەمی خوێندکاریدا چیرۆکی کورتیشی دەنووسی، بەڵام کاتێک نووسەری شیرازی محەممەد مۆئەززین پێی گوت کە «پەخشاننووسێکی باش نییە»، وازی لە چیرۆکنووسی ھێنا و خۆی بۆ شیعر و ڕەخنەی شیعر تەرخان کرد. بڵاوبوونەوەی شیعرەکانی لە ھەفتەنامەی ''فردوسی''دا لە ساڵانی ١٩٦٣ و ١٩٦٤دا ڕێڕەوی ئەدەبیی ئەوی بۆی یەکلا کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای تەواوکردنی خوێندن و [[سەربازیی زۆرەملێ لە ئێران|خزمەتی سەربازی]]، لە ساڵی ١٩٦٦دا وەک مامۆستای ئەدەبیات لە بووشێھر دامەزرا<ref name="mahjoubi" /> و نزیکەی ھەژدە ساڵ لە قوتابخانەکانی ئەو شارەدا وانەی گوتەوە.<ref name="khabar" /> لە ساڵی ١٩٦٩دا، سێ ساڵ دوای دامەزراندنی، ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="mahjoubi" /> ھاوسەرەکەی، فەڕخوندە بەختیاری، مامۆستای قوتابخانە ئامادەییەکانی بووشێھر بوو؛<ref name="artebox">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=ھونەرمەند – عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|وێبگە=ئارتەباکس|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئەو دوو ھاوسەرە کچێکیان بە ناوی غەزەل و کوڕێکیان بە ناوی بەھرەنگ ھەبوو.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|سەردێڕ=علی باباچاهی درگذشت|وێبگە=تابناک (بە گواستنەوە لە ئیسنا)|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ''تکاپو'' و ساڵانی پێش شۆڕش === <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em) 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">لە کۆمەڵەشیعری ''جهان متوجه شد''ەوە<br />(«جیھان تێگەیشت. شیعرەکانی ناڕەزایەتی»)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:شعرخوانی علی باباچاهی از مجموعهٔ «جهان متوجه شد».ogg|center|290px|تۆماری دەنگیی عەلی باباچاھی کە لە کۆمەڵەشیعری جهان متوجه شد دەخوێنێتەوە]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">ڕادیۆ زەمانە لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦دا بڵاوی کردەوە.<ref name="noushazar" /></div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ماوە: ٢ خولەک و ١٤ چرکە · سەرچاوەی دەنگ: ڕادیۆ زەمانە</div> </div> <div style="float:right; clear:right; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em 0 1em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em); border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Open book nae 02.svg|18px|link=|alt=]] دوایین کۆمەڵە شیعر</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">'''''جهان متوجه شد'''''<br />(«جیھان تێگەیشت. شیعرەکانی ناڕەزایەتی»)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;"><div style="margin:10px 10px 12px; text-align:center;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:5px 13px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jahan_Motavajeh_Shod_._Book_cover_for_Ali_Babachahi_English.jpg <span style="color:#ffffff;">↗ بینینی بەرگ لە ویکیپیدیای ئینگلیزی</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">بەپێی بڵاوکەرەوە، ٥٨ شیعر</div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ئافتاب، نەرویژ، ١٤٠١ی ھەتاوی (٢٠٢٢–٢٠٢٣)</div> </div> لە پاییزی ١٩٦٧دا باباچاھی بوو بە سەرنووسەری گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو'' («ھەوڵ و تێکۆشان») لە بووشێھر.<ref name="khabar" /><ref name="anon1">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=سید قاسم هاشمی|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=سەد ساڵ ڕۆژنامەگەریی بووشێھر|پەڕە=٣٠٠}}</ref> ئەم گۆڤارە لە بازنە ڕووناکبیرییەکانی [[تاران]]دا پێشوازییەکی باشی لێ کرا: ''خوشه''، ئەو گۆڤارەی [[ئەحمەد شاملوو]] سەرنووسەری بوو، دەقەکانی ئەوی بڵاو دەکردەوە و نووسەرەکانی بە «وەستاکانی شیعری ئەمڕۆی ئێران» ناو برد. لەگەڵ ئەوەشدا ''تکاپو'' لە ساڵی ١٩٦٨دا، تەنیا دوای سێ ژمارە، بە گوشاری دەزگا ئەمنییەکان و بە بیانووی نەبوونی مۆڵەت قەدەغە کرا.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> یەکەم کۆمەڵە شیعری ئەو، ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»)، ھەر لە ساڵی ١٩٦٧دا بە خەرجی خۆی چاپ کرا و شیعرگەلێکی لەسەر کێشە نیماییەکان لەخۆ گرتبوو. بەدوای ئەودا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٩٧٠)، ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٩٧٤) و ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٩٧٧) ھاتن؛ ھەر لەو ماوەیەدا دوو کتێبی شیعریشی بۆ منداڵان بڵاو کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> شیعرەکانی لە بڵاوکراوە ڕووناکبیرییەکانی ئەو سەردەمەدا، بەتایبەتی ''خوشه'' و ''فردوسی''، چاپ دەکران،<ref name="kanoon" /> و ھاوکاریی گۆڤارگەلی وەک ''روشنفکر'' و ''رودکی''شی دەکرد.<ref name="bbc-obit" /> لەو ساڵانەدا باباچاھی ڕەخنەی شیعریشی دەنووسی. یەکەم وتاری ڕەخنەیی، کە لە ''فردوسی''دا بڵاو بووەوە، وەڵامێک بوو بۆ وتارێکی ڕەزا بەراھەنی؛ پاشان وتاری توندی دژی شیعری یەدوڵڵا ڕۆیایی نووسی. ئەو کاتە دژبەرێکی سەرسەختی بزووتنەوەکانی «شیعری حەجم» (''شعر حجم'') و «شەپۆلی نوێ» (''موج نو'') بوو، و دواتر دەربارەی ئەو قۆناغە گوتی: «ئەو کاتە تا ڕادەیەک ئایدیۆلۆژیک بووم، یان ڕۆحی سەردەم ڕایدەکێشام»؛ ڕوانگەی بەرانبەر بەو بزووتنەوانە، بەتایبەتی شیعری حەجم، لە دەیەکانی دواتردا گۆڕا.<ref name="mahjoubi" /> لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا) بە بۆنەی کۆچی دوایی ڕۆیایی، ئەوی بە شاعیرێکی پێشەنگی «بەنرخ» ناو برد کە «بە ڕادەی پێویست شارەزای شیعری ئێرانی و فەرەنسی بوو»، و گوتی باوەڕی بە بوونی ئەدەبیی ئەو ھەیە و «ھەمیشە شیعرەکانیم بەدڵ بووە»، بەڵام مانیفێستی شیعری حەجمی بە «زۆر گەورەنمایانە» و دەربڕینەکەی بە «نازانستی و شاعیرانە» وەسف کرد.<ref name="isna1401">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=ندا ولی‌پور|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=عەلی باباچاھی: ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی ڕۆیاییدا ڕێک نەبوون|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221214091105/https://www.isna.ir/news/1401062619032/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی خۆی، چالاکیی سیاسیی ئەو، کە پێش شۆڕش تەنیا کولتووری بوو، لەگەڵ نزیکبوونەوەی شۆڕشدا شێوەیەکی «بەرجەستەتر و کردەییتر»ی وەرگرت.<ref name="mahjoubi" /> === «دە شەوەکەی گوێتە» (تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) === <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em) 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Image-x-generic.svg|18px|link=|alt=]] پۆستەری دە شەوەکەی گوێتە</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">«شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران»<br />١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (١٨–٢٧ی ڕەزبەری ١٣٥٦ی ھەتاوی)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;"><div style="margin:10px 10px 12px; text-align:center;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:5px 13px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ten_Nights_of_Goethe_poster_1977.png <span style="color:#ffffff;">↗ پۆستەرەکە لە ویکیپیدیای ئینگلیزی ببینە</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">ناوی باباچاھی لە بەرنامەی '''شەوی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەم''' (شەوی حەوتەم)دا ھاتووە.</div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">دیزاین: بوزورگ خزرایی · پەیمانگای گوێتە، تاران</div> </div> ==== ڕێکخستن و گرنگی ==== لە ١٠ ھەتا ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (١٨–٢٧ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، کانوونی نووسەرانی ئێران بە ھاوکاریی پەیمانگای گوێتە، دە شەو کۆڕی وتار و شیعرخوێندنەوەی لە ژێر ناوی «شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران» لە باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، لە شەقامی پەھلەوی (شەقامی وەلیعەسری ئێستا) لە [[تاران]] ڕێک خست؛ ئەم زنجیرە شەوانە دواتر بە «دە شەوەکەی گوێتە» ناسران.<ref name="azadi-dahshab">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|ناونیشان=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|سەردێڕ=ده شب {{!}} آزادی دات آرت|وێبگە=ئازادی (azadi.art)|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260123200757/https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="iranica-goethe">{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319095301/https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute|archive-date=١٩ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]''، لە ساڵانی پێشوودا کۆڕی شیعرخوێندنەوە لە پەیمانگاکەدا بەڕێوە چووبوون، بەڵام لە ساڵی ١٩٧٧دا بۆ یەکەم جار ھاوبەشە ئێرانییەکە نەک ئەنجوومەنی ئەدەبیی تارانی سەر بە دەوڵەت، بەڵکوو کانوونی نووسەرانی ئۆپۆزیسیۆن بوو، کە لە چوارچێوەی کراوەییی سیاسیی سەردەمی سەرۆکوەزیران جەمشید ئامووزگاردا ڕێگەی پێ درابوو جارێکی دیکە کۆبوونەوە بکات. باخچەی کۆمەڵە کولتوورییەکە ھەڵبژێردرا، چونکە شوێنی خودی پەیمانگاکە بۆ ئەو ئامادەبووانەی چاوەڕوان دەکران بە بچووک دادەنرا.<ref name="iranica-goethe" /> ئەندامانی کانوون کۆکن لەسەر ئەوەی کە بیرۆکەکە ھی شاعیر جەلال سەرفەراز بوو، کە سەرپەرشتیاری لاپەڕەی شیعری ڕۆژنامەی ''کیهان'' بوو؛ کاروباری لۆجیستیکیش بە {{Interlanguage link|ئیسلام کازمییە|fa|اسلام کاظمیه}} سپێردرا.<ref name="iranchehr2013">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=م. خ.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران، ١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=https://iranchehr.com/?p=2567|سەردێڕ=شب‌های نویسندگان و شاعران ایران ، ۲۷ – ۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|وێبگە=ئێرانچێھر|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250423041324/http://iranchehr.com/?p=2567|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> سەرفەراز دواتر نووسی کە نموونەی ئەو، شەوانی شیعری گۆڤاری ''{{Interlanguage link|خوشە (گۆڤار)|fa|خوشه (مجله)|lt=خوشه}}'' بوو کە بە سەرپەرشتیی [[ئەحمەد شاملوو]] ڕێک دەخران، و کە باخچەکە بە پێشنیاری ھانس بێکەر، بەڕێوەبەری پەیمانگاکە، شەوی بە ٤٬٠٠٠ تمەن بە کرێ گیرا.<ref name="bbc-sarfaraz2013">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جلال سرفراز|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=شەوانی شیعری دە شەوەکەی گوێتە چۆن ڕێک خران|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|سەردێڕ=ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251012090315/https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''ئێرانیکا''، لە شەوی یەکەمدا خەڵکەکە ئەوەندە زۆر بوون کە ڕژانە شەقامە دراوسێکانەوە و لەوێ بڵندگۆ دانران؛ لە شەوە سەرەتاییەکاندا ھەتا دە ھەزار کەس ئامادە بوون، و دوای دەستپێکردنی باران ژمارەکە بۆ نزیکەی سێ ھەزار کەس دابەزی. زیاتر لە پەنجا نووسەر، شاعیر، شانۆنامەنووس، ڕەخنەگر و وەرگێڕ دەربارەی [[سانسۆرکردن|سانسۆر]]، ئازادیی بیر، بەرپرسیارێتیی ڕووناکبیران، نایەکسانی و ستەم قسەیان کرد، «و بەم شێوەیە ڕووداوێکی ئەدەبییان کرد بە ڕووداوێکی سیاسی».<ref name="iranica-goethe" /> ماڵپەڕی ''ئازادی'' ژمارەی ئامادەبووان بە نێوان دە بۆ پازدە ھەزار کەس مەزەندە دەکات،<ref name="azadi-dahshab" /> و وتارێکی «م. خ.» لە گۆڤاری ئۆنلاینی ''ایرانچهر''دا ژمارەی وتاربێژ و شاعیران بە ٥٧ کەس دادەنێت.<ref name="iranchehr2013" /> کانوون و پەیمانگاکە ڕێک کەوتبوون کە وتاربێژان لە جیاتی «سانسۆر» وشەی ''ممیزی'' («پشکنین») بەکار بھێنن، کە زاراوەی دەستوور بوو؛ بەڵام لە شەوی سێیەمدا {{Interlanguage link|شەمس ئالی ئەحمەد|fa|شمس آل احمد}} ھەر لە سەرەتای وتارەکەیدا ئەم ڕێککەوتنەی ئاشکرا کرد و چەندین جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> لە شەوی پێنجەمدا، دوای وتارێکی {{Interlanguage link|باقر مۆئمینی|fa|باقر مؤمنی}}، کە بەپێی ماڵپەڕی ''ئازادی'' زیاتر لە سەد جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا، و شیعرخوێندنەوەی سەعید سوڵتانپوور، ھەڵچوونی خەڵکەکە گەیشتە لووتکە و بێکەر ھاواری کرد کە شاعیر سەکۆکە بەجێ بھێڵێت. ئینجا بڕیار درا وتارەکان لاببرێن، بەڵام ڕێکخستنە نوێیەکە ڕووبەڕووی ناڕەزایەتیی ئامادەبووان بووەوە و دوای دانوستانی سەرلەنوێی نێوان کانوون و پەیمانگاکە، وتارەکان لە شەوی شەشەمەوە دەستیان پێ کردەوە. لە کۆتایی شەوی نۆیەمدا برووسکەیەکی پشتگیریی کۆمەڵێک نووسەر و بیرمەندی فەرەنسی، لەوانە [[ژان پۆڵ سارتر]]، [[سیمۆن دێ بۆڤوار]] و [[میشێل فووکۆ]]، خوێندرایەوە. لە دوا شەودا سەرۆکی کانوون، بەئازین (مەحموود ئیعتمادزادە)، بە خەڵکەکەی گوت: «دە شەو ھاتن، بە کۆمەڵێک کە زۆرجار دە ھەزار کەس یان زیاتر بوو [...] و گوێتان لە وتاربێژان گرت. چیتان بیست؟ ئازادی، و ئازادی، و ئازادی...»؛ پەیامی کۆتایی کانوونیش لەلایەن ھووشەنگ گوڵشیرییەوە خوێندرایەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ''ئێرانیکا'' دەڵێت ھەرچەندە ئۆتۆمبێلی زرێپۆشی سەربازی ناوچەکەیان گەمارۆ دابوو، ھیچ توندوتیژییەک ڕووی نەدا، و دە شەوەکە بوو بە «یەکەمین ئەڵقە لە زنجیرەیەک کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی جەماوەری کە بە شۆڕشی ١٩٧٩ گەیشت».<ref name="iranica-goethe" /> پۆستەرەکە لەلایەن بوزورگ خزرایی، گرافیکاری ڕۆژنامەی ''اطلاعات''ەوە دیزاین کرا: ماسییەکی سپیی بچووک کە بە گوتەی دیزاینەرەکەی «ھاواری خەبات دژی سانسۆر و سەرکوت» بەرز دەکاتەوە.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> بە گوتەی سەرفەراز، سانسۆرچییەکان ڕێگەیان نەدا ناوی کانوون لەسەر پۆستەرەکە بێت، و پۆستەرەکە دوو جار سانسۆر کرا؛ ھەروەھا نووسیویەتی کە فەرمان بە ڕۆژنامە و ڕادیۆ و تەلەفزیۆن درابوو ھیچ ھەواڵ و ڕاپۆرتێک بڵاو نەکەنەوە، و تەنیا {{Interlanguage link|سیرووس عەلینەژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} دوای شەوی یەکەم ڕاپۆرتێکی لە ''آیندگان''دا بڵاو کردەوە کە تووشی گرفتی کرد.<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> گێڕانەوەکەی ''ایرانچهر''، کە پشتی بە ڕۆژنامەکانی ئەو سەردەمە بەستووە، تا ڕادەیەک جیاوازە: بەپێی ئەو، چوار ڕۆژنامەی سەرتاسەری لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا پۆستەر و بەرنامەکەیان بڵاو کردەوە، و ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' ھەتا شەوی شەشەم بە کورتی ھەواڵی شەوەکانیان بڵاو دەکردەوە، و دوای ئەوە جگە لە ''اطلاعات'' ھەموویان بێدەنگ بوون.<ref name="iranchehr2013" /> کاسێتەکانی دە شەوەکە کۆپی کران و بە ھەزاران دانە لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران فرۆشران، و دەقی وتار و شیعرەکان لە ساڵی ١٩٧٨دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئەمیرکەبیرەوە بە ناوی ''ده شب'' («دە شەو»)، بە ئامادەکردنی {{Interlanguage link|ناسر مۆئەززین|fa|ناصر مؤذن}}، چاپ کران.<ref name="iranica-goethe" /><ref name="moazzen1357">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|شوێن=تاران|ڕێکەوت=١٩٧٨|edition=یەکەم|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی سەرفەراز، کاسێتە سەرەکییەکانی وتار و شیعرخوێندنەوەکان، ھەروەھا کاسێتەکانی دانیشتنەکانی پرسیار و وەڵام، دواتر بەھۆی کەمتەرخەمییەوە ون بوون؛<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> لەگەڵ ئەوەشدا کۆپییەکان مانەوە، و لە ساڵانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣دا ماڵپەڕی ''ئازادی'' پەڕگە دەنگییەکانی شیعرخوێندنەوە و وتارەکانی، لەگەڵ پۆستەرەکە و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبەکە، بڵاو کردەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ==== شیعرخوێندنەوەی باباچاھی لە شەوی حەوتەمدا ==== <div style="float:right; clear:right; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em 0 1em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em); border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">دە شەوەکەی گوێتە — '''شەوی حەوتەم'''<br />یەکشەممە، ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦ی ھەتاوی)<br />باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، تاران</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|تۆماری دەنگیی شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''شیعرەکانی لە کتێبی ''ده شب'' (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦):''' # «سڵاو لە گوڵە سوورەکەی لە پیالەی ڕۆژھەڵاتەوە شکۆفا» # «گۆرانیی ناوخۆیی» # «لە ستایشەوەی عاشقانی جیھان» # «لە ھەرێمی خاکستەردا» </div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ماوە: ٣:٣٥ · سەرچاوەی تۆمار: ئازادی (azadi.art)</div> </div> باباچاھی، کە ئەو کاتە لە بووشێھر دەژیا، پێش ئەوەی ڕێکخەران بتوانن پەیوەندیی پێوە بکەن، وەک بەشداربوو ناوی ڕاگەیەنرا. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا ''کیهان'' نووسی: «ھەرچەندە ناوی {{Interlanguage link|مەنسوور ئۆجی|fa|منصور اوجی}}، عەلی باباچاھی، بەھمەن ساڵحی و مەنسوور بەرمەکی لە لیستی بەشداربوواندا ھاتووە، ڕێکخەران نەیانتوانیوە پەیوەندییان پێوە بکەن، چونکە لە شارەکانی دەرەوەی پایتەخت دەژین.» بە گوتەی «م. خ.»، کانوون، کە ناونیشانی ھەندێک لەم شاعیرانەی نەبوو، ناوەکانیانی بڵاو کردەوە تاکوو ھەواڵەکە بیانگاتێ و بێن؛ لە ١٠ی تشرینی یەکەمدا ''کیهان'' ڕایگەیاند کە ئاگادار کراونەتەوە و ئامادەیی خۆیان بۆ بەشداریکردن دەربڕیوە. لەو چوار کەسە، ساڵحی و بەرمەکی بەشدار نەبوون.<ref name="iranchehr2013" /> پۆستەرەکە ناوی باباچاھی، لەگەڵ ئیسلام کازمییە، م. ئازاد، جەواد موجابی، جەلال سەرفەراز و بەتووڵ عەزیزپوور، بۆ بەرنامەی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، واتە شەوی حەوتەم، تۆمار کردبوو.<ref name="azadi-poster">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=پۆستەری شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران (١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)، دیزاینی بوزورگ خزرایی|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|وێبگە=ئازادی (azadi.art)|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090300/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ئەو پەڕگە دەنگییانەی ماڵپەڕی ''ئازادی'' بڵاوی کردوونەتەوە، شەوی حەوتەم بە وتارێکی کازمییە لەژێر ناونیشانی «ئازادی لە دەستووردا و بەڕێوەبردنی شەوانی شاعیران» دەستی پێ کرد؛ پاشان [[داریووش ئاشووری]] دەربارەی «شیعر ئازادییە» قسەی کرد، وەرگرتنی عەبباس جەلالیی سووسەنئابادی وەک ئەندامی کانوون ڕاگەیەنرا، و {{Interlanguage link|جەعفەر کووشئابادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، عەلی باباچاھی، جەواد موجابی و م. ئازاد شیعرەکانیان خوێندەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ھەمان شەو پەیامێکی وەرگێڕ [[محەممەد قازی]]، کە دوای نەشتەرگەریی گەروو نەیدەتوانی قسە بکات، لەلایەن کچەکەی، مەریەمەوە خوێندرایەوە.<ref name="iranchehr2013" /> سەرچاوەکان دەربارەی پێکھاتەی بەشداربووانی ئەو شەوە جیاوازن: کتێبی ''ده شب'' بەتووڵ عەزیزپوور و جەلال سەرفەرازیش لەنێو شاعیرانی شەوی حەوتەمدا تۆمار دەکات،<ref name="moazzen1357-n7">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|شوێن=تاران|ڕێکەوت=١٩٧٨|edition=یەکەم|پەڕە=٤٠٥|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کاتێکدا لە پەڕگە دەنگییەکانی ''ئازادی''دا شیعرخوێندنەوەی سەرفەراز و شیعرەکانی عەزیزپوور (بە دەنگی سەرفەراز) سەر بە شەوی ھەشتەمن.<ref name="azadi-dahshab" /> شیعرەکانی باباچاھی لە بەشی شەوی حەوتەمی کتێبی ''ده شب''دا (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦) چاپ کراون: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («سڵاو لەو خونچە سوورەی لە پیاڵەی ڕۆژھەڵاتەوە پشکوت»)، «سرود بومی» («سروودی خۆماڵی»)، «در وصف عاشقان دنیا» («لە وەسفی عاشقانی جیھاندا») و «در قلمرو خاکستر» («لە قەڵەمڕەوی خۆڵەمێشدا»). شیعری یەکەم بەم دێڕانە دەست پێ دەکات: «سڵاو لە خۆر و لە ئەوین / ئەی ڕۆحی ئارامنەگرتووی بەندەر / ئەی ئەوپەڕی شکۆ و شێتی».<ref name="moazzen1357-b">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|شوێن=تاران|ڕێکەوت=١٩٧٨|edition=یەکەم|پەڕەکان=٤٤٧–٤٥٦|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> تۆمارێکی دەنگیی شیعرخوێندنەوەکەی ئەو شەوە، بە درێژیی ٣ خولەک و ٣٥ چرکە، لە ماڵپەڕی ''ئازادی''دا بەردەستە.<ref name="azadi-babachahi-audio">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|زمان=fa|people=عەلی باباچاھی (خوێنەر)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=تۆماری دەنگی، ٣ خولەک و ٣٥ چرکە|بڵاوکەرەوە=ئازادی (azadi.art)|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090323/https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === دوای شۆڕش === لە ساڵی ١٩٨٠دا باباچاھی کۆمەڵە شیعری ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»)ی بڵاو کردەوە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، دوای ھەژدە ساڵ مامۆستایەتی، بە زۆرەملێ و پێش وەختی خۆی خانەنشین کرا؛ دواتر گوتی کە «بە ئەگەرێکی زۆرەوە» ئەوانەی خۆیان بە «خاوەنی ڕاستەقینەی شۆڕش» دەزانی «وەلایان ناوە». پاشان بووشێھری بەجێ ھێشت و لە [[کەرەج]] نیشتەجێ بوو.<ref name="mahjoubi" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، کاتێک لە مامۆستایەتی بێبەش کرا، چەندین ساڵ خۆی بۆ توێژینەوەی ڕەخنەیی لە شیعری ئێرانیدا تەرخان کرد.<ref name="masoudinia">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی مسعودی‌نیا|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=بۆشاییەکان بخوێننەوە / دەربارەی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|سەردێڕ=سپیدی‌ها را بخوان/ درباره علی باباچاهی|وێبگە=خەبەرئۆنلاین|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کەرەج، لە ڕێگەی شانۆنامەنووس خوسرەو حەکیمڕابیتەوە، وەک نووسەری شانۆی ڕادیۆیی لەگەڵ ڕادیۆدا کاری کرد.<ref name="mahjoubi" /> لە ساڵی ١٩٨٩ەوە، بە سەرپەرشتیی نەسروڵڵا پوورجەوادی، لە ناوەندی بڵاوکردنەوەی زانکۆیی (''مرکز نشر دانشگاهی'') کاری کرد و یازدە یان دوازدە ساڵ خەریکی دەستکاریی کتێب و توێژینەوە لە دەقە کلاسیکییەکانی فارسی بوو، ھەتا ئەو کاتەی بەشی فەرھەنگی فارسیی ناوەندەکە داخرا.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا دەگوترێت کە بۆ بڵاوکەرەوەگەلی وەک پاپیرووس و پێشبورد کاری کردووە و بەرپرسی بەشی شیعر و ڕەخنەی گۆڤاری ''نافه'' بووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ١٩٨٨ەوە باباچاھی لە مانگنامەی ''آدینه''دا وتاری دەربارەی ڕەوتەکانی شیعری ھاوچەرخ بڵاو دەکردەوە؛<ref name="ensani">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=عەلی باباچاھی (لیستی وتارەکان)|ناونیشان=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|سەردێڕ=علی باباچاهی|وێبگە=پۆرتاڵی گشتگیری زانستە مرۆییەکان (ئینسانی)|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ژمارە ٣٥ەوە سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی شیعری ئەو گۆڤارەی گرتە ئەستۆ و نزیکەی دە ساڵ ئەم کارەی کرد؛ بە گوتەی خۆی، پێش ئەو ئەشکەوەری ئەم بەرپرسیارێتییەی لە ئەستۆ بوو.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> لە ژمارە ٣٦دا بەرھەمی ئەحمەد شاملوو، فەڕوخ تەمیمی، [[سەید عەلی ساڵحی]]، عەلیمحەممەد حەقشناس و ھورمز عەلیپووری بڵاو کردەوە. توندیی ھەڵبژاردنەکانی وای کرد کە ھەندێک لە شاعیرە ڕەتکراوەکان ئەم دروشمە گاڵتەئامێزە دژی ئەو بڵێنەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە / شیعرەکانمان چاپ بکە!»<ref name="mahjoubi" /> بەپێی ''خبرآنلاین''، ئەو لەم پێگەیەوە شاعیرانی گەنجی دەناساند و لە ھەمان کاتدا بە ئاشکرا ڕەخنەی لە ڕەوتە شیعرییە باوەکان دەگرت؛ ھەر لەم ماوەیەدا بوو کە «شیعری پاشنیمایی» و دواتر «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»ی داڕشت.<ref name="khabar" /> مەسعوودینیا ''آدینه'' بە یەکێک لە کاریگەرترین بڵاوکراوەکانی دەیەی ١٩٩٠ لە چەند بوارێکدا، لەوانە شیعر، دادەنێت.<ref name="masoudinia" /> === کانوونی نووسەرانی ئێران === دوای خانەنشینبوونی، باباچاھی بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی [[محەممەدعەلی سێپانلۆ]] بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونی نووسەرانەوە کرد. یەکێک لە واژۆکەرانی «بەیاننامەی ١٣٤ نووسەر» (دەقی «ئێمە نووسەرین»، ١٩٩٤) بوو و وەک ئەندامی بازنەی ڕاوێژکاری، پاشان بۆ زیندووکردنەوەی کانوونی نووسەرانی ئێران کاری کرد. دوای پێکھاتنی قۆناغی سێیەمی کانوون لە شوبات–ئازاری ١٩٩٩دا، بوو بە ئەندامی فەرمی و ھەتا کۆتایی ژیانی ئەندام مایەوە؛ دوایین بەشداریی لە کۆبوونەوەی گشتیی کانووندا لە ساڵی ٢٠٢٣دا بوو.<ref name="kanoon" /> === ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان === لە ئابی ١٩٩٦دا باباچاھی یەکێک بوو لەو بیست و یەک نووسەر، شاعیر و ڕۆژنامەنووسەی کە بە بانگھێشتی یەکێتیی نووسەرانی ئەرمەنستان بە پاس بەرەو ئەرمەنستان کەوتنە ڕێ.<ref name="bbc2015">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جمشید برزگر|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=ساڵیادی «گەشتی مەرگ»: پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|سەردێڕ=سالگرد 'سفر مرگ'؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="radiofarda">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|سەردێڕ=مروری بر قتلهای زنجیره ای پس از هفت سال: بخش سوم اتوبوس مرگ|وێبگە=ڕادیۆ فەردا|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕادیۆ فەردا، مەنسوور کووشان، کە بەرپرسی ڕێکخستنی گەشتەکە لەگەڵ نووسەران بوو، لیستێکی لە کەسایەتییە ئەدەبییەکان ئامادە کردبوو؛ لەنێو ئەواندا ئەحمەد شاملوو، ھووشەنگ گوڵشیری و ڕەزا بەراھەنی ھەر یەکەیان بە ھۆکاری جیاواز پاشگەز بوونەوە، و لە کۆتاییدا ئەم بیست و یەک کەسە گەشتەکەیان کرد: محەممەدعەلی سێپانلۆ، جەواد موجابی، مەسعوود بەھنوود، سیرووس عەلینەژاد، ئەمیرحەسەن چەھڵتەن، بیژەن بیجاری، بیژەن نەجدی، محەممەد محەممەدعەلی، شەھریار مەندەنیپوور، شاپوور جۆرکێش، مەسعوود تووفان، عەلی باباچاھی، حەسەن ئەسغەری، مەنووچێھر کەریمزادە، کامران جەلیلی، مەحموود تەییاری، فەرەج سەرکووھی، فریشتە ساری، مەجید دانشئاراستە، عەلی سەدیقی و مەنسوور کووشان.<ref name="radiofarda" /> لە بەرەبەیانی ٦ی ئابی ١٩٩٦دا، شۆفێرەکە دوو جار ھەوڵی دا پاسەکە لە گەردەنەی حەیران بەرەو لێواری دۆڵەکە ببات و فڕێی بداتە خوارەوە، و ھەر جارێک خۆی لە ئۆتۆمبێلەکە باز دەدایە دەرەوە؛ وریایی مەسعوود تووفان و شەھریار مەندەنیپوور سەرنشینەکانی ڕزگار کرد. پاشان لە [[ئاستارا، ئێران|ئاستارا]] دەستبەسەر کران و لێپرسینەوەیان لەگەڵ کرا و بەیانیی ڕۆژی دواتر ئازاد کران.<ref name="bbc2015" /> بەپێی بی‌بی‌سی فارسی، وردترین گێڕانەوەی ئەم ڕووداوە ئەوەیە کە مەنسوور کووشان لە کتێبی ''حدیث تشنه و آب''دا نووسیویەتی، و محەممەد محەممەدعەلی یەکەم دەقی دەربارەی ئەم بابەتە لە ناوخۆی ئێراندا لە سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠دا بڵاو کردەوە.<ref name="bbc2015" /> ئەم ڕووداوە دواتر وەک پیلانێکی [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|وەزارەتی ھەواڵگری]] بۆ لەناوبردنی نووسەرانی ڕەخنەگر ناسرا و بە {{Interlanguage link|کوشتنە زنجیرەییەکانی ئێران|fa|قتل‌های زنجیره‌ای|lt=کوشتنە زنجیرەییەکان}}ەوە بەستراوەتەوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاھی ھەمیشە وەک «ئەزموونێکی ترسناک» ئاماژەی پێ دەکرد.<ref name="kanoon" /> === ساڵانی کۆتایی و کۆچی دوایی === <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em) 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Video-x-generic.svg|18px|link=|alt=]] ڤیدیۆی ئیسنا دەربارەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">'''«بۆ عەلی باباچاھی: دەنگێکی جیاواز لە شیعری ھاوچەرخی ئێراندا»'''<br />دووشەممە، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦، ڕۆژی کۆچی دوایی شاعیر</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:باباچاهی 2012.jpg|center|290px|link=https://www.isna.ir/news/1404120402413/|alt=عەلی باباچاھی لە پشت مێزێک کتێب دەخوێنێتەوە؛ بۆ بینینی ڤیدیۆی ئیسنا کرتە بکە]]<div style="margin-top:6px;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:4px 14px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://www.isna.ir/news/1404120402413/ <span style="color:#ffffff;">▶ ڤیدیۆکە ببینە</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''تێبینی:''' دەنگی ڤیدیۆکە بە ھەڵە مێژووی کۆچی دوایی بە «٤ی بەھمەن» (٢٣ی کانوونی دووەم) دەڵێت؛ مێژووی دروست ٤ی ڕەشەمەی ١٤٠٤ی ھەتاوییە (٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦).<ref name="radiofarda2026" /></div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ڤیدیۆ: ئیسنا (بە فارسی) · [[:پەڕگە:باباچاهی 2012.jpg|وێنە]]: ویکی‌میدیا کۆمۆنز</div> </div> باباچاھی لە چاوپێکەوتنێکدا کە لە حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونیدا (تشرینی دووەمی ٢٠١٩) پێیدا، گوتی کە دوایین کتێبی، کۆمەڵە شیعری ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت»، مانیا ھونەر، ٢٠١٨)، بە ژێرناونیشانی «کردەی توخمی کۆمەڵایەتی» و پێشەکییەکی ٣٣ لاپەڕەیی بڵاو کردووەتەوە، تاکوو وەڵامی ئەو ڕەخنەگرانە بداتەوە کە شیعرەکەیان بە ناکۆمەڵایەتی دادەنا. زیادی کرد کە ھیچ کتێبێکی لە ژێر دەستدا نییە، زۆربەی کاتەکانی بە خوێندنەوەی فەلسەفە و ڕۆمان بەسەر دەبات، و بۆ پاراستنی پەیوەندی لەگەڵ نەوەی گەنجدا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا چالاکە، و لەوێ، وەک ئەو ڕۆژانەی سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی ''آدینه''ی دەکرد، شیعری نووسەرانی دیکە بڵاو دەکاتەوە. گوتی ساڵانێکیش وۆرکشۆپێکی شیعری بەڕێوە بردووە؛ بە گوتەی مەسعوودینیا، ئەم وۆرکشۆپە لە دەیەی ٢٠٠٠ەوە ھەبووە و چەند کەسێک لە بەشداربووانی بوون بە شاعیرانی ناسراو.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=عەلی باباچاھی: ڕوانینم بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەک گۆڤاری ''ئادینە''یە / ھێشتا ڕاوەستاوم|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/283140|سەردێڕ=علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است/ همچنان ایستاده‌ام|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبنا لە ھەمان وتاردا ئەوی بە یەکێک لە یەکەمین شاعیرانی «قوتابخانەی شیعری بووشێھر» ناو برد.<ref name="ibna1398" /> دوایین کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»)، بەپێی لاپەڕەی ناسنامەی کتێبەکە لە ساڵی ١٤٠١ی ھەتاوی (٢٠٢٢–٢٠٢٣)دا، وەک چاپی یەکەم، لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئافتاب لە [[نەرویژ]]ەوە دەرچوو؛ بەپێی بڵاوکەرەوە ٥٨ شیعری لەخۆ گرتووە. بڵاوکەرەوە دەقەکان وەک «بەرھەمی سەد ڕۆژ خەبات لە شەقامدا» و «ھاوڕێیەتیی شاعیر و وشە لەگەڵ ناڕەزایەتیی خەڵکدا» دەناسێنێت.<ref name="aftab">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)|ناونیشان=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|سەردێڕ=جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|بڵاوکەرەوە=نەشری ئافتاب|شوێن=نەرویژ|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕادیۆ زەمانە بە کۆمەڵەیەکی ١٣٦ لاپەڕەیی بە پێشەکییەکی کورت و ٥٤ شیعر وەسفی دەکات و بڵاوبوونەوەکەی بۆ بەھاری ٢٠٢٣ دەگەڕێنێتەوە.<ref name="zamaneh2023">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=اسفندیار کوشه|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title=«جیھان تێگەیشت»: شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/764474/|سەردێڕ=«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> حوسێن نووشئازەر، کە بۆ ھەمان دەزگا دەنووسێت، ئەویش بۆ ساڵی ٢٠٢٣ی دەگەڕێنێتەوە و دەیخاتە «ژێر کاریگەریی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی»یەوە.<ref name="noushazar">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=حسین نوش‌آذر|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=«جیھان تێگەیشت»ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/879944/|سەردێڕ=«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لەم کتێبەدا گێڕانەوەی شیعریی باباچاھی لە [[شۆڕشی ژینا|بزووتنەوەی ناڕەزایەتیی ٢٠٢٢]] دەبینێت.<ref name="kanoon" /> باباچاھی لە پێشەکیدا دەنووسێت کە ناڕەزایەتی و یاخیبوونی مەدەنی پەناگەی خەڵکن دژی ھەژاری و سەرکوت، و «ئەمە بەو مانایە نییە کە ڕووناکبیران بتوانن خۆیان لەم بەدبەختییانە بدزنەوە»؛ ڕەخنە لەو «شاعیرانە تێرانە» دەگرێت کە «لە پشت خوازە و ھێماوە بانگەشەی ئازادی و دادپەروەری دەکەن»، و ھەروەھا ڕێبازەکەی خۆی وەک بەرەنگاربوونەوەیەک بۆ «یاسا چەسپاوەکان»ی شیعر دەخاتە ڕوو.<ref name="aftab" /> لە نیسانی ٢٠٢٣دا گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' سێ شیعری ئەم کۆمەڵەیەی بڵاو کردەوە کە خودی شاعیر ھەڵیبژاردبوون، لەوانە «ای…!» بە دەنگی نووسەر.<ref name="baang">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=عەلی باباچاھی: «ای…» و دوو شیعری دیکە|ناونیشان=https://baangnews.net/14468|سەردێڕ=علی باباچاهی: «ای...» - و دو شعر دیگر|وێبگە=گۆڤاری ئەدەبیی بانگ|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی نووشئازەر، «ای…!» لە ساڵی ٢٠٢٠دا وەک وەڵامێک بۆ [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩–٢٠٢٠)|ناڕەزایەتییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠١٩]] نووسراوە و یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٣دا بڵاو کراوەتەوە؛ ڕادیۆ زەمانە لە بەرنامە ڕادیۆییەکەی ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦دا، لەگەڵ ھەواڵی کۆچی دوایی ئەو، ئەم شیعرەی بە دەنگی نووسەر بڵاو کردەوە.<ref name="noushazar" /> دوای ماوەیەک نەخۆشی، عەلی باباچاھی لە ئێوارەی دووشەممە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ لە نەخۆشخانەیەک لە کەرەج، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا، بەھۆی وەستانی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|سەردێڕ=علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|وێبگە=ڕادیۆ فەردا|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە بەیانیی پێنجشەممە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە گۆڕستانی بەھەشتی سەکینەی کەرەج، بە ئامادەبوونی خێزانەکەی و کەسایەتییە ئەدەبییەکان، لەوانە ھورمز عەلیپوور، محەممەد قاسمزادە، شەھاب موقەڕڕەبین، حافز مووسەوی و موزەففەر ڕۆیایی، و لەگەڵ دەنگی ''دەمام''، دەھۆڵێکی باشووری ئێران، بەخاک سپێردرا.<ref name="ibna2026">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=حافز مووسەوی: باباچاھی شاعیرێکی یاخی بوو کە لە ھیچ وێستگەیەکدا نەوەستا|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/547554|سەردێڕ=حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لە بەیاننامەیەکدا ڕێزی لێ نا و وەک «نووسەرێکی سەربەخۆ و بەرگریکارێکی دڵسۆزی ئازادیی بیر و دەربڕین» ناوی برد.<ref name="kanoon" /> <div style="clear:both;"></div> == شیعر و شیعرناسی == لە ماوەی دەیەکاندا شێوازی باباچاھی لە ڕۆمانتیسیزمی کۆمەڵایەتی و شیعری نیماییەوە بەرەو شیعری پاشنیمایی چوو.<ref name="bbc-obit" /> بەھزاد خواجات بەرھەمەکانی ئەو بۆ دوو قۆناغ، پێش و دوای دەیەی ١٩٩٠، دابەش دەکات و ئەو بە یەکێک لە پێشەنگانی ڕەوتێک دەزانێت کە لەو دەیەیەدا تێگەیشتنی باو لە شیعری سەرەوژێر کرد.<ref name="ie-obit">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|سەردێڕ=علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|وێبگە=ئێران ئەمڕۆ|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران ئەو بە «شاعیرێکی ئەزموونگەر» وەسف دەکات کە لە ماوەی حەوت دەیە چالاکیی ئەدەبیدا دوو جار پێداچوونەوەی بە شێوازی خۆیدا کرد.<ref name="kanoon" /> حافز مووسەوی لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنەکەیدا گوتی کە باباچاھی «ڕێک لەو ساتەدا کە لە لووتکەی ناوبانگ و پێگەی خۆیدا بوو»، بە بڵاوکردنەوەی ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم») لە دەیەی ١٩٩٠دا، ڕووخسارێکی بە تەواوی جیاوازی لە خۆی نیشان دا.<ref name="ibna2026" /> باباچاھی لە وتاری «پانتایی بێسنووری مانا»دا، کە لە گۆڤاری ''رودکی''دا (ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨) بڵاو بووەوە،<ref name="ensani" /> ئەوە دەخاتە ڕوو کە دەقی ئەدەبی، و بەتایبەتی شیعری ھاوچەرخ، مانایەکی جێگیر و پێشوەختە دیاریکراوی نییە، و مانا لە پرۆسەیەکی دینامیکیی نێوان دەق و خوێنەردا بنیات دەنرێت. بە بڕوای ئەو، ناڕوونی، ھەڵپەسێردراوی و پچڕانە زمانییەکان لاوازی نین، بەڵکوو سەرچاوەگەلێکن کە بواری لێکدانەوە فراوانتر دەکەن.<ref name="mahjoubi" /> لە وتاری «قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»دا (مانگنامەی ''فرهنگ توسعه''، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١)<ref name="ensani" /> دەنووسێت: «قەیران، بە مانا گشتییەکەی، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ شتێک لە دەرەوەی شیعر. کەواتە دادپەروەرانە نییە قەیران بخرێتە ئەستۆی شیعری ھاوچەرخ.»<ref name="mahjoubi" /> ئەو بنەماکانی شیعری پاشنیمایی لە وتاری «تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»دا (گۆڤاری ''کارنامه''، ئازار–ئایاری ١٩٩٩) داڕشت.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' بنەماکانی تیۆری «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بەم شێوەیە کورت دەکاتەوە: «زمانمەندیی شیعر» (زمان وەک بابەتی شیعر نەک ئامرازەکەی)، «دواخستنی مانا»، «ڕاکردن لە ڕستەسازی»، و «گاڵتەوگەپ و پارۆدی».<ref name="khabar" /> باباچاھی لەو چاوپێکەوتنەی ئیسنادا کە پێشتر ئاماژەی پێ کرا، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» لە «شیعری دیکە» (''شعر دیگر'')ی دەیەی ١٩٦٠ جیا دەکاتەوە؛ ڕەوتێک کە بە بڕوای ئەو شاعیرانی وەک بیژەن ئیلاھی و {{Interlanguage link|ھووشەنگ چالەنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} سەر بەون و شیعری ڕۆیاییش لێیەوە نزیکە. بە گوتەی ئەو، «شیعری دیکە» ڕێز لە یەکپارچەیی ئەندامیی خۆی دەگرێت و «ڕێکخراو و ناوەندگەرا»یە، لە کاتێکدا «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» «سەر بە سەردەمی گومانە»: ناوەندگریزە، لە «گێڕانەوە فرەییەکان» پێک ھاتووە کە ئاگاداری «خودە ناوەکییە جیاوازەکانی مرۆڤ»ن، و کۆتاییەکانی کراوەن. ئەو شیعری ڕۆیایی بە «پێکھاتەگەرا» و «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بە «پاشپێکھاتەگەرا»، «لە ڕووکەشدا پەرتەوازە، فرەگێڕانەوە» و «خوێنەرتەوەر» ناو دەبات.<ref name="isna1401" /> لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]] (٢٠٠٦) گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆی بە «ژێرخانی قووڵی دەروونی» بە «جۆرێک لە عیرفان» وەسف کرد،<ref name="mehr">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=عەلی باباچاھی: گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان|ناونیشان=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|سەردێڕ=MehrNews.com - Iran, world, political, sport, economic news and headlines|وێبگە=[[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120303130900/http://www.mehrnews.com:80/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕادیۆ زەمانە (٢٠٠٨) ئامادەبوونی ژنی لە شیعرەکانیدا بە «ئارەزووی جۆرێک لە تازەیی، جۆرێک لە زیندوویی» وەسف کرد.<ref name="zamaneh2008">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=مجتبا پورمحسن|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=ئەوینداری تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم (چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)|ناونیشان=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|سەردێڕ=رادیو زمانه {{!}} مجتبا پورمحسن {{!}} ادبیات {{!}} عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240625013317/https://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> باوەڕی وابوو کە شیعر تەنانەت دوای ڕۆیشتنی شاعیریش ڕێگای خۆی درێژە پێ دەدات.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا گوتی کە شیعرەکانی قەرزاری «ئەو دڵەڕاوکێیانەن» کە بە گوتەی خۆی «بە توندی گەمارۆی دەدەن»، و زیادی کرد کە لەنێو ئەم ھەموو شتەدا «گاڵتەوگەپ بە ھانامەوە دێت».<ref name="zamaneh2023" /> بە گوتەی حوسێن نووشئازەر، باباچاھی «شیعری ناڕەزایەتی»ی لە «دروشم» یان «ھاوار»ی ڕووت جیا دەکردەوە و جەختی لەسەر ڕەھەندە ھونەرییەکەی دەکردەوە: بە بڕوای ئەو، شیعری ناڕەزایەتی نابێت لاسایی ڕاستییە تاڵە کۆمەڵایەتییەکان بکاتەوە، بەڵکوو دەبێت لە ڕێگەی خەیاڵ، بیر و ئامرازەکانی زمانەوە بیانگۆڕێت بۆ «ڕاستیی ھونەری». ئەو گاڵتەوگەپی گرۆتێسک و وەستایەتیی زمانیی شیعرەکانی بە بەرھەمی ڕووبەڕووبوونەوەی کارەسات دەزانی، جەختی دەکردەوە کە شاعیر دەبێت بە ڕێبازێکی ھەڵوەشێنەرانە خۆی لە ئایدیالیزمە کۆنەکان و لە گوتارەکانی دەسەڵات داببڕێت، و ھەم [[سانسۆرکردن|سانسۆری]] فەرمی و ھەم خۆسانسۆری بە دوو بەڵای کاری داھێنەرانە دادەنا.<ref name="noushazar" /> == ڕەخنەی ئەدەبی و مشتومڕەکان == باباچاھی وەک ڕەخنەگر قەڵەمێکی تیژی ھەبوو. کتێبەکەی ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»)، کە شاعیران پلەبەندی دەکات و بە ڕاشکاوی ڕەخنە لە ھەندێک ڕەوت دەگرێت، کاردانەوەی زۆری لێ کەوتەوە. ناسراوترین مشتومڕی تیۆریی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی بوو و بە «شەڕی تاران–تۆرۆنتۆ» لە یادەوەرییەکاندا ماوەتەوە. ھەروەھا ڕەخنەی لە ڕەوتی «سادەنووسی» (''ساده‌نویسی'') لە شیعردا گرت، بەتایبەتی لە بۆچوونەکانی محەممەد شەمسی لەنگەروودی و سەید عەلی ساڵحی.<ref name="khabar" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، باباچاھی، بەتایبەتی لە دەیەکانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٠دا، بەردەوام لە ململانێدا بوو لەگەڵ ڕەخنەگر و شاعیرانی دیکە، و جاری وا ھەبوو دەگەیشتە ڕادەی «توندوتیژیی زارەکی»؛ مەسعوودینیا پێکدادانەکانی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی و مەنووچێھر ئاتەشی بە «یادگاری بەنرخ» لە سەردەمێک دادەنێت کە شیعر ھێشتا بابەتی گفتوگۆ و مشتومڕ بوو، و بیر دەخاتەوە کە باباچاھی دواتر گوتی: «ئیتر وەڵامی ھیچ کەسێکی خوار بەراھەنی نادەمەوە!»<ref name="masoudinia" /> دەربارەی مشتومڕی شاپوور جۆرکێش دژی تیۆرەکانی باباچاھی و وەڵامی ڕەزا بەراھەنی بۆ جۆرکێش، بڕوانە [[#ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان|خوارەوە]]. == ھەڵسەنگاندنی ڕەخنەیی == محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ''تاریخ تحلیلی شعر نو''دا یەکەم کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''، بە شیعرێکی سۆزدار و پڕوێنە، کۆمەڵایەتیتەوەر و بارگاویی خەمێکی خۆوێرانکەر وەسف دەکات، کە ھەرچەندە ھەستیار و «لاوانە» بوو، ھەم بازنە سیاسییەکان و ھەم لایەنگرانی «ھونەر بۆ ھونەر»ی بەدڵ بوو و ناوبانگی دەرکرد.<ref name="langroudi3">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|بەرگ=٣|بڵاوکەرەوە=نەشری مەرکەز|شوێن=تاران|پەڕە=٤٦٢}}</ref> بە بڕوای ئەو، باباچاھی لە کۆمەڵەی دووەمدا، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، بە ئاوازێکی وتاربێژانە و پڕوێنە، لە ژێر کاریگەریی [[فرووغ فەڕوخزاد]]دا، ھەمان ڕێگای درێژە پێ دا،<ref name="anon2">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|بەرگ=٤|بڵاوکەرەوە=نەشری مەرکەز|شوێن=تاران|پەڕەکان=٩٠–٩٥}}</ref> و کۆمەڵەی سێیەم، ''از نسل آفتاب''، جگە لە کێشدا گۆڕانێکی چۆنایەتیی ئەوتۆ نیشان نادات؛ لەم بوارەدا، بە گوتەی لەنگەروودی، دەستکەوتەکانی فەڕوخزاد و م. ئازاد درێژە پێ دەدات و ھەنگاوێکە لە کێشە نیماییەکانەوە بەرەو شیعری ئازاد.<ref name="anon3">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|بەرگ=٤|بڵاوکەرەوە=نەشری مەرکەز|شوێن=تاران|پەڕە=٣٤٩}}</ref> خوسرەو گوڵسورخیش ھەڵسەنگاندنێکی دەربارەی ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' نووسیوە.{{ژێدەر پێویستە}} بە گوتەی ئیسفەندیار کووچە، کە بۆ ڕادیۆ زەمانە دەنووسێت، مەنووچێھر ئاتەشی لە گۆڤاری ''دنیای سخن''دا باباچاھی و دوو شاعیری دیکەی وەک ئاڵاھەڵگرانی شیعری پێشەنگی دەیەی ١٩٩٠ ناو بردبوو.<ref name="zamaneh2023" /> کووچە لە ھەڵسەنگاندنەکەیدا بۆ ''جهان متوجه شد''، پێشەکییەکە وەک «شتێکی وەک مانیفێست» دەبینێت کە شیعری ناڕەزایەتی پێناسە دەکات، و ئاماژە بەوە دەکات کە شاعیر، بە پەیڕەوی لە [[ئێدوارد سەعید]]، پێی وایە شاعیران و نووسەران ئەرکیان لەسەرە بەرانبەر بە ڕووداوەکانی دەوروبەریان، لەوانە خۆپیشاندانەکانی شەقام، بێلایەن نەبن. بە بڕوای ئەو، لەم کۆمەڵەیەدا، «لەگەڵ بڵێسەی شۆڕشی گەلی ئێران»، یارییە زمانییەکانی باباچاھی کەمتر دەبنەوە، وێنەکان «ڕووتتر» دەبن، و ئەو شیعرانەی مێژووی ٢٠٢٢یان لەسەرە «دینامیکیتر و سەرنجڕاکێشتر» دەردەکەون. کووچە ئاماژە بە ئاماژە مێژوویی و ئەدەبییەکانی ئەم شیعرانە دەکات: بۆ دێڕێکی ئەحمەد شاملوو («سەیری خوێنی سەر شۆستەکە بکە»)، بۆ ڕووداوەکانی [[بزووتنەوەی دەستووریی ئێران|شۆڕشی مەشرووتە]] و ھاوارد باسکێرڤیل، بۆ حەسەنەکی وەزیر و ''تاریخ بیهقی''، و بۆ دروشم و گەشتە پاسەوانییەکانی کۆمیتە شۆڕشگێڕییەکانی دەیەی ١٩٨٠. لە ھەمان کاتدا، دانانی سێ شیعر کە گێڕانەوە و وشەسازییان تا ڕادەیەکی زۆر وەک یەکە («ناڕەزایەتی ٣»، «ناڕەزایەتی ٨» و «ناڕەزایەتی (چیرۆکی کورت)») بە یەکێک لە خاڵە لاوازەکانی کۆمەڵەکە دادەنێت.<ref name="zamaneh2023" /> نووشئازەر لە خوێندنەوەکەیدا بۆ شیعری «ای…!» دەنووسێت کە شاعیر «بە شێوازی دێریدا» یاری بە جێناوەکان دەکات تاکوو توندوتیژیی شاراوەی دەسەڵات ئاشکرا بکات، و دێڕی «مەحبووبە ناوی دیکەم بوو» ناسنامەیەکی مێیینە بە گێڕەرەوە دەبەخشێت و، بە بڕوای ئەو، ساڵێک پێش تەقینەوەی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی، شیعرەکە لەو بزووتنەوەیە نزیک دەکاتەوە.<ref name="noushazar" /> عەلی مەسعوودینیا لە یادداشتێکدا کە لە ڕۆژی کۆچی دوایی باباچاھیدا لە ''خبرآنلاین''دا بڵاو بووەوە، «خاڵی سەرەکی»ی بەرھەمەکانی ئەو بە «مەیلی بەردەوام»ی بۆ داھێنانی شیعرێکی «پێشنیارکەر و دژەڕەوت» دەزانێت. بە گێڕانەوەی ئەو، باباچاھی لە دەیەی ١٩٦٠دا لە بووشێھر بە شیعری نیمایی دەستی پێ کرد و لە ھەمان کاتدا وەک ڕەخنەگرێکی جیددی خۆی چەسپاند، و لە کۆتایی دەیەی ١٩٧٠ و سەرەتای دەیەی ١٩٨٠دا، بە ڕێبازێکی نوێ بەرانبەر بە کێشە لێکدراوەکان و کێشناسیی نیمایی، خۆی لە ھاوچەرخەکانی جیا کردەوە. بەڵام لووتکەی پرۆژە شیعری و ڕەخنەییەکەی لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو، کاتێک سەرەتا ڕووی لە شیعری ئازاد کرد و پاشان، بە گەڕان بەنێو تیۆری ئەدەبی و بیرۆکە [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنەکان]]دا، لە ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»)دا تەونێکی زمانی و ناسنامەیەکی شێوەییی تایبەت بە خۆی دۆزییەوە، و ھەوڵی دا شیعرناسییەکەی لە ڕێگەی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» و «شیعری پاشنیمایی»یەوە ڕوون بکاتەوە. مەسعوودینیا ئەمانە وەک تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرە دەژمێرێت: ڕووخانی ھەڵوەشێنەرانەی پاڵپشتە بابەتییەکان، پچڕانی ڕستەسازی و گۆڕانی ئاستی زمان، ڕەوانیی زەینێک کە لەسەر تەداعی بنیات نراوە، تایبەتمەندییەکی کۆلاژئاسا، زۆریی بۆشاییە سپییەکان بۆ خوێندنەوە، و «گاڵتەوگەپێکی ڕەشی بوێرانە»، و زیادی دەکات کە باباچاھی دواتر ئەزموونی شیعری کورت، [[ھایکوو]] و شێوە سادەتر و گێڕانەوەییترەکانیشی کرد. ئەو تامەزرۆیی بۆ ئەزموونکردن بە خەسڵەتێکی «نائاسایی لەنێو شاعیرانی نەوەکەیدا» دادەنێت، شێوازی ڕەخنەیی باباچاھی بە «زۆر ھەڵبژێرخواز و نائاسایی» بەڵام بەرھەمھێنەری «دەقی ڕەخنەیی بەنرخ» دەزانێت، و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ») وەک ئەو کتێبانە ناو دەبات کە بەشدارییەکی «کەم نەبوو»یان لە شیکردنەوەی شیعری ھاوچەرخی ئێراندا کردووە. بە بڕوای مەسعوودینیا، کە پێشتر نووسینێکی بە ناونیشانی «گلادیاتۆری تەنیا و ڕووگرژ» بۆ تەرخان کردبوو، شیعری باباچاھی «مافی خۆی پێ نەدرا»، و خودی ئەو، سەرەڕای پێگەی وەک کەسایەتییەکی کاریگەر و تیۆرداڕێژی ئەدەبیاتی ئێران، «بە ئەندازەی بەھای ڕاستەقینەی خۆی قەدری نەزانرا»؛ بەشێک لەمە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی کە باباچاھی «بە سەرسەختی» و «بە ھەموو بوونیەوە» بەرگریی لە شیعرەکەی دەکرد.<ref name="masoudinia" /> بەپێی ''ایران امروز''، نووسینە ڕەخنەییەکان دەربارەی بەرھەمەکانی جەختیان لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە ھەندێک لە شیعرەکانی لەسەر ئەزموونی فۆرمالیستی و یاریکردن بە پێکھاتەکانی زمان بنیات نراون، لە کاتێکدا ھەندێکی دیکەیان ڕەخنەی کۆمەڵایەتی، گاڵتەوگەپ و خەمە سیاسییەکانی ئەو ڕەنگ دەدەنەوە.<ref name="ie-obit" /> بەھزاد خواجات لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئیبنا دوای کۆچی دوایی باباچاھی، ئەوی بە کەسایەتییەکی «گشتگیر» ناو برد و گوتی ھەرچەندە ڕەنگە ھیچ کەس لە فراوانیی چالاکیدا بەرانبەر بە شاملوو نەبێت، باباچاھی «ھەڵبژاردەیەکی شایانی سەرنجە کە دەتوانێت لە پاڵ کەسایەتییەکی گەورەی وەک شاملوو، یان لە ئاسۆیەکی دیکەدا لە پاڵ ڕەزا بەراھەنیدا ڕابوەستێت». بە گوتەی خواجات، تیۆرەکانی باباچاھی کەشی فرەیی دوای دەیەی ١٩٩٠ و وەرچەرخانی شیعر بەرەو «ناوەندێتیی زمان»یان «ڕوون و ئەکادیمی کرد»، و ھەمیشە شیعرەکانی بنەمای تیۆرەکانی بوون. بە پێچەوانەی زۆرێک لە ھاوچەرخەکانی کە نیگەرانی پاراستنی «شکۆی نەریتی»ی خۆیان بوون، ئەو مەترسیی «شیعری ئەزموونگەر»ی گرتە ئەستۆ و، بەتایبەتی لە ماوەی سەرپەرشتیکردنی لاپەڕەکانی شیعری ''آدینه''دا، بە ناساندنی شاعیرانی گەنج پەیوەندییەکی قووڵی لەگەڵ نەوەی نوێدا دروست کرد. خواجات گاڵتەوگەپی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» وەک ئامرازێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی «گێڕانەوە گەورە پیرۆزەکان» دەبینێت: بەم شێوەیە، بە بڕوای ئەو، یار، کە لە شیعری نەریتیدا بوونەوەرێکی پیرۆز و دەستپێنەگەیشتوو بوو، لە بەرھەمەکانی باباچاھیدا دەبێتە کارەکتەرێکی ئاسایی و ڕۆژانە.<ref name="ibna-khajat">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=عەلی باباچاھی: تامەزرۆیی بۆ زمانێکی خەمبار (چاوپێکەوتن لەگەڵ بەھزاد خواجات)|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/547452|سەردێڕ=علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سیمین بێھبەھانی و عەبدولعەلی دەستغەیب === [[سیمین بێھبەھانی]] وتارێکی بە ناونیشانی «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی») بۆ شیعرەکانی ئەو تەرخان کرد، کە لە ژمارە ٢٣ی دوومانگنامەی ئەدەبیی ''چامه''دا (نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="behbahani1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=سیمین بهبهانی|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی|journal=چامه|issue=23|ڕێکەوت=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|سەردێڕ=مقاله نشریه: نگاهی به چند شعر باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەبدولعەلی دەستغەیب چەندین جار دەربارەی شیعری باباچاھی نووسیوە، بەتایبەتی لە وتاری «پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»، کە لە ''جهان کتاب''دا (بەرگی ١٥، ژمارە ٣–٤، ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠) بڵاو بووەوە،<ref name="dastgheib1389">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا|journal=جهان کتاب|بەرگ=١٥|issue=3–4 (254)|ڕێکەوت=ئایار–تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشان=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|سەردێڕ=عبدالعلی دستغیب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە وتاری «نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»، کە لە ''چامه''دا (٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="dastgheib1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن|journal=چامه|issue=23|ڕێکەوت=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|سەردێڕ=مقاله نشریه: تازگی های سعر باباچاهی این جایی تر است|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ''جام جم آنلاین'' دەربارەی دانیشتنێک کە چەند ڕۆژێک دوای کۆچی دوایی باباچاھی لە کۆمەڵەی نیشتمانیی ڕەخنەگرانی ئەدەبی بۆ بەرھەمەکانی ئەو تەرخان کرا، دەستغەیب شیعری لە ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا») خوێندەوە. گوتی ڕەخنەگران زیاتر گرنگی بە «پلە و وابەستەیی»ی شاعیران دەدەن نەک ناسینی خۆیان و شیعرەکەیان، لە کاتێکدا چۆنایەتیی شیعر لە توانای خوێنەردایە بۆ چوونە ناو جیھانەکەیەوە؛ جیھانێک کە لە حاڵەتی باباچاھیدا، بە بڕوای ئەو، «جاری وا ھەیە کۆمیدی، جاری وا ھەیە جیددی، جاری وا ھەیە لیریکی»یە. بە گوتەی دەستغەیب، شیعری باباچاھی ھەتا کۆتایی دەیەی ١٩٩٠ لە چوارچێوەی ڕۆحی شیعری نیماییدا مایەوە؛ دوای ئەوە وشەسازی، ئەو پەیوەندییانەی بەسەر جیھانی شیعرەکەدا زاڵن، «شێوەی ڕیزکردنی وشەکان» و شێوازی چوونە ناو شیعرەکە گۆڕان. لەنێو تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرەدا ئاماژەی بە پەرتبوونی ڕستەکان کرد (کە بە بڕوای ئەو، مانا سەرەکییەکە لە پشتیانەوە تێدەپەڕێت)، ھەروەھا ئاماژە ناوچەییەکان، پەنابردن بۆ پەند، لایلایە و چیرۆکە فۆلکلۆرییەکان، ئاشنایەتی لەگەڵ ئەدەبی کلاسیکدا، گرۆتێسک و گاڵتەوگەپ، و دێڕی «ھیچی ھیچ لە ھیچ باشترە»ی وەک نموونەیەکی یاریکردنی شاعیر بە زمان ھێنایەوە. دەستغەیب ڕەھەندی شیعریی ''فقط از پریان دریایی...''ی بە بەھێزتر و ڕەھەندی تیۆریی ''پیکاسو...''ی بە دیارتر زانی، و جەختی کردەوە کە شیعری باباچاھی «بە ھیچ شێوەیەک ڕاکردن نییە لە مانا»: ئازار و ئەشکەنجەکانی مرۆڤی ھاوچەرخ لە پشت فۆرمە نوێیەکەیەوە شاراونەتەوە. لە کۆتاییدا گوتی ئەوەی باباچاھی لە شیعرەکەیدا دەیڵێت «نە لاساییکردنەوەیە و نە کاریگەرییە لە کتێبە پۆستمۆدێرنەکانی دیکە»، و ئەو «پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتووە… و لە شیعرەکەیدا بە باشی بەکاری دەھێنێت».<ref name="jamejam1404">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=سید محی‌الدین حسینی ارسنجانی|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=باباچاھی پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتبوو|ناونیشان=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|سەردێڕ=باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌ خوبی درک کرده بود|وێبگە=جام جەم ئۆنلاین|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === فەرەج سەرکووھی === لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا فەرەج سەرکووھی، کە خۆی یەکێک لە سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستان بوو، لە ستوونی «حەوت ڕۆژ، کتێب»ی [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]دا، کە ئەو جارە بۆ ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە») تەرخان کرابوو، بەرھەمەکانی باباچاھیی لە دوو قۆناغدا لێکۆڵییەوە. بە گوتەی ئەو، باباچاھی لە دەیەکانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠دا، بە شیعرە ناسراوەکەی «من لە ئاوشوێنی بۆقە دەنگناخۆشەکانەوە دێم» و شیعرەکانی دیکەی ''در بی‌تکیه‌گاهی''، خۆی وەک یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی شیعری ئەو سەردەمە چەسپاند. شیعرە نیماییەکانی ئەم قۆناغە ئامرازە زاڵەکانی شیعری نیمایییان وەرگرت و لە ڕێگەی «ڕەخنە و نەفیکردنی سیستەمی ھەبوو»وە چوارچێوە زاڵە کۆمەڵایەتی، سیاسی و کولتوورییەکانیان ڕەت کردەوە؛ شیعرەکانی ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ھەندێک لە شیعرەکانی ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان») سەر بە ھەمان چوارچێوەن. قۆناغی دووەم، بە گوتەی سەرکووھی، بەستراوەتەوە بە ھەڵچوونەکانی دەیەی ١٩٩٠، کە ئەو بە «دەیەی قەیرانی شیعری فارسی» ناوی دەبات و سەرھەڵدانی شەپۆلگەلی وەک شیعری پاشنیمایی، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»، شیعری ھەڵوەشێنەرانە و شیعری پۆستمۆدێرنیستی بەخۆوە بینی. سەرکووھی دەنووسێت کە باباچاھی یەکێک بوو لە پێشەنگانی گۆڕینی پێکھاتە، فۆرم و زمانی شیعری نیمایی و یەکێک لە شاعیرە کاریگەرەکانی ئەو دەیەیە، و ھەوڵی دا بنەما تیۆرییەکانی پێشنیارەکانی لە نووسینە ناشیعرییەکانیدا، بەتایبەتی ''گزاره‌های منفرد''، بخاتە ڕوو. بە بڕوای ئەو، لە سەردەمێکدا کە «ھەژاریی تیۆری» ڕەخنەی ئەو ساڵانەی بۆ وەرگرتنی ئەو چەمکانە کورت کردبووەوە کە لە ڕێگەی وەرگێڕانی یەک دوو بەرھەمی بیرمەندانی پۆستمۆدێرنەوە بڵاو ببوونەوە، شیعری باباچاھی «لە دووبارەکردنەوەی ئەم گۆڕانکارییانە تێپەڕی». لە ڕێگەی مەیلی بەرەو فرەدەنگی، کێشە لێکدراوەکان، ڕێژەگەرایی و ڕەتکردنەوەی ڕەھاکان و گێڕانەوە گەورەکان؛ لە ڕێگەی ئەزموونی نوێ لە فۆرم، زمان و ئاوازدا؛ و لە ڕێگەی ھەڵوەشاندنەوە و نامۆکردن، گرۆتێسک و «بنیاتنانی شیعر لەسەر دژایەتی و پارادۆکس»ەوە، ھەوڵی دا ڕوانگەگەلێکی نوێ بەڵام ھێشتا شیعری بخوڵقێنێت. لەبەر ئەوەی شیعرەکەی لەسەر ناسینی کولتوور و شیعری کلاسیک، شیعری نیمایی و شیعری شاملوویی و «ئەزموون و بەھرە»ی خۆی بنیات نرابوو، لەوە دوور مایەوە کە بە «یارییە زمانی و یارییە پێکھاتەیییەکان»ی ئەو دەیەیە ناو دەبران. سەرکووھی شیعرەکانی ''گل باران هزارروزه'' بە درێژەپێدەری ئەم ڕێگایە دەزانێت و پێی وایە بەرھەمەکانی ئەم قۆناغە پێگەی باباچاھی «وەک یەکێک لە کەمە شاعیرە کامڵەکانی ئەم شەپۆل یان ڕەوتە» دەچەسپێنن.<ref name="sarkouhi1390">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فرج سرکوهی|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەیەکی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|سەردێڕ=هفت‌روز‌کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامه استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان === چەند سەرنشینێکی دیکەی پاسەکەی ئەرمەنستان ھاوکار، ھاوبازنەی ئەدەبی یان ڕەخنەگری باباچاھی بوون. بەپێی کانوونی نووسەرانی ئێران، ئەو بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی محەممەدعەلی سێپانلۆ بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونەوە کرد.<ref name="kanoon" /> خودی باباچاھی بیری دەکەوتەوە کە پێش شۆڕش لەگەڵ محەممەد موختاری، جەواد موجابی، فەرامەرز سولەیمانی، عەزیز خەلیلی، ئیسماعیل ڕەھا، محەممەد محەممەدعەلی و چەند کەسێکی دیکە لە کۆڕەکانی «سێشەممانی شیعر»دا بەشداریی کردووە، و گلەیی ئەوەی دەکرد کە موجابی، کاتێک لە کتێبێکدا بیرەوەرییەکانی ئەو سەردەمەی گێڕاوەتەوە، ناوی ئەوی نەھێناوە؛ گوتی نازانێت بۆچی.<ref name="ibna1396">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=شهاب دارابیان|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک دەکرێت وەرگەڕێین!|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/256182|سەردێڕ=شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت/هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> موجابی لە ''آینهٔ بامداد''دا، کە کۆمەڵە نووسین و چاوپێکەوتنەکانی ئەوە دەربارەی ئەحمەد شاملوو، گفتوگۆیەکی دەربارەی شاملوو لەگەڵ شاعیرانی وەک مەنووچێھر ئاتەشی، محەممەد حقووقی، محەممەدعەلی سێپانلۆ و باباچاھی بڵاو کردەوە؛<ref name="taaghche-mojabi">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=جەواد موجابی: ژیاننامە و ناساندنی کتێبەکانی (ئاوێنەی بامداد)|ناونیشان=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|سەردێڕ=بیوگرافی و کتاب های جواد مجابی|وێبگە=تاقچە|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا لە ماڵی شاملوو لە یەکەمین ڕێوڕەسمی بەخشینی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوودا ئامادە بوو، کە تێیدا ''این کشتی پراسرار''ی باباچاھی یەکێک لە دوو براوەکە بوو.<ref name="zamaneh2016" /> داریووش مێعمار لە نووسینێکدا کە دوای کۆچی دوایی موجابی (٢٠٢٦) لە ''ایندیپندنت فارسی''دا بڵاو بووەوە، ڕێڕەوی شیعریی موجابی لەگەڵ ھی باباچاھی بەراورد دەکات: بە بڕوای ئەو، شاعیرانی وەک ڕەزا بەراھەنی و باباچاھی «لە ھەندێک قۆناغی ژیانی شیعریاندا ئەزموونی بنەڕەتییان لەگەڵ زمان، ڕستەسازی و فۆرمدا کرد»، و جاری وا ھەبوو بۆشاییەکی بەرچاو لە نێوان قۆناغە جیاوازەکانیاندا دروست دەبوو، لە کاتێکدا موجابی بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە چوارچێوەی نەریتی نیمایی و شیعری ئازادی شاملوودا مایەوە.<ref name="independent1405">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=داریوش معمار|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=جەواد موجابی، نووسەرێک کە لە یەک ناونیشاندا کورت ناکرێتەوە|ناونیشان=https://www.independentpersian.com/node/422164|سەردێڕ=جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|وێبگە=ئیندیپێندێنت فارسی|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٧ەوە، ڕۆماننووس محەممەد محەممەدعەلی بە ھاوبەشی لەگەڵ باباچاھی سێ ژمارەی تایبەتی ''آدینه''یان دەربارەی شیعر و چیرۆکی کورت ئامادە کرد،<ref name="bbc-mohammadali">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=محەممەد محەممەدعەلی: «باوەڕە تەڕەکانی پیاوێکی مردوو» و ڕۆمانە ئەفسانەییە پڕڕازەکان|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|سەردێڕ=محمد محمدعلی؛«باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و باباچاھی ھاوکارییەکەیانی لە ''آدینه''دا بە «ماوەیەکی زۆر باش» وەسف کرد.<ref name="ibna1396" /> محەممەدعەلی و مەسعوود بەھنوود لەو کەسانەن کە لە فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک''دا دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن.<ref name="shargh">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=پوریا سوری|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title=«ئەم ڕووخسارە گوماناوییە» دەبێتە فیلمی دیکۆمێنتاری|ناونیشان=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|سەردێڕ=روزنامه شرق- «اين قيافه مشكوك» مستند شد- یک شنبه,17 مهر 1390|وێبگە=ڕۆژنامەی شەرق|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ''، کە شەھریار مەندەنیپوور یەکێکە لە سەرنووسەرانی، لە نیسانی ٢٠٢٣دا سێ شیعری کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی باباچاھیی بڵاو کردەوە.<ref name="baang" /> ڕەخنەگر شاپوور جۆرکێش، سەرنشینێکی دیکەی پاسەکە، یەکێک بوو لە سەرسەختترین دژبەرانی تیۆرەکانی باباچاھی. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ مەھیار زاھید کە بە ناونیشانی «ڕوانین بەرەو داھاتوو» لە ڕۆژنامەی ''اعتماد''دا (ژمارە ١٥٤٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧) بڵاو بووەوە، باباچاھیی بە «ڕۆژنامەنووس و شاعیری ھاوچەرخ» ناو برد و ئیدیعای کرد کە باباچاھی لە لاپەڕە ٧٧١ی ''گزاره‌های منفرد''دا پێنج دێڕی داوەتە پاڵ کتێبەکەی ئەو، ''هوش سبز''، کە تێیدا نین. جۆرکێش گوتی: «بەڕێز باباچاھی، کە دان بەوەدا دەنێت جەماوەرگەرایی ئەدەبیی ئەگەرییەکەی قەرزاری دەیەی ١٩٩٠یە، دەتوانێت بەم جۆرە دەستبازییە ھەر کاریگەرییەکی ئەگەریی شاملوو لەسەر خۆی ئینکار بکات»، و زیادی کرد: «لەوانەیە مافم ھەبێت تیۆرییەکی وا سەرپێیی و ناوورد بە یەکێک لە ھۆکارەکانی بنبەستی شیعری دەیەی ١٩٩٠ دابنێم».<ref name="etemad1545">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=مهیار زاهد|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=ڕوانین بەرەو داھاتوو (ڕەوتەکانی ڕەخنەی ئەدەبی، چاوپێکەوتن لەگەڵ شاپوور جۆرکێش)|journal=اعتماد|issue=1545|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ''اعتماد''، ئەم چاوپێکەوتنە «دەنگدانەوەی بەرفراوانی ھەبوو»، و ڕەزا بەراھەنی لە وەڵامێکی درێژدا بە ناونیشانی «بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی» (''اعتماد''، ژمارە ١٥٦٧، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧) بەرگریی لە باباچاھی کرد: «ھەموو کەس دەزانێت کە بەڕێز باباچاھی شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبییە. ئەمە یەکەم جارە کەسێک بە 'ڕۆژنامەنووس' ناوی بەرێت.» بە بڕوای بەراھەنی، جۆرکێش بە دانانی وشەی «ڕۆژنامەنووس» پێش «شاعیر» ویستوویەتی باباچاھی «بچووک بکاتەوە» و دەبێت ھەم داوای لێبوردن لە ڕۆژنامەنووسان و ھەم لە باباچاھی بکات، چونکە «ھەموو ئەوەی تا ئێستا نووسیویەتی و بڵاوی کردووەتەوە سەر بە شیعر و ڕەخنەی شیعرە».<ref name="etemad1567">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=رضا براهنی|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=وەڵام بۆ شاپوور جۆرکێش / بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی|journal=اعتماد|issue=1567|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|پەڕە=١١|ناونیشان=https://www.magiran.com/article/1540386|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە ئەکادیمییەکان === شیعری باباچاھی بووەتە بابەتی بڕێکی بەرچاو لە کاری ئەکادیمی. ھەتا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، بنکەدراوەی عیلمنێت زیاتر لە ٧٠ بەڵگەنامەی زانستی لە ژێر کلیلەوشەی «علی باباچاهی»دا تۆمار دەکات (وتاری گۆڤار، وتاری کۆنفرانس، نامەی ماستەر و دکتۆرا، و کتێب)، کە ھەندێکیان خودی باباچاھی نووسیونی.<ref name="elmnet-kw">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=وتارە پەیوەندیدارەکان بە عەلی باباچاھییەوە (کلیلەوشە)|ناونیشان=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لانیکەم ھەشت نامەی ماستەر و دکتۆرا، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠١٦دا لە زانکۆگەلی وەک ئەراک، زابوڵ، فیردەوسیی مەشھەد، وەلیعەسری ڕەفسەنجان و پەیامی نووردا پێشکەش کراون، لایەنە جیاوازەکانی شیعری ئەو لێکدەکۆڵنەوە: پێشخستن (بەرجەستەکردن)، وێنەی یار، دوانە دژەکان، توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی، گاڵتەوگەپ و گرۆتێسک، و پێکھاتە پۆستمۆدێرنیستییەکان.<ref name="khazaei1389">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=سارا خزایی|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ٢٠١٠)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|سەردێڕ=پایان‌نامه: «برجسته سازی در اشعار علی باباچاهی»|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bazzi1392">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=طاهره بزی|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٣)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|سەردێڕ=پایان‌نامه: سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="hashemi1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=طاهره هاشمی|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|سەردێڕ=پایان‌نامه: تقابل های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="palash1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=محمود پالاش|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|سەردێڕ=پایان‌نامه: بررسی عناصر اقلیمی و بومی¬گرایی در شعر علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="torabi1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=عبدالرسول ترابی|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ٢٠١٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|سەردێڕ=پایان‌نامه: کاربرد طنز و گونه های آن در اشعار علی بابا چاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی (نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ٢٠١٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|سەردێڕ=پایان‌نامه: متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری لە وتارێکدا لە ''زیبایی‌شناسی ادبی''دا (٢٠١٢) بێباکی بەرانبەر بە زنجیرەی کاتی بە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی شیعری دەیەی ٢٠٠٠ و شیعری باباچاھی دادەنێن: بە گوتەی ئەوان، شاعیر قۆناغە جیاوازەکان تێکەڵ دەکات، دەقێکی ناھێڵی دروست دەکات و بە ئاگاییەوە دەستکاریی ڕاستییە مێژووییەکان دەکات؛ ئەم خەسڵەتە بە بیرۆکەکانی پاشپێکھاتەگەرایان و ژاک دێریداوە دەبەستنەوە.<ref name="bahadori1391">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=محمدجلیل بهادری و حسن ذوالفقاری|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە (بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|issue=13|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠١٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبراھیم موحیببی و ھاوکارانی (٢٠١٩)، بە ڕێبازێکی شێوازناسیی مەعریفی، «شێواندنی پێکھاتەیی» و شکاندنی شێمای «دەفر و شوێن» وەک تایبەتمەندییە شێوازییەکانی شیعری ئەو دیاری دەکەن کە بە بڕوای ئەوان دەگەنە «شێمایەکی ڕیزۆمی»؛ ئەوان شێوازناسیی نەریتی بە ناتوانا دەزانن لە شیکردنەوەی شیعرگەلی لەم جۆرە.<ref name="mohebbi1398">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=ابراهیم محبی، مظاهر نیکخواه و محمد حکیم‌آذر|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا|journal=شعرپژوهی (بوستان ادب)|issue=3|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|سەردێڕ=مقاله نشریه: خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریه ی طرح واره در سبک شناسی شناختی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی (٢٠٢١) باباچاھی بە «یەکێک لە پێشکەوتووترین نوێنەرانی پۆستمۆدێرنیزم لە ئێراندا» ناو دەبەن و پێکھاتەگەلی وەک ڕاکردن لە ڕستەسازی، پێکھاتەی بێسەروبەری زمان، ڕەتکردنەوەی عەقڵ و نەبوونی یەکگرتوویی و دڵنیایی لە شیعرەکەیدا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="ehsani1400">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن|journal=مطالعات بلاغی|بەرگ=١٢|issue=23|پەڕەکان=٧–٣٦|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|سەردێڕ=مقاله نشریه: بابا چاهی و مولفه های زبانی شعر پست مدرن|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەھزاد خواجات (٢٠٢١)، بە بەراوردکردنی یەکێک لە شیعرەکانی ئەو لەگەڵ شیعرێکی محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ڕوانگەی تیۆری ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆزەوە، باباچاھی وەک نوێنەری شیعری پۆستمۆدێرنیستی و شەمسی لەنگەروودی وەک نوێنەری ڕەوتی ناسراو بە «سادەنووسی» دەناسێنێت.<ref name="khajat1400">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=بهزاد خواجات|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز|journal=قند پارسی|بەرگ=٤|issue=13|ڕێکەوت=٢٠٢١–٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریه ی ریزوماتیک ژیل دلوز|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە ناونیشانی شیعرەکانی، گەشەسەندنی ئەو لە سەرەتایەکەوە کە مۆرکی [[نیما یووشیج|نیما]] و ڕیالیزمی پێوە بوو ھەتا چوونە ناو شیعری پۆستمۆدێرن بە ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات») بەدوادا دەچن.<ref name="mohammadi1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=علی محمدی و طاهره قاسمی|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=«ناونیشان» لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا، لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم|journal=تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)|بەرگ=١٤|issue=51|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی «عنوان» در سروده های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕوناک جەوھەرزادە و ھاوکارانی (٢٠٢٢) ئاماژە بە زۆریی پێکھاتەگەلی وەک نادڵنیایی، «خوێندنەوەی بۆشاییەکان»، «مەرگی نووسەر» و پارادۆکس لە ھەمان ئەم دوو کۆمەڵەیەدا دەکەن، و خاڵە بەھێز و لاوازەکانی ئەم جۆرە شیعرە لە ئاستە زمانی، بابەتی و ئەدەبییەکاندا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="joharzadeh1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=روناک جوهرزاده، شاهرخ حکمت و مجید عزیزی|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|بەرگ=١٣|issue=53|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|سەردێڕ=مقاله نشریه: تحلیل زیبایی شناختی نمودهای پست مدرنیستی در دو مجموعه «نم نم بارانم» و «عقل عذابم می دهد» از علی بابا چاهید|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی توێژینەوەی زەکییە محەممەدلوو و ھاوکارانی (٢٠٢٢)، [[لێکچوواندن]] باوترین شێوەی لادانی واتایی لە شیعری باباچاھیدایە، لە کاتێکدا خوازە کەمتر بەکار دێت.<ref name="mohammadlou1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=ذکیه محمدلو، برات محمدی و سیف‌الدین آب‌برین|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|بەرگ=١٣|issue=52|ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی و نقد و تحلیل گونه های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> مەحبووبە شیرگەردوون (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە حەوت کۆمەڵە شیعری ئەو، شیعرەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر وەسف و لێکچوواندن بنیات نراو، بە بەکارھێنانێکی بەرفراوانی توخمە سروشتییەکان، دەبینێت و دووبارەکردنەوە وەک بەکارھاتووترین ھونەری ڕەوانبێژی دیاری دەکات.<ref name="shirgardoon1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=محبوبه شیرگردون|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (لێکۆڵینەوەی حەوت کۆمەڵە)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|بەرگ=١٣|issue=53|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی جلوه های زیبایی شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعه شعری)|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> توێژینەوەکانی دیکە شیعری «پاسینگاھی ٢» لە ڕوانگەی جیۆڕەخنە و تیۆری «پێکھاتەی ئاسۆ»ی میشێل کۆلۆوە،<ref name="alivand1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=مهران عالی‌وند، کاظم دزفولیان و قدرت‌الله طاهری|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری «پاسینگاھی ٢»ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ|journal=ادبیات پارسی معاصر|بەرگ=١٢|issue=1|ڕێکەوت=بەھار–ھاوینی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|سەردێڕ=مقاله نشریه: تحلیل منظره غروب در شعر پسینگاهی 2 از علی باباچاهی با توجه به نظریه ساختار افق میشل کولو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و شیعری «دوری و...» بەپێی تیۆری «جیھانەکانی دەق»ی پۆڵ وێرس شی دەکەنەوە؛<ref name="latifnejad1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=ڕۆڵی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری «دووری و...»ی باباچاھیدا، بەپێی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس|journal=نقد و نظریهٔ ادبی|بەرگ=٧|issue=2|ڕێکەوت=٢٠٢٢–٢٠٢٣|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|سەردێڕ=مقاله نشریه: تاثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایه نظریه بوطیقای شناختی جهان های متن پل ورث|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> شیعرەکەی ھەروەھا لە پاڵ شیعری کیوومەرس مونشیزادەدا بە بەکارھێنانی مۆدێلی جێفری لیچ لێکۆڵراوەتەوە.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=آسیه حسینعلی‌زاده، هانیه صدری مجد و شاهپرک فرحبخش اصفهان|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ|journal=گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی|بەرگ=٢|issue=1|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|سەردێڕ=مقاله نشریه: نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی لە وتارێکدا لە وەرزنامەی ''مطالعات هنر اسلامی''دا (٢٠٢٤) باباچاھی و ڕەزا بەراھەنی لەنێو شاعیرە گەورەکانی «دەیەی حەفتا» (دەیەی ١٩٩٠) دادەنێن و «فرەدەنگی» لە بەرھەمەکانیاندا وەک یەکێک لە نیشانە دیارەکانی [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنیزم]] لێکدەکۆڵنەوە. بەپێی ئەم توێژینەوەیە، فرەدەنگی لە شیعری ئەواندا لە کێش و مۆسیقا، جیاوازییەکانی زمان و دژیەکیی نێوان ئاستی فەرمی و ئاخاوتن، «نووسینی پەرتکەرەوە» و «نووسینی شێتانە»، و ئامادەبوونی کارەکتەرێکی شیزۆفرێنیکەوە سەرچاوە دەگرێت، و دەگاتە «ڕزگاربوون لە ستەمی مۆنۆلۆگ»، پچڕانی گێڕانەوە و ڕەتکردنەوەی تەوەری ستوونی و یەکێتیی بابەتی.<ref name="amini1403a">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا|journal=مطالعات هنر اسلامی|بەرگ=٢١|issue=54|ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|سەردێڕ=مقاله نشریه: چند صدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە وتارێکی دیکەدا، کە لە ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''دا (شوبات–ئازاری ٢٠٢٥) بڵاو بووەوە، ھەمان توێژەران «شیعری پەرتکەرەوە»ی باباچاھی لێکدەکۆڵنەوە؛ چەمکێک کە بە گێڕانەوەی ئەوان لە «پەرتکردنەوە»ی دێریداوە وەرگیراوە و لە شیعری دەیەی ١٩٩٠دا لە خوێندنەوەی دەقەوە بۆ بەرھەمھێنانی دەق درێژ کراوەتەوە. ئەوان فرەدەنگی، خوێندنەوەی بۆشاییەکان و بەشداریی خوێنەر، لەجێچوونی زمان و نووسینی شێتانە، گاڵتەوگەپ و پارۆدی، تێکەڵبوونی کاتەکان، وێنەی فرەیی عاشق و مەعشووق، و دەقئاوێزان وەک پێکھاتە سەرەکییەکانی دیاری دەکەن. بە گوتەی ئەوان، باباچاھی لە زۆربەی شیعرەکانی «قۆناغی چوارەم»ی ڕێڕەوەکەیدا، بە شاراوەیی یان بە ئاشکرا، ھەندێک لە وشە و چەمکەکانی لە دەقە کۆنەکان، گۆرانی، بەیت و پەندە میللییەکانەوە وەردەگرێت.<ref name="amini1403b">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|بەرگ=١٧|issue=106|ڕێکەوت=شوبات–ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> جگە لە وتارە ئەکادیمییەکان، چەند کتێبێک بۆ شیعری باباچاھی تەرخان کراون، لەوانە ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)ی نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، کە شیعری ئەو لە پاڵ شیعری مەنووچێھر ئاتەشیدا لێکدەکۆڵێتەوە؛<ref name="ramnaram1397">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی (کتێب، شەلاک، ٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|سەردێڕ=کتاب: رام و نارام: آتشی - باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''به سمت چهره‌های مختلفی''ی ئیبراھیم موحیببی، دەربارەی شێوازی شیعری ئەو و شیعری عەبباس سەففاری؛<ref name="mohebbibook1400">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=ابراهیم محبی|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢١)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|سەردێڕ=کتاب: به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریه‌شناختی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش''ی حوسێن باقری، دەربارەی «ھەڵوەشاندنەوە» لە دە کۆمەڵە شیعری ئەودا لە دەیەی ٢٠١٠؛<ref name="bagheribook1402">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=حسین باقری|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢٣)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|سەردێڕ=کتاب: برخورد منقار پرنده به لاله‌ی گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشده‌ی دهه‌ی نود شمسی)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی''ی جاوید تەکاوەران.<ref name="takavaran1403">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، خەرەدی جاوید، ٢٠٢٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|سەردێڕ=کتاب: گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:calc(100% - 1em); max-width:320px; margin:0.4em 1em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; overflow-wrap:anywhere; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Open book nae 02.svg|18px|link=|alt=]] خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">'''''این کشتی پراسرار'''''<br />(«ئەم کەشتییە پڕڕازە»)<br />عەلی باباچاھی · نەشری نیگاھ، تاران، ١٣٩٣ی ھەتاوی (٢٠١٤)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;"><div style="margin:10px 10px 12px; text-align:center;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:5px 13px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://en.wikipedia.org/wiki/File:This_Mysterious_Ship.jpg <span style="color:#ffffff;">↗ بینینی بەرگ لە ویکیپیدیای ئینگلیزی</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">ھاوبراوەی یەکەمین خولی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو (١٣٩٤ی ھەتاوی)، لەگەڵ ''منظومهٔ بازگشت و اشعار دیگر''ی محەممەد شەمسی لەنگەروودی.</div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ڕێوڕەسم: ١٨ی دیی ١٣٩٤ (٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦)، لە ماڵی ئەحمەد شاملوو</div> </div> * براوەی ھاوبەشی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو (کە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا بەخشرا) بۆ کۆمەڵە شیعری ''این کشتی پراسرار'' (نیگاھ، ٢٠١٤)، لەگەڵ ''منظومهٔ بازگشت و اشعار دیگر''ی محەممەد شەمسی لەنگەروودی. ڕێوڕەسمەکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە ماڵی ئەحمەد شاملوو بەڕێوە چوو.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * ڕێزلێنان (١٤ی ئازاری ٢٠١٢): گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێوڕەسمێکی بۆ ڕێزگرتن لە باباچاھی ڕێک خست، کە تێیدا فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک'' بۆ یەکەم جار نمایش کرا.<ref name="ibna2012">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە عەلی باباچاھی بەڕێوە دەچێت|ناونیشان=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|سەردێڕ=مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160919011313/http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == بەرھەمەکان == بەپێی بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران، باباچاھی بیست و حەوت کۆمەڵە شیعر، حەوت کتێب لە بواری ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبیدا و پێنج بەرھەمی توێژینەوەیی بڵاو کردووەتەوە.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' باس لە زیاتر لە سی و پێنج بەرگ دەکات.<ref name="khabar" /> لە خوارەوەدا ساڵەکان بە [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی]] و پاشان ساڵی زایینیی بەرانبەری نووسراون (ساڵی ھەتاوی نزیکەی ٢١ی ئازار دەست پێ دەکات و بۆیە دوو ساڵی زایینی دەگرێتەوە). ناونیشانەکان بە فارسیی ڕەسەن و پاشان وەرگێڕانی کوردییان نووسراون. === کۆمەڵە شیعرەکان === ئەم لیستەی خوارەوە لەسەر بنەمای سەرچاوە ڕۆژنامەوانییەکان ئامادە کراوە:<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»، ١٣٤٦ / ١٩٦٧) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٣٤٩ / ١٩٧٠) * ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٣٥٣ / ١٩٧٤؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٥٢ / ١٩٧٣) – مەھرداد، ڕز<ref name="nlai851887">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=لە نەوەی خۆر / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، [[تەورێز]] * ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»، ١٣٥٩ / ١٩٨٠) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («لە خاکمانەوە خۆر ھەڵدێت»، ١٣٦٠ / ١٩٨١) – بەھنام، تەورێز * ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان»، ١٣٦٨ / ١٩٨٩) – عەسری جەدید<ref name="nlai576639">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=ئاوازی دەریاپیاوان / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، وەیس؛ چاپی دووەم ١٣٧٢ / ١٩٩٣، دورسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم»، ١٣٧٥ / ١٩٩٦، دارینووش؛ چاپی دووەم، نەشری چەشمە) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=من نمەبارانم (نەشری چەشمە، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٨٣ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|سەردێڕ=کتاب نم نم بارانم اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»، ١٣٧٦ / ١٩٩٧، تکاپو؛ چاپی نوێ ١٤٠٠ / ٢٠٢١، پاتیزە) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن (پاتیزە، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١١٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|سەردێڕ=کتاب منزل های دریا بی نشان است اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات»، ١٣٧٩ / ٢٠٠٠، ھەمراھ؛ چاپی دووەم ١٣٩٢ / ٢٠١٣، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (زاوش، چاپی دووەم، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٢٣٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|سەردێڕ=کتاب عقل عذابم می دهد اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («ڕووخسارم خۆ زۆر گوماناوییە»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢) – نەویدی شیراز و ڕاشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («چووبووم بۆ ڕاوی نەھەنگ»، ١٣٨٢ / ٢٠٠٣) – پاندا، [[مەشھەد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٨٣ / ٢٠٠٤؛ چاپی چوارەم ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (مروارید، چاپی چوارەم، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢٢٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|سەردێڕ=کتاب گزینه اشعار علی باباچاهی اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩؛ چاپی دووەم ١٣٩٠ / ٢٠١١) – سالس {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٦٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|سەردێڕ=کتاب پیکاسو در آب های خلیج فارس اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – نەویدی شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە»، ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ چاپی دووەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە (مروارید، چاپی دووەم، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٦٠ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|سەردێڕ=کتاب گل باران هزار روزه اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە (سالس، ١٣٩٥/٢٠١٦، ٢٢٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|سەردێڕ=کتاب هوش و حواس گل شب بو برای من کافی ست اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دنیا ھەڵە دەکات»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=دنیا ھەڵە دەکات (زاوش، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢١٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|سەردێڕ=کتاب دنیا اشتباه می کند اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە»، شیعری کورت، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە (سالس، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٩٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|سەردێڕ=کتاب بیا گوشماهی جمع کنیم اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن»، شیعری ئەوینداری، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن (مروارید، ١٣٩٤/٢٠١٥، ٢٢٩ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|سەردێڕ=کتاب به شیوه ی خودشان عاشق می شوند اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («باخی ھەنار لەم لایەیە»، شیعرەکانی ١٣٩٠–١٣٩١؛ ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٣٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|سەردێڕ=کتاب باغ انار از این طرف است اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai2894290">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (١٣٩٠–١٣٩١) / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا»، ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٧٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|سەردێڕ=کتاب در غارهای پر از نرگس اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («کۆی شیعرەکان»، بەرگی یەکەم، ١٣٩٢ / ٢٠١٣؛ چاپی دووەم ١٤٠٠ / ٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9789643518356}}؛ ئەم کۆمەڵانە لەخۆ دەگرێت: ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج'' («لەگەڵ گوڵی نارنج»)، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' («خنکاوەکان»)<ref name="ik9053">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=کۆی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|سەردێڕ=کتاب مجموعه اشعار علی باباچاهی اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این کشتی پراسرار'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە»، ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – نیگاھ {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە (نیگاھ، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٧٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|سەردێڕ=کتاب این کشتی پر اسرار اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3268693">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم»، ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٤/٢٠١٥، ١١٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|سەردێڕ=کتاب اتاق بر آب راه می روم اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3752248">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («جوانیی دنیا ھەر بەمەیە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – دەریچە {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=جوانیی دنیا ھەر بەمەیە (دەریچە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|سەردێڕ=کتاب قشنگی دنیا به همین است اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – نیگاھ {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە (نیگاھ، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|سەردێڕ=کتاب آدمها در غروب اسم ندارند اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4173916">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – پاتیزە {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من (پاتیزە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٢٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|سەردێڕ=کتاب آئورا و دیگران من اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4257719">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت»، ١٣٩٧ / ٢٠١٨؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٩٦ / ٢٠١٧) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٧/٢٠١٨، ١٣١ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|سەردێڕ=این کتاب هم آدم است!عاشق می شود اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4651802">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە، عاشق دەبێت / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت!»، ھەڵبژاردەیەک کە شاعیر خۆی لە ھەموو کۆمەڵەکانی ھەڵیبژاردووە، لەگەڵ وتارێک بە ناونیشانی «کردەی کۆمەڵایەتی»؛ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە) – مانیا ھونەر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت! (مانیا ھونەر، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|سەردێڕ=کتاب ژوزف تو مرخصی! اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»، چاپی یەکەم ١٤٠١) – نەشری ئافتاب، [[نەرویژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> لە ساڵی ١٤٠٣ (٢٠٢٤)دا بڵاوکەرەوەی کتێبی ھورمز ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=لە بێپاڵپشتیدا (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|سەردێڕ=کتاب: در بی‌تکیه‌گاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''ی<ref name="hormoz2">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|سەردێڕ=کتاب: عقل عذابم می‌دهد|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دووبارە چاپ کردەوە، و لە ساڵی ١٤٠٤ (٢٠٢٥)دا بەرگێکی بە ناونیشانی ''در غارهای نرگسی'' («لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا»)، بە ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، بڵاو کردەوە ({{ISBN|9786228365824}}).<ref name="hormoz3">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا (شاعیر: عەلی باباچاھی، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٤/٢٠٢٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|سەردێڕ=کتاب: در غارهای نرگسی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === شیعر بۆ منداڵان و ھەرزەکاران === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران»، تەورێز؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٣٧ / ١٩٥٨)<ref name="anon4">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («کێ دەرگای قەفەزەکەی کردەوە؟»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، تەورێز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»، لێکۆڵینەوەیەکی ڕەخنەیی لە شیعری ئەمڕۆی ئێران)، بەرگی یەکەم (١٣٧٦ / ١٩٩٧، نارنج)؛ بەرگی دووەم (١٣٨٠ / ٢٠٠١، سپەنتا)؛ چاپی سێ بەرگی (١٣٨٩ / ٢٠١٠، دیبایە؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=گوزارە تاکەکان، سێ بەرگ (دیبایە، ١٣٨٩/٢٠١٠، ٢٬٣٨٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|سەردێڕ=کتاب گزاره های منفرد اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9101">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ (ویستار، ١٣٨١/٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|سەردێڕ=کتاب سه دهه شاعران حرفه ای اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ئەوینداریترینەکان»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوەیەکی شیعرەکانی نێوان ١٣٠٠ و ١٣٨٠ [١٩٢١–٢٠٠١]؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – سالس * ''بیرون پریدن از صف'' («لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە»، چاوپێکەوتن، ھەڵسەنگاندن و وتار، کۆکردنەوەی مازیار نەیستانی؛ ١٣٨٥ / ٢٠٠٦، میفرەغنیگار؛ چاپی نوێ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، پاتیزە) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە (پاتیزە، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٣٣٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|سەردێڕ=کتاب بیرون پریدن از صف اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٨٦ / ٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9100">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ (ویستار، ١٣٨٦/٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|سەردێڕ=کتاب شعر امروز ، زن امروز اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («گوزارە پێکەوەبەستراوەکان»، نەوەد ساڵ شیعری نوێی فارسی؛ ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە) – دیبایە {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=گوزارە پێکەوەبەستراوەکان (دیبایە، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|سەردێڕ=کتاب گزاره های پیوست اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («ڕامانەکان؛ لە سفرەوە»، ھەڵسەنگاندن و وتار؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9786003762176}}؛ بەپێی پێشەکیی باباچاھی، ناونیشانەکە دووبارەکردنەوەی ناوی زنجیرە نووسینێکە کە پێشتر بەم ناوە لە گۆڤارێکی ئەدەبیدا بڵاو ببوونەوە و دواتر لە ''بیرون پریدن از صف''دا کۆ کرانەوە، بەڵام ھیچ کام لەو نووسینانە لەم کتێبەدا نییە.<ref name="ik9063">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=ڕامانەکان؛ لە سفرەوە (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|سەردێڕ=کتاب تاملات ؛ از صفر اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە و ھەڵبژاردەکان === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، ئیقبالی لاھووری؛ چاپی نوێ ١٣٩٦ / ٢٠١٧، پاتیزە) {{ISBN|9786009618422}}؛ لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی «شەروە»، جۆرێک لە گۆرانیی فۆلکلۆریی خەمئامێزی باشووری ئێران<ref name="ik97695">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا (پاتیزە، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٣٠٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|سەردێڕ=کتاب شروه سرایی در جنوب ایران اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی مەنووچێھر شەیبانی (ھەڵبژاردن و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٧٣ / ١٩٩٤) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («ئەم بانگە دڵڕفێنە»، ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی؛ ١٣٨٠ / ٢٠٠١؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩) – سالس {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٥٣٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|سەردێڕ=کتاب این بانگ دلاویز اثر فریدون توللی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai639927">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە: ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="nlai6012194">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی {{Interlanguage link|مەنووچێھر نەیستانی|fa|منوچهر نیستانی}} (١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («لە شێتی جوانتر»، ژیان و شیعری ئیسماعیل شاھروودی؛ ١٣٨٧ / ٢٠٠٨؛ چاپی پێنجەم ١٤٠٣ / ٢٠٢٤) – سالس {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=لە شێتی جوانتر (سالس، چاپی پێنجەم، ١٤٠٣/٢٠٢٤، ٣٢٨ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|سەردێڕ=کتاب زیباتری از جنون اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === وتارە ھەڵبژێردراوەکان === * «موج سوم: تعریفی محو و معلق» («شەپۆلی سێیەم: پێناسەیەکی ناڕوون و ھەڵپەسێردراو»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٤، ئایار–حوزەیرانی ١٩٨٨ * «۵۷ سال شعر نو فارسی» («پەنجا و حەوت ساڵ شیعری نوێی فارسی»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٥، حوزەیران–تەممووزی ١٩٨٨ * «جریان‌های شعری از دههٔ ۴۰ تا امروز» («ڕەوتە شیعرییەکان لە دەیەی ١٩٦٠ەوە ھەتا ئەمڕۆ»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٦، تەممووز–ئابی ١٩٨٨ * «کشش تصاویر و جوشش عاطفی واژگان» («ڕاکێشانی وێنەکان و کوڵانی سۆزداریی وشەکان»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٨، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ * «محورها و مشخصه‌های شعر پسانیمایی» («تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»)، ''کارنامه''، ژمارە ٤، ئازار–ئایاری ١٩٩٩ * «بحران شعر و راه برون‌رفت از آن» («قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»)، ''فرهنگ توسعه''، ژمارە ٤٩، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١<ref name="nlai189097">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=قەیرانی شیعر و ڕێگای دەربازبوون لێی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * «حافظ و فرهنگ بازی‌های زبانی» («[[حافز]] و کولتووری یارییە زمانییەکان»)، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («ساڵنامەی حافزناسی»)، ژمارە ٦، ٢٠٠٣ * «گسترهٔ نامحدود معنا» («پانتایی بێسنووری مانا»)، ''رودکی''، ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨<ref name="ensani" /> * «گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریای زحمتکش کم‌عقده‌ترند» («جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێتربن»)، ''مهرنامه''، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢<ref name="mehrnameh1391">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی باباچاهی|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێترن (مێھرنامە، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|سەردێڕ=مقاله نشریه: گاه شاهزاده ها از پرولتاریایی زحمتکش کم عقده ترند|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «دربارهٔ شعر "خاطرات من" احمدرضا احمدی» («دەربارەی شیعری "بیرەوەرییەکانم"ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی»)، ''برگ هنر''، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢<ref name="bargehonar1400">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی باباچاهی|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=دەربارەی شیعری «بیرەوەرییەکانم»ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی (بەرگی ھونەر، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|سەردێڕ=مقاله نشریه: درباره ی شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === چاوپێکەوتنەکان === ==== بە شێوەی کتێب ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («مێژووی زارەکیی ئەدەبیاتی ھاوچەرخی ئێران»)، بەرگی پێنجەم (چاوپێکەوتنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی لەگەڵ عەلی باباچاھی؛ بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – ڕۆزنیگار<ref name="oralhist1384">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی، بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی، ڕۆزنیگار، ١٣٨٤/٢٠٠٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|سەردێڕ=کتاب: علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («دەرگایەک بەرەو ژووری مشتومڕ»، کۆی ئەو چاوپێکەوتنانەی لە ماوەی نزیکەی سی و پێنج ساڵ چالاکیی ئەدەبیدا لەگەڵ باباچاھی کراون؛ نزیکەی ٥٠٠ لاپەڕە؛ ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – نیگاھ {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=عەلی باباچاھی: دۆخی ئەدەبیات جێگەی داخە|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/94121710769/|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="ibna1395">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=باباچاھی: لە نەورۆزدا ''مەرگ بە پچڕانەوە''ی ساراماگۆ بخوێننەوە|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/233294|سەردێڕ=باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کتێبی ''بیرون پریدن از صف'' (١٣٨٥ / ٢٠٠٦)یش، جگە لە ھەڵسەنگاندن و وتار، ژمارەیەک لە چاوپێکەوتنەکانی ئەوی لەخۆ گرتووە (بڕوانە [[#ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی|ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی]]). ==== لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا ==== * «شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف "حجم" می‌آید!» («شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی "حەجم"!»؛ مێزگردێک بە بەشداریی {{Interlanguage link|شەمس ئاقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، عەلی باباچاھی، موزەففەر ڕۆیایی و یەزدان سەلەحشوور)، ''بایا''، ژمارە ٤١، ٢٠٠٦<ref name="baya1385">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی «حەجم»! (مێزگرد، بایا، ژمارە ٤١، ١٣٨٥/٢٠٠٦)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|سەردێڕ=مقاله نشریه: شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می آید! (میزگرد درباره ی شعر حجم با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «آب گل‌آلود شعر» («ئاوی لێڵی شیعر»؛ مێزگردێکی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی دەربارەی دۆخی ئێستای شیعر، بەشی یەکەم)، ''شرق''، ژمارە ١٨٨٢، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣، لاپەڕە ٩<ref name="shargh1392">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=ئاوی لێڵی شیعر (مێزگردی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی)|ناونیشان=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|وێبگە=ڕۆژنامەی شەرق|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|پەڕە=٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131126055139/http://sharghdaily.ir:80/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!» («پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە!»؛ چاوپێکەوتنی {{Interlanguage link|عەلی عەبدوڵڵاھی|fa|علی عبداللهی}} لەگەڵ باباچاھی)، ''سینما و ادبیات''، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤<ref name="abdollahi1392">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی عبداللهی|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە! چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی (سینەما و ئەدەبیات، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|سەردێڕ=مقاله نشریه: پست مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست! ؛ گفت و گو با علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== ئاژانسە ھەواڵییەکان، ماڵپەڕەکان و میدیاکانی دیکە ==== * «توجه شاعران امروز به ژرف‌ساختار روان‌شناسانه نوعی عرفان است» («گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان»)، [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦<ref name="mehr" /> * «شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!» («شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک ئەگەری ئەوە ھەیە وەرگەڕێین!»؛ چاوپێکەوتنی شەھاب دارابیان لەگەڵ باباچاھی دەربارەی پەنجا ساڵ شاعیرییەکەی)، ئیبنا، ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨<ref name="ibna1396" /> * «نگاهم به فضای مجازی مثل مجلهٔ آدینه است / همچنان ایستاده‌ام» («ڕوانینم بۆ فەزای مەجازی وەک گۆڤاری ئادینەیە / ھێشتا ڕاوەستاوم»؛ چاوپێکەوتنێک بە بۆنەی حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونی)، ئیبنا، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩<ref name="ibna1398" /> * «برخی با شعرهای "رویایی" میانه خوبی نداشتند» («ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی "ڕۆیایی"دا ڕێک نەبوون»؛ چاوپێکەوتنی نیدا وەلیپوور لەگەڵ باباچاھی دەربارەی یەدوڵڵا ڕۆیایی)، ئیسنا، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢<ref name="isna1401" /> * «روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی» («گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین»؛ چاوپێکەوتنی شیرزاد بەستامی لەگەڵ باباچاھی، کە بەپێی ئیبنا لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠١٠دا لە پەراوێزی فیستیڤاڵێکی شیعردا لە [[خوڕەماوە]] کراوە و دوای کۆچی دوایی ئەو بڵاو کراوەتەوە)، ئیبنا، ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦<ref name="ibna547535">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/547535|سەردێڕ=روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر/ جبر متفاوت‌نویسی|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== چاوپێکەوتن و شیعرخوێندنەوە لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا ==== * «عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم» («ئەوینداریت تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم»؛ چاوپێکەوتنی موجتەبا پوورموحسین لەگەڵ باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)، ڕادیۆ زەمانە، ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨<ref name="zamaneh2008" /> * شیعرخوێندنەوە بۆ ڕادیۆ زەمانە: دوای ڕێوڕەسمی بەخشینی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو، باباچاھی دوو شیعری لە کۆمەڵە براوەکەی، ''این کشتی پراسرار''، بۆ ئەم ڕادیۆیە خوێندەوە (ڕاپۆرتی محەممەد تەنگستانی، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای…» و دوو شیعری دیکە: سێ شیعر لە کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی ''جهان متوجه شد''، کە شاعیر خۆی بۆ گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' ھەڵیبژاردوون؛ ئەم گۆڤارە بەپێی ناساندنی خۆی گۆڤارێکی سەربەخۆیە کە لە دەرەوەی ئێران بە سەرپەرشتیی شەھریار مەندەنیپوور و حوسێن نووشئازەر دەردەچێت (٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣).<ref name="baang" /> === تۆمارە دەنگییەکان (شیعرخوێندنەوە) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی»، بە دەنگی شاعیر؛ ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – تەحقیقاتی نەزەری، [[ئەسفەھان]]<ref name="nlai1846576">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («ئاوا بیر دەکاتەوە»، بە دەنگی شاعیر؛ شیعرەکانی ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''؛ ١٣٩١ / ٢٠١٢) – دامەزراوەی تۆڕی دەنگیی خۆشبەیان * شیعرخوێندنەوەکەی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧؛ تۆماری دەنگی، ٣:٣٥)، بڵاوکراوە لە ماڵپەڕی ئازادی<ref name="azadi-babachahi-audio" /> === وەرگێڕانەکان === شیعرەکانی باباچاھی بۆ چەند زمانێک، لەوانە ئینگلیزی، ھۆڵەندی، کوردی و عەرەبی، وەرگێڕدراون.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' (''This Too Was a Joke'' – «ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ھەڵبژاردەیەکی شیعریی دووزمانە بە وەرگێڕانی ئینگلیزیی سەعید سەعیدپوور؛ بە ئامادەکردنی ئەییووب سادقیانی؛ ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٨٩ / ٢٠١٠) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''از روزهای روشن'' («لە ڕۆژە ڕووناکەکانەوە»، ھەڵبژاردەیەکی شیعری بە وەرگێڕانی کوردیی بابەک سەحرانەوەرد){{ژێدەر پێویستە}} == بەرھەمەکان دەربارەی باباچاھی == === فیلمی دیکۆمێنتاری === * ''این قیافهٔ مشکوک'' («ئەم ڕووخسارە گوماناوییە»، ٢٠١١)، فیلمێکی دیکۆمێنتاریی نەوەد خولەکی بە دەرھێنانی {{Interlanguage link|وەحید عەلیزادە ڕەززازی|fa|وحید علیزاده رزازی}} دەربارەی شیعر و ژیانی باباچاھی، کە لە ھاوینی ٢٠١١دا وێنە گیراوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> لەم فیلمەدا ئەم کەسانە دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن: ھووشەنگ چالەنگی، مەسعوود بەھنوود، محەممەد محەممەدعەلی، محەممەد قائید، مێدیا کاشیگەر، ئەحمەد پووری، فەتحوڵڵا بینیاز، فەڕخوندە حاجیزادە، بەھزاد خواجات، ڕەزا عامری، ئەردەشیر ڕوستەمی، عەلی عەبدوڵڵاھی، عەلیڕەزا موجابی و بابەک سەحرانەوەرد.<ref name="shargh" /> فیلمەکە بۆ یەکەم جار لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٢دا لەو ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانەدا نمایش کرا کە گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێکی خستبوو.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («باوەڕ بکەن، ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ٢٠١٤)، فیلمێکی دیکۆمێنتاری بە دەرھێنانی موحسین مووسەویی میرکەلایی.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> ئەم فیلمە لە ساڵی ١٣٩٦ (٢٠١٧)دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی سەرزەمینی ئەھووڕاییەوە لە قوتوویەکدا بڵاو کرایەوە کە دیسکێکی DVD و کتێبێکی ٦٦ لاپەڕەیی بە ناونیشانی ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' لەخۆ دەگرێت {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVDی فیلمی دیکۆمێنتاریی ژیان و بەرھەمی باباچاھی، لەگەڵ کتێبی «باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو!» (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٦٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|سەردێڕ=دی وی دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب باور کنید:این هم یک شوخی بود! (باقاب) اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3969267">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === کتێبەکان === * ''کتاب درنگ'' («کتێبی وەستان و ڕامان»، دەفتەری یەکەم: شیعر و ژیانی عەلی باباچاھی؛ بە ئامادەکردنی محەممەد لووتیج) – تەحقیقاتی نەزەری، ئەسفەھان؛ بنکەدراوەی عیلمنێت ئەم کتێبە بە ناونیشانی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» («کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی») و بە ساڵی ١٣٨٧ (٢٠٠٨) تۆمار دەکات.<ref name="rang1387">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی محەممەد لووتیج، تەحقیقاتی نەزەری، ١٣٨٧/٢٠٠٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|سەردێڕ=کتاب: کتاب رنگ: ویژه‌ی حیات ادبی علی‌بابا چاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا»، کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج؛ چاپی یەکەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792194}}؛ بەپێی ناساندنی کتێبەکە لە ماڵپەڕی ئێران کتێب، سێ دەیەی یەکەمی ڕێڕەوی شیعریی باباچاھی ناگرێتەوە، بەڵکوو تایبەتمەندییەکانی شیعرەکەی لە ''نم‌نم بارانم''ەوە دەخوێنێتەوە، و لە جیاتی ھەڵسەنگاندنی چۆنایەتیی شیعرەکان، ھەوڵ دەدات بە شیکردنەوەی پێکھاتەکانیان «کلیلەکانی خوێندنەوەی شیعرەکان» بخاتە بەردەستی خوێنەر.<ref name="ik9093">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|سەردێڕ=کتاب هفتاد گل زرد اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="haftad1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا (کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج، سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|سەردێڕ=کتاب: هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فەڕوخ لەتیفنەژاد، ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)'' («چۆنیەتیی پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی»)، سوخەن، ١٣٩٦ / ٢٠١٧.<ref name="latifbook1396">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فرخ لطیف‌نژاد|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی (کتێب، سوخەن، ١٣٩٦/٢٠١٧)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|سەردێڕ=کتاب: نحوه تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)، شەلاک، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ramnaram1397" /> * ئیبراھیم موحیببی، ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی'' («بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی»)، پاتیزە، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="mohebbibook1400" /> * فەیز شەریفی، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، بە دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="sharifi1400">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فیض شریفی|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠/٢٠٢١)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|سەردێڕ=کتاب: علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * حوسێن باقری، ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی'' («بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»، دە کۆمەڵە کە لە دەیەی ٢٠١٠دا بڵاو بوونەتەوە)، پاتیزە، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ / حوسێن باقری (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * عەبدوڵڵا سولەیمانی (ئامادەکار)، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، ئەفراز، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="soleimani1402">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، ئەفراز، ١٤٠٢/٢٠٢٣)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|سەردێڕ=کتاب: علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جاوید تەکاوەران، ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)'' («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە ''نم‌نم بارانم''ەوە ھەتا ''آئورا و دیگران من''»)، خەرەدی جاوید، ١٤٠٣ / ٢٠٢٤.<ref name="takavaran1403" /> === وتارە توێژینەوەییەکان === * محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری، «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)» («لێکۆڵینەوەی زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە، بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ژمارە ١٣، پاییزی ٢٠١٢.<ref name="bahadori1391" /> * ئیبراھیم موحیببی، مەزاھیر نیکخواھ و محەممەد حەکیم ئازەر، «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی» («خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا»)، ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ژمارە ٣، پاییزی ٢٠١٩.<ref name="mohebbi1398" /> * محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی، «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن» («باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن»)، ''مطالعات بلاغی''، بەرگی ١٢، ژمارە ٢٣، بەھاری ٢٠٢١.<ref name="ehsani1400" /> * بەھزاد خواجات، «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز» («لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز»)، ''قند پارسی''، بەرگی ٤، ژمارە ١٣، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢.<ref name="khajat1400" /> * عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی، «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم» («لێکۆڵینەوەی "ناونیشان" لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم»)، ''دهخدا''، بەرگی ١٤، ژمارە ٥١، بەھاری ٢٠٢٢.<ref name="mohammadi1401" /> * مێھران عالیوەند، کازم دیزفوولیان و قودرەتوڵڵا تاھیری، «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو» («شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری "پاسینگاھی ٢"ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ»)، ''ادبیات پارسی معاصر''، بەرگی ١٢، ژمارە ١، بەھار و ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="alivand1401" /> * زەکییە محەممەدلوو، بەرات محەممەدی و سەیفەدین ئاببەرین، «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٢، ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="mohammadlou1401" /> * ڕوناک جەوھەرزادە، شاھڕوخ حیکمەت و مەجید عەزیزی، «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی» («شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی "من نمەبارانم" و "عەقڵ ئازارم دەدات"ی عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="joharzadeh1401" /> * مەحبووبە شیرگەردوون، «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)» («لێکۆڵینەوەی دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: حەوت کۆمەڵە شیعر وەک نموونە»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="shirgardoon1401" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث» («کاریگەریی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری "دووری و..."ی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس»)، ''نقد و نظریهٔ ادبی''، بەرگی ٧، ژمارە ٢، پاییز و زستانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣.<ref name="latifnejad1401" /> * ئاسیە حوسێنعەلیزادە، ھانیە سەدری مەجد و شاھبەڕگ فەڕەحبەخشی ئەسفەھان، «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ» («ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ»)، ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، بەرگی ٢، ژمارە ١، بەھاری ٢٠٢٤.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی، «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر» («فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا»)، ''مطالعات هنر اسلامی''، بەرگی ٢١، ژمارە ٥٤، ھاوینی ٢٠٢٤.<ref name="amini1403a" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمی، «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٧، ژمارە ١٠٦، شوبات–ئازاری ٢٠٢٥.<ref name="amini1403b" /> * ئەمیر سەلاجەقە، مەنسوور نیکپەناھ و مستەفا ساڵاری، «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد» («لێکۆڵینەوەی تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٨، ژمارە ١١٣، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥.<ref name="salajegheh1404">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=امیر سلاجقه، منصور نیک‌پناه و مصطفی سالاری|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|بەرگ=١٨|issue=113|ڕێکەوت=ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھەڵسەنگاندن لە گۆڤارە ئەدەبییەکاندا === * نەرگس باقری، «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه» («"شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ" بە یەک نیگا»)، ''کتاب ماه ادبیات''، ژمارە ٢١ (ژمارەی زنجیرەیی ١٣٥)، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ – کانوونی دووەمی ٢٠٠٩.<ref name="bagheri1387">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=نرگس باقری|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title=«شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ» بە یەک نیگا (ھەڵسەنگاندنی کتێبەکەی عەلی باباچاھی)|journal=کتاب ماه ادبیات|issue=21 (135)|ڕێکەوت=٢٠٠٨–٢٠٠٩|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|سەردێڕ=مقاله نشریه: « شعر امروز ، زن امروز » در یک نگاه ( بررسی کتاب « شعر امروز ، زن امروز » علی باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * سیمین بێھبەھانی، «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="behbahani1401" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی» («پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»)، ''جهان کتاب''، ساڵی ١٥، ژمارە ٣–٤ (ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤)، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠.<ref name="dastgheib1389" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است» («نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="dastgheib1401" /> === وتاری کۆنفرانسەکان === * قەھرەمان شیری، «شعر گفتار و شعر پسانیمایی» («شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی»)، کۆنفرانسی نیشتمانیی «ئەفسانە»، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="shiri1389">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=قهرمان شیری|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی (وتار، کۆنفرانسی نیشتمانیی ئەفسانە، ١٣٨٩/٢٠١٠)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: شعر گفتار و شعر پسانیمایی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جەلیل شاکری و سومەییە محەممەدینەسەب، «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ» («پێشخستنە زمانییەکان لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی زمانناسیی جێفری لیچ»)، کۆنفرانسی توێژینەوەکانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="shakeri1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جلیل شاکری و سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=پێشخستنی زمانی لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٤/٢٠١٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: برجسته سازی های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان شناختی جفری لیچ|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی» («پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبیات، ١٣٩٥ / ٢٠١٦.<ref name="mozaffari1395">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٥/٢٠١٦)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی وعلی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی» («عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ»)، چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی کولتوور و بیری ئایینی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397a">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: علی باباچاهی و تاملات مرگ اندیشانه ی وی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی مرۆڤناسیی بایۆلۆجی و زانستە مرۆییەکان، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397b">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: بررسی جامعه شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی» («جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، یەکەمین کۆنفرانسی نیشتمانیی توێژینەوە ئەدەبییەکان بە ڕێبازی بەراوردکاری، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397a">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)» («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە "من نمەبارانم"ەوە ھەتا "ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من"»)، دووەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397b">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: گسست ها و پیوست های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فاتیمە سادقیی نەقدعەلیی عولیا و فاتیمە ڕوستەمپوور، «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی» («خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، سێزدەھەمین کۆڕی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەی پەرەپێدانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="sadeghi1397">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فاطمه صادقی نقدعلی علیا و فاطمه رستم‌پور|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === نامە زانکۆییەکان === * سارا خەزائی، «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی» («پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="khazaei1389" /> * تاھیرە بەززی، «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی» («وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٢ / ٢٠١٣.<ref name="bazzi1392" /> * تاھیرە ھاشمی، «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی» («دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=لێکۆڵینەوەی دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا / تاھیرە ھاشمی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * مەحموود پالاش، «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا / مەحموود پالاش (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * سومەییە محەممەدینەسەب، «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی» («لێکۆڵینەوە و ڕوونکردنەوەی پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mohammadinasab1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا (نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣/٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|سەردێڕ=پایان‌نامه: بررسی و تبیین مولفه‌های شعر پست مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی، «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (با بررسی اشعار و دیدگاه‌های رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی)» («لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا، بە لێکۆڵینەوەی شیعر و بۆچوونەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی، حافز مووسەوی، شەمس ئاقاجانی، مێھرداد فەللاح، عەلی عەبدولڕەزایی، محەممەد ئازەرم و گەراناز مووسەوی»)، نامەی ماستەر، [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mahdavi1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=امیر مهدوی هفشجانی|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئازادی ئیسلامی، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣/٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|سەردێڕ=پایان‌نامه: بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران - (با بررسی اشعار و دیدگاه های رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3965008">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا / ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * عەبدولڕەسووڵ تورابی، «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی» («بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="torabi1394" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی» («دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی»)، نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="latifnejad1394" /> === ڕووماڵ لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» («ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ»؛ ناوی باباچاھی لە لیستی سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستاندا ھاتووە)، ڕادیۆ فەردا، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥.<ref name="radiofarda" /> * فەرەج سەرکووھی، «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» («حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی»؛ ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵەی ''گل باران هزارروزه'')، [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١.<ref name="sarkouhi1390" /> * جەمشید بەرزگەر، «سالگرد "سفر مرگ"؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟» («ساڵیادی "گەشتی مەرگ": پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٦ی ئابی ٢٠١٥.<ref name="bbc2015" /> * ئیسفەندیار کووچە، «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی» («''جیھان تێگەیشت'': شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی»)، ڕادیۆ زەمانە، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٣.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد»)، ڕادیۆ فەردا، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد»)، ''ایران امروز''، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="ie-obit" /> * حیسام مەحجووبی، «وقتی علیه علی باباچاهی شعار "دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن" سر دادند» («کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمی "دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە"یان گوتەوە»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="mahjoubi" /> * حوسێن نووشئازەر، «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد» («''جیھان تێگەیشت''ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات»)، ڕادیۆ زەمانە، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="noushazar" /> * کانوونی نووسەرانی ئێران، «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» («بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی»؛ بڵاوکردنەوەی دووبارە)، ''ایران امروز''، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="kanoon" /> == ھەروەھا بڕوانە == * [[وێژەی فارسی]] * [[شیعر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شعرخوانی علی باباچاهی از «این کشتی پراسرار»|trans-title=عەلی باباچاھی شیعرەکانی «ئەم کەشتییە پڕڕازە» دەخوێنێتەوە|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/255182/|سەردێڕ=علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە}} * {{IMDb name|11595433}} * {{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|ناونیشان=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|سەردێڕ=ده شب {{!}} آزادی دات آرت|وێبگە=ئازادی (azadi.art)}} – پۆستەر، تۆمارە دەنگییەکان و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبی ''ده شب'' * {{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|زمان=fa|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=پەڕگەی دەنگیی MP3|بڵاوکەرەوە=ئازادی (azadi.art)}} (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) {{تووڵی دەروازە|شیعر|ئێران|وێژە|ژیاننامە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{DEFAULTSORT:باباچاھی، عەلی}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Babachahi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئەدەبی]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای بووشێھر]] c10e8eteb8y8e0ss4lnirr2q54w7d5t 0 304988 1694814 1692073 2026-10-25T23:04:18Z Bilalinfo 57400 /* ئەکتەرەکان */ 1694814 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=Azazel|image=Add426b2-0a53-4361-8b61-fd6bc11fc617.jpg|image_upright=|caption=|genre={{plainlist| * [[فیلمی تاوانباری| تاوانکاری]] * [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]] * [[سەرووسروشتی]] }}|writer=مەسعود خاکباز|presenter=|director=[[حەسەن فەتحی]]|creative_director=|starring={{plainlist| * [[پەیمان مەعادی]] * [[پەریناز ئیزەدیار]] * [[بابەک حەمیدیان]] * [[عەلی موسەفا]] }}|theme_music_composer=|opentheme=|endtheme=|composer=|country={{IRN}}|language=فارسی|num_seasons=|num_episodes=|list_episodes=|executive_producer=|producer=حەسەن خودادادی|editor=|location=|cinematography=|animator=|camera=|runtime=|company=|distributor=|channel=[[نەماوا]]|picture_format=|audio_format=|first_run=|first_aired=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|last_aired=}} ئەزازیل (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''ازازیل)'' زنجیرەیەکی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ژانەری [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]]، [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] و [[سەرووسروشتی]] لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]]، نووسینی مەسعود خاکباز و بەرهەمهێنانی حەسەن خودادادی بەرهەمی ساڵی ٢٠٢٤-٢٠٢٥ە. [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]، [[بابەک حەمیدیان]] و [[پەیمان مەعادی]] ڕۆڵی سەرەکی لەم زنجیرەیەدا دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=شقایق عرفی‌نژاد |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/243659 |وێبگە=همشهری |سەردێڕ=ازازیل زمستان می‌آید}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403101914560 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ایسنا |زمان=fa |سەردێڕ=نگاه کارشناسانه به تبلیغ حاشیه‌ساز سریال حسن فتحی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6341070 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=خبرگزاری مهر |زمان=fa |سەردێڕ=از پول‌پاشی پلتفرم تا پمپاژ وحشت با تبلیغات؛ حواشی «ازازیل» ادامه دارد!}}</ref> == چیرۆک == دکتۆر شووکا مێهرجویی([[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]) لە شەوی لەدایکبوونی هاوسەرەکەی مانی پاشایی([[بابەک حەمیدیان]])، ڕووبەڕووی ڕووداوی نهێنی دەبێتەوە لەوانە بێسۆراغبوونی یەکێک لە دراوسێکانیان بەناوی مەرجان. سەرگورد بەهروز شەریفی([[پەیمان مەعادی]]) ئاگاداری پەیوەندی ئەم ڕووداوە لەگەڵ بێسۆراغبوونی کەسانی دیکە دەبێت و دەگاتە سەرەداوێک کە بە هێواشی دۆسیەکە دەباتە ڕێگایەکی ئاڵۆز و نائاسایی. == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] |شووکا مێهرجویی |- |[[پەیمان مەعادی]] |بەهروز شەریفی |- |[[بابەک حەمیدیان]] |مانی پاشایی |- |[[عەلی موسەفا]] |دکتۆر مەتین |- |[[بابەک کەریمی]] |سەرهەنگ |- |[[ئیحترام برومەند|ئیحترام بڕومەند]] |دایکی شەریفی |- |[[بێھرەنگ عەلەوی]] |مێهران |- |[[مەحموود پاکنێت]] |باوکی شەریفی |- |گوهەر خەیرئەندیش |مەهین |- |مەریم سەعادەت |خانمی ئاخەوان |- |ئیلهام کردا |مونیر |- |کەتانە ئەفشاری نەژاد |مەرجان |- |محەممەد بەحرانی |پەرویز |- |پاشا جەمالی |حەمید |- |بەهناز نازی |ژنی نەناسراو |- |بیتا خەردمەند |هاوسەری مێهران |- |کەیوان محەممەدی |ئەمیر پاشایی |- |محەممەدرەزا فەتحی |پەدرام |- |سەمیرا سیاح |دەستگیرانی بەهروز |- |هدیه آزیدهاک |ڕۆیا |- |فەرشید زارعی فەڕ | |- |مێهران نائیل |دەروونناس |- |مەهسا باقری | |- |زەهرا فەراهانی |فەرزانە |- |گیلدا ویشکی |هاوسەری پەدرام |- |عەلی سۆخەنگۆ |هاوسەری فەرزانە |- |} == بەرهەمهێنان == لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ هەواڵێک سەبارەت بە دروستکردنی زنجیرەیەک بەناوی ''ازازیل'' بە نووسینی مەسعود خاکباز، بەرهەمهێنانی حەسەن خودادادی و دەرهێنانی ئەبولحەسەن داوودی بڵاوکرایەوە. دوای ماوەیەکی کورت، داوودی بەهۆی سەرقاڵییەوە لە دەرهێنانی ئەم بەرهەمە کشانەوەی ڕاگەیاند و دەرهێنان سپێردرا بە حەمیدرەزا قوربانی. وێنەگرتنی ئەم زنجیرەیە بە دەرهێنانی حەمیدرەزا قوربانی بە هەڵبژاردنی ئەکتەرەکان لە بێدەنگی میدیاییدا دەستی پێکرد. [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ایزدیار]] و [[بابەک حەمیدیان]] لە ڕیزی ئەو ئەکتەرانە بوون کە چوونه بەردەم کامێرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/55189|سەردێڕ=پریناز ایزدیار در ازازیل|بڵاوکەرەوە=قدس|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250123175652/https://www.qudsdaily.com/Newspaper/item/55189|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ماوەیەک قوربانی بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ بەرهەمهێنەر لە دەرهێنانی ازازیل دوورخرایەوە و دەرهێنان سپێردرا بە [[حەسەن فەتحی]]. فەتحی پێشنیاری دروستکردنی زنجیرەکەی قبووڵ کرد بەڵام بەو مەڕجەی دروستکردنی زنجیرەکە بە ڕەزامەندی تەواوی حەمیدرەزا قوربانی بێت. دوای بەدەستهێنانی ڕەزامەندی قوربانی، حەسەن فەتحی دەستی کرد بە دووبارە نووسینەوەی سیناریۆکە و دەرهێنانی بەرهەمەکەی گرتە ئەستۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403020906422/حاشیه-ای-از-جنس-دیگر-برای-سریال-حسن-فتحی|سەردێڕ=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|بڵاوکەرەوە=ایسنا|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> ''[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ایزدیار]]'' و ''[[بابەک حەمیدیان]]'' لەگەڵ [[موحسین تەنابەندە]]، گوهەر خەیرئەندیش، محەممەد بەحرانی و [[مەریلا زارعی]] وەک ئەکتەرانی ئەم کۆمەڵەیە هەڵبژێردران تا بەژدار بن لە زنجیرەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402082316707/ازازیل-حسن-فتحی-و-اسکار-مهران-مدیری-در-گیر-و-دار-مجوز|سەردێڕ=«ازازیل» حسن فتحی و «اسکار» مهران مدیری در گیر و دارِ مجوز|بڵاوکەرەوە=ایسنا|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> دوای ماوەیەک لە کاتێکدا وێنەگرتنی ئەزازیل دەستی پێکرد، [[موحسین تەنابەندە]] بەهۆی دروستکردنی زنجیرەی پایتەخت لە ڕۆڵگێڕان لەم زنجیرەیە کشانەوەی ڕاگەیاند و [[پەیمان مەعادی]] لە شوێنی داندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://hamshahrionline.ir/x8ZVM|سەردێڕ=محسن تنابنده از این سریال مهم انصراف داد|بڵاوکەرەوە=همشهری‌آنلاین|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم زنجیرەیە لە شارە جیاوازەکانی وەک [[تاران]]، [[بووشێھر]] و قشم وێنەی گیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403020906422/حاشیه-ای-از-جنس-دیگر-برای-سریال-حسن-فتحی|سەردێڕ=حاشیه‌ای از جنس دیگر برای سریال حسن فتحی|بڵاوکەرەوە=ایسنا|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> لە ناوەڕاستی وێنەگرتندا، شکانی قاچی ''پەیمان مەعادی'' وێنەگرتنی زنجیرەکەی تووشی ئاستەنگ کرد و دوای ماوەی چاکبوونەوەی مەعادی، دووبارە وێنەگرتنی بەرهەمەکە دەستی پێکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.mojnews.com/n/2sri|سەردێڕ=سانحه برای پیمان معادی|بڵاوکەرەوە=موج|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> سەرەنجام لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، ریکلامەکانی ئەم بەرهەمە دەستی پێکرد تا لە ١٧ی کانوونی دووەم و لە ڕۆژانی «هەینی» لە ڕێگەی پلاتفۆرمی [[نەماوا|نەماواوە]] بڵاوبکرێتەوە. == پەراوێزەکان == === سانسۆر === مانگێک پێش بڵاوبوونەوەی زنجیرەی ''ازازیل''، پەیوەندییە گشتییەکانی ساترا لە هەواڵێکدا ڕایگەیاند کە [[حەسەن فەتحی]] لەگەڵ بەرهەمهێنەری زنجیرەکە، بۆ وەدەستهێنانی مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکە چوونەتە کۆبوونەوەی ساترا. لەم کۆبوونەوەیەدا بڕیاردرابوو کە مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکە بە جێبەجێکردنی هەندێک چاکسازی دەربچێت و پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە تا پێش ئەنجامدانی ئەم چاکسازییانە مافی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکەی نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/1028530/ادامه-حواشی-سریال-ازازیل-از-پول‌پاشی-پلتفرم-تا-پمپاژ-وحشت|سەردێڕ=ادامه حواشی سریال ازازیل؛ از پول‌پاشی پلتفرم تا پمپاژ وحشت حواشی این سریال ادامه دارد!؟|بڵاوکەرەوە=عصرایران|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === کەمپینی ڕیکلامی زنجیرەکە === لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، بەهرەنگ عەلەوی بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆگەلێک بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئۆتۆمبێلەکەی هێرشی کراوەتەسەر و بووکەڵەیەک لەگەڵ یاداشتێکی هەڕەشئامێزی تێدا دانراوە. پاشان ڕایگەیاند بۆ بەدواداچوونی ڕووداوەکە چووەتە ئەو ناونیشانەی لە یاداشتەکەدا نووسراوە لە [[کەلاردەشت|کەلار دەشت]] و دوای بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆیەک لە ئامادەبوونی لە کۆشکێکی نهێنیدا، هەواڵی بێسۆراغبوونی بڵاوکرایەوە کە نیگەرانییەکی زۆری دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://hamshahrionline.ir/x9Nx5|سەردێڕ=پشت پرده استوری‌های دلهره‌آور و جنایی بهرنگ علوی چه بود؟|بڵاوکەرەوە=همشهری‌آنلاین|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> دوای چند ڕۆژ دەرکەوت ئەم ڕووداوانە بەشێک بوون لە کەمپینی ڕیکلامی زنجیرەی ''ئەزازیل''. ئەم کەمپینە بە بەکارهێنانی کەشوهەوای ترسناک و بووکەڵەکانی پەیوەندیدار بە چیرۆکی زنجیرەکەوە، سەرنجی بەرفراوانی بینەرانی ڕاکێشا و لەلایەن زۆرێک لە پسپۆڕانی ڕیکلام و بەشێک لە ڕای گشتییەوە وەک هەنگاوێکی داهێنەرانە و سەرکەوتوو ستایشکرا، ئەگەرچی هەندێک کەسیش بەهۆی شێوازی ڕیکلامەکەیەوە ڕەخنەیان لێگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|حواشی این سریال ادامه دارد!؟|ناونیشان=https://hamshahrionline.ir/x9NCj|سەردێڕ=واکنش به جنجال بازیگر جوان در فضای مجازی|بڵاوکەرەوە=همشهری‌آنلاین|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-کسب-کار-104/4142426-گوریلا-مارکتینگ-در-کلاس-جهانی-تبلیغات-سریال-ازازیل|سەردێڕ=گوریلا مارکتینگ در کلاس جهانی؛ تبلیغات سریال «ازازیل»|بڵاوکەرەوە=دنیای اقتصاد|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> لە دوای کێشە و دەنگۆکان، [[حەسەن فەتحی]]، دەرهێنەری زنجیرەکە ڕایگەیاند کە ئاگاداری ئەم کەمپینە ڕیکلامییە نەبووە و جەختی کردەوە کە هاوڕا نییە لەگەڵ ئەم شێوازانە و کوالێتی بەرهەمەکە خۆی دەبێت باشترین ڕیکلام بێت بۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/1028319/واکنش-حسن-فتحی-کارگردان-به-جنجال-تبلیغاتی-بهرنگ-علوی-و-سریال-ازازیل-عکس-و-فیلم|سەردێڕ=واکنش حسن فتحی کارگردان به جنجال تبلیغاتی بهرنگ علوی و سریال ازازیل (+عکس و فیلم) حواشی این سریال ادامه دارد!؟|بڵاوکەرەوە=عصرایران|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === کشانەوەی حەسەن فەتحی لە دروستکردنی بەردەوامی زنجیرەکە === [[حەسەن فەتحی]]، دەرهێنەری زنجیرەی ''ئەزازیل''، هاوکات لەگەڵ کۆتایی هاتنی بڵاوبوونەوەی وەرزی یەکەمی ئەم زنجیرەیە، بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک ڕایگەیاند لە بەردەوامی دروستکردنی وەرزی دووەم دەکشێتەوە. سوپاسگوزاری بۆ بینەران دەربڕی، ڕەخنەگران و میدیاکان، هۆکاری ئەم بڕیارەی بۆ دەستوەردانی ناپڕۆفێشناڵانەی هەندێک لە ئەندامان لە پرۆسەی مۆنتاژی وەرزی یەکەم و هەروەها ناکۆکییە داراییەکانی نێوان بەرهەمهێنەر و پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە گەڕاندەوە. فەتحی جەختی لەوە کردەوە کە بەپێی وێنەگرتنی زیاتر لە ٨٠٪ی وەرزی دووەم لە مەرجێکی سەختدا، وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەم بابەتانە لە بەردەوامی پڕۆژەکە کشانەتەوە. هەروەها ڕایگەیاند ئەگەر وەرزی دووەمی ''ئەزازیل'' بە هەر ناو و شێوازێک بڵاوبکرێتەوە، هیچ بەرپرسیارێتییەکی لە بەرامبەر کوالێتی زنجیرەکە نابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://irna.ir/xjTjBC|سەردێڕ=حسن فتحی پرونده «ازازیل» را بست؛ انصراف از تولید فصل دوم|بڵاوکەرەوە=ایرنا|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.namava.ir/series/249922-ازازیل ئەزازیل] لە [[نەماوا]] * {{IMDb title|id=}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] 45454udd08cwp12jbnkpdue9e7aiqve 0 305036 1694405 1694307 2026-10-25T12:04:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694405 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی بینا | ناو = کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | ناوەکانی پێشوو = | ناوەکانی تر = | دۆخ = | وێنە = MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg | لێدوان = | قەبارەی وێنە = | سەردێڕ = | دەرزی نەخشە = | لێدوانی نەخشە = | سەردێڕی نەخشە = | بەرزی لە ئاستی دەریا= | جۆری بینا = [[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]] | شێوازی تەلارسازی = | تێچوون = | کڕیار = | خاوەن = | شوێن = | ناونیشان = 416 شەقامی ساید سنايدەر SW SW, [[ئۆڵیمپیا]] 98504 | شارۆچکە = | شار = | وڵات = | latitude = {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} | longitude = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | قەبارە = {{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}} | بەرزی = | ژمارەی نھۆم = | ڕووبەری نھۆم = | تەلارساز = | ماڵپەڕ = | تێبینییەکان = {{Start date and age|1928}} }} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about|سەردێڕ=About {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brazier|یەکەم=Don|ناونیشان=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|سەردێڕ=History of the Washington State Legislature 1854–1963|بڵاوکەرەوە=Washington State Senate|ساڵ=٢٠٠٠|شوێن=Olympia|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2000|پەڕە=٣,٦,٨,٥٧,٦٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/|سەردێڕ=Thorp Motors building (south end)/Parker and Colter/first Territorial Legislature site/Gold Bar restaurant site |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488|سەردێڕ=Masonic Lodge 1854-1971, Historical Marker |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx|سەردێڕ=Legacy Washington {{!}} WA Secretary of State |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx|سەردێڕ=Legacy Washington {{!}} WA Secretary of State |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building|سەردێڕ=History of the Legislative Building {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٠٦}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031|سەردێڕ=Capitol renovation becomes a monumental task}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal|سەردێڕ=History of the State Seal {{!}} WA Secretary of State |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats|سەردێڕ=Legislative Building Stats {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/|سەردێڕ=Capitol Campus Facts & History {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours|سەردێڕ=Self-Guided & Virtual Tours {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Oldham |یەکەم=Kit |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236|سەردێڕ=Division of Highways first Testing Laboratory opens in the former bo |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments|سەردێڕ=Artwork & Memorials {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument|سەردێڕ=Winged Victory {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain|سەردێڕ=Tivoli Fountain {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Guzman |یەکەم=Monica |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp|سەردێڕ=Radical church wants 'Santa will take you to hell' sign in Olympia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١|وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [https://web.archive.org/web/20050408151918/http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [https://web.archive.org/web/20241205133248/https://www.leg.wa.gov/legislature Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [https://web.archive.org/web/20051102041011/http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Washington State Capitol}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jcxqtuarsajrwddnilscicghs04q2vg 100 305047 1694986 1681102 2026-10-26T09:09:21Z مامۆستا 39489 1694986 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}}{| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="0" style="border-style:solid; border-width:2px; border-color:#009246" | valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | {| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="0" style="border-style:solid; border-width:2px; border-color:#FFFFFF" | valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | {| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:2px; border-color:#CE2B37" | valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {| cellspacing="0" style="width:100%; height:45px" border="0" |- style="height:15px" | bgcolor="#009246"| |- style="height:15px" | bgcolor="#FFFFFF"| |- style="height:15px" | bgcolor="#CE2B37"| |} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#FFFFFF; border-style:solid; border-width:3px; border-color:#009246;" | width="50%" style="vertical-align:top;padding: 0; margin:0;" | <div style="float:right; width:100%"> {{دەروازە:ئیتاڵیا/box-header|بەخێربێیت بۆ دەروازەی ئیتاڵیا|دەروازە:ئیتاڵیا/پێشەکی|}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/پێشەکی}} {{Box-footer}} </div> <div class="portal-column-right"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=1|سەر=وتاری ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=وتاری ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=1|سەر=کەسایەتی ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=کەسایەتی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{Random portal component|زۆرترین=2|سەر= ئایا دەتزانی...|ژێرپەڕە=ئایا دەتزانی...||بن=ئەرشیڤ...}} </div> <div class="portal-column-left"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=1|سەر=شوێنی ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=شوێنی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=2|سەر=وێنەی ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=وێنەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-header|پۆلەکان|دەروازە:ئیتاڵیا/پۆلەکان}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/پۆلەکان}} {{/box-footer|}} </div> </div> {{/box-header|دەروازە پەیوەندیدارەکان|دەروازە:ئیتاڵیا/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{/box-footer|}} </div> <div style="text-align:center;"> {{/box-header|ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت|دەروازە:ئیتاڵیا/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت|}} {{/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت}} {{/box-footer|}} </div> <div style="text-align:center;"> {{/box-header|پڕۆژەکانی تری ویکیپیدیا|دەروازە:ئیتاڵیا/ویکیمیدیا}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/ویکیمیدیا}} {{/box-footer|}} </div> </div> {{/box-header|<big>دەروازەکان</big>|دەروازەکان|}} {{دەروازەکان}} {{/box-footer|}} [[پۆل:دەروازەکان]] [[پۆل:دەروازەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:ئیتاڵیا]] [[پۆل:دەروازەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:پێڕستی دەروازەکان]] jblq2dox59nw2hvfr3r52tnml0an0wd 1694988 1694986 2026-10-26T09:10:25Z مامۆستا 39489 1694988 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}}{| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="0" style="border-style:solid; border-width:2px; border-color:#009246" | valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | {| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="0" style="border-style:solid; border-width:2px; border-color:#FFFFFF" | valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | {| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:2px; border-color:#CE2B37" | valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {| cellspacing="0" style="width:100%; height:45px" border="0" |- style="height:15px" | bgcolor="#009246"| |- style="height:15px" | bgcolor="#FFFFFF"| |- style="height:15px" | bgcolor="#CE2B37"| |} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#FFFFFF; border-style:solid; border-width:3px; border-color:#009246;" | width="50%" style="vertical-align:top;padding: 0; margin:0;" | <div style="float:right; width:100%"> {{دەروازە:ئیتاڵیا/box-header|بەخێربێیت بۆ دەروازەی ئیتاڵیا|دەروازە:ئیتاڵیا/پێشەکی|}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/پێشەکی}} {{Box-footer}} </div> <div class="portal-column-right"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=1|سەر=وتاری ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=وتاری ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=1|سەر=کەسایەتی ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=کەسایەتی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} </div> <div class="portal-column-left"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=2|سەر=وێنەی ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=وێنەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-header|پۆلەکان|دەروازە:ئیتاڵیا/پۆلەکان}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/پۆلەکان}} {{/box-footer|}} </div> </div> {{/box-header|دەروازە پەیوەندیدارەکان|دەروازە:ئیتاڵیا/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{/box-footer|}} </div> <div style="text-align:center;"> {{/box-header|ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت|دەروازە:ئیتاڵیا/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت|}} {{/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت}} {{/box-footer|}} </div> <div style="text-align:center;"> {{/box-header|پڕۆژەکانی تری ویکیپیدیا|دەروازە:ئیتاڵیا/ویکیمیدیا}} {{دەروازە:ئیتاڵیا/ویکیمیدیا}} {{/box-footer|}} </div> </div> {{/box-header|<big>دەروازەکان</big>|دەروازەکان|}} {{دەروازەکان}} {{/box-footer|}} [[پۆل:دەروازەکان]] [[پۆل:دەروازەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:ئیتاڵیا]] [[پۆل:دەروازەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:پێڕستی دەروازەکان]] f1hw1p8qkmpyhv2hhkkig8aqwv0jtir 0 305099 1694419 1694213 2026-10-25T12:08:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694419 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئاژانسی حکوومەتی ڕووسیا}}{{Infobox government agency|name=دەستەی فیدراڵی بۆ چاودێریکردنی پاراستنی مافی بەکاربەران و خۆشگوزەرانیی مرۆڤ|native_name=Федеральная служба по надзору в сфере защиты прав потребителей и благополучия человека|native_name_a=|native_name_r=|type=دەستەی فیدراڵی|seal=Emblem of the Federal Service for the Oversight of Consumer Protection and Welfare.svg|seal_size=100|seal_caption=دروشمی ڕۆسپۆترێبنادزۆر|logo=Flag of the Federal service on supervision in sphere of protection of the rights of consumers.svg|logo_size=150|logo_caption=ئاڵای ڕۆسپۆترێبنادزۆر|image=|image_size=|image_caption=|formed={{Start date|2004|3|12}}|preceding1=|preceding2=|dissolved=|superseding1=|superseding2=|jurisdiction=سەرۆک وەزیرانی ڕووسیا|headquarters=١٨/٥ و ٧، کۆڵانی ڤادکۆڤسکی، [[مۆسکۆ]]، ١٢٧٩٩٤، [[ڕووسیا]]|coordinates=<!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} -->|motto=|employees=~١١٠,٠٠٠|budget=|minister1_name=|minister1_pfo=|minister2_name=|minister2_pfo=|deputyminister1_name=|deputyminister1_pfo=|deputyminister2_name=|deputyminister2_pfo=|chief1_name=ئانا پۆپۆڤا|chief1_position=|chief2_name=|chief2_position=|public_protector=|deputy=|parent_department=|parent_agency=|parent_agency_type=<!-- defaults to |type if left blank -->|child1_agency=|child2_agency=|keydocument1=|website={{URL|https://www.rospotrebnadzor.ru}}|agency_id=|map=|map_size=|map_caption=|footnotes=|embed=}} '''ڕۆسپۆترێبنادزۆر''' (بە [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]: Роспотребнадзор)، بە فەرمی '''دەستەی فیدراڵی بۆ چاودێریکردنی پاراستنی مافی بەکاربەران و خۆشگوزەرانیی مرۆڤ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://government.ru/en/department/248/events/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=government.ru |سەردێڕ=دەستەی فیدراڵی بۆ چاودێریکردنی پاراستنی مافی بەکاربەران و خۆشگوزەرانیی مرۆڤ لە فیدراسیۆنی ڕووسیا - حکوومەتی ڕووسیا}}</ref> ئاژانسی تەندروستیی گشتیی نیشتمانیی [[ڕووسیا|فیدراسیۆنی ڕووسیایە]]، و دەستەیەکی فیدراڵیی بەرپرسە لە چاودێریکردنی پاراستنی مافەکانی بەکاربەر و خۆشگوزەرانیی مرۆڤ لە ڕووسیا. ئەم دەستەیە لە ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە، و تا ساڵی ٢٠١٢ لەناو پێکهاتەی وەزارەتی تەندروستیی ڕووسیادا بوو. لە ئایاری ٢٠١٢دا، ڕۆسپۆترێبنادزۆر لەژێر چاودێریی وەزارەتی تەندروستی دەرهێنرا و ئێستا ڕاستەوخۆ ڕاپۆرت بۆ حکوومەتی ڕووسیا دەدات. لەسەر دەسەڵاتی یاسای دەستەی فیدراڵی لەسەر بنەمای ڕێسای کارگێڕیی کار دەکات. پەیمانگای ڤێکتۆر دەکەوێتە ژێر چاودێریی ڕۆسپۆترێبنادزۆر. == مێژوو == کارە پزیشکی و تەندروستییەکان لە ڕووسیا لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمەوە دەستیان پێکرد و شوێنکەوتەی بەشی پزیشکی لە وەزارەتی پۆلیسی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tass.ru/spravochnaya-informaciya/695181 |سەردێڕ=تەندروستی و زانیاری: مێژووی خزمەتگوزاریی تەندروستی و پەتاشناسی}}</ref> مێژووی ڕێکخراوەکە دەگەڕێتەوە بۆ مەرسومی ئەنجومەنی کۆمیساریای گەلی کۆماری سۆڤیەتی فیدراڵی سۆشیالیستی ڕووسیا «دەربارەی دەستەی تەندروستیی کۆمار» لە ڕێکەوتی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٢٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rospotrebnadzor.ru/region/history/historydoc/decret.php |سەردێڕ=مەرسومی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٢٢ "دەربارەی دەستەی تەندروستیی کۆمار" |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240329114901/https://rospotrebnadzor.ru/region/history/historydoc/decret.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تا ساڵی ٢٠٠٤، نزیکەی ٢،٢١٨ وێستگە (مەڵبەند)ی سەربەخۆی تەندروستی و پەتاشناسی لە ڕووسیا کرابوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tumentoday.ru/2012/09/14/охраняя-здоровье-населения/ |سەردێڕ=پاراستنی تەندروستیی دانیشتووان}}</ref> لە سەرەتادا سەر بە وەزارەتی تەندروستی بوو. تا ساڵی ٢٠٠٤، ڕۆسپۆترێب نادزۆر خرایە ژێر چاودێریی ڕاستەوخۆی حکومەتی ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/70078476/ |سەردێڕ=فەرمانی سەرۆکی ڕووسیا لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٢ ژمارە ٦٣٦ "دەربارەی پێکھاتەی دەسەڵاتەکانی جێبەجێکردنی فیدراڵی"}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤ تا تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، لەلایەن گێنادی ئۆنیشچێنکۆ سەرپەرشتی دەکرا. سەرۆکی ئێستای ڕۆسپۆترێب نادزۆر ئانا پۆپۆڤایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-24651955 |وێبگە=بی‌بی‌سی |سەردێڕ=ئۆنیشچێنکۆ سەرۆکی مشتومڕاوی تەندروستیی ڕووسیا پۆستەکەی جێدەھێڵێت}}</ref> لە ئێستادا نزیکەی ١١٠،٠٠٠ پسپۆڕ لە بەش و ڕێکخراوە جیاوازەکانی ئەم خزمەتگوزارییەدا کار دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rospotrebnadzor.ru/region/about.php?type=special |سەردێڕ=دەربارەی خزمەتگوزاریی فیدراڵی |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210305225913/https://www.rospotrebnadzor.ru/region/about.php?type=special |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرکردایەتی == ڕێکخراوەکە لەلایەن سەرۆکی پزیشکانی تەندروستیی ڕووسیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. {| class="wikitable" style="text-align:center" !ژ. !وێنە !بەڕێوەبەر !دەستبەکاربوون !جێهێشتنی پۆست ! colspan="2" |پارت |- |١ | |ئێڤگێنی بێلیایێڤ |١٩٩٠ |٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦ | style="background: linear-gradient({{party color|Communist Party of the Soviet Union}} 50%, {{party color|Russian Ecological Party &quot;The Greens&quot;}} 50%);" | |[[پارتی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]] بزووتنەوەی بنیاتنەرانە-ژینگەییی ڕووسیا "کێدر" |- |٢ |[[پەڕگە:Gennadiy_Onishchenko_2019.jpg|122x122پیکسڵ]] |گێنادی ئۆنیشچێنکۆ |٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦ |٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ | style="background: linear-gradient({{party color|Russian Ecological Party &quot;The Greens&quot;}} 50%, {{party color|United Russia}} 50%);" | |بزووتنەوەی بنیاتنەرانە-ژینگەییی ڕووسیا "کێدر" ڕووسیای یەکگرتوو |- |٣ |[[پەڕگە:2019_Anna_Popova.jpg|132x132پیکسڵ]] |ئانا پۆپۆڤا |٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ئێستا | style="background-color:{{party color|Independent (politician)}}" | |سەربەخۆکان |- |} == بەرپرسیارێتییەکان == ڕۆسپۆترێب نادزۆر بەرپرسە لە ئەنجامدانی ئەم ئەرکانەی خوارەوە: * کۆنترۆڵکردنی تەندروستی و دەرکردنی بەڵگەنامە ڕێگەپێدراوەکان؛ * مۆڵەتدان بە جۆرە دیاریکراوەکانی چالاکی؛ * پەسەندکردنی بەڵگەنامەی شتومەکە جیاوازەکان بۆ ھەڵسەنگاندنی گونجانیان لەگەڵ یاساکانی ڕووسیا؛ * پێدانی بڕوانامەی تەندروستی بۆ بەرھەمەکان بەپێی پێداویستییەکانی یەکێتیی گومرگی؛ * تۆمارکردنی دەوڵەتی بۆ بەرھەمەکانی فیدراسیۆنی ڕووسیا (جگە لە دەرمان)؛ * تۆمارکردنی دەوڵەتی بۆ بەرھەمەکانی یەکێتیی گومرگی لە خاکی ڕووسیادا (جگە لە دەرمانەکان). == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://www.rospotrebnadzor.ru/en/|ماڵپەڕی فەرمی}} {{پۆلی کۆمنز|Rospotrebnadzor}} [[پۆل:تەندروستی]] [[پۆل:تەندروستیی گشتی]] [[پۆل:ڕووسیا]] rn2ln4mzvenqmr6huy5nw6elq7p8y3z 0 305123 1694654 1692610 2026-10-25T19:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1694654 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەبەنا | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|ربنا }}<br>{{lang-en| Rabana}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.56455| 43.84450}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەبەنا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.56455| 43.84450 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٨٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەبەنا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٤) [[خێزان]] و (٧٦) کەس، کە (٣٨) [[نێر]] و (٣٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] nle2qf5frvsmj7wc0mezri6t1wewg3r 0 305211 1694462 1692233 2026-10-25T12:21:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694462 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[file:ShaMaran's_Atrush_Field.jpg|وێنۆک| کێڵگەی ئەتروش سەر بە کۆمپانیایەکی وزە لە هەرێمی کوردستان]] '''کێڵگەی ئاتروش''' کێڵگەیەکی نەوتی کاربۆناتی جوراسیکی شکاوە و دەکەوێتە نزیک [[دھۆک|شاری دۆهوک]] [[باشووری کوردستان|لە کوردستان، عێراق]]. لەلایەن کۆمەڵەی هاوبەشانی گەڕانی گشتیەوە دۆزرایەوە. تا 12ی ئازاری 2013، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی هەرێمی کوردستان]] بژاردەی بەدەستهێنانی 25%ی پشکی حکومەتی لە کێڵگەی ئەتروش بەپێی ڕێککەوتنی هاوبەشی بەرهەمهێنان بەکارهێنا.<ref name="ReferenceB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://shamaranpetroleum.mwnewsroom.com/press-releases/shamaran-2012-year-end-financial-and-operating-res-tsx-venture-snm-201303150860336001|سەردێڕ=Top 10 Nhà Cái Uy Tín 2026: Đăng Ký An Toàn, Trả Thưởng Nhanh |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130331005149/http://shamaranpetroleum.mwnewsroom.com/press-releases/shamaran-2012-year-end-financial-and-operating-res-tsx-venture-snm-201303150860336001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> کۆمپانیای General Exploration Partners (GEP) خاوەنی 80%ی کۆمپانیای Atrosh بوو، بە هاوبەشی لەگەڵ Aspect Energy International کە خاوەنی دوو لەسەر سێی پشکەکانی GEP بوو، بەم شێوەیە پشکەکانی Aspect Energy International 53.2% بوو. کۆمپانیای ئاسپێکت ئینێرجی ئینتەرناشناڵ پشکەکانی لە کۆمپانیای جی پی بە تاقە فرۆشت بە بڕی ٦٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، لە ئەنجامدا پشکەکانی ئەسپێکت لە کۆمپانیای جی پی بۆ تاقە گواسترایەوە. پشکی شاماران بە ڕێژەی 26.8%ی کۆمپانیای ئەتروش ماوەتەوە و کۆمپانیای ماراسۆن ئۆیل خاوەنی 20%ی ماوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.iraq-businessnews.com/tag/abu-dhabi-national-energy-company-taqa/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241107235100/https://www.iraq-businessnews.com/tag/abu-dhabi-national-energy-company-taqa/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمپانیای شەماران پترۆلیۆم نیازی خۆی ڕاگەیاند بۆ کڕینی ١٥%ی پشکەکانی ماراسۆن پێترۆلیۆم لە کێڵگەی ئەتروش،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/32005/2018-06-04-nr-snm.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612140305/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/32005/2018-06-04-nr-snm.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> کە لە ١ی ژانویەی ٢٠١٨ەوە کاری پێدەکرێت. شاماران سەرجەم پشکەکانی کۆمپانیای MOKDV کە لقێکی هۆڵەندییە لە کۆمپانیای ماراسۆن بە بڕی 63 ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دەستدەکەوێت. دواتر شاماران پشکی 7.5%ی پشکی کارکردن بە کۆمپانیایەکی وزە دەفرۆشێت بە بڕی 33 ملیۆن دۆلاری ئەمریکی. پێشبینی دەکرێت فرۆشتنەکە لە چارەکی یەکەمی ساڵی ٢٠١٩ تەواو بێت.<ref name="Jan2019">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/72240/190114_corporate_presentation_january_2019.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190130221111/https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/72240/190114_corporate_presentation_january_2019.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ٣ی تەمموزی ٢٠١٧ نەوت لە ڕێگەی دامەزراوەی بەرهەمهێنانی ناوەندی لە شاری ئەتروش دەستیپێکرد. لە مانگی ئەیلولی 2017 ڕێککەوتنێک بۆ فرۆشتنی نەوتی ئەتروش لە نێوان کۆمپانیای تاقە و هاوبەشەکانی و حکومەتی هەرێمی کوردستان واژۆ کرا. بەپێی ڕێککەوتنەکە، حکومەتی هەرێمی کوردستان نەوتی هەناردەکراو لە کێڵگەی ئەتروش لە ڕێگەی بۆرییەکەوە لە سنووری دەڤەری ئەتروش دەکڕێت. کوالیتی نەوتەکە ناچار دەکات دەستکاری نرخی نەوت بکرێت بە نزیکەی ١٦ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک کەمتر لە نرخی نەوتی خاوی برێنت کە بەروار کراوە. هەموو تێچووی گواستنەوەی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی پارەی زیادە دەبێت. ئەم داشکاندنە لەسەر بنەمای پرەنسیپەکانی هاوشێوەی ڕێککەوتنەکانی تری فرۆشتنی نەوت لە هەرێمی کوردستانی عێراق دامەزراوە.<ref name="ReferenceD">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://shamaranpetroleum.mwnewsroom.com/press-releases/shamaran-announces-atrush-oil-sales-agreement-signed-tsx-venture-snm-201709291102921001|سەردێڕ=Top 10 Nhà Cái Uy Tín 2026: Đăng Ký An Toàn, Trả Thưởng Nhanh |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171002192604/http://shamaranpetroleum.mwnewsroom.com/press-releases/shamaran-announces-atrush-oil-sales-agreement-signed-tsx-venture-snm-201709291102921001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> == ڕێککەوتننامەکانی ناونانی کێڵگەی ئاتروش == لە ساڵی ٢٠١٤، دوای کۆبوونەوەی لیژنەی بەڕێوەبردنی ئەتروش [https://web.archive.org/web/20160312021706/http://mnr.krg.org/index.php/en و وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان (] نسخة محفوظة گۆڕانکاری لە زاراوەی بەکارهێنراو لە پەیوەندی لەگەڵ چالاکییەکان لە بواری ئەتروشدا کرا:<ref name="Pareto">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.shamaranpetroleum.com/i/pdf/2014-Sep-Pareto-Securities-Oil-Gas-Conference.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141222130039/http://www.shamaranpetroleum.com/i/pdf/2014-Sep-Pareto-Securities-Oil-Gas-Conference.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> * "Atrush Block"، "Atrush PSC" و "Atrush Field" نەگۆڕاون.<ref name="Pareto" /> * پێکهاتەکە (پێشتر بە "پەرستگای ئەتروش" ناودەبرا) ناوی گۆڕدرا بۆ چیای چیا خیری، واتە پەرستگای چیا خیری.<ref name="Pareto" /> * سەرجەم دامەزراوە بەرهەمهێنانەکان بە دامەزراوەی چیا خەیری ناسراو دەبن.<ref name="Pareto" /> * بیرەکانی داهاتوو بە ڕێککەوت دەمێننەوە بەڵام بە "چیا خەیری" ناودەبرێن، کە فۆڕمی کورتکراوەی "CK"ە، کە لە بیرە ژمارە 5 دەست<ref name="Pareto" /> * سەکۆکانی بیرەکان بە چەمانکێ ئەی، بی و هتد ناسراو دەبن<ref name="Pareto" /> * بیرە مێژووییەکان، AT-1 تا AT-4، ناوی سەرەتایی خۆیان دەهێڵنەوە.<ref name="Pareto" /> == بیرەکان == === ئەتروش-١ باشە (AT-1) === بیری AT-1 لە 5ی تشرینی یەکەمی 2010 بە سەرکەوتوویی کونکرا. ڕێژەی ئاسایی لێشاوی بیرەکە لە ڕۆژێکدا ٦ هەزار و ٣٩٣ بەرمیل نەوت بووە. هاوبەشانی گەڕانی گشتی ٧٢٦ مەتر ستوونی نەوت و ١٢٠ مەتر ڕوون لە سەرەوەی ڕووبارەکەیان دۆزیەوە. لەو کاتەوە بیرەکە بۆ هەمیشە جێهێڵراوە.<ref name="Jan2019" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.shamaranpetroleum.com/s/Atrush.asp?ReportID=420604|سەردێڕ=ShaMaran Petroleum Corp. - Atrush Project - Overview |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130303205451/http://www.shamaranpetroleum.com/s/Atrush.asp?ReportID=420604 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> === ئەتروش-٢ باشە (AT-2) === بیری AT-2 لە ٢٣ی ئایاری ٢٠١٢ بە سەرکەوتوویی کونکرا. بیرەکە بە بەکارهێنانی پەمپێکی ژێرئاوکەوتوو ڕۆژانە 42,212 بەرمیل نەوتی ڕۆیشتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2012/09/13/idUS200698+13-Sep-2012+PRN20120913 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=[[رويترز]]}}</ref> و مەزەندە دەکرێت بەرزترین لێشاوی نەوت بووبێت کە تا ئێستا لە [[باشووری کوردستان|کوردستانی عێراق]] تۆمارکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oilandgasmiddleeast.com/article-10614-shamaran-strikes-it-rich-at-atrush-block |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200926045504/https://www.oilandgasmiddleeast.com/article-10614-shamaran-strikes-it-rich-at-atrush-block |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |وێبگە=Oil & Gas Middle East |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دیزاینی پرۆگرامی DST، هەروەها تەواوکردنی بەردەوامی، لەلایەن دانیال ڕیدێل، ڕیچارد شارپ، دایمون یارشنکۆ و ویس ویتمانەوە بەڕێوەدەبرا، لەگەڵ پشتگیری سەرەکی جێبەجێکردن کە لەلایەن بەڵێندەرە سەرەتاییەکانەوە پێشکەشکرا. بەرهەمهێنانی ئامێری AT-2 لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٦ تەواو بوو. === ئەتروش-٣ باشە (AT-3) === پێدەچێت بیری AT-3 لە 26ی ئازاری 2013 هەڵکەندراوە، بەڵام تا ئێستا هیچ زانیارییەک نییە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەمە.<ref name="ReferenceB" /> ==== پوختەی بیرەکانی AT-3 ==== لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ بیرەکە وەک بیرێکی بەرهەمهێنانی نەوتی قورس کاری لەسەر کراوە و ئێستا ئامادەیە بۆ تاقیکردنەوەی درێژخایەنی نەوتی قورس.<ref name="Jan2019" /> === ئەتروش-٤ باشە (AT-4) === بیری AT-4 لە ساڵی 2014 کونکراوە، و دووەم بیرە کە بۆ پشتگیریکردنی دامەزراوەی قۆناغی یەکەم کون کراوە.<ref name="Pareto" /> ==== پوختەی بیرەکانی AT-4 ==== * بیرێک کە گۆشەی بە گۆشەی بەرزە. زۆرترین گۆشەی کونەکە ٨٢ پلە بووە. ئەمەش ئیمکانی پەرەپێدانی کێڵگەکەی بە بەکارهێنانی بیرە ئاراستەییەکان لە بەرامبەر زەوییە زۆر ناڕێکەکاندا سەلماند.<ref name="Pareto" /> * بیرەکە لە سەکۆی AT-1 کون کراوە کە بە وردی بە Chamanke-A ناسراوە.<ref name="Pareto" /> * خەزنەی جوراسیک نزیکەی ٧٢ مەتر بەرزترە لەوەی کە لە کاتی دۆزرایەوە لە AT-1.<ref name="Pareto" /> * دوو تاقیکردنەوەی سنووردار لەسەر نمونە شلەکان ئەنجامدرا.<ref name="Pareto" /> * کۆی گشتی ڕێژەی بەرهەمهێنانی شلە {{Convert|9000|oilbbl|m3}} ڕۆن ڕۆژانە لە ڕۆنی 26°AP<ref name="Pareto" /> * هیچ ئاماژەیەک نەبوو بۆ ڕووپۆشکردنی غاز.<ref name="Pareto" /> * هەروەها [https://web.archive.org/web/20180428075549/http://www.glossary.oilfield.slb.com/Terms/w/well_interference_testing.aspx تاقیکردنەوەی دەستێوەردان] ئەنجامدرا. تاقیکردنەوەکە پەیوەندییەکی پەستانی دەستبەجێی لەگەڵ AT-2 نیشان دا.<ref name="Pareto" /> * بەرهەمهێنانی فڕۆکەی AT-4 وەک دامەزراوەیەکی قۆناغی یەکەم ڕاگیرا.<ref name="Pareto" /> * بەرهەمهێنانی فڕۆکەی AT-4 لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٦ تەواو بوو. * لە ماوەی ساڵی ٢٠١٨دا هەوڵی پاککردنەوە درا، بەڵام بەرهەمهێنانی نائومێدکەری لێکەوتەوە و ئێستا بیرەکە چاوەڕێی کارکردنە لەسەر پەمپێکی بچووکتر.<ref name="Jan2019" /> === چیا خەیری-5 وێڵ (CK-5) === بیری چیا خەیری-٥ (CK-5)<ref name="Pareto" /> لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. === چیا خەیری-٦ وێڵ (CK-6) === بیری هەڵسەنگاندنی قۆناغی دووەم لە چیا خیری-٦ (CK-6) قووڵیەکەی ٢١٠٥ مەتر دەبێت. بیرەکە لەلایەن کۆمپانیایەکی وزە بەڕێوەدەبرێت، لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤، دوای ٣٦ ڕۆژ لە کارکردن، گەیشتە تی دی. بەشێک لە بەشی ڕۆژهەڵاتی بلۆکی ئەتروش دەکەوێتە سەر سەکۆی چەمانکێ سی. هەروەها ئەم پلاتفۆرمە شوێنی فڕۆکەی AT-3 ە. CK-6 بیرێکی ئاراستەییە، لە ڕووی ئاوەوە بە ئاراستەی SSE کون دەکرێت. CK-6 لە بەرزایییەکی بەرزتر (≈139 م) لە بیری AT-3ی نزیکدا ڕووبەڕووی خەزنەیەکی جوراسی بووەوە.<ref name="CK-6Flow">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.oilandgastechnology.net/upstream-news/taqa-flows-oil-ck-6-well-kurdistan |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241130201317/http://www.oilandgastechnology.net/upstream-news/taqa-flows-oil-ck-6-well-kurdistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٩ەوە بیرەکە چاوەڕێی دووبارە بەکارهێنانەوەیە بۆ ئەوەی ببێتە بیرێکی چاودێری لە کاتی تاقیکردنەوەی بیرە نەوتە قورسەکانی درێژکراوەی AT-3.<ref name="Jan2019" /> بیرەکە لە شوباتی ٢٠١٩ تەواوکرایەوە و لە مانگی ئایاری ٢٠١٩ بە ڕێژەی {{Convert|4500|oilbbl|m3}} بەرهەمهێنانی دەستیپێکرد ڕۆن لە ڕۆژێکدا.<ref name="update19">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5156/shamaran_petroleum_corp__shamaran_atrush_update.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201022030900/https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5156/shamaran_petroleum_corp__shamaran_atrush_update.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=shamaranpetroleum.com |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== تاقیکردنەوەی بیرەکان ==== {{Block indent|DST #1<ref name="CK-6Flow" /> * التكوين: آلان<ref name="CK-6Flow" /> * الفاصل المثقوب: 12 مترًا<ref name="CK-6Flow" /> * باستخدام مضخة غاطسة كهربائية (ESP) و[http://www.glossary.oilfield.slb.com/Terms/n/nitrogen_lift.aspx/ رافعة نيتروجينية]، أُنتِج النفط الثقيل بمعدل منخفض.<ref name="CK-6Flow" /> * كان الفاصل الزمني للاختبار هو الأعمق الذي استُخرج منه النفط. عند عمق -460 مترًا تحت مستوى سطح البحر، وُجد أن نفط CK-6 أعمق بحوالي 200 متر من النفط المُستخرج من المكمن المُماثل في البئر AT-2.<ref name="CK-6Flow" /> * كانت لزوجة النفط المُستخرج أقل من لزوجة النفط من AT-2.<ref name="CK-6Flow" />}} === چیا خەیری-7 وێڵ (CK-7) === کارەکانی کونکردن و هەڵسەنگاندن بۆ بیرەکانی چیا خەیری-٧ (CK-7) پێش ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ دەستیپێکردووە. بیرە CK-7 دەکەوێتە ناوچەی ناوەندی کێڵگەی ئەتروش. بیرە بەرهەمهێنەرەکە بەناوی AT-2 نزیکەی 3 کیلۆمەتر لە ڕۆژهەڵاتەوە هەڵکەوتووە، بیری AT-3 بە دووری 3.5 کیلۆمەتر لە ڕۆژئاوا هەڵکەوتووە. پێدەچێت بیرەکە لە پلاتفۆرمی Chamankee E کون بکرێت. ئەم کارانە ئامانجیان زیادکردنی بیرێکی بەرهەمهێنانی دیکەیە بە هەڵسەنگاندنی توانای بازرگانی پێکهاتەی مۆس و کەمکردنەوەی نادڵنیایی لە دیاریکردنی قووڵی ناوچەی گواستنەوەی نەوتی مامناوەند بۆ قورس. پێشبینی دەکرێت لە ماوەی ٥٢ ڕۆژدا قووڵایی کۆی بیرەکە بگاتە ١٥٧٥ مەتر، بە بەکارهێنانی ئامێری کونکردنی ڕۆمفۆر ٢٥.<ref name="CK-7">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://shamaranpetroleum.mwnewsroom.com/press-releases/shamaran-atrush-development-update-spud-of-ck-7-tsx-venture-snm-201709191102449001|سەردێڕ=Top 10 Nhà Cái Uy Tín 2026: Đăng Ký An Toàn, Trả Thưởng Nhanh |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170920191500/http://shamaranpetroleum.mwnewsroom.com/press-releases/shamaran-atrush-development-update-spud-of-ck-7-tsx-venture-snm-201709191102449001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> === چیا خەیری-٨ وێڵ (CK-8) === بیری چیا خەیری-٨ (CK-8)<ref name="Pareto" /> لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو === چیا خەیری-9 وێڵ (CK-9) === بیری فڕێدانی ئاوی چیا خەیری-٩ (CK-9) وەک پلانی بۆ دانرابوو بە سەرکەوتوویی کونکرا و ئامادەیە بۆ دەرزی ئاو.<ref name="Jan2019" /> === چیا خەیری-10 چاڵ (CK-10) === بیری چیا خەیری-10 (CK-10) لە مانگی حوزەیرانی 2018 هەڵکەندراوە<ref name="June2018">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/32011/2018-06-cp-snm.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190131201317/https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/32011/2018-06-cp-snm.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> و لە مانگی تەمموزی 2018 بە دامەزراوەکە بەستراوەتەوە.<ref name="Sept2018">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/49436/180902-corporate-presentation-september-2018.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190131201315/https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/49436/180902-corporate-presentation-september-2018.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> === چیا خەیری-11 چاڵ (CK-11) === چیا خەیری-11 (CK-11) بیرێکی بەرهەمهێنانی پڕکراوەی لادانە، دەکەوێتە سەر پلاتفۆرمی Chamanke-G، لە 3ی 1ی 2019 [https://www.glossary.oilfield.slb.com/en/Terms/s/spud.aspx کونکراوە]، لەگەڵ پێکهاتەی [https://web.archive.org/web/20230407130205/https://link.springer.com/article/10.1007/s12517-014-1651-0 سارجێلۆ] وەک ئامانج.<ref name="Jan2019" /> بیرەکە تا ناوەڕاستی مانگی ئازار تا قووڵایی کۆتایی کونکرا و لە ١٠ی ئایاری ٢٠١٩ بەرهەمهێنانی دەستیپێکرد و {{Convert|5500|oilbbl|m3}} بەرهەمهێنا نەوت لە (لە ماوەی تەمموزی 2019)<ref name="auto3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-second-quarter-2019-financial-and-operati-122715/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250527174541/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-second-quarter-2019-financial-and-operati-122715/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=ShaMaran Petroleum |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و بەرزبووەتەوە بۆ {{Convert|8500|oilbbl|m3}}لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٩دا نەوت لە<ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5129/2019q3snm.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250716032838/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5129/2019q3snm.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=ShaMaran petroleum corp. |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === چیا خەیری-12 چاڵ (CK-12) === چیا خەیری-12 (CK-12) بیرێکی بەرهەمهێنانی پڕکراوە بە درێژایی 2400 مەتری مەیل و دەکەوێتە سەر سەکۆی Chamankee-E<ref name="auto1" /> کە لە ساڵی 2019 [https://web.archive.org/web/20201127230851/https://www.glossary.oilfield.slb.com/en/Terms/s/spud.aspx کونکراوە]، و بیرەکە لە 10ی ئابی 2019 خرایە بواری<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-third-quarter-2019-financial-and-operatin-122722/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250430194612/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-third-quarter-2019-financial-and-operatin-122722/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٥ |وێبگە=ShaMaran Petroleum Corp. |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بیرە CK-12 لە کۆتایی 19ی ئایاری 2019 تا قووڵایی کۆتایی خۆی کونکرا، لەوێدا دەرکەوت کە خەزنەکە 25 مەتر قووڵترە لەوەی پێشبینی دەکرا. بیرە CK-12 بە مۆر و هەڵواسراو هێڵدرایەوە تاوەکو سەکۆیەکی چاککردنەوە بەکارهێنرا بۆ تەواوکردنی لە مانگی تەمموزی 2019. بەرهەمهێنانی لە ١٠ی ئابی ٢٠١٩ دەستیپێکرد. لە ئێستادا CK-12 بە ڕێژەی {{Convert|2000|oilbbl|m3}} ڕۆن لە لە پێکهاتەی مۆس.<ref name="auto1" /> === چیا خەیری-13 بیر (CK-13) === بیری چیا خەیری-١٣ (CK-13) دەکەوێتە شاری چەمانکی-ئی. بیرێکی بەرهەمهێنانی قووڵی ٢٣٤٠ مەتر و دەرەوەی بۆرییە [https://web.archive.org/web/20201127230851/https://www.glossary.oilfield.slb.com/en/Terms/s/spud.aspx و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩ کوندراوە]،<ref name="auto3" /> تا ١٩ی ئابی ٢٠١٩ تا تی دی کون کراوە، و لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بە ڕێژەی {{Convert|6000|oilbbl|m3}} دەستی بە بەرهەمهێنان کردووە ڕۆن لە ڕۆژێکدا ئەم بیرە لە قووڵایی ٢٣ مەتر کەمتر لەوەی چاوەڕوان دەکرا ڕووبەڕووی پێکهاتەی ئامانج بووەوە.<ref name="auto1" /> بە شێوەیەکی بەرفراوان پێیان وایە کە شکستی جیۆلۆجیستی گەشەپێدان و جیۆلۆجیستی کارپێکردنی بیرەکان و بەڕێوەبەری جیۆلۆجی لە کۆمپانیایەکی وزە لە پێشبینیکردنی وردی قووڵایی پێکهاتەکەدا خاڵێکی مشتومڕاوییە لە هاوبەشیەکەدا. === چیا خەیری-14 چاڵ (CK-14) === هەرگیز هیچ ڕاگەیاندنێکی گشتی لەبارەی CK-14 نەکراوە. === چیا خەیری-١٥ بیر (CK-15) === چیا خەیری-١٥ (CK-15) بیرێکی بەرهەمهێنانی پڕکراوە و چەقەڵە لە شوێنی کونکردنی چەمانکی-جی. کونکردنی بیرەکە لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ دەستیپێکردووە، لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ دەستی بە کارەکانی کردووە.<ref name="auto1" /> === تاقیکردنەوەی بیرە درێژکراوەکانی نەوتی قورس (HOEWT) === لە ماوەی ساڵی ٢٠١٨دا، ئۆپەراتۆرەکە ئامێرەکانی بۆ تاقیکردنەوەی بیرە نەوتە قورسەکان داناوە. ئەم ئامێرە {{Convert|5000|oilbbl|m3}} ڕۆن لە ڕۆژێکدا، توانای پرۆسێسکردنی زیادە لە Chamankee C، کە AT-3 لێیە. بڕیارە لە مانگی شوباتی ٢٠١٩ بەرهەمهێنانی نەوتی قورس دەست پێبکات.<ref name="Jan2019" /> لە ڕاستیدا پڕۆژەی HOEWT تا ناوەڕاستی مانگی نیسان دواکەوت،<ref name="auto3" /> و بیرەکە لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٩دا خرایە<ref name="auto" /> === چیا خەیری-16 چاڵ (CK-16) === CK-16، بیری فڕێدانی ئاو، تەواوکەری بیری CK-9 ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/atrush-operations-update-122814/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230609114839/https://shamaranpetroleum.com/news/atrush-operations-update-122814/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بیرەکە لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢ گەیشتە TD،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-reports-new-record-quarterly-oil-sales-re-122807/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230328115838/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-reports-new-record-quarterly-oil-sales-re-122807/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە سەرووی خەزنەی سەرکی لە تەمموزی ٢٠٢٢ تەواو بوو و فڕێدانی ئاویش لە تەمموزی ٢٠٢٢ دەستی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-reports-record-quarterly-oil-sales-revenu-122817/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241130195537/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-reports-record-quarterly-oil-sales-revenu-122817/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === چیا خەیری-17 چاڵ (CK-17) === کونکردن و تەواوکردنی بیری لایەنی CK-17 (لە سەکۆی A) بۆ دەرهێنان لە خەزنەی سەرجێلۆی سەرەوەی جوراسیک لە کاتی دیاریکراو و لە چوارچێوەی بودجەدا لە 1ی نیسانی 2021<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5299/2021_q2_financial_report_final.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250716032838/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5299/2021_q2_financial_report_final.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ShaMaran Petroleum |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی تەمموزی ٢٠٢٢ بیرەکە چاککردنەوەی بۆ کرا بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنان. پێشبینی دەکرا تا مانگی ئابی ٢٠٢٢ تەواو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5410/2022_q2_financial_report_final_sedar.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240615201304/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5410/2022_q2_financial_report_final_sedar.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ShaMaran Petroleum |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === چیا خەیری-18 چاڵ (CK-18) === بەپێی پۆستێکی [[لینکدئین|لینکیدئین]] لەلایەن بەڕێوەبەری کونکردن و تەواوکردن لە کۆمپانیایەکی وزە لە ماوەی هەفتەی ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢، بیری CK-18 (پلاتفۆرمی G) بە سەرکەوتوویی گەیشتە قووڵایی کونکردن (TD) وەک یەکەم بیری ئاسۆیی لە ناوچەی ئەتروش. هەروەها بەڕێوەبەرەکە ڕایگەیاندووە کە درێژی ئاوەڕۆی ئاسۆیی ١٠١٦ مەتر بووە. بیری بەرهەمهێنانی CK-18 لە ئاتروش کە لە پلاتفۆرمی Chamanke G دەرهێنراوە، لە ئەیلوولی 2022 بە قووڵی کۆی گشتی کونکرا، لەگەڵ بەشێکی 950 مەتری کە بە شێوەیەکی ئاسۆیی لە ڕێگەی پێکهاتەی مۆسی جوراسیکی خوارەوە کونکرا. لە ئێستادا بیرەکە لایەنگری دەکرێت، و پێشبینی دەکرێت لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٣ تەواو بێت.<ref name="auto4">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5488/annual-report-2022-final.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240705074428/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5488/annual-report-2022-final.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === چیا خەیری-19 چاڵ (CK-19) === لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٢ بیری بەرهەمهێنانی ئاتروش بە ناوی CK-19 لە پلاتفۆرمی Chamankee C کونکرا. بیرەکە پێکهاتەی سەرجێلۆی سەرەوەی جوراسیک دەکاتە ئامانج و پێشبینی دەکرێت بەرهەمهێنان لە چارەکی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٣ دەست<ref name="auto4" /> === چیا خەیری-٢٠ چاڵ (CK-20) === بیری بەرهەمهێنانی CK-20 لە پلاتفۆرمی Chamanke E لە شوباتی 2023 کونکرا. بیرەکە بە قووڵی کۆی گشتی ١٧٥٣ مەتر کون کراوە و لە سەرووی سەردەمی جوراسی سەرەوە لە نیسانی ٢٠٢٣ تەواو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5517/2023_q2_financial_report_final.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250527182657/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5517/2023_q2_financial_report_final.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ShaMaran Petroleum |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === بیرەکانی داهاتوو === کونکردن و تەواوکردنی بیری بەرهەمهێنانی زیادە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5241/shamaran_2021_q1_pareto_conference.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210820191156/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5241/shamaran_2021_q1_pareto_conference.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ShaMaran Petroleum |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بڕیارە یەکێک لە بیرەکان لە سەکۆی چەمانکێ-A کە چەند سەد مەترێک لە ڕۆژئاوای AT-1 دوورە، هەڵکەندرێت. ئەوی دیکەیان لە پلاتفۆرمی Chamanke-G کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژهەڵاتی AT-1 و باشووری ڕۆژئاوای CK-5 کون دەکرێت. بیرەکە لە چەمانکێ-ئە ئاماژەی بەوە کردووە کە پلانەکانی دروستکردنی سەکۆی چەمانکێ-D لە ڕۆژئاوای چەمانکێ-A هەڵوەشاوەتەوە. دەوترێت ئەمەش بەهۆی بێتوانایی تیمی دانوستانکاری زەویەکانی کۆمپانیای تاکا لە دەستەبەرکردنی موڵکەکە و ناکارایی تیمی دروستکردنی دامەزراوەکان بۆ دروستکردنی سەکۆیەک پێش ساڵی ٢٠٢٤. قسە و باسێک هەبوو کە ئەم بیرانە لە ساڵی ٢٠٢١ یان ٢٠٢٢دا هەڵنەکەندرێن چونکە دەوترێت کۆمپانیای تاکا جیۆلۆجی کارەکانی لە کارەکەی دوورخستەوە، کە بوونی ئەو بیرانە لە کاتی کونکردندا ناچاری دەبوو. ئەم پێشبینییە سەلماندی کە هەڵە بووە لە هەڵکەندنی دوو بیر لە ساڵی ٢٠٢٢. لە ڕاستیدا خەرجییە سەرمایەییەکانی ئەتروش بۆ ساڵی ٢٠٢٢ پێشبینی دەکرا کە ١١٦ ملیۆن دۆلار بێت (٣٢ ملیۆن دۆلاری پاک بۆ شاماران). ئەم بەرنامە سەرمایەدارە هەڵکەندن و تەواوکردنی سێ بیری گەشەپێدان لەخۆدەگرێت، لەنێویاندا یەک بیری دەرزی ئاو.<ref name="auto22">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-reports-2021-financial-results-with-recor-122803/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241130201924/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-reports-2021-financial-results-with-recor-122803/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === دەرزی بەرهەمهێنەرەکان === بە گشتی یازدە بیری بەرهەمهێنەر هەیە: ئەتروش-٢، ("AT-2")، چیا خەیری-5 ("CK-5")، چیا خەیری-7 ("CK-7")، چیا خەیری-8 ("CK-8") و چیا خەیری-10 ("CK-10").<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.shamaranpetroleum.com/news/shamaran-announces-financial-and-operating-results-122709/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250602080826/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-announces-financial-and-operating-results-122709/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=ShaMaran Petroleum Corp. |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە ساڵی ٢٠١٩دا، چیا خەیری-٦ ("CK-6")، چیا خەیری-١١ ("CK-11")، چیا خەیری-١٢ ("CK-12") و چیا خەیری-١٣ ("CK-13") وەک بیری بەرهەمهێنان زیادکران.<ref name="auto" /> هەروەها لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا فڕۆکەی چیا خەیری ١٥ ("CK-15") وەک بیرێکی بەرهەمهێنان خراوەتە لیستی بیرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-atrush-update-122723// |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250503141615/https://shamaranpetroleum.com/news/shamaran-atrush-update-122723// |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢٥ |وێبگە=ShaMaran Petroleum Corp. |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بیرە CK-17 وەک بیری بەرهەمهێنان زیادکرا. بیری بەرهەمهێنانی ئاتروش سی کەی-١٨، ئەیلوولی ٢٠٢٢. لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٢، کونکردن لەسەر بیری بەرهەمهێنانی ئەتروش سی کەی-١٩ دەستیپێکرد.<ref name="auto22" /> === پڕکردنەوەی بیرەکان === * دروستکردنی Chamanke A<ref name="Jan2019" /> تەواو بوو، و AT-1، AT-4، CK-5، CK-8 و CK-17 لێرە هەڵکەندراون. * Chamanke B<ref name="Jan2019" /> دروستکردنی تەواو بوو، و AT-2 لێرە کونکرا. پلاتفۆرمەکە بە شێوەیەکی باو بە PF-1 ناودەبرێت چونکە شوێنی دامەزراوەی بەرهەمهێنانە. * دروستکردنی بیری شامانکی سی<ref name="Jan2019" /> تەواو بوو، و بیرەکانی AT-3، CK-6 و CK-19 لێرە کونکران. لێرەدایە کە تاقیکردنەوەی بیرە نەوتە قورسەکانی درێژخایەن ئەنجامدرا. * Chamanke D شوێنی پێشنیارکراوی 2&nbsp;شامانکی چەندە لە ڕۆژئاواوە دوورە؟ * Chamanke E<ref name="Jan2019" /> بیناسازی تەواو بووە، شوێنەکە 2&nbsp;شامانکی بی، شوێنی CK-7، CK-10، CK-12 و CK-13 چەندە لە ڕۆژهەڵاتەوە دوورە؟ * Chamanke F، شوێنی پێشنیارکراوی ڕۆژهەڵاتی Chamanke C ە * Chamanke G<ref name="Jan2019" /> دروستکردنی تەواو بووە، و شوێنەکە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی Chamanke B. CK-9، CK-11، CK-15، CK-16 و CK-18 لێرەوە هەڵکەندراون. == خزمەتگوزارییەکان == {{Convert|30,000|oilbbl|m3}}قۆناغی یەکەمی ئاسانکارییەکان تەواو بووە.<ref name="ReferenceC">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.shamaranpetroleum.com/i/pdf/2017-09-11-CP.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170921000453/http://www.shamaranpetroleum.com/i/pdf/2017-09-11-CP.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> 29ی ئەیلوولی 2017، دامەزراوەکە هەناردەکردنی ئاسایی ڕۆژانەی زیاتر لە {{Convert|22,000|oilbbl|m3}} نەوتی ڕۆژێکدا بەدەستهێنا. لە ڕۆن هاوتا.<ref name="ReferenceD" /> پێشبینی دەکرێت بەرهەمهێنانی بۆ {{Convert|30,000|oilbbl|m3}} بەرزبێتەوە ی هاوتای نەوت لە ڕۆژێکدا لە ماوەی ساڵی 2017.<ref name="ReferenceD" /> لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٨، کۆمپانیای نەوتی شەمران، گیرانی بەشێکی لە گەرماگۆڕینەوەی دامەزراوەی بەرهەمهێنانیدا بڵاوکردەوە. نمونەکانی نیشتووەکە شیکرانەوە، و دەرکەوت کە گیرانەکە بەهۆی خوێیەوە بووە. ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی خوێیەکە شلەی کونکردنە لەدەستچووە کە لە ئەنجامی کونکردنی بیرەکانی CK-5 و AT-2 دروست دەبێت. گەرماگۆڕەکە پاک بکەرەوە. دەرزییەکی تاقیکاری ئاوی شیرین بۆ ناو سەری بیری CK-5 و جیاکردنەوەی ئاوی خوێ لە جیاکەرەوەی دامەزراوەی بەرهەمهێنان بووە هۆی کەمبوونەوەی بەرچاوی بڕی خوێ لە نەوتی خاودا کە دەبوو پرۆسێس بکرێت بۆ هەناردەکردن. تا مانگی حوزەیرانی ٢٠١٨ نزیکەی {{Convert|20,000|oilbbl|m3}} هەناردە کراوە ڕۆن کە ڕۆژانە پرۆسێس دەکرێت دەرزی لێدانی ئاو لە سەری بیرەکە بەردەوام دەبێت لەگەڵ زیادبوونی بەرهەمهێنان وردە وردە، لەگەڵ ستافی مەیدانی لە نزیکەوە چاودێری دامەزراوەکە دەکەن. بەهۆی کەمی توانای فڕێدانی ڕۆژانەی دەرزی ئاو سنووردارە، هەرکاتێک بیری فڕێدانی ئاوی CK-9 لە نیوەی دووەمی ساڵی ٢٠١٨ تەواو بوو، تواناکە زیاد دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/32941/2018-06-08-nr-snm.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612140910/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/32941/2018-06-08-nr-snm.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> تێکڕای بەرهەمهێنانی ڕۆژانە بۆ ساڵی ٢٠١٨ نزیکەی {{Convert|22,200|oilbbl|m3}} بووە نەوت لە ڕۆژێکدا، و تێکڕای لە کۆتایی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ {{Convert|27,500|oilbbl|m3}} بووە ڕۆن لە ڕۆژێکدا.<ref name="Jan2019" /> لە ماوەی ساڵی ٢٠١٩دا، گەردنی تەنگ لە دامەزراوەی بەرهەمهێنانی نەوتی {{Convert|30,000|oilbbl|m3}} نەوت لابراون. ڕۆژانە.<ref name="Jan2019" /> دامەزراوەی بەرهەمهێنانی پێشوەختە (EPF) لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٩ لەسەر پلاتفۆرمی Chamanke E دانرا. دامەزراوەی بەرهەمهێنانی پێشوەختە توانای بەرهەمهێنانی ١٠ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا هەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5156/shamaran_petroleum_corp__shamaran_atrush_update.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201022030900/https://www.shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5156/shamaran_petroleum_corp__shamaran_atrush_update.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=shamaranpetroleum.com |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == هێڵی بۆری == * پڕۆژەی بۆری<ref name="ReferenceC" /> تەواو بووە. * بۆرییەکە لە ٤ بەش پێکدێت.<ref name="ReferenceC" /> ** {{Convert|10|inch|cm}} هێڵی لق لە دامەزراوەی قۆناغی یەکەمەوە بۆ وێستگەی پاککردنەوەی فڵچەی مامناوەند و کەمکردنەوەی پەستان ** {{Convert|12|inch|cm}} هێڵی لق لە وێستگەی پاککردنەوە و کەمکردنەوەی پەستانی نێوانەوە تا سنووری باشووری بلۆکی ئەتروش ** {{Convert|12|inch|cm}} هێڵی خۆراک لە سنووری باشووری بلۆکی ئەتروشەوە تا سنووری باشووری بلۆکی شیکان ** {{Convert|36|inch|cm}} هێڵی خۆراک لە سنووری باشووری کێڵگەی شێخانەوە تا بۆری هەناردەکردنی کورد. == داتاکانی بەرهەمهێنانی مانگانە == داتاکانی ساڵی ٢٠١٩ و دواتر دروستکراون، بەبێ ئاماژەدان بە سەرچاوەی تایبەت، بە بەکارهێنانی نەرمەکاڵا بۆ هەڵسەنگاندنی گرافە بڵاوکراوەکان. ئەم ژمارانە خەمڵاندنن و گۆڕانکارییان بەسەردا دێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5382/snm-townhall-april-2022-1-rev.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240730154748/https://shamaranpetroleum.com/site/assets/files/5382/snm-townhall-april-2022-1-rev.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ShaMaran Petroleum |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یەدەگی مەزەندەکراو (31ی کانوونی دووەمی 2017) == {| class="wikitable" ! rowspan="2" scope="col" | ! scope="col" | جێگیر ! scope="col" | جێگیر ! scope="col" | کۆی گشتی ! rowspan="2" valign="Bottom" scope="col" | دەشێت ! scope="col" | کۆی گشتی سەلمێنراوە ! rowspan="2" valign="Bottom" scope="col" | ڕەنگە ! scope="col" | کۆی گشتی بڕی سەلمێنراو |- ! ئاڵۆز ! گەشەنەسەندووە ! جێگیر ! & دەشێت ! مومکین و مومکین |- ! colspan="8" scope="col" | نەوتی خاوی سووک/مامناوەند (ملیۆن بەرمیل)⁽¹⁾ |- | '''کۆی گشتی'''⁽²⁾ | style="text-align: center;" | 4,211 | style="text-align: center;" | ٣٠٢٦ کەس | style="text-align: center;" | ٧،٢٣٧ | style="text-align: center;" | ١٢ هەزار و ٣٨٥ | style="text-align: center;" | ١٩ هەزار و ٦٢٢ | style="text-align: center;" | ١٢ هەزار و ٢٠ | style="text-align: center;" | ٣١ هەزار و ٦٤١ کەس |- | '''تۆڕ'''⁽³⁾ | style="text-align: center;" | ٢٩٧٥ | style="text-align: center;" | ١٦٧٣ کەس | style="text-align: center;" | ٤٦٤٨ کەس | style="text-align: center;" | ٦٣٤٧ کەس | style="text-align: center;" | ١٠ هەزار و ٩٩٦ | style="text-align: center;" | ٣٩٩٩ | style="text-align: center;" | ١٤ هەزار و ٩٩٥ |- ! colspan="8" scope="col" | نەوتی قورس (ملیۆن بەرمیل)⁽¹⁾ |- | '''کۆی گشتی'''⁽²⁾ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | 282 | style="text-align: center;" | 282 | style="text-align: center;" | 745 | style="text-align: center;" | 1,026 | style="text-align: center;" | 685 | style="text-align: center;" | ١٧١١ کەس |- | '''تۆڕ'''⁽³⁾ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | 181. 181 | style="text-align: center;" | 181. 181 | style="text-align: center;" | 394 | style="text-align: center;" | 575 | style="text-align: center;" | 236 | style="text-align: center;" | 811 |} ^{(1) دابەشبوونی ڕاستەقینەی نێوان ڕۆنی سووک/مامناوەند و قورس نادیارە.} ^{(2) بە پشتبەستن بە پشکی شەمران لەسەدا 20.1.} ^{(3) بە پشتبەستن بە پشکی شاماران.} == سەرچاوەی فریاگوزاری خەمڵێنراو (31ی کانوونی دووەمی 2017) == {| class="wikitable" ! scope="col" | ! colspan="3" scope="col" |النفط الخفيف والمتوسط (MBBL)⁽³⁾ ! colspan="3" scope="col" |النفط الثقيل (MBBL)⁽³⁾ ! colspan="3" scope="col" |الغاز الطبيعي (MMCF) |- | rowspan="2" |الموارد الطارئة⁽¹⁾⁽²⁾ |إجمالي | colspan="2" |حصة شاماران |إجمالي | colspan="2" |حصة شاماران |إجمالي | colspan="2" |اهتمامات الشاماران |- |100% |الإجمالي⁽⁴⁾ |صافي⁽⁵⁾ |100% |الإجمالي⁽⁴⁾ |صافي⁽⁵⁾ |100% |الإجمالي⁽⁴⁾ |صافي⁽⁵⁾ |- |تقدير منخفض (1 درجة مئوية) |67,796 |13,627 |غير متوفر |106,680 |21,479 |غير متوفر |25,477 |5,121 |غير متوفر |- |أفضل تقدير (2C) |68,756 |13,820 |غير متوفر |227,412 |45,710 |غير متوفر |46,895 |9,426 |غير متوفر |- |تقدير مرتفع (3 درجات مئوية) |76,606 |15,398 |غير متوفر |372,875 |74,948 |غير متوفر |73,477 |14,769 |غير متوفر |- |أفضل تقدير للمخاطرة |55,004 |11,056 |غير متوفر |181,930 |36,568 |غير متوفر |2,343 |471 |غير متوفر |} == نەخشە == [[file:Atrush_Block.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک| کێڵگەی ئەترۆک لە بۆشایی ئاسمانەوە کە سنووری بارستەیی بە ڕەنگی سوور، لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨ گیراوە، لەلایەن ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەوروپی - وێنەی ESA بەرهەم هێنراوە لە داتاکانی هەستکردن لە دووری ESA کە لەلایەن SNAP Desktop 6.0.3 پرۆسێس کراوە|left]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|وزە|کوردستان}} [[پۆل:نەوت]] [[پۆل:پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:کێڵگە نەوتییەکانی عێرا‌ق]] [[پۆل:کێڵگە نەوتییەکانی باشووری کوردستان]] rjbw1f0m7fxi0ir1zzez8vlj8aepb6l 0 305212 1694463 1692130 2026-10-25T12:21:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694463 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox musical artist | name = دیلان ئەنسەمبڵ | image = | landscape = yes | alt = | caption = Dilan Ensemble at green room, Rudaki Hall before the Concert, Tehran, Iran, August 2004. | origin = [[کوردستان]]، ئیران | genre = World, [[Kurdish music|Kurdish]], [[Middle Eastern music|Middle East]] | years_active = {{Start date|2003}}–present | label = RAVI AZAR KIMIA CO | associated_acts = [[A Yellow Flower]], Alireza Javahery, Alex Lubet & Raphael Weinroth-Brwone | website = {{URL|dilanmusic.org}} | current_members = [[Shahriyar Jamshidi]] | past_members = Afsoon Sadeghzadeh<br />Alex Lubet<br/>Alireza Javaheri<br />Amin Ramin<br />Farbod Yadollahi<br />Fariborz Raoufi<br />Hafez Alikhani<br />Kaveh Baban<br />Leila Golbangi<br />Saber Nazargahil<br />Sahar Ebrahim<br />Sara Ahmadi<br />Saeid Vojdanpak<br />Sina Khosravi<br />Toktam Moslehi<br />Raphael Weinroth-Brwone<br />Richard Robeson<br />Masoud Abazari<br />Masoud Khezri<br />Mohsen Badri<br />Mohammad Khaledian<br />Yadollah Rahmani }} '''دیلان''' ''ئەنسەمبڵێکی مۆسیقای [[مۆسیقای کوردی|کوردییە]]'' لە کوردستانی ئێران یان ڕۆژهەڵاتی کوردستان ( [[کوردیی ناوەندی|کوردی]] : ''{{Lang|ku|Rojhilatê Kurdistanê}}'', {{Lang|ar|ڕۆژھەڵاتی کوردستان}} )، کە لەلایەن ژەنیاری کامەنجە و ئاوازدانەر [[شەھریار جەمشیدی|شەهریار جەمشیدی]] بە یادی برایانی مۆسیقاژەنی کورد [[قادر دیلان]] و [[محەممەد ساڵح دیلان]] لە باشووری کوردستانەوە دامەزراوە ( {{Langx|ku|باشووری کوردستان|Başûrê Kurdistanê}) لە ساڵی ٢٠٠٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|trans-title=Qadir Dilan |ناونیشان=https://knwe.org/?p=26733 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Central Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/?p=26733 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پاشخانەکان == تیشکی ئەنسەمبڵی ژووری مۆسیقای دیلان پاراستنی مۆسیقای کلاسیکی ڕەسەنی کوردی و نوێنەرایەتیکردنی گۆرانییە لیریکییەکانە. گۆرانی فۆلکلۆری کوردی و مۆسیقای مەقام لە بەشی ڕۆژهەڵاتی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستان]] سەرچاوەی سەرەکی بەرهەمەکانیان لە سەرەتاوە بوو. ئەنسەمبڵەکە یاوەری گۆرانیبێژێکی پیاو و مێینەی سێ کۆڕیان کردووە لەسەر شانۆ. لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە دووانە بۆ سنووردارکردنی قسەکردن، توندکردنەوەی بارودۆخی سیاسی و هەلومەرجی ناخۆش بە گشتی بۆ هونەرکاران بە تایبەتی بۆ گەلی کورد لە ئێران، دیلان ئەنسەمبڵ ڕێگەیان پێنەدراوە جارێکی دیکە لەسەر شانۆ کۆببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٩|trans-title=A letter of Shahriyar Jamshidi about his artistic life |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200902261703151434&lng=12|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == نمایشەکان == ''دیلان ئەنسەمبڵ'' لەگەڵ ئۆرکێسترای تەواویان چەندین کۆنسێرتیان لە تاران پێشکەش کردووە لەوانە هۆڵی ڕوداکی و ناوەندی ڕۆشنبیری ئەرەسباران (٢٠٠٤). ئەوان وەک سێ کەسی لەسەر شانۆ دەرکەوتن و گۆرانیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستانیان بە شێوەزارێکی جیاواز [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران، خوراسان لە نەخۆشخانەی مەحاک و کۆمەڵگەی چاکسازی (٢٠٠٧) پێشکەش کردووە. لە ساڵانی داهاتوودا، شەهریار جەمشیدی دیلان ئەنسەمبڵ بە زیندووی و چالاک دەهێڵێتەوە بە هاوکاری لەگەڵ هونەرمەندانی مۆسیقای جۆراوجۆر بە ڕێکخستنی چەندین پڕۆژە لە کەنەدا، ئەمریکا و ئەوروپا؛ دیلان ئەنسەمبڵ لە فێستیڤاڵی دو مۆند ئاراب دی مۆنتریال و فێستیڤاڵی تیرگان و ماکینزی هاوس و زانکۆی ماکماستەر و سەنتەری مۆسیقای وورد بچووک لە ئۆنتاریۆ لە کەنەدا ئاهەنگیان گێڕاوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٤|trans-title="Dilan Ensemble" will be performing at Vahdat (Roudaki) Hall |ناونیشان=https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/گروه-ديلان-در-تالار-وحدت-اجراي-برنامه-مي‌كند|سەردێڕ=خبرگزاری فارس - گروه |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190306174734/https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AF%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D9%83%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Festival Du Monde Arabe |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220927071342/https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٣|trans-title=Dilan Ensemble has performed a concert in Canada |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/تیپی-مووزیی-دیلان-لە-انەدا-ۆنسێرتێی-بەڕێوە-برد |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%AA%DB%8C%D9%BE%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%88%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%A7%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7-%DB%86%D9%86%D8%B3%DB%8E%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DB%8C-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tirgan.ca/b/2013/event/dilan-ensemble.html|سەردێڕ=Dilan Ensemble {{!}} Tirgan |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sofarsounds.com/artists/dilan-ensemble|سەردێڕ=Live Music, Concerts & Music Events {{!}} Sofar Sounds |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == دیسکۆگرافی == * ''ئەلڤاناتی'' (٢٠٠٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=In remembrance of Yadollah Rahmani the genius of Alvanati's Themes. |ناونیشان=https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=یادی%20از%20مرحوم%20یدالله%20رحمانی%20هنرمند%20نغمه%20های%20کوردی%20الوند |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922145104/https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85%20%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''بانگەوازی شاخەکان'' (٢٠٠٨) * ''گوڵێکی زەرد'' (٢٠١٤)، بەشداری لە خەڵکی [[کۆبانی]] کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Shahriyar jamshidi will be releasing his new work. |ناونیشان=https://kurdipost1.blogspot.com/2014/06/blog-post_2068.html|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی نوێترین کاری هونەری خۆی بڵاودەکاتەوە ~ كوردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.radiozamaneh.com/190862|سەردێڕ=گل زردی برای کوبانی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160215230936/http://www.radiozamaneh.com/190862 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاواکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] [[پۆل:Articles with hCards]] 661iqdavu381b3n15stfx2kh0x8vok4 0 305219 1694438 1693972 2026-10-25T12:13:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694438 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''لالیسا مانۆباڵ''' {{تێبینی|Lisa spells her surname ''Manobal'' in the Latin alphabet. The name would be rendered as ''Manoban'' under the [[Royal Thai General System of Transcription]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Title of single by Blackpink's Lisa is her real name|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/08/26/entertainment/kpop/lisa-blackpink-lalisa-manobal/20210826112900544.html|نووسەر=Yim Seung-hye|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210910114715/https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/08/26/entertainment/kpop/lisa-blackpink-lalisa-manobal/20210826112900544.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Blackpink Lisa Deceiving Other Members with Her Real Name???|ناونیشان=https://mnews.joins.com/article/22677888|نووسەر=Ryu Jae-yeon|وێبگە=[[JoongAng Ilbo]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180609113611/https://mnews.joins.com/article/22677888|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} ( {{Langx|th|ลลิษา มโนบาล}}؛ {{تێبینی|{{IPA|th|lá.lí.sǎː má.nōː.bāːn|small=no}}}} ناوی لەدایکبوون: '''پرانپریا مانۆبال،''' {{تێبینی|{{langx|th|ปราณปรียา มโนบาล}}. {{RTGS|Pranpriya Manoban|small=no}}. {{IPA|th|prāːn.prīː.jāː má.nōː.bāːn|small=no}}.}} ٢٧ی ئازاری ١٩٩٧)، ناسراوە بە '''لیسا''' ( {{Langx|th|ลิซ่า}}؛ {{کۆری|리사}})، [[ڕاپ|ڕاپەر]]، [[گۆرانیبێژ]]، [[سەما|سەماکار]] و ئەکتەرێکی تایلەندییە. وەک ئەندامێکی گرووپی مۆسیقیی کچانی [[کۆریای باشوور]] بە ناوی [[بڵاکپینک|بلاکپینک]] بەناوبانگ بوو، کە بۆ یەکەمجار لە مانگی ئابی ٢٠١٦ دەرکەوت و بووە یەکێک لە پڕفرۆشترین گرووپەکانی کچان لە جیهاندا. == دیسکۆگرافی == * ''ئەلتەر ئیگۆ'' (٢٠٢٥) === فلیم === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | ئەرک ! scope="col" | تێبینی ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | ٢٠٢٦ | ''هەمیشە لالیسا'' | خۆی | فیلمی دیکۆمێنتاری | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Kaufman |یەکەم=Gil |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Documentary about BLACKPINK's LISA, 'Always Lalisa,' to World Premiere at 2026 Toronto International Film Festival |ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/doc-blackpink-lisa-always-lalisa-world-premiere-toronto-fest-1236298190/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260720180544/https://www.billboard.com/music/pop/doc-blackpink-lisa-always-lalisa-world-premiere-toronto-fest-1236298190/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> |-! scope="row" {{TBA}}| {{Pending film|[[Tygo]]}} | ڕیا | پۆست پرۆدەکشن | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Ramachandran |یەکەم=Naman |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Blackpink's Lisa, Don Lee and 'Squid Game' Star Lee Jin-uk to Lead Netflix's 'Extraction' Universe Thriller 'Tygo' |ناونیشان=https://variety.com/2025/tv/news/blackpink-lisa-don-lee-extraction-universe-film-tygo-1236600649/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Variety (magazine)|Variety]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251205032636/https://variety.com/2025/tv/news/blackpink-lisa-don-lee-extraction-universe-film-tygo-1236600649/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | ئەرک ! scope="col" | تێبینی ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | ٢٠١٧ | ''تەلەفزیۆنی چەرم'' | rowspan="2" | خۆی (ئەندامی کاست) | بەشی تەلەفزیۆنی لیزا؛ سێ ئەڵقە | style="text-align:center" | |- ! scope="row" | ٢٠١٨ | ''پیاوی ڕاستەقینە 300'' | چاپی ئەکادیمیای سوپای کۆریا | style="text-align:center" | <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|script-title=ko:[시청자가 찜한 TV] 돌아온 '진사'·'알쓸신잡' 역시 화제 |ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20180928107900005?input=1195m|سەردێڕ=[시청자가 찜한 TV] 돌아온 '진사'·'알쓸신잡' 역시 화제 {{!}} 연합뉴스 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200606055208/https://www.yna.co.kr/view/AKR20180928107900005?input=1195m |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=[[Yonhap News Agency]] |زمان=ko}}</ref> |- ! scope="row" | ٢٠٢٠–٢٠٢١ | ''گەنج لەگەڵ تۆ'' | خۆی (ڕاهێنەری سەما) | وەرزی دووەم – سێیەم | style="text-align:center" | <ref name="ywys2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|script-title=ko:블랙핑크 리사, 中판 프듀 '청춘유니' 시즌2 새 멘토 출연 확정 [Oh! 차이나] |ناونیشان=http://osen.mt.co.kr/article/G1111241466|سەردێڕ=블랙핑크 리사, 中판 프듀 '청춘유니' 시즌2 새 멘토 출연 확정 [Oh! 차이나] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191015062156/http://osen.mt.co.kr/article/G1111241466 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=[[Osen (newspaper)|OSEN]] |زمان=ko}}</ref> <ref name="ywys3">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|script-title=ko:블랙핑크 리사, 中 오디션 프로그램 '청춘유니3' 멘토 확정 |ناونیشان=https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20210108/104825695/1|سەردێڕ=블랙핑크 리사, 中 오디션 프로그램 ‘청춘유니3’ 멘토 확정 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210204193554/https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20210108/104825695/1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[The Dong-A Ilbo]] |زمان=ko}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | ٢٠٢٥ | ''نیلوفەری سپی'' | تیداپۆن "موک" سۆرنسین | وەرزی سێیەم ; ناوی لالیسا مانۆبال وەرگیراوە | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Tangcay |یەکەم=Jazz |ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Blackpink Star Lisa Says Her 'White Lotus' Character Is 'Just Like Her, but Flirtier and Lady-Like' |ناونیشان=https://variety.com/2025/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-flirty-character-1236303958/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Variety (magazine)|Variety]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250214180002/https://variety.com/2025/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-flirty-character-1236303958/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> |- | ''هیتمەیکەرەکان'' | خۆی | ئەڵقە: "کۆتایی بە گەشبینییەک" | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=White |یەکەم=Peter |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Netflix Searching For 'Hitmakers' In Latest Unscripted Music Series |ناونیشان=https://deadline.com/2025/06/netflix-hitmakers-music-series-1236440566/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250625132412/https://deadline.com/2025/06/netflix-hitmakers-music-series-1236440566/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> |- |} == کتێبنامە == * ''ئەلتەر ئیگۆ: کۆمیکی فەرمی'' (٢٠٢٥) <ref name="BenjaminVariety">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Benjamin |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Lisa Launches Comic Company to Accompany Debut Album 'Alter Ego' |ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/lisa-launches-comic-company-debut-album-alter-ego-1236311368/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Variety (magazine)|Variety]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218170928/https://variety.com/2025/music/news/lisa-launches-comic-company-debut-album-alter-ego-1236311368/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == نمایشە ڕاستەوخۆکان == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" |ناونیشان ! scope="col" style="width:10em" | ڕێکەوت ! scope="col" style="width:8em" | شار ! scope="col" style="width:8em" | وڵات ! scope="col" | هۆڵ ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="5" scope="row" | Fan Meetup لە ئاسیا | ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ | colspan="2" | [[سینگاپوور|سەنگافورە]] | یاریگای ناوەوەی سەنگافورە | rowspan="5" | <ref name="Fan Meetup">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ziwei |یەکەم=Puah |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-2024-fan-meetup-tour-concert-asia-tickets-more-3796417|سەردێڕ=BLACKPINK Lisa 2024 'Fan Meetup' tour in Asia: tickets and more |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240924055349/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-2024-fan-meetup-tour-concert-asia-tickets-more-3796417 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=[[NME]]}}</ref> |- | ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ | [[بانکۆک]] | تایلەند | BITEC Live |- | ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ | [[جاکارتا]] | ئەندەنوسیا | یاریگای نێودەوڵەتی بیچ سیتی |- | ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ | کاوسیونگ | تایوان | کاوسیونگ ئارێنا |- | ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ | [[ھۆنگ کۆنگ|هۆنگ کۆنگ]] | چین | ئاسیا وۆرلد–ئارێنا |} === نمایشی خەڵاتەکان === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" |پێشهات ! scope="col" style="width:10em" | ڕێکەوت ! scope="col" style="width:8em;" | شار ! scope="col" style="width:8em;" | وڵات ! scope="col" | گۆرانی(ەکان)ی پێشکەشکراو ! scope="col" style="width:2em" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | خەڵاتی مۆسیقای ڤیدیۆیی ئێم تی ڤی ٢٠٢٤ | ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ | ئێلمۆنت | rowspan="3" | ئەمریکا | |} === بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" |پێشهات ! scope="col" style="width:10em" | ڕێکەوت ! scope="col" style="width:8em;" | شار ! scope="col" style="width:8em;" | وڵات ! scope="col" | گۆرانی(ەکان)ی پێشکەشکراو ! scope="col" style="width:2em" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | ''بەرنامەی ئەمشەو کە جیمی فالۆن ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت'' | ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ | [[نیوویۆرک|شاری نیویۆرک]] | ئەمریکا | rowspan="4" style="text-align:left;" | "لالیسا" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Iasimone |یەکەم=Ashley |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=BLACKPINK's Lisa Brings 'Lalisa' to 'The Tonight Show' for Solo TV Debut |ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-lalisa-tonight-show-jimmy-fallon-performance-9628106/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241125223720/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-lalisa-tonight-show-jimmy-fallon-performance-9628106/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" | ''ئینکیگایۆ'' | ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ | rowspan="3" | [[سیئۆل]] | rowspan="3" | کۆریای باشوور | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Cho |یەکەم=Eun-mi |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|script-title=ko:'인기가요' 이무진, 출연 없이 1위..리사 솔로 데뷔→NCT127·에이티즈·원호 컴백[종합] |trans-title='Inkigayo' Lee Mu-jin, 1st place without appearance... Lisa solo debut→NCT127·Ateez·Wonho comeback [Comprehensive] |ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/112/0003478372|سەردێڕ='인기가요' 이무진, 출연 없이 1위..리사 솔로 데뷔→NCT127·에이티즈·원호 컴백[종합] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210919075122/https://n.news.naver.com/entertain/article/112/0003478372 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=[[Herald Pop]] |زمان=ko |via=Naver}}</ref> |- ! scope="row" | ''نیشاندان!'' ''ناوەکی مۆسیقا'' | ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kim |یەکەم=Mi-ji |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|script-title=ko:'음악중심' NCT 127, 'Sticker'로 1위…MC 정우 "팬들이 원한 그림"[종합] |trans-title='Music Core' NCT 127, wins 1st with 'Sticker'... MC Jung-woo "The picture the fans wanted" [Comprehensive] |ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001352373|سەردێڕ='음악중심' NCT 127, 'Sticker'로 1위…MC 정우 "팬들이 원한 그림"[종합] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210925074403/https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001352373 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=X Sport News |زمان=ko |via=Naver}}</ref> |- ! scope="row" | ''ئینکیگایۆ'' | ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kim |یەکەم=Yu-jin |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|script-title=ko:이무진, '신호등'으로 출연 없이 1위…양요섭·ITZY 컴백 (인기가요)[종합] |trans-title=Lee Mu-jin, 'Traffic Light' wins 1st place without appearance... Yang Yo-seob·ITZY comeback (Inkigayo) [General] |ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001352815|سەردێڕ=이무진, '신호등'으로 출연 없이 1위…양요섭·ITZY 컴백 (인기가요)[종합] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210926075503/https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001352815 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=X Sport News |زمان=ko |via=Naver}}</ref> |- ! scope="row" | ''لێ گالا دیس پیسێس جۆنێس'' | ٢٦ی ژانویەی ٢٠٢٤ | [[پاریس]] | فەرەنسا | |} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{ویکیوتە}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.lalisaofficial.com}} * [https://www.lloud.co Lisa] at Lloud * {{HanCinema person}} * {{IMDb name}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|تایلەند|ھونەرەکان|کۆریای باشوور|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Lisa (Thai vocalist)}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێم نێتی مۆسیقا لە ئاسیا]] [[پۆل:ھونەرمەندەکانی چێژبەخشی وای جی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی تایلەندی]] 6y27bbw9os2gk6em6llqxqedkdqybt9 0 305241 1695029 1692317 2026-10-26T10:35:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695029 wikitext text/x-wiki {{short description|ژانەرێکی لاوەکیی چیرۆکی تاوانکاری و لێکۆڵینەوە}}'''ژانەری پۆلیسی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Police procedural)، '''شۆی پۆلیسی''' یان '''درامای تاوانکاریی پۆلیسی''' ژانەرێکی لاوەکیی درامای پرۆسێجەراڵ و [[فیلمی لێکۆڵەرییی خەیاڵی]] کە جەخت لەسەر وێناکردنی وردی ڕێکارەکانی لێکۆڵینەوەی [[ئەفسەری پۆلیس|ئەفسەرانی پۆلیس]]، [[لێکۆڵەر|لێکۆڵەرانی]] پۆلیس یان [[دەزگای جێبەجێکردنی یاسا|دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسا]] وەک [[پاڵەوانی چیرۆک]] دەکاتەوە، بە بەراورد لەگەڵ ژانەرەکانی تر کە سەرنج دەخەنە سەر لێکۆڵەرانی دەرەوەی پۆلیس وەک لێکۆڵەری تایبەتی. زۆرێک لە راز و نیازی تاوانکاری کە ئەفسەرێکی پۆلیس وەک کەسایەتی سەرەکی تێیدا دەردەکەوێت—بۆ نموونە، ڕۆمانەکانی ئێرڵ دێر بیگەرز کە لێکۆڵەری پۆلیسی هۆنۆلولو چارلی چان تێیدا کەسایەتی سەرەکییە، ڕۆمان و چیرۆکە کورته‌کانی نگیۆ مارش دەربارەی ڕۆدێریک ئالین لە [[سکۆتلاند یارد]]، و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''کۆڵۆمبۆ''—مەبەست لەوانە وێنەکردنی ڕاستەقینەی پیشەی جێبەجێکردنی یاسا نییە، بەڵکو تەنها پێدانی پێگەیەکی فەرمییە بە کەسایەتییە سەرەکییەکان تاوەکو خاوەنی "پێگەی کارکردن" بن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://example.com |ڕێکەوتی سەردان=شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=شیکاری دراما پۆلیسییەکان}}</ref> وەک لە ناوەکەیەوە دیارە، ڕەگەزی پێناسەکردنی ژانەری پۆلیسی هەوڵدانە بۆ وێنەکردنی وردی جێبەجێکردنی یاسا و ڕێکارەکانی، لەوانە بابەتە پەیوەندیدارەکانی پۆلیس وەک زانستی دادوەری، پشکنینی تەرم، کۆکردنەوەی بەڵگە، مۆڵەتی گەڕان، [[لێپرسینەوە]]، و پابەندبوون بە بەربەست و ڕێکارە یاساییەکان.<ref>Roger Sabin, with Ronald Wilson, et al. ''Cop Shows: A Critical History of Police Dramas on Television'' (McFarland, 2015).</ref> کاتێک زۆرێک لە پرۆسێجەراڵە پۆلیسییەکان ناسنامەی تاوانبارەکە دەشارنەوە تا ئەو کاتەی تاوانەکە لە لوتکەی گێڕانەوەدا چارەسەر دەکرێت (کە پێی دەوترێت کێ کردی)، هەندێکی تر ناسنامەی سەرپێچیکارەکە لە سەرەتای گێڕانەوەکەدا بۆ بینەر ئاشکرا دەکەن، کە ئەمەش دەیکاتە چیرۆکی لێکۆڵینەوەی پێچەوانە. ژانەری پرۆسێجەراڵی پۆلیسی ڕووبەڕووی ڕەخنە بووەتەوە بەهۆی وێنەکردنی ناورد و هەڵەی پۆلیسایەتی و تاوان، وێنەکردنی ڕەگەزپەرستی و ڕەگەزپەرستیی جێندەری، و ئەوەی کە ژانەرەکە "کوپاگاندایە" کە وێنەیەکی یەکلاینە دەربارەی پۆلیس وەک "پیاوە باشەکان" پەرە پێدەدات. == مێژووی سەرەتایی == ڕەگ و ڕیشەی پرۆسێجەراڵی پۆلیسی دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٨٠. ڕۆمانی ''بەردی مانگ'' (١٨٦٨)ی ویلکی کۆلینز، کە چیرۆکی لێکۆڵەرێکی [[سکۆتلاند یارد|سکۆتلاند یاردە]] کە لێکۆڵینەوە لە دزینی ئەڵماسێکی بەنرخ دەکات، وەک سەرەتاییترین نموونەی ڕوونی ئەم ژانەرە وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kQ_0DwAAQBAJ|سەردێڕ=نوار لە باکوور: ژانر، سیاست و شوێن|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨١٥٠١٣٤٢٨٨٢|پەڕە=٢٤٧|وتەگێڕانەوە=Some critics point back to ''The Moonstone'' (1868) by Wilkie Collins as an early novel describing police work at Scotland Yard}}</ref><ref>Wheat, Carolyn (2003) ''How to Write Killer Fiction: The Funhouse Of Mystery & The Roller Coaster Of Suspense''. Santa Barbara, PA: Perseverance Press, {{ISBN|1880284626}}</ref> دوای جەنگی جیهانیی دووەم بوو کە چیرۆکی پرۆسێجەراڵی پۆلیسی کێبڕکێی جەماوەریی لێکۆڵەرانی تایبەتی یان لێکۆڵەرە ئارەزوومەندەکانی کرد.<ref>Sabin, 2015.</ref> لە [[سینەمای ژاپۆن|سینەمای ژاپۆندا]]، فیلمی ''سەی وندا''ی سالی ١٩٤٩ی [[ئاکیرا کورۆساوا]] هەبوو، کە پرۆسێجەراڵێکی پۆلیسیی جددی و فیلمێکی [[فیلمی نوار|فیلم نوار]] بوو کە بوو بۆ ژانەری فیلمی پۆلیسی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ساڵ=٢٠٠٦|سەردێڕ=گۆڤاری نێودەوڵەتی فیلم |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=y50qAQAAIAAJ |journal=Film International |شوێن=Sweden |بڵاوکەرەوە=[[Arts Council Norway|Kulturrådet]] |بەرگ=٤|issue=1–6 |پەڕە=١٦٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=In addition to being a masterful precursor to the buddy cop movies and police procedurals popular today, Stray Dog is also a complex genre film that examines the plight of soldiers returning home to post-war Japan.}}</ref> ''دراگ نێت'' وەرچەرخانێکی لە وێنەکردنی پۆلیس لەسەر شاشە دروست کرد. لەبری ئەوەی ببەنە مایەی پێکەنین و گەندەڵ بن، ئەمە یەکەمجار بوو کە ئەفسەرانی پۆلیس نوێنەرایەتی ئازایەتی و [[پاڵەوانێتی]] بکەن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grady |یەکەم=Constance |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.vox.com/culture/2020/6/3/21275700/police-show-procedurals-hollywood-history-dragnet-keystone-cops-brooklyn-nine-nine-wire-blue-bloods |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Vox |زمان=en |سەردێڕ=چۆن ٧٠ ساڵ لە شۆی پۆلیسی فێری کردین ڕێز لە پۆلیس بگرین}}</ref> بەرهەمهێنەرانی ''دراگ نێت'' ئۆتۆمبێل و ئەفسەری ڕاستەقینەی پۆلیسیان لە دیمەنەکانیاندا بەکارهێنا.<ref name=":0" /> بەڵام ئەمە ئەوەشی دەگەیاند کە لە بەرامبەردا، بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی [[لۆس ئانجلەس]] (LAPD) دەیتوانی پێداچوونەوە بە سیناریۆکاندا بکات بۆ دڵنیابوونەوە لە ڕاستی بابەتەکان.<ref name=":0" /> LAPD پێداچوونەوەی بۆ هەموو دیمەنێک دەکرد، کە ئەمەش ڕێگەی پێدەدان ئەو ڕەگەزانە لابەن کە لەگەڵیاندا نەبوون یان نەیانئەویست سەرنجی بدەنێ.<ref name=":0" /> کاتێک پژانەرە پۆلیسییەکان تا دەهات هەواداری زیاتر دەبوودەبوون، ئەمە ڕێگەی بە [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان|هۆڵیوود]] دەدا پەیوەندییەکی دۆستانە لەگەڵ دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسادا پێکبێنێت کە بەرپرسیشن لە بەخشینی مۆڵەتی وێنەگرتن.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|وێژە|تەلەڤیزیۆن|ڕۆمانەکان|فیلم}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:خەیاڵی تاوان]] [[پۆل:چەشنەکان]] [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:چەشنەکانی دراما]] [[پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن]] cx3w6y3rb0zhu44dvrmdrdzlxfdcos7 0 305283 1694470 1692047 2026-10-25T12:23:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694470 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ئەلێکساندر یۆهان هیالمار سکارسگۆد'''{{تێبینی|{{IPA|sv|alɛkˈsǎnːdɛr ˈskɑ̌ːʂɡoːɖ|-|Sv-Alexander_Skarsgård.ogg}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.howtopronounce.com/swedish/skarsg%C3%A5rd|سەردێڕ=Skarsgård pronunciation in Swedish |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241226105614/https://www.howtopronounce.com/swedish/skarsg%C3%A5rd |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> (لەدایکبووی ٢٥ی ئابی ١٩٧٦) ئەکتەرێکی سوێدییە. کوڕی ئەکتەری ناوداری ئەمریکیی [[ستێلان سکارسگارد|ستێلان سکارسگۆد]]<nowiki/>ە، لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە دەستی بە نواندن کردووە و لە تەمەنی سیانزە ساڵیدا وازی لێ هێناوە. دوای ئەوەی لە هێزی دەریایی سوێددا خزمەت دەکات، سکارسگۆد گەڕایەوە بۆ بواری نواندن و یەکەم ڕۆڵی لە فیلمی کۆمیدی ئەمریکی ''زوولاندەر'' (٢٠١١) بەدەستهێنا. لە زنجیرە بچووکەکەی ''Generation Kill'' (٢٠٠٨) ڕۆڵی براد کۆلبێرتی بینی و لە ڕۆڵی خوێنمژ ئێریک نۆرسمان لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی ''خوێنی ڕاستی'' (٢٠٠٨-٢٠١٤) ناوبانگی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا. === ڤیدیۆ کلیپەکان === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | ئەرک ! scope="col" | هونەرمەند |- ! scope="row" | ٢٠٠٩ | " پاپارازی " | کوڕە هاوڕێ | [[لەیدی گاگا]] |- ! scope="row" | ٢٠١٣ | "دەروونت ئازاد بکە" | سەرکردەی کولت | بڕینی کۆپی |- ! scope="row" | ٢٠٢٥ | "وەرزێک لە دۆزەخدا" | پیاوی ڕاکردن | ئەم پیوریتانە نوێیانە |- ! ٢٠٢٦ | کاک چەرم | کاک چەرم | ڕۆڵنگ ستۆن |} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تێبینییەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|0002907}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Alexander Skarsgård}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری پاڵپشتەوە لە کورتەزنجیرە یان فیلمێک]] [[پۆل:پیاوە فێمینیستەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hCards]] c46kl0neaogjjotvv5phhwu9gsoqw8r 0 305302 1694461 1692296 2026-10-25T12:21:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694461 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = جەمال بابان |وێنە = جمال بابان.jpeg |قەبارەی وێنە = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1927 |شوێنی لەدایکبوون = سلێمانی |ڕێکەوتی مردن = 2023 |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = |تێبینی = |خێزان = }} '''جەمال بن عەبدولقادر بن ئەزمی بەک بن مستەفا بەک بن سولەیمان پاشا بن عەبدولڕەحمان پاشا بابان''' ( [[١٩٢٧]] - ٨ی ئەیلوولی [[٢٠٢٣]] ) [[نووسەر]] و [[پارێزەر]] و کارگێڕ و مێژوونووسی كوردى [[خەڵکی عێراق|عێراقی]] بووە. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://zagrosnews.net/ar/news/46508|سەردێڕ=نيجيرفان بارزاني يعزّي بوفاة الكاتب جمال بابان |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003233607/https://zagrosnews.net/ar/news/46508 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=زاكروس عربية (zagrosnews.net) |زمان=ar}}</ref> لەدایکبووی شاری [[سلێمانی|سلێمانییە]] و لە [[١٩٥٠|ساڵی 1950]] کۆلێژی یاسای عێراقی تەواوکردووە، چەندین پۆستی کارگێڕی هەبووە، لەوانە ئەمینداری گشتی ئەکادیمیای زانستی کوردی و بەڕێوەبەری گشتی ماڵی هاوپشتی کورد. چەندین بەرهەمی بە زمانی کوردی نووسیوە، لەوانە: "خانزاد"، چیرۆکێک کە لە [[١٩٥٧|ساڵی ١٩٥٧]] دا بڵاوکراوەتەوە؛ "پارچەیەک لە هەوری تاریک"، چیرۆکێک کە لە [[١٩٥٨|ساڵی ١٩٥٨]] بڵاوکرایەوە؛ و کۆمەڵە کورتە چیرۆکێک کە لە [[١٩٦٩|ساڵی ١٩٦٩]] دا چاپ و بڵاوکرایەوە، بە زمانی عەرەبی ئینسایکلۆپیدیایەکی بە ناوی "فیگەرە کوردییەکان" بڵاوکردەوە. <ref name=":2">{{Cite Q|Q115759702}}</ref> لە ناودارترین کتێبەکانی بریتین لە "سەرچاوەی ناوی شار و شوێنەکانی عێراق" کە لە سێ بەرگدا بڵاوکراوەتەوە و "کتێبێک لە زاراوەی کوردی بە زیاتر لە مانایەک" کە لە گۆڤاری ئەکادیمیای زانستی کوردی وەرگیراوە. <ref name=":3">{{Cite Q|Q111309344}}</ref> یەکەم سەرۆکی یەکیەتیی نووسەرانی کورد بووە لە [[١٩٧٠|ساڵی ١٩٧٠.]] <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://almasra.iq/49390/|سەردێڕ=وفاة المؤرخ والباحث جمال بابان |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003233649/https://almasra.iq/49390/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=المسرى |زمان=ar}}</ref> == بەرهەمەکانی == '''بە عەرەبی''' # ئاڵای کوردانی عێراق. # بنەچەی شار و ناوی شوێنەکانی عێراق. <ref>{{Cite Q|Q120143500}}</ref> # واقیعی کەرکوک: لێکۆڵینەوەی مێژوویی و یاسایی و ئاماری. # حەمدون نابینا و درۆی مێژوویی. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ad |ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.azzaman.com/%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%a4%d8%b1%d8%ae-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82%d9%8a-%d8%ac%d9%85%d8%a7%d9%84-%d8%a8%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86/|سەردێڕ=وفاة المؤرخ العراقي جمال بابان {{!}} Azzaman |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003233724/https://www.azzaman.com/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> # سلێمانی و ڕووداوەکانی وەک لە شیعری شاعیراندا ئاماژەی پێکراوە. <ref name=":0" /> '''بە کوردی''' # ( {{Langx|ku|بابان لە مێژوودا و گەورە پیاوانی بابان}}) # ( {{Langx|ku|سلێمانى شاره گه‌شاوه‌که‌م}}) # ( {{Langx|ku|مامە ىارە : چەند چىرۆکێکى کورت لەگەڵ دوانى شانۆىىە}}) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|ژیاننامە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کوردی]] srwrjp91uhkhfbqql6l5zdt9930fnee 0 305344 1695007 1689073 2026-10-26T10:05:56Z Shaween 18477 1695007 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا. <ref>{{یادکردی وێب | title = Iraqi Independent Electoral Commission | url = https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm | access-date = ٢٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦ }}</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == هەروەها سەیری بکە == * ساڵی ٢٠٠٥ هەڵبژاردنی پارێزگاکانی عێراق == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] 5lggebxmfowsmp9k15c8k8mjw2m79cq 1695008 1695007 2026-10-26T10:07:06Z Shaween 18477 1695008 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا. <ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == هەروەها سەیری بکە == * ساڵی ٢٠٠٥ هەڵبژاردنی پارێزگاکانی عێراق == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] sk0iq3qjx17p9ym5akbfdfyc57p3d4s 1695009 1695008 2026-10-26T10:17:13Z Shaween 18477 /* هەروەها سەیری بکە */ 1695009 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا. <ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] 6gzh1my20eqccm084vlb4qm6kogvdry 1695010 1695009 2026-10-26T10:19:24Z Shaween 18477 1695010 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref> <ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] 9nd5t8vdkm5rys5yve52seh2br6d97a 1695011 1695010 2026-10-26T10:19:55Z Shaween 18477 سەرچاوە زیاد کرا 1695011 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref> <ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] 3ke4kbufbn0lie34cdd0p9yk12yehhb 1695012 1695011 2026-10-26T10:20:16Z Shaween 18477 1695012 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] j5x3ahia5z0z1hwzhzudlx447mdhn2o 1695052 1695012 2026-10-26T10:39:22Z Shaween 18477 1695052 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = 2014 Kurdistan Region governorate elections | next_year = 2014 | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} {{Infobox election | election_name = {{Infobox election | election_name = هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانی ٢٠٠٥ | country = Kurdistan Region | flag_year = 2004 | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = کۆی ١٢٣ کورسی بۆ ئەنجومەنەکانی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} | country = Kurdistan Region | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | next_election = ٢٠١٤ Kurdistan Region governorate elections | next_year = ٢٠١٤ | seats_for_election = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | election_date = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | party1 = Kurdistan Democratic Party | image1 = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | leader1 = [[Massoud Barzani]] | seats1 = '''61''' | popular_vote1 = 741,483 | percentage1 = 42.07% | party2 = Patriotic Union of Kurdistan | image2 = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | leader2 = [[Jalal Talabani]] | seats2 = 48 | popular_vote2 = '''765,544''' | percentage2 = '''43.43%''' | party3 = Kurdistan Islamic Union | image3 = [[File:No image.svg|100px|Salaheddine Bahaaeddin]] | leader3 = [[Salaheddine Bahaaeddin]] | seats3 = 10 | popular_vote3 = 133,206 | percentage3 = 7.56% | map_image= 2005_Kurdistan.png | map_caption=Colours show which party won most votes in which each province }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] j645tpm6yf29iqt6xvtwv8o30nezkaj 1695057 1695052 2026-10-26T11:46:08Z Shaween 18477 1695057 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = 2005 Kurdistan Region governorate elections | وڵات = کوردستان | ساڵ_ئاڵا = ٢٠٠٤ | وێنە_ئاڵا = | جۆر = parliamentary | جۆر_دەنگدان = گشتی <!-- default --> | بەردەوامی = نەخێر | ڕەنگ_پارت = | ناو_پارت = | ناو_ھاوپەیمانی = | ھەڵبژاردن_پێشوو = | ساڵ_پێشوو = | ئەندامان_پێشوو = | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | ئەندامان_ھەڵبژێردراو = | ھەڵبژاردن_داھاتوو = 2014 | ساڵ_داھاتوو = | دەنگەکان_بۆ_ھەڵبژاردن = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | دەنگ_پێویست = 270 | کورسیەکان_ھەڵبژاردن = | کورسی_زۆرینە = | ڕا_گشتی = | تۆمارکراو = | ڕێژە_بەشداری = 58.9% <!-- person 1 --> | وێنە١ = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | ڕەنگ١ = | دیاریکراو١ = [[Massoud Barzani]] | پاڵێوراو١ = [[Massoud Barzani]] | سەرکردە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت١ = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ھاوپەیمانی١ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو١ = | ھاوکار_دیاریکراو١ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو١ = '''61''' | ژمارە_نوێنەر١ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو١ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە١ = | کورسی_سەرکردە١ = | دواھەڵبژاردن١ = | کورسی_پێشوو١ = | کورسی_پێویست١ = | کورسیەکان١ = | کورسی_دواتر١ = | گۆڕانکاری_کورسی١ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی١ = 741,483 | ڕێژە_سەدی١ = 42.07% | جووڵە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- person 2 --> | وێنە٢ = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | ڕەنگ٢ = | دیاریکراو٢ = [[Jalal Talabani]] | پاڵێوراو٢ = <!-- any type of election --> | سەرکردە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت٢ = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ھاوپەیمانی٢ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو٢ = | ھاوکار_دیاریکراو٢ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو٢ = | ژمارە_نوێنەر٢ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو٢ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە٢ = | کورسی_سەرکردە٢ = 48 | دواھەڵبژاردن٢ = | کورسی_پێشوو٢ = | کورسی_پێویست٢ = | کورسیەکان٢ = | کورسی_دواتر٢ = | گۆڕانکاری_کورسی٢ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی٢ = '''765,544''' | ڕێژە_سەدی٢ = '''43.43%''' | جووڵە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- polls --> | ڕۆژ_ڕا١ = | سەرچاوە_ڕا١ = | دیاریکراو١_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | ڕۆژ_ڕا٢ = | سەرچاوە_ڕا٢ = | دیاریکراو١_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- auxiliary rows --> | بۆشایی١ = | ١زانیاری١ = | ١زانیاری٢ = | بۆشایی٢ = | ٢زانیاری١ = | ٢زانیاری٢ = <!-- map --> | وێنە_نەخشە = 2005_Kurdistan.png | قەبارە_نەخشە = | جێگرەوە_نەخشە = | نەخشە = | سەرناو_نەخشە = ڕەنگەکان نیشان دەدەن کە کام لایەن زۆرترین دەنگی بەدەستهێناوە لە کام پارێزگا هەر پارێزگایەک <!-- bottom --> | ناونیشان = | پێش_ھەڵبژاردن = | پارت_پێشوو = | ناونیشان_دواتر = | دوای_ھەڵبژاردن = | پارت_دواتر = }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] dmpq2m1fz4wflo61x4al2hjv42dmirm 1695058 1695057 2026-10-26T11:46:49Z Shaween 18477 1695058 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان ٢٠٠٥ | وڵات = کوردستان | ساڵ_ئاڵا = ٢٠٠٤ | وێنە_ئاڵا = | جۆر = parliamentary | جۆر_دەنگدان = گشتی <!-- default --> | بەردەوامی = نەخێر | ڕەنگ_پارت = | ناو_پارت = | ناو_ھاوپەیمانی = | ھەڵبژاردن_پێشوو = | ساڵ_پێشوو = | ئەندامان_پێشوو = | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | ئەندامان_ھەڵبژێردراو = | ھەڵبژاردن_داھاتوو = 2014 | ساڵ_داھاتوو = | دەنگەکان_بۆ_ھەڵبژاردن = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | دەنگ_پێویست = 270 | کورسیەکان_ھەڵبژاردن = | کورسی_زۆرینە = | ڕا_گشتی = | تۆمارکراو = | ڕێژە_بەشداری = 58.9% <!-- person 1 --> | وێنە١ = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | ڕەنگ١ = | دیاریکراو١ = [[Massoud Barzani]] | پاڵێوراو١ = [[Massoud Barzani]] | سەرکردە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت١ = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ھاوپەیمانی١ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو١ = | ھاوکار_دیاریکراو١ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو١ = '''61''' | ژمارە_نوێنەر١ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو١ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە١ = | کورسی_سەرکردە١ = | دواھەڵبژاردن١ = | کورسی_پێشوو١ = | کورسی_پێویست١ = | کورسیەکان١ = | کورسی_دواتر١ = | گۆڕانکاری_کورسی١ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی١ = 741,483 | ڕێژە_سەدی١ = 42.07% | جووڵە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- person 2 --> | وێنە٢ = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | ڕەنگ٢ = | دیاریکراو٢ = [[Jalal Talabani]] | پاڵێوراو٢ = <!-- any type of election --> | سەرکردە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت٢ = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ھاوپەیمانی٢ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو٢ = | ھاوکار_دیاریکراو٢ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو٢ = | ژمارە_نوێنەر٢ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو٢ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە٢ = | کورسی_سەرکردە٢ = 48 | دواھەڵبژاردن٢ = | کورسی_پێشوو٢ = | کورسی_پێویست٢ = | کورسیەکان٢ = | کورسی_دواتر٢ = | گۆڕانکاری_کورسی٢ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی٢ = '''765,544''' | ڕێژە_سەدی٢ = '''43.43%''' | جووڵە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- polls --> | ڕۆژ_ڕا١ = | سەرچاوە_ڕا١ = | دیاریکراو١_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | ڕۆژ_ڕا٢ = | سەرچاوە_ڕا٢ = | دیاریکراو١_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- auxiliary rows --> | بۆشایی١ = | ١زانیاری١ = | ١زانیاری٢ = | بۆشایی٢ = | ٢زانیاری١ = | ٢زانیاری٢ = <!-- map --> | وێنە_نەخشە = 2005_Kurdistan.png | قەبارە_نەخشە = | جێگرەوە_نەخشە = | نەخشە = | سەرناو_نەخشە = ڕەنگەکان نیشان دەدەن کە کام لایەن زۆرترین دەنگی بەدەستهێناوە لە کام پارێزگا هەر پارێزگایەک <!-- bottom --> | ناونیشان = | پێش_ھەڵبژاردن = | پارت_پێشوو = | ناونیشان_دواتر = | دوای_ھەڵبژاردن = | پارت_دواتر = }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] phnwph10wl0h6dol1bywdyz8qf4kbzu 0 305359 1694757 1693663 2026-10-25T21:09:27Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694757 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Conjugal Visit.jpg | caption = پۆستەری فیلم | director = ئومێد شەمس | writer = ئومێد شەمس <br> بهمن عارک <br> علی سرآهنگ | producer = امیر بانان | starring = [[پەریناز ئیزەدیار]] <br> [[ھووتەن شەکیبا]] | cinematography = بهرام دهقانی | distributor = شایسته فیلم | released = {{Film date|2022|02|01|[[فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|2023|01|04|ئێران}} | runtime = ١٢٠ خولەک | country = ئێران | language = فارسی }} '''''دیداری تایبەت''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ملاقات خصوصی) فیلمێکی درامای ڕۆمانسی ئێرانییە لە ساڵی ٢٠٢٢ بە دەرهێنانی ئومێد شەمس و نووسینی ئومێد شەمس، بەهمەن عارک و عەلی سەرئاهەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=پەرەسەندنی دیداری تایبەتی هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار بۆ گەیشتن بە فەجر|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84563904/شتاب-ملاقات-خصوصی-هوتن-شکیبا-و-پریناز-ایزدیار-برای-رسیدن-به|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ایرنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=دیداری تایبەت لە ڕێگای فیستیڤاڵی فەجردا|ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1164710-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%۸%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%8|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=خبرگزاری ایلنا|زمان=fa}}</ref> [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزە]] دیار و [[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]] ڕۆڵی پەروانە و فەرهاد دەگێڕن؛ هاوسەرێکن کە لە ڕێگەی تەلەفۆنی فەرهادەوە لە زینداندا بە شێوەیەکی نهێنی یەکتریان ناسیوە، کاتێک فەرهاد تەلەفۆنەکەی دەداتە دەست باوکی پەروانە کە لەگەڵ فەرهاد لە زینداندایە بۆ ئەوەی پەیوەندی بە کچەکەیەوە بکات، و وردە وردە هەستیان بەرانبەر یەکدی تێدا دروست دەبێت. فیلمی ''دیداری تایبەت'' یەکەم نمایش خۆی لە بەشی کێبرکێی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ١ی شوباتی ٢٠٢٢ ئەنجام دا و ٢ کاندیدبوونی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=ڕوونمایی لە دەموچاوی خەمۆکی هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار لە دیداری تایبەتدا|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1578997/عکس-رونمایی-از-چهره-غمگین-هوتن-شکیبا-و-پریناز-ایزدیار-در-ملاقات|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=خبرآنلاین|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلم سینمایی دیداری تایبەت دەستپێکرد و یەکەم وێنەی بڵاوکرایەوە|ناونیشان=http://www.sourehcinema.ir/?p=144208|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=دیداری تایبەت لەگەڵ هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1400050905849/ملاقات-خصوصی-با-هوتن-شکیبا-و-پری-ناز-ایزدیار|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref> دواتر بڕیار بوو لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ نمایش بکرێت، بەڵام بەهۆی [[شۆڕشی ژینا|خۆپیشاندانەکانی ئێرانەوە]] بۆ ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ دواخرا.<ref name=":0" /> == پێشەکی == چیڕۆکەکە باسی کچێک دەکات بە ناوی پەروانە ([[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]) کە فرۆشگایەکی عەترو بۆن لە دەوروبەری تاران بەڕێوەدەبات. باوکی پەروانە بە تۆمەتی دزی لە زینداندایە. فەرهاد ([[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]])، مامۆستایەکی گەنج و هاوڕێی باوکی پەروانە، پەیوەندی بە پەروانەوە دەکات بۆ ڕاپەڕاندنی هەندێک لە کارەکانی ئیرەج. ڕۆژێک فەرهاد هەستی خۆی بۆ پەروانە دەردەبڕێت و بانگهێشتی دەکات بۆ ئەوەی لە زیندان سەردانی بکات. == ئەکتەرەکان == * [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزدیار]] لە ڕۆڵی پەروانە * [[ھووتەن شەکیبا|هووتەن شەکیبا]] لە ڕۆڵی فەرهاد * ڕیما ڕامینفەر لە ڕۆڵی فەریبا * ڕۆیا تەیمووریان لە ڕۆڵی دایکى پەروانە * سیاوەش چراغی پور لە ڕۆڵی ئیرەج، باوکی پەروانە * نادر فەلاح * پەیام ئەحمەدینیا * شیرین ئاغارەزاکاشی * حسێن پارسایی * جەواد قەمەتی * ئیمان شەمس لە ڕۆڵی ئیمان، براکەی پەروانە * ئامیر حسێن بەیات * عەلیرەزا زارعپەرەست * مەعسومە ئەحمەدزادە * فەرهاد شەهبازی * حسێن شەفیعی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پری ناز ایزدیار لە فیلمی دیداری تایبەتدا|ناونیشان=https://www.salamcinama.ir/news/70754/%D9%BE%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DB%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.salamcinama.ir}}</ref> == بڵاوکردنەوە == فیلمی ''دیداری تایبەت'' بۆ یەکەم جار لە ١ی شوباتی ٢٠٢٢ لە بەشی کێبرکێی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایش کرا، و کاندید کرا بۆ دوو [[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوورین]]، یەکێکیان بۆ باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیریکەر بۆ پەیام ئەحمەدینیا و ئەوی تریش بۆ باشترین فیلمی یەکەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=دیداری تایبەت لە ڕێگای فیستیڤاڵی فەجردا |ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1164710-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاندیدە کۆتاییەکانی چلەمین فیستیڤاڵی فیلمی فەجر ڕاگەیەندران |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84646779/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> فیلمەکە تا ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ قەدەغە بوو، و بڕیار بوو لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ نمایش بکرێت، بەڵام بەهۆی خۆپیشاندانەکانی ئێران دواخرا بۆ ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دیداری تایبەت دێتە سینەماکان |ناونیشان=https://cinemacinema.ir/news/%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A8%D8%B7-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%A2%DB%8C%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=cinemacinema.ir}}</ref> دەرهێنەر ئومێد شەمس لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئیرنا ڕایگەیاند کە لەم کاتەدا هیچ حەزێکی نەبووە بۆ بڵاوکردنەوەی بە فراوانی فیلمەکە. هەروەها ئەوی خستەڕوو کە فیلمەکە هیچ سانسۆر نەکراوە و "نزیکەی" هەمان ئەو وەشانەیە کە لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایشکرا.<ref name=":0" /> == پێشوازی == === بۆکس ئۆفیس === لە نێو ٢٢ فیلمدا، فیلمی ''دیداری تایبەت'' بوو بە پڕفرۆشترین فیلمی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] و توانی ٨١٨ ملیۆن تمەن بەدەستبهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=لیستی ١٠ فیلمە پڕفرۆشەکەی چلەمین فیستیڤاڵی فیلمی فەجر |ناونیشان=https://www.honaronline.ir/بخش-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-6/170192-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%5-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%گ%DB%8C%D8%B4%D8%ه-%D8%AF%D8%B1%D8%خد%D8%B4%DB%8C%D8%اف |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرگزاری هنر ایران |زمان=fa}}</ref> ''دیداری تایبەت'' تەنها ڕۆژێک دوای بڵاوکردنەوەی زیاتر لە ٤٠٠٠ بلیت و ١٤٥ ملیۆن تمەنی فرۆشا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=فرۆشتنی چوار هەزار بلیت بۆ دیداری تایبەت لە یەکەم ڕۆژی نمایشدا |ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/143623 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=fa |زمان=fa}}</ref> ئەم فیلمە لە سێ ڕۆژی یەکەمیدا لە ٢٠٠ هۆڵی سینەماییدا نمایش کرا و ٨٥٠ ملیۆن تمەنی بەدەستهێنا. فیلمەکە باشترین پێشوازی لە سێ مانگی ڕابردوودا هەبوو و دوای فیلمی ''بۆخارست'' گەیشتە پلەی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەو دیدارانەی کە ٨٥٠ ملیۆن تمەنی تێچوو |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84991390/%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DB%B8%DB%ب٥%DB%ب٠-%D9%م٥%DB%میل%D9%یون-%D8%تومان-%D8%آب-%D8%خورد |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> ئیرنا ڕایگەیاند کە نەبوونی رکابەر، جۆرێکی جیاواز لە نمایشەکانی پێشوو، ڕیکلام و ئامادەبوونی [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزەدیار]] و [[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]] دەبێتە هۆی بەناوبانگتربوونی فیلمەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=٣ هۆکار کە دەبنە هۆی پێشوازی لە فیلمی دیداری تایبەت |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84988112/%DB%B3-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، فیلمەکە فرۆشێکی زۆری لە بۆکس ئۆفیسدا بەدەست نەهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=دیداری تایبەت و چەپ ڕاست لەلایەن چەند کەسەوە بینراون؟ |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401102315482/ملاقات-خصوصی-و-چپ-راست-را-چند-نفر-دیده-اند |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> مەحموود گەبارلو لە ئیسنا هۆکاری لاوازی ئەنجامی فرۆشی ''دیداری تایبەت'' و ''چەپ ڕاست''ی بۆ بوونی مەودایەکی گەورە لە نێوان خواستی جەماوەر و بەرپرسانی حکوومەتدا گەڕاندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=مۆفیای فەرهەنگی بەرگەی سینەما ناگرێت |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401110604626/مافیای-فرهنگی-تاب-تحمل-سینما-را-ندارد |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> === ڕەخنەکان === فیلمەکە لەلایەن گۆڤاری فیلم ئەمرۆزەوە وەک باشترین فیلمی فێستیڤاڵ دیاریکرا دوای فیلمی ''پارێزەری شەو''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڤاری سینەمایی فیلم ئەمرۆز |ناونیشان=https://www.instagram.com/tv/CaR3BHclLmb/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Instagram |زمان=en}}</ref> هەروەها لەلایەن بەکارهێنەرانی سینەماتیکێت و سەلام سینەماوە وەک باشترین فیلمی فێستیڤاڵ ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=باشترین فیلمی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر لە ڕوانگەی بەکارهێنەرانی سەلام سینەماوە |ناونیشان=https://www.salamcinama.ir/news/71688/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%FA%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣ |وێبگە=www.salamcinama.ir}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.salamcinama.ir/news/71688/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%FA%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سینەماتیکێت - دیداری تایبەت بوو بە باشترین فیلمی فێستیڤاڵ لە ڕوانگەی بینەرانەوە |ناونیشان=https://www.instagram.com/p/CZ6b5A0NFLi/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Instagram |زمان=en}}</ref> === خەڵاتەکان === {| class="wikitable" !خەڵات !ساڵ !پۆل !وەرگر !ئەنجام !سەرچاوە |- | rowspan="2" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] | rowspan="2" |٢٠٢٢ |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیریکەر |پەیام ئەحمەدینیا |{{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاندیدەکانی سیمرغی بلوورینی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ناسێنران |ناونیشان=https://www.fajrfilmfestival.com/news/3202 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جشنواره فیلم فجر |زمان=fa |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220531072629/https://www.fajrfilmfestival.com/news/3202 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرکەوتووانی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ڕاگەیەندران |ناونیشان=https://www.fajrfilmfestival.com/news/3225 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جشنواره فیلم فجر |زمان=fa |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220626233918/https://www.fajrfilmfestival.com/news/3225 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |باشترین فیلمی یەکەم |امید شمس |{{Nom}} |- | rowspan="5" |[[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شار]] | rowspan="5" |٢٠٢٢ |باشترین فیلم |امیر بانان |{{Won}} | rowspan="5" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی کاندیدەکانی هەشتەمین فێستیڤاڵی فیلمی شار |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84829010/اعلام-نامزدهای-جشنواره-هشتم-فیلم-شهر |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=ایرنا |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەر |امید شمس |{{Nom}} |- |باشترین سیناریۆ |امید شمس، بهمن عارک، علی سرآهنگ |{{Nom}} |- |باشترین ئەکتەر |[[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]] |{{Nom}} |- |باشترین خانمەکتەر |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] |{{Nom}} |} == کێشە و ئاڵۆزییەکان == === کشاندنەوە لە کێبرکێی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر === فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە بەشی کێبرکێی سەرەکی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایش کرا و تەنها ڕۆژێک پێش ڕێوڕەسمی کۆتایی و دابەشکردنی خەڵاتەکان، فێستیڤاڵەکە ڕایگەیاند کە بۆ یەکەمجار خەڵاتی "[[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوورینی]] هەڵبژاردەی بینەران" لەم خولەدا دابەش ناکرێت. لەو کاتەدا، بەراوردی فرۆشی ٢٢ فیلمەکەی بەشی کێبرکێ نیشانی دا کە ''دیداری تایبەت'' بە فرۆشتنی ٨١٨ ملیۆن تمەن پڕفرۆشترین فیلمی فێستیڤاڵەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=وێنەی هاوبەشی هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار |ناونیشان=https://www.baharnews.ir/news/344673/قاب-مشترک-جذاب-هوتن-شکیبا-پریناز-ایزدیار |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=پایگاه خبری بهار نیوز |زمان=fa}}</ref> ئەمیر بانان، بەرهەمهێنەری فیلمەکە، لە وەڵامی لابردنی خەڵاتی هەڵبژاردەی بینەران ڕایگەیاند کە ئەم بڕیارە زیانی بە شکۆی گشتی فێستیڤاڵی فەجر و ناوبانگی سینەمای ئێران گەیاندووە، و بڕیاریدا بە شێوازێکی پراکتیکی ناڕەزایەتی دەرببڕێت و داوای کرد فیلمەکەی لە هیچ بەشێکی هەڵسەنگاندندا بەشداری پێنەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کشاندنەوەی دیداری تایبەت لە بەشی هەڵسەنگاندن |ناونیشان=https://www.borna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1297083-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرگزاری برنا |زمان=fa}}</ref> بەهۆی ئەم ڕووداوەوە، ستافی فیلمەکە ئامادەی ڕێوڕەسمی کۆتایی نەبوون و دواتر [[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]]، [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] و ئەندامانی تری ستافی فیلمەکە پۆستێکیان لە [[ئینستاگرام]] بڵاوکردەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=چیرۆکی قینی سێ دەرهێنەری ناسراو لەگەڵ فێستیڤاڵی فیلمی فەجر |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1602644/ماجرای-قهر-سه-کارگردان-سرشناس-با-جشنواره-فیلم-فجر |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرآنلاین |زمان=fa}}</ref> {{Blockquote|text=کۆتایی هات. ئێمە لەم فێستیڤاڵەدا هاندان و خۆشەویستی ئێوەی ئازیز، خەڵک، بینەران، هاوکاران و ڕەخنەگرانی فیلم بوو، کە بەڕاستی لەگەڵ هیچ شتێکی ئەم جیهانە بەراورد ناکرێت. چ خەڵاتێک باشتر لەوەی ببینی ئەو کارەی دروستت کردووە لە دڵی خەڵکدایە و خۆشیان دەوێت... بەڵام ئێمە هێشتا شەرمەزارین کە حساب بۆ دەنگی خەڵک نەکرا، و ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە بەشە گرنگ و خەڵاتی گەورەی فەجر کە شکۆی خۆیلەدەست دا.|author=ئەکتەرانی فیلمی ''دیداری تایبەت''}} ''دیداری تایبەت'' لە ١٠ ڕۆژی کۆتایی فێستیڤاڵەکەدا لە پلەی یەکەمی بەشی دەنگداندا بوو. لە ١٠ی شوباتی ٢٠٢٢، کاتێک کاندیدەکانی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ڕاگەیەندران، هەمووان سەرسام بوون کە فیلمەکە تەنها دوو کاندیدبوونی بۆ باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر و باشترین فیلمی یەکەم هەبوو، و ستافەکە تووڕە بوون کە فیلمەکەیان هەڵسەنگاندنی بۆ کراوە. ئەمە بووە هۆی ئەوەی کە بەرهەمهێنەر و ئەکتەرانی تر دووبارە ناڕەزایەتی دەرببڕن، و سکرتێری فێستیڤاڵیش لە وەڵامدا ڕایگەیاند کە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=دانپێدانانی سکرتێری فێستیڤاڵی فەجر سەبارەت بە کشاندنەوەی فیلمی دیداری تایبەت |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1601948/واکنش-دبیر-جشنواره-فجر-به-اعلام-انصراف-فیلم-ملاقات-خصوصی |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرآنلاین |زمان=fa}}</ref> {{Blockquote|text=فیلمسازان، بەرهەمهێنەران و دەرهێنەران پێش ڕاگەیاندنی فیلمەکانیان بۆ فێستیڤاڵ ڕێسایەک واژۆ دەکەن. بەپێی ئەم ڕێسایە، ئەوان مافی ئەوەیان نییە تەنانەت چەند کاتژمێرێک پێش کۆتایی فێستیڤاڵەکەش فیلمەکانیان بکشێننەوە یان لاببەن.|author=مەسعوود نەقاشزادە / سکرتێری چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|source=}} سەڕەڕای ئەوەش، هیچ کەس لە ستاف و ئەکتەرانی فیلمەکە لە ڕێوڕەسمی کۆتاییدا ئامادە نەبوون. === سانسۆر و قەدەغەکردن === ئومێد شەمس، دەرهێنەری فیلمەکە، لە کاتی نمایشکردنیدا ڕایگەیاند:<ref name=":0" /> {{Blockquote|text=فیلمی ''دیداری تایبەت'' بۆ چەند مانگێک قەدەغە بوو -دواتر لەلایەن بەرهەمهێنەرەوە لە فێستیڤاڵ کشێنراوە- و بەرهەمهێنەر نزیکەی ٦ مانگ بەدوای مۆڵەتی نمایشدا دەگەڕا. بەڵام بەهۆی ئەو ڕووداوانەی لە کۆمەڵگەدا ڕووی دا، چاوەڕێی گۆڕانی بارودۆخەکە بووین و هێشتا نەماندەویست لەو کاتەدا بڵاوی بکەینەوە، بەڵام لە کۆتاییدا نمایش کرا.}} لە وەڵامی پرسیارێکدا کە فیلمەکە تا چەند سانسۆر کراوە، وتی:<ref name=":0" /> {{Blockquote|text=فیلمەکە بە هیچ شێوەیەک سانسۆر نەکراوە و نزیکەی هەمان ئەو وەشەیەیە کە لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر نمایشکرا. تەنها ئەو شتەی کە بۆ نمایش گۆڕدرا، ڕستەی "فیلمەکە لەسەر بنەمای ڕووداوێکی ڕاستەقینە دروستکراوە" بوو لە سەرەتای فیلمەکەدا، کە لە فیلمەکە لادرا.|author=امید شمس / دەرهێنەری فیلمەکە}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDb title|18073134}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] pvyj4hedn2ukrc7qkgjewam3cd7cji5 0 305391 1694454 1693741 2026-10-25T12:18:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694454 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[New Albany, Mississippi]], U.S.|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=[[Byhalia, Mississippi]], U.S.|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|Estelle Oldham|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''[[The Sound and the Fury]]'' (1929)|''[[As I Lay Dying]]'' (1930)|''[[Sanctuary (Faulkner novel)|Sanctuary]]'' (1931)|''[[Light in August]]'' (1932)|''[[Absalom, Absalom!]]'' (1936)|''[[A Fable]]'' (1954)}}|awards={{ubl|[[Nobel Prize in Literature]] (1949)|[[National Book Award]] {{awrap|(1951, 1955)}}|[[Pulitzer Prize for Fiction]] {{awrap|(1955, 1963)}}}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === {{سندووقی وتە|The peacefullest words. Peacefullest words. ''Non fui. Sum. Fui. Non sum.'' Somewhere I heard bells once. Mississippi or Massachusetts. I was. I am not. Massachusetts or Mississippi. Shreve has a bottle in his trunk. ''Aren't you even going to open it'' Mr and Mrs Jason Richmond Compson announce the ''Three times. Days. Aren't you even going to open it'' marriage of their daughter Candace ''that liquor teaches you to confuse the means with the end'' I am. Drink. I was not. Let us sell Benjy's pasture so that Quentin may go to Harvard and I may knock my bones together and together. I will be dead in. Was it one year Caddy said.}}  [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5tu37iwdukdrv7lr24jshv81hnw87rb 0 305459 1694452 1693745 2026-10-25T12:18:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694452 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''فەلەستین ئەکشن''' کە پێی دەوترێت '''پاڵ ئەکشن'''، تۆڕێکی کردەی ڕاستەوخۆی بەریتانیایە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ دامەزراوە بە ئامانجی ڕاگەیەندراوی «کۆتاییھێنان بە بەشداریکردنی جیھانی لە ڕژێمی جینۆساید و ئاپارتایدی ئیسرائیل».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Grady |یەکەم=Sean |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/politics-explained/palestine-action-kneecap-yvette-cooper-terrorism-b2776728.html|سەردێڕ=Is banning Palestine Action likely to achieve anything? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251112234713/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/politics-explained/palestine-action-kneecap-yvette-cooper-terrorism-b2776728.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Independent]] |زمان=en}}</ref> ڕێکخراوەکە لە ناڕەزایەتییەکان دژی شەڕی غەززە لە بەریتانیا چالاک بووە و زۆرێک لە کارە باڵاکانی وەک کەیسی "فیلتۆن ٢٤" لە وەڵامی [[جینۆسایدی غەززە|کۆمەڵکوژی غەززە]] بووە. ھەر لە دامەزراندنی ئەم گرووپەوە، کۆمپانیای بەرھەمھێنەری چەکی ئیسرائیلی ئێلبیت سیستەمز ئامانجی سەرەکی بووە. لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە بەپێی یاسای تیرۆری ساڵی ٢٠٠٠ وەک گرووپێکی تیرۆریستی قەدەغە کراوە، ئەمەش ئەندامێتی، پشتگیری ماددی بۆ، یان نمایشکردنی شتومەک بۆ پشتگیریکردنی گرووپەکە دەکاتە تاوان لە بەریتانیا. گرووپەکە کردەوەی ڕاستەوخۆ بەکاردەھێنێت بۆ تێکدانی [[پیشەسازیی چەک|پیشەسازی چەکی]] بەریتانیا، کە تۆمەتباری دەکات بە ھاوبەشی ئیسرائیل لە ئەنجامدانی جینۆساید.<ref name="bbc.com">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pike |یەکەم=Joe |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cq6m24v7910o|سەردێڕ=Palestine Action member tells BBC plan to ban group 'absurd' |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703213932/https://www.bbc.com/news/articles/cq6m24v7910o |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=[[BBC]] |زمان=en-GB}}</ref> {{تێبینی|[[Special Committee to Investigate Israeli Practices Affecting the Human Rights of the Palestinian People|A United Nations Special Committee]],<ref name="UNCommitteeHeadGenocide">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A genocide is unfolding before our eyes: History will not forgive our inaction, UN Special Committee warns General Assembly 4th Committee report |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Peiris |یەکەم=Mohan |بەستەری نووسەر=Mohan Peiris |ناونیشان=https://www.un.org/unispal/document/un-special-committee-press-release-19nov24/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250119050424/https://www.un.org/unispal/document/un-special-committee-press-release-19nov24/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=United Nations - Question of Palestine |بڵاوکەرەوە=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |زمان=en-US |وتەگێڕانەوە=Our report leaves no room for ambiguity. A genocide is unfolding before our eyes. Failing to act now—failing to put an end to this atrocity crime— will tear apart the very foundation of the international rule of law we have collectively built to protect peace, security, and the well-being of all. Our inaction today is setting a perilous precedent for tomorrow. Think about it.}}</ref> [[Amnesty International]],<ref>{{cite report |date=4 December 2024 |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |publisher=[[Amnesty International]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live}}</ref> [[Médecins Sans Frontières]],<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Gaza genocide |ناونیشان=https://msf.org.uk/issues/gaza-genocide |وێبگە=[[Médecins Sans Frontières]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250710113434/https://msf.org.uk/issues/gaza-genocide |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> [[B'Tselem]],<ref>{{Cite report|author=B'Tselem |author-link1=B'Tselem |date=July 2025 |title=Our Genocide |url=https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730041430/https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |archive-date=30 July 2025}}</ref> [[Physicians for Human Rights–Israel]],<ref name="Kottasová & Salman">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kottasová |یەکەم١=Ivana |دوایین٢=Salman |یەکەم٢=Abeer |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=For first time, two leading Israeli human rights groups accuse Israel of genocide in Gaza |ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/07/28/middleeast/israeli-human-rights-group-accuses-israel-genocide-gaza-intl |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=[[CNN]] |زمان=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250728161018/https://www.cnn.com/2025/07/28/middleeast/israeli-human-rights-group-accuses-israel-genocide-gaza-intl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> [[International Federation for Human Rights]],<ref name="FIDH 2023">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The unfolding genocide against the Palestinians must stop immediately |ناونیشان=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/the-unfolding-genocide-against-the-palestinians-must-stop-immediately |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231216191823/https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/the-unfolding-genocide-against-the-palestinians-must-stop-immediately |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[International Federation for Human Rights]]}}</ref> numerous [[genocide studies]] and [[international law]] scholars,<ref name="genocide_int_law_scholars">{{bulleted list| {{harvnb|Mohyeldin|Hamdan|2024}} | {{harvnb|De Vogli|Montomoli|Abu-Sittah|Pappé|2025|loc=[https://www.thelancet.com/cms/10.1016/S0140-6736(25)01541-7/attachment/e415fdee-02dc-4495-8515-f587976a5bb3/mmc1.pdf Supplementary appendix pp. 3–4]}} | {{harvnb|van Laarhoven|Peek|Walters|2025}} | {{harvnb|Tharoor|2025}} | {{harvnb|Swart|2025|p=3}}: "South Africa's actions led to an ever-growing consensus in international legal circles that Israel is committing genocide"}}</ref> and other experts have called the situation in Gaza a genocide.<ref name="bbc.com"/>}} چالاکییەکانی فەلەستین ٤٥ چالاکیی ڕاستەوخۆی بەڵگەداریان لە شانشینی یەکگرتوودا ئەنجامداوە.<ref name="cagereport">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cage.ngo/product/putting-bodies-on-the-line|سەردێڕ=Putting Bodies on the Line: The Landscape of Direct Action and Civil Disobedience for Palestine in Britain |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251128182734/https://cdn.prod.website-files.com/6364ebb4927fbc4330221d8f/6929929156cf92085e65f560_X8dZXMI6IDmHuMu38LSDgfDxRpv65KKLRCbOwQll4Q8.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Cage International]] |پەڕەکان=٢٧, ٥١–٥٢}}</ref> ئامانجە سەرەکییەکانی ئەم گرووپە کارگەکانی بەریتانی کۆمپانیای بەرھەمھێنەری چەکی ئیسرائیلی Elbit Systems و ھەروەھا RAF Brize Norton کە بنکەیەکی [[ھێزی ئاسمانیی شاھانە|ھێزی ئاسمانی شاھانە]] بووە. لە ھەڵمەتەکانیاندا، فەلەستین ئەکشن ناڕەزایەتی و داگیرکردنی شوێنەکان و لەناوبردنی موڵک و ماڵی بەکارھێناوە، کە ھەندێکجار لە ئەنجامدا ئەندامەکانی دەستگیرکراون. لە ٦ی ئابی ٢٠٢٤ لە شاری فیلتۆن داوای یاسایی درێژخایەنی بەدوای خۆیدا ھێنا کە لەو ماوەیەدا تۆمەتباران بۆ ماوەی ١٨ مانگ یان زیاتر لە زینداندا ڕاگیران، لەو ماوەیەدا ھەندێکیان مانگرتنیان لە خواردن گرت. لە مانگی ئایاری ٢٠٢٦دا، بڕیارە تێکەڵاوەکان دوای دووبارە دادگاییکردنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Robinson |یەکەم=Sophie |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.the-independent.com/news/uk/crime/palestine-action-sledgehammer-israel-elbit-systems-bristol-b2871522.html|سەردێڕ=Palestine Action activist hit police officer with sledgehammer, jury told |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251203200905/https://www.the-independent.com/news/uk/crime/palestine-action-sledgehammer-israel-elbit-systems-bristol-b2871522.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Independent]] |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Casciani |یەکەم=Dominic |دوایین٢=Harcombe |یەکەم٢=Chloe |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c9wxlv99xrjo|سەردێڕ=Palestine Action protesters not guilty of Bristol burglary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260204132250/https://www.bbc.com/news/articles/c9wxlv99xrjo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC]] |زمان=en-GB}}</ref> گەڕێنرانەوە و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦دا ئەو چوار چالاکوانە بە گشتی زیاتر لە ٢٠ ساڵ زیندانیکردنیان بەسەردا سەپێندرا. لە بڕیارێکدا کە لەلایەن میدیا و گرووپەکانی مافی مرۆڤەوە ڕەخنەی لێگیرا، [[حکوومەتی شانشینی یەکگرتوو|حکومەتی بەریتانیا]] لە ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ بەپێی یاسای تیرۆریزمی بەریتانیا ٢٠٠٠، چالاکی فەلەستینی وەک گرووپێکی تیرۆریستی قەدەغە کرد، بە ئاماژەدان بە زیانەکانی موڵک و ماڵی کە لەلایەن کۆمەڵێک ئەندام لە بریز نۆرتۆن مانگێک پێشتر کەوتبوو، کە چالاکوانان فڕۆکە سەربازییەکانیان بە بۆیەی سوور ڕشاندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/07/uk-palestine-action-ban-disturbing-misuse-uk-counter-terrorism-legislation|سەردێڕ=UK: Palestine Action ban ‘disturbing’ misuse of UK counter-terrorism legislation, Türk warns |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |زمان=en}}</ref> ڕاپۆرتەکانی دواتر دەریان خستووە کە حکوومەتی بەریتانیا لانیکەم ساڵێک بوو پێش ئەو ڕێکەوتە بیری لە قەدەغەکردنی ئەو گرووپە کردووەتەوە. گرووپەکانی [[ئازادییە شارستانییەکان|ئازادییە مەدەنییەکان]] ڕەخنەیان لە قەدەغەکردنەکە گرت و بە تێکەڵکردنی ناڕەزایەتی لەگەڵ تیرۆر. لە نێوان قەدەغەکردن و کۆتایی مانگی نیسانی ٢٠٢٦، پۆلیسی بەریتانیا لانیکەم ٣٠٧٠ کەسی دەستگیرکرد بەھۆی نیشاندانی پشتیوانی لە چالاکییەکانی فەلەستین، کە زۆربەیان لە ئەنجامی [[دانیشتن|دانیشتنەکانی]] گۆڕەپانی پەرلەمان لە ٩ی ئابی ٢٠٢٥ و ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ و لە گۆڕەپانی ترافلگار لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥دا بوون. {{تێبینی|See the table in {{section link||Defiance of proscription}}.|name=Defiance}} لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٥دا ئاگاداری بێدەنگی زیاتر بەڕێوەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://defendourjuries.net/lift-the-ban/|سەردێڕ=Lift The Ban |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Defend Our Juries]]}}</ref> و لە کاتی شەپۆلی چالاکیی بێدەنگدا زیاتر لە ٦٠٠ کەسی دیکە دەستگیرکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://onaquietday.org/2025/11/29/palestine-action-protests-come-to-an-end-with-636-arrests-over-12-days-in-over-20-towns-and-cities/|سەردێڕ=Palestine Action protests come to an end with 636 arrests over 12 days in over 20 towns and cities |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=... on a quiet day, I can hear her breathing}}</ref> لە ١٣ی شوباتی ٢٠٢٦ دادگای باڵای داد بڕیاریدا کە قەدەغەکردنەکە [[ھەڵەکاری|نایاساییە]] بەڵام بۆ ماوەیەکی کاتی لە شوێنی خۆی دەمێنێتەوە بۆ ئەوەی حکوومەت تانە بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://news.sky.com/story/palestine-action-wins-high-court-challenge-over-groups-ban-as-terrorist-organisation-13506220|سەردێڕ=Palestine Action wins High Court challenge over government's terror ban |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Sky News]] |زمان=en}}</ref> لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ دادگای تێھەڵچوونەوە بڕیارەکەی دادگای باڵای ھەڵوەشاندەوە و قەدەغەکردنی کردەوەی فەلەستین بە یاسایی زانی. پێنج دادوەرەکە ئاماژەیان بەوەشکردووە، قەدەغەکردنەکە «دەستوەردانێکی ڕەوا و ڕێژەیی بووە لە مافەکانی تاک».<ref name="MEE_15Jun26"/> ھودا ئامۆری یەکێک لە ھاودامەزرێنەرانی ڕێکخراوی فەلەستین ئەکشن ڕای گەیاندووە، بە مەبەستی ھەڵوەشاندنەوەی دەچنە دادگای باڵا و دادگای مافی مرۆڤی ئەورووپا.<ref name="MEE_15Jun26"/> لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ دادگای باڵا مۆڵەتی تانەدانی بە پاساوی ئەوەی کە ئایا وەزیری ناوخۆ سیاسەتەکەی بە شێوەیەکی گونجاو جێبەجێ کردووە یان نا، بەڵام مۆڵەتی تانەدانی سەبارەت بە مافەکانی مرۆڤ ڕەتکردەوە.<ref name="Website-1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://supremecourt.uk/cases/uksc-2026-0099|سەردێڕ=R (on the application of Ammori) (Appellant) v Secretary of State for the Home Department (Respondent) - UK Supreme Court |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=supremecourt.uk |زمان=en}}</ref> لە ٤ و ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ گوێ لە تانەدانەکە دەگیرێت<ref name="Website-1"/> == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === ئەو بەرھەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە === {{refbegin|indent=yes|colwidth=30em}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Mohyeldin |یەکەم١=Ayman |دوایین٢=Hamdan |یەکەم٢=Basel |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |سەردێڕ=Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza |ئیش=[[MSNBC]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=De Vogli |یەکەم١=Roberto |دوایین٢=Montomoli |یەکەم٢=Jonathan |دوایین٣=Abu-Sittah |یەکەم٣=Ghassan |دوایین٤=Pappé |یەکەم٤=Ilan |بەستەری نووسەر٤=Ilan Pappé |ڕێکەوت=٢٠٢٥|سەردێڕ=Break the selective silence on the genocide in Gaza |journal=[[The Lancet]] |doi=10.1016/S0140-6736(25)01541-7}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=van Laarhoven |یەکەم١=Kasper |دوایین٢=Peek |یەکەم٢=Eva |دوایین٣=Walters |یەکەم٣=Derk |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide |ناونیشان=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper=[[NRC (newspaper)|NRC]] |زمان=nl |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250515114020/https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Tharoor |یەکەم١=Ishaan |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians |ئیش=[[The Washington Post]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250803110235/https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Swart |یەکەم١=Mia |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=South Africa v Israel: South Africa's case at the International Court of Justice |journal=The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs and Policy Studies |پەڕەکان=١–٣|doi=10.1080/00358533.2025.2542794}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://palestinalibera.it/ Official website for Palestine Action Italia] * [https://tokillawarmachine.com/ ''To Kill A War Machine''], documentary film on Palestine Action. {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|شانشینی یەکگرتوو|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Palestine Action}} [[پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] l7p48ckhts1653zaj4b5sgez03k7sv2 0 305477 1694458 1693212 2026-10-25T12:20:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694458 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = بەردی خۆر کە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی]] نمایشکراوە. | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[مەکسیکۆ سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html|سەردێڕ=Inicio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stuart|یەکەم=David|سەردێڕ=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|بڵاوکەرەوە=Precolumbia Mesoweb Press|ساڵ=٢٠٢١|ژپنک=٩٧٨-١-٧٣٥٠٦٠٦-٣-٧|پەڕەکان=١١|زمان=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Florescano, Enrique|سەردێڕ=National Narratives in Mexico|بڵاوکەرەوە=[[University of Oklahoma Press]]|ئەوانی تر=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٨٠٦١-٣٧٠١-٠|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|شوێن=Norman|oclc=٦٢٨٥٧٨٤١}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hassig|یەکەم=Ross|ناونیشان=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|سەردێڕ=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠٢٩٢٧٣١٤٠٠|شوێن=Austin|پەڕەکان=[https://archive.org/details/timehistorybelie٠٠hass_٧٠٧/page/n٦٦ ٤٨]–٦٩|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moreno de los Arcos |یەکەم=Roberto |ڕێکەوت=١٩٦٧|ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html|سەردێڕ=UNAM IIH - Estudios de Cultura Náhuatl |وتەگێڕانەوە=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=López Luján |یەکەم=Leonardo |ڕێکەوت=٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Chavero |یەکەم=Alfredo |ڕێکەوت=١٨٧٦|ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matos Moctezuma|یەکەم=Eduardo|سەردێڕ=Escultura Monumental Mexica|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Brumfiel |یەکەم=Elizabeth |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |بەرگ=٨|پەڕەکان=٣–١٣|doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Klein |یەکەم=Cecelia F. |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٧٢|سەردێڕ=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |بەرگ=٥٨|issue=1 |پەڕەکان=١–١٢|doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Villela|یەکەم=Khristaan|سەردێڕ=The Aztec Calendar Stone|دوایین٢=Michel Graulich|بڵاوکەرەوە=Getty Research Institute|ساڵ=٢٠١٠|شوێن=Los Angeles|پەڕە=٢٥٨|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kelin |یەکەم=Cecelia F. |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٧٢|سەردێڕ=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |بەرگ=٥٨|issue=1 |پەڕەکان=١–١٢|doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eduardo.|یەکەم=Matos Moctezuma|سەردێڕ=The Aztec calendar and other solar monuments|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|ئەوانی تر=Solís Olguín, Felipe R.|ژپنک=٩٦٨٠٣٠٠٣٢٣|شوێن=México, D.F.|پەڕەکان=١٣, ٤٨–٥٩, ٦٨, ٧٠, ٧٢, ٧٤|oclc=٥٧٧١٦٢٣٧}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aguilar-Moreno|یەکەم=Manuel|سەردێڕ=Handbook to: Life in the Aztec World|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٥٣٣٠٨٣٠|شوێن=Oxford|پەڕەکان=١٨١–١٨٢}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Solís |یەکەم=Felipe |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |بەرگ=VII |issue=41 |پەڕەکان=٣٢–٣٩}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Townsend|یەکەم=Casey|سەردێڕ=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|بڵاوکەرەوە=Dumbarton Oaks|ساڵ=١٩٧٩|شوێن=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Townsend|یەکەم=Richard Fraser|سەردێڕ=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|ژپنک=٩٧٨٠٨٨٤٠٢٠٨٣٧|oclc=٩١٢٨١١٣٠٠}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith|یەکەم=Michael|سەردێڕ=The Aztecs|بڵاوکەرەوە=Wiley-Blackwell|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠٦٣١٢٣٠١٦٨|edition=2nd|شوێن=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Umberger|یەکەم=Emily|سەردێڕ=Aztec Imperial Strategies|بڵاوکەرەوە=Dumbarton Oaks|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠٨٨٤٠٢٢١١٤|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|شوێن=Washington|پەڕەکان=٨٥–١٠٦|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Latorre|یەکەم=Guisela|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|سەردێڕ=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨٠٢٩٢٧٩٣٩٣٤}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Austin|یەکەم=Alfredo Lopéz|ناونیشان=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|سەردێڕ=The Aztec World|دوایین٢=Luján|یەکەم٢=Leonardo López|بڵاوکەرەوە=Abrams|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٠٩٧٢٧٨٠|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|شوێن=New York|پەڕەکان=[https://archive.org/details/aztecworld٠٠٠٠unse/page/١٣٧ ١٣٧–١٥٢]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Brumfiel |یەکەم=Elizabeth M. |دوایین٢=Millhauser |یەکەم٢=John K. |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=1 |پەڕەکان=٦–١٦|doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dean |یەکەم=Carolyn |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠٠٦|سەردێڕ=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |بەرگ=٦٥|issue=2 |پەڕەکان=٢٤–٣٢|doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matos Moctezuma|یەکەم=Eduardo|سەردێڕ=Escultura monumental mexica|بڵاوکەرەوە=[[Fondo de Cultura Económica]]|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨٦٠٧١٦٠٩٣٢٨|شوێن=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html|سەردێڕ=Philadelphia Museum of Art - Collections Object : Calendar Stone}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html|سەردێڕ=Moctezuma's Throne}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەزتێک]] [[پۆل:بەرد]] [[پۆل:کەلەپووری چاندی]] 9wnkq82crygxlbah34drgvmtvmllqj5 0 305482 1694446 1693813 2026-10-25T12:16:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694446 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html|سەردێڕ=Whatever happened to Laszlo Toth, the man who smashed Michelangelo's Pieta in 1972? {{!}} Notes and Queries {{!}} guardian.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html|سەردێڕ=Michelangelo's Pietà shines again in Saint Peter's Basilica - Vatican News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/|سەردێڕ=Official tourist service for Saint Peter's Basilica is under construction |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McNeese|یەکەم=Tim|ناونیشان=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|سەردێڕ=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|بڵاوکەرەوە=Chelsea House Publishers|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨٠٧٩١٠٨٦٢٧٨|پەڕەکان=[https://archive.org/details/michelangelo٠٠mcne/page/n٤٨ ٤٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Majanlahti |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/|سەردێڕ=Michelangelo's Signature and the Myth of Genius |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml|سەردێڕ=BBC - Press Office - The Divine Michelangelo major artworks |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Aileen June Wang |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |بەرگ=٣٥|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٧٣|doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw|سەردێڕ=The Rondanini Pietà |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml|سەردێڕ=1964 New York World's Fair 1965 - Attractions - Vatican - Page Four |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=٤}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] sekkynm8drokec1ltheoqptalm0t70t 1694479 1694446 2026-10-25T12:42:50Z Shaween 18477 /* هەروەها سەیری بکە */ 1694479 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html|سەردێڕ=Whatever happened to Laszlo Toth, the man who smashed Michelangelo's Pieta in 1972? {{!}} Notes and Queries {{!}} guardian.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html|سەردێڕ=Michelangelo's Pietà shines again in Saint Peter's Basilica - Vatican News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/|سەردێڕ=Official tourist service for Saint Peter's Basilica is under construction |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McNeese|یەکەم=Tim|ناونیشان=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|سەردێڕ=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|بڵاوکەرەوە=Chelsea House Publishers|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨٠٧٩١٠٨٦٢٧٨|پەڕەکان=[https://archive.org/details/michelangelo٠٠mcne/page/n٤٨ ٤٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Majanlahti |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/|سەردێڕ=Michelangelo's Signature and the Myth of Genius |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml|سەردێڕ=BBC - Press Office - The Divine Michelangelo major artworks |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Aileen June Wang |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |بەرگ=٣٥|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٧٣|doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw|سەردێڕ=The Rondanini Pietà |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml|سەردێڕ=1964 New York World's Fair 1965 - Attractions - Vatican - Page Four |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=٤}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * [[Pietà]] * Asteroid [[274472 Pietà]] * [[Replicas of Michelangelo's Pietà|Replicas of Michelangelo's ''Pietà'']] * [[List of statues of Jesus]] * [[List of works by Michelangelo]] * [[List of Vatican City-related articles]] {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] fzfcgqgvr6luah2khamz2igrbxogeif 1694480 1694479 2026-10-25T12:43:29Z Shaween 18477 /* هەروەها سەیری بکە */ 1694480 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html|سەردێڕ=Whatever happened to Laszlo Toth, the man who smashed Michelangelo's Pieta in 1972? {{!}} Notes and Queries {{!}} guardian.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html|سەردێڕ=Michelangelo's Pietà shines again in Saint Peter's Basilica - Vatican News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/|سەردێڕ=Official tourist service for Saint Peter's Basilica is under construction |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McNeese|یەکەم=Tim|ناونیشان=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|سەردێڕ=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|بڵاوکەرەوە=Chelsea House Publishers|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨٠٧٩١٠٨٦٢٧٨|پەڕەکان=[https://archive.org/details/michelangelo٠٠mcne/page/n٤٨ ٤٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Majanlahti |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/|سەردێڕ=Michelangelo's Signature and the Myth of Genius |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml|سەردێڕ=BBC - Press Office - The Divine Michelangelo major artworks |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Aileen June Wang |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |بەرگ=٣٥|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٧٣|doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw|سەردێڕ=The Rondanini Pietà |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml|سەردێڕ=1964 New York World's Fair 1965 - Attractions - Vatican - Page Four |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=٤}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] a4m0k5jx19j2le93arx4h74w3xyuotp 1694481 1694480 2026-10-25T12:44:57Z Shaween 18477 /* ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی */ 1694481 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html|سەردێڕ=Whatever happened to Laszlo Toth, the man who smashed Michelangelo's Pieta in 1972? {{!}} Notes and Queries {{!}} guardian.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html|سەردێڕ=Michelangelo's Pietà shines again in Saint Peter's Basilica - Vatican News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/|سەردێڕ=Official tourist service for Saint Peter's Basilica is under construction |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McNeese|یەکەم=Tim|ناونیشان=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|سەردێڕ=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|بڵاوکەرەوە=Chelsea House Publishers|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨٠٧٩١٠٨٦٢٧٨|پەڕەکان=[https://archive.org/details/michelangelo٠٠mcne/page/n٤٨ ٤٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Majanlahti |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/|سەردێڕ=Michelangelo's Signature and the Myth of Genius |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml|سەردێڕ=BBC - Press Office - The Divine Michelangelo major artworks |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Aileen June Wang |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |بەرگ=٣٥|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٧٣|doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw|سەردێڕ=The Rondanini Pietà |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml|سەردێڕ=1964 New York World's Fair 1965 - Attractions - Vatican - Page Four |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=٤}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] r0yj7lkssxuvqsu2ut00sn0cbc9iyah 1694482 1694481 2026-10-25T12:49:26Z Shaween 18477 1694482 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]]، کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html|سەردێڕ=Whatever happened to Laszlo Toth, the man who smashed Michelangelo's Pieta in 1972? {{!}} Notes and Queries {{!}} guardian.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html|سەردێڕ=Michelangelo's Pietà shines again in Saint Peter's Basilica - Vatican News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/|سەردێڕ=Official tourist service for Saint Peter's Basilica is under construction |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McNeese|یەکەم=Tim|ناونیشان=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|سەردێڕ=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|بڵاوکەرەوە=Chelsea House Publishers|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨٠٧٩١٠٨٦٢٧٨|پەڕەکان=[https://archive.org/details/michelangelo٠٠mcne/page/n٤٨ ٤٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history|سەردێڕ=Account Suspended |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Majanlahti |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/|سەردێڕ=Michelangelo's Signature and the Myth of Genius |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml|سەردێڕ=BBC - Press Office - The Divine Michelangelo major artworks |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Aileen June Wang |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |بەرگ=٣٥|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٧٣|doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw|سەردێڕ=The Rondanini Pietà |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml|سەردێڕ=1964 New York World's Fair 1965 - Attractions - Vatican - Page Four |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=٤}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] tc7pyo36xnsh3ulzs414c3cbn1nnhri 0 305516 1694406 1694297 2026-10-25T12:04:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694406 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = دامەزراوەی نۆبێڵ | logo = Nobelstiftung logo.svg | logo_size = 120px | logo_caption = نیشانی دامەزراوەی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/annual_review_13_sv.pdf|سەردێڕ=Nobelstiftelsen Verksamhetsberättelse 2013|وێبگە=www.nobelprize.org|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|زمان=sv}}</ref> | image_size = 150px | formation = {{start date and age|1900|6|29|df=y}} | headquarters = [[ستۆکهۆڵم]]، سوێد | leader_title = | leader_name = | membership = | website = {{URL|https://nobelprize.org/the-nobel-prize-organisation/the-nobel-foundation/|nobelprize.org/the-nobel-foundation}} }}   '''دامەزراوەی نۆبێڵ'''{{تێبینی|{{langx|sv|Nobelstiftelsen}}}} دامەزراوەیەکی تایبەتە کە لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ دامەزراوە بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتەکانی نۆبڵ]].<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەم بناغەیە لەسەر بنەمای دوا وەسیەتنامەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] داهێنەری [[دینامیت|داینامیت]] دامەزراوە.<ref name="NF"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=The Nobel Foundation is a private institution established in 1900 based on the will of Alfred Nobel. The Foundation manages the assets made available through the will for the awarding of the Nobel Prize in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature and Peace. It represents the Nobel Institutions externally and administers informational activities and arrangements surrounding the presentation of the Nobel Prize.}}</ref> هەروەها سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لەسەر پێشکەوتنە گرنگەکانی زانست و بابەتەکانی گرنگی کولتووری یان کۆمەڵایەتی ساز دەکات. == مێژوو == {{سەرەکی|ئەلفرێد نۆبێل}}ئەلفڕێد نۆبڵ ({{دەنگ|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٣، لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، سوید) کیمیاکار، ئەندازیار، داهێنەر، بەرهەمهێنەری چەک و داهێنەری [[دینامیت]] بووە. خاوەنی کۆمپانیای Bofors بوو کە کۆمپانیایەکی گەورەی بەرهەمهێنانی چەک بوو، کە لە کارە سەرەتاییەکەیەوە وەک کارگەی ئاسن و پۆڵا ئاڕاستەی کردبووەوە. نۆبڵ خاوەنی ٣٥٥ پاتێنت جیاواز بوو، [[دینامیت|داینامیت]] بەناوبانگترینیان بوو. نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا سامانێکی تایبەتی کەسی زۆری کۆکردەوە، ئەمەش زیاتر بەهۆی ئەم داهێنانەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314000058/http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦ نۆبڵ بەهۆی جەڵتەی مێشکەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/alfred-nobel/alfred-nobels-final-years-in-sanremo/|سەردێڕ=Alfred Nobel's final years in Sanremo |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> لە ڤێلاکەی لە [[سانرێمۆ|سان ڕیمۆ]] لە ئیتاڵیا کۆچی دوایی کرد، کە ساڵانی کۆتایی تێیدا ژیاوە.<ref name="sweden1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|سەردێڕ=Page not found {{!}} sweden.se |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|سەردێڕ=BBC - History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896) |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> وەسیەتنامەی نۆبڵ داواکارییەکی دەربڕی، کە زۆر کەسی تووشی سەرسوڕمان کرد، کە پارەکەی بۆ خەڵاتەکانی [[فیزیک|فیزیا]] ، [[کیمیا]]، [[ئاشتی]]، [[فیزیۆلۆژی]] یان [[پزیشکی]] و [[وێژە|ئەدەب]] بەکاربهێنرێت.<ref name="autogenerated1" /> هەرچەندە نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا چەندین وەسیەتنامەی نووسیوە، بەڵام دوا وەسیەتنامە کەمێک زیاتر لە ساڵێک پێش مردنی نووسراوە، و لە یانەی سویدی-نەرویجی لە پاریس لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٥ واژۆی لەسەر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٨١|ناونیشان=http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714080803/http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٠|وێبگە=[[Metapress]]}}</ref> نۆبڵ 94%ی کۆی سەروەت و سامانەکەی بە وەسیەت کردووە کە 31 سامانە ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|''کرۆنی'' سویدی]]، بۆ دامەزراندنی و بەخشینی پێنج خەڵاتی نۆبڵ.{{Wide image|Alfred Nobels will-November 25th, 1895.jpg|500|ویستی یاسایی ئەلفرێد نۆبێل لە ٢٥ی نۆڤەمبەری ١٨٩٥. 1895}}{{وتەی ڕازێندراوە|''«هەموو ئەو سامانی ماوەی من کە بتوانرێت بە نەقد بکرێت، بە شێوەی خوارەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت: سەرمایەکە لەلایەن جێبەجێکارانی وەسیەتەکەمەوە لە بەڵگەنامە داراییە پارێزراوەکاندا وەبەرهێنان دەکرێت و دەبێتە سەرچاوەیەکی دارایی، کە قازانجەکەی ساڵانە بە شێوەی خەڵات دابەش دەکرێت بەسەر ئەو کەسانەدا کە لە ساڵی پێشوودا گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی گەیاندووە. ئەو قازانجە بە پێنج بەشی یەکسان دابەش دەکرێت، کە یەک بەشی بۆ ئەو کەسە تەرخان دەکرێت کە گرنگترین دۆزینەوە یان داهێنانی لە بواری فیزیکدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی کیمیایی یان پێشکەوتنێکی گرنگی لە بواری کیمیا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی لە بواری فیزیۆلۆژیا یان پزیشکیدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی لە بواری ئەدەبیاتدا بەرچاوترین بەرهەمی خاوەن ئاراستەیەکی ئایدیالیستی پێشکەش کردبێت؛ و یەک بەش بۆ ئەو کەسەی زۆرترین یان باشترین کاری بۆ بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان نەتەوەکان، هەڵوەشاندنەوە یان کەمکردنەوەی سوپاکانی ئامادەباش، و بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی کۆنگرەکانی ئاشتی ئەنجام دابێت.»'' ''خەڵاتەکانی فیزیک و کیمیا لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکانی سویدەوە پێشکەش دەکرێن؛ خەڵاتی کارە فیزیۆلۆژیایی یان پزیشکییەکان لەلایەن پەیمانگای کارۆلینسکا لە ستۆکهۆڵم؛ خەڵاتی ئەدەبیات لەلایەن ئەکادیمیای ئەدەبیات لە ستۆکهۆڵم؛ و خەڵاتی پاڵەوانانی ئاشتی لەلایەن لیژنەیەکەوە کە لە پێنج کەس پێک دێت و لەلایەن ستۆرتینگی نەرویجییەوە هەڵدەبژێردرێن. من بە ڕوونی خواستی خۆم دەردەبڕم کە لە کاتی پێشکەشکردنی خەڵاتەکاندا، هیچ گرنگییەک بە نەتەوەی کاندیدەکان نەدرێت، بۆ ئەوەی شایستەترین کەس خەڵاتەکە وەربگرێت، جا سکاندیناڤی بێت یان نا.»'' |20|20|ویستی یاسایی [[ئەلفرێد نۆبێل]]<ref name="thelocal1"/><ref name=fullNobelwill>[[Alfred Nobel]]|[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/will-full.html "Alfred Nobel's Will"], Nobel Foundation. Retrieved 15 February 2007. ([[English language|English version]]).</ref>}} جێبەجێکارانی وەسیەتنامەکەی بریتی بوون لە ڕاگنار سۆلمان و [[Rudolf Lilljequist|ڕودۆڵف لیلجیکیست]] کە دامەزراوەی نۆبڵیان پێکهێنا بۆ ئاگاداربوون لە سامانی نۆبڵ و ڕێکخستنی خەڵاتەکان. هەرچەندە ئیرادەی نۆبڵ خەڵاتەکانی دامەزراند، بەڵام پلانەکەی تەواو نەبوو و بەهۆی چەندین بەربەستی دیکەوە، پێنج ساڵی خایاند تا دامەزراوەی نۆبڵ دامەزرا و خەڵاتی یەکەم لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠١دا بەخشرایە، لەنێو ئەوانی دیکەدا، [[ڤیلھێڵم ڕۆنتگن|ویلهێلم کۆنراد ڕۆنتگن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|سەردێڕ=All Nobel Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121006003048/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>"First Nobel Prizes: December 10, 1901", ''[http://www.historychannel.com/tdih/tdih.jsp?month=10272964&day=10272975&cat=10272946 This Day in History]{{بەستەری مردوو|date=January 2018|fix-attempted=yes}}'', ''[[History (U.S. TV channel)|The History Channel]]''. </ref> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤دا سەرمایەی وەبەرهێنانی دامەزراوەکە ٦.٦ ملیار کرۆنی سویدی بووە کە دەکاتە نزیکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/press-release/the-nobel-foundations-2024-asset-management-and-earnings/|سەردێڕ=The Nobel Foundation’s 2024 asset management and earnings}}</ref> === دامەزراوەی نۆبڵ === [[File:AlfredNobel_adjusted.jpg|وێنۆک| وێنەی ئەلفڕێد نۆبڵ لەلایەن گۆستا فلۆرمانەوە]] دامەزراوەی نۆبڵ وەک ڕێکخراوێکی تایبەت لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ بە تایبەتی بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی خەڵاتەکانی نۆبڵ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071026032605/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لەسەر بنەمای دوا وەسیەت و وەسیەتنامەی نۆبڵ دامەزراوە.<ref name="NF" /> لەو کاتەدا وەسیەتنامەی نۆبڵ گومان و ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە و بەمجۆرە تا ٢٦ی نیسانی ١٨٩٧ وەسیەتنامەکەی لەلایەن ستۆرتینگەوە پەسەندکرا.<ref name="nobelprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080612091541/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> هەر زوو دوای ئەوە ئەندامانی کۆمیتەی نۆبڵی نەرویجیان دەستنیشان کرد کە بڕیار بوو [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]] ببەخشێت. دوای ماوەیەکی کەم، ڕێکخراوە خەڵاتبەخشەکانی دیکەش بەدوایدا هات؛ کارۆلینسکا ئینستیتۆت لە ٧ی حوزەیران، ئەکادیمیای سویدی لە ٩ی حوزەیران و ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان لە ١١ی حوزەیران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.infoplease.com/spot/nobel-prize-history.html|سەردێڕ=Nobel Prize History |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ یاسا تازە دروستکراوەکانی دامەزراوەی نۆبڵ لەلایەن شا ئۆسکاری دووەمەوە ڕاگەیەندرا. لە ساڵی ١٩٠٥ یەکێتی نێوان سوید و نەرویج هەڵوەشایەوە کە بەو مانایە بوو کە بەرپرسیارێتی پێدانی خەڵاتی نۆبڵ لە نێوان هەردوو وڵاتدا دابەشکرا. لیژنەی نۆبڵی نەرویج بەردەوام بوو لە هەڵبژاردنی وەرگری [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]]، لە کاتێکدا ئۆرگانەکانی سوید وەرگرانی تری خەڵات هەڵدەبژێرن.<ref name="nobelprize1" /> بەپێی ئیرادەی نۆبڵ، ئەرکی سەرەکی دامەزراوەی نۆبڵ بەڕێوەبردنی ئەو سامانەیە کە نۆبڵ لە دوای خۆی لە سندوقێکدا بەجێی هێشتووە.<ref name="sweden1" /> هەروەها دامەزراوەی نۆبڵ نوێنەرایەتی خەڵاتی نۆبڵ دەکات بۆ جیهانی دەرەوە و بەرپرسیارێتی چالاکییە نافەرمیەکان و بابەتەکانی پەیوەست بە پێدانی خەڵاتی نۆبڵ دەگرێتە ئەستۆ.{{ژێدەر پێویستە|date=September 2023}} دامەزراوەی نۆبڵ بەشدار نییە لە پرۆسەی هەڵبژاردنی براوەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C&q=The+Nobel+prize+history|سەردێڕ=The Nobel prize: a history of genius ... – Google Böcker|بڵاوکەرەوە=Arcade|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨١٥٥٩٧٠٥٩٢٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> دامەزراوەی نۆبڵ پارە وەبەرهێنان دەکات بۆ پاراستنی بنکەیەکی دارایی بۆ خەڵاتەکان و چالاکییە کارگێڕییەکان. دامەزراوەی نۆبڵ لە هەموو باجێک لە سوید (لە ساڵی ١٩٤٦ەوە) و لە باجی وەبەرهێنان لە ئەمریکا (لە ساڵی ١٩٥٣ەوە) بەخشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Financial Management |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080716002326/http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پارەی خەڵاتەکان یەک ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] بوو بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ پارەی خەڵاتەکان بۆ ١٠ ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] زیاد بووبوو .<ref name="nobelprize1" /> بەپێی یاساکانی دامەزراوەی نۆبڵ، دەستەی بەڕێوەبەرایەتی نووسینگەی تۆمارکراوی خۆی لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] دەبێت.<ref name="NF1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/about/statutes-of-the-nobel-foundation/|سەردێڕ=Statutes of the Nobel Foundation}}</ref> دەستەی کارگێڕی لە حەوت ئەندام و دوو جێگر پێکدێت کە هاوڵاتی سویدی یان نەرویجین کە لەلایەن ئەمینداری دامەزراوە خەڵاتکراوەکانەوە هەڵدەبژێردرێن و لە نێو ئەندامەکانیدا سەرۆک و جێگری سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار هەڵدەبژێرێت.<ref name="NF1" /> دامەزراوە خەڵاتکراوەکان بریتین لە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان و ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا و ئەکادیمیای سویدی و لیژنەی نۆبڵی نەرویج . == سیمپۆزیۆمی نۆبڵ == لە ساڵی ١٩٦٥ دامەزراوەکە دەستی بە سیمپۆزیۆمی نۆبڵ کرد، بەرنامەیەک کە سیمپۆزیۆمی "تەرخانکراوە بۆ ئەو بوارانەی زانست کە پێشکەوتنەکان لە سەرانسەری جیهاندا ڕوودەدەن یان مامەڵە لەگەڵ بابەتەکانی دیکەدا دەکات کە گرنگییەکی سەرەتایی کولتووری یان کۆمەڵایەتییان هەیە".<ref name="nobelSymposia"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012152931/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> سیمپۆزیۆمەکە بابەتەکانی وەک [[پرۆستاگلاندین|پرۆستاگلاندینەکان]] ، [[کیمیای جووڵەیی|جوڵەی کیمیایی]]، [[شەکرە|نەخۆشی شەکرە]]، تیۆری تار، [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]]، و [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا گرتۆتەوە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|سەردێڕ=Nobel Symposia-Complete List |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514054004/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لیژنەی سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لە ئەندامانی لیژنەکانی نۆبڵ لە بواری کیمیا، ئەدەب، ئاشتی، فیزیا، و فیزیۆلۆژی یان پزیشکی پێکدێت؛ لیژنەی خەڵات بۆ ئابووری؛ دامەزراوەی سێ سەدەی بانکی سوید ; و دامەزراوەی والنبێرگ.<ref name="nobelSymposia" /> == خەڵاتەکانی تری نۆبڵ کە لەلایەن ئەندامانی بنەماڵەی نۆبڵەوە ڕاگەیەندرا == لە ساڵی ٢٠٠٧، دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ کە لەلایەن مایکل نۆبڵ و گوستاف نۆبڵ و پیتەر نۆبڵ و فیلیپ نۆبڵ دامەزراوە، پلانەکانیان بۆ دامەزراندنی خەڵاتێکی نوێی نۆبڵ ڕاگەیاند، خەڵاتی وزەی مایکل نۆبڵ ، کە داهێنانەکانی تەکنەلۆژیای وزەی بەدیل دەبەخشێت. ئەوە دەبێتە یەکەم خەڵاتی نوێی نۆبڵ کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزرا لەدوای دامەزراندنی خەڵاتەکانی ئەلفرێد نۆبڵ. بەڵام لەلایەن دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵەوە خەڵات دەکرا نەک لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە، هەرچەندە هەردووکیان ڕێکخراون کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزراون. پلانەکە لە [[nanoTX]] 07 ڕاگەیەندرا. دامەزراوەی نۆبڵ بە خێرایی کاردانەوەی هەبوو و هەڕەشەی ڕێکاری یاسایی کرد بەهۆی "خراپ بەکارهێنانی ڕوونی ناوبانگ و نیازپاکی خەڵاتی نۆبڵ و کۆمەڵەی دەستپاکی و بەرزایی کە بە تێپەڕبوونی کات و لە ڕێگەی هەوڵەکانی لیژنەکانی نۆبڵەوە دروست بووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nanoPRwire |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080415104148/http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> دەرهێنەرەکە، مایکل سۆلمان، لە دامەزراوەی نۆبڵ و سەرۆکی هەڵبژێردراوی بنەماڵەی نۆبڵ، پەسەندنەکردنی دامەزراوەی بەناو 'د. خەڵاتی مایکل نۆبڵ' هەروەها دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ (NCT) و کۆمەڵگەی خێرخوازی خێزانی نۆبڵ. == هەروەها سەیری بکە == * لارس ئێرنستەر (١٩٢٠-١٩٩٨) – مامۆستای بایۆکیمیا و ئەندامی پێشووی دەستەی دامەزراوەی نۆبڵ * ڕاگنار سۆلمان * لیستی دەوڵەمەندترین دامەزراوە خێرخوازیەکان * کۆنفرانسی نۆبڵ * دامەزراوەی گورگ == سەرچاوەکان == {{تێبینییەکان}} {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [http://www.gustavus.edu/events/nobelconference/ "2007 Nobel Conference"] – Official site of the "2007 Nobel Conference" at Gustavus Adolphus College, Saint Peter, Minnesota. Retrieved 28 October, * [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"] – Official site of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/ "Nobel Symposia"] – Official webpage of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobel/alfred-nobel/biographical/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"] – Official webpage of the Nobel Foundation; quotes a pertinent excerpt. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|59.3376|N|18.0744|E|source:wikidata}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nobel Foundation}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سویدی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1m2w1jfy91lyfaj8fkm5lvft0q4zc96 0 305536 1694429 1694095 2026-10-25T12:11:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694429 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Michelangelo's Moses (Rome).jpg|image_upright=1|title=مووسا|subject=موسای ئینجیلی|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|year=c. {{Start date|1513}}–{{end date|1515}}<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Sweetser|یەکەم=Moses Foster|بەستەری نووسەر=Moses Forster Sweetser|سەردێڕ=Michel Angelo|بڵاوکەرەوە=Boston, Houghton, Osgood and Company|ساڵ=١٨٧٨|ناونیشان=https://archive.org/stream/michaelangelo00sweegoog#page/n76}}</ref>{{rp|67}}|medium=[[پەیکەری مەڕمەڕ]]|[[بزووتنەوەی هونەری]] =[[Renaissance]]|height_metric=235|height_imperial=92.5|width_metric=210|width_imperial=82.6|length_imperial=<!-- add the third dimension? the statue's depth -->|length_metric=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|city=[[Rome]]|museum=[[San Pietro in Vincoli]]|coordinates={{Coord|41|53|37.58|N|12|29|35.9|E|region:IT_type:landmark|display=it}}|preceded_by=[[Tomb of Pope Julius II]]|followed_by=[[Rebellious Slave]]}} '''''مووسا''''' ({{Langx|it|Mosè}} {{IPA|it|moˈzɛ|}}; {{Circa|1513–1515}} ) [[پەیکەرتاشی|پەیکەرێکە]] لەلایەن هونەرمەندی سەردەمی ڕێنێسانسی باڵای ئیتاڵی [[میکێلانجێلۆ]] کە لە بازیلیکای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە [[ڕۆما]] هەڵکەوتووە. لە ساڵی ١٥٠٥ لەلایەن پاپا جولیۆسی دووەمەوە بۆ گۆڕەکەی ڕاسپێردرا، کەسایەتی [[کتێبی پیرۆز|ئینجیلی]] [[مووسا|موسا]] نیشان دەدات کە قۆچەکانی لەسەر سەریەتی، بە پشتبەستن بە وەسفێک لە بەشی ٣٤ی [[دەرچوون]] لە ڤولگات، وەرگێڕانی لاتینی کتێبی پیرۆز کە لەو کاتەدا بەکاردەهێنرا. هەندێک لە زانایان پێیان وایە بەکارهێنانی قۆچ ڕەنگە زۆرجار کاریگەرییەکی دژە جوولەکە هەبێت، لە کاتێکدا هەندێکی تر پێیان وایە کە تەنها ڕێکەوتنێکە لەسەر بنەمای هەڵەی وەرگێڕان. لێکدانەوەکانی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] بۆ پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩١٦ەوە بە تایبەتی ناسراون. هەندێک لە لێکدانەوەکانی پەیکەرەکە، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژە بە هێزێکی شەیتانانە دەکەن، بەڵام فیگەرێکی جوانیش، لەگەڵ چڕی سۆزداریدا لەگەڵ ئاشکرابوونی قسەی خودا. ناسکی هەندێک لە تایبەتمەندییەکانی وەک قژی ڕژاوی موسا وەک دەستکەوتێکی تەکنیکی سەرنجڕاکێش سەیر دەکرێت، بەڵام فرۆید دەڵێت میشێل ئەنجێلۆ لە تەنها لێهاتووییەکان تێدەپەڕێت بۆ وروژاندنی کنجکاوی لە بینەردا، پرسیاری ئەوە دەکات کە بۆچی موسا یاری بە قژی دەکات، و بۆچی بە قۆچ و قژی ڕژاو پێشکەشی دەکرێت. == ڕاسپاردن و مێژوو == پاپا جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥٠٥دا میشێل ئەنجێلۆی ڕاسپارد کە گۆڕەکەی دروست بکات و دواجار لە ساڵی ١٥٤٥ تەواو بوو؛ جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥١٣ کۆچی دوایی کردووە.<ref name="Panofsky">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Panofsky |یەکەم=Erwin |بەستەری نووسەر=Erwin Panofsky |ساڵ=١٩٣٧|سەردێڕ=The First Two Projects of Michelangelo's Tomb of Julius II |journal=[[The Art Bulletin]] |بەرگ=١٩|پەڕەکان=٥٦١–٥٧٩|doi=10.2307/3045700 |jstor=3045700}}</ref> دیزاینی سەرەتایی لەلایەن مایکل ئەنجێلۆوە گەورە بوو و پێویستی بە زیاتر لە ٤٠ پەیکەری هەبوو. پەیکەری موسا لەسەر قاتێک دادەنرا کە بەرزییەکەی نزیکەی ٣.٧٤ مەتر بوو (١٢ ft 3 in)، بەرامبەر فیگەرێکی سانت پاوڵ.<ref name="Panofsky" /> {{Rp|566}}لە دیزاینی کۆتاییدا پەیکەری موسا لە ناوەڕاستی قاتی خوارەوە دانیشتووە. == وەسف == جۆرجۆ ڤاساری لە "ژیانی مایکل ئەنجێلۆ"دا نووسیویەتی: "میشێلانجێلۆ موسا بە مەڕمەڕ تەواو کرد، کە پەیکەرێکی پێنج {{Lang|it|[[Italian units of measurement|braccia]]}} بوو"، کە بە هیچ بەرهەمێکی مۆدێرن و کۆن بێ هاوتایە. بە هەڵوێستێکی جددی دانیشتووە، بە قۆڵێکی لەسەر حەبەکان پشوو دەدات و بە قۆڵەکەی تریشەوە سمێڵ درێژە بریقەدارەکەی دەگرێت، مووەکانی، ئەوەندە قورسە لە پەیکەرسازیدا ڕەندەربکرێن، ئەوەندە نەرم و چەقۆدارن کە وا دیارە دەبێ چەقۆی ئاسنەکە بووبێتە فڵچە. ڕووخساری جوان، وەک ڕووخساری پیرۆز و شازادەیەکی بەهێز، پێدەچێت وەک ئەوەی مرۆڤ سەیری بکات پێویستی بە پەردە هەبێت بۆ داپۆشینی، ئەوەندە شکۆمەند و درەوشاوە دەردەکەوێت و هونەرمەندەکەش بە باشی لە مەڕمەڕەکەدا ئەو خوداییەی پێشکەش کردووە کە خودا ئەو ڕووخسارە پیرۆزەی پێبەخشیبوو. پەردەکان بە چەمانەوەی ڕەنگین دەکەونە خوارەوە، ماسولکەکانی قۆڵ و ئێسکی دەستەکان ئەوەندە جوان و کامڵن، هەروەک قاچ و ئەژنۆکان، پێیەکان بە پێڵاوی نایاب ڕازێنراونەتەوە، کە ڕەنگە ئێستا زیاتر لە جاران بە موسا ناوببرێت دۆستی خودا، بەو پێیەی خودا ڕێگەی داوە جەستەی ئامادە بکرێت بۆ زیندووبوونەوەی پێش ئەوانی تر بە دەستی میشێل ئەنجێلۆ. هێشتا جولەکەکان هەموو شەممەیەک بە سەرباز دەچن بۆ سەردانیکردن و پەرستنی وەک شتێکی خودایی نەک مرۆڤایەتی." هەروەها وەرگێڕانی ئینگلیزی "موساکانی [[میکێلانجێلۆ]]"ی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] وەسفێکی بنەڕەتی پەیکەرەکە دەخاتە ڕوو: "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ وەک دانیشتوو نیشان دەدرێت؛ جەستەی ڕووی لە پێشەوەیە، سەری بە ڕیشە بەهێزەکەیەوە سەیری لای چەپ دەکات، پێی ڕاستی لەسەر زەوی وەستاوە و قاچی چەپی بەرزکراوەتەوە بەجۆرێک کە تەنها پەنجەکانی قاچەکانی دەست لە زەویدا بگرن. قۆڵی ڕاستی مێزەکانی یاسا بەیەکەوە دەبەستێتەوە." بە شتێکەوە کە لە کتێبێک دەچێت لە کفنی ڕاستی دەستیدا و بەشێک لە سمێڵەکەی لە چەناگەیدایە؛ جۆناسان جۆنز لە ڕۆژنامەی ئینگلیزی، ''[[گاردیان|گاردیەن]]'', وەسفێکی دیکە دەکات: "دەستی ڕاستی موسا پارێزگاری لەو لووحە بەردانە دەکات کە فەرمانەکانیان لەسەرە ؛ دەستی چەپی، خوێنبەرەکانی لێدەدەن، ماسولکەکانی گرژن، پێدەچێت خۆی لە کارە توندوتیژەکە ڕابگرێت. کاتێک لە چیای سینا هاتە خوارەوە، موسا بینی گەلەکەی گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن – ئەو بتە درۆزنەی کە دروستیان کردبوو. توڕەیی ئەو دیفییە زیندانی بەرد، سنووری هونەری پەیکەرتاشی کەم کەس هەیە بتوانێت بەرەنگاری کاریگەریی عەقڵێکی ڕاستەقینە بێتەوە، هەستەکانی ڕاستەقینە، لەو فیگەرەدا کە لە کورسی مەڕمەڕییەکەیەوە دەدرەوشێتەوە، ئەمڕۆ چاوی لەو گەشتیارانە دەڕوانێت کە لە کڵێسای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە ڕۆما جەماعەت دەکەن، هەروەک چۆن لە سیگمۆند فرۆیددا لە ساڵی ١٩١٣دا ڕووبەڕووی بووەوە کاریگەری سۆزداریی پەیکەرەکە بدۆزەرەوە، زیندوویی موسا وایکردووە ئەم کارە لە سەدەی ١٦ەوە بەناوبانگ بێت، دانیشتوانی جوولەکەکانی ڕۆما دەبێت پەیوەندی بە گێڕانەوەی ئەو شتانەوە هەبێت کە دەبێ مەحاڵ بێت لە بەرددا وێنا بکرێت. بەڵام لەو شوێنانەی کە ڕەنگە کەسانی دیکە بە تەکنیک سەرساممان بکەن، مایکل ئەنجێلۆ لەوە تێدەپەڕێت، لە سەرسوڕمانی فەرمیەوە بەرەو سەرسوڕمانی فیکری دەمانبات، وامان لێدەکات بپرسین بۆچی موسا سمێڵی خۆی ناز دەکات، بۆچی مایکل ئەنجێلۆ ئەم ڕووبارە قژییەی بەکارهێناوە-ە تێکەڵکردن لەگەڵ ئەو قۆچانەی کە سیفەتێکی ئاسایی موسا بوون-بۆ ئەوەی لایەنێکی نامرۆڤانە و شەیتانانەی پێبدات." == لێکدانەوەکان == [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU140.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لە نووسینی مایکل ئەنجێلۆ]] [[زیگمۆند فرۆید]] لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩١٤ بە ناوی "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ"، ئەو ساتەی لە گێڕانەوەی کتێبی پیرۆزدا گرێدەداتەوە کاتێک موسا بۆ یەکەمجار لە شاخەوە دادەبەزێت و لوحەکانی هەڵگرتووە و گەلی عیبری دەبینێت کە گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن، وەک لە دەرچوون ٣٢دا باسکراوە. فرۆید لە حاڵەتێکی دەروونی ئاڵۆزدا باسی موسا دەکات:<blockquote>ڕەنگە ئێستا، باوەڕم وایە، ڕێگە بە خۆمان بدەین بەرهەمی هەوڵەکانمان بچێنین. بینیمان چەند کەس لەوانەی هەستیان بە کاریگەری ئەم پەیکەرە کردووە، ناچار بوون بەو شێوەیە لێکبدەنەوە کە نوێنەرایەتی موسا دەکات کە بەهۆی بینینی گەلەکەیەوە کە لە نیعمەت کەوتووە و لە دەوری بتێک سەما دەکات، وروژاوە. بەڵام دەبوو دەستبەرداری ئەم لێکدانەوەیە بێت، چونکە وای لێکردین چاوەڕێی ئەوە بکەین لە ساتێکی داهاتوودا ببینین کە بەهار بێت و مێزەکان بشکێنێت و کاری تۆڵەسەندنەوە بە ئەنجام بگەیەنێت. بەڵام تێڕوانینێکی لەو شێوەیە لەگەڵ دیزاینی کردنی ئەم فیگەرە لەگەڵ سێ (یان پێنج) فیگەری دانیشتووی دیکەدا، بەشێک لە گۆڕی جولیۆسی دووەم، هاوئاهەنگ نابێت. ڕەنگە ئێستا جارێکی دیکە ئەو لێکدانەوەی جێهێڵراوە وەربگرینەوە، چونکە ئەو موسایەی کە بنیاتناونەتەوە نە باز دەداتە سەرەوە و نە مێزەکانی لێ فڕێدەدات. ئەوەی لەبەردەمماندا دەیبینین دەستپێکی کردەی توندوتیژی نییە بەڵکو پاشماوەی بزووتنەوەیەک کە پێشتر ڕوویداوە. لە یەکەم گواستنەوەی تووڕەیی خۆیدا، موسا ئارەزووی کرد مامەڵە بکات، هەڵبکات و تۆڵە بکاتەوە و مێزەکان لەبیر بکات؛ بەڵام بەسەر تاقیکردنەوەکەدا زاڵ بووە و ئێستا بە دانیشتن و هێمن دەمێنێتەوە، لە تووڕەییە بەستووەکەی و ئازارەکانی تێکەڵ بە سووکایەتیکردن. هەروەها مێزەکانیش فڕێ نادات تا لەسەر بەردەکان بشکێن، چونکە لەسەر حسابی تایبەتی ئەوانە کە توڕەیی خۆی کۆنترۆڵ کردووە؛ ئەوە بۆ پاراستنیان بوو کە خولیای خۆی لە ژێر کۆنتڕۆڵدا هێشتەوە. لە ڕێگەدان بە توڕەیی و تووڕەیی خۆی، ناچار بوو مێزەکان پشتگوێ بخات و ئەو دەستەی کە پشتگیریان دەکرد، کێشایەوە. دەستیان کرد بە خلیسکان بۆ خوارەوە و مەترسی شکاندنیان لەسەر بوو. ئەمەش هێنایە سەر خۆی. ئەو ئەرکەکەی لەبیر بوو و لە پێناو ئەو ئەرکەدا دەستبەرداری لە خۆبەخشین بە هەستەکانی بوو. دەستی گەڕایەوە و مێزەکانی بێ پشتیوانی ڕزگار کرد پێش ئەوەی بکەونە سەر زەوی. لەم هەڵوێستەدا بە بێ جووڵە مایەوە و لەم هەڵوێستەدا مایکل ئەنجێلۆ وەک پارێزەری گۆڕەکە نیشانی داوە. لەگەڵ گەشتکردنی چاوەکانمان بەسەریدا، فیگەرەکە سێ چینە سۆزدارییە جیاوازەکان پیشان دەدات. هێڵەکانی دەموچاو ڕەنگدانەوەی ئەو هەستانەن کە سەرکەوتنیان بەدەستهێناوە؛ ناوەڕاستی وێنەکە شوێنەواری جووڵەی سەرکوتکراو نیشان دەدات و پێ هێشتا هەڵوێستی کردارە پێشبینیکراوەکەی دەپارێزێت. وەک ئەوە وایە کاریگەری کۆنترۆڵکەر لە سەرەوە بەرەو خوارەوە ڕۆیشتبێت. تا ئێستا هیچ باسێک لە قۆڵی چەپ نەکراوە و پێدەچێت ئیدیعای پشکی لە لێکدانەوەکەماندا بکات. دەستەکە بە ئاماژەیەکی سووک لە چەناگەدا دادەنرێت و وەک ئەوەی لە نازێکدا کۆتایی سمێڵی ڕژاو دەگرێت. وا دیارە مەبەست لێی بەرپەرچدانەوەی ئەو توندوتیژییە بێت کە دەستەکەی تر چەند ساتێک لەمەوبەر سمێڵی خراپ بەکارهێنابوو.</blockquote> [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU360.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لەلایەن مایکل ئەنجێلۆ, وردەکاری]] ڕوانگەیەکی دیکە کە لەلایەن مالکۆم ماکمیلان و پیتەر جەی سواڵزەوە لە وتارەکەیاندا خراوەتەڕوو، "سەرنجەکان لە کەڵەکەبوونی پاشماوە: فرۆید، ''موسا'' و شیکاری دەروونی"،<ref name="Macmillan">{{بیرخستنەوە|دوایین=Macmillan |یەکەم=Malcolm |سەردێڕ=Observations from the Refuse-Heap: Freud, Michelangelo's ''Moses'', and Psychoanalysis |ئیش=[[American Imago]] |بەرگ=٦٠|issue=1 |پەڕەکان=٤١–١٠٤|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Johns Hopkins University Press |doi=10.1353/aim.2003.0003 |issn=0065-860X |s2cid=170813918 |دوایین٢=Swales |یەکەم٢=Peter J. |بەستەری نووسەر٢=Peter J. Swales (historian)}}</ref> پەیکەرەکە دەبەستێتەوە بە کۆمەڵەی دووەمی خشتەکان و ئەو ڕووداوانەی کە لە دەرچوون ٣٣ و ٣٤ باسکراون. ئەوان تێبینی ئەوە دەکەن کە موسا لوحی سپی بەدەستەوەیە، کە خودا فەرمانی بە موسا کردبوو بۆ ئەوەی دروستی بکات وەک ئامادەکارییەک بۆ دووەم بەخشینی یاساکە؛ هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە موسا بە "قۆچ" وێنا کراوە کە دەقەکانی کتێبی پیرۆز باس لەوە دەکەن کە موسا تەنها دوای ئەوەی گەڕاوەتەوە بۆ ناو گەلی عیبری دوای دووەم پێدانی یاساکە. ئەوان دەڵێن کە پەیکەرەکە ئەو ساتە نیشان دەدات کە موسا خودا دەبینێت، وەک لە دەرچوون ٣٣ باسکراوە: "ئەو ڕووداوەی کە باسی لێوە دەکرێت گرنگترین بەشە لە چیرۆکی پەیمانی کۆن سەبارەت بە کۆچکردن. موسا کە پڕە لە گومان لە پێگەی خۆی و پێگەی گەلەکەی، مەترسییەکی بەرچاوی هەیە لە داوای - تەنانەت داوای - کە لێیان خۆش بکرێن، کە نیعمەتی پەروەردگاری پێ بدرێت، و کە یەزدان شوێنی خۆی دەستپێبکاتەوە و." بەرەو خاکی بەڵێندراو بوێری دەبێت، پاشان هەموو شتێک دەخاتە مەترسییەوە و داوای ئەوە دەکات کە پەروەردگار شکۆمەندی خۆی ئاشکرا بکات بۆ ئەوەی هەست بەو هەستە چڕ و پڕە بکات کە موسایەکی لەو جۆرە چاوەڕێی پەروەردگاری دەکرد: ئایا دێت؟<ref name="Macmillan" />{{Rp|78–79}}زیاتر دەڵێن کە هەردوو پۆڵس و موسا ڕاستەوخۆ ئەزموونی خودایان کردووە، بیرۆکە و جووتبوونێک کە بۆ نیوئەفلاتونیستە فلۆرانسییەکان گرنگ بوون، گروپێک کە نووسەران هەردوو مایکل ئەنجێلۆ و پاپا جولیۆسی دووەم بە هاوشێوەی خۆیان دەزانن. لە کۆتاییدا نووسەران دەڵێن هەستی سەرەکی لەسەر ڕووخساری موسا "سەرسامییە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دروستکەر".<ref name="Macmillan" /> === گرژییەکانی نێوان مایکل ئەنجێلۆ و جولیۆسی دووەم === هەندێک لە لێکدانەوەکان، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژەن بۆ گرژییەکانی نێوان جولیۆسی دووەم کە گۆڕەکەی لە مایکل ئەنجێلۆوە ڕاسپاردووە و هونەرمەندەکە. فرۆید ئیدیعای دەکرد کە موسا وەک سەرزەنشتێک هەم بۆ جولیۆس و هەم بۆ هونەرمەند کاردەکات.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان ئاماژە بەوە دەکات کە جولیۆسی دووەم زۆرجار سمێڵدار بووە، ئەمەش بۆ ماوەی هەزار ساڵ لەنێو پاپاکاندا نەناسراوە و ڕەنگە لێکچوونێکی فیزیکی لە نێوان پەیکەرەکە و جولیۆسدا هەبێت.{{Sfn|Bertman|2009}} === ڕووخساری درەوشاوە بە قۆچ لێکدەدرێتەوە === [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU310.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەری {{Wikt-lang|ang|bicorned}} پەیکەرەکە]] بەپێی ڕێکەوتنی ئایکۆنۆگرافی کە لە ئایینی مەسیحی لاتینیدا باو بووە، پەیکەرەکە دوو قۆچ لەسەر سەریەتی. وێناکردنی موسایەکی قۆچدار لە وەسفکردنی ڕووخساری موسا بە "{{Lang|la|cornuta}}" سەرچاوە دەگرێت" ("قۆچدار") لە وەرگێڕانی لاتینی ڤولگاتی ئەو بڕگەیەی کە لە [[دەرچوون]] بەشی ٣٤دا دۆزراوەتەوە، بە تایبەتی ئایەتەکانی ٢٩ و ٣٠ و ٣٥، کە تێیدا موسا دوای وەرگرتنی فەرمانەکان بۆ جاری دووەم دەگەڕێتەوە بۆ لای خەڵک.<ref>{{In lang|la}} Biblia Sacra Vulgata {{Bibleverse||Exodus|34:29–35|4|}}</ref> هەندێک لە زانایانی مۆدێرن پێیان وایە کە ئیلاهیناسانی سەدەی ناوەڕاست پێیانوابوو کە جیرۆم بەنیازی ئەوە بووە کە شکۆمەندکردنی ڕووخساری موسا دەرببڕێت، بە بەکارهێنانی وشەی لاتینی بۆ "قۆچدار".<ref name="Mellinkoff1970" />{{Rp|74–90}}و ئەم تێگەیشتنەی کە عیبری ڕەسەن سەختە و پێناچێت بە مانای "قۆچ" بێت، تا سەردەمی ڕێنێسانس و لە سەردەمی ڕێنێسانسدا بەردەوام بوو. [[File:William_de_Brailes_-_The_Israelites_Worship_the_Golden_Calf_and_Moses_Breaks_the_Tablets_(Exodus_32_-1-19)_-_Walters_W10613R_-_Full_Page.jpg|ڕاست|وێنۆک| وێنەی موسا بە قۆچەکانی دەستنووسێکی ڕووناککراوی سەدەی ١٣]] ستیڤن بێرتمان، کلاسیکناس دەڵێت، جیرۆم خۆی بە هەڵگری بۆچوونی دژە جوولەکە ناسراوە، و ڕەنگە بە هۆشیارییەوە هەڵبژاردەی پەیوەستکردنی موسا بە "قۆچ"ەوە کردبێت بە هۆکاری ئیلاهیات، چاوەڕێی ئەوە دەکات خوێنەرانی پەیوەندیکردنی قۆچەکانی پەیمانی نوێ بە شەیتان و دڕندە کێوییەکان و دژە مەسیحەوە لەبەرچاو بگرن.{{Sfn|Bertman|2009}} لە هونەری مەسیحی سەدەکانی ناوەڕاستدا کە موسا بە قۆچەوە وێنا دەکات، ئەمە هەندێک جار بۆ وێناکردنی بە شکۆمەندی، وەک پێغەمبەر و پێشەنگی عیسا، بەڵام لە چوارچێوەی نەرێنیشدا دەکرێت، بە تایبەت سەبارەت بە جیاوازییە پۆڵسییەکانی نێوان باوەڕ و یاسا؛ ئایکۆنۆگرافییەکە ڕوون نەبوو.{{Rp|125–133}} {{Rp|9–10}} مێژوونووسی هونەر ڕوت مێلینکۆف دەڵێت کە لە کاتێکدا کە قۆچەکانی موسا لە بنەڕەتدا بە هیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە قۆچەکانی شەیتانەوە نەبووە، بەڵام ڕەنگە قۆچەکان واتایەکی نەرێنییان لەگەڵ پەرەسەندنی هەستی دژە جوولەکەکان لە سەدەی ناوەڕاست و سەرەتای سەردەمی مۆدێرن پەرەپێدابێت.{{Rp|135–137}}زۆرجار پەیوەندی لە وێنەکاندا لە نێوان جولەکەکان و شەیتانەکاندا دروست دەکرا و هەندێکجار جولەکەکان وەک ئەوەی کە قۆچیان هەیە وێنا دەکرا.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان خودی پەیکەرەکە وەک وێناکردنێکی نەرێنی موسا سەیر دەکات، لەسەر ئەم تێڕوانینانە بنیات دەنرێت.{{Sfn|Bertman|2009}} پەیکەرەکە لەلایەن مێژوونووسی هونەر جێنیفر کووسدەوە دەوترێت کە لوتکەی نەریتی موسا قۆچدارە، تێکەڵکردنی سیفەتە ئاژەڵییەکان و مرۆڤەکان بۆ پێشکەشکردنی خودایی.{{Sfn|Koosed|2014}} کتێبێک کە لە ساڵی 2008دا بڵاوکرایەوە تیۆرییەکی پێشخست کە "هۆڕن"ەکانی سەر پەیکەرەکەی مایکل ئەنجێلۆ هەرگیز مەبەست لێی بینین نەبوون و لێکدانەوەیان هەڵەیە وەک هۆڕن: "[پەیکەرەکە] هەرگیز قۆچێکی نەبووە. هونەرمەندەکە پلانی بۆ ''موسا'' دانابوو وەک شاکارێکی نەک تەنها لە پەیکەرسازی، بەڵکو لە کاریگەرییە بیناییەکانی تایبەتدا کە شایەنی هەر فیلمێکی هۆلیوود بێت. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش دەبوو پارچەکە بەرز بکرێتەوە و ڕووبەڕووی بکرێتەوە". ڕاستەوخۆ بەرەو پێشەوە، سەیری ئاراستەی دەرگای پێشەوەی بازیلیکاکە دەکرد، دوو دەرکەوتنی سەر سەرەکە بۆ بینەر نەدەبینرا کە لە زەویەکەی خوارەوە سەیری سەرەوە بکات-تاکە شتێک کە دەبینرا، ڕووناکی بوو کە لێیانەوە ڕەنگدانەوەی هەبوو. ئەم لێکدانەوەیە ململانێی لەسەر کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McBee|یەکەم=Richard|ناونیشان=http://richardmcbee.com/writings/jewish-art-before-1800/item/michelangelo-and-the-jews-part-ii|سەردێڕ=Jewish art before 1800|ڕێکەوت=٢٠٠٨|chapter=Michelangelo and the Jews: Part II"}}</ref> == کاست و دووبارە بەرهەمهێنانەوە == [[File:NZ_AK_Myers_Park_(3)_(cropped).jpg|وێنۆک| کۆپییەکی پەیکەرەکە لە مایرێس پارک، ئۆکلاند, نیوزلەندا]] لە ساڵی ١٩٣١، {{Interlanguage link|Vojislav Veljković|sr}}، وەزیری دارایی پێشووی شانشینی یوگۆسلاڤیا ، ناسراو بە "باوکی دیناری زێڕینی یوگۆسلاڤیا"، و کۆکەرەوەی هونەری بەئەمەک، داوای لە پاپا پیۆسی یازدەهەم کرد کە شێوازی مۆمی ونبوو بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی کاستی برۆنزی 21 لە پەیکەری ڕەسەنی مایکل ئەنجێلۆ هەبێت، لەنێویاندا ''مۆیسس'' ، بەرهەم هێنراون. ڕەزامەندی پاپا بەو مەرجە درا کە ڤێلکۆڤیچ فەزای گونجاو بە سیستەمێکی کۆنترۆڵکردنی کەشوهەوا دروست بکات کە دڵنیای بدات کە پلەی گەرمی ناوەوە بە درێژایی ساڵ لە یەک پلەی [[پلەی سەدی|سەدیدا]] دەهێڵرێتەوە، بەم شێوەیەش ڕێگری لە شێواندنی برۆنزی دەکات بە تێپەڕبوونی کات. ڤێلکۆڤیچ دەستیکرد بە دروستکردنی کۆشکێکی پێشانگای مۆدێرن لە حەوشەی خانووی خێزانەکەی لە [[بێلگراد|بەلگراد]] پایتەختی شانشینی یوگۆسلاڤیا، لە ئەنجامدا یەکەم مۆزەخانەی تایبەت لە [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا]] دروستکرا. ناوی لێنا ''مۆزەخانە'' هەرچەندە دواتر بە شێوەیەکی ئاخاوتنی بە ''کۆشکی ڤێلکۆڤیچ'' ناسرا . هەروەها بیناکە یەکەم سیستەمی مۆدێرن و HVAC ی تێدابوو کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا دانرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.blic.rs/vesti/beograd/mikelandjelov-mojsije-sa-senjaka-beograd-ima-skulpturu-na-kojoj-bi-mu-pozavidele/zvfeh92|سەردێڕ=MIKELANĐELOV MOJSIJE SA SENJAKA Beograd ima skulpturu na kojoj bi mu pozavidele svetske metropole, a retko ko zna za nju |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Blic.rs |زمان=sr}}</ref> کاتێک پاپا داواکارییەکەی پەسەند کرد، کۆمپانیای سوسێ فرێس لە پاریس ڕاسپێردرا بۆ بەرهەمهێنانی کاستەکان و بڕوانامەی ڕەسەنایەتی لەلایەن ڤاتیکانەوە دەرکرا. بەداخەوە ڤێلکۆڤیچ پێش ئەوەی مۆزەخانەی نوێ لە ساڵی ١٩٣٤ بکرێتەوە کۆچی دوایی کرد، بەڵام جۆڤان براکەی پڕۆژەکەی بە تەواوی بینی. هەفتەی دوو جار ''مۆزەخانە'' بەڕووی خەڵکدا دەکرایەوە. جگە لە کاستی ''موسا'' ، مۆزەخانەکە زیاتر لە ٢٥٠ پارچە هونەری دیکەی نمایشکرد، لەنێویاندا کاستی چوار ڕەسەنی دیکەی مایکل ئەنجێلۆ-''ڕۆژ''، ''شەو''، ''کۆیلەی مردوو'' و ''کۆیلە یاخیبوو-''ژمارەیەک تابلۆ لەلایەن ئورۆش پرێدیچ، پاجا جۆڤانۆڤیچ، ساڤا شومانۆڤیچ، نادێژدا پترۆڤیچ، و مارکۆ مورات ، سێتێک لە کاریکاتێرەکانی بێتا ڤوکانۆڤیچ ، کاستێکی ''فیلمی ڤۆڵتێر'' ی ژان ئەنتۆنی هۆدۆن، هەروەها ژمارەیەک پەیکەری ئەنتیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://presscentar.uns.org.rs/info/Vesti-iz-muzeja/3888/hoce-li-museo-vratiti-stari-sjaj.html|سەردێڕ=Hoće li Museo vratiti stari sjaj? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=presscentar.uns.org.rs |زمان=sr}}</ref> دوای شەڕ و دەستبەسەرداگرتنی کۆمۆنیستەکان بەسەر یوگۆسلاڤیا، مۆزەخانەکە و پارچە هونەرییەکان لەلایەن دەوڵەتەوە بە نیشتمانی کران. بیناکە سەرەتا وەک ئاتلێرێک درا بە مۆشێ پیجادە و پاشان بە پەیکەرتاش سرێتێن ستۆیانۆڤیچ و لە کۆتاییدا لەلایەن شارەوانی ساڤسکی ڤێناکەوە گۆڕدرا بۆ شوێنی هەڵگرتنی پێڵاو و چەرم. هەموو تابلۆکانی ئەو کۆمەڵەیە، هەروەها چەند پەیکەرێک، لەم ماوەیەدا ون بوون. کاستی برۆنزی کارەکانی مایکل ئەنجێلۆ گواسترایەوە بۆ ئەکادیمیای هونەرە جوانەکان، کە دواتر پەرەی سەند و بوو بە فاکەڵتی هونەرە جوانەکانی زانکۆی هونەر لە بەلگراد. لە وەرشەی تۆما ڕۆساندیچ لە گەڕەکی تۆپچیدەر هەڵگیراون. دواتر شوێنەکە دەبێتە شوێنی دانیشتنی بەشی پەیکەرسازی لە فاکەڵتی هونەرە جوانەکان. ئەمڕۆش کاستی فیلمی ''موسا'' لەوێ نمایشکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://beogradskonasledje.rs/izdvajamo/kuca-porodice-veljkovic|سەردێڕ=Site Offline |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|زمان=sr-RS}}</ref> لەشکرکێشی میحوەرەکان بۆ سەر یوگۆسلاڤیا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] بووە هۆی داخستنی ''مۆزەخانە'' . لە کاتی داگیرکاریدا ئەڵمانییەکان ئەو کۆکردنەوەیەیان تاڵان نەکرد. {{Clear|left}}لە ساڵی ١٩٧١ لە مایرێس پارک لە ئۆکلاند لە نیوزلەندا پەردە لەسەر بەرهەمهێنانەوەی پەیکەرەکە لادرا، کە لەلایەن فرۆشگای گەورەی میلن ئەند چۆیسەوە کڕدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Sculpture Map|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230724000432/https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەروەها سەیری بکە == {{دەروازە|Visual arts}} * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * پاڵپشتی هونەری جولیۆسی دووەم {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Koosed |یەکەم=J. L. |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Moses: The Face of Fear |journal=Biblical Interpretation |بڵاوکەرەوە=Brill |بەرگ=٢٢|issue=4–5 |پەڕەکان=٤١٤–٤٢٩|doi=10.1163/15685152-02245p03}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bertman |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Antisemitic Origin of Michelangelo's Horned Moses |journal=Shofar |بڵاوکەرەوە=Purdue University Press |بەرگ=٢٧|issue=4 |پەڕەکان=٩٥–١٠٦|doi=10.1353/sho.0.0393 |jstor=42944790}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Moses by Michelangelo Buonarroti}} {{تووڵی دەروازە|ئیتاڵیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 0ea0a4zp0r70zw95njeuj5mhijmxs31 1694487 1694429 2026-10-25T12:58:58Z Ravan 7844 1694487 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Michelangelo's Moses (Rome).jpg|image_upright=1|title=مووسا|subject=موسای ئینجیلی|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|year=c. {{Start date|1513}}–{{end date|1515}}<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Sweetser|یەکەم=Moses Foster|بەستەری نووسەر=Moses Forster Sweetser|سەردێڕ=Michel Angelo|بڵاوکەرەوە=Boston, Houghton, Osgood and Company|ساڵ=١٨٧٨|ناونیشان=https://archive.org/stream/michaelangelo00sweegoog#page/n76}}</ref>{{rp|67}}|medium=[[پەیکەری مەڕمەڕ]]|[[بزووتنەوەی هونەری]] =[[Renaissance]]|height_metric=235|height_imperial=92.5|width_metric=210|width_imperial=82.6|length_imperial=<!-- add the third dimension? the statue's depth -->|length_metric=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|city=[[Rome]]|museum=[[San Pietro in Vincoli]]|coordinates={{Coord|41|53|37.58|N|12|29|35.9|E|region:IT_type:landmark|display=it}}|preceded_by=[[Tomb of Pope Julius II]]|followed_by=[[Rebellious Slave]]}} '''''مووسا''''' ({{Langx|it|Mosè}} {{IPA|it|moˈzɛ|}}; {{Circa|1513–1515}} ) [[پەیکەرتاشی|پەیکەرێکە]] لەلایەن هونەرمەندی سەردەمی ڕێنێسانسی باڵای ئیتاڵی [[میکێلانجێلۆ]] کە لە بازیلیکای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە [[ڕۆما]] هەڵکەوتووە. لە ساڵی ١٥٠٥ لەلایەن پاپا جولیۆسی دووەمەوە بۆ گۆڕەکەی ڕاسپێردرا، کەسایەتی [[کتێبی پیرۆز|ئینجیلی]] [[مووسا|موسا]] نیشان دەدات کە قۆچەکانی لەسەر سەریەتی، بە پشتبەستن بە وەسفێک لە بەشی ٣٤ی [[دەرچوون]] لە ڤولگات، وەرگێڕانی لاتینی کتێبی پیرۆز کە لەو کاتەدا بەکاردەهێنرا. هەندێک لە زانایان پێیان وایە بەکارهێنانی قۆچ ڕەنگە زۆرجار کاریگەرییەکی دژە جوولەکە هەبێت، لە کاتێکدا هەندێکی تر پێیان وایە کە تەنها ڕێکەوتنێکە لەسەر بنەمای هەڵەی وەرگێڕان. لێکدانەوەکانی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] بۆ پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩١٦ەوە بە تایبەتی ناسراون. هەندێک لە لێکدانەوەکانی پەیکەرەکە، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژە بە هێزێکی شەیتانانە دەکەن، بەڵام فیگەرێکی جوانیش، لەگەڵ چڕی سۆزداریدا لەگەڵ ئاشکرابوونی قسەی خودا. ناسکی هەندێک لە تایبەتمەندییەکانی وەک قژی ڕژاوی موسا وەک دەستکەوتێکی تەکنیکی سەرنجڕاکێش سەیر دەکرێت، بەڵام فرۆید دەڵێت میشێل ئەنجێلۆ لە تەنها لێهاتووییەکان تێدەپەڕێت بۆ وروژاندنی کنجکاوی لە بینەردا، پرسیاری ئەوە دەکات کە بۆچی موسا یاری بە قژی دەکات، و بۆچی بە قۆچ و قژی ڕژاو پێشکەشی دەکرێت. == ڕاسپاردن و مێژوو == پاپا جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥٠٥دا میشێل ئەنجێلۆی ڕاسپارد کە گۆڕەکەی دروست بکات و دواجار لە ساڵی ١٥٤٥ تەواو بوو؛ جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥١٣ کۆچی دوایی کردووە.<ref name="Panofsky">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Panofsky |یەکەم=Erwin |بەستەری نووسەر=Erwin Panofsky |ساڵ=١٩٣٧|سەردێڕ=The First Two Projects of Michelangelo's Tomb of Julius II |journal=[[The Art Bulletin]] |بەرگ=١٩|پەڕەکان=٥٦١–٥٧٩|doi=10.2307/3045700 |jstor=3045700}}</ref> دیزاینی سەرەتایی لەلایەن مایکل ئەنجێلۆوە گەورە بوو و پێویستی بە زیاتر لە ٤٠ پەیکەری هەبوو. پەیکەری موسا لەسەر قاتێک دادەنرا کە بەرزییەکەی نزیکەی ٣.٧٤ مەتر بوو (١٢ ft 3 in)، بەرامبەر فیگەرێکی سانت پاوڵ.<ref name="Panofsky" /> {{Rp|566}}لە دیزاینی کۆتاییدا پەیکەری موسا لە ناوەڕاستی قاتی خوارەوە دانیشتووە. == وەسف == جۆرجۆ ڤاساری لە "ژیانی مایکل ئەنجێلۆ"دا نووسیویەتی: "میشێلانجێلۆ موسا بە مەڕمەڕ تەواو کرد، کە پەیکەرێکی پێنج {{Lang|it|[[Italian units of measurement|braccia]]}} بوو"، کە بە هیچ بەرهەمێکی مۆدێرن و کۆن بێ هاوتایە. بە هەڵوێستێکی جددی دانیشتووە، بە قۆڵێکی لەسەر حەبەکان پشوو دەدات و بە قۆڵەکەی تریشەوە سمێڵ درێژە بریقەدارەکەی دەگرێت، مووەکانی، ئەوەندە قورسە لە پەیکەرسازیدا ڕەندەربکرێن، ئەوەندە نەرم و چەقۆدارن کە وا دیارە دەبێ چەقۆی ئاسنەکە بووبێتە فڵچە. ڕووخساری جوان، وەک ڕووخساری پیرۆز و شازادەیەکی بەهێز، پێدەچێت وەک ئەوەی مرۆڤ سەیری بکات پێویستی بە پەردە هەبێت بۆ داپۆشینی، ئەوەندە شکۆمەند و درەوشاوە دەردەکەوێت و هونەرمەندەکەش بە باشی لە مەڕمەڕەکەدا ئەو خوداییەی پێشکەش کردووە کە خودا ئەو ڕووخسارە پیرۆزەی پێبەخشیبوو. پەردەکان بە چەمانەوەی ڕەنگین دەکەونە خوارەوە، ماسولکەکانی قۆڵ و ئێسکی دەستەکان ئەوەندە جوان و کامڵن، هەروەک قاچ و ئەژنۆکان، پێیەکان بە پێڵاوی نایاب ڕازێنراونەتەوە، کە ڕەنگە ئێستا زیاتر لە جاران بە موسا ناوببرێت دۆستی خودا، بەو پێیەی خودا ڕێگەی داوە جەستەی ئامادە بکرێت بۆ زیندووبوونەوەی پێش ئەوانی تر بە دەستی میشێل ئەنجێلۆ. هێشتا جولەکەکان هەموو شەممەیەک بە سەرباز دەچن بۆ سەردانیکردن و پەرستنی وەک شتێکی خودایی نەک مرۆڤایەتی." هەروەها وەرگێڕانی ئینگلیزی "موساکانی [[میکێلانجێلۆ]]"ی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] وەسفێکی بنەڕەتی پەیکەرەکە دەخاتە ڕوو: "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ وەک دانیشتوو نیشان دەدرێت؛ جەستەی ڕووی لە پێشەوەیە، سەری بە ڕیشە بەهێزەکەیەوە سەیری لای چەپ دەکات، پێی ڕاستی لەسەر زەوی وەستاوە و قاچی چەپی بەرزکراوەتەوە بەجۆرێک کە تەنها پەنجەکانی قاچەکانی دەست لە زەویدا بگرن. قۆڵی ڕاستی مێزەکانی یاسا بەیەکەوە دەبەستێتەوە." بە شتێکەوە کە لە کتێبێک دەچێت لە کفنی ڕاستی دەستیدا و بەشێک لە سمێڵەکەی لە چەناگەیدایە؛ جۆناسان جۆنز لە ڕۆژنامەی ئینگلیزی، ''[[گاردیان|گاردیەن]]'', وەسفێکی دیکە دەکات: "دەستی ڕاستی موسا پارێزگاری لەو لووحە بەردانە دەکات کە فەرمانەکانیان لەسەرە ؛ دەستی چەپی، خوێنبەرەکانی لێدەدەن، ماسولکەکانی گرژن، پێدەچێت خۆی لە کارە توندوتیژەکە ڕابگرێت. کاتێک لە چیای سینا هاتە خوارەوە، موسا بینی گەلەکەی گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن – ئەو بتە درۆزنەی کە دروستیان کردبوو. توڕەیی ئەو دیفییە زیندانی بەرد، سنووری هونەری پەیکەرتاشی کەم کەس هەیە بتوانێت بەرەنگاری کاریگەریی عەقڵێکی ڕاستەقینە بێتەوە، هەستەکانی ڕاستەقینە، لەو فیگەرەدا کە لە کورسی مەڕمەڕییەکەیەوە دەدرەوشێتەوە، ئەمڕۆ چاوی لەو گەشتیارانە دەڕوانێت کە لە کڵێسای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە ڕۆما جەماعەت دەکەن، هەروەک چۆن لە سیگمۆند فرۆیددا لە ساڵی ١٩١٣دا ڕووبەڕووی بووەوە کاریگەری سۆزداریی پەیکەرەکە بدۆزەرەوە، زیندوویی موسا وایکردووە ئەم کارە لە سەدەی ١٦ەوە بەناوبانگ بێت، دانیشتوانی جوولەکەکانی ڕۆما دەبێت پەیوەندی بە گێڕانەوەی ئەو شتانەوە هەبێت کە دەبێ مەحاڵ بێت لە بەرددا وێنا بکرێت. بەڵام لەو شوێنانەی کە ڕەنگە کەسانی دیکە بە تەکنیک سەرساممان بکەن، مایکل ئەنجێلۆ لەوە تێدەپەڕێت، لە سەرسوڕمانی فەرمیەوە بەرەو سەرسوڕمانی فیکری دەمانبات، وامان لێدەکات بپرسین بۆچی موسا سمێڵی خۆی ناز دەکات، بۆچی مایکل ئەنجێلۆ ئەم ڕووبارە قژییەی بەکارهێناوە-ە تێکەڵکردن لەگەڵ ئەو قۆچانەی کە سیفەتێکی ئاسایی موسا بوون-بۆ ئەوەی لایەنێکی نامرۆڤانە و شەیتانانەی پێبدات." == لێکدانەوەکان == [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU140.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لە نووسینی مایکل ئەنجێلۆ]] [[زیگمۆند فرۆید]] لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩١٤ بە ناوی "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ"، ئەو ساتەی لە گێڕانەوەی کتێبی پیرۆزدا گرێدەداتەوە کاتێک موسا بۆ یەکەمجار لە شاخەوە دادەبەزێت و لوحەکانی هەڵگرتووە و گەلی عیبری دەبینێت کە گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن، وەک لە دەرچوون ٣٢دا باسکراوە. فرۆید لە حاڵەتێکی دەروونی ئاڵۆزدا باسی موسا دەکات:<blockquote>ڕەنگە ئێستا، باوەڕم وایە، ڕێگە بە خۆمان بدەین بەرهەمی هەوڵەکانمان بچێنین. بینیمان چەند کەس لەوانەی هەستیان بە کاریگەری ئەم پەیکەرە کردووە، ناچار بوون بەو شێوەیە لێکبدەنەوە کە نوێنەرایەتی موسا دەکات کە بەهۆی بینینی گەلەکەیەوە کە لە نیعمەت کەوتووە و لە دەوری بتێک سەما دەکات، وروژاوە. بەڵام دەبوو دەستبەرداری ئەم لێکدانەوەیە بێت، چونکە وای لێکردین چاوەڕێی ئەوە بکەین لە ساتێکی داهاتوودا ببینین کە بەهار بێت و مێزەکان بشکێنێت و کاری تۆڵەسەندنەوە بە ئەنجام بگەیەنێت. بەڵام تێڕوانینێکی لەو شێوەیە لەگەڵ دیزاینی کردنی ئەم فیگەرە لەگەڵ سێ (یان پێنج) فیگەری دانیشتووی دیکەدا، بەشێک لە گۆڕی جولیۆسی دووەم، هاوئاهەنگ نابێت. ڕەنگە ئێستا جارێکی دیکە ئەو لێکدانەوەی جێهێڵراوە وەربگرینەوە، چونکە ئەو موسایەی کە بنیاتناونەتەوە نە باز دەداتە سەرەوە و نە مێزەکانی لێ فڕێدەدات. ئەوەی لەبەردەمماندا دەیبینین دەستپێکی کردەی توندوتیژی نییە بەڵکو پاشماوەی بزووتنەوەیەک کە پێشتر ڕوویداوە. لە یەکەم گواستنەوەی تووڕەیی خۆیدا، موسا ئارەزووی کرد مامەڵە بکات، هەڵبکات و تۆڵە بکاتەوە و مێزەکان لەبیر بکات؛ بەڵام بەسەر تاقیکردنەوەکەدا زاڵ بووە و ئێستا بە دانیشتن و هێمن دەمێنێتەوە، لە تووڕەییە بەستووەکەی و ئازارەکانی تێکەڵ بە سووکایەتیکردن. هەروەها مێزەکانیش فڕێ نادات تا لەسەر بەردەکان بشکێن، چونکە لەسەر حسابی تایبەتی ئەوانە کە توڕەیی خۆی کۆنترۆڵ کردووە؛ ئەوە بۆ پاراستنیان بوو کە خولیای خۆی لە ژێر کۆنتڕۆڵدا هێشتەوە. لە ڕێگەدان بە توڕەیی و تووڕەیی خۆی، ناچار بوو مێزەکان پشتگوێ بخات و ئەو دەستەی کە پشتگیریان دەکرد، کێشایەوە. دەستیان کرد بە خلیسکان بۆ خوارەوە و مەترسی شکاندنیان لەسەر بوو. ئەمەش هێنایە سەر خۆی. ئەو ئەرکەکەی لەبیر بوو و لە پێناو ئەو ئەرکەدا دەستبەرداری لە خۆبەخشین بە هەستەکانی بوو. دەستی گەڕایەوە و مێزەکانی بێ پشتیوانی ڕزگار کرد پێش ئەوەی بکەونە سەر زەوی. لەم هەڵوێستەدا بە بێ جووڵە مایەوە و لەم هەڵوێستەدا مایکل ئەنجێلۆ وەک پارێزەری گۆڕەکە نیشانی داوە. لەگەڵ گەشتکردنی چاوەکانمان بەسەریدا، فیگەرەکە سێ چینە سۆزدارییە جیاوازەکان پیشان دەدات. هێڵەکانی دەموچاو ڕەنگدانەوەی ئەو هەستانەن کە سەرکەوتنیان بەدەستهێناوە؛ ناوەڕاستی وێنەکە شوێنەواری جووڵەی سەرکوتکراو نیشان دەدات و پێ هێشتا هەڵوێستی کردارە پێشبینیکراوەکەی دەپارێزێت. وەک ئەوە وایە کاریگەری کۆنترۆڵکەر لە سەرەوە بەرەو خوارەوە ڕۆیشتبێت. تا ئێستا هیچ باسێک لە قۆڵی چەپ نەکراوە و پێدەچێت ئیدیعای پشکی لە لێکدانەوەکەماندا بکات. دەستەکە بە ئاماژەیەکی سووک لە چەناگەدا دادەنرێت و وەک ئەوەی لە نازێکدا کۆتایی سمێڵی ڕژاو دەگرێت. وا دیارە مەبەست لێی بەرپەرچدانەوەی ئەو توندوتیژییە بێت کە دەستەکەی تر چەند ساتێک لەمەوبەر سمێڵی خراپ بەکارهێنابوو.</blockquote> [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU360.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لەلایەن مایکل ئەنجێلۆ, وردەکاری]] ڕوانگەیەکی دیکە کە لەلایەن مالکۆم ماکمیلان و پیتەر جەی سواڵزەوە لە وتارەکەیاندا خراوەتەڕوو، "سەرنجەکان لە کەڵەکەبوونی پاشماوە: فرۆید، ''موسا'' و شیکاری دەروونی"،<ref name="Macmillan">{{بیرخستنەوە|دوایین=Macmillan |یەکەم=Malcolm |سەردێڕ=Observations from the Refuse-Heap: Freud, Michelangelo's ''Moses'', and Psychoanalysis |ئیش=[[American Imago]] |بەرگ=٦٠|issue=1 |پەڕەکان=٤١–١٠٤|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Johns Hopkins University Press |doi=10.1353/aim.2003.0003 |issn=0065-860X |s2cid=170813918 |دوایین٢=Swales |یەکەم٢=Peter J. |بەستەری نووسەر٢=Peter J. Swales (historian)}}</ref> پەیکەرەکە دەبەستێتەوە بە کۆمەڵەی دووەمی خشتەکان و ئەو ڕووداوانەی کە لە دەرچوون ٣٣ و ٣٤ باسکراون. ئەوان تێبینی ئەوە دەکەن کە موسا لوحی سپی بەدەستەوەیە، کە خودا فەرمانی بە موسا کردبوو بۆ ئەوەی دروستی بکات وەک ئامادەکارییەک بۆ دووەم بەخشینی یاساکە؛ هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە موسا بە "قۆچ" وێنا کراوە کە دەقەکانی کتێبی پیرۆز باس لەوە دەکەن کە موسا تەنها دوای ئەوەی گەڕاوەتەوە بۆ ناو گەلی عیبری دوای دووەم پێدانی یاساکە. ئەوان دەڵێن کە پەیکەرەکە ئەو ساتە نیشان دەدات کە موسا خودا دەبینێت، وەک لە دەرچوون ٣٣ باسکراوە: "ئەو ڕووداوەی کە باسی لێوە دەکرێت گرنگترین بەشە لە چیرۆکی پەیمانی کۆن سەبارەت بە کۆچکردن. موسا کە پڕە لە گومان لە پێگەی خۆی و پێگەی گەلەکەی، مەترسییەکی بەرچاوی هەیە لە داوای - تەنانەت داوای - کە لێیان خۆش بکرێن، کە نیعمەتی پەروەردگاری پێ بدرێت، و کە یەزدان شوێنی خۆی دەستپێبکاتەوە و." بەرەو خاکی بەڵێندراو بوێری دەبێت، پاشان هەموو شتێک دەخاتە مەترسییەوە و داوای ئەوە دەکات کە پەروەردگار شکۆمەندی خۆی ئاشکرا بکات بۆ ئەوەی هەست بەو هەستە چڕ و پڕە بکات کە موسایەکی لەو جۆرە چاوەڕێی پەروەردگاری دەکرد: ئایا دێت؟<ref name="Macmillan" />{{Rp|78–79}}زیاتر دەڵێن کە هەردوو پۆڵس و موسا ڕاستەوخۆ ئەزموونی خودایان کردووە، بیرۆکە و جووتبوونێک کە بۆ نیوئەفلاتونیستە فلۆرانسییەکان گرنگ بوون، گروپێک کە نووسەران هەردوو مایکل ئەنجێلۆ و پاپا جولیۆسی دووەم بە هاوشێوەی خۆیان دەزانن. لە کۆتاییدا نووسەران دەڵێن هەستی سەرەکی لەسەر ڕووخساری موسا "سەرسامییە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دروستکەر".<ref name="Macmillan" /> === گرژییەکانی نێوان مایکل ئەنجێلۆ و جولیۆسی دووەم === هەندێک لە لێکدانەوەکان، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژەن بۆ گرژییەکانی نێوان جولیۆسی دووەم کە گۆڕەکەی لە مایکل ئەنجێلۆوە ڕاسپاردووە و هونەرمەندەکە. فرۆید ئیدیعای دەکرد کە موسا وەک سەرزەنشتێک هەم بۆ جولیۆس و هەم بۆ هونەرمەند کاردەکات.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان ئاماژە بەوە دەکات کە جولیۆسی دووەم زۆرجار سمێڵدار بووە، ئەمەش بۆ ماوەی هەزار ساڵ لەنێو پاپاکاندا نەناسراوە و ڕەنگە لێکچوونێکی فیزیکی لە نێوان پەیکەرەکە و جولیۆسدا هەبێت.{{Sfn|Bertman|2009}} === ڕووخساری درەوشاوە بە قۆچ لێکدەدرێتەوە === [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU310.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەری {{Wikt-lang|ang|bicorned}} پەیکەرەکە]] بەپێی ڕێکەوتنی ئایکۆنۆگرافی کە لە ئایینی مەسیحی لاتینیدا باو بووە، پەیکەرەکە دوو قۆچ لەسەر سەریەتی. وێناکردنی موسایەکی قۆچدار لە وەسفکردنی ڕووخساری موسا بە "{{Lang|la|cornuta}}" سەرچاوە دەگرێت" ("قۆچدار") لە وەرگێڕانی لاتینی ڤولگاتی ئەو بڕگەیەی کە لە [[دەرچوون]] بەشی ٣٤دا دۆزراوەتەوە، بە تایبەتی ئایەتەکانی ٢٩ و ٣٠ و ٣٥، کە تێیدا موسا دوای وەرگرتنی فەرمانەکان بۆ جاری دووەم دەگەڕێتەوە بۆ لای خەڵک.<ref>{{In lang|la}} Biblia Sacra Vulgata {{Bibleverse||Exodus|34:29–35|4|}}</ref> هەندێک لە زانایانی مۆدێرن پێیان وایە کە ئیلاهیناسانی سەدەی ناوەڕاست پێیانوابوو کە جیرۆم بەنیازی ئەوە بووە کە شکۆمەندکردنی ڕووخساری موسا دەرببڕێت، بە بەکارهێنانی وشەی لاتینی بۆ "قۆچدار".<ref name="Mellinkoff1970" />{{Rp|74–90}}و ئەم تێگەیشتنەی کە عیبری ڕەسەن سەختە و پێناچێت بە مانای "قۆچ" بێت، تا سەردەمی ڕێنێسانس و لە سەردەمی ڕێنێسانسدا بەردەوام بوو. [[File:William_de_Brailes_-_The_Israelites_Worship_the_Golden_Calf_and_Moses_Breaks_the_Tablets_(Exodus_32_-1-19)_-_Walters_W10613R_-_Full_Page.jpg|ڕاست|وێنۆک| وێنەی موسا بە قۆچەکانی دەستنووسێکی ڕووناککراوی سەدەی ١٣]] ستیڤن بێرتمان، کلاسیکناس دەڵێت، جیرۆم خۆی بە هەڵگری بۆچوونی دژە جوولەکە ناسراوە، و ڕەنگە بە هۆشیارییەوە هەڵبژاردەی پەیوەستکردنی موسا بە "قۆچ"ەوە کردبێت بە هۆکاری ئیلاهیات، چاوەڕێی ئەوە دەکات خوێنەرانی پەیوەندیکردنی قۆچەکانی پەیمانی نوێ بە شەیتان و دڕندە کێوییەکان و دژە مەسیحەوە لەبەرچاو بگرن.{{Sfn|Bertman|2009}} لە هونەری مەسیحی سەدەکانی ناوەڕاستدا کە موسا بە قۆچەوە وێنا دەکات، ئەمە هەندێک جار بۆ وێناکردنی بە شکۆمەندی، وەک پێغەمبەر و پێشەنگی عیسا، بەڵام لە چوارچێوەی نەرێنیشدا دەکرێت، بە تایبەت سەبارەت بە جیاوازییە پۆڵسییەکانی نێوان باوەڕ و یاسا؛ ئایکۆنۆگرافییەکە ڕوون نەبوو.{{Rp|125–133}} {{Rp|9–10}} مێژوونووسی هونەر ڕوت مێلینکۆف دەڵێت کە لە کاتێکدا کە قۆچەکانی موسا لە بنەڕەتدا بە هیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە قۆچەکانی شەیتانەوە نەبووە، بەڵام ڕەنگە قۆچەکان واتایەکی نەرێنییان لەگەڵ پەرەسەندنی هەستی دژە جوولەکەکان لە سەدەی ناوەڕاست و سەرەتای سەردەمی مۆدێرن پەرەپێدابێت.{{Rp|135–137}}زۆرجار پەیوەندی لە وێنەکاندا لە نێوان جولەکەکان و شەیتانەکاندا دروست دەکرا و هەندێکجار جولەکەکان وەک ئەوەی کە قۆچیان هەیە وێنا دەکرا.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان خودی پەیکەرەکە وەک وێناکردنێکی نەرێنی موسا سەیر دەکات، لەسەر ئەم تێڕوانینانە بنیات دەنرێت.{{Sfn|Bertman|2009}} پەیکەرەکە لەلایەن مێژوونووسی هونەر جێنیفر کووسدەوە دەوترێت کە لوتکەی نەریتی موسا قۆچدارە، تێکەڵکردنی سیفەتە ئاژەڵییەکان و مرۆڤەکان بۆ پێشکەشکردنی خودایی.{{Sfn|Koosed|2014}} کتێبێک کە لە ساڵی 2008دا بڵاوکرایەوە تیۆرییەکی پێشخست کە "هۆڕن"ەکانی سەر پەیکەرەکەی مایکل ئەنجێلۆ هەرگیز مەبەست لێی بینین نەبوون و لێکدانەوەیان هەڵەیە وەک هۆڕن: "[پەیکەرەکە] هەرگیز قۆچێکی نەبووە. هونەرمەندەکە پلانی بۆ ''موسا'' دانابوو وەک شاکارێکی نەک تەنها لە پەیکەرسازی، بەڵکو لە کاریگەرییە بیناییەکانی تایبەتدا کە شایەنی هەر فیلمێکی هۆلیوود بێت. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش دەبوو پارچەکە بەرز بکرێتەوە و ڕووبەڕووی بکرێتەوە". ڕاستەوخۆ بەرەو پێشەوە، سەیری ئاراستەی دەرگای پێشەوەی بازیلیکاکە دەکرد، دوو دەرکەوتنی سەر سەرەکە بۆ بینەر نەدەبینرا کە لە زەویەکەی خوارەوە سەیری سەرەوە بکات-تاکە شتێک کە دەبینرا، ڕووناکی بوو کە لێیانەوە ڕەنگدانەوەی هەبوو. ئەم لێکدانەوەیە ململانێی لەسەر کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McBee|یەکەم=Richard|ناونیشان=http://richardmcbee.com/writings/jewish-art-before-1800/item/michelangelo-and-the-jews-part-ii|سەردێڕ=Jewish art before 1800|ڕێکەوت=٢٠٠٨|chapter=Michelangelo and the Jews: Part II"}}</ref> == کاست و دووبارە بەرهەمهێنانەوە == [[File:NZ_AK_Myers_Park_(3)_(cropped).jpg|وێنۆک| کۆپییەکی پەیکەرەکە لە مایرێس پارک، ئۆکلاند, نیوزلەندا]] لە ساڵی ١٩٣١، {{Interlanguage link|Vojislav Veljković|sr}}، وەزیری دارایی پێشووی شانشینی یوگۆسلاڤیا ، ناسراو بە "باوکی دیناری زێڕینی یوگۆسلاڤیا"، و کۆکەرەوەی هونەری بەئەمەک، داوای لە پاپا پیۆسی یازدەهەم کرد کە شێوازی مۆمی ونبوو بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی کاستی برۆنزی 21 لە پەیکەری ڕەسەنی مایکل ئەنجێلۆ هەبێت، لەنێویاندا ''مۆیسس'' ، بەرهەم هێنراون. ڕەزامەندی پاپا بەو مەرجە درا کە ڤێلکۆڤیچ فەزای گونجاو بە سیستەمێکی کۆنترۆڵکردنی کەشوهەوا دروست بکات کە دڵنیای بدات کە پلەی گەرمی ناوەوە بە درێژایی ساڵ لە یەک پلەی [[پلەی سەدی|سەدیدا]] دەهێڵرێتەوە، بەم شێوەیەش ڕێگری لە شێواندنی برۆنزی دەکات بە تێپەڕبوونی کات. ڤێلکۆڤیچ دەستیکرد بە دروستکردنی کۆشکێکی پێشانگای مۆدێرن لە حەوشەی خانووی خێزانەکەی لە [[بێلگراد|بەلگراد]] پایتەختی شانشینی یوگۆسلاڤیا، لە ئەنجامدا یەکەم مۆزەخانەی تایبەت لە [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا]] دروستکرا. ناوی لێنا ''مۆزەخانە'' هەرچەندە دواتر بە شێوەیەکی ئاخاوتنی بە ''کۆشکی ڤێلکۆڤیچ'' ناسرا . هەروەها بیناکە یەکەم سیستەمی مۆدێرن و HVAC ی تێدابوو کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا دانرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.blic.rs/vesti/beograd/mikelandjelov-mojsije-sa-senjaka-beograd-ima-skulpturu-na-kojoj-bi-mu-pozavidele/zvfeh92|سەردێڕ=MIKELANĐELOV MOJSIJE SA SENJAKA Beograd ima skulpturu na kojoj bi mu pozavidele svetske metropole, a retko ko zna za nju |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Blic.rs |زمان=sr}}</ref> کاتێک پاپا داواکارییەکەی پەسەند کرد، کۆمپانیای سوسێ فرێس لە پاریس ڕاسپێردرا بۆ بەرهەمهێنانی کاستەکان و بڕوانامەی ڕەسەنایەتی لەلایەن ڤاتیکانەوە دەرکرا. بەداخەوە ڤێلکۆڤیچ پێش ئەوەی مۆزەخانەی نوێ لە ساڵی ١٩٣٤ بکرێتەوە کۆچی دوایی کرد، بەڵام جۆڤان براکەی پڕۆژەکەی بە تەواوی بینی. هەفتەی دوو جار ''مۆزەخانە'' بەڕووی خەڵکدا دەکرایەوە. جگە لە کاستی ''موسا'' ، مۆزەخانەکە زیاتر لە ٢٥٠ پارچە هونەری دیکەی نمایشکرد، لەنێویاندا کاستی چوار ڕەسەنی دیکەی مایکل ئەنجێلۆ-''ڕۆژ''، ''شەو''، ''کۆیلەی مردوو'' و ''کۆیلە یاخیبوو-''ژمارەیەک تابلۆ لەلایەن ئورۆش پرێدیچ، پاجا جۆڤانۆڤیچ، ساڤا شومانۆڤیچ، نادێژدا پترۆڤیچ، و مارکۆ مورات ، سێتێک لە کاریکاتێرەکانی بێتا ڤوکانۆڤیچ ، کاستێکی ''فیلمی ڤۆڵتێر'' ی ژان ئەنتۆنی هۆدۆن، هەروەها ژمارەیەک پەیکەری ئەنتیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://presscentar.uns.org.rs/info/Vesti-iz-muzeja/3888/hoce-li-museo-vratiti-stari-sjaj.html|سەردێڕ=Hoće li Museo vratiti stari sjaj? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=presscentar.uns.org.rs |زمان=sr}}</ref> دوای شەڕ و دەستبەسەرداگرتنی کۆمۆنیستەکان بەسەر یوگۆسلاڤیا، مۆزەخانەکە و پارچە هونەرییەکان لەلایەن دەوڵەتەوە بە نیشتمانی کران. بیناکە سەرەتا وەک ئاتلێرێک درا بە مۆشێ پیجادە و پاشان بە پەیکەرتاش سرێتێن ستۆیانۆڤیچ و لە کۆتاییدا لەلایەن شارەوانی ساڤسکی ڤێناکەوە گۆڕدرا بۆ شوێنی هەڵگرتنی پێڵاو و چەرم. هەموو تابلۆکانی ئەو کۆمەڵەیە، هەروەها چەند پەیکەرێک، لەم ماوەیەدا ون بوون. کاستی برۆنزی کارەکانی مایکل ئەنجێلۆ گواسترایەوە بۆ ئەکادیمیای هونەرە جوانەکان، کە دواتر پەرەی سەند و بوو بە فاکەڵتی هونەرە جوانەکانی زانکۆی هونەر لە بەلگراد. لە وەرشەی تۆما ڕۆساندیچ لە گەڕەکی تۆپچیدەر هەڵگیراون. دواتر شوێنەکە دەبێتە شوێنی دانیشتنی بەشی پەیکەرسازی لە فاکەڵتی هونەرە جوانەکان. ئەمڕۆش کاستی فیلمی ''موسا'' لەوێ نمایشکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://beogradskonasledje.rs/izdvajamo/kuca-porodice-veljkovic|سەردێڕ=Site Offline |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|زمان=sr-RS}}</ref> لەشکرکێشی میحوەرەکان بۆ سەر یوگۆسلاڤیا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] بووە هۆی داخستنی ''مۆزەخانە'' . لە کاتی داگیرکاریدا ئەڵمانییەکان ئەو کۆکردنەوەیەیان تاڵان نەکرد. {{Clear|left}}لە ساڵی ١٩٧١ لە مایرێس پارک لە ئۆکلاند لە نیوزلەندا پەردە لەسەر بەرهەمهێنانەوەی پەیکەرەکە لادرا، کە لەلایەن فرۆشگای گەورەی میلن ئەند چۆیسەوە کڕدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Sculpture Map|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230724000432/https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەروەها سەیری بکە == {{دەروازە|Visual arts}} * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * پاڵپشتی هونەری جولیۆسی دووەم {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Koosed |یەکەم=J. L. |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Moses: The Face of Fear |journal=Biblical Interpretation |بڵاوکەرەوە=Brill |بەرگ=٢٢|issue=4–5 |پەڕەکان=٤١٤–٤٢٩|doi=10.1163/15685152-02245p03}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bertman |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Antisemitic Origin of Michelangelo's Horned Moses |journal=Shofar |بڵاوکەرەوە=Purdue University Press |بەرگ=٢٧|issue=4 |پەڕەکان=٩٥–١٠٦|doi=10.1353/sho.0.0393 |jstor=42944790}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Moses by Michelangelo Buonarroti}} {{تووڵی دەروازە|ئیتاڵیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} sv9d8xmgrfyrlqv4pozuskekzl3f7pp 1694704 1694487 2026-10-25T20:10:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694704 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Michelangelo's Moses (Rome).jpg|image_upright=1|title=مووسا|subject=موسای ئینجیلی|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|year=c. {{Start date|1513}}–{{end date|1515}}<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Sweetser|یەکەم=Moses Foster|بەستەری نووسەر=Moses Forster Sweetser|سەردێڕ=Michel Angelo|بڵاوکەرەوە=Boston, Houghton, Osgood and Company|ساڵ=١٨٧٨|ناونیشان=https://archive.org/stream/michaelangelo00sweegoog#page/n76}}</ref>{{rp|67}}|medium=[[پەیکەری مەڕمەڕ]]|[[بزووتنەوەی هونەری]] =[[Renaissance]]|height_metric=235|height_imperial=92.5|width_metric=210|width_imperial=82.6|length_imperial=<!-- add the third dimension? the statue's depth -->|length_metric=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|city=[[Rome]]|museum=[[San Pietro in Vincoli]]|coordinates={{Coord|41|53|37.58|N|12|29|35.9|E|region:IT_type:landmark|display=it}}|preceded_by=[[Tomb of Pope Julius II]]|followed_by=[[Rebellious Slave]]}} '''''مووسا''''' ({{Langx|it|Mosè}} {{IPA|it|moˈzɛ|}}; {{Circa|1513–1515}} ) [[پەیکەرتاشی|پەیکەرێکە]] لەلایەن هونەرمەندی سەردەمی ڕێنێسانسی باڵای ئیتاڵی [[میکێلانجێلۆ]] کە لە بازیلیکای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە [[ڕۆما]] هەڵکەوتووە. لە ساڵی ١٥٠٥ لەلایەن پاپا جولیۆسی دووەمەوە بۆ گۆڕەکەی ڕاسپێردرا، کەسایەتی [[کتێبی پیرۆز|ئینجیلی]] [[مووسا|موسا]] نیشان دەدات کە قۆچەکانی لەسەر سەریەتی، بە پشتبەستن بە وەسفێک لە بەشی ٣٤ی [[دەرچوون]] لە ڤولگات، وەرگێڕانی لاتینی کتێبی پیرۆز کە لەو کاتەدا بەکاردەهێنرا. هەندێک لە زانایان پێیان وایە بەکارهێنانی قۆچ ڕەنگە زۆرجار کاریگەرییەکی دژە جوولەکە هەبێت، لە کاتێکدا هەندێکی تر پێیان وایە کە تەنها ڕێکەوتنێکە لەسەر بنەمای هەڵەی وەرگێڕان. لێکدانەوەکانی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] بۆ پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩١٦ەوە بە تایبەتی ناسراون. هەندێک لە لێکدانەوەکانی پەیکەرەکە، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژە بە هێزێکی شەیتانانە دەکەن، بەڵام فیگەرێکی جوانیش، لەگەڵ چڕی سۆزداریدا لەگەڵ ئاشکرابوونی قسەی خودا. ناسکی هەندێک لە تایبەتمەندییەکانی وەک قژی ڕژاوی موسا وەک دەستکەوتێکی تەکنیکی سەرنجڕاکێش سەیر دەکرێت، بەڵام فرۆید دەڵێت میشێل ئەنجێلۆ لە تەنها لێهاتووییەکان تێدەپەڕێت بۆ وروژاندنی کنجکاوی لە بینەردا، پرسیاری ئەوە دەکات کە بۆچی موسا یاری بە قژی دەکات، و بۆچی بە قۆچ و قژی ڕژاو پێشکەشی دەکرێت. == ڕاسپاردن و مێژوو == پاپا جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥٠٥دا میشێل ئەنجێلۆی ڕاسپارد کە گۆڕەکەی دروست بکات و دواجار لە ساڵی ١٥٤٥ تەواو بوو؛ جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥١٣ کۆچی دوایی کردووە.<ref name="Panofsky">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Panofsky |یەکەم=Erwin |بەستەری نووسەر=Erwin Panofsky |ساڵ=١٩٣٧|سەردێڕ=The First Two Projects of Michelangelo's Tomb of Julius II |journal=[[The Art Bulletin]] |بەرگ=١٩|پەڕەکان=٥٦١–٥٧٩|doi=10.2307/3045700 |jstor=3045700}}</ref> دیزاینی سەرەتایی لەلایەن مایکل ئەنجێلۆوە گەورە بوو و پێویستی بە زیاتر لە ٤٠ پەیکەری هەبوو. پەیکەری موسا لەسەر قاتێک دادەنرا کە بەرزییەکەی نزیکەی ٣.٧٤ مەتر بوو (١٢ ft 3 in)، بەرامبەر فیگەرێکی سانت پاوڵ.<ref name="Panofsky" /> {{Rp|566}}لە دیزاینی کۆتاییدا پەیکەری موسا لە ناوەڕاستی قاتی خوارەوە دانیشتووە. == وەسف == جۆرجۆ ڤاساری لە "ژیانی مایکل ئەنجێلۆ"دا نووسیویەتی: "میشێلانجێلۆ موسا بە مەڕمەڕ تەواو کرد، کە پەیکەرێکی پێنج {{Lang|it|[[Italian units of measurement|braccia]]}} بوو"، کە بە هیچ بەرهەمێکی مۆدێرن و کۆن بێ هاوتایە. بە هەڵوێستێکی جددی دانیشتووە، بە قۆڵێکی لەسەر حەبەکان پشوو دەدات و بە قۆڵەکەی تریشەوە سمێڵ درێژە بریقەدارەکەی دەگرێت، مووەکانی، ئەوەندە قورسە لە پەیکەرسازیدا ڕەندەربکرێن، ئەوەندە نەرم و چەقۆدارن کە وا دیارە دەبێ چەقۆی ئاسنەکە بووبێتە فڵچە. ڕووخساری جوان، وەک ڕووخساری پیرۆز و شازادەیەکی بەهێز، پێدەچێت وەک ئەوەی مرۆڤ سەیری بکات پێویستی بە پەردە هەبێت بۆ داپۆشینی، ئەوەندە شکۆمەند و درەوشاوە دەردەکەوێت و هونەرمەندەکەش بە باشی لە مەڕمەڕەکەدا ئەو خوداییەی پێشکەش کردووە کە خودا ئەو ڕووخسارە پیرۆزەی پێبەخشیبوو. پەردەکان بە چەمانەوەی ڕەنگین دەکەونە خوارەوە، ماسولکەکانی قۆڵ و ئێسکی دەستەکان ئەوەندە جوان و کامڵن، هەروەک قاچ و ئەژنۆکان، پێیەکان بە پێڵاوی نایاب ڕازێنراونەتەوە، کە ڕەنگە ئێستا زیاتر لە جاران بە موسا ناوببرێت دۆستی خودا، بەو پێیەی خودا ڕێگەی داوە جەستەی ئامادە بکرێت بۆ زیندووبوونەوەی پێش ئەوانی تر بە دەستی میشێل ئەنجێلۆ. هێشتا جولەکەکان هەموو شەممەیەک بە سەرباز دەچن بۆ سەردانیکردن و پەرستنی وەک شتێکی خودایی نەک مرۆڤایەتی." هەروەها وەرگێڕانی ئینگلیزی "موساکانی [[میکێلانجێلۆ]]"ی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] وەسفێکی بنەڕەتی پەیکەرەکە دەخاتە ڕوو: "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ وەک دانیشتوو نیشان دەدرێت؛ جەستەی ڕووی لە پێشەوەیە، سەری بە ڕیشە بەهێزەکەیەوە سەیری لای چەپ دەکات، پێی ڕاستی لەسەر زەوی وەستاوە و قاچی چەپی بەرزکراوەتەوە بەجۆرێک کە تەنها پەنجەکانی قاچەکانی دەست لە زەویدا بگرن. قۆڵی ڕاستی مێزەکانی یاسا بەیەکەوە دەبەستێتەوە." بە شتێکەوە کە لە کتێبێک دەچێت لە کفنی ڕاستی دەستیدا و بەشێک لە سمێڵەکەی لە چەناگەیدایە؛ جۆناسان جۆنز لە ڕۆژنامەی ئینگلیزی، ''[[گاردیان|گاردیەن]]'', وەسفێکی دیکە دەکات: "دەستی ڕاستی موسا پارێزگاری لەو لووحە بەردانە دەکات کە فەرمانەکانیان لەسەرە ؛ دەستی چەپی، خوێنبەرەکانی لێدەدەن، ماسولکەکانی گرژن، پێدەچێت خۆی لە کارە توندوتیژەکە ڕابگرێت. کاتێک لە چیای سینا هاتە خوارەوە، موسا بینی گەلەکەی گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن – ئەو بتە درۆزنەی کە دروستیان کردبوو. توڕەیی ئەو دیفییە زیندانی بەرد، سنووری هونەری پەیکەرتاشی کەم کەس هەیە بتوانێت بەرەنگاری کاریگەریی عەقڵێکی ڕاستەقینە بێتەوە، هەستەکانی ڕاستەقینە، لەو فیگەرەدا کە لە کورسی مەڕمەڕییەکەیەوە دەدرەوشێتەوە، ئەمڕۆ چاوی لەو گەشتیارانە دەڕوانێت کە لە کڵێسای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە ڕۆما جەماعەت دەکەن، هەروەک چۆن لە سیگمۆند فرۆیددا لە ساڵی ١٩١٣دا ڕووبەڕووی بووەوە کاریگەری سۆزداریی پەیکەرەکە بدۆزەرەوە، زیندوویی موسا وایکردووە ئەم کارە لە سەدەی ١٦ەوە بەناوبانگ بێت، دانیشتوانی جوولەکەکانی ڕۆما دەبێت پەیوەندی بە گێڕانەوەی ئەو شتانەوە هەبێت کە دەبێ مەحاڵ بێت لە بەرددا وێنا بکرێت. بەڵام لەو شوێنانەی کە ڕەنگە کەسانی دیکە بە تەکنیک سەرساممان بکەن، مایکل ئەنجێلۆ لەوە تێدەپەڕێت، لە سەرسوڕمانی فەرمیەوە بەرەو سەرسوڕمانی فیکری دەمانبات، وامان لێدەکات بپرسین بۆچی موسا سمێڵی خۆی ناز دەکات، بۆچی مایکل ئەنجێلۆ ئەم ڕووبارە قژییەی بەکارهێناوە-ە تێکەڵکردن لەگەڵ ئەو قۆچانەی کە سیفەتێکی ئاسایی موسا بوون-بۆ ئەوەی لایەنێکی نامرۆڤانە و شەیتانانەی پێبدات." == لێکدانەوەکان == [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU140.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لە نووسینی مایکل ئەنجێلۆ]] [[زیگمۆند فرۆید]] لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩١٤ بە ناوی "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ"، ئەو ساتەی لە گێڕانەوەی کتێبی پیرۆزدا گرێدەداتەوە کاتێک موسا بۆ یەکەمجار لە شاخەوە دادەبەزێت و لوحەکانی هەڵگرتووە و گەلی عیبری دەبینێت کە گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن، وەک لە دەرچوون ٣٢دا باسکراوە. فرۆید لە حاڵەتێکی دەروونی ئاڵۆزدا باسی موسا دەکات:<blockquote>ڕەنگە ئێستا، باوەڕم وایە، ڕێگە بە خۆمان بدەین بەرهەمی هەوڵەکانمان بچێنین. بینیمان چەند کەس لەوانەی هەستیان بە کاریگەری ئەم پەیکەرە کردووە، ناچار بوون بەو شێوەیە لێکبدەنەوە کە نوێنەرایەتی موسا دەکات کە بەهۆی بینینی گەلەکەیەوە کە لە نیعمەت کەوتووە و لە دەوری بتێک سەما دەکات، وروژاوە. بەڵام دەبوو دەستبەرداری ئەم لێکدانەوەیە بێت، چونکە وای لێکردین چاوەڕێی ئەوە بکەین لە ساتێکی داهاتوودا ببینین کە بەهار بێت و مێزەکان بشکێنێت و کاری تۆڵەسەندنەوە بە ئەنجام بگەیەنێت. بەڵام تێڕوانینێکی لەو شێوەیە لەگەڵ دیزاینی کردنی ئەم فیگەرە لەگەڵ سێ (یان پێنج) فیگەری دانیشتووی دیکەدا، بەشێک لە گۆڕی جولیۆسی دووەم، هاوئاهەنگ نابێت. ڕەنگە ئێستا جارێکی دیکە ئەو لێکدانەوەی جێهێڵراوە وەربگرینەوە، چونکە ئەو موسایەی کە بنیاتناونەتەوە نە باز دەداتە سەرەوە و نە مێزەکانی لێ فڕێدەدات. ئەوەی لەبەردەمماندا دەیبینین دەستپێکی کردەی توندوتیژی نییە بەڵکو پاشماوەی بزووتنەوەیەک کە پێشتر ڕوویداوە. لە یەکەم گواستنەوەی تووڕەیی خۆیدا، موسا ئارەزووی کرد مامەڵە بکات، هەڵبکات و تۆڵە بکاتەوە و مێزەکان لەبیر بکات؛ بەڵام بەسەر تاقیکردنەوەکەدا زاڵ بووە و ئێستا بە دانیشتن و هێمن دەمێنێتەوە، لە تووڕەییە بەستووەکەی و ئازارەکانی تێکەڵ بە سووکایەتیکردن. هەروەها مێزەکانیش فڕێ نادات تا لەسەر بەردەکان بشکێن، چونکە لەسەر حسابی تایبەتی ئەوانە کە توڕەیی خۆی کۆنترۆڵ کردووە؛ ئەوە بۆ پاراستنیان بوو کە خولیای خۆی لە ژێر کۆنتڕۆڵدا هێشتەوە. لە ڕێگەدان بە توڕەیی و تووڕەیی خۆی، ناچار بوو مێزەکان پشتگوێ بخات و ئەو دەستەی کە پشتگیریان دەکرد، کێشایەوە. دەستیان کرد بە خلیسکان بۆ خوارەوە و مەترسی شکاندنیان لەسەر بوو. ئەمەش هێنایە سەر خۆی. ئەو ئەرکەکەی لەبیر بوو و لە پێناو ئەو ئەرکەدا دەستبەرداری لە خۆبەخشین بە هەستەکانی بوو. دەستی گەڕایەوە و مێزەکانی بێ پشتیوانی ڕزگار کرد پێش ئەوەی بکەونە سەر زەوی. لەم هەڵوێستەدا بە بێ جووڵە مایەوە و لەم هەڵوێستەدا مایکل ئەنجێلۆ وەک پارێزەری گۆڕەکە نیشانی داوە. لەگەڵ گەشتکردنی چاوەکانمان بەسەریدا، فیگەرەکە سێ چینە سۆزدارییە جیاوازەکان پیشان دەدات. هێڵەکانی دەموچاو ڕەنگدانەوەی ئەو هەستانەن کە سەرکەوتنیان بەدەستهێناوە؛ ناوەڕاستی وێنەکە شوێنەواری جووڵەی سەرکوتکراو نیشان دەدات و پێ هێشتا هەڵوێستی کردارە پێشبینیکراوەکەی دەپارێزێت. وەک ئەوە وایە کاریگەری کۆنترۆڵکەر لە سەرەوە بەرەو خوارەوە ڕۆیشتبێت. تا ئێستا هیچ باسێک لە قۆڵی چەپ نەکراوە و پێدەچێت ئیدیعای پشکی لە لێکدانەوەکەماندا بکات. دەستەکە بە ئاماژەیەکی سووک لە چەناگەدا دادەنرێت و وەک ئەوەی لە نازێکدا کۆتایی سمێڵی ڕژاو دەگرێت. وا دیارە مەبەست لێی بەرپەرچدانەوەی ئەو توندوتیژییە بێت کە دەستەکەی تر چەند ساتێک لەمەوبەر سمێڵی خراپ بەکارهێنابوو.</blockquote> [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU360.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لەلایەن مایکل ئەنجێلۆ, وردەکاری]] ڕوانگەیەکی دیکە کە لەلایەن مالکۆم ماکمیلان و پیتەر جەی سواڵزەوە لە وتارەکەیاندا خراوەتەڕوو، "سەرنجەکان لە کەڵەکەبوونی پاشماوە: فرۆید، ''موسا'' و شیکاری دەروونی"،<ref name="Macmillan">{{بیرخستنەوە|دوایین=Macmillan |یەکەم=Malcolm |سەردێڕ=Observations from the Refuse-Heap: Freud, Michelangelo's ''Moses'', and Psychoanalysis |ئیش=[[American Imago]] |بەرگ=٦٠|issue=1 |پەڕەکان=٤١–١٠٤|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Johns Hopkins University Press |doi=10.1353/aim.2003.0003 |issn=0065-860X |s2cid=170813918 |دوایین٢=Swales |یەکەم٢=Peter J. |بەستەری نووسەر٢=Peter J. Swales (historian)}}</ref> پەیکەرەکە دەبەستێتەوە بە کۆمەڵەی دووەمی خشتەکان و ئەو ڕووداوانەی کە لە دەرچوون ٣٣ و ٣٤ باسکراون. ئەوان تێبینی ئەوە دەکەن کە موسا لوحی سپی بەدەستەوەیە، کە خودا فەرمانی بە موسا کردبوو بۆ ئەوەی دروستی بکات وەک ئامادەکارییەک بۆ دووەم بەخشینی یاساکە؛ هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە موسا بە "قۆچ" وێنا کراوە کە دەقەکانی کتێبی پیرۆز باس لەوە دەکەن کە موسا تەنها دوای ئەوەی گەڕاوەتەوە بۆ ناو گەلی عیبری دوای دووەم پێدانی یاساکە. ئەوان دەڵێن کە پەیکەرەکە ئەو ساتە نیشان دەدات کە موسا خودا دەبینێت، وەک لە دەرچوون ٣٣ باسکراوە: "ئەو ڕووداوەی کە باسی لێوە دەکرێت گرنگترین بەشە لە چیرۆکی پەیمانی کۆن سەبارەت بە کۆچکردن. موسا کە پڕە لە گومان لە پێگەی خۆی و پێگەی گەلەکەی، مەترسییەکی بەرچاوی هەیە لە داوای - تەنانەت داوای - کە لێیان خۆش بکرێن، کە نیعمەتی پەروەردگاری پێ بدرێت، و کە یەزدان شوێنی خۆی دەستپێبکاتەوە و." بەرەو خاکی بەڵێندراو بوێری دەبێت، پاشان هەموو شتێک دەخاتە مەترسییەوە و داوای ئەوە دەکات کە پەروەردگار شکۆمەندی خۆی ئاشکرا بکات بۆ ئەوەی هەست بەو هەستە چڕ و پڕە بکات کە موسایەکی لەو جۆرە چاوەڕێی پەروەردگاری دەکرد: ئایا دێت؟<ref name="Macmillan" />{{Rp|78–79}}زیاتر دەڵێن کە هەردوو پۆڵس و موسا ڕاستەوخۆ ئەزموونی خودایان کردووە، بیرۆکە و جووتبوونێک کە بۆ نیوئەفلاتونیستە فلۆرانسییەکان گرنگ بوون، گروپێک کە نووسەران هەردوو مایکل ئەنجێلۆ و پاپا جولیۆسی دووەم بە هاوشێوەی خۆیان دەزانن. لە کۆتاییدا نووسەران دەڵێن هەستی سەرەکی لەسەر ڕووخساری موسا "سەرسامییە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دروستکەر".<ref name="Macmillan" /> === گرژییەکانی نێوان مایکل ئەنجێلۆ و جولیۆسی دووەم === هەندێک لە لێکدانەوەکان، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژەن بۆ گرژییەکانی نێوان جولیۆسی دووەم کە گۆڕەکەی لە مایکل ئەنجێلۆوە ڕاسپاردووە و هونەرمەندەکە. فرۆید ئیدیعای دەکرد کە موسا وەک سەرزەنشتێک هەم بۆ جولیۆس و هەم بۆ هونەرمەند کاردەکات.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان ئاماژە بەوە دەکات کە جولیۆسی دووەم زۆرجار سمێڵدار بووە، ئەمەش بۆ ماوەی هەزار ساڵ لەنێو پاپاکاندا نەناسراوە و ڕەنگە لێکچوونێکی فیزیکی لە نێوان پەیکەرەکە و جولیۆسدا هەبێت.{{Sfn|Bertman|2009}} === ڕووخساری درەوشاوە بە قۆچ لێکدەدرێتەوە === [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU310.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەری {{Wikt-lang|ang|bicorned}} پەیکەرەکە]] بەپێی ڕێکەوتنی ئایکۆنۆگرافی کە لە ئایینی مەسیحی لاتینیدا باو بووە، پەیکەرەکە دوو قۆچ لەسەر سەریەتی. وێناکردنی موسایەکی قۆچدار لە وەسفکردنی ڕووخساری موسا بە "{{Lang|la|cornuta}}" سەرچاوە دەگرێت" ("قۆچدار") لە وەرگێڕانی لاتینی ڤولگاتی ئەو بڕگەیەی کە لە [[دەرچوون]] بەشی ٣٤دا دۆزراوەتەوە، بە تایبەتی ئایەتەکانی ٢٩ و ٣٠ و ٣٥، کە تێیدا موسا دوای وەرگرتنی فەرمانەکان بۆ جاری دووەم دەگەڕێتەوە بۆ لای خەڵک.<ref>{{In lang|la}} Biblia Sacra Vulgata {{Bibleverse||Exodus|34:29–35|4|}}</ref> هەندێک لە زانایانی مۆدێرن پێیان وایە کە ئیلاهیناسانی سەدەی ناوەڕاست پێیانوابوو کە جیرۆم بەنیازی ئەوە بووە کە شکۆمەندکردنی ڕووخساری موسا دەرببڕێت، بە بەکارهێنانی وشەی لاتینی بۆ "قۆچدار".<ref name="Mellinkoff1970" />{{Rp|74–90}}و ئەم تێگەیشتنەی کە عیبری ڕەسەن سەختە و پێناچێت بە مانای "قۆچ" بێت، تا سەردەمی ڕێنێسانس و لە سەردەمی ڕێنێسانسدا بەردەوام بوو. [[File:William_de_Brailes_-_The_Israelites_Worship_the_Golden_Calf_and_Moses_Breaks_the_Tablets_(Exodus_32_-1-19)_-_Walters_W10613R_-_Full_Page.jpg|ڕاست|وێنۆک| وێنەی موسا بە قۆچەکانی دەستنووسێکی ڕووناککراوی سەدەی ١٣]] ستیڤن بێرتمان، کلاسیکناس دەڵێت، جیرۆم خۆی بە هەڵگری بۆچوونی دژە جوولەکە ناسراوە، و ڕەنگە بە هۆشیارییەوە هەڵبژاردەی پەیوەستکردنی موسا بە "قۆچ"ەوە کردبێت بە هۆکاری ئیلاهیات، چاوەڕێی ئەوە دەکات خوێنەرانی پەیوەندیکردنی قۆچەکانی پەیمانی نوێ بە شەیتان و دڕندە کێوییەکان و دژە مەسیحەوە لەبەرچاو بگرن.{{Sfn|Bertman|2009}} لە هونەری مەسیحی سەدەکانی ناوەڕاستدا کە موسا بە قۆچەوە وێنا دەکات، ئەمە هەندێک جار بۆ وێناکردنی بە شکۆمەندی، وەک پێغەمبەر و پێشەنگی عیسا، بەڵام لە چوارچێوەی نەرێنیشدا دەکرێت، بە تایبەت سەبارەت بە جیاوازییە پۆڵسییەکانی نێوان باوەڕ و یاسا؛ ئایکۆنۆگرافییەکە ڕوون نەبوو.{{Rp|125–133}} {{Rp|9–10}} مێژوونووسی هونەر ڕوت مێلینکۆف دەڵێت کە لە کاتێکدا کە قۆچەکانی موسا لە بنەڕەتدا بە هیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە قۆچەکانی شەیتانەوە نەبووە، بەڵام ڕەنگە قۆچەکان واتایەکی نەرێنییان لەگەڵ پەرەسەندنی هەستی دژە جوولەکەکان لە سەدەی ناوەڕاست و سەرەتای سەردەمی مۆدێرن پەرەپێدابێت.{{Rp|135–137}}زۆرجار پەیوەندی لە وێنەکاندا لە نێوان جولەکەکان و شەیتانەکاندا دروست دەکرا و هەندێکجار جولەکەکان وەک ئەوەی کە قۆچیان هەیە وێنا دەکرا.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان خودی پەیکەرەکە وەک وێناکردنێکی نەرێنی موسا سەیر دەکات، لەسەر ئەم تێڕوانینانە بنیات دەنرێت.{{Sfn|Bertman|2009}} پەیکەرەکە لەلایەن مێژوونووسی هونەر جێنیفر کووسدەوە دەوترێت کە لوتکەی نەریتی موسا قۆچدارە، تێکەڵکردنی سیفەتە ئاژەڵییەکان و مرۆڤەکان بۆ پێشکەشکردنی خودایی.{{Sfn|Koosed|2014}} کتێبێک کە لە ساڵی 2008دا بڵاوکرایەوە تیۆرییەکی پێشخست کە "هۆڕن"ەکانی سەر پەیکەرەکەی مایکل ئەنجێلۆ هەرگیز مەبەست لێی بینین نەبوون و لێکدانەوەیان هەڵەیە وەک هۆڕن: "[پەیکەرەکە] هەرگیز قۆچێکی نەبووە. هونەرمەندەکە پلانی بۆ ''موسا'' دانابوو وەک شاکارێکی نەک تەنها لە پەیکەرسازی، بەڵکو لە کاریگەرییە بیناییەکانی تایبەتدا کە شایەنی هەر فیلمێکی هۆلیوود بێت. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش دەبوو پارچەکە بەرز بکرێتەوە و ڕووبەڕووی بکرێتەوە". ڕاستەوخۆ بەرەو پێشەوە، سەیری ئاراستەی دەرگای پێشەوەی بازیلیکاکە دەکرد، دوو دەرکەوتنی سەر سەرەکە بۆ بینەر نەدەبینرا کە لە زەویەکەی خوارەوە سەیری سەرەوە بکات-تاکە شتێک کە دەبینرا، ڕووناکی بوو کە لێیانەوە ڕەنگدانەوەی هەبوو. ئەم لێکدانەوەیە ململانێی لەسەر کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McBee|یەکەم=Richard|ناونیشان=http://richardmcbee.com/writings/jewish-art-before-1800/item/michelangelo-and-the-jews-part-ii|سەردێڕ=Jewish art before 1800|ڕێکەوت=٢٠٠٨|chapter=Michelangelo and the Jews: Part II"}}</ref> == کاست و دووبارە بەرهەمهێنانەوە == [[File:NZ_AK_Myers_Park_(3)_(cropped).jpg|وێنۆک| کۆپییەکی پەیکەرەکە لە مایرێس پارک، ئۆکلاند, نیوزلەندا]] لە ساڵی ١٩٣١، {{Interlanguage link|Vojislav Veljković|sr}}، وەزیری دارایی پێشووی شانشینی یوگۆسلاڤیا ، ناسراو بە "باوکی دیناری زێڕینی یوگۆسلاڤیا"، و کۆکەرەوەی هونەری بەئەمەک، داوای لە پاپا پیۆسی یازدەهەم کرد کە شێوازی مۆمی ونبوو بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی کاستی برۆنزی 21 لە پەیکەری ڕەسەنی مایکل ئەنجێلۆ هەبێت، لەنێویاندا ''مۆیسس'' ، بەرهەم هێنراون. ڕەزامەندی پاپا بەو مەرجە درا کە ڤێلکۆڤیچ فەزای گونجاو بە سیستەمێکی کۆنترۆڵکردنی کەشوهەوا دروست بکات کە دڵنیای بدات کە پلەی گەرمی ناوەوە بە درێژایی ساڵ لە یەک پلەی [[پلەی سەدی|سەدیدا]] دەهێڵرێتەوە، بەم شێوەیەش ڕێگری لە شێواندنی برۆنزی دەکات بە تێپەڕبوونی کات. ڤێلکۆڤیچ دەستیکرد بە دروستکردنی کۆشکێکی پێشانگای مۆدێرن لە حەوشەی خانووی خێزانەکەی لە [[بێلگراد|بەلگراد]] پایتەختی شانشینی یوگۆسلاڤیا، لە ئەنجامدا یەکەم مۆزەخانەی تایبەت لە [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا]] دروستکرا. ناوی لێنا ''مۆزەخانە'' هەرچەندە دواتر بە شێوەیەکی ئاخاوتنی بە ''کۆشکی ڤێلکۆڤیچ'' ناسرا . هەروەها بیناکە یەکەم سیستەمی مۆدێرن و HVAC ی تێدابوو کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا دانرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.blic.rs/vesti/beograd/mikelandjelov-mojsije-sa-senjaka-beograd-ima-skulpturu-na-kojoj-bi-mu-pozavidele/zvfeh92|سەردێڕ=MIKELANĐELOV MOJSIJE SA SENJAKA Beograd ima skulpturu na kojoj bi mu pozavidele svetske metropole, a retko ko zna za nju |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Blic.rs |زمان=sr}}</ref> کاتێک پاپا داواکارییەکەی پەسەند کرد، کۆمپانیای سوسێ فرێس لە پاریس ڕاسپێردرا بۆ بەرهەمهێنانی کاستەکان و بڕوانامەی ڕەسەنایەتی لەلایەن ڤاتیکانەوە دەرکرا. بەداخەوە ڤێلکۆڤیچ پێش ئەوەی مۆزەخانەی نوێ لە ساڵی ١٩٣٤ بکرێتەوە کۆچی دوایی کرد، بەڵام جۆڤان براکەی پڕۆژەکەی بە تەواوی بینی. هەفتەی دوو جار ''مۆزەخانە'' بەڕووی خەڵکدا دەکرایەوە. جگە لە کاستی ''موسا'' ، مۆزەخانەکە زیاتر لە ٢٥٠ پارچە هونەری دیکەی نمایشکرد، لەنێویاندا کاستی چوار ڕەسەنی دیکەی مایکل ئەنجێلۆ-''ڕۆژ''، ''شەو''، ''کۆیلەی مردوو'' و ''کۆیلە یاخیبوو-''ژمارەیەک تابلۆ لەلایەن ئورۆش پرێدیچ، پاجا جۆڤانۆڤیچ، ساڤا شومانۆڤیچ، نادێژدا پترۆڤیچ، و مارکۆ مورات ، سێتێک لە کاریکاتێرەکانی بێتا ڤوکانۆڤیچ ، کاستێکی ''فیلمی ڤۆڵتێر'' ی ژان ئەنتۆنی هۆدۆن، هەروەها ژمارەیەک پەیکەری ئەنتیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://presscentar.uns.org.rs/info/Vesti-iz-muzeja/3888/hoce-li-museo-vratiti-stari-sjaj.html|سەردێڕ=Hoće li Museo vratiti stari sjaj? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=presscentar.uns.org.rs |زمان=sr}}</ref> دوای شەڕ و دەستبەسەرداگرتنی کۆمۆنیستەکان بەسەر یوگۆسلاڤیا، مۆزەخانەکە و پارچە هونەرییەکان لەلایەن دەوڵەتەوە بە نیشتمانی کران. بیناکە سەرەتا وەک ئاتلێرێک درا بە مۆشێ پیجادە و پاشان بە پەیکەرتاش سرێتێن ستۆیانۆڤیچ و لە کۆتاییدا لەلایەن شارەوانی ساڤسکی ڤێناکەوە گۆڕدرا بۆ شوێنی هەڵگرتنی پێڵاو و چەرم. هەموو تابلۆکانی ئەو کۆمەڵەیە، هەروەها چەند پەیکەرێک، لەم ماوەیەدا ون بوون. کاستی برۆنزی کارەکانی مایکل ئەنجێلۆ گواسترایەوە بۆ ئەکادیمیای هونەرە جوانەکان، کە دواتر پەرەی سەند و بوو بە فاکەڵتی هونەرە جوانەکانی زانکۆی هونەر لە بەلگراد. لە وەرشەی تۆما ڕۆساندیچ لە گەڕەکی تۆپچیدەر هەڵگیراون. دواتر شوێنەکە دەبێتە شوێنی دانیشتنی بەشی پەیکەرسازی لە فاکەڵتی هونەرە جوانەکان. ئەمڕۆش کاستی فیلمی ''موسا'' لەوێ نمایشکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://beogradskonasledje.rs/izdvajamo/kuca-porodice-veljkovic|سەردێڕ=Site Offline |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|زمان=sr-RS}}</ref> لەشکرکێشی میحوەرەکان بۆ سەر یوگۆسلاڤیا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] بووە هۆی داخستنی ''مۆزەخانە'' . لە کاتی داگیرکاریدا ئەڵمانییەکان ئەو کۆکردنەوەیەیان تاڵان نەکرد. {{Clear|left}}لە ساڵی ١٩٧١ لە مایرێس پارک لە ئۆکلاند لە نیوزلەندا پەردە لەسەر بەرهەمهێنانەوەی پەیکەرەکە لادرا، کە لەلایەن فرۆشگای گەورەی میلن ئەند چۆیسەوە کڕدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Sculpture Map|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230724000432/https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەروەها سەیری بکە == {{دەروازە|Visual arts}} * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * پاڵپشتی هونەری جولیۆسی دووەم {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Koosed |یەکەم=J. L. |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Moses: The Face of Fear |journal=Biblical Interpretation |بڵاوکەرەوە=Brill |بەرگ=٢٢|issue=4–5 |پەڕەکان=٤١٤–٤٢٩|doi=10.1163/15685152-02245p03}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bertman |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Antisemitic Origin of Michelangelo's Horned Moses |journal=Shofar |بڵاوکەرەوە=Purdue University Press |بەرگ=٢٧|issue=4 |پەڕەکان=٩٥–١٠٦|doi=10.1353/sho.0.0393 |jstor=42944790}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Moses by Michelangelo Buonarroti}} {{تووڵی دەروازە|ئیتاڵیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 0ea0a4zp0r70zw95njeuj5mhijmxs31 0 305560 1694411 1694267 2026-10-25T12:06:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694411 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=سینا مێهرداد|وێنە=Sina Mehrad 4046910.jpg|ناوی لەدایکبوون=سینا سوهەیلی|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ (٣٤ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[مەشھەد]]، ئێران|پیشە=ئەکتەری فیلم و زنجیرە|چالاکبوون=٢٠١٨|باوک=سەعید سوهەیلی|خزمەکان=[[سەعید سوھەیلی]] (برا)}} '''سینا سوهەیلی''' بە ناوی هونەریی '''سینا مێهراد''' ناسراوە (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: سینا مهراد؛ لەدایکبووی ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ لە [[مەشھەد]]) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانیی]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.salamcinama.ir/profile/fqkafiy6b0t91k0/%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D9%85%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AF|سەردێڕ=سینا مهراد {{!}} بیوگرافی + عکس‌ها و فیلم‌ها {{!}} سلام‌سینما}}</ref> == ژیانی ھونەری == سینا کوڕی سەعید سوهەیلی و برای [[سەعید سوھەیلی|سەعید سوهەیلیە]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=حامد سریال «پدر» برادر «ساعد سهیلی» است؟ {{!}} آخرین خبر |ناونیشان=https://akharinkhabar.ir/cinema/4445190/%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=akharinkhabar.ir |زمان=fa}}</ref> ساڵانێکە پاشناوی ''مێهراد''ی بۆ خۆی ھەڵبژاردووە و بەم ناوەوە لە بواری سینەما و تەلەڤیزیۆندا چالاکی دەکات. پێشتر لەگەڵ باوکیدا لە چەند پرۆژەیەکدا وەکوو یاریدەدەر ئامادەییی ھەبووە و یەکەم ئەزموونی پیشەگەریی ئەکتەری و بەشداری لە تەلەفیزیۆندا لە ڕێگەی زنجیرەی سایەبان لە دەرھێنەریی [[نەوید مەحموودی|براکانی مەحموودی]] و بەم زنجیرەیە دەستی بە ئەکتەری کرد. لە ساڵی ٢٠١٨ەوە بە ڕۆڵگێڕان لە بەرهەمە جیاوازەکاندا لەوانە زنجیرەکانی باوک و ئاغازادە و فیلمە سینەمایییەکانی ''جینی بەراز''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=سینا مهراد در فیلم سعید سهیلی |ناونیشان=https://www.filmnews.ir/%d8%b3%db%8c%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/%d8%b3%db%8c%d9%86%d8%a7-%d9%85%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%af-%d8%af%d8%b1-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%b3%d8%b9%db%8c%d8%af-%d8%b3%d9%87%db%8c%d9%84%db%8c |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR}}</ref> و شادڕەوان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=«شادروان» گزینه‌ی اکران نوروزی خانه فیلم |ناونیشان=https://www.filmnews.ir/%d8%b3%db%8c%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/%d8%b4%d8%a7%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86-%da%af%d8%b2%db%8c%d9%86%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a7%da%a9%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%86%d9%88%d8%b1%d9%88%d8%b2%db%8c-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%81 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR}}</ref> زیاتر لە پێشوو ناسرا. لە ساڵی ٢٠١٩دا بۆ ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی باوکدا، کاندیدی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاوی درامای تەلەفیزیۆنی لە نۆزدەھەمین [[خەڵاتەکانی حافز|جەژنی حافز]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98041206397/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> == فیلمۆگرافی == === بەڕێوەبەری پرۆژە === === پێشکەشکار === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ناو !دەرھێنەر !بڵاوکەرەوە |- !٢٠٢٥ |کاپتن |عەلی واسعی |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] و [[کەناڵی وەرزشی ئێرانی|کەناڵی وەرزش]] |} === تەلەفیزیۆن === {| class="wikitable sortable" |- !ساڵ !عنوان !دەرھێنەر !ڕۆڵ !بڵاوکەرەوە |- ! ٢٠١٨ |باوک |بێھرەنگ تۆفیقی |حامد تارانی | rowspan="2" |[[کەناڵی دوو (ئێران)|کەناڵی دوو]] |- !٢٠١٧ |سایەبان |[[جەمشید مەحموودی]]، [[نەوید مەحموودی]] |حەمید |- |} === زنجیرەی نمایش ماڵەوە === {| class="wikitable sortable" |- !ساڵ !ناو !دەرھێنەر !ڕۆڵ !بڵاوکەرەوە |- !٢٠٢٦ |[[تاکسی (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاکسی]] |حەسەن نوری | |شەیدا |- ! rowspan="2" |٢٠٢٥ |بەدناو |ئێحسان سوجادی حوسێنی |ئیسماعیل وەیسی |[[فیلیمۆ]] |- |لە یاد چوو |بۆرزوو نیک‌نەژاد |شەهاب ئەدیبی |[[فیلمنێت|فیلم‌نێت]] |- !٢٠٢٠ |بۆنی خوێن (بەڵگەفیلم) |وەحید سەعیدی | |[[فیلیمۆ]] |- !٢٠٢٠ |[[ئاغازادە]] |بێھرەنگ تۆفیقی |حامد تارانی |[[فیلیمۆ]] و [[نماوا]] |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable" !ساڵ !خەڵات !پۆل !ئەنجام |- |٢٠١٩ |[[خەڵاتی حافز|جەژنی حافز]] |باشترین ئەکتەری پیاوی درامای تەلەڤیزیۆنی<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/98041206397/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF|وبگاه=خبرگزاری ایسنا|بازبینی=۲۰ مهر ۱۴۰۵|تاریخ=۱۲ تیر ۱۳۹۸|عنوان=نامزدهای بخش تلویزیون جشن حافظ معرفی شدند}}</ref> |{{nom}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|۶۲۹۶۷۵۷}} * {{ئینستاگرام|sinamehraad}} {{پۆلی کۆمنز|Sina Mehrad}} [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] 0qt48v43p8y0qihmesctfnyxyp7tvtv 0 305561 1694469 1692061 2026-10-25T12:23:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694469 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=نازەنین بەیاتی|ناوی خۆماڵی=نازنین بیاتی|وێنە=N.bayati fajr.jpg|لێدوانی وێنە=بەیاتی لە چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٥ی بەفرانباری ١٩٨٩ (٣٦ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[تاران]]، [[ئێران]]|نەتەوە=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|خوێندنگە=[[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]|پیشە=ئەکتەر|ساڵانی چالاکی=٢٠١١–ئێستا}} '''نازەنین بەیاتی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: نازنین بیاتی؛ لەدایکبووی ٥ی بەفرانباری ١٩٩٠) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانیی]]ە. == ژیان == نازەنین بیاتی لە ٥ی بەفرانباری ١٩٩٠ لە [[تاران]] لەدایک بوو. دەرچووی بەشی [[شانۆ]] لە [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=armanmeli.ir |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=استایل و ظاهر ملوس نازنین بیاتی در یک نمایشگاه جلب توجه کرد! |ناونیشان=https://www.armanmeli.ir/fa/news/1166618/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%84%D9%88%D8%B3-%D9%86%D8%A7%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%A8-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=armanmeli.ir |بڵاوکەرەوە=armanmeli.ir |زمان=fa}}</ref> لە یەکەم بەشداریی سینەمایی خۆیدا لە فیلمی ''دەربەند'' ڕۆڵی گێڕا و کاندیدی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکیی ژن لە سێیەمین و یەکەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجر]] بوو و لە ڕاپرسیی نووسەران و ڕەخنەگراندا، وەک باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکیی ژن لە حەوتەمین فێستیڤاڵی ڕەخنەگران هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=نامزدهای هفتمین جشن منتقدان معرفی شد/ صدرنشینی "آسمان زرد کم‌عمق" |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/2211686/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%85-%D8%B9%D9%85%D9%82 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/10/25/251093/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=اعلام برگزیدگان هفتمین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی/بهترین فیلم: دربند - تسنیم}}</ref> هەروەها بۆ ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەی ''گوڵشیفتە'' سەرکەوتوو بوو لە وەرگرتنی پەیکەری باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی لە نۆزدەهەمین خولی [[خەڵاتەکانی حافز|فێستیڤاڵی حافز]]. لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنی بووکەڵەیی ''[[شەکەرستان]]''دا وەک دیزاینەری دیمەن، دیزاینەری جلوبەرگ، و [[دەنگبێژ|دەنگبێژی]] کەسایەتییەکانی «روئیا و پیشگو» لەگەڵ حەسەن رادفەر بەشدار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=13950623000158}}</ref> == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable" |- !ساڵ !ناوی فیلم !دەرھێنەر |- |٢٠١٨ |[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]] |[[ھوومەن سەییدی]] |- |٢٠١٧ |ڕۆیشتن |[[نەوید مەحموودی]] |- |٢٠١٣ |[[دەربەند (فیلم)|دەربەند]] |پەرویز شەھبازی |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !دەرھێنەر |- |٢٠٢٤ |[[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاسیان]] |[[تینا پاکرەوان]] |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !خەڵات !پۆل !بەرهەمی کاندیدکراو !ئەنجام |- |٢٠١٣ |سێیەمین و یەکەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجڕ]] | rowspan="2" | باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکیی ژن | rowspan="2" | دەربەند |{{nominated}} |- |٢٠١٤ |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|حەوتەمین جەژنی ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی ئێران]] |{{won}} |- |٢٠١٤ |[[خەڵاتی حافز|چواردەهەمین خولی جەژنی حافز]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پیشتازی «گناهکاران»، «گذشته» و «جیب‌بر خیابان جنوبی»؛ نامزدهای بخش سینمایی چهاردهمین جشن «حافظ» اعلام شد {{!}} سایت رسمی جشن حافظ |ناونیشان=http://hafezprize.com/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%_8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D8%AC%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108161129/http://hafezprize.com/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D8%AC%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=hafezprize.com |زمان=fa-IR}}</ref> |باشترین ئەکتەری ژنی فیلمی دراما |دەربەند |{{nominated}} |- |٢٠١٩ |[[خەڵاتەکانی حافز|نۆزدەهەمین خولی جەژنی حافز]] |باشترین ئەکتەری ژنی کۆمیدی |زنجیرەی گوڵشیفتە |{{won}} |- |٢٠٢٠ |[[خەڵاتەکانی حافز|بیستەمین خولی جەژنی حافز]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=borna.news |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=برگزیدگان بیستمین جشن حافظ معرفی شدند |ناونیشان=https://borna.news/fa/news/1044475/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%سیستمینی-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=borna.news |بڵاوکەرەوە=borna.news |زمان=fa}}</ref> |باشترین ئەکتەری ژنی دراما |زنجیرەی مانکن |{{nominated}} |- |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{imdb name|شناسه=۶۰۲۴۲۴۴|id=nm6024244}} *[https://www.filimo.com/crew/Nazanin-Bayati نازەنین بیاتی لە فیلیمو] {{پۆلی کۆمنز|Nazanin Bayati}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] kxc3vhvsotnzdf229p6xrz7b97i116l 0 305570 1694412 1694263 2026-10-25T12:06:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694412 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = دەزگای سینەماییی فارابی | image = [[File:بنیاد سینمایی فارابی.svg|200px]] | caption = | date_established = ١٩٥٩ ستۆدیۆ میساقییە<br />١٩٧٧ یانەی فارابی<br />١٩٨٣ دەزگای سینەمایی | founder = سەید محەممەد بەهەشتی<br />محەممەدمەهدی دادگۆ<br />محەممەد ئاقاجانی | hq_location = تاران - شەقامی کۆماری ئیسلامی - شەقامی سیی تیر | key_people = | field = سینەما | products = فیلمی سینەمایی و بڵاوکراوە سینەمایییەکان | website = http://www.fcf.ir | leader_title = بەڕێوەبەری جێبەجێکار | leader_name = حامید جەعفەری }} '''دەزگای سینەماییی فارابی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: بنیاد سینمایی فارابی) بەپێی پەسەندکراوی ساڵی ١٩٨٤ی دەستەی دەوڵەت ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتیە کە وەک دامەزراوەی نەتەوەییی سینەمای [[ئێران]] و بە سەرپەرشتی [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]] و وەک باڵی جێبەجێکردنی دەوڵەت لە بواری ڕێباز و ئاڕاستە ڕۆشنبیری و هونەرییەکاندا چالاکی دەکات.<ref name="hamshahrionline.ir">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hamshahrionline.ir/details/61574 |سەردێڕ=ئاشنایی لەگەڵ دەزگای سینەماییی فارابی |وێبگە=هەمشهری ئۆنلاین |ڕێکەوتی سەردان=24 نوامبر 2012}}</ref> ئەم دەزگایە جگە لە بەرهەمهێنان و دابەشکردنی فیلم لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات، وەبەرهێنان و پشتیوانی لە بەرهەمهێنان، خزمەتگوزاریی تەکنیکی (لەوانەش تاقیگە، دەستکاری، ستۆدیۆی دەنگ، دۆبلاژ و...) پێشکەش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/Company/Company_Detail.aspx?CompanyId=138112120000 |سەردێڕ=دەزگای سینەماییی فارابی |وێبگە=سوورە سینەما |ڕێکەوتی سەردان=۲۴ نوامبر ۲۰۱۲ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211202013631/http://www.sourehcinema.com/Company/Company_Detail.aspx?CompanyId=138112120000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی جێگری دەزگای فارابی، نزیکەی ٣٠٪ لە بەرهەمە ساڵانەکانی سینەمای ئێران بەرهەمی ئەم دەزگایەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jamejamonline.ir/archnewstext.aspx?newsnum=100844807120 |سەردێڕ=ناردنی ٣٠٠ سەردێڕی پڕۆژە و فێستیڤاڵ بۆ دەزگای فارابی |وێبگە=جام جەم ئۆنلاین |ڕێکەوتی سەردان=24 نوامبر 2012}}</ref> نووسینگەی کاروباری فێستیڤاڵەکانی دەزگای سینەماییی فارابی ڕێکخەری [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]]، فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی منداڵان و مێرمنداڵان و بەگشتی هەر فێستیڤاڵێکی فیلمی پیشەیییە کە لەژێر سەرپەرشتی وەزارەتی ئیرشاد لە ئێران بەڕێوە دەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fcf.ir/pe/fcf-units.html |سەردێڕ=ماڵپەڕی دەزگای سینەماییی فارابی |ڕێکەوتی سەردان=24 نوامبر 2012 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121127072652/http://www.fcf.ir/pe/fcf-units.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بڵاوکراوەکانی فارابی لە ژێر کۆمەڵەی ئەم دەزگایەیە، پەرتووک بە بابەتەکانی فیلم و سینەما و بڵاوکراوە خولیییەکان لەوانە وەرزنامەی سینەماییی فارابی (لە ١٩٨٨ەوە)، مانگنامەی ڕاپۆرتی فارابی (کە پێش ١٩٩٨ بە ناوی پیشەی وێنە بڵاو دەکرایەوە)، بڵاوکراوەی گەل و سینەما (لە ١٩٩٨ەوە) و... بڵاو دەکاتەوە.<ref name="hamshahrionline.ir"/> دەستەی ئەمیندارێتی فارابی وەک باڵاترین پایەی بڕیاردان لەم دەزگایەیە کە لە دەوڵەتی سێزدەهەمدا ئەندامانی دەستەی ئەمیندارێتی بریتی بوون لە ''جەواد ئۆجی'' وەزیری نەوت، ''سەید مەسعود میرکازمی'' جێگری سەرۆک کۆمار و سەرۆکی ڕێکخراوی بەرنامە و بودجە، ''محەممەدمەهدی ئیسماعیلی'' وەزیری ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی، ''عەلیرەزا موختارپوور'' سەرۆکی ڕێکخراوی بەڵگەنامەکان و پەرتووکخانەی نەتەوەییی ئێران، ''حەسەن خوجەستە''، ''مەیثەم نیلی''، ''سەید محسن موهاجیرانی''، ''سەعید محەممەد'' ڕاوێژکاری سەرۆک کۆمار و سکرتێری ناوچە ئازادەکان، ''عەلی عەسگەری'' جێگری دەستەی جێبەجێکاری فەرمانی ئیمام و ''محەممەد خەزاعی'' سەرۆکی ڕێکخراوی سینەماییی وڵات. بە بڕیاری دەستەی ئەمیندارێتی لە ١٩ی تشرینی اولی ٢٠٢١ ''سەید مەهدی جەوادی'' وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکار لە دوای ٦ ساڵ شوێنی ''عەلیرەزا تابشی'' گرتەوە. لە ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ ''مەجید زەینولعابدین'' شوێنی ''سەید مەهدی جەوادی'' گرتەوە. بە کۆتایی هاتنی ئەرکی ''مەجید زەینولعابدین''، لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ دەزگای فارابی بەجێهێشت و ''سەید مەهدی سەجادی'' گەنجینەداری ئەم کۆمەڵەیە بووە سەرپەرشتیار. دەستەی ئەمیندارێتی نوێی فارابی لە کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٥ ناسێنران کە پێکهاتبوون لە ''محسن حاجی میرزایی'' (سەرۆکی دفتر سەرۆک)، ''سەید حمید پورمحمدی'' (جێگری سەرۆک کۆمار و سەرۆکی ڕێکخراوی بەرنامە و بودجەی وڵات)، ''حسین افشین'' (جێگری زانستی و سەرۆک)، ''سەید محسن موهاجیرانی''، ''منوچهر محمدی'' (بەرهەمهێنەری سینەما)، ''مرضیە برومند'' (دەرهێنەری سینەما)، ''حەسەن خوجەستە باقرزادە''، ''سەید ڕەزا میرکەریمی'' (دەرهێنەر و بەرهەمهێنەر) و ''ڕائد فریدزادە'' (سەرۆکی کاتی ڕێکخراوی سینەمایی). ئەم دەستەیە لە ١٦ی ئازاری ٢٠٢٥ ڕەزامەندی خۆیان دەربڕی لەسەر بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ''حامید جەعفەری'' (بەرهەمهێنەری ئەنیمەیشن) و لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢٥ بە فەرمی وەک چواردەهەمین بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دەزگای سینەماییی فارابی ناسێنرا. == مێژووی دروستبوون == ستۆدیۆ میساقییە لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن مەهدی میساقییە بنغەی دانرا کە زۆرێک لە فیلمە سینەمایییەکانی پێش شۆڕش بەرهەمی ئەم ستۆدیۆیە بوون. ئەم ستۆدیۆیە لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی]] و لەکاتێکدا هێشتا میساقییە لە ئێران بوو، لە دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانەکان لە سەرەتای شۆڕشدا، بە بڕیاری دادگای شۆڕش دەستی بەسەردا گیرا و دواتر کرا بە دەزگای سینەماییی فارابی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مەهدی میساقییە؛ دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و دەزگای سینەماییی فارابی |ناونیشان=https://tavaana.org/fa/Mehdi_Misaghieh |وێبگە=توانا |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201009094213/https://tavaana.org/fa/Mehdi_Misaghieh |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە جۆزەردانی ساڵی ١٩٨٣ و لە کاتی چالاکی فەخرەدین ئەنوار لە پلەی جێگری سینەماییی [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]]، ''سەید محەممەد بەهەشتی''، ''محەممەدمەهدی دادگۆ''، ''محەممەد ئاقاجانی'' کە ھەر سێکیان لە داڕێژەرانی بەرنامەی [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران|دەنگ و ڕەنگ]] بوون و بە ئامادەبوونی ''مەهدی مەسعودشاھی''، بەڕێوەبەری گشتیی ئەوکاتی ئیدارەی چاودێری و نمایش لە وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی، وەک نوێنەری وەزارەت گرووپێکی ڕاوێژکارییان بۆ ڕاگەیشتن بە ڕەوشی سینەمای وڵات پێکهێنا. ئەم گرووپە بە مەبەستی ئاڕاستەکردنی بەرهەمە سینەمایییەکان و جێبەجێکردنی ڕێبازەکانی وەزارەتی ئیرشاد لە بواری سینەمادا، بڕیاریان دا دامەزراوەیەکی جیاواز لە وەزارەت دامەزرێنن. بۆ ئەم مەبەستە یانەی فارابییان هەڵبژارد کە لە ساڵی ١٩٧٧ بە ئامانجی گەشەپێدانی کلتووری سینەمایی لە ڕێگەی یانەکانی نمایشی فیلمەوە دامەزرا بوو. یانەی فارابی ناوی گۆڕدرا بۆ دەزگای فارابی و بەرپرسیارێتییەکان لە نێوان ئەم سێ کەسەدا دابەش کران: ''محەممەد بەهەشتی'' بەڕێوەبەری جێبەجێکار، ''محەممەدمەهدی دادگۆ'' بەڕێوەبەری بەرهەمهێنان و بەرپرسی جێبەجێکار، و ''محەممەد ئاقاجانی'' جێگری بەڕێوەبەری جێبەجێکار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fcf.ir/pe/history.html |سەردێڕ=ماڵپەڕی دەزگای سینەماییی فارابی |ڕێکەوتی سەردان=24 نوامبر 2012 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130102031250/http://www.fcf.ir/pe/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == نمایش لە چل و یەکەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] == دەزگای سینەماییی فارابی لە چل و یەکەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر بە ٩ فیلم بەشداری کرد. «لەدوای ڕۆیشتن» [[درامای کۆمەڵایەتی]] لە دەرهێنانی ''ڕەزا نەجاتی''، «جەنگەڵی پرتەقاڵ» درامای کۆمەڵایەتی لە دەرهێنانی ئارمان خونساریان، «گێڕانەوەی تەواونەکراوی سیما» درامای کۆمەڵایەتی لە دەرهێنانی عەلیرەزا سەمەدی، «سینەما مترۆپۆل» لە دەرهێنانی محەممەدکەریم باشە ئاهەنگەر، «ژمارە ١٠» لە دەرهێنانی حەمید زرگەرنەژاد، «کاپتن» [[درامای کۆمەڵایەتی]] لە دەرهێنانی محەممەد حەمزەیی، «کۆتی چەرم» لە دەرهێنانی حسین میرزامحەممەدی، «گوڵەکانی باواریدە» لە دەرهێنانی مهرداد خوشبخت، «ھووک» بە بابەتێکی وەرزشی لە دەرهێنانی حسین ریگی. دەزگای سینەماییی فارابی توانی بە ١٢ [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] و بڕوانامەیەکی شانازی کۆتایی بە کارەکانی لەم خولەی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] بهێنێت. سیمورغە بلورینییەکان لە بەشەکانی وەک باشترین ئەکتەری بەشداربووی ژن، باشترین دەرهێنەری، باشترین فیلم، باشترین مۆسیقای دەق، خەڵاتی تایبەتی سکرتێری فێستیڤاڵ، باشترین کاریگەرییە بینراوەکان، باشترین ماکیاژ، باشترین وێنەگرتن و باشترین دیزاینی دیمەن پشکی فارابی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دەربارەی نۆ بەرهەمی فارابی کە لە چل و یەکەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا بەشدار بوون |ناونیشان=https://platohonar.ir/project/یاداشت-و-تحلیلی-بر-آثار-فارابی-در-جشنوا/ |وێبگە=پلاتو هنر |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> == بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاری دەزگای سینەماییی فارابی == * حامید جەعفەری (٢٠٢٥–) * مەجید زەینولعابدین (٢٠٢٣–٢٠٢٤) * سەید مەهدی جەوادی (٢٠٢١–٢٠٢٣) * عەلیرەزا تابش (٢٠١٤–٢٠٢١) * محەممەدرەزا جەعفەری جەلوە (٢٠١٣–٢٠١٤) * سەید ئەحمەد میرعەلایی (٢٠٠٩–٢٠١٣) * مەجید شاهحسینی (٢٠٠٧–٢٠٠٩) * عەلیرەزا ڕەزاداد (٢٠٠٢–٢٠٠٧) * محەممەدمەهدی عەسگەرپوور (٢٠٠١–٢٠٠٢) * عەبدولحەمید محبی (١٩٩٩–٢٠٠١) * محەممەدحەسەن پزشک (١٩٩٧–١٩٩٩) * محەممەد ڕەجەبی (١٩٩٥–١٩٩٧) * محەممەدحوسێن حەقیقی (١٩٩٤–١٩٩٥) * سەید محەممەد بەهەشتی (١٩٨٣–١٩٩٤) == سەرچاوە == {{پەڕاوێزەکان|٢}} [[پۆل:سینەمای ئێران]] mbi99b0e1fb4mb5k8xklvawxlgvozfh 3 305574 1694866 1691674 2026-10-26T01:49:00Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta]] 1694866 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == Global permission requests on Meta == The following request is open at [[m:Steward requests/Global permissions|Steward requests/Global permissions]] and may be worth your comment: * [[m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NDG|Global sysop for NDG]] — <small>Requests for global sysop permissions</small> : <small>4 other requests are also open (rename / IP block exemption); stewards action those without a vote.</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٧:٥٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests on Meta (13 August 2026) == The following requests are open on Meta and may be worth your comment: === [[m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[m:Steward requests/Permissions#Htawmonzel@mnw.wiktionary|Htawmonzel@mnw.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-02</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia|B722N@lgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia_2|B722N@lgwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#Astroneering@global|Astroneering@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-12</small> === [[m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[m:Meta:Requests for adminship/Icodense|Icodense]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Der-Wir-Ing|Global rollback for Der-Wir-Ing]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#RAPTOR7762@bol.wikipedia|RAPTOR7762@bol.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Anthonymunthali44@tumwikipedia|Anthonymunthali44@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia|Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tumbuka Arch@tumwikipedia|Tumbuka Arch@tumwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Gerges|Gerges]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse Filter Helper for XaxeLoled|Abuse Filter Helper for XaxeLoled]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-16</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia|DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#GryffindorD@itwikiquote|GryffindorD@itwikiquote]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#XXBlackburnXx@nlwiki|XXBlackburnXx@nlwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-17</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Satirdan kahraman@trwiktionary|Satirdan kahraman@trwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-17</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kinenkey@lg.wikipedia|Kinenkey@lg.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-17</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYOIncubator.wikimedia.org|787IYOIncubator.wikimedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-18</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Pac.macX@global|Pac.macX@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#苏东东坡@global|苏东东坡@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nirajan pant@newiktionary|Nirajan pant@newiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@global|Billinghurst@global]] — <small>Removal of access · filed 2024-08-19</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The.shahab@fawiktionary|The.shahab@fawiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@labswiki|Billinghurst@labswiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamad100s@global|Mamad100s@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Borhan|Borhan]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Anass Sedrati@arywikipedia|Anass Sedrati@arywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-23</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#İmmortalance@trwiki|İmmortalance@trwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-23</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Danjuma Anthony@kcgwikipedia|Danjuma Anthony@kcgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#だ＊ぜ@global|だ＊ぜ@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-25</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Sadads|Sadads]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for HouseBlaster|Abuse filter helper for HouseBlaster]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-26</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#TFerenczy@global|TFerenczy@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-26</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MilicevicBot@srwiki|MilicevicBot@srwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for oversight/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for Oversight access</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Zrsv07@global|Zrsv07@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Aude|Aude]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (31 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Lemonaka|Global rollback for Lemonaka]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-30</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for PaterMcFly|Abuse filter helper for PaterMcFly]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-01</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#HERODOE@yowiki|HERODOE@yowiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-31</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)|787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ow! That Hurts!@iswiktionary|Ow! That Hurts!@iswiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-08-31</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (3 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh|Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bot status/NellieBly Bot|NellieBly Bot]] — <small>Requests for bot flags</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Saroj|Global sysop for Saroj]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Alan Colin Arce (WMCA)|Alan Colin Arce (WMCA)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-04</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwiktionary|Lee@siwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwikibooks|Lee@siwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki_2|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-05</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Shahadusadik@dagwiki|Shahadusadik@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Dnshitobu@dagwiki|Dnshitobu@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (8 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-07</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage_2|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-07</small> === [[:simple:Wikipedia:Requests for permissions|Simple English Wikipedia]] === * [[:simple:Wikipedia:Requests_for_adminship/Wikipedian2025|Wikipedian2025]] — <small>Current requests for adminship</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (9 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Wikihez@kuwiktionary|Wikihez@kuwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Elli@Global|Elli@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Floricord@global|Floricord@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nytexcome@global|Nytexcome@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-09</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt|Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-10</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Bennylin|Bennylin]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia|Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tvcccp@th.wikiquote|Tvcccp@th.wikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing|Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-12</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWiktionary|Ballardmaize@bclWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#YaThaWinTha@Arakan Wikipedia|YaThaWinTha@Arakan Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-13</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Morkoz|Global rollback for Morkoz]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy|Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Missileboi@pntwikipedia|Missileboi@pntwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Laurbereth@lmowiktionary|Laurbereth@lmowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Savfisk@da.wikipedia|Savfisk@da.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-14</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Kurdanparez|Kurdanparez]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for Icodense|Abuse filter helper for Icodense]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-16</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Lucas Werkmeister (WMDE)|Lucas Werkmeister (WMDE)]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#API high limit requestor for Ikan|API high limit requestor for Ikan]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary|Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/روتانا|روتانا]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Santhosh Notagar99@tcywikipedia|Santhosh Notagar99@tcywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-19</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#陈少举@global|陈少举@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-19</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (21 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWikiquote|Ballardmaize@bclWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@tlWikiquote|Ballardmaize@tlWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tmv@jawikivoyage|Tmv@jawikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bijay Chaurasia@maiwikipedia|Bijay Chaurasia@maiwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Àncilu@itwiktionary|Àncilu@itwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamouri@fa.wiktionary|Mamouri@fa.wiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fanzhou1113@global|Fanzhou1113@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#PabloStraub@global|PabloStraub@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Neriah|Neriah]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tetwiki|J. Patrick Fischer@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage|Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lynumiss@ms.wiktionary|Lynumiss@ms.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kanjy@ja.wikibooks|Kanjy@ja.wikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#knutux@ltWikisource|knutux@ltWikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fwldom@fawikibooks|Fwldom@fawikibooks]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Peter Horn@global|Peter Horn@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Sakura emad|Global sysop for Sakura emad]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#AFlorence@fa.Wikivoyage|AFlorence@fa.Wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-23</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện|Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-25</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bunnypranav@abstractwiki|Bunnypranav@abstractwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Hydrogina@global|Hydrogina@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-24</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowiktionary|Castelobranco@eowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Salihu Aliyu@hawiki|Salihu Aliyu@hawiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Spacebirdy@is.wiktionary|Spacebirdy@is.wiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#佛祖西来@global|佛祖西来@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-25</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#SafariScribe@Ig Wikipedia|SafariScribe@Ig Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Къарачайлы@krcwiki|Къарачайлы@krcwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Godney@global|Godney@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Citrat@global|Citrat@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Slaia@nia.wikipedia|Slaia@nia.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-27</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikiquote|Castelobranco@eowikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saad Nuhu@hawikipedia|Saad Nuhu@hawikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-29</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikiquote|Làm Việc Thiện@viwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Swazmo@eswikibooks|Swazmo@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Behzad39@global|Behzad39@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#云在动@global|云在动@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#アルトクール@ja.wikiversity|アルトクール@ja.wikiversity]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-01</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (2 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Gazartashlomo0907@bbcwikipedia|Gazartashlomo0907@bbcwikipedia]] — <small>Administrator access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MOIBARDE@ffwikipedia|MOIBARDE@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ilya Discuss@ffwikipedia|Ilya Discuss@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alpham@Global|Alpham@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Vivairan2@fa.wikibooks|Vivairan2@fa.wikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alphama@Global|Alphama@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sam Paris@global|Sam Paris@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/Barras 2|Barras 2]] — <small>Requests for bureaucratship</small> * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for bureaucratship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) dcbunrp7n2v7avyczqfwbv87yx43o3k 0 305581 1694752 1692521 2026-10-25T21:08:22Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1694752 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=سەدام|image=صددام.jpg|caption=پۆستەری فیلم|director=پێدرام پوورئەمیری|runtime=99 خولەک|country=ئێران|language=فارسی|gross=١٣٤،٧٧٤،٣٨٩،٠٠٠ تۆمان|released=٢٠٢٥|starring=[[ڕەزا عەتاران]] - [[ئازادە سەمەدی]] - [[پەریناز ئیزەدیار]] - [[عەباس جەمشیدی‌فەر]]}} '''''سەددام''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''صددام)'' فیلمێکی [[فیلمی کۆمێدی|کۆمێدی]] [[ئێران|ئێرانییە]] لە دەرهێنانی پەدرام پورئەمیرى، بەرهەمهێنانی موجتەبا ڕەشوەند و نووسینی پەدرام پورئەمیرى و ڕەزا فەخار کە لە ساڵی ٢٠٢٥ بەرهەم هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403102115363/%D8%A7%D8%B2-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[ڕەزا عەتاران]]، [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزدیار]]، [[ئازادە سەمەدی]]، [[عەباس جەمشیدی‌فەر|عەباس جەمشیدیفەر]]، ئەمیرئەحمەد قەزوینید و سیاووش چراغیپوور ئەکتەرەکانی ئەم فیلمە پێک دەهێنن. ئەم فیلمە بۆ یەکەمجار لە چل و سێیەمین ئاهەنگی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایش کرا و لە سێ بەشدا کاندیدی وەرگرتنی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=جدول نمایش آثار «فیلم فجر» مشخص شد؛ «صیاد» فیلم افتتاحیه |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6346582/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=نامزدهای جشنواره فیلم‌ فجر اعلام شدند؛ «بچه مردم» با ۱۴ نامزدی در صدر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6373781/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%DB%B1%DB%B4-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا، [[کورتەزنجیرە|کورتە زنجیرەی]] چوار ئەڵقەیی «سەددام» وەک پێشڕەوی فیلمەکە و دیکۆمێنتاریی «سەددام بکوژە» بە تیشکخستنەسەر ژیانی ڕاستەقینەی کازم بەنی-تەمیم، بە شێوەی تایبەت لە پلاتفۆرمی [[فیلمنێت|فیلم‌نێت]] بڵاو کرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/86121442/%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%B5%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == چیرۆک == فیلمی سەددام باسی پیاوێک دەکات کە بەهۆی لێکچوونی لەگەڵ [[سەددام حوسێن]] دەبێتە یەکێک لە جێگرەوەکانی سەددام و بڕیارە لە تاران ئۆپەراسیۆنێک ئەنجام بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=تصویری از رضا عطاران که باورتان نمی شود |ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-16/661794-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=اعتمادآنلاین |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=صدام به آفریقا رسید/ عطاران با «صد دام» به سینما می آید |ناونیشان=https://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-6/194417-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری هنر ایران |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403102115363/%D8%A7%D8%B2-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=رضا عطاران صدام نمی‌شود |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/855896/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" |- !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[ڕەزا عەتاران]] |سەلاح |- |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزدیار]] |سورەیا |- |[[ئازادە سەمەدی]] |حەلیمە |- |[[عەباس جەمشیدی‌فەر|عەباس جەمشیدیفەر]] |خەشایار |- | ئەمیرئەحمەد قەزوینی |ئەمیر |- |سیاووش چراغیپوور |ڕاوێژکاری سەددام |- |کازم بەنی-تەمیم |سەددام |- |} == هەڵسەنگاندن == === بۆکس ئۆفیس === ''سەددام'' بوو بە پێشەنگی فرۆشتنی بلیتی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] و بلیتەکانی لە کاتژمێرە سەرەتاییەکانی فرۆشران، تا کۆتایی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر تەواو بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shrr.ir/001JZW}}</ref> ئەم فیلمە لە یەکەم ڕۆژی نمایشیدا تا کاتژمێر ٨ی ئێوارە سێ ملیار تمەنی فرۆشت و ٣٠ هەزار بینەری هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=فروش سه میلیارد تومانی فیلم رضا عطاران در روز اول اکران {{!}} حمله «صددام» به گیشه |ناونیشان=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%d9%81%d8%b1%d9%88%d8%b4-%d8%b3%d9%87-%d9%85%db%8c%d9%84%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%af-%d8%aa%d9%88%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%b1%d8%b6%d8%a7-%d8%b9%d8%b7%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR}}</ref> ''سەددام'' بە ڕاکێشانی زیاتر لە ١٬٦٨٠٬٠٠۰ بینەر و فرۆشتنی ١٣٤ ملیار [[تمەن|تمەنی]] کۆتایی به نمایش خۆی لە سینەماکان هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.filimo.com/shot/194666/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B5%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%85/}}</ref> === خەڵاتەکان === {| class="wikitable" !ساڵ !فێستیڤاڵ !بەش !کاندیدکراو !ئەنجام !سەرچاوە |- ! rowspan="4" |٢٠٢٥ ! rowspan="4" | [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|خولی چل و سێیەمی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |باشترین ڕۆڵی سەرەکی پیاو |[[ڕەزا عەتاران]] |{{nom}} | rowspan="4" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=نامزدهای جشنواره فیلم‌ فجر اعلام شدند؛ «بچه مردم» با ۱۴ نامزدی در صدر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6373781/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%DB%B1%DB%B4-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین مکیاژ |عەباس عەباسی |{{nom}} |- |باشترین دیزاینی دەرهێنانی هونەری |محەممەدحسێن کەرمی |{{nom}} |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] t50h115gnw55ttb2jxozrl5bssf14d5 0 305620 1694436 1693980 2026-10-25T12:13:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694436 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''بزووتنەوەی هونەری''' بریتییە لە مەیل یان شێوازێک لە [[هونەر]]<nowiki/>دا کە فەلسەفە یان ئامانجێکی هونەری دیاریکراوی هەیە، کۆمەڵێک هونەرمەند لە ماوەی دیاریکراودا، (بەزۆری چەند مانگێک، ساڵێک یان دەیان ساڵێک) یان لانی کەم، سەردەمی گەشەسەندنی بزووتنەوەکە لە ماوەی چەند ساڵێکدا پێناسە دەکرێت. بزووتنەوە هونەریەکان بە تایبەتی لە هونەری مۆدێرندا گرنگ بوون، کاتێک هەر بزووتنەوەیەکی یەک لە دوای یەک بە بزووتنەوەیەکی نوێی ئاڤانگارد دادەنرا. هونەری ڕۆژئاوایی، لە سەردەمی ڕێنێسانسەوە تا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەم، بە لۆژیکی دیدگا و هەوڵدانێک بۆ بەرهەمهێنانەوەی وەهمێکی واقیعی بینراو (هونەری وێنەیی) پشتگیری کرابوو. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا زۆرێک لە هونەرمەندان هەستیان بە پێویستی کرد بۆ دروستکردنی ستایلێکی نوێ کە ئەو گۆڕانکارییە بنەڕەتیانە لەخۆبگرێت کە لە تەکنەلۆژیا و زانست و فەلسەفەدا ڕوودەدەن (هونەری ئەبستراکت).<ref>Mel Gooding, ''Abstract Art'', [[Tate Publishing Ltd|Tate Publishing]], London, 2000</ref> == سەدەی نۆزدەهەم == <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> File:Jacques-Louis_David_-_The_Coronation_of_Napoleon_(1805-1807).jpg|[[ژاک لویی داڤید]]، ''تاجە گوڵینەی ناپلیۆن'' ،(1806)، [[لووڤر]]، [[کلاسیزمی نوێ]] File:La_Liberté_guidant_le_peuple_-_Eugène_Delacroix_-_Musée_du_Louvre_Peintures_RF_129_-_après_restauration_2024.jpg|یوجین دیلاکرۆکس، ''[[ئازادی گەل بەرەو پێش دەبات]]'' 1830، [[ڕۆمانتیزم]] File:Cole_Thomas_The_Course_of_Empire_The_Savage_State_1836.jpg|تۆماس کۆڵ، ڕێڕەوی ئیمپراتۆریەت: ویلایەتی دڕندە، ١٨٣٦، قوتابخانەی هادسۆن ڕیڤەر File:Gustave_Courbet_018.jpg|گوستاڤ کۆربێت، بەردشکێنەکان، ١٨٤٩، قوتابخانەی ڕیالیست File:Corot.villedavray.750pix.jpg|ژان باپتیست-کامیلی کۆرۆ، نزیکەی ١٨٦٧، ''ڤیل دی ئاڤرای'' گەلەری نیشتمانی هونەر، [[واشینگتن دی سی]]، قوتابخانەی باربیزۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=43430|سەردێڕ=Ville-d'Avray |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511225739/http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=43430 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> File:Claude_Monet_-_Graystaks_I.JPG|[[کلۆد مۆنیە]]، ''کۆشکی پەلەوەری، (خۆرئاوابوون)''، 1890-1891، مۆزەخانەی هونەرە جوانەکان، بۆستن، 1891. [[ئیمپڕێشنیزم]] File:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg|[[ڤینسێنت ڤان گۆخ]]، ''[[شەوی ئەستێرەکان]]، '' 1889، پۆست ئیمپڕێشنیزم File:The_Scream.jpg|ئێدوارد مونچ، ''[[قیژە (تابلۆ)]]''، نموونەی سەرەتایی ئێکسپرێشنیزم </gallery> == سەدەی بیستەم == === 1900–1921 === <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> File:Wassily_Kandinsky,_1903,_The_Blue_Rider_(Der_Blaue_Reiter),_oil_on_canvas,_52.1_x_54.6_cm,_Stiftung_Sammlung_E.G._Bührle,_Zurich.jpg|[[واسیلی کاندینسکی]]، ١٩٠٣، تابلۆی ''دێر بلاو ڕیتەر''، ''دێر بلاو ڕیتەر'' {{Convert|21.1|x|54.6|cm|1}} File:Matisse-Open-Window.jpg|[[ھێنری ماتیس]]، ''پەنجەرەی کراوە''، ١٩٠٥، فۆڤیزم File:Supremus_55_(Malevich,_1916).jpg|کازمیر مالێڤیچ، ''(سوپریموس ژمارە ٥٨)''، مۆزەخانەی هونەر، ١٩١٦، سوپریماتیزم File:Marcel_Duchamp,_1917,_Fountain,_photograph_by_Alfred_Stieglitz.jpg|مارسێل دوشامپ، ''نافورە''، ١٩١٧، وێنەی ئەلفڕێد ستیگلیتز، دادا File:Albert_Gleizes,_1920,_Femme_au_gant_noir_(Woman_with_Black_Glove),_oil_on_canvas,_126_x_100_cm._Private_collection.jpg|ئەلبێرت گلیز، ''ژنێک بە دەستکێشی ڕەشەوە''، ١٩٢٠، کریستاڵ کوبیزم File:Tableau_I,_by_Piet_Mondriaan.jpg|پیت مۆندریان، ''تابلۆی یەکەم''، ١٩٢١، دی ستیل </gallery> === 1920–1945 === <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> File:Theo_van_Doesburg_Composition_XX.jpg|تیۆ ڤان دۆسبورگ، ''پێکهاتەی XX''، ١٩٢٠، دی ستیل File:NY_Met_demuth_figure_5_gold.JPG|چارڵز دیموس، ''شێوەی ٥م بە زێڕ بینی''، ١٩٢٨, [[مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر]] File:Grant_Wood_-_American_Gothic_-_Google_Art_Project.jpg|گرانت وود، ''گۆتیکی ئەمریکی''، ١٩٣٠، پەیمانگای هونەری شیکاگۆ، ڕیالیزمی کۆمەڵایەتی<ref>[http://humanities.sas.upenn.edu/05-06/mellon_postdoc.shtml "Looking at Artists' Manifestos, 1945–1965", Stephen B. Petersen] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110927185416/http://humanities.sas.upenn.edu/05-06/mellon_postdoc.shtml |date=September 27, 2011 }} Retrieved April 4, 2006</ref> </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Art by movement}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|ھونەرەکان}} [[پۆل:ھونەرە سۆماییەکان]] [[پۆل:شێوە]] 8ulh8uknjqxrkjlr6qeawcek91d1vv0 0 305623 1694431 1694029 2026-10-25T12:11:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694431 wikitext text/x-wiki {{Infobox French commune|name=لێمۆژ|commune status=پارێزگا و شارەوانییەکانی فەرەنسا|arrondissement=لێمۆژ|INSEE=87085|postal code=87000|intercommunality=سیوو لێمۆژ مێترۆپۆل|elevation m=٢٩٤|elevation min m=٢٠٩|elevation max m=٤٣١|area km2=٧٧٫٤٥|urban pop=١٨٤١٤٣|urban area km2=٢٧٠٫٩|metro area pop=٣٢٣٤٩٤|metro area km2=٣٤٠٧|demonym=لیمۆژۆ|native name=}}'''لێمۆژ''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسی]]: Limoges) شار و شارەوانییەکە، و هەروەها پارێزگایەکە، ''هاوت-ڤین پارێزگا'' لە ڕۆژاوای ناوەندی [[فەرەنسا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Commune de Limoges {{!}} Insee |ناونیشان=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/87085-limoges |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.insee.fr}}</ref> پایتەختی کارگێڕیی هەرێمی پێشووی ''لێموزان'' بووە. کەوتووەتە سەر یەکەمین دامێنی ڕۆژاوایی ''ماسیف سەنتڕال''، لێمۆژ بەلای ''ڕووباری ڤین'' تێدەپەڕێت، کە لە سەرەتادا یەکەم شوێنی پەڕینەوەی ئاوەکە بووە. دووەم قەرەباڵغترین شارە لە هەرێمی [[نۆوڤیلا-ئاکویتن]] دوای [[بۆردۆ]]، شارێکی زانکۆیی، ناوەندێکی کارگێڕی و خزمەتگوزاریی لەگەڵ هەموو ئاسانکارییەکانی شاری گەورەی هەرێمی، خاوەنی [[ناوچەی شارنشین|ناوچەیەکی شارنشینە]] کە ٣٢٣,٤٩٤ دانیشتووی هەیە لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Comparateur de territoires − Unité urbaine 2020 de Limoges (87601) {{!}} Insee |ناونیشان=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=AAV2020-041+UU2020-87601+COM-87085 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.insee.fr}}</ref> دانیشتووانی شارەکە بە لیمۆژۆ ناودەبرێن. [[پەڕگە:Montage Limoges.png|وێنۆک]] لە دەوروبەری ساڵی ١٠ی پێش زایین بە ناوی ئۆگۆستۆریتوم دامەزرا، بوو بە شارێکی گرنگی گالو-ڕۆمانی. لە سەردەمی [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا لێمۆژ بوو بە شارێکی گەورە، کە بەهێزی کاریگەریی کلتوریی ''دێری سانت-مارتیاڵ'' نیشانە کرابوو، کە لەوێدا دووکەکانی ئاکیتێن تاجیان بۆ دروست کرابوو. لە سەدەی دوازدەهەمەوە بەدواوە، مینای جامدار لە سەرانسەری جیهانی مەسیحییەکاندا هەناردە دەکران. لە ساڵی ١٧٦٥، لە سەردەمی شۆڕشی پیشەسازیدا، دۆزینەوەی کانییەک لە ''کاولیناێت'' لە ناوچەی ''سەنت-یریکس-لا-پێرش'' ڕێگەی بە پەرەپێدانی پیشەسازیی ''چینییە مۆنییەکانی لێمۆژ'' دا. هەندێک جار نازناوی «شاری سوور» یان «رۆمای سۆسیالیزم»ی پێدەدرێت بەهۆی نەریتی دەنگدان بە حیزبی چەپ. لە ساڵی ١٩٩٠کانەوە، شارەکە خاوەنی یانەیەکی تۆپی سەبەتە، ''لێمۆژ سی ئێس پی''، کە چەندین ''پاڵەوانێتیی فەرەنسا'' و ''پاڵەوانێتیی ئەورووپای'' لە ساڵی ١٩٩٣دا بردووەتەوە. بەهۆی سیاسەتی کەلەپوورییەوە، لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە نازناوی «شاری هونەر و مێژوو»ی هەڵگرتووە. چالاکییە ئابورییەکان بریتیین لە قەسابی، ئامێری کارەبایی بۆ [[بنیاتنان|پیشەسازیی خانوبەرە]]، و کاڵا گرانبەهاکان. ماڵی چینییە مۆنییەکان و کارگەکانی هونەرە کە بە مینا یان شووشەی ڕەنگاوڕەنگ کار دەکەن. ئەم شارەزاییە دەستکردە بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٧دا پەیوەندی بە تۆڕی شارە داهێنەرەکانی [[یوونێسکۆ|یونسکۆوە]] بکات لە پۆلی بابەتیی «دەستکردەکان و هونەرە جەماوەرییەکان». == پەروەردە == لێمۆژ ماڵی قوتابخانەی نیشتمانیی کرامیکس École d'ingénieurs ENSIL-ENSCIیە، کە لە ساڵی ١٨٩٣ دامەزراوە،<ref>[https://www.gralon.net/articles/enseignement-et-formation/ecole/article-l-ecole-nationale-superieure-de-ceramique-industrielle-a-limoges-4417.htm قوتابخانەی نیشتمانیی باڵای کێرمی ئیندەستریال لە لێمۆژ]</ref> و هەروەها زانکۆی لێمۆژ. == دەستە خوشکەکان == [[پەڕگە:Limoges-fountain.jpg|وێنۆک|کانی ئاو لە مەیدانی کۆماری]] دەستە خوشکەکان لێمۆژ ئەمانەن:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.limoges.fr/fr/pratique/les-villes-jumelles-une-autre-facon-daborder-les-relations-internationales |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |وێبگە=limoges.fr |زمان=fr |سەردێڕ=شارە جمکەکان: ڕێگەیەکی تر بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان |بڵاوکەرەوە=Limoges |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200404045148/https://www.limoges.fr/fr/pratique/les-villes-jumelles-une-autre-facon-daborder-les-relations-internationales |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flagicon|USA}} [[شارڵۆت]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان * {{flagicon|GER}} [[فورت]]، ئەڵمانیا * {{flagicon|BLR}} گرۆدنۆ، بێلاڕووس * {{flagicon|CZE}} پڵزێن، چیک * {{flagicon|JPN}} [[سێتۆ، ئایچی|سێتۆ]]، ژاپۆن * {{flagicon|KOR}} ئیچۆن، کۆریای باشوور == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Limoges|لیمۆژ}} * [https://www.limoges.fr ماڵپەڕی ئەنجومەنی شار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220012801/http://www.ville-limoges.fr/|date=20 February 2011}} * [http://www.musee-adriendubouche.fr/ مۆزەخانەی ئەدریان دۆبوشێ] * [https://web.archive.org/web/20120222092641/http://pedagogie.ac-limoges.fr/hist_geo/ مێژوو و جوگرافیا] {{پۆلی کۆمنز|Bordeaux|بۆردۆ}}{{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|جوگرافیا}} [[پۆل:بەشی شوێنەکان]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە فەڕەنسا]] [[پۆل:پایتەختە پێشووەکان]] [[پۆل:شارەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:پارێزگاکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەمی پ.ز]] 4qasfdyz9dl7uykukj7f5m0zguk0qxm 3 305627 1694768 1693381 2026-10-25T22:01:25Z KurdishEditor2026 79922 /* کوردستان ئەحمەد بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا */ وەڵامدانەوە 1694768 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٨:٤٧، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:کوردستان ئەحمەد]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:کوردستان ئەحمەد]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:کوردستان ئەحمەد|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%D8%A6%DB%95%D8%AD%D9%85%DB%95%D8%AF|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:١٥، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :«ئەم وتارە سەبارەت بە ڕۆژنامەنووس و شیکەرەوەی سیاسی (کوردستان ئەحمەد / ڕیاز ئەحمەد عەزیز)ە. ناوبراو خاوەنی زیاتر لە ١٥ ساڵ ئەزموونی کارکردنە لە دەزگا میدیاییەکانی وەک NRT, Ava Media, Peyser Press و ئەندامی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان (KJS) و فێدراسیۆنی نێودەوڵەتیی ڕۆژنامەنووسان (IFJ)ە. لەبەر ئەوە بابەتەکە پێوەری ناوداریی بەدی دەهێنێت و داواکارم تاگەکە لاببرێت.» [[بەکارھێنەر:KurdishEditor2026|KurdishEditor2026]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KurdishEditor2026|لێدوان]]) ٢٢:٠١، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 9x255yiblf2ul5cosddiyx0i98t3m2b 0 305630 1694424 1694149 2026-10-25T12:09:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694424 wikitext text/x-wiki {{short description|خانمەئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٧٧)}}{{Infobox person | name = پانتا پەناھیھا | image = PanteaPanahiha.jpg | alt = | caption = پناهیھا لە ساڵی ٢٠١٦ | native_name = پانته‌آ پناهی‌ها | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1977|11|29}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | death_date = | death_place = | nationality = | native_name_lang = Fa | other_names = | education = [[زانکۆی نێودەوڵەتیی سورە]] | occupation = {{hlist|خانمەئەکتەر|بەڕێوەبەری ئەکتەرھەڵبژاردن|سەرپەرشتیاری دەق}} | years_active = ٢٠٠١–ئێستا | known_for = | notable_works = | website = }} '''پانتا پەناھیھا''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: پانته‌آ پناهی‌ها؛ لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧) خانمەئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.musicema.com/node/233100|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230407150437/https://www.musicema.com/node/233100|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= در مراسم رونمایی از آلبوم «در شعله با تو رقصان» عنوان شد مهیار علیزاده: اگر حمایت باشد این پروژه را زمین نمی‌گذارم {{!}} Mahyar Alizadeh Official Website - سایت رسمی مهیار علیزاده|ناونیشان= http://mahyaralizadeh.com/2015/08/%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d9%85-%d8%b1%d9%88%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a2%d9%84%d8%a8%d9%88%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b4%d8%b9%d9%84%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%d9%88/|ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190221000545/http://mahyaralizadeh.com/2015/08/%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d9%85-%d8%b1%d9%88%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a2%d9%84%d8%a8%d9%88%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b4%d8%b9%d9%84%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%d9%88/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> زیاتر بە ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی نەفەس (٢٠١٦) ناسراوە، کە وەک نوێنەری ئێران بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی لە [[٩٠ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار]] هەڵبژێردرا، بەڵام نەبووە بەربژێر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پانته‌آ پناهی‌ها {{!}} بازیگر و منشی صحنه {{!}} بیوگرافی و آثار {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm5093816/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بیوگرافی پانته آ پناهی ها + 40 عکس زیبا و خانوادگی پانته آ پناهی ها |ناونیشان=https://pichak.net/biography/pantea-panahiha/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پیچک |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٥ |''[[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاسیان]]'' |هوما نەجات | rowspan="2" |[[تینا پاکرەوان|تینا پاکروان]] |- |٢٠٢١ |''[[خاتوون (زنجیرە)|خاتوون]]'' |گوڵەر |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' |شەربەت | [[حەسەن فەتحی]] |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆل ! scope="col" | بەرهەمی بەربژێرکراو ! scope="col" | ئەنجام !{{abbr|سەرچاوە(کان)|references}} |- ! rowspan="4" scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |٢٠١٥ | rowspan="3" |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |من دیێگو مارادۆنام |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی بەشی سودای سیمرغی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ناسێنران - تەسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/11/20/648924/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF/amp |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی تەسنیم {{!}} Tasnim |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٩ |دێرخوونوها |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی سی و حەوتەمین فێستیڤاڵی فەجر ناسێنران - تەسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/11/21/1944443/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C-%D9%8و-%D9%87%D9%81%D8%۷ەمین-%D8%جشنی-%D8%فەجر-%D8%مێهر |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی تەسنیم |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠٢٣ |دوای ڕۆیشتن |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=سیمرغەکانی فیلمی فەجر باڵیانگرت |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401112217160/%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئیسنا |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا |نەفەس |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناساندنی بروەندانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجری ٣٤ / ڕەزا میرکەریمی ماوەوە - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3607840/معرفی-برندگان-جشنواره-جهانی-فیلم-فجر-۳۴-رضا-میرکریمی-ابقا-شد/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] |٢٠١٧ |باشترین خانمەئەکتەر - فیلمی سینەمایی |نەفەس |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەیاندنی نامزدەکانی بەشی سینەما و بەڵگەفیلمی هەڤدەیەمین جەژنی حافز - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96042715458/اعلام-نامزدهای-بخش-سینمای-و-مستند-هفدهمین-جشن-حافظ/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |٢٠١٩ | rowspan="2" |باشترین خانمەئەکتەر - زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دراما |خانمی کۆشکەکە |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ="متری شیش و نیم" و "بانوی عمارت" براوەی خەڵاتەکانی جەژنی حافز بوون |ناونیشان=https://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-6/136817-%D9%85%D8%B1%D8%B9%D9%81%DB%8C-%D8%Aبروەندان |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی هونەری ئێران |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠٢٤ |سەڵخۆر |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەکتەر و زنجیرە نامزدەکانی وەرگرتنی پەیکەری حافز بناسن - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6291653/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%سەڵخۆر |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" |[[جەژنی سینەمای ئێران]] |٢٠١٥ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |ئاکرید |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بروەندانی جەژنی ماڵی سینەما ناسێنران - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/94062012747/برگزیدگان-جشن-خانه-سینما-معرفی-شدند/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- | rowspan="2" |٢٠١٧ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا |نەفەس |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەژنی ماڵی سینەما نامزدەکانی ناسییەوە - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- | rowspan="2" |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |بۆیەی نینۆکی سوور |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناوی بروەندانی نۆزدەیەمین جەژنی سینەمای ئێران - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/4085440/اسامی-برندگان-نوزدهمین-جشن-سینمای-ایران/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- |٢٠١٨ |جەژنی نەستۆلژیا |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی جەژنی ماڵی سینەما ناسێنران - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/97051407400/نامزدهای-جشن-خانه-سینما-معرفی-شدند/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|کۆمەڵەی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١٥ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |من دیێگو مارادۆنام |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەیاندنی نامزدەکانی نۆیەمین جەژنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمایی - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/2933114/اعلام-نامزدهای-نهمین-جشن-منتقدان-و-نویسندگان-سینمایی/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا |نەفەس |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی جەژنی کۆمەڵەی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمایی ناسێنران - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/95061509863/نامزدهای-جشن-انجمن-منتقدان-و-نویسندگان-سینمایی-معرفی-شدند/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- ! scope="row" |[[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شار]] |٢٠٢٢ |باشترین خانمەئەکتەر |دەستەی کچان |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ئامادەبوونی کەسایەتییە سینەماییەکان لە لیستی نامزدەکانی هەشتەمین فێستیڤاڵی فیلمی شار |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5543737/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی مێهر |زمان=fa}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|5828184}} {{پۆلی کۆمنز|Pantea Panahiha}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] h1lhwmakfrko9i1kiw94dlq7rf36ewv 0 305636 1694393 1694389 2026-10-25T12:01:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694393 wikitext text/x-wiki {{Short description|فیلمی ٢٠٢٦ لە دەرهێنانی جانگ هانگ-جون}} {{Infobox film | name = چاودێرەکەی پاشا | image = The King's Warden film poster.png | alt = | caption = پۆستەری بڵاوکردنەوەی سینەمایی | native_name = {{Infobox Korean film name|hangul=왕과 사는 남자|hanja=王과 사는 男子|lk=پیاوەکەی لەگەڵ پاشا دەژی}} | director = [[جانگ ھانگ-جون]] | writer = {{Plainlist| - جانگ هانگ-جون - هوانگ سیۆنگ-گو }} | producer = {{Plainlist| - ئیم ئون-جۆنگ - جانگ وۆن-سۆک }} | starring = {{Plainlist| - یو های-جین - پارک جی-هوون - یو جی-تای - جۆن می-دۆ - کیم مین - پارک جی-هوان - لی جۆن-هیوک - آن جای-هۆنگ }} | cinematography = چۆی یۆنگ-هوان | editing = هۆ سۆن-می | music = دالپالان | studio = {{Plainlist| - ئۆندا وۆڕکس - بی.ئای. ئێنتەرتەینمنت }} | distributor = شۆبۆکس | released = {{Film date|٢٠٢٦|٠٢|٠٤}} | country = کۆریای باشوور | language = کۆری | budget = ٦٫٩ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=فیلمە تێچوو کەمەکان بۆکس ئۆفیسی کۆریا لە سەرەتای ٢٠٢٦دا بوژێننەوە|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260220/budget-friendly-films-revitalize-korean-box-office-in-early-2026|newspaper=[[The Korea Times]]|دوایین=بێک|یەکەم=بیۆنگ-یۆڵ|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٦}}</ref> | gross = ١٢٣ ملیۆن دۆلار<ref>{{Cite Box Office Warden|title=پاشا و پیاوەکەی|access-date=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|id=38626703}}</ref><ref name="box:korea">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆفیک، کۆبیس سیستەمی زانیاری بۆکس ئۆفیسی کۆری: فیلمە کۆرییەکانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.koreanfilm.or.kr/eng/news/boxOffice_Yearly.jsp?mode=BOXOFFICE_YEAR&selectDt=2026&category=ALL&country=K|وێبگە=KOFIC|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> }} '''''چاودێرەکەی پاشا''''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 왕과 사는 남자) فیلمێکی مێژوویی و درامیی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]] لە ساڵی ٢٠٢٦، کە لە دەرهێنان و نووسینی ''[[جانگ ھانگ-جون]]'' و ''هوانگ سیۆنگ-گو'' هاونووسەری بووە. فیلمەکە کۆمەڵە ئەکتەرێک لەخۆ دەگرێت کە پێکهاتوون لە [[یو ھای-جین|''یو های-جین'']]، ''[[پارک جی-ھوون|پارک جی-هوون]]''، ''[[یوو جی-تای]]'' و ''جۆن می-دۆ''. فیلمەکە ژیانی ناوماڵ و گۆشەگیری دەرروونیی پاشای لابراو، [[دانجۆنگی جۆسۆن|دانجۆنگ]]، لە کاتی دوورخستنەوەیدا لە ساڵی ١٤٥٧ دەگێڕێتەوە. لەلایەن شۆبۆکسەوە بڵاو کرایەوە، و لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٦ نمایش کرا. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦دا، فیلمەکە گەیشتە ١٠ ملیۆن بلیتی فرۆشراو، و بووە ٣٤ەمین فیلم لە کۆریای باشوور کە ئەم ئاممارە تۆمار بکات. تا تەممووزی ٢٠٢٦، فیلمەکە ١٦٫٩١ ملیۆن بلیتی تۆمار کرد، و بووە دووەم پڕبینەرترین و پڕ داهاتترین فیلم لە مێژووی بۆکس ئۆفیسی کۆریای باشووردا. لە ٦٢ەمین ئاهەنگی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتەکانی بێکسانگ]]، سێ خەڵاتی بەدەستهێنا: خەڵاتی مەزن، باشترین ئەکتەری نوێ، و خەڵاتی کاریگەری گوچی. ==چیرۆک== [[دانجۆنگی جۆسۆن|یی هۆنگ-وی]]، پاشای هەرزەکاری چۆسۆن، لەلایەن مامیەوە، شازادەی گەورە [[سێجۆی جۆسۆن|سۆیانگ]]، دەسەڵاتی لێ دەسەنرێتەوە و پلەکەی دابەزێنرێت بۆ شازادە نۆسان. دەسەڵاتداری بەهێز ''هان مۆنگ-هۆە'' پاشای پێشوو دەنێرێت بۆ دوورخستنەوە بەو هیوایەی خۆی بكوژێت. ئۆم هۆنگ-دۆ سەردارێکی گوندێکی هەژارە لە دۆڵی چیاکانی چێۆنگنیۆنگپۆ لە یۆنگوۆل. دوای سەردانکردن بۆ گوندێکی دراوسێ، کە دوای داڵدەدانی خانەدانێکی دوورخراوە (کە دواتر گەڕێنرایەوە سەر پۆستەکەی) گەشەی سەندبوو، ئەویش گوندنشینەکانی رازی دەکات کە هەمان کار بکەن دوای بیستنی هەواڵی هاتنی خانەدانێکی دوورخراوە بۆ ناوچەکە. گوندی هۆنگ-دۆ وەکو شوێنی دوورخستنەوەی شازادە نۆسان هەڵدەبژێردرێت بەهۆی دووری شوێنەکەیەوە. نۆسان لەگەڵ خزمەتکارە وەفاکەی مێ-هوا دەگاتە ئەوێ. گوندنشینەکان نیگەران دەبن کاتێک ناسنامەی راستەقینەی نۆسان دەزانن، کە بەهۆی یادوەریی کاربەدەستە دڵسۆزەکانی کە بە شێوەیەکی دڕندانە لەسەر دژایەتیکردنی پاشای نوێ کوژران، ئازار دەچێژێت. ئارەزووی خۆکوشتن دەکات و هەوڵ دەدات لە بەرزاییەک خۆی فڕێ داتە خوارەوە، بەڵام لە دوا چرکەدا لەلایەن هۆنگ-دۆوە ڕزگار دەکرێت. شازادەی گەورە كۆمسۆنگ، مامی تری نۆسان، بە دزییەوە پەیوەندی بەو دەکات دەربارەی یاخیبوونێکی نزیک بۆ گەڕاندنەوەی بۆ سەر کورسیی پاشایەتی. هۆنگ-دۆ لە سنووری خۆی دەردەچێت و تووڕە دەبێت و سزای نۆسان دەدات دوای ئەوەی بە هەڵە تێدەگات کە وا دەزانێت خەریکی خۆکوشتنە. دەمەقاڵێیەکە پڵنگێک ڕادەکێشێت کە هەڕەشە لە ئەوان و گوندنشینەکان دەکات. تە-سان، کوڕی هۆنگ-دۆ، بە کەوانەکەی تیرێک لە پڵنگەکە دەدات. نۆسان سەرنجی پڵنگەکە ڕادەکێشێت و تیرێک لە سەری دەدات و دەیکوژێت. رووداوەکە ژیانێکی نوێ بۆ نۆسان دەگەڕێنێتەوە دوای ئەوەی لە دیدگای هۆنگ-دۆ و گوندنشینەکانی ورد دەبێتەوە. دەست دەکات بە نزیکبوونەوە لەگەڵیان، تە-سان فێر دەکات بۆ ئامادەکردنی بۆ تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاریی شارستانی (گواگۆ). ==ئەکتەرەکان== * [[یو ھای-جین|یو های-جین]] وەک ئۆم هۆنگ-دۆ * [[پارک جی-ھوون|پارک جی-هوون]] وەک شازادە نۆسان / [[دانجۆنگی جۆسۆن|پاشا دانجۆنگ]] (یی هۆنگ-وی) * [[یوو جی-تای]] وەک هان مۆنگ-هۆە * جۆن می-دۆ وەک مێ-هوا * کیم مین وەک ئۆم تە-سان * [[پارک جی-ھوان]] وەک ئۆ سە-گیۆم * لی جۆن-هیوک وەک شازادەی گەورە گیومسۆنگ (یی یو) * ئان جای-هۆنگ وەک سەرۆک گوندی نۆروگۆل ==بەرهەمهێنان== [[File:20251219 The King's Warden production press conference.jpg|thumb|alt=چوار ئەکتەرە سەرەکییەکە و دەرهێنەری فیلمەکە لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی بەرهەمهێناندا پۆز دەدەن.|[[یوو جی-تای]]، [[پارک جی-ھوون|پارک جی-هوون]]، [[یو ھای-جین|یو های-جین]]، جۆن می-دۆ، و جانگ هانگ-جۆن لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی بەرهەمهێنانی فیلمەکەدا لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] ===گەشەپێدان=== بەگوێرەی سەرچاوەکانی پیشەسازیی فیلم لە تەممووزی ٢٠٢٤، دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن پشتڕاستی کردەوە کە پڕۆژەی داهاتووی ناوی چاودێرەکەی پاشا دەبێت. فیلمەکە سەرنج دەخاتە سەر دوورخستنەوەی پاشا دانجۆنگ، شەشەمین پاشای [[جۆسۆن|چۆسۆن]]، لە یۆنگوۆل، [[ھەرێمی کانگوۆن (کۆریای باشوور)|هەرێمی گانگۆن]]. ئەمە یەکەم جارە جانگ دەرهێنانی درامایەکی مێژوویی بکات، سەرەڕای ماوەی درێژی کارکردنی لە جۆرەکانی تری فیلم. لەلایەن ئۆندا وۆڕکس و بی.ئای. ئێنتەرتەینمنت بەرهەم هێنراوە، و لەلایەن شۆبۆکسەوە بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[تایبەت] تەنیا هاوسەرگیری؟ دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن یەکەم مەگافۆنی سەگۆکی بۆ فیلمی 'پاشا و پیاوەکەی' هەڵدەگرێت|trans-title=[تایبەت] زیاتر لە تەنیا پشتگیریکردنی هاوسەرەکەی؟ دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن سەرکردایەتی یەکەم فیلمی مێژوویی خۆی دەکات پاشا و پیاوەکەی|ناونیشان=https://news.jtbc.co.kr/article/NB12207233|سەردێڕ=[단독] 외조만? 장항준 감독 ‘왕과 사는 남자’ 첫 사극 메가폰|ئیش=[[JTBC]]|زمان=ko|دوایین=چۆ|یەکەم=یۆن-گیۆنگ|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260425235915/https://news.jtbc.co.kr/article/NB12207233|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="production">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:یەکەم درامای مێژوویی جانگ هانگ-جۆن 'پاشا و پیاوەکەی'، بەشداریی یو های-جین→پارک جی-هوون پشتڕاست کرایەوە|trans-title=یەکەم فیلمی مێژوویی جانگ هانگ-جۆن پاشا و پیاوەکەی بەشداریی یو های-جین→پارک جی-هوونی پشتڕاست کردەوە|ناونیشان=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/434802|سەردێڕ=장항준 첫 사극 '왕과 사는 남자', 유해진→박지훈 출연 확정|ئیش=[[iMBC]]|زمان=ko|دوایین=یۆۆ|یەکەم=جۆنگ-مین|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260822031042/https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/434802|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جانگ لە کاتی ڕاگەیاندنی بەرهەمهێنانەکەدا ڕایگەیاند کە سەرەتا دوودڵ بووە لە وەرگرتنی فیلمێکی مێژوویی لە سەردەمێکی سەختدا بۆ پیشەسازیی فیلم، بەڵام لە کۆتاییدا سەرسام بووە بە داهێنانی چیرۆکی دانجۆنگ و هاوسەرەکەی هانی داوە، کە نووسەر کیم ئون-هی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:دەرهێنەری 'پاشا و پیاوەکەی' جانگ هانگ-جۆن "دوودڵ بووم لە درامای مێژوویی، بەڵام کیم ئون-هی پێی گتم بیکەم"|trans-title=دەرهێنەری پاشا و پیاوەکەی جانگ هانگ-جۆن "دوودڵ بووم لە درامای مێژوویی، بەڵام کیم ئون-هی پێی گتم بیکەم"|ناونیشان=https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2025121910310001341|سەردێڕ='왕과 사는 남자' 장항준 감독 "사극 망설였지만, 김은희가 하라고 했다"-문화ㅣ한국일보|newspaper=[[Hankook Ilbo]]|زمان=ko|دوایین=کیم|یەکەم=یۆن-جۆ|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260104195240/https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2025121910310001341|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===وێنەگرتن=== قۆناغی پێش بەرهەمهێنان لە کۆتایی ٢٠٢٤ کۆتایی هات، و [[وێنەگرییی سەرەکی|وێنەگرتنی سەرەکی]] لە نیوەی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد.<ref name="production" /><ref name="production2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[تایبەت] 'بەرچاو' پارک جی-هوان، دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن دەبینێت... دەرکەوتنی تایبەت لە 'پاشا و پیاوەکەی'|ناونیشان=https://www.sportsworldi.com/newsView/20241024508070|سەردێڕ=[단독] ‘대세’ 박지환, 장항준 감독 만난다...‘왕과 사는 남자’ 특별출연|ئیش=Sports World|زمان=ko|دوایین=جی|یەکەم=دۆنگ-هیۆن|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241024021923/http://www.sportsworldi.com/newsView/20241024508070|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئەوەی کە باکگراوندی فیلمەکە چێۆنگنیۆنگپۆیە، بەڵام لە شوێنەکانی تری وەکو سێۆندۆل<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:٦ کاتژمێر نیشتمانی من، ئەڵقەی یۆنگوۆلی 'پاشا و پیاوەکەی' پەخش کرا|ناونیشان=https://www.bntnews.co.kr/article/view/bnt202603040145|ئیش=BNT|زمان=ko|دوایین=کیم|یەکەم=مین-جۆ|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> و ستۆدیۆی فیلمی مۆنگگیۆنگ سێاجێ وێنەی گیراوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:پاشا بوونی نییە بەڵام یادگارییەکان بۆنوس... مۆنگگیۆنگ سێاجێ، سەرکەوتنی نەخوازراو بەهۆی 'پاشا و پیاوەکەی'؟|ناونیشان=https://www.newsis.com/view/NISX20260228_0003530225|سەردێڕ=왕(王)은 없지만 추억은 덤… 문경새재, '왕사남' 덕분에 때아닌 대박?|agency=[[Newsis]]|زمان=ko|دوایین=کیم|یەکەم=جین-هۆ|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260228151902/https://www.newsis.com/view/NISX20260228_0003530225|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چونکە دیمەنی ڕەسەنی چێۆنگنیۆنگپۆ پارێزراو نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|script-title=ko:٤ راستیی مێژوویی کە باشە پێش بینینی 'پاشا و پیاوەکەی' بیزانیت|ناونیشان=https://www.esquirekorea.co.kr/article/1896627|سەردێڕ='왕과 사는 남자' 보기 전 알아두면 좋을 역사적 사실 4|magazine=Esquire Korea|زمان=ko|دوایین=سۆنگ|یەکەم=چای-یۆن|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260211115557/https://www.esquirekorea.co.kr/article/1896627|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==بڵاوکردنەوە== فیلمەکە لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٦، لە کاتی پشووی سەری ساڵی نوێی کۆریادا بڵاو کرایەوە. شیکارانی پیشەسازی پڕۆژەکەیان بە بڵاوکراوەیەکی سەرەکی بۆ بۆکس ئۆفیسی ناوخۆیی دیاری کردووە دوای ماوەیەک لە پشکی بەرزی بازاڕ بۆ فیلمە بیانییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|script-title=ko:[تایبەت] یو های-جین، ئایا شانازیی چەماوەی سینەمای کۆری دەگەڕێنێتەوە... بڵاوکردنەوەی فیلمی 'پاشا و پیاوەکەی' لە ٤ی شوباتی ساڵی داهاتوودا پشتڕاست کرایەوە|ناونیشان=https://www.ize.co.kr/news/articleView.html?idxno=72777|سەردێڕ=[단독] 유해진, 구겨진 한국영화 자존심 펼까…'왕과 사는 남자' 내년 2월4일 개봉 확정|magazine=Ize|زمان=ko|دوایین=هان|یەکەم=سوو-جین|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260104153453/https://www.ize.co.kr/news/articleView.html?idxno=72777|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[کەنەدا]]، [[ئوسترالیا]]، [[تایوان]]، و [[نیوزیلاند|نیوزلەندا]] بڵاوکرایەوە، و لە فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆژهەڵاتی دووردا نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:تینی 'دانجۆنگ ئۆپا' پارک جی-هوون... سەرکەوتنی دووانەی 'پاشا و پیاوەکەی'، ١٠ ملیۆن چاوەڕوانی→ بڵاوکردنەوەی دەرەوەی وڵات|ناونیشان=https://isplus.com/article/view/isp202603040010|سەردێڕ=&lsquo;단종 오빠&rsquo; 박지훈 열풍&hellip;&lsquo;왕사남&rsquo; 겹경사, 1000만 초읽기&rarr;해외 개봉|newspaper=[[Ilgan Sports]]|زمان=ko|دوایین=لی|یەکەم=سوجین|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> فیلمەکە لە بەشی ئۆفیسی نوی لە ٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئاسیایی نیویۆرک لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ نمایشێکی تایبەتی هەبوو وەک بەشێک لە ٢٥ەمین ساڵیادی فێستیڤاڵەکە.<ref name=pr1:nyaff>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nyaff.org/nyaff26/films/the-kings-warden |سەردێڕ=٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئاسیایی نیویۆرک، پاشا و پیاوەکەی|بڵاوکەرەوە= NYAFF |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ==پێشوازی== ===بۆکس ئۆفیس=== بەپێی داتاکانی کۆبیس، کە خزمەتگوزارییەکی شوێنکەوتووە لەلایەن ئەنجومەنی فیلمی کۆرییەوە بەڕێوەدەبرێت، فیلمەکە ٤٫٩ ملیۆن دۆلاری لە ٧٦١٬٨٣٢ بلیت لە کۆتایی هەفتەی یەکەیدا بەدەستهێنا لەگەڵ ٥٨٫١٪ لە کۆی گشتی داهاتەکە. پێنج ڕۆژ دوای بڵاوکردنەوەکەی، فیلمەکە کۆی گشتییەکەی گەیشتە ٦٫٤ ملیۆن دۆلار لە زیاتر لە ١ ملیۆن بلیت.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=بۆکس ئۆفیسی کۆریا: درامای مێژوویی 'پاشا و پیاوەکەی' لە پلەی یەکەمدا دەست پێدەکات|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-historical-drama-the-kings-warden-no-1-1236656681/|magazine=[[Variety (magazine)|ڤاریتی]]|دوایین=راماچەندان|یەکەم=نامان|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260210130325/https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-historical-drama-the-kings-warden-no-1-1236656681/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمەکە گەورەترین ئامادەبوونی رۆژانەی لە ئازاری ٢٠٢٠ەوە لە ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦دا هەبوو، کە ٥٣٧٬١٩٠ بینەری لە یەک ڕۆژدا ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=بۆکس ئۆفیسی کۆریا: 'پاشا و پیاوەکەی' لە پلەی یەکەمدا دەمێنێتەوە لەگەڵ کردنەوەی فراوانی 'هۆمینت'|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-the-kings-warden-humint-1236664378/|magazine=[[Variety (magazine)|ڤاریتی]]|دوایین=راماچەندان|یەکەم=نامان|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260304172921/https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-the-kings-warden-humint-1236664378/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایا 'پاشا و پیاوەکەی' دەتوانێت پەیوەندی بە 'یانەی ١٠ ملیۆن بینەر' بکات دوای سەرکەوتنی سەری ساڵی مانگی؟|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260219/can-kings-warden-join-10-million-viewer-club-after-lunar-new-year-success|newspaper=[[The Korea Times]]|دوایین=بیۆنگ-یۆڵ|یەکەم=بێک|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260225165242/https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260219/can-kings-warden-join-10-million-viewer-club-after-lunar-new-year-success|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ٦ی ئازاردا، ١٠ ملیۆن بلیتی لە کۆریای باشوور تۆمار کرد، کە وای لێکرد ببێتە ٣٤ەمین فیلم (٢٥ەمین فیلمی کۆری) کە ئەمە ئەنجام بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:جانگ هانگ-جۆن سەرکەوت! 'پاشا و پیاوەکەی' لە کۆتاییدا 'فیلمی دە ملیۆنی'... چوارەم لە جۆری درامای مێژوویی|ناونیشان=https://www.hani.co.kr/arti/culture/culture_general/1248098.html|سەردێڕ=장항준 해냈다! ‘왕사남’ 드디어 ‘천만 영화’…사극 장르로는 4번째|ئیش=[[Hankyoreh]]|دوایین=کیم|یەکەم=ئەون-هیۆنگ|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312145958/https://www.hani.co.kr/arti/culture/culture_general/1248098.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ٢٣ی تەممووز، فیلمەکە کۆی گشتی ١٦٫٩١ ملیۆن بلیتی هەبووە،<ref name="newsis"/> کە وای لێکرد ببێتە دووەم پڕبینەرترین و پڕ داهاتترین لە کۆریای باشووردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='پاشا و پیاوەکەی' دەبێتە دووەم پڕبینەرترین فیلم لە کۆریا، و ١٦٫٢٨ ملیۆن بلیت دەشکێنێت|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2026-04-11/entertainment/movies/The-Kings-Warden-becomes-second-most-watched-film-in-Korea-smashes-1628-million-admissions/2566607|newspaper=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین=جی|یەکەم=مین-جی|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=بۆکس ئۆفیسی کۆریا: 'پاشا و پیاوەکەی' دەبێتە داهات بەرزترین فیلمی هەموو سەردەمێک|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-the-kings-warden-highest-grossing-film-all-time-1236697486/|magazine=[[Variety (magazine)|ڤاریتی]]|دوایین=ناماچەندان|یەکەم=نامان|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> ===وەڵامی ڕەخنەگران=== فیلمەکە تێکڕای ٦٫٥٧ لە ١٠ی لە Cine21 بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:پاشا و پیاوەکەی|ناونیشان=https://cine21.com/movie/info/?movie_id=62893|سەردێڕ=영화 [왕과 사는 남자] 상세정보|وێبگە=[[Cine21]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260313070804/https://cine21.com/movie/info/?movie_id=62893|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە پێداچوونەوەیەکی بۆ The Korea Times، بێک بیۆنگ-یۆڵ نووسی کە فیلمەکە "بەهۆی نواندنی درەوشاوەی ئەستێرە سەرەکییەکانەوە زیندوو بووەتەوە". رایگەیاند کە "چیرۆکەکە ڕاستەوخۆیە و بە شێوازێکی هێڵی پێش دەکەوێت، کە وای لێدەکات بینینی ئاسان بێت، بەڵام هەندێک جار کەمێک پەلەی تێدایە". لەگەڵ ئەوەشدا، "وەک درامایەکی ناوەند سەرکەوتوو دەبێت چونکە سەرنج دەخاتە سەر گەرموگوڕی پەیوەندی مرۆڤەکان و ئازایەتی خەڵکی ئاسایی".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='پاشای پارێزەر' پاشای دوورخراوەی چۆسۆن مرۆڤدۆست دەکات|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260122/kings-warden-humanizes-exiled-joseon-king|newspaper=[[The Korea Times]]|دوایین=بێک|یەکەم=بیۆنگ-یۆڵ|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260123052727/https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260122/kings-warden-humanizes-exiled-joseon-king|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە شێوەیەکی هاوشێوە، یانگ گیۆنگ-می ستایشی کاستەکەی کرد بەڵام ئاماژەی بە لاوازیی تەواوبوونی پێکهاتەی سیناریۆکە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:مالتیزی فرمیسکەکانی بە 'پاشا و پیاوەکەی' سڕییەوە، لێهاتوویی دەرهێنان 'دیار نییە' [زووم-ئین]|trans-title=مالتیزەکە بە 'پاشا و پیاوەکەی' ڕزگاری دەبێت، بەڵام دەرهێنانی هێشتا نیشانەی پرسیارە [زووم-ئین]|ناونیشان=https://isplus.com/article/view/isp202602110100|سەردێڕ=&lsquo;왕사남&rsquo;으로 눈물 닦은 말티즈, 연출력은 &lsquo;글쎄&rsquo; [줌인]|newspaper=[[Ilgan Sports]]|زمان=ko|دوایین=جانگ|یەکەم=جۆ-یۆن|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ===خەڵاتەکان=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ئاهەنگی خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆل ! scope="col" | وەرگر(ەکان) ! scope="col" | ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" | سەرچاوە |- ! scope="row" rowspan="8" | [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ]] | rowspan="8" | ٢٠٢٦ | خەڵاتی مەزن – فیلم | یو های-جین | {{won}} | rowspan="8" style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'٦٢ەمین خەڵاتەکانی هونەری بێکسانگ' ڕاگەیاندنی کاندیدەکان... 'پاشا و پیاوەکەی' لە ٧ پۆلدا کاندید کراوە|ناونیشان=https://www.mk.co.kr/news/hot-issues/12015376|سەردێڕ=‘제62회 백상예술대상’ 후보 발표…‘왕과 사는 남자’ 7개 부문 노미네이트|ئیش=Star Today|زمان=ko|دوایین=لی|یەکەم=دا-گیۆم|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260423192536/https://www.mk.co.kr/news/hot-issues/12015376|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><br /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئەکتەرە دێرینەکان یو های-جین، ریو سۆنگ-ریۆنگ خەڵاتی مەزنی بێکسانگ دەبەنەوە — چۆن ڕوویدا|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2026-05-08/entertainment/movies/LIVE-Welcome-to-the-62nd-Baeksang-Awards/2586780|newspaper=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین١=مەککارتی|یەکەم١=تۆماس|دوایین٢=جین|یەکەم٢=ئەون-سوو|دوایین٣=کیم|یەکەم٣=جۆ-یۆن|دوایین٤=شین|یەکەم٤=هان-نی|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> |- | باشترین فیلم | rowspan="2" | ''چاودێرەکەی پاشا'' | {{nom}} |- | خەڵاتی کاریگەری گوچی | {{won}} |- | باشترین دەرهێنەر | جانگ هانگ-جۆن | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەر | یو های-جین | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەری پاڵپشت | یو جی-تای | {{nom}} |- | باشترین خانمەکتەری پاڵپشت | جۆن می-دۆ | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەری نوێ | پارک جی-هوون | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9" |خەڵاتەکانی فیلمی بویل | rowspan="9" |٢٠٢٦ |باشترین دەرهێنەر |جانگ هانگ-جۆن |{{nom}} | rowspan="9" style="text-align: center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=پارک |یەکەم=جین-یۆنگ |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ='پاشا و پیاوەکەی' پارک جی-هوون، کاندیدبوونی هاوکات بۆ باشترین ئەکتەر و باشترین ئەکتەری نوێ⋯ بەدەستهێنانی ٣ خەڵاتی فیلمی بویل |ناونیشان=https://www.joynews24.com/view/1996726 |ئیش=JoyNews24}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=هێۆن |یەکەم=گیۆنگ-ئا |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=ئەکتەر یو های-جین، خەڵاتی باشترین ئەکتەری فیلمی بوولی بەدەستهێنا بۆ فیلمی 'پاشا و پیاوەکەی' |ناونیشان=https://news.kbs.co.kr/news/pc/view/view.do?ncd=8680699 |ئیش=KBS}}</ref> |- | rowspan="2" |باشترین ئەکتەر |یو های-جین |{{won}} |- |پارک جی-هوون |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری پاڵپشت |یو جی-تای |{{nom}} |- |باشترین خانمەکتەری پاڵپشت |جۆن می-دۆ |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری نوێ |پارک جی-هوون |{{nom}} |- |باشترین مۆسیقا |دالپالان |{{nom}} |- |ئەستێرەی نێرینەی ساڵ |پارک جی-هوون |{{won}} |- |ئەستێرەی مێینەی ساڵ |جۆن می-دۆ |{{won}} |- ! scope="row" rowspan="6" | خەڵاتەکانی بڕینی دەرهێنەر | rowspan="6" | ٢٠٢٦ | باشترین دەرهێنەر (فیلم) | جانگ هانگ-جۆن | {{nom}} | rowspan="6" style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:پارک جی-هوون، کاندیدبوونی هاوکات بۆ فیلم و زنجیرە... ٢٤ەمین خەڵاتی بڕینی دەرهێنەر، کاندیدەکان ئاشکراکراون|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/movie/article/382/0001272683|سەردێڕ=박지훈, 영화·시리즈 동시 노미…제24회 디렉터스컷 어워즈, 후보 공개|ئیش=[[Sports Dong-A]]|بڵاوکەرەوە=[[Naver]]|زمان=ko|دوایین=لی|یەکەم=سێۆنگ-می|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=پارک |یەکەم=جین-یۆنگ |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=یو های-جین، پارک جی-هوون→هیۆن بین، جۆنگ یۆن-هۆ، خەڵاتی ئەکتەری خەڵاتی بڕینی دەرهێنەریان بەدەستهێنا |ناونیشان=https://www.joynews24.com/view/1969923 |ئیش=JoyNews24}}</ref> |- | باشترین سیناریۆ (فیلم) | جانگ هانگ-جۆن، هوانگ سیۆنگ-گو | {{nom}} |- | باشترین خانمەکتەر (فیلم) | جۆن می-دۆ | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەر (فیلم) | یو های-جین | {{won}} |- | باشترین خانمەکتەری نوێ (فیلم) | جۆن می-دۆ | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەری نوێ (فیلم) | پارک جی-هوون | {{won}} |- ! scope="row" | فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆژهەڵاتی دوور | ٢٠٢٦ | خەڵاتی بینەران | ''چاودێرەکەی پاشا'' | {{Draw|پلەی سێیەم}} | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=فیلمە کۆرییەکان سێ خەڵات لە فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆژهەڵاتی دووری ئۆدینە دەبەنەوە|ناونیشان=https://koreaherald.com/article/10730783|newspaper=[[The Korea Herald]]|دوایین=موون|یەکەم=کی-هوون|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan="4" |خەڵاتەکانی سینەماتۆگرافیی زێڕین | rowspan="4" |٢٠٢٦ |باشترین وێنە |''پاشا و پیاوەکەی'' |{{won}} | rowspan="4" style="text-align: center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=لی |یەکەم=جۆن-سانگ |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=٤٦ەمین خەڵاتی سینەماتۆگرافیی زێڕین، باشترین ئەکتەر یو های-جین، سۆن یێ-جین... سەرکەوتنی 'پاشا و پیاوەکەی' لە ٤ پۆلدا |ناونیشان=https://www.starnewsk.com/news/articleView.html?idxno=56311 |ئیش=K-Star News |زمان=ko}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەر |جانگ هانگ-جۆن |{{won}} |- |باشترین ئەکتەر |یو های-جین |{{won}} |- |ئەکتەری پاڵپشت |یو جی-تای |{{won}} |- ! scope="row" | خەڵاتەکانی کاتبێڵی کۆریا | ٢٠٢٦ | باشترین دەرهێنەری ساڵ | جانگ هانگ-جۆن | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.etnews.com/20261008000174 |سەردێڕ=دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن، خەڵاتی باشترین دەرهێنەری ساڵی 'خەڵاتەکانی کاتبێڵی کۆریا ٢٠٢٦'ی بەدەستهێنا |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |زمان=ko |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008055841/https://www.etnews.com/20261008000174 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگەرانی فیلمی کۆری | rowspan="2"| ٢٠٢٦ | باشترین ئەکتەری نوێ | پارک جی-هوون | {{Won}} | style="text-align:center" rowspan="2" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.sbs.co.kr/english/article.do?news_id=N1008803921|سەردێڕ=جۆن دۆ-یۆن، زۆ این-سۆنگ خەڵاتی باشترین ئەکتەری سەرەکی لە خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگەرانی فیلمی کۆری دەبەنەوە؛ هیۆن بین، شین های-سۆن پۆلە نوێیەکانی ئۆتییتی دەبەنەوە|نووسەر=کیم جی-های|بڵاوکەرەوە=SBS|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20261019/134865160/1|سەردێڕ=‘خۆشەویستی دەکرێت’، باشترین فیلمی خەڵاتی یۆنگپۆنگ… ‘هیوادارم’ نا هۆنگ-جین خەڵاتی دەرهێنەر و ٣ خەڵاتی تر|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> |- | ١٠ باشترین فیلمی ساڵ | ''چاودێرەکەی پاشا'' | {{Won}} |} === تۆمەتی دزینی بەرهەم === لە ئایاری ٢٠٢٦دا، خێزانی نووسەری زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''ئۆم هۆنگ-دۆ'' داوای فەرمانێکی دادگایان کرد بۆ ڕاگرتنی نمایشی فیلمەکە، بە تۆمەتی بەکارهێنانی نەپسەندکراوی توخمەکانی دەقی نووسەرەکە. لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، دادگای ناوچەی ڕۆژئاوای سێۆڵ داواکەی ڕەتکردەوە، و بڕیاری دا کە هەردوو کارەکە بە ڕێژەیەکی بەرچاو لە چیرۆک و بابەتدا جیاوازن سەرەڕای هەندێک پێکهاتەی هاوشێوە.<ref name="newsis">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=شین |یەکەم=یو-ریم |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=[تایبەت] دادگا، داواکاری ڕاگرتنی نمایشی 'پاشا و پیاوەکەی' ڕەتدەکاتەوە…"قورسە دان بە لێکنزیبووندا بنرێت" |ناونیشان=https://www.newsis.com/view/NISX20260723_0003721173 |ئیش=Newsis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260727142830/https://www.newsis.com/view/NISX20260723_0003721173 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==تێبینییەکان== {{Notelist}} ==سەرچاوەکان== {{Reflist}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== * {{KMDb film|40652}} * {{IMDb title|38626703}} * {{HanCinema film|The_King__s_Warden}} {{Portal bar|کۆریای باشوور|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} [[Category:فیلمەکان دەربارەی کودەتا]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون]] dyxoua64f3scnijo6ivpggdhlp567ob 1694688 1694393 2026-10-25T20:03:11Z DreamHourFlight 39788 وێنەکە لە ویکیی کوردی نییە 1694688 wikitext text/x-wiki {{Short description|فیلمی ٢٠٢٦ لە دەرهێنانی جانگ هانگ-جون}} {{Infobox film | name = چاودێرەکەی پاشا | alt = | caption = پۆستەری بڵاوکردنەوەی سینەمایی | native_name = {{Infobox Korean film name|hangul=왕과 사는 남자|hanja=王과 사는 男子|lk=پیاوەکەی لەگەڵ پاشا دەژی}} | director = [[جانگ ھانگ-جون]] | writer = {{Plainlist| - جانگ هانگ-جون - هوانگ سیۆنگ-گو }} | producer = {{Plainlist| - ئیم ئون-جۆنگ - جانگ وۆن-سۆک }} | starring = {{Plainlist| - یو های-جین - پارک جی-هوون - یو جی-تای - جۆن می-دۆ - کیم مین - پارک جی-هوان - لی جۆن-هیوک - آن جای-هۆنگ }} | cinematography = چۆی یۆنگ-هوان | editing = هۆ سۆن-می | music = دالپالان | studio = {{Plainlist| - ئۆندا وۆڕکس - بی.ئای. ئێنتەرتەینمنت }} | distributor = شۆبۆکس | released = {{Film date|٢٠٢٦|٠٢|٠٤}} | country = کۆریای باشوور | language = کۆری | budget = ٦٫٩ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=فیلمە تێچوو کەمەکان بۆکس ئۆفیسی کۆریا لە سەرەتای ٢٠٢٦دا بوژێننەوە|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260220/budget-friendly-films-revitalize-korean-box-office-in-early-2026|newspaper=[[The Korea Times]]|دوایین=بێک|یەکەم=بیۆنگ-یۆڵ|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٦}}</ref> | gross = ١٢٣ ملیۆن دۆلار<ref>{{Cite Box Office Warden|title=پاشا و پیاوەکەی|access-date=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|id=38626703}}</ref><ref name="box:korea">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆفیک، کۆبیس سیستەمی زانیاری بۆکس ئۆفیسی کۆری: فیلمە کۆرییەکانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.koreanfilm.or.kr/eng/news/boxOffice_Yearly.jsp?mode=BOXOFFICE_YEAR&selectDt=2026&category=ALL&country=K|وێبگە=KOFIC|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> }} '''''چاودێرەکەی پاشا''''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 왕과 사는 남자) فیلمێکی مێژوویی و درامیی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]] لە ساڵی ٢٠٢٦، کە لە دەرهێنان و نووسینی ''[[جانگ ھانگ-جون]]'' و ''هوانگ سیۆنگ-گو'' هاونووسەری بووە. فیلمەکە کۆمەڵە ئەکتەرێک لەخۆ دەگرێت کە پێکهاتوون لە [[یو ھای-جین|''یو های-جین'']]، ''[[پارک جی-ھوون|پارک جی-هوون]]''، ''[[یوو جی-تای]]'' و ''جۆن می-دۆ''. فیلمەکە ژیانی ناوماڵ و گۆشەگیری دەرروونیی پاشای لابراو، [[دانجۆنگی جۆسۆن|دانجۆنگ]]، لە کاتی دوورخستنەوەیدا لە ساڵی ١٤٥٧ دەگێڕێتەوە. لەلایەن شۆبۆکسەوە بڵاو کرایەوە، و لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٦ نمایش کرا. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦دا، فیلمەکە گەیشتە ١٠ ملیۆن بلیتی فرۆشراو، و بووە ٣٤ەمین فیلم لە کۆریای باشوور کە ئەم ئاممارە تۆمار بکات. تا تەممووزی ٢٠٢٦، فیلمەکە ١٦٫٩١ ملیۆن بلیتی تۆمار کرد، و بووە دووەم پڕبینەرترین و پڕ داهاتترین فیلم لە مێژووی بۆکس ئۆفیسی کۆریای باشووردا. لە ٦٢ەمین ئاهەنگی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتەکانی بێکسانگ]]، سێ خەڵاتی بەدەستهێنا: خەڵاتی مەزن، باشترین ئەکتەری نوێ، و خەڵاتی کاریگەری گوچی. ==چیرۆک== [[دانجۆنگی جۆسۆن|یی هۆنگ-وی]]، پاشای هەرزەکاری چۆسۆن، لەلایەن مامیەوە، شازادەی گەورە [[سێجۆی جۆسۆن|سۆیانگ]]، دەسەڵاتی لێ دەسەنرێتەوە و پلەکەی دابەزێنرێت بۆ شازادە نۆسان. دەسەڵاتداری بەهێز ''هان مۆنگ-هۆە'' پاشای پێشوو دەنێرێت بۆ دوورخستنەوە بەو هیوایەی خۆی بكوژێت. ئۆم هۆنگ-دۆ سەردارێکی گوندێکی هەژارە لە دۆڵی چیاکانی چێۆنگنیۆنگپۆ لە یۆنگوۆل. دوای سەردانکردن بۆ گوندێکی دراوسێ، کە دوای داڵدەدانی خانەدانێکی دوورخراوە (کە دواتر گەڕێنرایەوە سەر پۆستەکەی) گەشەی سەندبوو، ئەویش گوندنشینەکانی رازی دەکات کە هەمان کار بکەن دوای بیستنی هەواڵی هاتنی خانەدانێکی دوورخراوە بۆ ناوچەکە. گوندی هۆنگ-دۆ وەکو شوێنی دوورخستنەوەی شازادە نۆسان هەڵدەبژێردرێت بەهۆی دووری شوێنەکەیەوە. نۆسان لەگەڵ خزمەتکارە وەفاکەی مێ-هوا دەگاتە ئەوێ. گوندنشینەکان نیگەران دەبن کاتێک ناسنامەی راستەقینەی نۆسان دەزانن، کە بەهۆی یادوەریی کاربەدەستە دڵسۆزەکانی کە بە شێوەیەکی دڕندانە لەسەر دژایەتیکردنی پاشای نوێ کوژران، ئازار دەچێژێت. ئارەزووی خۆکوشتن دەکات و هەوڵ دەدات لە بەرزاییەک خۆی فڕێ داتە خوارەوە، بەڵام لە دوا چرکەدا لەلایەن هۆنگ-دۆوە ڕزگار دەکرێت. شازادەی گەورە كۆمسۆنگ، مامی تری نۆسان، بە دزییەوە پەیوەندی بەو دەکات دەربارەی یاخیبوونێکی نزیک بۆ گەڕاندنەوەی بۆ سەر کورسیی پاشایەتی. هۆنگ-دۆ لە سنووری خۆی دەردەچێت و تووڕە دەبێت و سزای نۆسان دەدات دوای ئەوەی بە هەڵە تێدەگات کە وا دەزانێت خەریکی خۆکوشتنە. دەمەقاڵێیەکە پڵنگێک ڕادەکێشێت کە هەڕەشە لە ئەوان و گوندنشینەکان دەکات. تە-سان، کوڕی هۆنگ-دۆ، بە کەوانەکەی تیرێک لە پڵنگەکە دەدات. نۆسان سەرنجی پڵنگەکە ڕادەکێشێت و تیرێک لە سەری دەدات و دەیکوژێت. رووداوەکە ژیانێکی نوێ بۆ نۆسان دەگەڕێنێتەوە دوای ئەوەی لە دیدگای هۆنگ-دۆ و گوندنشینەکانی ورد دەبێتەوە. دەست دەکات بە نزیکبوونەوە لەگەڵیان، تە-سان فێر دەکات بۆ ئامادەکردنی بۆ تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاریی شارستانی (گواگۆ). ==ئەکتەرەکان== * [[یو ھای-جین|یو های-جین]] وەک ئۆم هۆنگ-دۆ * [[پارک جی-ھوون|پارک جی-هوون]] وەک شازادە نۆسان / [[دانجۆنگی جۆسۆن|پاشا دانجۆنگ]] (یی هۆنگ-وی) * [[یوو جی-تای]] وەک هان مۆنگ-هۆە * جۆن می-دۆ وەک مێ-هوا * کیم مین وەک ئۆم تە-سان * [[پارک جی-ھوان]] وەک ئۆ سە-گیۆم * لی جۆن-هیوک وەک شازادەی گەورە گیومسۆنگ (یی یو) * ئان جای-هۆنگ وەک سەرۆک گوندی نۆروگۆل ==بەرهەمهێنان== [[File:20251219 The King's Warden production press conference.jpg|thumb|alt=چوار ئەکتەرە سەرەکییەکە و دەرهێنەری فیلمەکە لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی بەرهەمهێناندا پۆز دەدەن.|[[یوو جی-تای]]، [[پارک جی-ھوون|پارک جی-هوون]]، [[یو ھای-جین|یو های-جین]]، جۆن می-دۆ، و جانگ هانگ-جۆن لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی بەرهەمهێنانی فیلمەکەدا لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] ===گەشەپێدان=== بەگوێرەی سەرچاوەکانی پیشەسازیی فیلم لە تەممووزی ٢٠٢٤، دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن پشتڕاستی کردەوە کە پڕۆژەی داهاتووی ناوی چاودێرەکەی پاشا دەبێت. فیلمەکە سەرنج دەخاتە سەر دوورخستنەوەی پاشا دانجۆنگ، شەشەمین پاشای [[جۆسۆن|چۆسۆن]]، لە یۆنگوۆل، [[ھەرێمی کانگوۆن (کۆریای باشوور)|هەرێمی گانگۆن]]. ئەمە یەکەم جارە جانگ دەرهێنانی درامایەکی مێژوویی بکات، سەرەڕای ماوەی درێژی کارکردنی لە جۆرەکانی تری فیلم. لەلایەن ئۆندا وۆڕکس و بی.ئای. ئێنتەرتەینمنت بەرهەم هێنراوە، و لەلایەن شۆبۆکسەوە بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[تایبەت] تەنیا هاوسەرگیری؟ دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن یەکەم مەگافۆنی سەگۆکی بۆ فیلمی 'پاشا و پیاوەکەی' هەڵدەگرێت|trans-title=[تایبەت] زیاتر لە تەنیا پشتگیریکردنی هاوسەرەکەی؟ دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن سەرکردایەتی یەکەم فیلمی مێژوویی خۆی دەکات پاشا و پیاوەکەی|ناونیشان=https://news.jtbc.co.kr/article/NB12207233|سەردێڕ=[단독] 외조만? 장항준 감독 ‘왕과 사는 남자’ 첫 사극 메가폰|ئیش=[[JTBC]]|زمان=ko|دوایین=چۆ|یەکەم=یۆن-گیۆنگ|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260425235915/https://news.jtbc.co.kr/article/NB12207233|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="production">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:یەکەم درامای مێژوویی جانگ هانگ-جۆن 'پاشا و پیاوەکەی'، بەشداریی یو های-جین→پارک جی-هوون پشتڕاست کرایەوە|trans-title=یەکەم فیلمی مێژوویی جانگ هانگ-جۆن پاشا و پیاوەکەی بەشداریی یو های-جین→پارک جی-هوونی پشتڕاست کردەوە|ناونیشان=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/434802|سەردێڕ=장항준 첫 사극 '왕과 사는 남자', 유해진→박지훈 출연 확정|ئیش=[[iMBC]]|زمان=ko|دوایین=یۆۆ|یەکەم=جۆنگ-مین|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260822031042/https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/434802|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جانگ لە کاتی ڕاگەیاندنی بەرهەمهێنانەکەدا ڕایگەیاند کە سەرەتا دوودڵ بووە لە وەرگرتنی فیلمێکی مێژوویی لە سەردەمێکی سەختدا بۆ پیشەسازیی فیلم، بەڵام لە کۆتاییدا سەرسام بووە بە داهێنانی چیرۆکی دانجۆنگ و هاوسەرەکەی هانی داوە، کە نووسەر کیم ئون-هی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:دەرهێنەری 'پاشا و پیاوەکەی' جانگ هانگ-جۆن "دوودڵ بووم لە درامای مێژوویی، بەڵام کیم ئون-هی پێی گتم بیکەم"|trans-title=دەرهێنەری پاشا و پیاوەکەی جانگ هانگ-جۆن "دوودڵ بووم لە درامای مێژوویی، بەڵام کیم ئون-هی پێی گتم بیکەم"|ناونیشان=https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2025121910310001341|سەردێڕ='왕과 사는 남자' 장항준 감독 "사극 망설였지만, 김은희가 하라고 했다"-문화ㅣ한국일보|newspaper=[[Hankook Ilbo]]|زمان=ko|دوایین=کیم|یەکەم=یۆن-جۆ|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260104195240/https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2025121910310001341|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===وێنەگرتن=== قۆناغی پێش بەرهەمهێنان لە کۆتایی ٢٠٢٤ کۆتایی هات، و [[وێنەگرییی سەرەکی|وێنەگرتنی سەرەکی]] لە نیوەی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد.<ref name="production" /><ref name="production2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[تایبەت] 'بەرچاو' پارک جی-هوان، دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن دەبینێت... دەرکەوتنی تایبەت لە 'پاشا و پیاوەکەی'|ناونیشان=https://www.sportsworldi.com/newsView/20241024508070|سەردێڕ=[단독] ‘대세’ 박지환, 장항준 감독 만난다...‘왕과 사는 남자’ 특별출연|ئیش=Sports World|زمان=ko|دوایین=جی|یەکەم=دۆنگ-هیۆن|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241024021923/http://www.sportsworldi.com/newsView/20241024508070|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئەوەی کە باکگراوندی فیلمەکە چێۆنگنیۆنگپۆیە، بەڵام لە شوێنەکانی تری وەکو سێۆندۆل<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:٦ کاتژمێر نیشتمانی من، ئەڵقەی یۆنگوۆلی 'پاشا و پیاوەکەی' پەخش کرا|ناونیشان=https://www.bntnews.co.kr/article/view/bnt202603040145|ئیش=BNT|زمان=ko|دوایین=کیم|یەکەم=مین-جۆ|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> و ستۆدیۆی فیلمی مۆنگگیۆنگ سێاجێ وێنەی گیراوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:پاشا بوونی نییە بەڵام یادگارییەکان بۆنوس... مۆنگگیۆنگ سێاجێ، سەرکەوتنی نەخوازراو بەهۆی 'پاشا و پیاوەکەی'؟|ناونیشان=https://www.newsis.com/view/NISX20260228_0003530225|سەردێڕ=왕(王)은 없지만 추억은 덤… 문경새재, '왕사남' 덕분에 때아닌 대박?|agency=[[Newsis]]|زمان=ko|دوایین=کیم|یەکەم=جین-هۆ|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260228151902/https://www.newsis.com/view/NISX20260228_0003530225|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چونکە دیمەنی ڕەسەنی چێۆنگنیۆنگپۆ پارێزراو نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|script-title=ko:٤ راستیی مێژوویی کە باشە پێش بینینی 'پاشا و پیاوەکەی' بیزانیت|ناونیشان=https://www.esquirekorea.co.kr/article/1896627|سەردێڕ='왕과 사는 남자' 보기 전 알아두면 좋을 역사적 사실 4|magazine=Esquire Korea|زمان=ko|دوایین=سۆنگ|یەکەم=چای-یۆن|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260211115557/https://www.esquirekorea.co.kr/article/1896627|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==بڵاوکردنەوە== فیلمەکە لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٦، لە کاتی پشووی سەری ساڵی نوێی کۆریادا بڵاو کرایەوە. شیکارانی پیشەسازی پڕۆژەکەیان بە بڵاوکراوەیەکی سەرەکی بۆ بۆکس ئۆفیسی ناوخۆیی دیاری کردووە دوای ماوەیەک لە پشکی بەرزی بازاڕ بۆ فیلمە بیانییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|script-title=ko:[تایبەت] یو های-جین، ئایا شانازیی چەماوەی سینەمای کۆری دەگەڕێنێتەوە... بڵاوکردنەوەی فیلمی 'پاشا و پیاوەکەی' لە ٤ی شوباتی ساڵی داهاتوودا پشتڕاست کرایەوە|ناونیشان=https://www.ize.co.kr/news/articleView.html?idxno=72777|سەردێڕ=[단독] 유해진, 구겨진 한국영화 자존심 펼까…'왕과 사는 남자' 내년 2월4일 개봉 확정|magazine=Ize|زمان=ko|دوایین=هان|یەکەم=سوو-جین|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260104153453/https://www.ize.co.kr/news/articleView.html?idxno=72777|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[کەنەدا]]، [[ئوسترالیا]]، [[تایوان]]، و [[نیوزیلاند|نیوزلەندا]] بڵاوکرایەوە، و لە فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆژهەڵاتی دووردا نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:تینی 'دانجۆنگ ئۆپا' پارک جی-هوون... سەرکەوتنی دووانەی 'پاشا و پیاوەکەی'، ١٠ ملیۆن چاوەڕوانی→ بڵاوکردنەوەی دەرەوەی وڵات|ناونیشان=https://isplus.com/article/view/isp202603040010|سەردێڕ=&lsquo;단종 오빠&rsquo; 박지훈 열풍&hellip;&lsquo;왕사남&rsquo; 겹경사, 1000만 초읽기&rarr;해외 개봉|newspaper=[[Ilgan Sports]]|زمان=ko|دوایین=لی|یەکەم=سوجین|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> فیلمەکە لە بەشی ئۆفیسی نوی لە ٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئاسیایی نیویۆرک لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ نمایشێکی تایبەتی هەبوو وەک بەشێک لە ٢٥ەمین ساڵیادی فێستیڤاڵەکە.<ref name=pr1:nyaff>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nyaff.org/nyaff26/films/the-kings-warden |سەردێڕ=٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئاسیایی نیویۆرک، پاشا و پیاوەکەی|بڵاوکەرەوە= NYAFF |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ==پێشوازی== ===بۆکس ئۆفیس=== بەپێی داتاکانی کۆبیس، کە خزمەتگوزارییەکی شوێنکەوتووە لەلایەن ئەنجومەنی فیلمی کۆرییەوە بەڕێوەدەبرێت، فیلمەکە ٤٫٩ ملیۆن دۆلاری لە ٧٦١٬٨٣٢ بلیت لە کۆتایی هەفتەی یەکەیدا بەدەستهێنا لەگەڵ ٥٨٫١٪ لە کۆی گشتی داهاتەکە. پێنج ڕۆژ دوای بڵاوکردنەوەکەی، فیلمەکە کۆی گشتییەکەی گەیشتە ٦٫٤ ملیۆن دۆلار لە زیاتر لە ١ ملیۆن بلیت.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=بۆکس ئۆفیسی کۆریا: درامای مێژوویی 'پاشا و پیاوەکەی' لە پلەی یەکەمدا دەست پێدەکات|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-historical-drama-the-kings-warden-no-1-1236656681/|magazine=[[Variety (magazine)|ڤاریتی]]|دوایین=راماچەندان|یەکەم=نامان|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260210130325/https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-historical-drama-the-kings-warden-no-1-1236656681/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمەکە گەورەترین ئامادەبوونی رۆژانەی لە ئازاری ٢٠٢٠ەوە لە ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦دا هەبوو، کە ٥٣٧٬١٩٠ بینەری لە یەک ڕۆژدا ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=بۆکس ئۆفیسی کۆریا: 'پاشا و پیاوەکەی' لە پلەی یەکەمدا دەمێنێتەوە لەگەڵ کردنەوەی فراوانی 'هۆمینت'|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-the-kings-warden-humint-1236664378/|magazine=[[Variety (magazine)|ڤاریتی]]|دوایین=راماچەندان|یەکەم=نامان|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260304172921/https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-the-kings-warden-humint-1236664378/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایا 'پاشا و پیاوەکەی' دەتوانێت پەیوەندی بە 'یانەی ١٠ ملیۆن بینەر' بکات دوای سەرکەوتنی سەری ساڵی مانگی؟|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260219/can-kings-warden-join-10-million-viewer-club-after-lunar-new-year-success|newspaper=[[The Korea Times]]|دوایین=بیۆنگ-یۆڵ|یەکەم=بێک|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260225165242/https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260219/can-kings-warden-join-10-million-viewer-club-after-lunar-new-year-success|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ٦ی ئازاردا، ١٠ ملیۆن بلیتی لە کۆریای باشوور تۆمار کرد، کە وای لێکرد ببێتە ٣٤ەمین فیلم (٢٥ەمین فیلمی کۆری) کە ئەمە ئەنجام بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:جانگ هانگ-جۆن سەرکەوت! 'پاشا و پیاوەکەی' لە کۆتاییدا 'فیلمی دە ملیۆنی'... چوارەم لە جۆری درامای مێژوویی|ناونیشان=https://www.hani.co.kr/arti/culture/culture_general/1248098.html|سەردێڕ=장항준 해냈다! ‘왕사남’ 드디어 ‘천만 영화’…사극 장르로는 4번째|ئیش=[[Hankyoreh]]|دوایین=کیم|یەکەم=ئەون-هیۆنگ|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312145958/https://www.hani.co.kr/arti/culture/culture_general/1248098.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ٢٣ی تەممووز، فیلمەکە کۆی گشتی ١٦٫٩١ ملیۆن بلیتی هەبووە،<ref name="newsis"/> کە وای لێکرد ببێتە دووەم پڕبینەرترین و پڕ داهاتترین لە کۆریای باشووردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='پاشا و پیاوەکەی' دەبێتە دووەم پڕبینەرترین فیلم لە کۆریا، و ١٦٫٢٨ ملیۆن بلیت دەشکێنێت|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2026-04-11/entertainment/movies/The-Kings-Warden-becomes-second-most-watched-film-in-Korea-smashes-1628-million-admissions/2566607|newspaper=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین=جی|یەکەم=مین-جی|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=بۆکس ئۆفیسی کۆریا: 'پاشا و پیاوەکەی' دەبێتە داهات بەرزترین فیلمی هەموو سەردەمێک|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/box-office/korea-box-office-the-kings-warden-highest-grossing-film-all-time-1236697486/|magazine=[[Variety (magazine)|ڤاریتی]]|دوایین=ناماچەندان|یەکەم=نامان|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> ===وەڵامی ڕەخنەگران=== فیلمەکە تێکڕای ٦٫٥٧ لە ١٠ی لە Cine21 بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:پاشا و پیاوەکەی|ناونیشان=https://cine21.com/movie/info/?movie_id=62893|سەردێڕ=영화 [왕과 사는 남자] 상세정보|وێبگە=[[Cine21]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260313070804/https://cine21.com/movie/info/?movie_id=62893|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە پێداچوونەوەیەکی بۆ The Korea Times، بێک بیۆنگ-یۆڵ نووسی کە فیلمەکە "بەهۆی نواندنی درەوشاوەی ئەستێرە سەرەکییەکانەوە زیندوو بووەتەوە". رایگەیاند کە "چیرۆکەکە ڕاستەوخۆیە و بە شێوازێکی هێڵی پێش دەکەوێت، کە وای لێدەکات بینینی ئاسان بێت، بەڵام هەندێک جار کەمێک پەلەی تێدایە". لەگەڵ ئەوەشدا، "وەک درامایەکی ناوەند سەرکەوتوو دەبێت چونکە سەرنج دەخاتە سەر گەرموگوڕی پەیوەندی مرۆڤەکان و ئازایەتی خەڵکی ئاسایی".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='پاشای پارێزەر' پاشای دوورخراوەی چۆسۆن مرۆڤدۆست دەکات|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260122/kings-warden-humanizes-exiled-joseon-king|newspaper=[[The Korea Times]]|دوایین=بێک|یەکەم=بیۆنگ-یۆڵ|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260123052727/https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/films/20260122/kings-warden-humanizes-exiled-joseon-king|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە شێوەیەکی هاوشێوە، یانگ گیۆنگ-می ستایشی کاستەکەی کرد بەڵام ئاماژەی بە لاوازیی تەواوبوونی پێکهاتەی سیناریۆکە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:مالتیزی فرمیسکەکانی بە 'پاشا و پیاوەکەی' سڕییەوە، لێهاتوویی دەرهێنان 'دیار نییە' [زووم-ئین]|trans-title=مالتیزەکە بە 'پاشا و پیاوەکەی' ڕزگاری دەبێت، بەڵام دەرهێنانی هێشتا نیشانەی پرسیارە [زووم-ئین]|ناونیشان=https://isplus.com/article/view/isp202602110100|سەردێڕ=&lsquo;왕사남&rsquo;으로 눈물 닦은 말티즈, 연출력은 &lsquo;글쎄&rsquo; [줌인]|newspaper=[[Ilgan Sports]]|زمان=ko|دوایین=جانگ|یەکەم=جۆ-یۆن|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ===خەڵاتەکان=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ئاهەنگی خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆل ! scope="col" | وەرگر(ەکان) ! scope="col" | ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" | سەرچاوە |- ! scope="row" rowspan="8" | [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ]] | rowspan="8" | ٢٠٢٦ | خەڵاتی مەزن – فیلم | یو های-جین | {{won}} | rowspan="8" style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'٦٢ەمین خەڵاتەکانی هونەری بێکسانگ' ڕاگەیاندنی کاندیدەکان... 'پاشا و پیاوەکەی' لە ٧ پۆلدا کاندید کراوە|ناونیشان=https://www.mk.co.kr/news/hot-issues/12015376|سەردێڕ=‘제62회 백상예술대상’ 후보 발표…‘왕과 사는 남자’ 7개 부문 노미네이트|ئیش=Star Today|زمان=ko|دوایین=لی|یەکەم=دا-گیۆم|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260423192536/https://www.mk.co.kr/news/hot-issues/12015376|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><br /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئەکتەرە دێرینەکان یو های-جین، ریو سۆنگ-ریۆنگ خەڵاتی مەزنی بێکسانگ دەبەنەوە — چۆن ڕوویدا|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2026-05-08/entertainment/movies/LIVE-Welcome-to-the-62nd-Baeksang-Awards/2586780|newspaper=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین١=مەککارتی|یەکەم١=تۆماس|دوایین٢=جین|یەکەم٢=ئەون-سوو|دوایین٣=کیم|یەکەم٣=جۆ-یۆن|دوایین٤=شین|یەکەم٤=هان-نی|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> |- | باشترین فیلم | rowspan="2" | ''چاودێرەکەی پاشا'' | {{nom}} |- | خەڵاتی کاریگەری گوچی | {{won}} |- | باشترین دەرهێنەر | جانگ هانگ-جۆن | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەر | یو های-جین | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەری پاڵپشت | یو جی-تای | {{nom}} |- | باشترین خانمەکتەری پاڵپشت | جۆن می-دۆ | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەری نوێ | پارک جی-هوون | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9" |خەڵاتەکانی فیلمی بویل | rowspan="9" |٢٠٢٦ |باشترین دەرهێنەر |جانگ هانگ-جۆن |{{nom}} | rowspan="9" style="text-align: center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=پارک |یەکەم=جین-یۆنگ |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ='پاشا و پیاوەکەی' پارک جی-هوون، کاندیدبوونی هاوکات بۆ باشترین ئەکتەر و باشترین ئەکتەری نوێ⋯ بەدەستهێنانی ٣ خەڵاتی فیلمی بویل |ناونیشان=https://www.joynews24.com/view/1996726 |ئیش=JoyNews24}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=هێۆن |یەکەم=گیۆنگ-ئا |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=ئەکتەر یو های-جین، خەڵاتی باشترین ئەکتەری فیلمی بوولی بەدەستهێنا بۆ فیلمی 'پاشا و پیاوەکەی' |ناونیشان=https://news.kbs.co.kr/news/pc/view/view.do?ncd=8680699 |ئیش=KBS}}</ref> |- | rowspan="2" |باشترین ئەکتەر |یو های-جین |{{won}} |- |پارک جی-هوون |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری پاڵپشت |یو جی-تای |{{nom}} |- |باشترین خانمەکتەری پاڵپشت |جۆن می-دۆ |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری نوێ |پارک جی-هوون |{{nom}} |- |باشترین مۆسیقا |دالپالان |{{nom}} |- |ئەستێرەی نێرینەی ساڵ |پارک جی-هوون |{{won}} |- |ئەستێرەی مێینەی ساڵ |جۆن می-دۆ |{{won}} |- ! scope="row" rowspan="6" | خەڵاتەکانی بڕینی دەرهێنەر | rowspan="6" | ٢٠٢٦ | باشترین دەرهێنەر (فیلم) | جانگ هانگ-جۆن | {{nom}} | rowspan="6" style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:پارک جی-هوون، کاندیدبوونی هاوکات بۆ فیلم و زنجیرە... ٢٤ەمین خەڵاتی بڕینی دەرهێنەر، کاندیدەکان ئاشکراکراون|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/movie/article/382/0001272683|سەردێڕ=박지훈, 영화·시리즈 동시 노미…제24회 디렉터스컷 어워즈, 후보 공개|ئیش=[[Sports Dong-A]]|بڵاوکەرەوە=[[Naver]]|زمان=ko|دوایین=لی|یەکەم=سێۆنگ-می|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=پارک |یەکەم=جین-یۆنگ |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=یو های-جین، پارک جی-هوون→هیۆن بین، جۆنگ یۆن-هۆ، خەڵاتی ئەکتەری خەڵاتی بڕینی دەرهێنەریان بەدەستهێنا |ناونیشان=https://www.joynews24.com/view/1969923 |ئیش=JoyNews24}}</ref> |- | باشترین سیناریۆ (فیلم) | جانگ هانگ-جۆن، هوانگ سیۆنگ-گو | {{nom}} |- | باشترین خانمەکتەر (فیلم) | جۆن می-دۆ | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەر (فیلم) | یو های-جین | {{won}} |- | باشترین خانمەکتەری نوێ (فیلم) | جۆن می-دۆ | {{nom}} |- | باشترین ئەکتەری نوێ (فیلم) | پارک جی-هوون | {{won}} |- ! scope="row" | فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆژهەڵاتی دوور | ٢٠٢٦ | خەڵاتی بینەران | ''چاودێرەکەی پاشا'' | {{Draw|پلەی سێیەم}} | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=فیلمە کۆرییەکان سێ خەڵات لە فێستیڤاڵی فیلمی ڕۆژهەڵاتی دووری ئۆدینە دەبەنەوە|ناونیشان=https://koreaherald.com/article/10730783|newspaper=[[The Korea Herald]]|دوایین=موون|یەکەم=کی-هوون|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> |- ! scope = "row" rowspan="4" |خەڵاتەکانی سینەماتۆگرافیی زێڕین | rowspan="4" |٢٠٢٦ |باشترین وێنە |''پاشا و پیاوەکەی'' |{{won}} | rowspan="4" style="text-align: center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=لی |یەکەم=جۆن-سانگ |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=٤٦ەمین خەڵاتی سینەماتۆگرافیی زێڕین، باشترین ئەکتەر یو های-جین، سۆن یێ-جین... سەرکەوتنی 'پاشا و پیاوەکەی' لە ٤ پۆلدا |ناونیشان=https://www.starnewsk.com/news/articleView.html?idxno=56311 |ئیش=K-Star News |زمان=ko}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەر |جانگ هانگ-جۆن |{{won}} |- |باشترین ئەکتەر |یو های-جین |{{won}} |- |ئەکتەری پاڵپشت |یو جی-تای |{{won}} |- ! scope="row" | خەڵاتەکانی کاتبێڵی کۆریا | ٢٠٢٦ | باشترین دەرهێنەری ساڵ | جانگ هانگ-جۆن | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.etnews.com/20261008000174 |سەردێڕ=دەرهێنەر جانگ هانگ-جۆن، خەڵاتی باشترین دەرهێنەری ساڵی 'خەڵاتەکانی کاتبێڵی کۆریا ٢٠٢٦'ی بەدەستهێنا |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |زمان=ko |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008055841/https://www.etnews.com/20261008000174 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگەرانی فیلمی کۆری | rowspan="2"| ٢٠٢٦ | باشترین ئەکتەری نوێ | پارک جی-هوون | {{Won}} | style="text-align:center" rowspan="2" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.sbs.co.kr/english/article.do?news_id=N1008803921|سەردێڕ=جۆن دۆ-یۆن، زۆ این-سۆنگ خەڵاتی باشترین ئەکتەری سەرەکی لە خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگەرانی فیلمی کۆری دەبەنەوە؛ هیۆن بین، شین های-سۆن پۆلە نوێیەکانی ئۆتییتی دەبەنەوە|نووسەر=کیم جی-های|بڵاوکەرەوە=SBS|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20261019/134865160/1|سەردێڕ=‘خۆشەویستی دەکرێت’، باشترین فیلمی خەڵاتی یۆنگپۆنگ… ‘هیوادارم’ نا هۆنگ-جین خەڵاتی دەرهێنەر و ٣ خەڵاتی تر|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> |- | ١٠ باشترین فیلمی ساڵ | ''چاودێرەکەی پاشا'' | {{Won}} |} === تۆمەتی دزینی بەرهەم === لە ئایاری ٢٠٢٦دا، خێزانی نووسەری زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''ئۆم هۆنگ-دۆ'' داوای فەرمانێکی دادگایان کرد بۆ ڕاگرتنی نمایشی فیلمەکە، بە تۆمەتی بەکارهێنانی نەپسەندکراوی توخمەکانی دەقی نووسەرەکە. لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، دادگای ناوچەی ڕۆژئاوای سێۆڵ داواکەی ڕەتکردەوە، و بڕیاری دا کە هەردوو کارەکە بە ڕێژەیەکی بەرچاو لە چیرۆک و بابەتدا جیاوازن سەرەڕای هەندێک پێکهاتەی هاوشێوە.<ref name="newsis">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=شین |یەکەم=یو-ریم |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=[تایبەت] دادگا، داواکاری ڕاگرتنی نمایشی 'پاشا و پیاوەکەی' ڕەتدەکاتەوە…"قورسە دان بە لێکنزیبووندا بنرێت" |ناونیشان=https://www.newsis.com/view/NISX20260723_0003721173 |ئیش=Newsis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260727142830/https://www.newsis.com/view/NISX20260723_0003721173 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==تێبینییەکان== {{Notelist}} ==سەرچاوەکان== {{Reflist}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== * {{KMDb film|40652}} * {{IMDb title|38626703}} * {{HanCinema film|The_King__s_Warden}} {{Portal bar|کۆریای باشوور|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} [[Category:فیلمەکان دەربارەی کودەتا]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون]] ewkrenqg1zech957z85cov6bh5fg3p1 0 305645 1694634 1693976 2026-10-25T17:13:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:کوردستان|کوردستان]] 1694634 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''عەبدولڕەزاق بیمار''' (لەدایکبووی ١٩٣٦، [[کۆیە]] - مردووی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، کۆیە)<ref name=":1">[https://knwe.org/KU/ArticleDetails/1664#lik عەبدولڕەزاق بیمار: قەڵەمێكی بەپیت!]، [[کوردستانی نوێ (ڕۆژنامە)|کوردستانی نوێ]]، خەلیل عەبدوڵلا لە 2022-11-28 بڵاویکردۆتەوە.</ref> شاعیرێکی کورد بوو. یەکێک بووە لە شاعیرە ڕۆمانتیکییەکانی قوتابخانەی شیعریی گۆران.<ref name=":2">[https://kurdistantv.net/ku/news/169439 شاعیری ناسراوی کورد (عەبدولڕەزاق بیمار) کۆچی دوایی کرد]، [[کوردستان تیڤی]]، لەلایەن پیران ئه‌میر لە 2022/06/15 بڵاوکراوەتەوە.</ref> ئەو بەشی کوردی لە زانکۆی بەغداد تەواوکردووە، دواتر لە ساڵی ١٩٨٤ لە هەمان بەش وەک مامۆستای زانکۆ کاری کردووە.<ref name=":2" /><ref name=":1" /> عەبدولڕەزاق بیمار ئەندامی دەستەی نووسەرانی گۆڤاری ھیوا بوو. ئەو لە ماوەی ژیانیدا پتر لە ٢٠ کتێبی چاپکراوی هەبووە.<ref>[https://www.nrttv.com/nrt2/detail2/6904 عەبدولڕەزاق بیماری نوسەر کۆچی دوایی کرد، ئێن ئارتی ٢]، لە ڕۆژی 15/06/2022 بڵاوکراوەتەوە.</ref> == بەرهەمەکان == * بووکی پەردە(شانۆ) ١٩٦٠ * شانۆی کوردستان ١٩٦١ * دیوانی وەنەوشەکان (ھەڵبەست) ١٩٨١ * دڵداریی ئێمە (ھەڵبەست) ١٩٨٢ * کانیلە و خۆشەویستی ١٩٨٤ * نانی دەریا ( ھەڵبەستی بابلۆ نیرۆدا) ١٩٨٧ * کیش و مۆسیقای ھەڵبەستی کوردی ١٩٩٢ * سەلاحەددین  (لە عەرەبییەوە) ١٩٩٣ * پەخشانی کوردی ( لێکۆڵینەوە) ١٩٩٨ * ناوچەوان  (شیعر) ٢٠٠٠ * خوێندنەوەیێکی تازەی ھەڵبەستی نوێی کوردی (لێکۆڵینەوە) ٢٠٠٦ * ڕۆژانێک بوو(ھەڵبەست) ٢٠٠٦ * پەنجە گوڵی مێخەک(شانۆ لەعەرەبییەوە) ٢٠٠٧ * لۆرکا ( وەڕگێڕاو) ٢٠١٢ * لە سێبەرى ڕەخنە و لێکۆڵینەوەدا ٢٠١٩ == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی کۆیە]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] haahaqbofy050fihrvx305zwh89ip2c 0 305651 1694540 1694046 2026-10-25T15:01:15Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1694540 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی بێگۆڤا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Duhok Governorate.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای دھۆک]] لە ساڵی (٢٠٢٤)دا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای باتیفا|باتیفا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[بێگۆڤا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٢١]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = سەگڤان سەبری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٥١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٧٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٢٠٢٠ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٦٦٧ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٢٧٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٢١ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٣٤٦٨ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٢٨٠٣ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی(بادینانی)]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی بێگۆڤا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''ناحیة بیکوفا''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Begova Subdistrict'') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای باتیفا]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارەدێی [[مەزنێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی [[بێگۆڤا]]یە. * واتای ناوی بێگۆڤا (یاخود بێگوڤا) لە ڕووی زمانەوانییەوە لە [[زمانی کوردی]]یەوە سەرچاوەی گرتووە و لە دوو بڕگە پێکدێت: * بێ: بە واتای (بێ، کەم، یاخود بێستانی کورتکراوە). * گۆڤا (گوڤا): لە بنەڕەتدا لە وشەی «گۆڤەند» یان «گۆڤار»ەوە ھاتووە، یان لە زاراوەی ناوچەیی بە واتای (شوێنی حەوانەوە و پاوان) بەکاردێت. لە گێڕانەوە مێژوویی و ناوخۆییەکانی ناوچەکەدا، دوو بۆچوونی سەرەکی لەسەر ناونانی ئەم شوێنە ھەیە: * شوێنی بێ گۆڤەند (بێ شایی): بەھۆی ئەوەی ناوچەکە لە ڕابردوودا بەھۆی شەڕ و ململانێ مێژووییەکان یان دوورییەکەی لە ناوەندە گەورەکان، کەمتر شایی و گۆڤەندی تێدا کراوە، پێیان گوتووە "بێ-گۆڤەند" کە دواتر گۆڕاوە بۆ بێگۆڤا. * سروشتی ناوچەکە: ھەنێک لە زمانناسان پێیان وایە وشەکە پەیوەندی بە جوگرافیا و خاکی ناوچەکەوە ھەیە، کە وەک دۆڵێک یان پاوانی کەم گژوگیا یان بە پێچەوانەوە وەک ناوچەیەکی گونجاو بۆ حەوانەوەی مەڕوماڵات لێکدراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = وڵاتەکەت باشتربناسە | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 | نووسەر = مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٥ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240805085851/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == ئەم ناحیەیە لە ساڵی ٢٠٢١ ھاتەکایەوە، بە دابڕانی ۳۳ گوند لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای باتیفا]]، گوندی [[بێگۆڤا]] بووە ناوەندی ئەم ناحیەیە.<ref>https://www.erbil.gov.krd/app/node/427</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی بێگۆڤا: * لە باکوورەوە [[باکووری کوردستان]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی بامەڕنێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی کانی ماسێ]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای باتیفا]] و [[ناحیەی دەرکار]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی مەزنێ | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078840 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == دانیشتوان == * ژمارەی دانیشتووانی (٥٢٧٥) ھەزار کەسە، بەپێی ئاماری ساڵی (٢٠٢٤). کە پێکھاتووە لە ١٢٤٥ [[خێزان]] و ٣١٤٢ [[نێر]] و ٣١٢٩ [[مێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * بەرێژەی (١٠٠٪) دانیشتوانی لە نەتەوەی [[کورد]]ن وە بەرێژەی (١٠٠٪) بە ئایین [[ئیسلام]] ([[سوننە]])ن. == کشتووکاڵ == لە سنووری ئەم ناحیەیەدا لە ڕووی کشتوکاڵەوە [[گەنم]] و [[جۆ]] و باخداری وەک [[ترێ]] و [[ھەنجیر]] و [[ھەرمێ]]، لەگەڵ سپیداردا دەکرێت. == شوێنەوار == == کارگێڕی == ==ئەمانەش ببینە== * [[قەزای باتیفا]] * [[ناحیەی ناوەندی قەزای باتیفا]] * [[ناحیەی ئاڤکانی]] == سەرچاوەکان == {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای دھۆک}} {{پارێزگای دھۆک}} {{تد|کوردستان|پارێزگای دھۆک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] ajohdgsb16cpf0kkvwcllb7ukeah84p 0 305658 1694414 1694258 2026-10-25T12:07:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694414 wikitext text/x-wiki {{Short description|چەشنێکی ئەدەبی}} '''ڕۆمانی کۆمەڵایەتی'''، کە بە '''ڕۆمانی کێشەی کۆمەڵایەتی''' (یاخود '''ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی''') دەناسرێت، بریتییە لە «بەرهەمێکی خەیاڵیی ئەدەبی کە تێیدا کێشەیەکی کۆمەڵایەتیی باو، وەک دەمارگیری لەسەر بنەمای ڕەگەز، نەژاد، یان چینایەتی، لە ڕێگەی کاررێکەرەکانی لەسەر کەسایەتییەکانی ڕۆمانەکەدا دەخرێتە ڕوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= social problem novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= 04 Nov. 2012}}</ref> نموونەی تایبەتتر لەو کێشە کۆمەڵایەتییانەی لەم جۆرە بەرهەمانەدا باسیان لێوە دەکرێت بريتین لە هەژاری، بارودۆخی کارگە و کانزاکان، ڕەوشی سەختی [[مناڵانی کار|کاری منداڵان]]، و [[توندوتیژی دژی ژنان]]، زیادبوونی تاوانکاری، و نەخۆشییە [[گشتگری|گشتگریەکان]] بەهۆی قەرەباڵغیی زۆر و خراپیی باری تەندروستی لە شارەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Childers, JW (2001) |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |ڕێکەوتی سەردان= ٢٠٠١}}</ref> دەستەواژەکانی وەک ڕۆمانی تێز، ڕۆمانی پڕوپاگەندەیی، ڕۆمانی تایبەت بە پیشەسازی، ڕۆمانی چینی ڕەنجدەر و ڕۆمانی کێشەدار بەکاردێن بۆ وەسفکردنی ئەم جۆرە ڕۆمانانە؛<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Handbook to Literature |نووسەر= Harmon and Holman |ڕێکەوت= ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە= Prentice Hall | edition = 7th ed. |پەڕەکان= ٤١٢, ٤٨٧, ٥١٨-٩}}</ref> گەشەسەندنی نوێ لەم ژێرچەشنەدا بریتییە لە ڕۆمانی کێشەی نەوجەوانان. هەروەها وەک ڕۆمانی کۆمەڵناسییش ئاماژەی پێ دەکرێت. ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی شێوازێکە لە ڕۆمانی کۆمەڵایەتی کە جەخت لەسەر بیرۆکەی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی دەکاتەوە، لە کاتێکدا ڕۆمانی پرۆلیتاریا شێوازێکی سیاسیی ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتییە کە ڕەنگە جەخت لەسەر شۆڕش بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Proletarian novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/421071/novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان= 25 Apr. 2013}}</ref> ئەگەرچی نموونە سەرەتاییەکانی لە بەریتانیای سەدەی هەژدەدا دەبینرێنەوە، بەڵام ڕۆمانی کۆمەڵایەتی لە سەرتاسەری ئەورووپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکادا نووسراون. == سەرچاوەکان == a2z0czr8ur6mnuprzkwiaks3jwb8rma 1694538 1694414 2026-10-25T15:00:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1694538 wikitext text/x-wiki {{Short description|چەشنێکی ئەدەبی}} '''ڕۆمانی کۆمەڵایەتی'''، کە بە '''ڕۆمانی کێشەی کۆمەڵایەتی''' (یاخود '''ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی''') دەناسرێت، بریتییە لە «بەرهەمێکی خەیاڵیی ئەدەبی کە تێیدا کێشەیەکی کۆمەڵایەتیی باو، وەک دەمارگیری لەسەر بنەمای ڕەگەز، نەژاد، یان چینایەتی، لە ڕێگەی کاررێکەرەکانی لەسەر کەسایەتییەکانی ڕۆمانەکەدا دەخرێتە ڕوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= social problem novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= 04 Nov. 2012}}</ref> نموونەی تایبەتتر لەو کێشە کۆمەڵایەتییانەی لەم جۆرە بەرهەمانەدا باسیان لێوە دەکرێت بريتین لە هەژاری، بارودۆخی کارگە و کانزاکان، ڕەوشی سەختی [[مناڵانی کار|کاری منداڵان]]، و [[توندوتیژی دژی ژنان]]، زیادبوونی تاوانکاری، و نەخۆشییە [[گشتگری|گشتگریەکان]] بەهۆی قەرەباڵغیی زۆر و خراپیی باری تەندروستی لە شارەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Childers, JW (2001) |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |ڕێکەوتی سەردان= ٢٠٠١}}</ref> دەستەواژەکانی وەک ڕۆمانی تێز، ڕۆمانی پڕوپاگەندەیی، ڕۆمانی تایبەت بە پیشەسازی، ڕۆمانی چینی ڕەنجدەر و ڕۆمانی کێشەدار بەکاردێن بۆ وەسفکردنی ئەم جۆرە ڕۆمانانە؛<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Handbook to Literature |نووسەر= Harmon and Holman |ڕێکەوت= ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە= Prentice Hall | edition = 7th ed. |پەڕەکان= ٤١٢, ٤٨٧, ٥١٨-٩}}</ref> گەشەسەندنی نوێ لەم ژێرچەشنەدا بریتییە لە ڕۆمانی کێشەی نەوجەوانان. هەروەها وەک ڕۆمانی کۆمەڵناسییش ئاماژەی پێ دەکرێت. ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی شێوازێکە لە ڕۆمانی کۆمەڵایەتی کە جەخت لەسەر بیرۆکەی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی دەکاتەوە، لە کاتێکدا ڕۆمانی پرۆلیتاریا شێوازێکی سیاسیی ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتییە کە ڕەنگە جەخت لەسەر شۆڕش بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Proletarian novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/421071/novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان= 25 Apr. 2013}}</ref> ئەگەرچی نموونە سەرەتاییەکانی لە بەریتانیای سەدەی هەژدەدا دەبینرێنەوە، بەڵام ڕۆمانی کۆمەڵایەتی لە سەرتاسەری ئەورووپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکادا نووسراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 2baz3sppmw3kpxdsc1oqv2ceunwn9pw 1694607 1694538 2026-10-25T17:04:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:وێژە|وێژە]] و [[دەروازە:ڕۆمانەکان|ڕۆمانەکان]] 1694607 wikitext text/x-wiki {{Short description|چەشنێکی ئەدەبی}} '''ڕۆمانی کۆمەڵایەتی'''، کە بە '''ڕۆمانی کێشەی کۆمەڵایەتی''' (یاخود '''ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی''') دەناسرێت، بریتییە لە «بەرهەمێکی خەیاڵیی ئەدەبی کە تێیدا کێشەیەکی کۆمەڵایەتیی باو، وەک دەمارگیری لەسەر بنەمای ڕەگەز، نەژاد، یان چینایەتی، لە ڕێگەی کاررێکەرەکانی لەسەر کەسایەتییەکانی ڕۆمانەکەدا دەخرێتە ڕوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= social problem novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= 04 Nov. 2012}}</ref> نموونەی تایبەتتر لەو کێشە کۆمەڵایەتییانەی لەم جۆرە بەرهەمانەدا باسیان لێوە دەکرێت بريتین لە هەژاری، بارودۆخی کارگە و کانزاکان، ڕەوشی سەختی [[مناڵانی کار|کاری منداڵان]]، و [[توندوتیژی دژی ژنان]]، زیادبوونی تاوانکاری، و نەخۆشییە [[گشتگری|گشتگریەکان]] بەهۆی قەرەباڵغیی زۆر و خراپیی باری تەندروستی لە شارەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Childers, JW (2001) |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |ڕێکەوتی سەردان= ٢٠٠١}}</ref> دەستەواژەکانی وەک ڕۆمانی تێز، ڕۆمانی پڕوپاگەندەیی، ڕۆمانی تایبەت بە پیشەسازی، ڕۆمانی چینی ڕەنجدەر و ڕۆمانی کێشەدار بەکاردێن بۆ وەسفکردنی ئەم جۆرە ڕۆمانانە؛<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Handbook to Literature |نووسەر= Harmon and Holman |ڕێکەوت= ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە= Prentice Hall | edition = 7th ed. |پەڕەکان= ٤١٢, ٤٨٧, ٥١٨-٩}}</ref> گەشەسەندنی نوێ لەم ژێرچەشنەدا بریتییە لە ڕۆمانی کێشەی نەوجەوانان. هەروەها وەک ڕۆمانی کۆمەڵناسییش ئاماژەی پێ دەکرێت. ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی شێوازێکە لە ڕۆمانی کۆمەڵایەتی کە جەخت لەسەر بیرۆکەی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی دەکاتەوە، لە کاتێکدا ڕۆمانی پرۆلیتاریا شێوازێکی سیاسیی ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتییە کە ڕەنگە جەخت لەسەر شۆڕش بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Proletarian novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/421071/novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان= 25 Apr. 2013}}</ref> ئەگەرچی نموونە سەرەتاییەکانی لە بەریتانیای سەدەی هەژدەدا دەبینرێنەوە، بەڵام ڕۆمانی کۆمەڵایەتی لە سەرتاسەری ئەورووپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکادا نووسراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} 3bqt9plq7we2r87z8vrnlylbrd8hm74 1694693 1694607 2026-10-25T20:05:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1694693 wikitext text/x-wiki {{Short description|چەشنێکی ئەدەبی}} '''ڕۆمانی کۆمەڵایەتی'''، کە بە '''ڕۆمانی کێشەی کۆمەڵایەتی''' (یاخود '''ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی''') دەناسرێت، بریتییە لە «بەرهەمێکی خەیاڵیی ئەدەبی کە تێیدا کێشەیەکی کۆمەڵایەتیی باو، وەک دەمارگیری لەسەر بنەمای ڕەگەز، نەژاد، یان چینایەتی، لە ڕێگەی کاررێکەرەکانی لەسەر کەسایەتییەکانی ڕۆمانەکەدا دەخرێتە ڕوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= social problem novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= 04 Nov. 2012}}</ref> نموونەی تایبەتتر لەو کێشە کۆمەڵایەتییانەی لەم جۆرە بەرهەمانەدا باسیان لێوە دەکرێت بريتین لە هەژاری، بارودۆخی کارگە و کانزاکان، ڕەوشی سەختی [[مناڵانی کار|کاری منداڵان]]، و [[توندوتیژی دژی ژنان]]، زیادبوونی تاوانکاری، و نەخۆشییە [[گشتگری|گشتگریەکان]] بەهۆی قەرەباڵغیی زۆر و خراپیی باری تەندروستی لە شارەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Childers, JW (2001) |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/664323/social-problem-novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |ڕێکەوتی سەردان= ٢٠٠١}}</ref> دەستەواژەکانی وەک ڕۆمانی تێز، ڕۆمانی پڕوپاگەندەیی، ڕۆمانی تایبەت بە پیشەسازی، ڕۆمانی چینی ڕەنجدەر و ڕۆمانی کێشەدار بەکاردێن بۆ وەسفکردنی ئەم جۆرە ڕۆمانانە؛<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Handbook to Literature |نووسەر= Harmon and Holman |ڕێکەوت= ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە= Prentice Hall | edition = 7th ed. |پەڕەکان= ٤١٢, ٤٨٧, ٥١٨-٩}}</ref> گەشەسەندنی نوێ لەم ژێرچەشنەدا بریتییە لە ڕۆمانی کێشەی نەوجەوانان. هەروەها وەک ڕۆمانی کۆمەڵناسییش ئاماژەی پێ دەکرێت. ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتی شێوازێکە لە ڕۆمانی کۆمەڵایەتی کە جەخت لەسەر بیرۆکەی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی دەکاتەوە، لە کاتێکدا ڕۆمانی پرۆلیتاریا شێوازێکی سیاسیی ڕۆمانی ناڕەزایەتیی کۆمەڵایەتییە کە ڕەنگە جەخت لەسەر شۆڕش بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Proletarian novel in Encyclopædia Britannica |ناونیشان= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/421071/novel |وێبگە= Encyclopædia Britannica |بڵاوکەرەوە= Encyclopædia Britannica Inc. |ڕێکەوت= ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان= 25 Apr. 2013}}</ref> ئەگەرچی نموونە سەرەتاییەکانی لە بەریتانیای سەدەی هەژدەدا دەبینرێنەوە، بەڵام ڕۆمانی کۆمەڵایەتی لە سەرتاسەری ئەورووپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکادا نووسراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 7vz8y9m5fdcdaqctelms10quw5b31qn 0 305664 1694403 1694323 2026-10-25T12:03:51Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694403 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1970)}} {{Infobox person | name = یو های-جین | image = Yoo Hae-jin at The King's Warden production press conference.jpg | alt = | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1970|1|4}} | birth_place = چۆنگجو، [[پارێزگای باکووری چونگچۆنگ]]، کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = 1997–ئێستا | agent = ڤاست ئێنتەرتەینمنت }} '''یو های-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유해진؛ لەدایکبووی 4ی کانوونی دووەمی 1970) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. دوای دەرچوونی لە بەشی نواندن لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول، بوو بە ئەندامی گرووپی شانۆیی مۆکوا ڕەپەرتوار. یو لە کۆتاییەکانی دەیەی 1990دا ڕووی کردە سینەما، و لە سەرەتادا لە ڕۆڵی پاڵپشتدا لە فیلمەکاندا دەرکەوت وەک پاشا و گاڵتەجاڕ (2005) و تاسا: لێوەشاوەکان (2006)، و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ|گراند بێلی]] بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بۆ فیلمی یەکەم بەدەست هێنا. دواتر بوو بە یەکێک لە دیارترین ئەکتەرە پاڵپشتەکانی کۆریای باشوور، و خەڵاتی تری باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بۆ فیلمەکانی مۆس (2010) و دزە دەریاییەکان (2014) وەرگرت. لە ساڵی 2026دا، ڕۆڵگێڕانەکەی لە فیلمی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' بووە هۆی ئەوەی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتی گەورەی هونەری بێکسانگ]] بەدەست بهێنێت. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == حەزی یو بۆ نواندن لە منداڵیدا دەستی پێکرد، کاتێک بە دزییەوە دەچووە ناو ناوەندێکی کلتوری لە چۆنگجو بۆ سه‌یرکردنی نمایشەکان. لە پۆلی هەشتەمدا، شانۆیەکی تاکەکەسی هانی دا کە بە شێوەیەکی پیشەگەرانە بەدوای ئەم کارەدا بچێت. هەرچەندە هیوادار بوو بچێتە قوتابخانەیەکی ئامادەیی هونەری، بەڵام بەهۆی سەرچاوە داراییە سنوردارەکان و دژایەتیکردنی خێزانەکەی نەیتوانی ئەمە بکات. لەپاش ئەوە، دوای کەمپێکی نواندنی هاوینە لە قۆناغی ئامادەییدا پەیوەندی بە گرووپێکی شانۆییەوە کرد. سەرەڕای کەسایەتیی شەرمنی، بە یارمەتیدان و چاودیریکردنی ئەکتەرە خاوەن ئەزموونەکان توانی لێهاتووییەکانی پەرە پێبدات.<ref name="Asiae" /> دوای قۆناغی ئامادەیی، یو بۆ ماوەی دوو ساڵی لەسەریەک تاقیکردنەوەی بۆ بەشەکانی نواندن و سینەمای زانکۆ کرد بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕەتکردنەوەیانە لەسەر بنەمای شێوەی دەرەوەی بوون. سەرەڕای ئەوەی لە سەرەتادا پلانی هەبوو دەستبەجێ خزمەتی سەربازیی ناچاریی خۆی دەست پێبکات، بەڵام باوکی هانی دا کە سەرەتا ڕێگاکانی تر تاقی بکاتەوە. یو بڕیار دا مۆدە بخوێنێت، بەو بیرۆکەیەی کە لە کۆتاییدا سوود بە پیشەی نواندنی دەگەیەنێت.<ref name="Asiae">چاوپێکەوتنی ئاسیای: *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 1 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061553/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Asiae}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 2 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304003003/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 3 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304064234/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}}</ref> دوای ئەوەی خزمەتی سەربازیی خۆی تەواو کرد، لە ماوەی خوێندنی مۆدەدا سەرنجی لەسەر شانۆ ماوەوە، کە ئەمەش بووە هۆی خراپیی ئاستی ئەکادیمیی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئامۆژگارییە پێشوەختەکەی باوکی سوودبەخش دەرچوو. پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی تایبەت بۆ دەرچووانی کۆلێژ ڕێگەی بە وەرگرتن دەدا تەنها لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەی نووسین، کە ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1995دا لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول وەرگیرێت.<ref name="Asiae" /> == ڕیکلام و سپۆنسەرەکان == یو های-جین بووەتە هەڵبژاردنێکی باو وەک مۆدێلی ڕیکلامی بۆ پیشەسازیی خۆراک دوای ئەو هەموو فیلمەی کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بینەری هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240714103444/https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=داووم - سپورت کیۆنگهیۆنگ |سەردێڕ=سۆنگ کانگ-هۆ و یو های-جین دەست لە ناو دەست ڕیکلامی شین ڕامیونیان تۆمارکرد... "کۆدی هۆمۆر باوە" |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نۆنگشیم یو و سۆنگ کانگ-هۆی وەک مۆدێل بۆ ڕیکلامە نوێیەکەیان لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ شین ڕامیون هەڵبژارد. لە ڕیکلامەکەدا، [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ-هۆ]] دەبینرێت کە نۆدڵەکە دەکوڵێنێت و گۆرانی دەڵێت لەسەر زیادبوونی تامەکەی، و یو دەبینرێت کە چێژ لە ڕامیونەکە وەردەگرێت لەکاتێکدا قسە لەگەڵ سۆنگ دەکات. == ژیانی کەسی == یو و خانمەکتەر [[کیم ھێ-سوو]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2001 دوای وێنەگرتنی فیلمی لێدانی مانگ یەکتریان بینی و لە ساڵی 2006دا دوای ئەوەی پێکەوە لە فیلمی تاسا: لێوەشاوەکان دەرکەوتن نزیکبوونەوە. پشۆکانی پەیوەندییەکەیان لە ساڵی 2008دا دەرکەوتن هەرچەندە هەردووکیان بەردەوام بوون لە ڕەتکردنەوەی هەر پەیوەندییەکی ڕۆمانسی تا سەرەتای ساڵی 2010 کاتێک وێنەی پاپاراتزی هەردووکیان بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780619.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=بۆچی کیم های-سو و یو های-جین؟... هاوکارێک "تەواوترین پیاو بۆ های-سو" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780621.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین، یەکەم جووتی ئەستێرەی 2010..."ئەوینی نهێنی بۆ ماوەی 2 ساڵ" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە فەرمی پەیوەندیی خۆیان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Sun-young |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2914783 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جin بە فەرمی وەک جووتێک دەردەکەون |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150828011008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Korea Times]] |سەردێڕ=کیم های-سو لەگەڵ یو های-جین پەیوەندیی خۆشەویستی هەیە؛ هێشتا هیچ پلانی هاوسەرگیری نییە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224131/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو دان بەوەدا دەنێت کە پەیوەندیی لەگەڵ یو های-جین هەیە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110912024914/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین پەیوەندیی خۆیان پشتڕاست دەکەنەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304082344/http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=KBS Global |سەردێڕ=پەیوەندیی ڕۆمانسیی کیم های-سو و یو های-جین پشتڕاستکرایەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یو و کیم لە ساڵی 2011دا جیاوبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304054110/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین کۆتاییان بە پەیوەندییەکەیان هێنا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110831142102/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=جوان و دڕندە کۆتایی بە پەیوەندییەکەیان دەهێنن |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم و یو دوای پەیوەندییەکی ٣ ساڵی جیابوونەوە |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆم هۆنگ-دۆ | ''جانگ هانگ-جۆن'' |} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} * {{KMDb person}} * {{HanCinema person}} == سەرچاوە == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] <references /> [[پۆل:باشترین ئەکتەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] iuxhawnnfofyh7c24pw70sibpmwqdnr 1694542 1694403 2026-10-25T15:48:13Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1694542 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1970)}} {{Infobox person | name = یو های-جین | image = Yoo Hae-jin at The King's Warden production press conference.jpg | alt = | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1970|1|4}} | birth_place = چۆنگجو، [[پارێزگای باکووری چونگچۆنگ]]، کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = 1997–ئێستا | agent = ڤاست ئێنتەرتەینمنت }} '''یو های-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유해진؛ لەدایکبووی 4ی کانوونی دووەمی 1970) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. دوای دەرچوونی لە بەشی نواندن لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول، بوو بە ئەندامی گرووپی شانۆیی مۆکوا ڕەپەرتوار. یو لە کۆتاییەکانی دەیەی 1990دا ڕووی کردە سینەما، و لە سەرەتادا لە ڕۆڵی پاڵپشتدا لە فیلمەکاندا دەرکەوت وەک پاشا و گاڵتەجاڕ (2005) و تاسا: لێوەشاوەکان (2006)، و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ|گراند بێلی]] بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بۆ فیلمی یەکەم بەدەست هێنا. دواتر بوو بە یەکێک لە دیارترین ئەکتەرە پاڵپشتەکانی کۆریای باشوور، و خەڵاتی تری باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بۆ فیلمەکانی مۆس (2010) و دزە دەریاییەکان (2014) وەرگرت. لە ساڵی 2026دا، ڕۆڵگێڕانەکەی لە فیلمی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' بووە هۆی ئەوەی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتی گەورەی هونەری بێکسانگ]] بەدەست بهێنێت. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == حەزی یو بۆ نواندن لە منداڵیدا دەستی پێکرد، کاتێک بە دزییەوە دەچووە ناو ناوەندێکی کلتوری لە چۆنگجو بۆ سه‌یرکردنی نمایشەکان. لە پۆلی هەشتەمدا، شانۆیەکی تاکەکەسی هانی دا کە بە شێوەیەکی پیشەگەرانە بەدوای ئەم کارەدا بچێت. هەرچەندە هیوادار بوو بچێتە قوتابخانەیەکی ئامادەیی هونەری، بەڵام بەهۆی سەرچاوە داراییە سنوردارەکان و دژایەتیکردنی خێزانەکەی نەیتوانی ئەمە بکات. لەپاش ئەوە، دوای کەمپێکی نواندنی هاوینە لە قۆناغی ئامادەییدا پەیوەندی بە گرووپێکی شانۆییەوە کرد. سەرەڕای کەسایەتیی شەرمنی، بە یارمەتیدان و چاودیریکردنی ئەکتەرە خاوەن ئەزموونەکان توانی لێهاتووییەکانی پەرە پێبدات.<ref name="Asiae" /> دوای قۆناغی ئامادەیی، یو بۆ ماوەی دوو ساڵی لەسەریەک تاقیکردنەوەی بۆ بەشەکانی نواندن و سینەمای زانکۆ کرد بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕەتکردنەوەیانە لەسەر بنەمای شێوەی دەرەوەی بوون. سەرەڕای ئەوەی لە سەرەتادا پلانی هەبوو دەستبەجێ خزمەتی سەربازیی ناچاریی خۆی دەست پێبکات، بەڵام باوکی هانی دا کە سەرەتا ڕێگاکانی تر تاقی بکاتەوە. یو بڕیار دا مۆدە بخوێنێت، بەو بیرۆکەیەی کە لە کۆتاییدا سوود بە پیشەی نواندنی دەگەیەنێت.<ref name="Asiae">چاوپێکەوتنی ئاسیای: *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 1 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061553/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Asiae}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 2 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304003003/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 3 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304064234/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}}</ref> دوای ئەوەی خزمەتی سەربازیی خۆی تەواو کرد، لە ماوەی خوێندنی مۆدەدا سەرنجی لەسەر شانۆ ماوەوە، کە ئەمەش بووە هۆی خراپیی ئاستی ئەکادیمیی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئامۆژگارییە پێشوەختەکەی باوکی سوودبەخش دەرچوو. پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی تایبەت بۆ دەرچووانی کۆلێژ ڕێگەی بە وەرگرتن دەدا تەنها لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەی نووسین، کە ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1995دا لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول وەرگیرێت.<ref name="Asiae" /> == ڕیکلام و سپۆنسەرەکان == یو های-جین بووەتە هەڵبژاردنێکی باو وەک مۆدێلی ڕیکلامی بۆ پیشەسازیی خۆراک دوای ئەو هەموو فیلمەی کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بینەری هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240714103444/https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=داووم - سپورت کیۆنگهیۆنگ |سەردێڕ=سۆنگ کانگ-هۆ و یو های-جین دەست لە ناو دەست ڕیکلامی شین ڕامیونیان تۆمارکرد... "کۆدی هۆمۆر باوە" |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نۆنگشیم یو و سۆنگ کانگ-هۆی وەک مۆدێل بۆ ڕیکلامە نوێیەکەیان لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ شین ڕامیون هەڵبژارد. لە ڕیکلامەکەدا، [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ-هۆ]] دەبینرێت کە نۆدڵەکە دەکوڵێنێت و گۆرانی دەڵێت لەسەر زیادبوونی تامەکەی، و یو دەبینرێت کە چێژ لە ڕامیونەکە وەردەگرێت لەکاتێکدا قسە لەگەڵ سۆنگ دەکات. == ژیانی کەسی == یو و خانمەکتەر [[کیم ھێ-سوو]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2001 دوای وێنەگرتنی فیلمی لێدانی مانگ یەکتریان بینی و لە ساڵی 2006دا دوای ئەوەی پێکەوە لە فیلمی تاسا: لێوەشاوەکان دەرکەوتن نزیکبوونەوە. پشۆکانی پەیوەندییەکەیان لە ساڵی 2008دا دەرکەوتن هەرچەندە هەردووکیان بەردەوام بوون لە ڕەتکردنەوەی هەر پەیوەندییەکی ڕۆمانسی تا سەرەتای ساڵی 2010 کاتێک وێنەی پاپاراتزی هەردووکیان بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780619.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=بۆچی کیم های-سو و یو های-جین؟... هاوکارێک "تەواوترین پیاو بۆ های-سو" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780621.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین، یەکەم جووتی ئەستێرەی 2010..."ئەوینی نهێنی بۆ ماوەی 2 ساڵ" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە فەرمی پەیوەندیی خۆیان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Sun-young |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2914783 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جin بە فەرمی وەک جووتێک دەردەکەون |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150828011008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Korea Times]] |سەردێڕ=کیم های-سو لەگەڵ یو های-جین پەیوەندیی خۆشەویستی هەیە؛ هێشتا هیچ پلانی هاوسەرگیری نییە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224131/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو دان بەوەدا دەنێت کە پەیوەندیی لەگەڵ یو های-جین هەیە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110912024914/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین پەیوەندیی خۆیان پشتڕاست دەکەنەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304082344/http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=KBS Global |سەردێڕ=پەیوەندیی ڕۆمانسیی کیم های-سو و یو های-جین پشتڕاستکرایەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یو و کیم لە ساڵی 2011دا جیاوبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304054110/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین کۆتاییان بە پەیوەندییەکەیان هێنا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110831142102/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=جوان و دڕندە کۆتایی بە پەیوەندییەکەیان دەهێنن |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|سەردێڕ=کیم و یو دوای پەیوەندییەکی ٣ ساڵی جیابوونەوە|ڕەوشی ناونیشان=dead|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526083458/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆم هۆنگ-دۆ | ''جانگ هانگ-جۆن'' |} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} * {{KMDb person}} * {{HanCinema person}} == سەرچاوە == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] <references /> [[پۆل:باشترین ئەکتەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] j5diepqlz081yychjcg8v7oijempl5u 1694544 1694542 2026-10-25T16:00:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Yoo Hae-jin}} 1694544 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1970)}} {{Infobox person | name = یو های-جین | image = Yoo Hae-jin at The King's Warden production press conference.jpg | alt = | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1970|1|4}} | birth_place = چۆنگجو، [[پارێزگای باکووری چونگچۆنگ]]، کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = 1997–ئێستا | agent = ڤاست ئێنتەرتەینمنت }} '''یو های-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유해진؛ لەدایکبووی 4ی کانوونی دووەمی 1970) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. دوای دەرچوونی لە بەشی نواندن لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول، بوو بە ئەندامی گرووپی شانۆیی مۆکوا ڕەپەرتوار. یو لە کۆتاییەکانی دەیەی 1990دا ڕووی کردە سینەما، و لە سەرەتادا لە ڕۆڵی پاڵپشتدا لە فیلمەکاندا دەرکەوت وەک پاشا و گاڵتەجاڕ (2005) و تاسا: لێوەشاوەکان (2006)، و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ|گراند بێلی]] بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بۆ فیلمی یەکەم بەدەست هێنا. دواتر بوو بە یەکێک لە دیارترین ئەکتەرە پاڵپشتەکانی کۆریای باشوور، و خەڵاتی تری باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بۆ فیلمەکانی مۆس (2010) و دزە دەریاییەکان (2014) وەرگرت. لە ساڵی 2026دا، ڕۆڵگێڕانەکەی لە فیلمی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' بووە هۆی ئەوەی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتی گەورەی هونەری بێکسانگ]] بەدەست بهێنێت. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == حەزی یو بۆ نواندن لە منداڵیدا دەستی پێکرد، کاتێک بە دزییەوە دەچووە ناو ناوەندێکی کلتوری لە چۆنگجو بۆ سه‌یرکردنی نمایشەکان. لە پۆلی هەشتەمدا، شانۆیەکی تاکەکەسی هانی دا کە بە شێوەیەکی پیشەگەرانە بەدوای ئەم کارەدا بچێت. هەرچەندە هیوادار بوو بچێتە قوتابخانەیەکی ئامادەیی هونەری، بەڵام بەهۆی سەرچاوە داراییە سنوردارەکان و دژایەتیکردنی خێزانەکەی نەیتوانی ئەمە بکات. لەپاش ئەوە، دوای کەمپێکی نواندنی هاوینە لە قۆناغی ئامادەییدا پەیوەندی بە گرووپێکی شانۆییەوە کرد. سەرەڕای کەسایەتیی شەرمنی، بە یارمەتیدان و چاودیریکردنی ئەکتەرە خاوەن ئەزموونەکان توانی لێهاتووییەکانی پەرە پێبدات.<ref name="Asiae" /> دوای قۆناغی ئامادەیی، یو بۆ ماوەی دوو ساڵی لەسەریەک تاقیکردنەوەی بۆ بەشەکانی نواندن و سینەمای زانکۆ کرد بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕەتکردنەوەیانە لەسەر بنەمای شێوەی دەرەوەی بوون. سەرەڕای ئەوەی لە سەرەتادا پلانی هەبوو دەستبەجێ خزمەتی سەربازیی ناچاریی خۆی دەست پێبکات، بەڵام باوکی هانی دا کە سەرەتا ڕێگاکانی تر تاقی بکاتەوە. یو بڕیار دا مۆدە بخوێنێت، بەو بیرۆکەیەی کە لە کۆتاییدا سوود بە پیشەی نواندنی دەگەیەنێت.<ref name="Asiae">چاوپێکەوتنی ئاسیای: *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 1 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061553/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Asiae}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 2 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304003003/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 3 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304064234/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}}</ref> دوای ئەوەی خزمەتی سەربازیی خۆی تەواو کرد، لە ماوەی خوێندنی مۆدەدا سەرنجی لەسەر شانۆ ماوەوە، کە ئەمەش بووە هۆی خراپیی ئاستی ئەکادیمیی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئامۆژگارییە پێشوەختەکەی باوکی سوودبەخش دەرچوو. پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی تایبەت بۆ دەرچووانی کۆلێژ ڕێگەی بە وەرگرتن دەدا تەنها لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەی نووسین، کە ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1995دا لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول وەرگیرێت.<ref name="Asiae" /> == ڕیکلام و سپۆنسەرەکان == یو های-جین بووەتە هەڵبژاردنێکی باو وەک مۆدێلی ڕیکلامی بۆ پیشەسازیی خۆراک دوای ئەو هەموو فیلمەی کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بینەری هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240714103444/https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=داووم - سپورت کیۆنگهیۆنگ |سەردێڕ=سۆنگ کانگ-هۆ و یو های-جین دەست لە ناو دەست ڕیکلامی شین ڕامیونیان تۆمارکرد... "کۆدی هۆمۆر باوە" |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نۆنگشیم یو و سۆنگ کانگ-هۆی وەک مۆدێل بۆ ڕیکلامە نوێیەکەیان لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ شین ڕامیون هەڵبژارد. لە ڕیکلامەکەدا، [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ-هۆ]] دەبینرێت کە نۆدڵەکە دەکوڵێنێت و گۆرانی دەڵێت لەسەر زیادبوونی تامەکەی، و یو دەبینرێت کە چێژ لە ڕامیونەکە وەردەگرێت لەکاتێکدا قسە لەگەڵ سۆنگ دەکات. == ژیانی کەسی == یو و خانمەکتەر [[کیم ھێ-سوو]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2001 دوای وێنەگرتنی فیلمی لێدانی مانگ یەکتریان بینی و لە ساڵی 2006دا دوای ئەوەی پێکەوە لە فیلمی تاسا: لێوەشاوەکان دەرکەوتن نزیکبوونەوە. پشۆکانی پەیوەندییەکەیان لە ساڵی 2008دا دەرکەوتن هەرچەندە هەردووکیان بەردەوام بوون لە ڕەتکردنەوەی هەر پەیوەندییەکی ڕۆمانسی تا سەرەتای ساڵی 2010 کاتێک وێنەی پاپاراتزی هەردووکیان بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780619.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=بۆچی کیم های-سو و یو های-جین؟... هاوکارێک "تەواوترین پیاو بۆ های-سو" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780621.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین، یەکەم جووتی ئەستێرەی 2010..."ئەوینی نهێنی بۆ ماوەی 2 ساڵ" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە فەرمی پەیوەندیی خۆیان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Sun-young |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2914783 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جin بە فەرمی وەک جووتێک دەردەکەون |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150828011008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Korea Times]] |سەردێڕ=کیم های-سو لەگەڵ یو های-جین پەیوەندیی خۆشەویستی هەیە؛ هێشتا هیچ پلانی هاوسەرگیری نییە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224131/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو دان بەوەدا دەنێت کە پەیوەندیی لەگەڵ یو های-جین هەیە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110912024914/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین پەیوەندیی خۆیان پشتڕاست دەکەنەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304082344/http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=KBS Global |سەردێڕ=پەیوەندیی ڕۆمانسیی کیم های-سو و یو های-جین پشتڕاستکرایەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یو و کیم لە ساڵی 2011دا جیاوبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304054110/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین کۆتاییان بە پەیوەندییەکەیان هێنا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110831142102/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=جوان و دڕندە کۆتایی بە پەیوەندییەکەیان دەهێنن |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|سەردێڕ=کیم و یو دوای پەیوەندییەکی ٣ ساڵی جیابوونەوە|ڕەوشی ناونیشان=dead|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526083458/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆم هۆنگ-دۆ | ''جانگ هانگ-جۆن'' |} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} * {{KMDb person}} * {{HanCinema person}} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Yoo Hae-jin}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:باشترین ئەکتەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] q88h8vdt3k6utnu353is31pyzfr2p6n 1694606 1694544 2026-10-25T17:03:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:فیلم|فیلم]] و [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1694606 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1970)}} {{Infobox person | name = یو های-جین | image = Yoo Hae-jin at The King's Warden production press conference.jpg | alt = | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1970|1|4}} | birth_place = چۆنگجو، [[پارێزگای باکووری چونگچۆنگ]]، کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = 1997–ئێستا | agent = ڤاست ئێنتەرتەینمنت }} '''یو های-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유해진؛ لەدایکبووی 4ی کانوونی دووەمی 1970) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. دوای دەرچوونی لە بەشی نواندن لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول، بوو بە ئەندامی گرووپی شانۆیی مۆکوا ڕەپەرتوار. یو لە کۆتاییەکانی دەیەی 1990دا ڕووی کردە سینەما، و لە سەرەتادا لە ڕۆڵی پاڵپشتدا لە فیلمەکاندا دەرکەوت وەک پاشا و گاڵتەجاڕ (2005) و تاسا: لێوەشاوەکان (2006)، و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ|گراند بێلی]] بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بۆ فیلمی یەکەم بەدەست هێنا. دواتر بوو بە یەکێک لە دیارترین ئەکتەرە پاڵپشتەکانی کۆریای باشوور، و خەڵاتی تری باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بۆ فیلمەکانی مۆس (2010) و دزە دەریاییەکان (2014) وەرگرت. لە ساڵی 2026دا، ڕۆڵگێڕانەکەی لە فیلمی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' بووە هۆی ئەوەی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتی گەورەی هونەری بێکسانگ]] بەدەست بهێنێت. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == حەزی یو بۆ نواندن لە منداڵیدا دەستی پێکرد، کاتێک بە دزییەوە دەچووە ناو ناوەندێکی کلتوری لە چۆنگجو بۆ سه‌یرکردنی نمایشەکان. لە پۆلی هەشتەمدا، شانۆیەکی تاکەکەسی هانی دا کە بە شێوەیەکی پیشەگەرانە بەدوای ئەم کارەدا بچێت. هەرچەندە هیوادار بوو بچێتە قوتابخانەیەکی ئامادەیی هونەری، بەڵام بەهۆی سەرچاوە داراییە سنوردارەکان و دژایەتیکردنی خێزانەکەی نەیتوانی ئەمە بکات. لەپاش ئەوە، دوای کەمپێکی نواندنی هاوینە لە قۆناغی ئامادەییدا پەیوەندی بە گرووپێکی شانۆییەوە کرد. سەرەڕای کەسایەتیی شەرمنی، بە یارمەتیدان و چاودیریکردنی ئەکتەرە خاوەن ئەزموونەکان توانی لێهاتووییەکانی پەرە پێبدات.<ref name="Asiae" /> دوای قۆناغی ئامادەیی، یو بۆ ماوەی دوو ساڵی لەسەریەک تاقیکردنەوەی بۆ بەشەکانی نواندن و سینەمای زانکۆ کرد بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕەتکردنەوەیانە لەسەر بنەمای شێوەی دەرەوەی بوون. سەرەڕای ئەوەی لە سەرەتادا پلانی هەبوو دەستبەجێ خزمەتی سەربازیی ناچاریی خۆی دەست پێبکات، بەڵام باوکی هانی دا کە سەرەتا ڕێگاکانی تر تاقی بکاتەوە. یو بڕیار دا مۆدە بخوێنێت، بەو بیرۆکەیەی کە لە کۆتاییدا سوود بە پیشەی نواندنی دەگەیەنێت.<ref name="Asiae">چاوپێکەوتنی ئاسیای: *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 1 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061553/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Asiae}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 2 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304003003/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 3 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304064234/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}}</ref> دوای ئەوەی خزمەتی سەربازیی خۆی تەواو کرد، لە ماوەی خوێندنی مۆدەدا سەرنجی لەسەر شانۆ ماوەوە، کە ئەمەش بووە هۆی خراپیی ئاستی ئەکادیمیی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئامۆژگارییە پێشوەختەکەی باوکی سوودبەخش دەرچوو. پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی تایبەت بۆ دەرچووانی کۆلێژ ڕێگەی بە وەرگرتن دەدا تەنها لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەی نووسین، کە ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1995دا لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول وەرگیرێت.<ref name="Asiae" /> == ڕیکلام و سپۆنسەرەکان == یو های-جین بووەتە هەڵبژاردنێکی باو وەک مۆدێلی ڕیکلامی بۆ پیشەسازیی خۆراک دوای ئەو هەموو فیلمەی کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بینەری هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240714103444/https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=داووم - سپورت کیۆنگهیۆنگ |سەردێڕ=سۆنگ کانگ-هۆ و یو های-جین دەست لە ناو دەست ڕیکلامی شین ڕامیونیان تۆمارکرد... "کۆدی هۆمۆر باوە" |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نۆنگشیم یو و سۆنگ کانگ-هۆی وەک مۆدێل بۆ ڕیکلامە نوێیەکەیان لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ شین ڕامیون هەڵبژارد. لە ڕیکلامەکەدا، [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ-هۆ]] دەبینرێت کە نۆدڵەکە دەکوڵێنێت و گۆرانی دەڵێت لەسەر زیادبوونی تامەکەی، و یو دەبینرێت کە چێژ لە ڕامیونەکە وەردەگرێت لەکاتێکدا قسە لەگەڵ سۆنگ دەکات. == ژیانی کەسی == یو و خانمەکتەر [[کیم ھێ-سوو]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2001 دوای وێنەگرتنی فیلمی لێدانی مانگ یەکتریان بینی و لە ساڵی 2006دا دوای ئەوەی پێکەوە لە فیلمی تاسا: لێوەشاوەکان دەرکەوتن نزیکبوونەوە. پشۆکانی پەیوەندییەکەیان لە ساڵی 2008دا دەرکەوتن هەرچەندە هەردووکیان بەردەوام بوون لە ڕەتکردنەوەی هەر پەیوەندییەکی ڕۆمانسی تا سەرەتای ساڵی 2010 کاتێک وێنەی پاپاراتزی هەردووکیان بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780619.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=بۆچی کیم های-سو و یو های-جین؟... هاوکارێک "تەواوترین پیاو بۆ های-سو" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780621.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین، یەکەم جووتی ئەستێرەی 2010..."ئەوینی نهێنی بۆ ماوەی 2 ساڵ" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە فەرمی پەیوەندیی خۆیان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Sun-young |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2914783 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جin بە فەرمی وەک جووتێک دەردەکەون |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150828011008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Korea Times]] |سەردێڕ=کیم های-سو لەگەڵ یو های-جین پەیوەندیی خۆشەویستی هەیە؛ هێشتا هیچ پلانی هاوسەرگیری نییە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224131/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو دان بەوەدا دەنێت کە پەیوەندیی لەگەڵ یو های-جین هەیە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110912024914/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین پەیوەندیی خۆیان پشتڕاست دەکەنەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304082344/http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=KBS Global |سەردێڕ=پەیوەندیی ڕۆمانسیی کیم های-سو و یو های-جین پشتڕاستکرایەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یو و کیم لە ساڵی 2011دا جیاوبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304054110/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین کۆتاییان بە پەیوەندییەکەیان هێنا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110831142102/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=جوان و دڕندە کۆتایی بە پەیوەندییەکەیان دەهێنن |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|سەردێڕ=کیم و یو دوای پەیوەندییەکی ٣ ساڵی جیابوونەوە|ڕەوشی ناونیشان=dead|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526083458/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆم هۆنگ-دۆ | ''جانگ هانگ-جۆن'' |} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} * {{KMDb person}} * {{HanCinema person}} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Yoo Hae-jin}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:باشترین ئەکتەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] hetr8ns5ui23rv6yl9xuvxq8ji6srpb 1694751 1694606 2026-10-25T21:07:55Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694751 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1970)}} {{Infobox person | name = یو های-جین | image = Yoo Hae-jin at The King's Warden production press conference.jpg | alt = | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1970|1|4}} | birth_place = چۆنگجو، [[پارێزگای باکووری چونگچۆنگ]]، کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = 1997–ئێستا | agent = ڤاست ئێنتەرتەینمنت }} '''یو های-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유해진؛ لەدایکبووی 4ی کانوونی دووەمی 1970) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. دوای دەرچوونی لە بەشی نواندن لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول، بوو بە ئەندامی گرووپی شانۆیی مۆکوا ڕەپەرتوار. یو لە کۆتاییەکانی دەیەی 1990دا ڕووی کردە سینەما، و لە سەرەتادا لە ڕۆڵی پاڵپشتدا لە فیلمەکاندا دەرکەوت وەک پاشا و گاڵتەجاڕ (2005) و تاسا: لێوەشاوەکان (2006)، و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ|گراند بێلی]] بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بۆ فیلمی یەکەم بەدەست هێنا. دواتر بوو بە یەکێک لە دیارترین ئەکتەرە پاڵپشتەکانی کۆریای باشوور، و خەڵاتی تری باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بۆ فیلمەکانی مۆس (2010) و دزە دەریاییەکان (2014) وەرگرت. لە ساڵی 2026دا، ڕۆڵگێڕانەکەی لە فیلمی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' بووە هۆی ئەوەی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتی گەورەی هونەری بێکسانگ]] بەدەست بهێنێت. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == حەزی یو بۆ نواندن لە منداڵیدا دەستی پێکرد، کاتێک بە دزییەوە دەچووە ناو ناوەندێکی کلتوری لە چۆنگجو بۆ سه‌یرکردنی نمایشەکان. لە پۆلی هەشتەمدا، شانۆیەکی تاکەکەسی هانی دا کە بە شێوەیەکی پیشەگەرانە بەدوای ئەم کارەدا بچێت. هەرچەندە هیوادار بوو بچێتە قوتابخانەیەکی ئامادەیی هونەری، بەڵام بەهۆی سەرچاوە داراییە سنوردارەکان و دژایەتیکردنی خێزانەکەی نەیتوانی ئەمە بکات. لەپاش ئەوە، دوای کەمپێکی نواندنی هاوینە لە قۆناغی ئامادەییدا پەیوەندی بە گرووپێکی شانۆییەوە کرد. سەرەڕای کەسایەتیی شەرمنی، بە یارمەتیدان و چاودیریکردنی ئەکتەرە خاوەن ئەزموونەکان توانی لێهاتووییەکانی پەرە پێبدات.<ref name="Asiae" /> دوای قۆناغی ئامادەیی، یو بۆ ماوەی دوو ساڵی لەسەریەک تاقیکردنەوەی بۆ بەشەکانی نواندن و سینەمای زانکۆ کرد بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕەتکردنەوەیانە لەسەر بنەمای شێوەی دەرەوەی بوون. سەرەڕای ئەوەی لە سەرەتادا پلانی هەبوو دەستبەجێ خزمەتی سەربازیی ناچاریی خۆی دەست پێبکات، بەڵام باوکی هانی دا کە سەرەتا ڕێگاکانی تر تاقی بکاتەوە. یو بڕیار دا مۆدە بخوێنێت، بەو بیرۆکەیەی کە لە کۆتاییدا سوود بە پیشەی نواندنی دەگەیەنێت.<ref name="Asiae">چاوپێکەوتنی ئاسیای: *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 1 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061553/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Asiae}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 2 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304003003/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 3 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304064234/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}}</ref> دوای ئەوەی خزمەتی سەربازیی خۆی تەواو کرد، لە ماوەی خوێندنی مۆدەدا سەرنجی لەسەر شانۆ ماوەوە، کە ئەمەش بووە هۆی خراپیی ئاستی ئەکادیمیی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئامۆژگارییە پێشوەختەکەی باوکی سوودبەخش دەرچوو. پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی تایبەت بۆ دەرچووانی کۆلێژ ڕێگەی بە وەرگرتن دەدا تەنها لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەی نووسین، کە ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1995دا لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول وەرگیرێت.<ref name="Asiae" /> == ڕیکلام و سپۆنسەرەکان == یو های-جین بووەتە هەڵبژاردنێکی باو وەک مۆدێلی ڕیکلامی بۆ پیشەسازیی خۆراک دوای ئەو هەموو فیلمەی کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بینەری هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240714103444/https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=داووم - سپورت کیۆنگهیۆنگ |سەردێڕ=سۆنگ کانگ-هۆ و یو های-جین دەست لە ناو دەست ڕیکلامی شین ڕامیونیان تۆمارکرد... "کۆدی هۆمۆر باوە" |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نۆنگشیم یو و سۆنگ کانگ-هۆی وەک مۆدێل بۆ ڕیکلامە نوێیەکەیان لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ شین ڕامیون هەڵبژارد. لە ڕیکلامەکەدا، [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ-هۆ]] دەبینرێت کە نۆدڵەکە دەکوڵێنێت و گۆرانی دەڵێت لەسەر زیادبوونی تامەکەی، و یو دەبینرێت کە چێژ لە ڕامیونەکە وەردەگرێت لەکاتێکدا قسە لەگەڵ سۆنگ دەکات. == ژیانی کەسی == یو و خانمەکتەر [[کیم ھێ-سوو]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2001 دوای وێنەگرتنی فیلمی لێدانی مانگ یەکتریان بینی و لە ساڵی 2006دا دوای ئەوەی پێکەوە لە فیلمی تاسا: لێوەشاوەکان دەرکەوتن نزیکبوونەوە. پشۆکانی پەیوەندییەکەیان لە ساڵی 2008دا دەرکەوتن هەرچەندە هەردووکیان بەردەوام بوون لە ڕەتکردنەوەی هەر پەیوەندییەکی ڕۆمانسی تا سەرەتای ساڵی 2010 کاتێک وێنەی پاپاراتزی هەردووکیان بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780619.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=بۆچی کیم های-سو و یو های-جین؟... هاوکارێک "تەواوترین پیاو بۆ های-سو" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780621.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین، یەکەم جووتی ئەستێرەی 2010..."ئەوینی نهێنی بۆ ماوەی 2 ساڵ" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە فەرمی پەیوەندیی خۆیان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Sun-young |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2914783 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جin بە فەرمی وەک جووتێک دەردەکەون |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150828011008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Korea Times]] |سەردێڕ=کیم های-سو لەگەڵ یو های-جین پەیوەندیی خۆشەویستی هەیە؛ هێشتا هیچ پلانی هاوسەرگیری نییە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224131/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو دان بەوەدا دەنێت کە پەیوەندیی لەگەڵ یو های-جین هەیە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110912024914/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین پەیوەندیی خۆیان پشتڕاست دەکەنەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304082344/http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=KBS Global |سەردێڕ=پەیوەندیی ڕۆمانسیی کیم های-سو و یو های-جین پشتڕاستکرایەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یو و کیم لە ساڵی 2011دا جیاوبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304054110/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین کۆتاییان بە پەیوەندییەکەیان هێنا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110831142102/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=جوان و دڕندە کۆتایی بە پەیوەندییەکەیان دەهێنن |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|سەردێڕ=کیم و یو دوای پەیوەندییەکی ٣ ساڵی جیابوونەوە|ڕەوشی ناونیشان=dead|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526083458/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆم هۆنگ-دۆ | ''جانگ هانگ-جۆن'' |} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} * {{KMDb person}} * {{HanCinema person}} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Yoo Hae-jin}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:باشترین ئەکتەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] [[پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی پایکسانگی ھونەری (فیلم)]] [[پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم]] [[پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول]] 3uqmiya3akje77wh75ncefbcw6steuo 0 305665 1694401 1694325 2026-10-25T12:03:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694401 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ئاندرێ جید|awards={{خەڵات|خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]]|1947}}|image=André Gide.jpg|caption=|birth_name=ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید|birth_date={{birth date|df=yes|1869|11|22}}|birth_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا]]|death_date={{death date and age|df=yes|1951|2|19|1869|11|22}}|death_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]]|resting_place=کۆڤەرڤیل، سێن-ماریتیم|occupation={{hlist|ڕۆماننووس|وتارنووس|شانۆنووس}}|genre=|movement=|notable_works=''[[بێ‌ئەخلاق]]''<br />''[[تەنگەڕێی دەروازە]]''<br/> ''ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان (ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان؛ هەندێکجار بە زمانی ئینگلیزی لە ژێر ناوی سەرگەرمیەکانی لافکادیۆ بڵاودەکرێتەوە)<br/> ''[[سیمفۆنیای کێڵگەوان]]''<br/> ''[[ساختەچیەکان]]''<br/>''[[بەرووبوومەکانی زەوی]]''|spouse={{marriage|مادلین ڕۆندۆ|1895|1938|end=died}}|children=[[کاترین جید]]|signature=André Gide signature.svg|website=|education=[[لیسەی هانریی چوارەم]]}}  '''ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید''' ({{IPA|fr|ɑ̃dʁe pɔl ɡijom ʒid|lang}}; ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ – ١٩ی شوباتی ١٩٥١) نووسەرێکی فەرەنسی بووە کە نووسینەکەی چەندین شێواز و بابەتی گرتۆتەوە. خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1947 ی پێبەخشرا . ژیانی پیشەیی گیدە لە سەرەتای ژیانی لە بزووتنەوەی هێماگەراییەوە تا ڕەخنەگرتن لە ئیمپریالیزم لە قۆناغی نێوان جەنگەکاندا . نووسەری زیاتر لە ٥٠ کتێبە، لە نامەی کۆچی دواییدا لە ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزدا]]'' بە "گەورەترین پیاوی هاوچەرخی نامەکانی فەرەنسا" وەسف کراوە و "بە پێی زانیارییە ئەدەبییەکان حوکم لەسەر گەورەترین نووسەری فەرەنسی ئەم سەدەیەی داوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html|سەردێڕ=Hotels for Sale in Atlanta GA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806050538/http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.andregide.org}}</ref> گیدە بە چیرۆکە خەیاڵییەکانی و هەروەها بە بەرهەمە ژیاننامەییەکانی ناسراوە، ململانێ و دواجار ئاشتبوونەوەی دوو لایەنی کەسایەتییەکەی دەربڕیوە (کە بە ڕێککەوت بە خۆپارێزییەکی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانتی]] و سەرگەرمییەکی سێکسی سەرپێچیکارانە تایبەتمەندە). وەک کەسێک کە خۆی بە [[کوڕبازی|پێدەراست]] دەزانێت، نووسینەکەی بەکاردەهێنا بۆ لێکۆڵینەوە لە خەباتەکەی بۆ ئەوەی بە تەواوی خۆی بێت، لەوانەش خاوەندارێتی سروشتی سێکسی مرۆڤ، بەبێ ئەوەی خیانەت لە بەهاکانی مرۆڤ بکات. چالاکیی سیاسییەکەی بە هەمان ئیتۆس لە قاڵب درا. لە کاتێکدا لە سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠دا هاوسۆزی [[کۆمۆنیزم]] بوو، وەک زۆرێک لە ڕۆشنبیران، دوای گەشتەکەی لە ساڵی ١٩٣٦ بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] پشتگیری چەپی دژە ستالینیستی کرد. لە کۆتایی ژیانیدا، لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا، بەرەو بەها نەریتییەکانی زیاتر گۆڕی و کۆمۆنیزمی وەک بیرۆکەیەک کە لەگەڵ نەریتەکانی شارستانیەتی مەسیحیدا دەشکێت، ڕەتکردەوە. == ژیانی سەرەتایی == [[File:Gide_1893.jpg|ڕاست|وێنۆک|208x208پیکسڵ| گید لە ساڵی ١٨٩٣]] جید لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ لە پاریس لە خێزانێکی پرۆتستانتی چینی ناوەند لەدایک بووە. باوکی ژان پاوڵ گیلۆم گید مامۆستای یاسا بووە لە زانکۆی پاریس؛ لە ساڵی ١٨٨٠ کۆچی دوایی کرد، کاتێک کوڕەکە تەمەنی ١١ ساڵ بوو. دایکی ناوی جولیەت ماریا ڕۆندۆس بوو. مامی ئابووریناسێکی سیاسی چارڵز گید بوو . بنەماڵەی باوکی ڕەگ و ڕیشەی خۆی بۆ ئیتالیا دەگەڕێتەوە. گویدۆسی باوباپیران دوای ئەوەی لە ماوەی سەدەی ١٦دا بوونە ئایینی پرۆتستانت و لە ئیتالیا کاسۆلیکیدا ڕووبەڕووی گۆشەگیری بوونەتەوە، ڕوویان لە فەرەنسا و وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا و باکووری ئەوروپا کردبوو. گید لە بارودۆخێکی گۆشەگیردا لە نۆرماندی پەروەردە بووە. لە تەمەنێکی بچووکدا بوو بە نووسەرێکی بەرهەمدار، یەکەم ڕۆمانی خۆی ''بە ناوی دەفتەرەکانی ئاندرێ واڵتەر'' (بە فەڕەنسی: ''Les Cahiers d'André Walter'' ) لە ساڵی ١٨٩١ لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا بڵاوکردەوە. لە ساڵانی ١٨٩٣ و ١٨٩٤ گیدە گەشتێکی بۆ باکووری ئەفریقا کردووە. لەوێ هات بۆ ئەوەی هاوڕەگەزبازییەکەی قبوڵ بکات. گید لە پاریس هاوڕێیەتی شانۆنامەنووسی ئێرلەندی [[ئۆسکار وایڵد]] کرد، کە دووەمیان لەوێ لە دەربەدەریدا بوو. لە ساڵی ١٨٩٥ ئەو دوو کەسە لە جەزائیر یەکتریان بینی. وایڵد ئەو بڕوایە هەڵەیەی هەبوو کە گایدی بە هاوڕەگەزبازی ناساندووە، بەڵام گید پێشتر لەگەڵ ئارەزووەکانی خۆیدا ڕێککەوتبوو. == ساڵانی ناوەڕاست ==   [[File:Gide_1920_cropped.jpg|وێنۆک| گید لە ساڵی ١٩٢٤ لەلایەن ئۆتۆلین مۆرێلەوە وێنەی گیراوە.]] [[File:Gide_by_Laurens.jpg|وێنۆک| ئاندرێ گید لە نووسینی پاوڵ ئەلبێرت لۆڕێنس (١٩٢٤)]] لە ساڵی ١٨٩٥، دوای مردنی دایکی، گاید هاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزاکەی مادلین ڕۆندۆس کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/en/notice/andre-gide1869-1951/|سەردێڕ=André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.museeprotestant.org}}</ref> بەڵام هاوسەرگیرییەکە بەبێ تەواوبوون مابووەوە. لە ساڵی ١٨٩٦ بە سەرۆکی شارەوانی لا ڕۆک-باینارد هەڵبژێردرا کە کۆمۆنێکە لە نۆرماندی. گید هاوینی ساڵی ١٩٠٧ لە جێرسی بەسەر برد، لەگەڵ هاوڕێکانی جاک کۆپۆ و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ و خێزانەکانیان. ژوورێکی لە لا ڤالیوز کۆتێج لە سانت بریلاد بە کرێ گرت. لەو ماوەیەدا کاری لەسەر بەشی دووەمی ''کتێبی (گەروو دەروازەیە'' (بە فەڕەنسی: ''La Porte étroite'' ) کردووە، و ڤان ڕیسێلبێرگ وێنەکەی کێشاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moore|یەکەم=Diane Monier|ناونیشان=https://blueormer.gg/product/immoralists-and-drama-queens/|سەردێڕ=Immoralists and Drama Queens: André Gide, Théo Van Rysselberghe and their colourful entourage, Jersey 1907-1909|بڵاوکەرەوە=Blue Ormer|ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-١-٩١٥٧٨٦-١٢-٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٨دا، گید یارمەتی دامەزراندنی گۆڤاری ئەدەبی ''Nouvelle Revue Française'' (''پێداچوونەوەی نوێی فەرەنسی'')ی دا.<ref name="Nobel">{{Nobelprize}}</ref> لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا، گید سەردانی ئینگلتەرای کرد. یەکێک لە هاوڕێکانی لەوێ هونەرمەند ویلیام ڕۆتنستاین بوو . ڕۆتێنشتاین لە ژیاننامەی خۆیدا باسی سەردانەکەی گایدی بۆ ماڵەکەی خۆی لە گلۆستێرشایر کردووە:   لە ساڵی ١٩١٦، گیدە تەمەنی نزیکەی ٤٧ ساڵ بوو کاتێک مارک ئالێگرێت تەمەن ١٥ ساڵ وەک خۆشەویستێک برد. مارک یەکێک بوو لە پێنج منداڵی ئیلی ئەلیگرێت و هاوسەرەکەی. گید لە ساڵانی خوێندنی خۆیدا بووبووە هاوڕێی ئەلیگریتی باڵا کاتێک دایکی گید ئەلیگریتی وەک مامۆستای وانەبێژ بۆ کوڕەکەی بەکرێ گرتبوو. ئیلی ئالێگرێت باشترین پیاو بوو لە ئاهەنگی هاوسەرگیری گید. دوای ئەوەی گاید لەگەڵ مارک هەڵهات بۆ لەندەن، مادلین هاوسەرەکەی هەموو نامەنووسیەکانی سووتاند وەک تۆڵەسەندنەوەیەک- "باشترین بەش لە خۆم"، دواتر گاید وتی. لە ساڵی ١٩١٨، گاید دۆرۆتی بوسی ناسی و هاوڕێیەتی کرد؛ زیاتر لە ٣٠ ساڵ هاوڕێ بوون و زۆرێک لە بەرهەمەکانی وەرگێڕاوە بۆ زمانی ئینگلیزی. هەروەها گیدە بووە هاوڕێی نزیک لەگەڵ ڕەخنەگری چارڵز دو بۆس. پێکەوە بەشێک بوون لە ''فۆیەر فرانکۆ-بێلج'' ، کە لەو پێگەیەدا کاریان دەکرد بۆ دۆزینەوەی هەلی کار و خۆراک و شوێنی نیشتەجێبوون بۆ پەنابەرە فەرەنسی-بەلجیکاییەکان کە دوای داگیرکردنی بەلجیکا لە ساڵی ١٩١٤دا گەیشتنە پاریس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Davies |یەکەم=Katherine Jane |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=A 'Third Way' Catholic Intellectual: Charles Du Bos, Tragedy, and Ethics in Interwar Paris |journal=Journal of the History of Ideas |بەرگ=٧١|issue=4 |پەڕە=٦٥٥|doi=10.1353/jhi.2010.0005 |jstor=40925953 |s2cid=144724913}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Price|یەکەم=Alan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CLAYDAAAQBAJ|سەردێڕ=The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٠٥١٨٣-٧|پەڕەکان=٢٨–٩}}</ref> دواتر هاوڕێیەتی نێوانیان دابەزی بەهۆی تێڕوانینی دو بۆس کە گید ئینکاری لە ئیمانی ڕۆحی خۆی کردووە یان خیانەتی کردووە، بە پێچەوانەی گەڕانەوەی دو بۆس خۆی بۆ ئیمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dieckmann |یەکەم=Herbert |ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=André Gide and the Conversion of Charles Du Bos |journal=Yale French Studies |issue=12 |پەڕە=٦٩|doi=10.2307/2929290 |jstor=2929290}}</ref>{{Sfn|Woodward|1997}} وتارەکەی دو بۆس ''Dialogue avec André Gide'' لە ساڵی ١٩٢٩ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Einfalt|یەکەم=Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tmArx-Qak5QC|سەردێڕ=The Maritain Factor: Taking Religion into Interwar Modernism|بڵاوکەرەوە=Leuven University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٥٨٦٧-٧١٤-٣|editor-last=Heynickx|editor-first=Rajesh|پەڕە=١٦٠|chapter=Debating Literary Autonomy: Jacques Maritain versus André Gide|editor-last2=De Maeyer|editor-first2=Jan}}</ref> وتارەکە کە بەهۆی قەناعەتە کاسۆلیکییەکانی دو بۆسەوە ئاگادارکراوەتەوە، هاوڕەگەزبازی گیدی ئیدانە کردووە.{{Sfn|Einfalt|2010}} ئێرنست ڕۆبەرت کورتیۆس هاوڕێی هاوبەشی گید و دو بۆس لە نامەیەکدا بۆ گید ڕەخنەی لە کتێبەکە گرتووە و نووسیویەتی ئەوەی کە دو بۆس "بەپێی ئەخلاقی کاسۆلیکی حوکمت لەسەر دەدات بەسە بۆ ئەوەی تۆمەتبارکردنی تەواوەتی پشتگوێ بخات. تەنها دەتوانێت دەست لەو کەسانە بدات کە وەک ئەو بیردەکەنەوە و پێشوەختە قەناعەتیان پێکراوە. ئەو دەستبەرداری ئازادییە فیکرییەکەی بووە".{{Sfn|Einfalt|2010}} لە ساڵانی ١٩٢٠دا گید بووە ئیلهامبەخش بۆ نووسەرانی وەک [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] و [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆل سارتەر]]. لە ساڵی ١٩٢٣ کتێبێکی لەسەر [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]] بڵاوکردەوە. کاتێک لە چاپی گشتی ''کۆریدۆن'' (١٩٢٤)دا بەرگری لە هاوڕەگەزبازی کرد، ئەوەندە ئیدانە کرا کە ڕێگری لێکرا بۆ ئەوەی کاندید بکرێت بۆ [[ئەکادیمیای فەڕەنسی|ئەکادیمیای فرانسا]].<ref name="copley1989">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Copley|یەکەم=Antony R. H.|سەردێڕ=Sexual moralities in France, 1780-1980 : new ideas on the family, divorce, and homosexuality : an essay on moral change|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Routledge|پەڕە=١٧٣|وتەگێڕانەوە=After receiving the Nobel Prize in 1947, Gide told a Swedish journalist that ''Corydon'' was the most important of his books; clearly this was not so much a literary judgement as a statement of his faith in the importance of the cause of homosexuality. .... Gide remained considerably anxious about its reception; the climate of post-war France in the 1920s remained hostile to homosexuality, and ''Corydon'' was to block Gide’s access to that highest academic honour in France, election to the Académie Française.}}</ref> دواتر ئەمەی بە گرنگترین کارەکانی خۆی زانی.<ref name="copley1989" /> لە ساڵی ١٩٢٣، گاید کچێکی بوو بە ناوی کاترین ، لەلایەن ئەلیزابێس ڤان ڕیسێلبێرگەوە ، کە ژنێکی زۆر گەنجتر بوو. ئەو ماوەیەکی زۆر بوو ناسیبووی، چونکە کچەکەی هاوڕێکانی ماریا مۆنۆم و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ بوو، نیگارکێشێکی نوێ ئیمپڕێشنیستی بەلجیکی. ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی تاکە قەیران لە پەیوەندییە درێژخایەنەکەی نێوان ئەلیگریت و گید، و زیانی بە هاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ گەیاند. ڕەنگە ئەمە تاکە پەیوەندی سێکسی گیدە بووبێت لەگەڵ ژنێکدا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=White |یەکەم=Edmund |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=On the chance that a shepherd boy … |ناونیشان=http://www.lrb.co.uk/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy |journal=London Review of Books |بەرگ=٢٠|issue=24 |پەڕەکان=٣–٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> و زۆر کورت بوو. کاترین تاکە نەوەی ئەو بوو بە خوێن. حەزی دەکرد بە ئەلیزابێس بڵێت ''"لا دام بلانچ"'' ("خانمە سپییەکە"). لە کۆتاییدا ئەلیزابێس هاوسەرەکەی بەجێهێشت و ڕووی لە پاریس کرد و لایەنە پراکتیکییەکانی ژیانی گید بەڕێوەببات. شوقەی تەنیشت یەکتریان لە مۆنپارناس هەبوو. ئەو کچە دەیپەرست، بەڵام دیارە پەیوەندی سێکسییان نەمابوو.{{ژێدەر پێویستە|reason=Elisabeth's mother Maria was called La Petite Dame. Never heard about La Dame blanche as a name for Elisabeth. Also not sure that Elisabeth was married during their brief affair.|date=April 2019}} لە ساڵی ١٩٢٤ ژیاننامەیەکی بە ناوی ''If it Die...'' (بە فەڕەنسی: ''Si le grain ne meurt'' ). هەر لەو ساڵەدا یەکەم چاپی کتێبی ''دڵی تاریکی'' و ''لۆرد جیمی'' [[جۆزێف کۆنراد|جۆزێف کۆنرادی]] بە زمانی فەرەنسی بەرهەمهێنا. لە دوای ساڵی ١٩٢٥، گیدە دەستی کرد بە بانگەشەی بۆ ئەوەی مەرجی مرۆڤانەتر بۆ تاوانبارانی سزادراو هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Daniels |یەکەم=Anthony |ناونیشان=https://newcriterion.com/article/gides-judgment/|سەردێڕ=Gide’s judgment |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=The New Criterion |زمان=en-US}}</ref> هاوسەرە یاساییەکەی بە ناوی مادلین گاید لە ساڵی ١٩٣٨ کۆچی دوایی کرد. لە کتێبی ''Et nunc manet in te'' ، بیرەوەرییەکانی مادلین کە بە زمانی ئینگلیزی لە ئەمریکا لە ساڵی ١٩٥٢دا بڵاوکرایەوە، لێکۆڵینەوەی لە هاوسەرگیرییەکەی نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Press |یەکەم=Cerise |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.cerisepress.com/05/13/wilful-blindness-the-marriage-of-andre-and-madeleine-gide|سەردێڕ=Wilful Blindness: The Marriage of André and Madeleine Gide - Cerise Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Cerise Press - A Journal of Literature, Arts & Culture |زمان=en-US}}</ref> == ئەفریقا == لە تەمموزی ساڵی ١٩٢٦ تا مانگی ئایاری ١٩٢٧، گیدە لەگەڵ خۆشەویستەکەی مارک ئالێگرێت بە کۆلۆنی ئەفریقای ئیکواتۆری فەرەنسیدا گەشتیان کرد. ئەوان چوونە کۆنگۆی ناوەڕاست (ئێستا کۆماری کۆنگۆ)، ئوبانگی-شاری (ئێستا کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست)، بۆ ماوەیەکی کورت بۆ چاد و دواتر بۆ کامێرون. گۆڤارێکی هەبوو، کە بە ناوی ''Travels in the Congo'' (بە فەڕەنسی: ''Voyage au Congo'' ) و ''گەڕانەوە لە چاد'' (بە فەرەنسی: ''Retour du Tchad'' ) بڵاوی کردەوە.<ref name="Nobel" /> لەم کارەدا ڕەخنەی لە هەڵسوکەوتی بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی فەرەنسا لە کۆنگۆ گرتووە و ئیلهامبەخش بووە بۆ چاکسازی.<ref name="Nobel" /> بە تایبەتی ڕەخنەی توندی لە ڕژێمی ''ئیمتیازاتی گەورە'' ( ''Régime des Grandes Concessions'' ) گرت. حکومەت بەشێک لە کۆلۆنیەکەی بەخشیبووە دەست کۆمپانیا فەرەنسییەکان و ڕێگەی پێدابوون سەرچاوە سروشتییەکانی ناوچەکە بە تایبەتی لاستیک بقۆزنەوە. ئەو باس لەوە دەکات کە کرێکارە ڕەسەنەکان بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک ناچار بوون گوندەکەیان بەجێبهێڵن بۆ کۆکردنەوەی لاستیک لە دارستانەکەدا، هەروەها ئیستغلالکردنیان لەلایەن کۆمپانیاکانەوە بە کۆیلایەتی بەراورد کردووە. ئەم کتێبە بەشداری کرد لە پەرەسەندنی بزووتنەوەکانی دژە کۆلۆنیالیزم لە فەرەنسا و یارمەتی بیرمەندانی دا بۆ هەڵسەنگاندنەوەی کاریگەرییەکانی کۆلۆنیالیزم لە ئەفریقا. == بۆچوونە سیاسییەکان و یەکێتی سۆڤیەت == لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا، گیدە بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە کۆمۆنیست، یان وردتر بڵێین، هاوسەفەری (هەرگیز بە فەرمی پەیوەندی بە هیچ پارتێکی کۆمۆنیستەوە نەکرد)، بەڵام وەک تاکگەرایی خۆی، بانگەشە بۆ بیرۆکەی تاکگەرایی کۆمۆنیستی دەکرد. سەرەڕای پشتیوانی لە یەکێتی سۆڤیەت، دان بە سەرکوتکردنی سیاسی لەوێدا نا. گیدە پێداگری لەسەر ئازادکردنی ڤیکتۆر سێرج ، نووسەری سۆڤیەت و ئەندامی ئۆپۆزسیۆنی چەپ بوو کە لەلایەن ڕژێمی ستالینییەوە بەهۆی بۆچوونەکانییەوە دادگایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/victor-serge-the-spirit-of-liberty/|سەردێڕ=Victor Serge: The Spirit of Liberty}}</ref> وەک نووسەرێکی بەڕێز کە هاوسۆزی دۆزی کۆمۆنیزم بوو، بانگهێشت کرا بۆ قسەکردن لە پرسەی [[مەکسیم گۆرکی|ماکسیم گۆرکی]] و وەک میوانی یەکێتی سۆڤیەتی نووسەران گەشتێک بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] بکات. ڕووبەڕووی سانسۆری وتارەکانی بووەوە و بە تایبەتی لە دۆخی کولتووری سەردەمی کۆمۆنیزمی سۆڤیەت بێهیوا بوو. کارەکانی ''Retour de L'U.'' ''RSS'' ( ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'', 1936) ئاراستەی خوێنەرانی لایەنگری سۆڤیەت کرابوو، بۆ ئەوەی لەبری ئەوەی ڕەخنەی توند بخاتە بەردەم گومانەکان.<ref name="bio" /> وێڕای داننان بە دەستکەوتە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە بەراورد لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا، ئاماژەی بە خراپبوونی کولتوور و سڕینەوەی تاکایەتی هاووڵاتیانی سۆڤیەت و سەرکوتکردنی هەر ناکۆکییەک کرد:   گید هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە ستالین دەرنابڕێت، بەڵکو نیشانەکانی کولتی کەسایەتی خۆی باس دەکات: "لە هەر [ماڵێکدا]، ... هەمان وێنەی ستالین، و هیچی تر"؛ "وێنەیەکی ستالین... ، لە هەمان شوێن بێ گومان کە ئایکۆنەکە پێشتر لێی بووە. ئایا پەرستن، خۆشەویستی، یان ترسە؟ نازانم؛ هەمیشە و لە هەموو شوێنێک کە ئامادەیە." بەڵام گیدە نووسیویەتی ئەم کێشانە بە بەرزکردنەوەی ئاستی کولتووری کۆمەڵگەی سۆڤیەت چارەسەر دەکرێن. کاتێک گید دەستی کرد بە ئامادەکردنی دەستنووسەکەی بۆ بڵاوکردنەوە، دەستبەجێ کرێملین لەو بارەیەوە ئاگادارکرایەوە،<ref name="rg">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/314098942|سەردێڕ=Andre Gide’s Retour de L’U.R.S.S. and Its Publication History: A View from the Kremlin}}</ref> و زۆری نەخایاند گید لەلایەن نووسەری سۆڤیەت ئیلیا ئێهرنبۆرگ سەردانی کرا، کە وتی کە ئەو لەگەڵ گید هاوڕا بوو، بەڵام داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکەی کرد، چونکە یەکێتی سۆڤیەت یارمەتی کۆمارییەکان دەدا لە [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا]]. دوای دوو ڕۆژ، لویس ئاراگۆن نامەیەکی لە جێف لاستەوە گەیاند کە داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکە دەکات. ئەم هەوڵانە شکستیان هێنا و لەگەڵ بڵاوبوونەوەی کتێبەکە، گید لە چاپەمەنی سۆڤیەتدا<ref name="rg" /><ref name="bio">Alan Sheridan. André Gide: A Life in the Present (1999)</ref> و لەلایەن "دۆستانی یەکێتی سۆڤیەت"ەوە ئیدانە کرا: نۆردال گریگ نووسیویەتی کە گید لە بێ تاقەتی کتێبەکەی نووسیوە، و بەوەوە چاکەیەکی بۆ فاشیستەکان کردووە، کە بە خۆشییەوە پێشوازییان لێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NIZnEAAAQBAJ|سەردێڕ=The Making of an Antifascist: Nordahl Grieg Between the World Wars|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Pres|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-٣٣٦٥٠-٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٧ لە وەڵامدا گید ''کتێبی (Afterthoughts on the USSR)'' ی بڵاوکردەوە؛ پێشتر گید کتێبی ''(خیانەتکراوی شۆڕش)'' ی ترۆتسکی خوێندەوە و ڤیکتۆر سێرجی ناسی کە زانیاری زیاتری لەبارەی یەکێتی سۆڤیەت پێدا. لە ''کتێبی (Afterthoughts)'' دا، گیدە ڕاستەوخۆتر ڕەخنە لە کۆمەڵگەی سۆڤیەت دەگرێت: "سیترین، ترۆتسکی، مێرسێر، ئیڤۆن، ڤیکتۆر سێرج، لیگوای، ڕودۆڵف و چەندین کەسی دیکە یارمەتیان داوە لە بەڵگەنامەکانیاندا. هەموو ئەو شتانەی کە تا ئێستا فێریان کردووم تەنها گومانم لێکردبوو- ئەوە ترسەکانی منی پشتڕاستکردووەتەوە و بەهێزتر کردووە". خاڵە سەرەکییەکانی فیلمی ''Afterthoughts'' ئەوە بوون کە دیکتاتۆرییەتی پرۆلیتاریا بوو بە دیکتاتۆری ستالین، و بیرۆکراسی ئیمتیازدار بوو بە چینی دەسەڵاتداری نوێ، کە قازانجی لە زیادەی کاری کرێکاران دەکرد, بودجەی دەوڵەتیان بۆ پڕۆژەکانی وەک کۆشکی سۆڤیەت یان بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ژیانی خۆی خەرج دەکرد، لە کاتێکدا چینی کرێکار لە هەژارییەکی زۆردا دەژیا؛ گیدە بۆ سەلماندنی بانگەشەکانی خۆی ئاماژەی بە ڕۆژنامە فەرمییەکانی سۆڤیەت کردووە.<ref name="aft" /><ref name="bio" /> لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا، گیدە بەو ئەنجامە گەیشتوە کە "ئازادی ڕەها تاک و هەروەها کۆمەڵگا لەناو دەبات مەگەر پەیوەندییەکی نزیک بە نەریت و دیسیپلینەوە هەبێت"؛ ئەو بیرۆکەی شۆڕشگێڕانەی کۆمۆنیزمی ڕەتکردەوە و دەڵێت: "ئەگەر شارستانیەت تەنها پشت بەو کەسانە ببەستێت کە دەستپێشخەری تیۆرییە شۆڕشگێڕییەکانیان کردووە، ئەوا لەناو دەچێت، بەو پێیەی کولتوور بۆ مانەوەی پێویستی بە نەریتێکی بەردەوام و گەشەسەندوو هەیە". لە ''کتێبی تێزی'' (١٩٤٦)دا، نیشانیدا کە تاکێک دەتوانێت بە سەلامەتی مەزە بەجێبهێڵێت تەنها لەو کاتەدا کە "بە توندی بەو تەوەرەیەوە گرێدابێت کە بە ڕابردووەوە بەستووەتەوە". لە ساڵی ١٩٤٧دا وتی هەرچەندە شارستانیەتەکان سەرهەڵدەدەن و دادەبەزن، بەڵام ڕەنگە شارستانیەتی مەسیحی لە مەرگ ڕزگاری بێت "ئەگەر بەرپرسیارێتی ئەو تۆمەتە پیرۆزە قبوڵ بکەین کە نەریتەکانمان و ڕابردوومان لەسەرمان داناوە". هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، وەک تاکگەرایی ماوەتەوە و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە "نقومبوونی بەرپرسیارێتی تاکەکەسی لە دەسەڵاتی ڕێکخراودا، لەو هەڵهاتنەی لە ئازادی کە تایبەتمەندی سەردەمی ئێمەیە". گید بەشداری لە ئەنتۆلۆژیای ساڵی ١٩٤٩دا کردووە ''کە ناوی ئەو خودایە شکستی هێناوە''. بەهۆی تەندروستی خۆیەوە نەیتوانی وتارێک بنووسێت، بۆیە دەقەکە لەلایەن ئینید ستارکیەوە نووسراوە، لەسەر بنەمای وەرگێڕانی ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'' ، ''بیرکردنەوەکانی پاشکۆ''، باسێک لە پاریس لە l'Union pour la Verite لە ساڵی ١٩٣٥، و ''گۆڤارەکەی''؛ گید دەقەکەی پەسەند کرد. == ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ == لە ساڵی ١٩٣٠ گید کتێبێکی لەسەر کەیسی بلانچ مۆنیەر بڵاوکردەوە بە ناوی ''La Séquestrée de Poitiers'' ، جگە لە ناوی پاڵەوانەکان کەمێکی گۆڕی. مۆنیێر ژنێک بوو کە بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٥ ساڵ لەلایەن دایکیەوە بە دیل هێڵرابووەوە. [[File:Cuverville76_-_Château_01.JPG|وێنۆک| ماڵی گید لە شاری کوڤەرڤیل]] لە ساڵی ١٩٣٩، گیدە بووە یەکەم نووسەری زیندوو کە لە کتێبی بەناوبانگی ''Bibliothèque de la Pléiade'' بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ١٩٤٢ فەڕەنسا بەرەو ئەفریقا بەجێدەهێڵێت و لە کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە تونس ژیاوە تا لە مانگی ئایاری ١٩٤٣ لەلایەن هێزەکانی فەرەنسا و بەریتانیا و ئەمریکاوە کۆنترۆڵکرایەوە و توانی گەشت بکات بۆ جەزائیر و تا کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم لەوێ مایەوە.<ref name="OBrien">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Brien|یەکەم=Justin|سەردێڕ=The Journals of Andre Gide Volume IV 1939–1949. Translated from the French|ڕێکەوت=١٩٥١|بڵاوکەرەوە=Secker & Warburg}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٧ [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی]] وەرگرتووە "بەهۆی نووسینە هەمەلایەنە و گرنگەکانی لە ڕووی هونەرییەوە، کە تێیدا کێشە و بارودۆخی مرۆڤ بە خۆشەویستییەکی چاونەترس بۆ ڕاستی و تێڕوانینێکی توندی دەروونی پێشکەش کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1947 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> زۆربەی ساڵانی کۆتایی ژیانی بۆ بڵاوکردنەوەی گۆڤارەکەی تەرخان کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/Pages/Notices.php?scatid=148&noticeid=811&lev=1&Lget=FR|سەردێڕ=Notice - André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> گید لە ١٩ی شوباتی ١٩٥١ لە پاریس کۆچی دوایی کرد. کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی بەرهەمەکانی لە ساڵی ١٩٥٢دا خستە ناو ''ئیندێکسی کتێبە قەدەغەکراوەکانەوە.'' == ژیانی گید وەک نووسەر == ئالان شێریدان ژیاننامەنووسی گیدە کورتەیەک لە ژیانی گید وەک نووسەر و ڕۆشنبیری خستۆتە ڕوو:   "بێگومان ناوبانگ و ناوبانگی گید لە کۆتاییدا لەسەر بەرهەمە ئەدەبییەکانی بوو. بەڵام بە پێچەوانەی زۆرێک لە نووسەران، ئەو هیچ کەسێکی تەنیا نەبوو: پێویستی بە هاوڕێیەتی و نابغەیەکی هەبوو بۆ بەردەوامبوونی." بەڵام "توانای خۆشەویستی تەنها لە هاوڕێکانیدا قەتیس نەبوو: ڕژایە سەر خەمی ئەوانی دیکە کە لە خۆی کەمتر بەختەوەر بوون". === نووسینەکان === نووسینی گیدە چەندین ژانر دەگرێتەوە. "وەک وەستایەکی گێڕانەوەی نۆسراو، ناوبەناو درامانووس و وەرگێڕ، ڕەخنەگری ئەدەب، نامەنووس، وتارنووس و ڕۆژنامەنووس، ئەدەبیاتی سەدەی بیستەمی فەرەنسی یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین نموونەکانی پیاوی پیتەکانی پێشکەش کرد." بەڵام وەک شێریدان ئاماژەی پێدەکات، "ئەوە خەیاڵییە کە لە لوتکەی کارەکانی گیدەدایە." "لێرەدا، وەک لە ''بەرهەمەکەدا'' بە گشتی، ئەوەی یەکەمجار مرۆڤ لێی دەدا، جۆراوجۆرییەکانە. لێرەشدا، ئێمە کنجکاوی گیدە، گەنجییەکەی، لە کاردا دەبینین: ڕەتکردنەوەی تەنها یەک درز، بۆ دووبارەکردنەوەی فۆرمولەی سەرکەوتوو...خەیاڵەکە ساڵانی سەرەتای هێماسازی دەگرێتەوە، تا پارچە "کۆمیدی، داهێنەرتر، تەنانەت خەیاڵی"، تا دواتر "جدی، گێڕانەوەی زۆر ژیاننامەیی و کەسی یەکەم"...لە فەرەنسا گید بە ستایلستێکی گەورە بە مانا کلاسیکییەکان دادەنرا، "بە ڕستە ڕوون و کورت و یەدەگ و بە ئەنقەست و دەستەواژەی نادیار." نامەکانی گیدە کە لە ژیاندا ماون، دەگەنە هەزاران. بەڵام ئەوە ''جۆرناڵە'' کە شێریدان بە "شێوازی دەربڕینی پێشوەختە گیددی" ناوی دەبات. "یەکەم ڕۆمانی لە گۆڤاری خۆی گیدەوە سەریهەڵداوە و زۆرێک لە گێڕانەوەی کەسی یەکەم کەم تا زۆر وەک گۆڤار دەخوێندرێنەوە. لە فیلمی''Les faux-monnayeurs'' دا، گۆڤاری ئێدوارد دەنگێکی بەدیل بۆ گێڕەرەوەکە دابین دەکات." گاید لە وەڵامدا وتی: "لە ساڵی ١٩٤٦، کاتێک پیێر هێربێرت پرسیاری لە گید کرد کە کام لە کتێبەکانی هەڵدەبژێریت ئەگەر تەنها یەکێکیان لە ژیاندا بمێنێتەوە، پێموایە ئەوە دەبێتە ''جۆرناڵەکەم".'' " لە تەمەنی ١٨ یان ١٩ ساڵییەوە، گیدە گۆڤارێکی ژیانی خۆی هەڵدەگرت و کاتێک بۆ یەکەمجار خرایە بەردەستی خەڵک، تا ١٣٠٠ لاپەڕە بوو." === خەبات بۆ بەهاکان === "هەر بەرگێک کە گید نووسیویەتی مەبەست لێی تەحەدای خۆی بووە، ئەوەی پێش خۆی بووە و چی دەتوانێت بەدوایدا بێت. ئەم تایبەتمەندییە، بەپێی دانیال مۆتۆتێ لە وتارەکەیدا لە ''کاهیێرس دی ئەندرێ گیددا''، ئەوەیە کە کارەکانی گیدە دەکاتە 'لە بنەڕەتدا مۆدێرن': 'نوێکردنەوەی هەمیشەیی ئەو بەهایانەی کە مرۆڤ بەهۆیانەوە دەژی'" گاید لە ''جۆرناڵەکەیدا'' لە ساڵی ١٩٣٠دا نووسیویەتی: "تاکە درامایەک کە بەڕاستی سەرنجڕاکێشە و پێویستە هەمیشە ئامادە بم سەرلەنوێ وێنا بکەم، مشتومڕی تاکەکەسە لەگەڵ هەر شتێک کە دەیپارێزێت لە ڕەسەنایەتی، لەگەڵ هەر شتێک کە دژایەتی یەکپارچەیی خۆی دەکات، بەرامبەر بە یەکگرتنی. زۆربەی کات بەربەستەکە لەناو ئەودایە. و هەموو ئەوانەی تر تەنها بەڕێکەوتن." بە گشتی "بەرهەمەکانی ئەندرێ گیدە ڕاپەڕینی سۆزداری خۆی لە دژی ئەو سنووردارکردن و ڕێکەوتننامانە ئاشکرا دەکەن کە لە فەرەنسای سەدەی نۆزدەهەمەوە بۆی ماوەتەوە. ئەو هەوڵیدا خودی ڕەسەن لە ژێر دەمامکە دژبەیەکەکانیدا ئاشکرا بکات." == پێدێرستی == گیدە لە گۆڤارەکەیدا جیاوازی دەکات لە نێوان "سۆدۆمیتەکان"ی گەورەساڵان و " [[کوڕبازی|پیدراستەکان]] "ی کوڕ خۆشەویست و خۆی وەک ئەم دووەمیان پۆلێن دەکات.  {{سندووقی وتە|width=30em|bgcolor=cornsilk|fontsize=100%|salign=center|quote=From an interview with film documentarian [[Nicole Védrès]] with Andre Gide:<br> '''Védrès''' "May I ask you an indiscreet question?<br> '''Gide''' "There are no indiscreet questions, only indiscreet answers."<br> '''Védrès''' "Is it true, ''cher Maître'', that you are a homosexual?"<br> '''Gide''' "No monsieur, I am ''not'' a homosexual, I am a pederast!"<br>—from Vedres' documentary [[La Vie Commence Demain|''Life Starts Tomorrow'']] (1950)<ref>Weinberg, Herman G., 1967. ''Josef von Sternberg. A Critical Study.'' New York: Dutton p. 121. Weinberg notes "Gide replied testily, with that refined distinction so characteristic of him…"</ref>}}گۆڤاری گید ڕەفتارەکانی لە کۆمپانیای [[ئۆسکار وایڵد]] بەڵگە دەکات.   کتێبی ''کۆریدۆنی'' گید کە بە گرنگترین بەرهەمی خۆی زانیوە، بەرگریکردن لە [[کوڕبازی|چەواشەکاری]] لەخۆدەگرێت. لەو کاتەدا (پێش ساڵی ١٩٤٥)، تەمەنی ڕەزامەندی بۆ هەر جۆرە چالاکییە سێکسییەکان بە ١٣ ساڵ دانرابوو. == کتێبنامە == {{سەرەکی|Bibliography of André Gide}} == هەروەها سەیری بکە == * ''Mise en abyme'' == ئاماژەکان == === وەرگێڕانەکان === {{سەرچاوەکان}} === ئەو بەرهەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە === * ئێدمۆند وایت, [https://www.lrb.co.uk/the-paper/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy] ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' کامبریج: چاپخانەی زانکۆی هارڤارد، ١٩٩٨]. == خوێندنەوەی زیاتر == * بۆ زانینی کرۆنۆلۆژیای ژیانی گید، سەیری ل.&nbsp;13-15 لە تۆماس کۆردل، ''ئاندرێ گید'' (زنجیرەی نووسەرانی گریفین). بڵاوکەرەوەی توین، ئینکۆ، ١٩٦٩. * بۆ زانینی کتێبنامەیەکی وردی نووسین و بەرهەمەکانی گیدە سەبارەت بە گیدە، بڕوانە ل.&nbsp;655–678 لە ئالان شێریدان، ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' هارڤارد، ١٩٩٩. == بەستەری دەرەکی ==   ; کۆکردنەوەی دیجیتاڵی * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/andre-gide}} * Works by André Gide at Project Gutenberg * Works by André Gide at Faded Page (Canada) * Works by or about André Gide at the Internet Archive * {{Librivox author}} ; لینکی تر * ماڵپەڕی [http://www.fondation-catherine-gide.org/ ''دامەزراوەی کاترین گاید''], کە لەلایەن کاترین گید کچەکەیەوە بەڕێوەدەبرێت * [https://web.archive.org/web/20171016085651/http://www.andregide.org/ سەنتەری توێژینەوەی گیدیان] * [http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=42 لیستی بەرهەمەکان] * [https://web.archive.org/web/20090913094434/http://www.gidiana.net/ ئەمیس دی ئەندرێ گید] ''بە زمانی فەرەنسی'' * [http://www.gidiana.net/GA.htm بابەتەکانی ڕۆژنامەی سەردەم لەسەر] ''ڕووکاری Gide بە زمانی فەرەنسی'' * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/ ئاندرێ گید، براوەی خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئەدەب لە ساڵی ١٩٤٧] * [http://www.ljhammond.com/classics/cl3.htm#gide ئاندرێ گید: پێشەکییەکی کورت] * [https://web.archive.org/web/20071006001903/http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/mader1.htm گید لە مادێریا لە جێرسی، ١٩٠١-١٩٠٧] * Newspaper clippings about André Gide {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕۆمان|ئەدەب|}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3vynk5y9dmdsib4sofiem9iw1veqd45 1694548 1694401 2026-10-25T16:08:45Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|André Gide}} 1694548 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ئاندرێ جید|awards={{خەڵات|خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]]|1947}}|image=André Gide.jpg|caption=|birth_name=ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید|birth_date={{birth date|df=yes|1869|11|22}}|birth_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا]]|death_date={{death date and age|df=yes|1951|2|19|1869|11|22}}|death_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]]|resting_place=کۆڤەرڤیل، سێن-ماریتیم|occupation={{hlist|ڕۆماننووس|وتارنووس|شانۆنووس}}|genre=|movement=|notable_works=''[[بێ‌ئەخلاق]]''<br />''[[تەنگەڕێی دەروازە]]''<br/> ''ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان (ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان؛ هەندێکجار بە زمانی ئینگلیزی لە ژێر ناوی سەرگەرمیەکانی لافکادیۆ بڵاودەکرێتەوە)<br/> ''[[سیمفۆنیای کێڵگەوان]]''<br/> ''[[ساختەچیەکان]]''<br/>''[[بەرووبوومەکانی زەوی]]''|spouse={{marriage|مادلین ڕۆندۆ|1895|1938|end=died}}|children=[[کاترین جید]]|signature=André Gide signature.svg|website=|education=[[لیسەی هانریی چوارەم]]}}  '''ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید''' ({{IPA|fr|ɑ̃dʁe pɔl ɡijom ʒid|lang}}; ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ – ١٩ی شوباتی ١٩٥١) نووسەرێکی فەرەنسی بووە کە نووسینەکەی چەندین شێواز و بابەتی گرتۆتەوە. خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1947 ی پێبەخشرا . ژیانی پیشەیی گیدە لە سەرەتای ژیانی لە بزووتنەوەی هێماگەراییەوە تا ڕەخنەگرتن لە ئیمپریالیزم لە قۆناغی نێوان جەنگەکاندا . نووسەری زیاتر لە ٥٠ کتێبە، لە نامەی کۆچی دواییدا لە ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزدا]]'' بە "گەورەترین پیاوی هاوچەرخی نامەکانی فەرەنسا" وەسف کراوە و "بە پێی زانیارییە ئەدەبییەکان حوکم لەسەر گەورەترین نووسەری فەرەنسی ئەم سەدەیەی داوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html|سەردێڕ=Hotels for Sale in Atlanta GA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806050538/http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.andregide.org}}</ref> گیدە بە چیرۆکە خەیاڵییەکانی و هەروەها بە بەرهەمە ژیاننامەییەکانی ناسراوە، ململانێ و دواجار ئاشتبوونەوەی دوو لایەنی کەسایەتییەکەی دەربڕیوە (کە بە ڕێککەوت بە خۆپارێزییەکی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانتی]] و سەرگەرمییەکی سێکسی سەرپێچیکارانە تایبەتمەندە). وەک کەسێک کە خۆی بە [[کوڕبازی|پێدەراست]] دەزانێت، نووسینەکەی بەکاردەهێنا بۆ لێکۆڵینەوە لە خەباتەکەی بۆ ئەوەی بە تەواوی خۆی بێت، لەوانەش خاوەندارێتی سروشتی سێکسی مرۆڤ، بەبێ ئەوەی خیانەت لە بەهاکانی مرۆڤ بکات. چالاکیی سیاسییەکەی بە هەمان ئیتۆس لە قاڵب درا. لە کاتێکدا لە سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠دا هاوسۆزی [[کۆمۆنیزم]] بوو، وەک زۆرێک لە ڕۆشنبیران، دوای گەشتەکەی لە ساڵی ١٩٣٦ بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] پشتگیری چەپی دژە ستالینیستی کرد. لە کۆتایی ژیانیدا، لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا، بەرەو بەها نەریتییەکانی زیاتر گۆڕی و کۆمۆنیزمی وەک بیرۆکەیەک کە لەگەڵ نەریتەکانی شارستانیەتی مەسیحیدا دەشکێت، ڕەتکردەوە. == ژیانی سەرەتایی == [[File:Gide_1893.jpg|ڕاست|وێنۆک|208x208پیکسڵ| گید لە ساڵی ١٨٩٣]] جید لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ لە پاریس لە خێزانێکی پرۆتستانتی چینی ناوەند لەدایک بووە. باوکی ژان پاوڵ گیلۆم گید مامۆستای یاسا بووە لە زانکۆی پاریس؛ لە ساڵی ١٨٨٠ کۆچی دوایی کرد، کاتێک کوڕەکە تەمەنی ١١ ساڵ بوو. دایکی ناوی جولیەت ماریا ڕۆندۆس بوو. مامی ئابووریناسێکی سیاسی چارڵز گید بوو . بنەماڵەی باوکی ڕەگ و ڕیشەی خۆی بۆ ئیتالیا دەگەڕێتەوە. گویدۆسی باوباپیران دوای ئەوەی لە ماوەی سەدەی ١٦دا بوونە ئایینی پرۆتستانت و لە ئیتالیا کاسۆلیکیدا ڕووبەڕووی گۆشەگیری بوونەتەوە، ڕوویان لە فەرەنسا و وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا و باکووری ئەوروپا کردبوو. گید لە بارودۆخێکی گۆشەگیردا لە نۆرماندی پەروەردە بووە. لە تەمەنێکی بچووکدا بوو بە نووسەرێکی بەرهەمدار، یەکەم ڕۆمانی خۆی ''بە ناوی دەفتەرەکانی ئاندرێ واڵتەر'' (بە فەڕەنسی: ''Les Cahiers d'André Walter'' ) لە ساڵی ١٨٩١ لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا بڵاوکردەوە. لە ساڵانی ١٨٩٣ و ١٨٩٤ گیدە گەشتێکی بۆ باکووری ئەفریقا کردووە. لەوێ هات بۆ ئەوەی هاوڕەگەزبازییەکەی قبوڵ بکات. گید لە پاریس هاوڕێیەتی شانۆنامەنووسی ئێرلەندی [[ئۆسکار وایڵد]] کرد، کە دووەمیان لەوێ لە دەربەدەریدا بوو. لە ساڵی ١٨٩٥ ئەو دوو کەسە لە جەزائیر یەکتریان بینی. وایڵد ئەو بڕوایە هەڵەیەی هەبوو کە گایدی بە هاوڕەگەزبازی ناساندووە، بەڵام گید پێشتر لەگەڵ ئارەزووەکانی خۆیدا ڕێککەوتبوو. == ساڵانی ناوەڕاست ==   [[File:Gide_1920_cropped.jpg|وێنۆک| گید لە ساڵی ١٩٢٤ لەلایەن ئۆتۆلین مۆرێلەوە وێنەی گیراوە.]] [[File:Gide_by_Laurens.jpg|وێنۆک| ئاندرێ گید لە نووسینی پاوڵ ئەلبێرت لۆڕێنس (١٩٢٤)]] لە ساڵی ١٨٩٥، دوای مردنی دایکی، گاید هاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزاکەی مادلین ڕۆندۆس کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/en/notice/andre-gide1869-1951/|سەردێڕ=André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.museeprotestant.org}}</ref> بەڵام هاوسەرگیرییەکە بەبێ تەواوبوون مابووەوە. لە ساڵی ١٨٩٦ بە سەرۆکی شارەوانی لا ڕۆک-باینارد هەڵبژێردرا کە کۆمۆنێکە لە نۆرماندی. گید هاوینی ساڵی ١٩٠٧ لە جێرسی بەسەر برد، لەگەڵ هاوڕێکانی جاک کۆپۆ و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ و خێزانەکانیان. ژوورێکی لە لا ڤالیوز کۆتێج لە سانت بریلاد بە کرێ گرت. لەو ماوەیەدا کاری لەسەر بەشی دووەمی ''کتێبی (گەروو دەروازەیە'' (بە فەڕەنسی: ''La Porte étroite'' ) کردووە، و ڤان ڕیسێلبێرگ وێنەکەی کێشاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moore|یەکەم=Diane Monier|ناونیشان=https://blueormer.gg/product/immoralists-and-drama-queens/|سەردێڕ=Immoralists and Drama Queens: André Gide, Théo Van Rysselberghe and their colourful entourage, Jersey 1907-1909|بڵاوکەرەوە=Blue Ormer|ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-١-٩١٥٧٨٦-١٢-٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٨دا، گید یارمەتی دامەزراندنی گۆڤاری ئەدەبی ''Nouvelle Revue Française'' (''پێداچوونەوەی نوێی فەرەنسی'')ی دا.<ref name="Nobel">{{Nobelprize}}</ref> لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا، گید سەردانی ئینگلتەرای کرد. یەکێک لە هاوڕێکانی لەوێ هونەرمەند ویلیام ڕۆتنستاین بوو . ڕۆتێنشتاین لە ژیاننامەی خۆیدا باسی سەردانەکەی گایدی بۆ ماڵەکەی خۆی لە گلۆستێرشایر کردووە:   لە ساڵی ١٩١٦، گیدە تەمەنی نزیکەی ٤٧ ساڵ بوو کاتێک مارک ئالێگرێت تەمەن ١٥ ساڵ وەک خۆشەویستێک برد. مارک یەکێک بوو لە پێنج منداڵی ئیلی ئەلیگرێت و هاوسەرەکەی. گید لە ساڵانی خوێندنی خۆیدا بووبووە هاوڕێی ئەلیگریتی باڵا کاتێک دایکی گید ئەلیگریتی وەک مامۆستای وانەبێژ بۆ کوڕەکەی بەکرێ گرتبوو. ئیلی ئالێگرێت باشترین پیاو بوو لە ئاهەنگی هاوسەرگیری گید. دوای ئەوەی گاید لەگەڵ مارک هەڵهات بۆ لەندەن، مادلین هاوسەرەکەی هەموو نامەنووسیەکانی سووتاند وەک تۆڵەسەندنەوەیەک- "باشترین بەش لە خۆم"، دواتر گاید وتی. لە ساڵی ١٩١٨، گاید دۆرۆتی بوسی ناسی و هاوڕێیەتی کرد؛ زیاتر لە ٣٠ ساڵ هاوڕێ بوون و زۆرێک لە بەرهەمەکانی وەرگێڕاوە بۆ زمانی ئینگلیزی. هەروەها گیدە بووە هاوڕێی نزیک لەگەڵ ڕەخنەگری چارڵز دو بۆس. پێکەوە بەشێک بوون لە ''فۆیەر فرانکۆ-بێلج'' ، کە لەو پێگەیەدا کاریان دەکرد بۆ دۆزینەوەی هەلی کار و خۆراک و شوێنی نیشتەجێبوون بۆ پەنابەرە فەرەنسی-بەلجیکاییەکان کە دوای داگیرکردنی بەلجیکا لە ساڵی ١٩١٤دا گەیشتنە پاریس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Davies |یەکەم=Katherine Jane |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=A 'Third Way' Catholic Intellectual: Charles Du Bos, Tragedy, and Ethics in Interwar Paris |journal=Journal of the History of Ideas |بەرگ=٧١|issue=4 |پەڕە=٦٥٥|doi=10.1353/jhi.2010.0005 |jstor=40925953 |s2cid=144724913}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Price|یەکەم=Alan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CLAYDAAAQBAJ|سەردێڕ=The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٠٥١٨٣-٧|پەڕەکان=٢٨–٩}}</ref> دواتر هاوڕێیەتی نێوانیان دابەزی بەهۆی تێڕوانینی دو بۆس کە گید ئینکاری لە ئیمانی ڕۆحی خۆی کردووە یان خیانەتی کردووە، بە پێچەوانەی گەڕانەوەی دو بۆس خۆی بۆ ئیمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dieckmann |یەکەم=Herbert |ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=André Gide and the Conversion of Charles Du Bos |journal=Yale French Studies |issue=12 |پەڕە=٦٩|doi=10.2307/2929290 |jstor=2929290}}</ref>{{Sfn|Woodward|1997}} وتارەکەی دو بۆس ''Dialogue avec André Gide'' لە ساڵی ١٩٢٩ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Einfalt|یەکەم=Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tmArx-Qak5QC|سەردێڕ=The Maritain Factor: Taking Religion into Interwar Modernism|بڵاوکەرەوە=Leuven University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٥٨٦٧-٧١٤-٣|editor-last=Heynickx|editor-first=Rajesh|پەڕە=١٦٠|chapter=Debating Literary Autonomy: Jacques Maritain versus André Gide|editor-last2=De Maeyer|editor-first2=Jan}}</ref> وتارەکە کە بەهۆی قەناعەتە کاسۆلیکییەکانی دو بۆسەوە ئاگادارکراوەتەوە، هاوڕەگەزبازی گیدی ئیدانە کردووە.{{Sfn|Einfalt|2010}} ئێرنست ڕۆبەرت کورتیۆس هاوڕێی هاوبەشی گید و دو بۆس لە نامەیەکدا بۆ گید ڕەخنەی لە کتێبەکە گرتووە و نووسیویەتی ئەوەی کە دو بۆس "بەپێی ئەخلاقی کاسۆلیکی حوکمت لەسەر دەدات بەسە بۆ ئەوەی تۆمەتبارکردنی تەواوەتی پشتگوێ بخات. تەنها دەتوانێت دەست لەو کەسانە بدات کە وەک ئەو بیردەکەنەوە و پێشوەختە قەناعەتیان پێکراوە. ئەو دەستبەرداری ئازادییە فیکرییەکەی بووە".{{Sfn|Einfalt|2010}} لە ساڵانی ١٩٢٠دا گید بووە ئیلهامبەخش بۆ نووسەرانی وەک [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] و [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆل سارتەر]]. لە ساڵی ١٩٢٣ کتێبێکی لەسەر [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]] بڵاوکردەوە. کاتێک لە چاپی گشتی ''کۆریدۆن'' (١٩٢٤)دا بەرگری لە هاوڕەگەزبازی کرد، ئەوەندە ئیدانە کرا کە ڕێگری لێکرا بۆ ئەوەی کاندید بکرێت بۆ [[ئەکادیمیای فەڕەنسی|ئەکادیمیای فرانسا]].<ref name="copley1989">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Copley|یەکەم=Antony R. H.|سەردێڕ=Sexual moralities in France, 1780-1980 : new ideas on the family, divorce, and homosexuality : an essay on moral change|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Routledge|پەڕە=١٧٣|وتەگێڕانەوە=After receiving the Nobel Prize in 1947, Gide told a Swedish journalist that ''Corydon'' was the most important of his books; clearly this was not so much a literary judgement as a statement of his faith in the importance of the cause of homosexuality. .... Gide remained considerably anxious about its reception; the climate of post-war France in the 1920s remained hostile to homosexuality, and ''Corydon'' was to block Gide’s access to that highest academic honour in France, election to the Académie Française.}}</ref> دواتر ئەمەی بە گرنگترین کارەکانی خۆی زانی.<ref name="copley1989" /> لە ساڵی ١٩٢٣، گاید کچێکی بوو بە ناوی کاترین ، لەلایەن ئەلیزابێس ڤان ڕیسێلبێرگەوە ، کە ژنێکی زۆر گەنجتر بوو. ئەو ماوەیەکی زۆر بوو ناسیبووی، چونکە کچەکەی هاوڕێکانی ماریا مۆنۆم و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ بوو، نیگارکێشێکی نوێ ئیمپڕێشنیستی بەلجیکی. ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی تاکە قەیران لە پەیوەندییە درێژخایەنەکەی نێوان ئەلیگریت و گید، و زیانی بە هاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ گەیاند. ڕەنگە ئەمە تاکە پەیوەندی سێکسی گیدە بووبێت لەگەڵ ژنێکدا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=White |یەکەم=Edmund |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=On the chance that a shepherd boy … |ناونیشان=http://www.lrb.co.uk/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy |journal=London Review of Books |بەرگ=٢٠|issue=24 |پەڕەکان=٣–٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> و زۆر کورت بوو. کاترین تاکە نەوەی ئەو بوو بە خوێن. حەزی دەکرد بە ئەلیزابێس بڵێت ''"لا دام بلانچ"'' ("خانمە سپییەکە"). لە کۆتاییدا ئەلیزابێس هاوسەرەکەی بەجێهێشت و ڕووی لە پاریس کرد و لایەنە پراکتیکییەکانی ژیانی گید بەڕێوەببات. شوقەی تەنیشت یەکتریان لە مۆنپارناس هەبوو. ئەو کچە دەیپەرست، بەڵام دیارە پەیوەندی سێکسییان نەمابوو.{{ژێدەر پێویستە|reason=Elisabeth's mother Maria was called La Petite Dame. Never heard about La Dame blanche as a name for Elisabeth. Also not sure that Elisabeth was married during their brief affair.|date=April 2019}} لە ساڵی ١٩٢٤ ژیاننامەیەکی بە ناوی ''If it Die...'' (بە فەڕەنسی: ''Si le grain ne meurt'' ). هەر لەو ساڵەدا یەکەم چاپی کتێبی ''دڵی تاریکی'' و ''لۆرد جیمی'' [[جۆزێف کۆنراد|جۆزێف کۆنرادی]] بە زمانی فەرەنسی بەرهەمهێنا. لە دوای ساڵی ١٩٢٥، گیدە دەستی کرد بە بانگەشەی بۆ ئەوەی مەرجی مرۆڤانەتر بۆ تاوانبارانی سزادراو هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Daniels |یەکەم=Anthony |ناونیشان=https://newcriterion.com/article/gides-judgment/|سەردێڕ=Gide’s judgment |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=The New Criterion |زمان=en-US}}</ref> هاوسەرە یاساییەکەی بە ناوی مادلین گاید لە ساڵی ١٩٣٨ کۆچی دوایی کرد. لە کتێبی ''Et nunc manet in te'' ، بیرەوەرییەکانی مادلین کە بە زمانی ئینگلیزی لە ئەمریکا لە ساڵی ١٩٥٢دا بڵاوکرایەوە، لێکۆڵینەوەی لە هاوسەرگیرییەکەی نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Press |یەکەم=Cerise |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.cerisepress.com/05/13/wilful-blindness-the-marriage-of-andre-and-madeleine-gide|سەردێڕ=Wilful Blindness: The Marriage of André and Madeleine Gide - Cerise Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Cerise Press - A Journal of Literature, Arts & Culture |زمان=en-US}}</ref> == ئەفریقا == لە تەمموزی ساڵی ١٩٢٦ تا مانگی ئایاری ١٩٢٧، گیدە لەگەڵ خۆشەویستەکەی مارک ئالێگرێت بە کۆلۆنی ئەفریقای ئیکواتۆری فەرەنسیدا گەشتیان کرد. ئەوان چوونە کۆنگۆی ناوەڕاست (ئێستا کۆماری کۆنگۆ)، ئوبانگی-شاری (ئێستا کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست)، بۆ ماوەیەکی کورت بۆ چاد و دواتر بۆ کامێرون. گۆڤارێکی هەبوو، کە بە ناوی ''Travels in the Congo'' (بە فەڕەنسی: ''Voyage au Congo'' ) و ''گەڕانەوە لە چاد'' (بە فەرەنسی: ''Retour du Tchad'' ) بڵاوی کردەوە.<ref name="Nobel" /> لەم کارەدا ڕەخنەی لە هەڵسوکەوتی بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی فەرەنسا لە کۆنگۆ گرتووە و ئیلهامبەخش بووە بۆ چاکسازی.<ref name="Nobel" /> بە تایبەتی ڕەخنەی توندی لە ڕژێمی ''ئیمتیازاتی گەورە'' ( ''Régime des Grandes Concessions'' ) گرت. حکومەت بەشێک لە کۆلۆنیەکەی بەخشیبووە دەست کۆمپانیا فەرەنسییەکان و ڕێگەی پێدابوون سەرچاوە سروشتییەکانی ناوچەکە بە تایبەتی لاستیک بقۆزنەوە. ئەو باس لەوە دەکات کە کرێکارە ڕەسەنەکان بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک ناچار بوون گوندەکەیان بەجێبهێڵن بۆ کۆکردنەوەی لاستیک لە دارستانەکەدا، هەروەها ئیستغلالکردنیان لەلایەن کۆمپانیاکانەوە بە کۆیلایەتی بەراورد کردووە. ئەم کتێبە بەشداری کرد لە پەرەسەندنی بزووتنەوەکانی دژە کۆلۆنیالیزم لە فەرەنسا و یارمەتی بیرمەندانی دا بۆ هەڵسەنگاندنەوەی کاریگەرییەکانی کۆلۆنیالیزم لە ئەفریقا. == بۆچوونە سیاسییەکان و یەکێتی سۆڤیەت == لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا، گیدە بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە کۆمۆنیست، یان وردتر بڵێین، هاوسەفەری (هەرگیز بە فەرمی پەیوەندی بە هیچ پارتێکی کۆمۆنیستەوە نەکرد)، بەڵام وەک تاکگەرایی خۆی، بانگەشە بۆ بیرۆکەی تاکگەرایی کۆمۆنیستی دەکرد. سەرەڕای پشتیوانی لە یەکێتی سۆڤیەت، دان بە سەرکوتکردنی سیاسی لەوێدا نا. گیدە پێداگری لەسەر ئازادکردنی ڤیکتۆر سێرج ، نووسەری سۆڤیەت و ئەندامی ئۆپۆزسیۆنی چەپ بوو کە لەلایەن ڕژێمی ستالینییەوە بەهۆی بۆچوونەکانییەوە دادگایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/victor-serge-the-spirit-of-liberty/|سەردێڕ=Victor Serge: The Spirit of Liberty}}</ref> وەک نووسەرێکی بەڕێز کە هاوسۆزی دۆزی کۆمۆنیزم بوو، بانگهێشت کرا بۆ قسەکردن لە پرسەی [[مەکسیم گۆرکی|ماکسیم گۆرکی]] و وەک میوانی یەکێتی سۆڤیەتی نووسەران گەشتێک بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] بکات. ڕووبەڕووی سانسۆری وتارەکانی بووەوە و بە تایبەتی لە دۆخی کولتووری سەردەمی کۆمۆنیزمی سۆڤیەت بێهیوا بوو. کارەکانی ''Retour de L'U.'' ''RSS'' ( ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'', 1936) ئاراستەی خوێنەرانی لایەنگری سۆڤیەت کرابوو، بۆ ئەوەی لەبری ئەوەی ڕەخنەی توند بخاتە بەردەم گومانەکان.<ref name="bio" /> وێڕای داننان بە دەستکەوتە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە بەراورد لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا، ئاماژەی بە خراپبوونی کولتوور و سڕینەوەی تاکایەتی هاووڵاتیانی سۆڤیەت و سەرکوتکردنی هەر ناکۆکییەک کرد:   گید هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە ستالین دەرنابڕێت، بەڵکو نیشانەکانی کولتی کەسایەتی خۆی باس دەکات: "لە هەر [ماڵێکدا]، ... هەمان وێنەی ستالین، و هیچی تر"؛ "وێنەیەکی ستالین... ، لە هەمان شوێن بێ گومان کە ئایکۆنەکە پێشتر لێی بووە. ئایا پەرستن، خۆشەویستی، یان ترسە؟ نازانم؛ هەمیشە و لە هەموو شوێنێک کە ئامادەیە." بەڵام گیدە نووسیویەتی ئەم کێشانە بە بەرزکردنەوەی ئاستی کولتووری کۆمەڵگەی سۆڤیەت چارەسەر دەکرێن. کاتێک گید دەستی کرد بە ئامادەکردنی دەستنووسەکەی بۆ بڵاوکردنەوە، دەستبەجێ کرێملین لەو بارەیەوە ئاگادارکرایەوە،<ref name="rg">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/314098942|سەردێڕ=Andre Gide’s Retour de L’U.R.S.S. and Its Publication History: A View from the Kremlin}}</ref> و زۆری نەخایاند گید لەلایەن نووسەری سۆڤیەت ئیلیا ئێهرنبۆرگ سەردانی کرا، کە وتی کە ئەو لەگەڵ گید هاوڕا بوو، بەڵام داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکەی کرد، چونکە یەکێتی سۆڤیەت یارمەتی کۆمارییەکان دەدا لە [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا]]. دوای دوو ڕۆژ، لویس ئاراگۆن نامەیەکی لە جێف لاستەوە گەیاند کە داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکە دەکات. ئەم هەوڵانە شکستیان هێنا و لەگەڵ بڵاوبوونەوەی کتێبەکە، گید لە چاپەمەنی سۆڤیەتدا<ref name="rg" /><ref name="bio">Alan Sheridan. André Gide: A Life in the Present (1999)</ref> و لەلایەن "دۆستانی یەکێتی سۆڤیەت"ەوە ئیدانە کرا: نۆردال گریگ نووسیویەتی کە گید لە بێ تاقەتی کتێبەکەی نووسیوە، و بەوەوە چاکەیەکی بۆ فاشیستەکان کردووە، کە بە خۆشییەوە پێشوازییان لێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NIZnEAAAQBAJ|سەردێڕ=The Making of an Antifascist: Nordahl Grieg Between the World Wars|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Pres|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-٣٣٦٥٠-٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٧ لە وەڵامدا گید ''کتێبی (Afterthoughts on the USSR)'' ی بڵاوکردەوە؛ پێشتر گید کتێبی ''(خیانەتکراوی شۆڕش)'' ی ترۆتسکی خوێندەوە و ڤیکتۆر سێرجی ناسی کە زانیاری زیاتری لەبارەی یەکێتی سۆڤیەت پێدا. لە ''کتێبی (Afterthoughts)'' دا، گیدە ڕاستەوخۆتر ڕەخنە لە کۆمەڵگەی سۆڤیەت دەگرێت: "سیترین، ترۆتسکی، مێرسێر، ئیڤۆن، ڤیکتۆر سێرج، لیگوای، ڕودۆڵف و چەندین کەسی دیکە یارمەتیان داوە لە بەڵگەنامەکانیاندا. هەموو ئەو شتانەی کە تا ئێستا فێریان کردووم تەنها گومانم لێکردبوو- ئەوە ترسەکانی منی پشتڕاستکردووەتەوە و بەهێزتر کردووە". خاڵە سەرەکییەکانی فیلمی ''Afterthoughts'' ئەوە بوون کە دیکتاتۆرییەتی پرۆلیتاریا بوو بە دیکتاتۆری ستالین، و بیرۆکراسی ئیمتیازدار بوو بە چینی دەسەڵاتداری نوێ، کە قازانجی لە زیادەی کاری کرێکاران دەکرد, بودجەی دەوڵەتیان بۆ پڕۆژەکانی وەک کۆشکی سۆڤیەت یان بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ژیانی خۆی خەرج دەکرد، لە کاتێکدا چینی کرێکار لە هەژارییەکی زۆردا دەژیا؛ گیدە بۆ سەلماندنی بانگەشەکانی خۆی ئاماژەی بە ڕۆژنامە فەرمییەکانی سۆڤیەت کردووە.<ref name="aft" /><ref name="bio" /> لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا، گیدە بەو ئەنجامە گەیشتوە کە "ئازادی ڕەها تاک و هەروەها کۆمەڵگا لەناو دەبات مەگەر پەیوەندییەکی نزیک بە نەریت و دیسیپلینەوە هەبێت"؛ ئەو بیرۆکەی شۆڕشگێڕانەی کۆمۆنیزمی ڕەتکردەوە و دەڵێت: "ئەگەر شارستانیەت تەنها پشت بەو کەسانە ببەستێت کە دەستپێشخەری تیۆرییە شۆڕشگێڕییەکانیان کردووە، ئەوا لەناو دەچێت، بەو پێیەی کولتوور بۆ مانەوەی پێویستی بە نەریتێکی بەردەوام و گەشەسەندوو هەیە". لە ''کتێبی تێزی'' (١٩٤٦)دا، نیشانیدا کە تاکێک دەتوانێت بە سەلامەتی مەزە بەجێبهێڵێت تەنها لەو کاتەدا کە "بە توندی بەو تەوەرەیەوە گرێدابێت کە بە ڕابردووەوە بەستووەتەوە". لە ساڵی ١٩٤٧دا وتی هەرچەندە شارستانیەتەکان سەرهەڵدەدەن و دادەبەزن، بەڵام ڕەنگە شارستانیەتی مەسیحی لە مەرگ ڕزگاری بێت "ئەگەر بەرپرسیارێتی ئەو تۆمەتە پیرۆزە قبوڵ بکەین کە نەریتەکانمان و ڕابردوومان لەسەرمان داناوە". هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، وەک تاکگەرایی ماوەتەوە و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە "نقومبوونی بەرپرسیارێتی تاکەکەسی لە دەسەڵاتی ڕێکخراودا، لەو هەڵهاتنەی لە ئازادی کە تایبەتمەندی سەردەمی ئێمەیە". گید بەشداری لە ئەنتۆلۆژیای ساڵی ١٩٤٩دا کردووە ''کە ناوی ئەو خودایە شکستی هێناوە''. بەهۆی تەندروستی خۆیەوە نەیتوانی وتارێک بنووسێت، بۆیە دەقەکە لەلایەن ئینید ستارکیەوە نووسراوە، لەسەر بنەمای وەرگێڕانی ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'' ، ''بیرکردنەوەکانی پاشکۆ''، باسێک لە پاریس لە l'Union pour la Verite لە ساڵی ١٩٣٥، و ''گۆڤارەکەی''؛ گید دەقەکەی پەسەند کرد. == ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ == لە ساڵی ١٩٣٠ گید کتێبێکی لەسەر کەیسی بلانچ مۆنیەر بڵاوکردەوە بە ناوی ''La Séquestrée de Poitiers'' ، جگە لە ناوی پاڵەوانەکان کەمێکی گۆڕی. مۆنیێر ژنێک بوو کە بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٥ ساڵ لەلایەن دایکیەوە بە دیل هێڵرابووەوە. [[File:Cuverville76_-_Château_01.JPG|وێنۆک| ماڵی گید لە شاری کوڤەرڤیل]] لە ساڵی ١٩٣٩، گیدە بووە یەکەم نووسەری زیندوو کە لە کتێبی بەناوبانگی ''Bibliothèque de la Pléiade'' بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ١٩٤٢ فەڕەنسا بەرەو ئەفریقا بەجێدەهێڵێت و لە کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە تونس ژیاوە تا لە مانگی ئایاری ١٩٤٣ لەلایەن هێزەکانی فەرەنسا و بەریتانیا و ئەمریکاوە کۆنترۆڵکرایەوە و توانی گەشت بکات بۆ جەزائیر و تا کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم لەوێ مایەوە.<ref name="OBrien">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Brien|یەکەم=Justin|سەردێڕ=The Journals of Andre Gide Volume IV 1939–1949. Translated from the French|ڕێکەوت=١٩٥١|بڵاوکەرەوە=Secker & Warburg}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٧ [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی]] وەرگرتووە "بەهۆی نووسینە هەمەلایەنە و گرنگەکانی لە ڕووی هونەرییەوە، کە تێیدا کێشە و بارودۆخی مرۆڤ بە خۆشەویستییەکی چاونەترس بۆ ڕاستی و تێڕوانینێکی توندی دەروونی پێشکەش کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1947 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> زۆربەی ساڵانی کۆتایی ژیانی بۆ بڵاوکردنەوەی گۆڤارەکەی تەرخان کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/Pages/Notices.php?scatid=148&noticeid=811&lev=1&Lget=FR|سەردێڕ=Notice - André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> گید لە ١٩ی شوباتی ١٩٥١ لە پاریس کۆچی دوایی کرد. کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی بەرهەمەکانی لە ساڵی ١٩٥٢دا خستە ناو ''ئیندێکسی کتێبە قەدەغەکراوەکانەوە.'' == ژیانی گید وەک نووسەر == ئالان شێریدان ژیاننامەنووسی گیدە کورتەیەک لە ژیانی گید وەک نووسەر و ڕۆشنبیری خستۆتە ڕوو:   "بێگومان ناوبانگ و ناوبانگی گید لە کۆتاییدا لەسەر بەرهەمە ئەدەبییەکانی بوو. بەڵام بە پێچەوانەی زۆرێک لە نووسەران، ئەو هیچ کەسێکی تەنیا نەبوو: پێویستی بە هاوڕێیەتی و نابغەیەکی هەبوو بۆ بەردەوامبوونی." بەڵام "توانای خۆشەویستی تەنها لە هاوڕێکانیدا قەتیس نەبوو: ڕژایە سەر خەمی ئەوانی دیکە کە لە خۆی کەمتر بەختەوەر بوون". === نووسینەکان === نووسینی گیدە چەندین ژانر دەگرێتەوە. "وەک وەستایەکی گێڕانەوەی نۆسراو، ناوبەناو درامانووس و وەرگێڕ، ڕەخنەگری ئەدەب، نامەنووس، وتارنووس و ڕۆژنامەنووس، ئەدەبیاتی سەدەی بیستەمی فەرەنسی یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین نموونەکانی پیاوی پیتەکانی پێشکەش کرد." بەڵام وەک شێریدان ئاماژەی پێدەکات، "ئەوە خەیاڵییە کە لە لوتکەی کارەکانی گیدەدایە." "لێرەدا، وەک لە ''بەرهەمەکەدا'' بە گشتی، ئەوەی یەکەمجار مرۆڤ لێی دەدا، جۆراوجۆرییەکانە. لێرەشدا، ئێمە کنجکاوی گیدە، گەنجییەکەی، لە کاردا دەبینین: ڕەتکردنەوەی تەنها یەک درز، بۆ دووبارەکردنەوەی فۆرمولەی سەرکەوتوو...خەیاڵەکە ساڵانی سەرەتای هێماسازی دەگرێتەوە، تا پارچە "کۆمیدی، داهێنەرتر، تەنانەت خەیاڵی"، تا دواتر "جدی، گێڕانەوەی زۆر ژیاننامەیی و کەسی یەکەم"...لە فەرەنسا گید بە ستایلستێکی گەورە بە مانا کلاسیکییەکان دادەنرا، "بە ڕستە ڕوون و کورت و یەدەگ و بە ئەنقەست و دەستەواژەی نادیار." نامەکانی گیدە کە لە ژیاندا ماون، دەگەنە هەزاران. بەڵام ئەوە ''جۆرناڵە'' کە شێریدان بە "شێوازی دەربڕینی پێشوەختە گیددی" ناوی دەبات. "یەکەم ڕۆمانی لە گۆڤاری خۆی گیدەوە سەریهەڵداوە و زۆرێک لە گێڕانەوەی کەسی یەکەم کەم تا زۆر وەک گۆڤار دەخوێندرێنەوە. لە فیلمی''Les faux-monnayeurs'' دا، گۆڤاری ئێدوارد دەنگێکی بەدیل بۆ گێڕەرەوەکە دابین دەکات." گاید لە وەڵامدا وتی: "لە ساڵی ١٩٤٦، کاتێک پیێر هێربێرت پرسیاری لە گید کرد کە کام لە کتێبەکانی هەڵدەبژێریت ئەگەر تەنها یەکێکیان لە ژیاندا بمێنێتەوە، پێموایە ئەوە دەبێتە ''جۆرناڵەکەم".'' " لە تەمەنی ١٨ یان ١٩ ساڵییەوە، گیدە گۆڤارێکی ژیانی خۆی هەڵدەگرت و کاتێک بۆ یەکەمجار خرایە بەردەستی خەڵک، تا ١٣٠٠ لاپەڕە بوو." === خەبات بۆ بەهاکان === "هەر بەرگێک کە گید نووسیویەتی مەبەست لێی تەحەدای خۆی بووە، ئەوەی پێش خۆی بووە و چی دەتوانێت بەدوایدا بێت. ئەم تایبەتمەندییە، بەپێی دانیال مۆتۆتێ لە وتارەکەیدا لە ''کاهیێرس دی ئەندرێ گیددا''، ئەوەیە کە کارەکانی گیدە دەکاتە 'لە بنەڕەتدا مۆدێرن': 'نوێکردنەوەی هەمیشەیی ئەو بەهایانەی کە مرۆڤ بەهۆیانەوە دەژی'" گاید لە ''جۆرناڵەکەیدا'' لە ساڵی ١٩٣٠دا نووسیویەتی: "تاکە درامایەک کە بەڕاستی سەرنجڕاکێشە و پێویستە هەمیشە ئامادە بم سەرلەنوێ وێنا بکەم، مشتومڕی تاکەکەسە لەگەڵ هەر شتێک کە دەیپارێزێت لە ڕەسەنایەتی، لەگەڵ هەر شتێک کە دژایەتی یەکپارچەیی خۆی دەکات، بەرامبەر بە یەکگرتنی. زۆربەی کات بەربەستەکە لەناو ئەودایە. و هەموو ئەوانەی تر تەنها بەڕێکەوتن." بە گشتی "بەرهەمەکانی ئەندرێ گیدە ڕاپەڕینی سۆزداری خۆی لە دژی ئەو سنووردارکردن و ڕێکەوتننامانە ئاشکرا دەکەن کە لە فەرەنسای سەدەی نۆزدەهەمەوە بۆی ماوەتەوە. ئەو هەوڵیدا خودی ڕەسەن لە ژێر دەمامکە دژبەیەکەکانیدا ئاشکرا بکات." == پێدێرستی == گیدە لە گۆڤارەکەیدا جیاوازی دەکات لە نێوان "سۆدۆمیتەکان"ی گەورەساڵان و " [[کوڕبازی|پیدراستەکان]] "ی کوڕ خۆشەویست و خۆی وەک ئەم دووەمیان پۆلێن دەکات.  {{سندووقی وتە|width=30em|bgcolor=cornsilk|fontsize=100%|salign=center|quote=From an interview with film documentarian [[Nicole Védrès]] with Andre Gide:<br> '''Védrès''' "May I ask you an indiscreet question?<br> '''Gide''' "There are no indiscreet questions, only indiscreet answers."<br> '''Védrès''' "Is it true, ''cher Maître'', that you are a homosexual?"<br> '''Gide''' "No monsieur, I am ''not'' a homosexual, I am a pederast!"<br>—from Vedres' documentary [[La Vie Commence Demain|''Life Starts Tomorrow'']] (1950)<ref>Weinberg, Herman G., 1967. ''Josef von Sternberg. A Critical Study.'' New York: Dutton p. 121. Weinberg notes "Gide replied testily, with that refined distinction so characteristic of him…"</ref>}}گۆڤاری گید ڕەفتارەکانی لە کۆمپانیای [[ئۆسکار وایڵد]] بەڵگە دەکات.   کتێبی ''کۆریدۆنی'' گید کە بە گرنگترین بەرهەمی خۆی زانیوە، بەرگریکردن لە [[کوڕبازی|چەواشەکاری]] لەخۆدەگرێت. لەو کاتەدا (پێش ساڵی ١٩٤٥)، تەمەنی ڕەزامەندی بۆ هەر جۆرە چالاکییە سێکسییەکان بە ١٣ ساڵ دانرابوو. == کتێبنامە == {{سەرەکی|Bibliography of André Gide}} == هەروەها سەیری بکە == * ''Mise en abyme'' == ئاماژەکان == === وەرگێڕانەکان === {{سەرچاوەکان}} === ئەو بەرهەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە === * ئێدمۆند وایت, [https://www.lrb.co.uk/the-paper/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy] ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' کامبریج: چاپخانەی زانکۆی هارڤارد، ١٩٩٨]. == خوێندنەوەی زیاتر == * بۆ زانینی کرۆنۆلۆژیای ژیانی گید، سەیری ل.&nbsp;13-15 لە تۆماس کۆردل، ''ئاندرێ گید'' (زنجیرەی نووسەرانی گریفین). بڵاوکەرەوەی توین، ئینکۆ، ١٩٦٩. * بۆ زانینی کتێبنامەیەکی وردی نووسین و بەرهەمەکانی گیدە سەبارەت بە گیدە، بڕوانە ل.&nbsp;655–678 لە ئالان شێریدان، ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' هارڤارد، ١٩٩٩. == بەستەری دەرەکی ==   ; کۆکردنەوەی دیجیتاڵی * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/andre-gide}} * Works by André Gide at Project Gutenberg * Works by André Gide at Faded Page (Canada) * Works by or about André Gide at the Internet Archive * {{Librivox author}} ; لینکی تر * ماڵپەڕی [http://www.fondation-catherine-gide.org/ ''دامەزراوەی کاترین گاید''], کە لەلایەن کاترین گید کچەکەیەوە بەڕێوەدەبرێت * [https://web.archive.org/web/20171016085651/http://www.andregide.org/ سەنتەری توێژینەوەی گیدیان] * [http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=42 لیستی بەرهەمەکان] * [https://web.archive.org/web/20090913094434/http://www.gidiana.net/ ئەمیس دی ئەندرێ گید] ''بە زمانی فەرەنسی'' * [http://www.gidiana.net/GA.htm بابەتەکانی ڕۆژنامەی سەردەم لەسەر] ''ڕووکاری Gide بە زمانی فەرەنسی'' * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/ ئاندرێ گید، براوەی خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئەدەب لە ساڵی ١٩٤٧] * [http://www.ljhammond.com/classics/cl3.htm#gide ئاندرێ گید: پێشەکییەکی کورت] * [https://web.archive.org/web/20071006001903/http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/mader1.htm گید لە مادێریا لە جێرسی، ١٩٠١-١٩٠٧] * Newspaper clippings about André Gide {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕۆمان|ئەدەب|}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|André Gide}} [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bpepkxrhyq89sycijzgcg1m652v01o0 1694603 1694548 2026-10-25T17:02:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:وێژە|وێژە]]، [[دەروازە:سۆشیالیزم|سۆشیالیزم]]، [[دەروازە:ڕۆمانەکان|ڕۆمانەکان]]، [[دەروازە:شیعر|شیعر]]، [[دەروازە:فەڕەنسا|فەڕەنسا]]، [[دەروازە:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] و [[دەروازە:شانۆ|شانۆ]] 1694603 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ئاندرێ جید|awards={{خەڵات|خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]]|1947}}|image=André Gide.jpg|caption=|birth_name=ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید|birth_date={{birth date|df=yes|1869|11|22}}|birth_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا]]|death_date={{death date and age|df=yes|1951|2|19|1869|11|22}}|death_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]]|resting_place=کۆڤەرڤیل، سێن-ماریتیم|occupation={{hlist|ڕۆماننووس|وتارنووس|شانۆنووس}}|genre=|movement=|notable_works=''[[بێ‌ئەخلاق]]''<br />''[[تەنگەڕێی دەروازە]]''<br/> ''ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان (ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان؛ هەندێکجار بە زمانی ئینگلیزی لە ژێر ناوی سەرگەرمیەکانی لافکادیۆ بڵاودەکرێتەوە)<br/> ''[[سیمفۆنیای کێڵگەوان]]''<br/> ''[[ساختەچیەکان]]''<br/>''[[بەرووبوومەکانی زەوی]]''|spouse={{marriage|مادلین ڕۆندۆ|1895|1938|end=died}}|children=[[کاترین جید]]|signature=André Gide signature.svg|website=|education=[[لیسەی هانریی چوارەم]]}}  '''ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید''' ({{IPA|fr|ɑ̃dʁe pɔl ɡijom ʒid|lang}}; ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ – ١٩ی شوباتی ١٩٥١) نووسەرێکی فەرەنسی بووە کە نووسینەکەی چەندین شێواز و بابەتی گرتۆتەوە. خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1947 ی پێبەخشرا . ژیانی پیشەیی گیدە لە سەرەتای ژیانی لە بزووتنەوەی هێماگەراییەوە تا ڕەخنەگرتن لە ئیمپریالیزم لە قۆناغی نێوان جەنگەکاندا . نووسەری زیاتر لە ٥٠ کتێبە، لە نامەی کۆچی دواییدا لە ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزدا]]'' بە "گەورەترین پیاوی هاوچەرخی نامەکانی فەرەنسا" وەسف کراوە و "بە پێی زانیارییە ئەدەبییەکان حوکم لەسەر گەورەترین نووسەری فەرەنسی ئەم سەدەیەی داوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html|سەردێڕ=Hotels for Sale in Atlanta GA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806050538/http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.andregide.org}}</ref> گیدە بە چیرۆکە خەیاڵییەکانی و هەروەها بە بەرهەمە ژیاننامەییەکانی ناسراوە، ململانێ و دواجار ئاشتبوونەوەی دوو لایەنی کەسایەتییەکەی دەربڕیوە (کە بە ڕێککەوت بە خۆپارێزییەکی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانتی]] و سەرگەرمییەکی سێکسی سەرپێچیکارانە تایبەتمەندە). وەک کەسێک کە خۆی بە [[کوڕبازی|پێدەراست]] دەزانێت، نووسینەکەی بەکاردەهێنا بۆ لێکۆڵینەوە لە خەباتەکەی بۆ ئەوەی بە تەواوی خۆی بێت، لەوانەش خاوەندارێتی سروشتی سێکسی مرۆڤ، بەبێ ئەوەی خیانەت لە بەهاکانی مرۆڤ بکات. چالاکیی سیاسییەکەی بە هەمان ئیتۆس لە قاڵب درا. لە کاتێکدا لە سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠دا هاوسۆزی [[کۆمۆنیزم]] بوو، وەک زۆرێک لە ڕۆشنبیران، دوای گەشتەکەی لە ساڵی ١٩٣٦ بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] پشتگیری چەپی دژە ستالینیستی کرد. لە کۆتایی ژیانیدا، لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا، بەرەو بەها نەریتییەکانی زیاتر گۆڕی و کۆمۆنیزمی وەک بیرۆکەیەک کە لەگەڵ نەریتەکانی شارستانیەتی مەسیحیدا دەشکێت، ڕەتکردەوە. == ژیانی سەرەتایی == [[File:Gide_1893.jpg|ڕاست|وێنۆک|208x208پیکسڵ| گید لە ساڵی ١٨٩٣]] جید لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ لە پاریس لە خێزانێکی پرۆتستانتی چینی ناوەند لەدایک بووە. باوکی ژان پاوڵ گیلۆم گید مامۆستای یاسا بووە لە زانکۆی پاریس؛ لە ساڵی ١٨٨٠ کۆچی دوایی کرد، کاتێک کوڕەکە تەمەنی ١١ ساڵ بوو. دایکی ناوی جولیەت ماریا ڕۆندۆس بوو. مامی ئابووریناسێکی سیاسی چارڵز گید بوو . بنەماڵەی باوکی ڕەگ و ڕیشەی خۆی بۆ ئیتالیا دەگەڕێتەوە. گویدۆسی باوباپیران دوای ئەوەی لە ماوەی سەدەی ١٦دا بوونە ئایینی پرۆتستانت و لە ئیتالیا کاسۆلیکیدا ڕووبەڕووی گۆشەگیری بوونەتەوە، ڕوویان لە فەرەنسا و وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا و باکووری ئەوروپا کردبوو. گید لە بارودۆخێکی گۆشەگیردا لە نۆرماندی پەروەردە بووە. لە تەمەنێکی بچووکدا بوو بە نووسەرێکی بەرهەمدار، یەکەم ڕۆمانی خۆی ''بە ناوی دەفتەرەکانی ئاندرێ واڵتەر'' (بە فەڕەنسی: ''Les Cahiers d'André Walter'' ) لە ساڵی ١٨٩١ لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا بڵاوکردەوە. لە ساڵانی ١٨٩٣ و ١٨٩٤ گیدە گەشتێکی بۆ باکووری ئەفریقا کردووە. لەوێ هات بۆ ئەوەی هاوڕەگەزبازییەکەی قبوڵ بکات. گید لە پاریس هاوڕێیەتی شانۆنامەنووسی ئێرلەندی [[ئۆسکار وایڵد]] کرد، کە دووەمیان لەوێ لە دەربەدەریدا بوو. لە ساڵی ١٨٩٥ ئەو دوو کەسە لە جەزائیر یەکتریان بینی. وایڵد ئەو بڕوایە هەڵەیەی هەبوو کە گایدی بە هاوڕەگەزبازی ناساندووە، بەڵام گید پێشتر لەگەڵ ئارەزووەکانی خۆیدا ڕێککەوتبوو. == ساڵانی ناوەڕاست ==   [[File:Gide_1920_cropped.jpg|وێنۆک| گید لە ساڵی ١٩٢٤ لەلایەن ئۆتۆلین مۆرێلەوە وێنەی گیراوە.]] [[File:Gide_by_Laurens.jpg|وێنۆک| ئاندرێ گید لە نووسینی پاوڵ ئەلبێرت لۆڕێنس (١٩٢٤)]] لە ساڵی ١٨٩٥، دوای مردنی دایکی، گاید هاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزاکەی مادلین ڕۆندۆس کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/en/notice/andre-gide1869-1951/|سەردێڕ=André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.museeprotestant.org}}</ref> بەڵام هاوسەرگیرییەکە بەبێ تەواوبوون مابووەوە. لە ساڵی ١٨٩٦ بە سەرۆکی شارەوانی لا ڕۆک-باینارد هەڵبژێردرا کە کۆمۆنێکە لە نۆرماندی. گید هاوینی ساڵی ١٩٠٧ لە جێرسی بەسەر برد، لەگەڵ هاوڕێکانی جاک کۆپۆ و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ و خێزانەکانیان. ژوورێکی لە لا ڤالیوز کۆتێج لە سانت بریلاد بە کرێ گرت. لەو ماوەیەدا کاری لەسەر بەشی دووەمی ''کتێبی (گەروو دەروازەیە'' (بە فەڕەنسی: ''La Porte étroite'' ) کردووە، و ڤان ڕیسێلبێرگ وێنەکەی کێشاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moore|یەکەم=Diane Monier|ناونیشان=https://blueormer.gg/product/immoralists-and-drama-queens/|سەردێڕ=Immoralists and Drama Queens: André Gide, Théo Van Rysselberghe and their colourful entourage, Jersey 1907-1909|بڵاوکەرەوە=Blue Ormer|ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-١-٩١٥٧٨٦-١٢-٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٨دا، گید یارمەتی دامەزراندنی گۆڤاری ئەدەبی ''Nouvelle Revue Française'' (''پێداچوونەوەی نوێی فەرەنسی'')ی دا.<ref name="Nobel">{{Nobelprize}}</ref> لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا، گید سەردانی ئینگلتەرای کرد. یەکێک لە هاوڕێکانی لەوێ هونەرمەند ویلیام ڕۆتنستاین بوو . ڕۆتێنشتاین لە ژیاننامەی خۆیدا باسی سەردانەکەی گایدی بۆ ماڵەکەی خۆی لە گلۆستێرشایر کردووە:   لە ساڵی ١٩١٦، گیدە تەمەنی نزیکەی ٤٧ ساڵ بوو کاتێک مارک ئالێگرێت تەمەن ١٥ ساڵ وەک خۆشەویستێک برد. مارک یەکێک بوو لە پێنج منداڵی ئیلی ئەلیگرێت و هاوسەرەکەی. گید لە ساڵانی خوێندنی خۆیدا بووبووە هاوڕێی ئەلیگریتی باڵا کاتێک دایکی گید ئەلیگریتی وەک مامۆستای وانەبێژ بۆ کوڕەکەی بەکرێ گرتبوو. ئیلی ئالێگرێت باشترین پیاو بوو لە ئاهەنگی هاوسەرگیری گید. دوای ئەوەی گاید لەگەڵ مارک هەڵهات بۆ لەندەن، مادلین هاوسەرەکەی هەموو نامەنووسیەکانی سووتاند وەک تۆڵەسەندنەوەیەک- "باشترین بەش لە خۆم"، دواتر گاید وتی. لە ساڵی ١٩١٨، گاید دۆرۆتی بوسی ناسی و هاوڕێیەتی کرد؛ زیاتر لە ٣٠ ساڵ هاوڕێ بوون و زۆرێک لە بەرهەمەکانی وەرگێڕاوە بۆ زمانی ئینگلیزی. هەروەها گیدە بووە هاوڕێی نزیک لەگەڵ ڕەخنەگری چارڵز دو بۆس. پێکەوە بەشێک بوون لە ''فۆیەر فرانکۆ-بێلج'' ، کە لەو پێگەیەدا کاریان دەکرد بۆ دۆزینەوەی هەلی کار و خۆراک و شوێنی نیشتەجێبوون بۆ پەنابەرە فەرەنسی-بەلجیکاییەکان کە دوای داگیرکردنی بەلجیکا لە ساڵی ١٩١٤دا گەیشتنە پاریس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Davies |یەکەم=Katherine Jane |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=A 'Third Way' Catholic Intellectual: Charles Du Bos, Tragedy, and Ethics in Interwar Paris |journal=Journal of the History of Ideas |بەرگ=٧١|issue=4 |پەڕە=٦٥٥|doi=10.1353/jhi.2010.0005 |jstor=40925953 |s2cid=144724913}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Price|یەکەم=Alan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CLAYDAAAQBAJ|سەردێڕ=The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٠٥١٨٣-٧|پەڕەکان=٢٨–٩}}</ref> دواتر هاوڕێیەتی نێوانیان دابەزی بەهۆی تێڕوانینی دو بۆس کە گید ئینکاری لە ئیمانی ڕۆحی خۆی کردووە یان خیانەتی کردووە، بە پێچەوانەی گەڕانەوەی دو بۆس خۆی بۆ ئیمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dieckmann |یەکەم=Herbert |ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=André Gide and the Conversion of Charles Du Bos |journal=Yale French Studies |issue=12 |پەڕە=٦٩|doi=10.2307/2929290 |jstor=2929290}}</ref>{{Sfn|Woodward|1997}} وتارەکەی دو بۆس ''Dialogue avec André Gide'' لە ساڵی ١٩٢٩ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Einfalt|یەکەم=Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tmArx-Qak5QC|سەردێڕ=The Maritain Factor: Taking Religion into Interwar Modernism|بڵاوکەرەوە=Leuven University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٥٨٦٧-٧١٤-٣|editor-last=Heynickx|editor-first=Rajesh|پەڕە=١٦٠|chapter=Debating Literary Autonomy: Jacques Maritain versus André Gide|editor-last2=De Maeyer|editor-first2=Jan}}</ref> وتارەکە کە بەهۆی قەناعەتە کاسۆلیکییەکانی دو بۆسەوە ئاگادارکراوەتەوە، هاوڕەگەزبازی گیدی ئیدانە کردووە.{{Sfn|Einfalt|2010}} ئێرنست ڕۆبەرت کورتیۆس هاوڕێی هاوبەشی گید و دو بۆس لە نامەیەکدا بۆ گید ڕەخنەی لە کتێبەکە گرتووە و نووسیویەتی ئەوەی کە دو بۆس "بەپێی ئەخلاقی کاسۆلیکی حوکمت لەسەر دەدات بەسە بۆ ئەوەی تۆمەتبارکردنی تەواوەتی پشتگوێ بخات. تەنها دەتوانێت دەست لەو کەسانە بدات کە وەک ئەو بیردەکەنەوە و پێشوەختە قەناعەتیان پێکراوە. ئەو دەستبەرداری ئازادییە فیکرییەکەی بووە".{{Sfn|Einfalt|2010}} لە ساڵانی ١٩٢٠دا گید بووە ئیلهامبەخش بۆ نووسەرانی وەک [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] و [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆل سارتەر]]. لە ساڵی ١٩٢٣ کتێبێکی لەسەر [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]] بڵاوکردەوە. کاتێک لە چاپی گشتی ''کۆریدۆن'' (١٩٢٤)دا بەرگری لە هاوڕەگەزبازی کرد، ئەوەندە ئیدانە کرا کە ڕێگری لێکرا بۆ ئەوەی کاندید بکرێت بۆ [[ئەکادیمیای فەڕەنسی|ئەکادیمیای فرانسا]].<ref name="copley1989">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Copley|یەکەم=Antony R. H.|سەردێڕ=Sexual moralities in France, 1780-1980 : new ideas on the family, divorce, and homosexuality : an essay on moral change|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Routledge|پەڕە=١٧٣|وتەگێڕانەوە=After receiving the Nobel Prize in 1947, Gide told a Swedish journalist that ''Corydon'' was the most important of his books; clearly this was not so much a literary judgement as a statement of his faith in the importance of the cause of homosexuality. .... Gide remained considerably anxious about its reception; the climate of post-war France in the 1920s remained hostile to homosexuality, and ''Corydon'' was to block Gide’s access to that highest academic honour in France, election to the Académie Française.}}</ref> دواتر ئەمەی بە گرنگترین کارەکانی خۆی زانی.<ref name="copley1989" /> لە ساڵی ١٩٢٣، گاید کچێکی بوو بە ناوی کاترین ، لەلایەن ئەلیزابێس ڤان ڕیسێلبێرگەوە ، کە ژنێکی زۆر گەنجتر بوو. ئەو ماوەیەکی زۆر بوو ناسیبووی، چونکە کچەکەی هاوڕێکانی ماریا مۆنۆم و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ بوو، نیگارکێشێکی نوێ ئیمپڕێشنیستی بەلجیکی. ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی تاکە قەیران لە پەیوەندییە درێژخایەنەکەی نێوان ئەلیگریت و گید، و زیانی بە هاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ گەیاند. ڕەنگە ئەمە تاکە پەیوەندی سێکسی گیدە بووبێت لەگەڵ ژنێکدا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=White |یەکەم=Edmund |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=On the chance that a shepherd boy … |ناونیشان=http://www.lrb.co.uk/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy |journal=London Review of Books |بەرگ=٢٠|issue=24 |پەڕەکان=٣–٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> و زۆر کورت بوو. کاترین تاکە نەوەی ئەو بوو بە خوێن. حەزی دەکرد بە ئەلیزابێس بڵێت ''"لا دام بلانچ"'' ("خانمە سپییەکە"). لە کۆتاییدا ئەلیزابێس هاوسەرەکەی بەجێهێشت و ڕووی لە پاریس کرد و لایەنە پراکتیکییەکانی ژیانی گید بەڕێوەببات. شوقەی تەنیشت یەکتریان لە مۆنپارناس هەبوو. ئەو کچە دەیپەرست، بەڵام دیارە پەیوەندی سێکسییان نەمابوو.{{ژێدەر پێویستە|reason=Elisabeth's mother Maria was called La Petite Dame. Never heard about La Dame blanche as a name for Elisabeth. Also not sure that Elisabeth was married during their brief affair.|date=April 2019}} لە ساڵی ١٩٢٤ ژیاننامەیەکی بە ناوی ''If it Die...'' (بە فەڕەنسی: ''Si le grain ne meurt'' ). هەر لەو ساڵەدا یەکەم چاپی کتێبی ''دڵی تاریکی'' و ''لۆرد جیمی'' [[جۆزێف کۆنراد|جۆزێف کۆنرادی]] بە زمانی فەرەنسی بەرهەمهێنا. لە دوای ساڵی ١٩٢٥، گیدە دەستی کرد بە بانگەشەی بۆ ئەوەی مەرجی مرۆڤانەتر بۆ تاوانبارانی سزادراو هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Daniels |یەکەم=Anthony |ناونیشان=https://newcriterion.com/article/gides-judgment/|سەردێڕ=Gide’s judgment |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=The New Criterion |زمان=en-US}}</ref> هاوسەرە یاساییەکەی بە ناوی مادلین گاید لە ساڵی ١٩٣٨ کۆچی دوایی کرد. لە کتێبی ''Et nunc manet in te'' ، بیرەوەرییەکانی مادلین کە بە زمانی ئینگلیزی لە ئەمریکا لە ساڵی ١٩٥٢دا بڵاوکرایەوە، لێکۆڵینەوەی لە هاوسەرگیرییەکەی نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Press |یەکەم=Cerise |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.cerisepress.com/05/13/wilful-blindness-the-marriage-of-andre-and-madeleine-gide|سەردێڕ=Wilful Blindness: The Marriage of André and Madeleine Gide - Cerise Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Cerise Press - A Journal of Literature, Arts & Culture |زمان=en-US}}</ref> == ئەفریقا == لە تەمموزی ساڵی ١٩٢٦ تا مانگی ئایاری ١٩٢٧، گیدە لەگەڵ خۆشەویستەکەی مارک ئالێگرێت بە کۆلۆنی ئەفریقای ئیکواتۆری فەرەنسیدا گەشتیان کرد. ئەوان چوونە کۆنگۆی ناوەڕاست (ئێستا کۆماری کۆنگۆ)، ئوبانگی-شاری (ئێستا کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست)، بۆ ماوەیەکی کورت بۆ چاد و دواتر بۆ کامێرون. گۆڤارێکی هەبوو، کە بە ناوی ''Travels in the Congo'' (بە فەڕەنسی: ''Voyage au Congo'' ) و ''گەڕانەوە لە چاد'' (بە فەرەنسی: ''Retour du Tchad'' ) بڵاوی کردەوە.<ref name="Nobel" /> لەم کارەدا ڕەخنەی لە هەڵسوکەوتی بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی فەرەنسا لە کۆنگۆ گرتووە و ئیلهامبەخش بووە بۆ چاکسازی.<ref name="Nobel" /> بە تایبەتی ڕەخنەی توندی لە ڕژێمی ''ئیمتیازاتی گەورە'' ( ''Régime des Grandes Concessions'' ) گرت. حکومەت بەشێک لە کۆلۆنیەکەی بەخشیبووە دەست کۆمپانیا فەرەنسییەکان و ڕێگەی پێدابوون سەرچاوە سروشتییەکانی ناوچەکە بە تایبەتی لاستیک بقۆزنەوە. ئەو باس لەوە دەکات کە کرێکارە ڕەسەنەکان بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک ناچار بوون گوندەکەیان بەجێبهێڵن بۆ کۆکردنەوەی لاستیک لە دارستانەکەدا، هەروەها ئیستغلالکردنیان لەلایەن کۆمپانیاکانەوە بە کۆیلایەتی بەراورد کردووە. ئەم کتێبە بەشداری کرد لە پەرەسەندنی بزووتنەوەکانی دژە کۆلۆنیالیزم لە فەرەنسا و یارمەتی بیرمەندانی دا بۆ هەڵسەنگاندنەوەی کاریگەرییەکانی کۆلۆنیالیزم لە ئەفریقا. == بۆچوونە سیاسییەکان و یەکێتی سۆڤیەت == لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا، گیدە بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە کۆمۆنیست، یان وردتر بڵێین، هاوسەفەری (هەرگیز بە فەرمی پەیوەندی بە هیچ پارتێکی کۆمۆنیستەوە نەکرد)، بەڵام وەک تاکگەرایی خۆی، بانگەشە بۆ بیرۆکەی تاکگەرایی کۆمۆنیستی دەکرد. سەرەڕای پشتیوانی لە یەکێتی سۆڤیەت، دان بە سەرکوتکردنی سیاسی لەوێدا نا. گیدە پێداگری لەسەر ئازادکردنی ڤیکتۆر سێرج ، نووسەری سۆڤیەت و ئەندامی ئۆپۆزسیۆنی چەپ بوو کە لەلایەن ڕژێمی ستالینییەوە بەهۆی بۆچوونەکانییەوە دادگایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/victor-serge-the-spirit-of-liberty/|سەردێڕ=Victor Serge: The Spirit of Liberty}}</ref> وەک نووسەرێکی بەڕێز کە هاوسۆزی دۆزی کۆمۆنیزم بوو، بانگهێشت کرا بۆ قسەکردن لە پرسەی [[مەکسیم گۆرکی|ماکسیم گۆرکی]] و وەک میوانی یەکێتی سۆڤیەتی نووسەران گەشتێک بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] بکات. ڕووبەڕووی سانسۆری وتارەکانی بووەوە و بە تایبەتی لە دۆخی کولتووری سەردەمی کۆمۆنیزمی سۆڤیەت بێهیوا بوو. کارەکانی ''Retour de L'U.'' ''RSS'' ( ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'', 1936) ئاراستەی خوێنەرانی لایەنگری سۆڤیەت کرابوو، بۆ ئەوەی لەبری ئەوەی ڕەخنەی توند بخاتە بەردەم گومانەکان.<ref name="bio" /> وێڕای داننان بە دەستکەوتە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە بەراورد لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا، ئاماژەی بە خراپبوونی کولتوور و سڕینەوەی تاکایەتی هاووڵاتیانی سۆڤیەت و سەرکوتکردنی هەر ناکۆکییەک کرد:   گید هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە ستالین دەرنابڕێت، بەڵکو نیشانەکانی کولتی کەسایەتی خۆی باس دەکات: "لە هەر [ماڵێکدا]، ... هەمان وێنەی ستالین، و هیچی تر"؛ "وێنەیەکی ستالین... ، لە هەمان شوێن بێ گومان کە ئایکۆنەکە پێشتر لێی بووە. ئایا پەرستن، خۆشەویستی، یان ترسە؟ نازانم؛ هەمیشە و لە هەموو شوێنێک کە ئامادەیە." بەڵام گیدە نووسیویەتی ئەم کێشانە بە بەرزکردنەوەی ئاستی کولتووری کۆمەڵگەی سۆڤیەت چارەسەر دەکرێن. کاتێک گید دەستی کرد بە ئامادەکردنی دەستنووسەکەی بۆ بڵاوکردنەوە، دەستبەجێ کرێملین لەو بارەیەوە ئاگادارکرایەوە،<ref name="rg">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/314098942|سەردێڕ=Andre Gide’s Retour de L’U.R.S.S. and Its Publication History: A View from the Kremlin}}</ref> و زۆری نەخایاند گید لەلایەن نووسەری سۆڤیەت ئیلیا ئێهرنبۆرگ سەردانی کرا، کە وتی کە ئەو لەگەڵ گید هاوڕا بوو، بەڵام داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکەی کرد، چونکە یەکێتی سۆڤیەت یارمەتی کۆمارییەکان دەدا لە [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا]]. دوای دوو ڕۆژ، لویس ئاراگۆن نامەیەکی لە جێف لاستەوە گەیاند کە داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکە دەکات. ئەم هەوڵانە شکستیان هێنا و لەگەڵ بڵاوبوونەوەی کتێبەکە، گید لە چاپەمەنی سۆڤیەتدا<ref name="rg" /><ref name="bio">Alan Sheridan. André Gide: A Life in the Present (1999)</ref> و لەلایەن "دۆستانی یەکێتی سۆڤیەت"ەوە ئیدانە کرا: نۆردال گریگ نووسیویەتی کە گید لە بێ تاقەتی کتێبەکەی نووسیوە، و بەوەوە چاکەیەکی بۆ فاشیستەکان کردووە، کە بە خۆشییەوە پێشوازییان لێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NIZnEAAAQBAJ|سەردێڕ=The Making of an Antifascist: Nordahl Grieg Between the World Wars|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Pres|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-٣٣٦٥٠-٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٧ لە وەڵامدا گید ''کتێبی (Afterthoughts on the USSR)'' ی بڵاوکردەوە؛ پێشتر گید کتێبی ''(خیانەتکراوی شۆڕش)'' ی ترۆتسکی خوێندەوە و ڤیکتۆر سێرجی ناسی کە زانیاری زیاتری لەبارەی یەکێتی سۆڤیەت پێدا. لە ''کتێبی (Afterthoughts)'' دا، گیدە ڕاستەوخۆتر ڕەخنە لە کۆمەڵگەی سۆڤیەت دەگرێت: "سیترین، ترۆتسکی، مێرسێر، ئیڤۆن، ڤیکتۆر سێرج، لیگوای، ڕودۆڵف و چەندین کەسی دیکە یارمەتیان داوە لە بەڵگەنامەکانیاندا. هەموو ئەو شتانەی کە تا ئێستا فێریان کردووم تەنها گومانم لێکردبوو- ئەوە ترسەکانی منی پشتڕاستکردووەتەوە و بەهێزتر کردووە". خاڵە سەرەکییەکانی فیلمی ''Afterthoughts'' ئەوە بوون کە دیکتاتۆرییەتی پرۆلیتاریا بوو بە دیکتاتۆری ستالین، و بیرۆکراسی ئیمتیازدار بوو بە چینی دەسەڵاتداری نوێ، کە قازانجی لە زیادەی کاری کرێکاران دەکرد, بودجەی دەوڵەتیان بۆ پڕۆژەکانی وەک کۆشکی سۆڤیەت یان بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ژیانی خۆی خەرج دەکرد، لە کاتێکدا چینی کرێکار لە هەژارییەکی زۆردا دەژیا؛ گیدە بۆ سەلماندنی بانگەشەکانی خۆی ئاماژەی بە ڕۆژنامە فەرمییەکانی سۆڤیەت کردووە.<ref name="aft" /><ref name="bio" /> لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا، گیدە بەو ئەنجامە گەیشتوە کە "ئازادی ڕەها تاک و هەروەها کۆمەڵگا لەناو دەبات مەگەر پەیوەندییەکی نزیک بە نەریت و دیسیپلینەوە هەبێت"؛ ئەو بیرۆکەی شۆڕشگێڕانەی کۆمۆنیزمی ڕەتکردەوە و دەڵێت: "ئەگەر شارستانیەت تەنها پشت بەو کەسانە ببەستێت کە دەستپێشخەری تیۆرییە شۆڕشگێڕییەکانیان کردووە، ئەوا لەناو دەچێت، بەو پێیەی کولتوور بۆ مانەوەی پێویستی بە نەریتێکی بەردەوام و گەشەسەندوو هەیە". لە ''کتێبی تێزی'' (١٩٤٦)دا، نیشانیدا کە تاکێک دەتوانێت بە سەلامەتی مەزە بەجێبهێڵێت تەنها لەو کاتەدا کە "بە توندی بەو تەوەرەیەوە گرێدابێت کە بە ڕابردووەوە بەستووەتەوە". لە ساڵی ١٩٤٧دا وتی هەرچەندە شارستانیەتەکان سەرهەڵدەدەن و دادەبەزن، بەڵام ڕەنگە شارستانیەتی مەسیحی لە مەرگ ڕزگاری بێت "ئەگەر بەرپرسیارێتی ئەو تۆمەتە پیرۆزە قبوڵ بکەین کە نەریتەکانمان و ڕابردوومان لەسەرمان داناوە". هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، وەک تاکگەرایی ماوەتەوە و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە "نقومبوونی بەرپرسیارێتی تاکەکەسی لە دەسەڵاتی ڕێکخراودا، لەو هەڵهاتنەی لە ئازادی کە تایبەتمەندی سەردەمی ئێمەیە". گید بەشداری لە ئەنتۆلۆژیای ساڵی ١٩٤٩دا کردووە ''کە ناوی ئەو خودایە شکستی هێناوە''. بەهۆی تەندروستی خۆیەوە نەیتوانی وتارێک بنووسێت، بۆیە دەقەکە لەلایەن ئینید ستارکیەوە نووسراوە، لەسەر بنەمای وەرگێڕانی ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'' ، ''بیرکردنەوەکانی پاشکۆ''، باسێک لە پاریس لە l'Union pour la Verite لە ساڵی ١٩٣٥، و ''گۆڤارەکەی''؛ گید دەقەکەی پەسەند کرد. == ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ == لە ساڵی ١٩٣٠ گید کتێبێکی لەسەر کەیسی بلانچ مۆنیەر بڵاوکردەوە بە ناوی ''La Séquestrée de Poitiers'' ، جگە لە ناوی پاڵەوانەکان کەمێکی گۆڕی. مۆنیێر ژنێک بوو کە بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٥ ساڵ لەلایەن دایکیەوە بە دیل هێڵرابووەوە. [[File:Cuverville76_-_Château_01.JPG|وێنۆک| ماڵی گید لە شاری کوڤەرڤیل]] لە ساڵی ١٩٣٩، گیدە بووە یەکەم نووسەری زیندوو کە لە کتێبی بەناوبانگی ''Bibliothèque de la Pléiade'' بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ١٩٤٢ فەڕەنسا بەرەو ئەفریقا بەجێدەهێڵێت و لە کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە تونس ژیاوە تا لە مانگی ئایاری ١٩٤٣ لەلایەن هێزەکانی فەرەنسا و بەریتانیا و ئەمریکاوە کۆنترۆڵکرایەوە و توانی گەشت بکات بۆ جەزائیر و تا کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم لەوێ مایەوە.<ref name="OBrien">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Brien|یەکەم=Justin|سەردێڕ=The Journals of Andre Gide Volume IV 1939–1949. Translated from the French|ڕێکەوت=١٩٥١|بڵاوکەرەوە=Secker & Warburg}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٧ [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی]] وەرگرتووە "بەهۆی نووسینە هەمەلایەنە و گرنگەکانی لە ڕووی هونەرییەوە، کە تێیدا کێشە و بارودۆخی مرۆڤ بە خۆشەویستییەکی چاونەترس بۆ ڕاستی و تێڕوانینێکی توندی دەروونی پێشکەش کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1947 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> زۆربەی ساڵانی کۆتایی ژیانی بۆ بڵاوکردنەوەی گۆڤارەکەی تەرخان کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/Pages/Notices.php?scatid=148&noticeid=811&lev=1&Lget=FR|سەردێڕ=Notice - André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> گید لە ١٩ی شوباتی ١٩٥١ لە پاریس کۆچی دوایی کرد. کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی بەرهەمەکانی لە ساڵی ١٩٥٢دا خستە ناو ''ئیندێکسی کتێبە قەدەغەکراوەکانەوە.'' == ژیانی گید وەک نووسەر == ئالان شێریدان ژیاننامەنووسی گیدە کورتەیەک لە ژیانی گید وەک نووسەر و ڕۆشنبیری خستۆتە ڕوو:   "بێگومان ناوبانگ و ناوبانگی گید لە کۆتاییدا لەسەر بەرهەمە ئەدەبییەکانی بوو. بەڵام بە پێچەوانەی زۆرێک لە نووسەران، ئەو هیچ کەسێکی تەنیا نەبوو: پێویستی بە هاوڕێیەتی و نابغەیەکی هەبوو بۆ بەردەوامبوونی." بەڵام "توانای خۆشەویستی تەنها لە هاوڕێکانیدا قەتیس نەبوو: ڕژایە سەر خەمی ئەوانی دیکە کە لە خۆی کەمتر بەختەوەر بوون". === نووسینەکان === نووسینی گیدە چەندین ژانر دەگرێتەوە. "وەک وەستایەکی گێڕانەوەی نۆسراو، ناوبەناو درامانووس و وەرگێڕ، ڕەخنەگری ئەدەب، نامەنووس، وتارنووس و ڕۆژنامەنووس، ئەدەبیاتی سەدەی بیستەمی فەرەنسی یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین نموونەکانی پیاوی پیتەکانی پێشکەش کرد." بەڵام وەک شێریدان ئاماژەی پێدەکات، "ئەوە خەیاڵییە کە لە لوتکەی کارەکانی گیدەدایە." "لێرەدا، وەک لە ''بەرهەمەکەدا'' بە گشتی، ئەوەی یەکەمجار مرۆڤ لێی دەدا، جۆراوجۆرییەکانە. لێرەشدا، ئێمە کنجکاوی گیدە، گەنجییەکەی، لە کاردا دەبینین: ڕەتکردنەوەی تەنها یەک درز، بۆ دووبارەکردنەوەی فۆرمولەی سەرکەوتوو...خەیاڵەکە ساڵانی سەرەتای هێماسازی دەگرێتەوە، تا پارچە "کۆمیدی، داهێنەرتر، تەنانەت خەیاڵی"، تا دواتر "جدی، گێڕانەوەی زۆر ژیاننامەیی و کەسی یەکەم"...لە فەرەنسا گید بە ستایلستێکی گەورە بە مانا کلاسیکییەکان دادەنرا، "بە ڕستە ڕوون و کورت و یەدەگ و بە ئەنقەست و دەستەواژەی نادیار." نامەکانی گیدە کە لە ژیاندا ماون، دەگەنە هەزاران. بەڵام ئەوە ''جۆرناڵە'' کە شێریدان بە "شێوازی دەربڕینی پێشوەختە گیددی" ناوی دەبات. "یەکەم ڕۆمانی لە گۆڤاری خۆی گیدەوە سەریهەڵداوە و زۆرێک لە گێڕانەوەی کەسی یەکەم کەم تا زۆر وەک گۆڤار دەخوێندرێنەوە. لە فیلمی''Les faux-monnayeurs'' دا، گۆڤاری ئێدوارد دەنگێکی بەدیل بۆ گێڕەرەوەکە دابین دەکات." گاید لە وەڵامدا وتی: "لە ساڵی ١٩٤٦، کاتێک پیێر هێربێرت پرسیاری لە گید کرد کە کام لە کتێبەکانی هەڵدەبژێریت ئەگەر تەنها یەکێکیان لە ژیاندا بمێنێتەوە، پێموایە ئەوە دەبێتە ''جۆرناڵەکەم".'' " لە تەمەنی ١٨ یان ١٩ ساڵییەوە، گیدە گۆڤارێکی ژیانی خۆی هەڵدەگرت و کاتێک بۆ یەکەمجار خرایە بەردەستی خەڵک، تا ١٣٠٠ لاپەڕە بوو." === خەبات بۆ بەهاکان === "هەر بەرگێک کە گید نووسیویەتی مەبەست لێی تەحەدای خۆی بووە، ئەوەی پێش خۆی بووە و چی دەتوانێت بەدوایدا بێت. ئەم تایبەتمەندییە، بەپێی دانیال مۆتۆتێ لە وتارەکەیدا لە ''کاهیێرس دی ئەندرێ گیددا''، ئەوەیە کە کارەکانی گیدە دەکاتە 'لە بنەڕەتدا مۆدێرن': 'نوێکردنەوەی هەمیشەیی ئەو بەهایانەی کە مرۆڤ بەهۆیانەوە دەژی'" گاید لە ''جۆرناڵەکەیدا'' لە ساڵی ١٩٣٠دا نووسیویەتی: "تاکە درامایەک کە بەڕاستی سەرنجڕاکێشە و پێویستە هەمیشە ئامادە بم سەرلەنوێ وێنا بکەم، مشتومڕی تاکەکەسە لەگەڵ هەر شتێک کە دەیپارێزێت لە ڕەسەنایەتی، لەگەڵ هەر شتێک کە دژایەتی یەکپارچەیی خۆی دەکات، بەرامبەر بە یەکگرتنی. زۆربەی کات بەربەستەکە لەناو ئەودایە. و هەموو ئەوانەی تر تەنها بەڕێکەوتن." بە گشتی "بەرهەمەکانی ئەندرێ گیدە ڕاپەڕینی سۆزداری خۆی لە دژی ئەو سنووردارکردن و ڕێکەوتننامانە ئاشکرا دەکەن کە لە فەرەنسای سەدەی نۆزدەهەمەوە بۆی ماوەتەوە. ئەو هەوڵیدا خودی ڕەسەن لە ژێر دەمامکە دژبەیەکەکانیدا ئاشکرا بکات." == پێدێرستی == گیدە لە گۆڤارەکەیدا جیاوازی دەکات لە نێوان "سۆدۆمیتەکان"ی گەورەساڵان و " [[کوڕبازی|پیدراستەکان]] "ی کوڕ خۆشەویست و خۆی وەک ئەم دووەمیان پۆلێن دەکات.  {{سندووقی وتە|width=30em|bgcolor=cornsilk|fontsize=100%|salign=center|quote=From an interview with film documentarian [[Nicole Védrès]] with Andre Gide:<br> '''Védrès''' "May I ask you an indiscreet question?<br> '''Gide''' "There are no indiscreet questions, only indiscreet answers."<br> '''Védrès''' "Is it true, ''cher Maître'', that you are a homosexual?"<br> '''Gide''' "No monsieur, I am ''not'' a homosexual, I am a pederast!"<br>—from Vedres' documentary [[La Vie Commence Demain|''Life Starts Tomorrow'']] (1950)<ref>Weinberg, Herman G., 1967. ''Josef von Sternberg. A Critical Study.'' New York: Dutton p. 121. Weinberg notes "Gide replied testily, with that refined distinction so characteristic of him…"</ref>}}گۆڤاری گید ڕەفتارەکانی لە کۆمپانیای [[ئۆسکار وایڵد]] بەڵگە دەکات.   کتێبی ''کۆریدۆنی'' گید کە بە گرنگترین بەرهەمی خۆی زانیوە، بەرگریکردن لە [[کوڕبازی|چەواشەکاری]] لەخۆدەگرێت. لەو کاتەدا (پێش ساڵی ١٩٤٥)، تەمەنی ڕەزامەندی بۆ هەر جۆرە چالاکییە سێکسییەکان بە ١٣ ساڵ دانرابوو. == کتێبنامە == {{سەرەکی|Bibliography of André Gide}} == هەروەها سەیری بکە == * ''Mise en abyme'' == ئاماژەکان == === وەرگێڕانەکان === {{سەرچاوەکان}} === ئەو بەرهەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە === * ئێدمۆند وایت, [https://www.lrb.co.uk/the-paper/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy] ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' کامبریج: چاپخانەی زانکۆی هارڤارد، ١٩٩٨]. == خوێندنەوەی زیاتر == * بۆ زانینی کرۆنۆلۆژیای ژیانی گید، سەیری ل.&nbsp;13-15 لە تۆماس کۆردل، ''ئاندرێ گید'' (زنجیرەی نووسەرانی گریفین). بڵاوکەرەوەی توین، ئینکۆ، ١٩٦٩. * بۆ زانینی کتێبنامەیەکی وردی نووسین و بەرهەمەکانی گیدە سەبارەت بە گیدە، بڕوانە ل.&nbsp;655–678 لە ئالان شێریدان، ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' هارڤارد، ١٩٩٩. == بەستەری دەرەکی ==   ; کۆکردنەوەی دیجیتاڵی * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/andre-gide}} * Works by André Gide at Project Gutenberg * Works by André Gide at Faded Page (Canada) * Works by or about André Gide at the Internet Archive * {{Librivox author}} ; لینکی تر * ماڵپەڕی [http://www.fondation-catherine-gide.org/ ''دامەزراوەی کاترین گاید''], کە لەلایەن کاترین گید کچەکەیەوە بەڕێوەدەبرێت * [https://web.archive.org/web/20171016085651/http://www.andregide.org/ سەنتەری توێژینەوەی گیدیان] * [http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=42 لیستی بەرهەمەکان] * [https://web.archive.org/web/20090913094434/http://www.gidiana.net/ ئەمیس دی ئەندرێ گید] ''بە زمانی فەرەنسی'' * [http://www.gidiana.net/GA.htm بابەتەکانی ڕۆژنامەی سەردەم لەسەر] ''ڕووکاری Gide بە زمانی فەرەنسی'' * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/ ئاندرێ گید، براوەی خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئەدەب لە ساڵی ١٩٤٧] * [http://www.ljhammond.com/classics/cl3.htm#gide ئاندرێ گید: پێشەکییەکی کورت] * [https://web.archive.org/web/20071006001903/http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/mader1.htm گید لە مادێریا لە جێرسی، ١٩٠١-١٩٠٧] * Newspaper clippings about André Gide {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕۆمان|ئەدەب|وێژە|سۆشیالیزم|ڕۆمانەکان|شیعر|فەڕەنسا|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|شانۆ}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|André Gide}} [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hinipu7t9uzbvt36crxoifdg0gx3l17 1694695 1694603 2026-10-25T20:06:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694695 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox writer|name=ئاندرێ جید|awards={{خەڵات|خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]]|1947}}|image=André Gide.jpg|caption=|birth_name=ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید|birth_date={{birth date|df=yes|1869|11|22}}|birth_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا]]|death_date={{death date and age|df=yes|1951|2|19|1869|11|22}}|death_place=پاریس، [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]]|resting_place=کۆڤەرڤیل، سێن-ماریتیم|occupation={{hlist|ڕۆماننووس|وتارنووس|شانۆنووس}}|genre=|movement=|notable_works=''[[بێ‌ئەخلاق]]''<br />''[[تەنگەڕێی دەروازە]]''<br/> ''ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان (ژێرزەمینەکانی ڤاتیکان؛ هەندێکجار بە زمانی ئینگلیزی لە ژێر ناوی سەرگەرمیەکانی لافکادیۆ بڵاودەکرێتەوە)<br/> ''[[سیمفۆنیای کێڵگەوان]]''<br/> ''[[ساختەچیەکان]]''<br/>''[[بەرووبوومەکانی زەوی]]''|spouse={{marriage|مادلین ڕۆندۆ|1895|1938|end=died}}|children=[[کاترین جید]]|signature=André Gide signature.svg|website=|education=[[لیسەی هانریی چوارەم]]}}  '''ئاندرێ پاوڵ گویلۆم جید''' ({{IPA|fr|ɑ̃dʁe pɔl ɡijom ʒid|lang}}; ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ – ١٩ی شوباتی ١٩٥١) نووسەرێکی فەرەنسی بووە کە نووسینەکەی چەندین شێواز و بابەتی گرتۆتەوە. خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1947 ی پێبەخشرا . ژیانی پیشەیی گیدە لە سەرەتای ژیانی لە بزووتنەوەی هێماگەراییەوە تا ڕەخنەگرتن لە ئیمپریالیزم لە قۆناغی نێوان جەنگەکاندا . نووسەری زیاتر لە ٥٠ کتێبە، لە نامەی کۆچی دواییدا لە ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزدا]]'' بە "گەورەترین پیاوی هاوچەرخی نامەکانی فەرەنسا" وەسف کراوە و "بە پێی زانیارییە ئەدەبییەکان حوکم لەسەر گەورەترین نووسەری فەرەنسی ئەم سەدەیەی داوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html|سەردێڕ=Hotels for Sale in Atlanta GA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806050538/http://www.andregide.org/remembrance/nytgide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.andregide.org}}</ref> گیدە بە چیرۆکە خەیاڵییەکانی و هەروەها بە بەرهەمە ژیاننامەییەکانی ناسراوە، ململانێ و دواجار ئاشتبوونەوەی دوو لایەنی کەسایەتییەکەی دەربڕیوە (کە بە ڕێککەوت بە خۆپارێزییەکی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانتی]] و سەرگەرمییەکی سێکسی سەرپێچیکارانە تایبەتمەندە). وەک کەسێک کە خۆی بە [[کوڕبازی|پێدەراست]] دەزانێت، نووسینەکەی بەکاردەهێنا بۆ لێکۆڵینەوە لە خەباتەکەی بۆ ئەوەی بە تەواوی خۆی بێت، لەوانەش خاوەندارێتی سروشتی سێکسی مرۆڤ، بەبێ ئەوەی خیانەت لە بەهاکانی مرۆڤ بکات. چالاکیی سیاسییەکەی بە هەمان ئیتۆس لە قاڵب درا. لە کاتێکدا لە سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠دا هاوسۆزی [[کۆمۆنیزم]] بوو، وەک زۆرێک لە ڕۆشنبیران، دوای گەشتەکەی لە ساڵی ١٩٣٦ بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] پشتگیری چەپی دژە ستالینیستی کرد. لە کۆتایی ژیانیدا، لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا، بەرەو بەها نەریتییەکانی زیاتر گۆڕی و کۆمۆنیزمی وەک بیرۆکەیەک کە لەگەڵ نەریتەکانی شارستانیەتی مەسیحیدا دەشکێت، ڕەتکردەوە. == ژیانی سەرەتایی == [[File:Gide_1893.jpg|ڕاست|وێنۆک|208x208پیکسڵ| گید لە ساڵی ١٨٩٣]] جید لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ لە پاریس لە خێزانێکی پرۆتستانتی چینی ناوەند لەدایک بووە. باوکی ژان پاوڵ گیلۆم گید مامۆستای یاسا بووە لە زانکۆی پاریس؛ لە ساڵی ١٨٨٠ کۆچی دوایی کرد، کاتێک کوڕەکە تەمەنی ١١ ساڵ بوو. دایکی ناوی جولیەت ماریا ڕۆندۆس بوو. مامی ئابووریناسێکی سیاسی چارڵز گید بوو . بنەماڵەی باوکی ڕەگ و ڕیشەی خۆی بۆ ئیتالیا دەگەڕێتەوە. گویدۆسی باوباپیران دوای ئەوەی لە ماوەی سەدەی ١٦دا بوونە ئایینی پرۆتستانت و لە ئیتالیا کاسۆلیکیدا ڕووبەڕووی گۆشەگیری بوونەتەوە، ڕوویان لە فەرەنسا و وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا و باکووری ئەوروپا کردبوو. گید لە بارودۆخێکی گۆشەگیردا لە نۆرماندی پەروەردە بووە. لە تەمەنێکی بچووکدا بوو بە نووسەرێکی بەرهەمدار، یەکەم ڕۆمانی خۆی ''بە ناوی دەفتەرەکانی ئاندرێ واڵتەر'' (بە فەڕەنسی: ''Les Cahiers d'André Walter'' ) لە ساڵی ١٨٩١ لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا بڵاوکردەوە. لە ساڵانی ١٨٩٣ و ١٨٩٤ گیدە گەشتێکی بۆ باکووری ئەفریقا کردووە. لەوێ هات بۆ ئەوەی هاوڕەگەزبازییەکەی قبوڵ بکات. گید لە پاریس هاوڕێیەتی شانۆنامەنووسی ئێرلەندی [[ئۆسکار وایڵد]] کرد، کە دووەمیان لەوێ لە دەربەدەریدا بوو. لە ساڵی ١٨٩٥ ئەو دوو کەسە لە جەزائیر یەکتریان بینی. وایڵد ئەو بڕوایە هەڵەیەی هەبوو کە گایدی بە هاوڕەگەزبازی ناساندووە، بەڵام گید پێشتر لەگەڵ ئارەزووەکانی خۆیدا ڕێککەوتبوو. == ساڵانی ناوەڕاست ==   [[File:Gide_1920_cropped.jpg|وێنۆک| گید لە ساڵی ١٩٢٤ لەلایەن ئۆتۆلین مۆرێلەوە وێنەی گیراوە.]] [[File:Gide_by_Laurens.jpg|وێنۆک| ئاندرێ گید لە نووسینی پاوڵ ئەلبێرت لۆڕێنس (١٩٢٤)]] لە ساڵی ١٨٩٥، دوای مردنی دایکی، گاید هاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزاکەی مادلین ڕۆندۆس کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/en/notice/andre-gide1869-1951/|سەردێڕ=André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.museeprotestant.org}}</ref> بەڵام هاوسەرگیرییەکە بەبێ تەواوبوون مابووەوە. لە ساڵی ١٨٩٦ بە سەرۆکی شارەوانی لا ڕۆک-باینارد هەڵبژێردرا کە کۆمۆنێکە لە نۆرماندی. گید هاوینی ساڵی ١٩٠٧ لە جێرسی بەسەر برد، لەگەڵ هاوڕێکانی جاک کۆپۆ و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ و خێزانەکانیان. ژوورێکی لە لا ڤالیوز کۆتێج لە سانت بریلاد بە کرێ گرت. لەو ماوەیەدا کاری لەسەر بەشی دووەمی ''کتێبی (گەروو دەروازەیە'' (بە فەڕەنسی: ''La Porte étroite'' ) کردووە، و ڤان ڕیسێلبێرگ وێنەکەی کێشاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moore|یەکەم=Diane Monier|ناونیشان=https://blueormer.gg/product/immoralists-and-drama-queens/|سەردێڕ=Immoralists and Drama Queens: André Gide, Théo Van Rysselberghe and their colourful entourage, Jersey 1907-1909|بڵاوکەرەوە=Blue Ormer|ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-١-٩١٥٧٨٦-١٢-٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٨دا، گید یارمەتی دامەزراندنی گۆڤاری ئەدەبی ''Nouvelle Revue Française'' (''پێداچوونەوەی نوێی فەرەنسی'')ی دا.<ref name="Nobel">{{Nobelprize}}</ref> لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا، گید سەردانی ئینگلتەرای کرد. یەکێک لە هاوڕێکانی لەوێ هونەرمەند ویلیام ڕۆتنستاین بوو . ڕۆتێنشتاین لە ژیاننامەی خۆیدا باسی سەردانەکەی گایدی بۆ ماڵەکەی خۆی لە گلۆستێرشایر کردووە:   لە ساڵی ١٩١٦، گیدە تەمەنی نزیکەی ٤٧ ساڵ بوو کاتێک مارک ئالێگرێت تەمەن ١٥ ساڵ وەک خۆشەویستێک برد. مارک یەکێک بوو لە پێنج منداڵی ئیلی ئەلیگرێت و هاوسەرەکەی. گید لە ساڵانی خوێندنی خۆیدا بووبووە هاوڕێی ئەلیگریتی باڵا کاتێک دایکی گید ئەلیگریتی وەک مامۆستای وانەبێژ بۆ کوڕەکەی بەکرێ گرتبوو. ئیلی ئالێگرێت باشترین پیاو بوو لە ئاهەنگی هاوسەرگیری گید. دوای ئەوەی گاید لەگەڵ مارک هەڵهات بۆ لەندەن، مادلین هاوسەرەکەی هەموو نامەنووسیەکانی سووتاند وەک تۆڵەسەندنەوەیەک- "باشترین بەش لە خۆم"، دواتر گاید وتی. لە ساڵی ١٩١٨، گاید دۆرۆتی بوسی ناسی و هاوڕێیەتی کرد؛ زیاتر لە ٣٠ ساڵ هاوڕێ بوون و زۆرێک لە بەرهەمەکانی وەرگێڕاوە بۆ زمانی ئینگلیزی. هەروەها گیدە بووە هاوڕێی نزیک لەگەڵ ڕەخنەگری چارڵز دو بۆس. پێکەوە بەشێک بوون لە ''فۆیەر فرانکۆ-بێلج'' ، کە لەو پێگەیەدا کاریان دەکرد بۆ دۆزینەوەی هەلی کار و خۆراک و شوێنی نیشتەجێبوون بۆ پەنابەرە فەرەنسی-بەلجیکاییەکان کە دوای داگیرکردنی بەلجیکا لە ساڵی ١٩١٤دا گەیشتنە پاریس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Davies |یەکەم=Katherine Jane |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=A 'Third Way' Catholic Intellectual: Charles Du Bos, Tragedy, and Ethics in Interwar Paris |journal=Journal of the History of Ideas |بەرگ=٧١|issue=4 |پەڕە=٦٥٥|doi=10.1353/jhi.2010.0005 |jstor=40925953 |s2cid=144724913}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Price|یەکەم=Alan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CLAYDAAAQBAJ|سەردێڕ=The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٠٥١٨٣-٧|پەڕەکان=٢٨–٩}}</ref> دواتر هاوڕێیەتی نێوانیان دابەزی بەهۆی تێڕوانینی دو بۆس کە گید ئینکاری لە ئیمانی ڕۆحی خۆی کردووە یان خیانەتی کردووە، بە پێچەوانەی گەڕانەوەی دو بۆس خۆی بۆ ئیمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Dieckmann |یەکەم=Herbert |ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=André Gide and the Conversion of Charles Du Bos |journal=Yale French Studies |issue=12 |پەڕە=٦٩|doi=10.2307/2929290 |jstor=2929290}}</ref>{{Sfn|Woodward|1997}} وتارەکەی دو بۆس ''Dialogue avec André Gide'' لە ساڵی ١٩٢٩ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Einfalt|یەکەم=Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tmArx-Qak5QC|سەردێڕ=The Maritain Factor: Taking Religion into Interwar Modernism|بڵاوکەرەوە=Leuven University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٥٨٦٧-٧١٤-٣|editor-last=Heynickx|editor-first=Rajesh|پەڕە=١٦٠|chapter=Debating Literary Autonomy: Jacques Maritain versus André Gide|editor-last2=De Maeyer|editor-first2=Jan}}</ref> وتارەکە کە بەهۆی قەناعەتە کاسۆلیکییەکانی دو بۆسەوە ئاگادارکراوەتەوە، هاوڕەگەزبازی گیدی ئیدانە کردووە.{{Sfn|Einfalt|2010}} ئێرنست ڕۆبەرت کورتیۆس هاوڕێی هاوبەشی گید و دو بۆس لە نامەیەکدا بۆ گید ڕەخنەی لە کتێبەکە گرتووە و نووسیویەتی ئەوەی کە دو بۆس "بەپێی ئەخلاقی کاسۆلیکی حوکمت لەسەر دەدات بەسە بۆ ئەوەی تۆمەتبارکردنی تەواوەتی پشتگوێ بخات. تەنها دەتوانێت دەست لەو کەسانە بدات کە وەک ئەو بیردەکەنەوە و پێشوەختە قەناعەتیان پێکراوە. ئەو دەستبەرداری ئازادییە فیکرییەکەی بووە".{{Sfn|Einfalt|2010}} لە ساڵانی ١٩٢٠دا گید بووە ئیلهامبەخش بۆ نووسەرانی وەک [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] و [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆل سارتەر]]. لە ساڵی ١٩٢٣ کتێبێکی لەسەر [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]] بڵاوکردەوە. کاتێک لە چاپی گشتی ''کۆریدۆن'' (١٩٢٤)دا بەرگری لە هاوڕەگەزبازی کرد، ئەوەندە ئیدانە کرا کە ڕێگری لێکرا بۆ ئەوەی کاندید بکرێت بۆ [[ئەکادیمیای فەڕەنسی|ئەکادیمیای فرانسا]].<ref name="copley1989">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Copley|یەکەم=Antony R. H.|سەردێڕ=Sexual moralities in France, 1780-1980 : new ideas on the family, divorce, and homosexuality : an essay on moral change|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Routledge|پەڕە=١٧٣|وتەگێڕانەوە=After receiving the Nobel Prize in 1947, Gide told a Swedish journalist that ''Corydon'' was the most important of his books; clearly this was not so much a literary judgement as a statement of his faith in the importance of the cause of homosexuality. .... Gide remained considerably anxious about its reception; the climate of post-war France in the 1920s remained hostile to homosexuality, and ''Corydon'' was to block Gide’s access to that highest academic honour in France, election to the Académie Française.}}</ref> دواتر ئەمەی بە گرنگترین کارەکانی خۆی زانی.<ref name="copley1989" /> لە ساڵی ١٩٢٣، گاید کچێکی بوو بە ناوی کاترین ، لەلایەن ئەلیزابێس ڤان ڕیسێلبێرگەوە ، کە ژنێکی زۆر گەنجتر بوو. ئەو ماوەیەکی زۆر بوو ناسیبووی، چونکە کچەکەی هاوڕێکانی ماریا مۆنۆم و تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ بوو، نیگارکێشێکی نوێ ئیمپڕێشنیستی بەلجیکی. ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی تاکە قەیران لە پەیوەندییە درێژخایەنەکەی نێوان ئەلیگریت و گید، و زیانی بە هاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ تیۆ ڤان ڕیسێلبێرگ گەیاند. ڕەنگە ئەمە تاکە پەیوەندی سێکسی گیدە بووبێت لەگەڵ ژنێکدا،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=White |یەکەم=Edmund |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=On the chance that a shepherd boy … |ناونیشان=http://www.lrb.co.uk/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy |journal=London Review of Books |بەرگ=٢٠|issue=24 |پەڕەکان=٣–٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> و زۆر کورت بوو. کاترین تاکە نەوەی ئەو بوو بە خوێن. حەزی دەکرد بە ئەلیزابێس بڵێت ''"لا دام بلانچ"'' ("خانمە سپییەکە"). لە کۆتاییدا ئەلیزابێس هاوسەرەکەی بەجێهێشت و ڕووی لە پاریس کرد و لایەنە پراکتیکییەکانی ژیانی گید بەڕێوەببات. شوقەی تەنیشت یەکتریان لە مۆنپارناس هەبوو. ئەو کچە دەیپەرست، بەڵام دیارە پەیوەندی سێکسییان نەمابوو.{{ژێدەر پێویستە|reason=Elisabeth's mother Maria was called La Petite Dame. Never heard about La Dame blanche as a name for Elisabeth. Also not sure that Elisabeth was married during their brief affair.|date=April 2019}} لە ساڵی ١٩٢٤ ژیاننامەیەکی بە ناوی ''If it Die...'' (بە فەڕەنسی: ''Si le grain ne meurt'' ). هەر لەو ساڵەدا یەکەم چاپی کتێبی ''دڵی تاریکی'' و ''لۆرد جیمی'' [[جۆزێف کۆنراد|جۆزێف کۆنرادی]] بە زمانی فەرەنسی بەرهەمهێنا. لە دوای ساڵی ١٩٢٥، گیدە دەستی کرد بە بانگەشەی بۆ ئەوەی مەرجی مرۆڤانەتر بۆ تاوانبارانی سزادراو هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Daniels |یەکەم=Anthony |ناونیشان=https://newcriterion.com/article/gides-judgment/|سەردێڕ=Gide’s judgment |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=The New Criterion |زمان=en-US}}</ref> هاوسەرە یاساییەکەی بە ناوی مادلین گاید لە ساڵی ١٩٣٨ کۆچی دوایی کرد. لە کتێبی ''Et nunc manet in te'' ، بیرەوەرییەکانی مادلین کە بە زمانی ئینگلیزی لە ئەمریکا لە ساڵی ١٩٥٢دا بڵاوکرایەوە، لێکۆڵینەوەی لە هاوسەرگیرییەکەی نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Press |یەکەم=Cerise |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.cerisepress.com/05/13/wilful-blindness-the-marriage-of-andre-and-madeleine-gide|سەردێڕ=Wilful Blindness: The Marriage of André and Madeleine Gide - Cerise Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Cerise Press - A Journal of Literature, Arts & Culture |زمان=en-US}}</ref> == ئەفریقا == لە تەمموزی ساڵی ١٩٢٦ تا مانگی ئایاری ١٩٢٧، گیدە لەگەڵ خۆشەویستەکەی مارک ئالێگرێت بە کۆلۆنی ئەفریقای ئیکواتۆری فەرەنسیدا گەشتیان کرد. ئەوان چوونە کۆنگۆی ناوەڕاست (ئێستا کۆماری کۆنگۆ)، ئوبانگی-شاری (ئێستا کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست)، بۆ ماوەیەکی کورت بۆ چاد و دواتر بۆ کامێرون. گۆڤارێکی هەبوو، کە بە ناوی ''Travels in the Congo'' (بە فەڕەنسی: ''Voyage au Congo'' ) و ''گەڕانەوە لە چاد'' (بە فەرەنسی: ''Retour du Tchad'' ) بڵاوی کردەوە.<ref name="Nobel" /> لەم کارەدا ڕەخنەی لە هەڵسوکەوتی بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی فەرەنسا لە کۆنگۆ گرتووە و ئیلهامبەخش بووە بۆ چاکسازی.<ref name="Nobel" /> بە تایبەتی ڕەخنەی توندی لە ڕژێمی ''ئیمتیازاتی گەورە'' ( ''Régime des Grandes Concessions'' ) گرت. حکومەت بەشێک لە کۆلۆنیەکەی بەخشیبووە دەست کۆمپانیا فەرەنسییەکان و ڕێگەی پێدابوون سەرچاوە سروشتییەکانی ناوچەکە بە تایبەتی لاستیک بقۆزنەوە. ئەو باس لەوە دەکات کە کرێکارە ڕەسەنەکان بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک ناچار بوون گوندەکەیان بەجێبهێڵن بۆ کۆکردنەوەی لاستیک لە دارستانەکەدا، هەروەها ئیستغلالکردنیان لەلایەن کۆمپانیاکانەوە بە کۆیلایەتی بەراورد کردووە. ئەم کتێبە بەشداری کرد لە پەرەسەندنی بزووتنەوەکانی دژە کۆلۆنیالیزم لە فەرەنسا و یارمەتی بیرمەندانی دا بۆ هەڵسەنگاندنەوەی کاریگەرییەکانی کۆلۆنیالیزم لە ئەفریقا. == بۆچوونە سیاسییەکان و یەکێتی سۆڤیەت == لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا، گیدە بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە کۆمۆنیست، یان وردتر بڵێین، هاوسەفەری (هەرگیز بە فەرمی پەیوەندی بە هیچ پارتێکی کۆمۆنیستەوە نەکرد)، بەڵام وەک تاکگەرایی خۆی، بانگەشە بۆ بیرۆکەی تاکگەرایی کۆمۆنیستی دەکرد. سەرەڕای پشتیوانی لە یەکێتی سۆڤیەت، دان بە سەرکوتکردنی سیاسی لەوێدا نا. گیدە پێداگری لەسەر ئازادکردنی ڤیکتۆر سێرج ، نووسەری سۆڤیەت و ئەندامی ئۆپۆزسیۆنی چەپ بوو کە لەلایەن ڕژێمی ستالینییەوە بەهۆی بۆچوونەکانییەوە دادگایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/victor-serge-the-spirit-of-liberty/|سەردێڕ=Victor Serge: The Spirit of Liberty}}</ref> وەک نووسەرێکی بەڕێز کە هاوسۆزی دۆزی کۆمۆنیزم بوو، بانگهێشت کرا بۆ قسەکردن لە پرسەی [[مەکسیم گۆرکی|ماکسیم گۆرکی]] و وەک میوانی یەکێتی سۆڤیەتی نووسەران گەشتێک بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] بکات. ڕووبەڕووی سانسۆری وتارەکانی بووەوە و بە تایبەتی لە دۆخی کولتووری سەردەمی کۆمۆنیزمی سۆڤیەت بێهیوا بوو. کارەکانی ''Retour de L'U.'' ''RSS'' ( ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'', 1936) ئاراستەی خوێنەرانی لایەنگری سۆڤیەت کرابوو، بۆ ئەوەی لەبری ئەوەی ڕەخنەی توند بخاتە بەردەم گومانەکان.<ref name="bio" /> وێڕای داننان بە دەستکەوتە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە بەراورد لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا، ئاماژەی بە خراپبوونی کولتوور و سڕینەوەی تاکایەتی هاووڵاتیانی سۆڤیەت و سەرکوتکردنی هەر ناکۆکییەک کرد:   گید هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە ستالین دەرنابڕێت، بەڵکو نیشانەکانی کولتی کەسایەتی خۆی باس دەکات: "لە هەر [ماڵێکدا]، ... هەمان وێنەی ستالین، و هیچی تر"؛ "وێنەیەکی ستالین... ، لە هەمان شوێن بێ گومان کە ئایکۆنەکە پێشتر لێی بووە. ئایا پەرستن، خۆشەویستی، یان ترسە؟ نازانم؛ هەمیشە و لە هەموو شوێنێک کە ئامادەیە." بەڵام گیدە نووسیویەتی ئەم کێشانە بە بەرزکردنەوەی ئاستی کولتووری کۆمەڵگەی سۆڤیەت چارەسەر دەکرێن. کاتێک گید دەستی کرد بە ئامادەکردنی دەستنووسەکەی بۆ بڵاوکردنەوە، دەستبەجێ کرێملین لەو بارەیەوە ئاگادارکرایەوە،<ref name="rg">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/314098942|سەردێڕ=Andre Gide’s Retour de L’U.R.S.S. and Its Publication History: A View from the Kremlin}}</ref> و زۆری نەخایاند گید لەلایەن نووسەری سۆڤیەت ئیلیا ئێهرنبۆرگ سەردانی کرا، کە وتی کە ئەو لەگەڵ گید هاوڕا بوو، بەڵام داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکەی کرد، چونکە یەکێتی سۆڤیەت یارمەتی کۆمارییەکان دەدا لە [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا]]. دوای دوو ڕۆژ، لویس ئاراگۆن نامەیەکی لە جێف لاستەوە گەیاند کە داوای دواخستنی بڵاوکردنەوەکە دەکات. ئەم هەوڵانە شکستیان هێنا و لەگەڵ بڵاوبوونەوەی کتێبەکە، گید لە چاپەمەنی سۆڤیەتدا<ref name="rg" /><ref name="bio">Alan Sheridan. André Gide: A Life in the Present (1999)</ref> و لەلایەن "دۆستانی یەکێتی سۆڤیەت"ەوە ئیدانە کرا: نۆردال گریگ نووسیویەتی کە گید لە بێ تاقەتی کتێبەکەی نووسیوە، و بەوەوە چاکەیەکی بۆ فاشیستەکان کردووە، کە بە خۆشییەوە پێشوازییان لێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NIZnEAAAQBAJ|سەردێڕ=The Making of an Antifascist: Nordahl Grieg Between the World Wars|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Pres|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-٣٣٦٥٠-٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٧ لە وەڵامدا گید ''کتێبی (Afterthoughts on the USSR)'' ی بڵاوکردەوە؛ پێشتر گید کتێبی ''(خیانەتکراوی شۆڕش)'' ی ترۆتسکی خوێندەوە و ڤیکتۆر سێرجی ناسی کە زانیاری زیاتری لەبارەی یەکێتی سۆڤیەت پێدا. لە ''کتێبی (Afterthoughts)'' دا، گیدە ڕاستەوخۆتر ڕەخنە لە کۆمەڵگەی سۆڤیەت دەگرێت: "سیترین، ترۆتسکی، مێرسێر، ئیڤۆن، ڤیکتۆر سێرج، لیگوای، ڕودۆڵف و چەندین کەسی دیکە یارمەتیان داوە لە بەڵگەنامەکانیاندا. هەموو ئەو شتانەی کە تا ئێستا فێریان کردووم تەنها گومانم لێکردبوو- ئەوە ترسەکانی منی پشتڕاستکردووەتەوە و بەهێزتر کردووە". خاڵە سەرەکییەکانی فیلمی ''Afterthoughts'' ئەوە بوون کە دیکتاتۆرییەتی پرۆلیتاریا بوو بە دیکتاتۆری ستالین، و بیرۆکراسی ئیمتیازدار بوو بە چینی دەسەڵاتداری نوێ، کە قازانجی لە زیادەی کاری کرێکاران دەکرد, بودجەی دەوڵەتیان بۆ پڕۆژەکانی وەک کۆشکی سۆڤیەت یان بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ژیانی خۆی خەرج دەکرد، لە کاتێکدا چینی کرێکار لە هەژارییەکی زۆردا دەژیا؛ گیدە بۆ سەلماندنی بانگەشەکانی خۆی ئاماژەی بە ڕۆژنامە فەرمییەکانی سۆڤیەت کردووە.<ref name="aft" /><ref name="bio" /> لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا، گیدە بەو ئەنجامە گەیشتوە کە "ئازادی ڕەها تاک و هەروەها کۆمەڵگا لەناو دەبات مەگەر پەیوەندییەکی نزیک بە نەریت و دیسیپلینەوە هەبێت"؛ ئەو بیرۆکەی شۆڕشگێڕانەی کۆمۆنیزمی ڕەتکردەوە و دەڵێت: "ئەگەر شارستانیەت تەنها پشت بەو کەسانە ببەستێت کە دەستپێشخەری تیۆرییە شۆڕشگێڕییەکانیان کردووە، ئەوا لەناو دەچێت، بەو پێیەی کولتوور بۆ مانەوەی پێویستی بە نەریتێکی بەردەوام و گەشەسەندوو هەیە". لە ''کتێبی تێزی'' (١٩٤٦)دا، نیشانیدا کە تاکێک دەتوانێت بە سەلامەتی مەزە بەجێبهێڵێت تەنها لەو کاتەدا کە "بە توندی بەو تەوەرەیەوە گرێدابێت کە بە ڕابردووەوە بەستووەتەوە". لە ساڵی ١٩٤٧دا وتی هەرچەندە شارستانیەتەکان سەرهەڵدەدەن و دادەبەزن، بەڵام ڕەنگە شارستانیەتی مەسیحی لە مەرگ ڕزگاری بێت "ئەگەر بەرپرسیارێتی ئەو تۆمەتە پیرۆزە قبوڵ بکەین کە نەریتەکانمان و ڕابردوومان لەسەرمان داناوە". هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، وەک تاکگەرایی ماوەتەوە و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە "نقومبوونی بەرپرسیارێتی تاکەکەسی لە دەسەڵاتی ڕێکخراودا، لەو هەڵهاتنەی لە ئازادی کە تایبەتمەندی سەردەمی ئێمەیە". گید بەشداری لە ئەنتۆلۆژیای ساڵی ١٩٤٩دا کردووە ''کە ناوی ئەو خودایە شکستی هێناوە''. بەهۆی تەندروستی خۆیەوە نەیتوانی وتارێک بنووسێت، بۆیە دەقەکە لەلایەن ئینید ستارکیەوە نووسراوە، لەسەر بنەمای وەرگێڕانی ''گەڕانەوە لە یەکێتی سۆڤیەت'' ، ''بیرکردنەوەکانی پاشکۆ''، باسێک لە پاریس لە l'Union pour la Verite لە ساڵی ١٩٣٥، و ''گۆڤارەکەی''؛ گید دەقەکەی پەسەند کرد. == ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ == لە ساڵی ١٩٣٠ گید کتێبێکی لەسەر کەیسی بلانچ مۆنیەر بڵاوکردەوە بە ناوی ''La Séquestrée de Poitiers'' ، جگە لە ناوی پاڵەوانەکان کەمێکی گۆڕی. مۆنیێر ژنێک بوو کە بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٥ ساڵ لەلایەن دایکیەوە بە دیل هێڵرابووەوە. [[File:Cuverville76_-_Château_01.JPG|وێنۆک| ماڵی گید لە شاری کوڤەرڤیل]] لە ساڵی ١٩٣٩، گیدە بووە یەکەم نووسەری زیندوو کە لە کتێبی بەناوبانگی ''Bibliothèque de la Pléiade'' بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ١٩٤٢ فەڕەنسا بەرەو ئەفریقا بەجێدەهێڵێت و لە کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە تونس ژیاوە تا لە مانگی ئایاری ١٩٤٣ لەلایەن هێزەکانی فەرەنسا و بەریتانیا و ئەمریکاوە کۆنترۆڵکرایەوە و توانی گەشت بکات بۆ جەزائیر و تا کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم لەوێ مایەوە.<ref name="OBrien">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Brien|یەکەم=Justin|سەردێڕ=The Journals of Andre Gide Volume IV 1939–1949. Translated from the French|ڕێکەوت=١٩٥١|بڵاوکەرەوە=Secker & Warburg}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٧ [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی]] وەرگرتووە "بەهۆی نووسینە هەمەلایەنە و گرنگەکانی لە ڕووی هونەرییەوە، کە تێیدا کێشە و بارودۆخی مرۆڤ بە خۆشەویستییەکی چاونەترس بۆ ڕاستی و تێڕوانینێکی توندی دەروونی پێشکەش کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1947 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> زۆربەی ساڵانی کۆتایی ژیانی بۆ بڵاوکردنەوەی گۆڤارەکەی تەرخان کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.museeprotestant.org/Pages/Notices.php?scatid=148&noticeid=811&lev=1&Lget=FR|سەردێڕ=Notice - André Gide (1869-1951) |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> گید لە ١٩ی شوباتی ١٩٥١ لە پاریس کۆچی دوایی کرد. کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی بەرهەمەکانی لە ساڵی ١٩٥٢دا خستە ناو ''ئیندێکسی کتێبە قەدەغەکراوەکانەوە.'' == ژیانی گید وەک نووسەر == ئالان شێریدان ژیاننامەنووسی گیدە کورتەیەک لە ژیانی گید وەک نووسەر و ڕۆشنبیری خستۆتە ڕوو:   "بێگومان ناوبانگ و ناوبانگی گید لە کۆتاییدا لەسەر بەرهەمە ئەدەبییەکانی بوو. بەڵام بە پێچەوانەی زۆرێک لە نووسەران، ئەو هیچ کەسێکی تەنیا نەبوو: پێویستی بە هاوڕێیەتی و نابغەیەکی هەبوو بۆ بەردەوامبوونی." بەڵام "توانای خۆشەویستی تەنها لە هاوڕێکانیدا قەتیس نەبوو: ڕژایە سەر خەمی ئەوانی دیکە کە لە خۆی کەمتر بەختەوەر بوون". === نووسینەکان === نووسینی گیدە چەندین ژانر دەگرێتەوە. "وەک وەستایەکی گێڕانەوەی نۆسراو، ناوبەناو درامانووس و وەرگێڕ، ڕەخنەگری ئەدەب، نامەنووس، وتارنووس و ڕۆژنامەنووس، ئەدەبیاتی سەدەی بیستەمی فەرەنسی یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین نموونەکانی پیاوی پیتەکانی پێشکەش کرد." بەڵام وەک شێریدان ئاماژەی پێدەکات، "ئەوە خەیاڵییە کە لە لوتکەی کارەکانی گیدەدایە." "لێرەدا، وەک لە ''بەرهەمەکەدا'' بە گشتی، ئەوەی یەکەمجار مرۆڤ لێی دەدا، جۆراوجۆرییەکانە. لێرەشدا، ئێمە کنجکاوی گیدە، گەنجییەکەی، لە کاردا دەبینین: ڕەتکردنەوەی تەنها یەک درز، بۆ دووبارەکردنەوەی فۆرمولەی سەرکەوتوو...خەیاڵەکە ساڵانی سەرەتای هێماسازی دەگرێتەوە، تا پارچە "کۆمیدی، داهێنەرتر، تەنانەت خەیاڵی"، تا دواتر "جدی، گێڕانەوەی زۆر ژیاننامەیی و کەسی یەکەم"...لە فەرەنسا گید بە ستایلستێکی گەورە بە مانا کلاسیکییەکان دادەنرا، "بە ڕستە ڕوون و کورت و یەدەگ و بە ئەنقەست و دەستەواژەی نادیار." نامەکانی گیدە کە لە ژیاندا ماون، دەگەنە هەزاران. بەڵام ئەوە ''جۆرناڵە'' کە شێریدان بە "شێوازی دەربڕینی پێشوەختە گیددی" ناوی دەبات. "یەکەم ڕۆمانی لە گۆڤاری خۆی گیدەوە سەریهەڵداوە و زۆرێک لە گێڕانەوەی کەسی یەکەم کەم تا زۆر وەک گۆڤار دەخوێندرێنەوە. لە فیلمی''Les faux-monnayeurs'' دا، گۆڤاری ئێدوارد دەنگێکی بەدیل بۆ گێڕەرەوەکە دابین دەکات." گاید لە وەڵامدا وتی: "لە ساڵی ١٩٤٦، کاتێک پیێر هێربێرت پرسیاری لە گید کرد کە کام لە کتێبەکانی هەڵدەبژێریت ئەگەر تەنها یەکێکیان لە ژیاندا بمێنێتەوە، پێموایە ئەوە دەبێتە ''جۆرناڵەکەم".'' " لە تەمەنی ١٨ یان ١٩ ساڵییەوە، گیدە گۆڤارێکی ژیانی خۆی هەڵدەگرت و کاتێک بۆ یەکەمجار خرایە بەردەستی خەڵک، تا ١٣٠٠ لاپەڕە بوو." === خەبات بۆ بەهاکان === "هەر بەرگێک کە گید نووسیویەتی مەبەست لێی تەحەدای خۆی بووە، ئەوەی پێش خۆی بووە و چی دەتوانێت بەدوایدا بێت. ئەم تایبەتمەندییە، بەپێی دانیال مۆتۆتێ لە وتارەکەیدا لە ''کاهیێرس دی ئەندرێ گیددا''، ئەوەیە کە کارەکانی گیدە دەکاتە 'لە بنەڕەتدا مۆدێرن': 'نوێکردنەوەی هەمیشەیی ئەو بەهایانەی کە مرۆڤ بەهۆیانەوە دەژی'" گاید لە ''جۆرناڵەکەیدا'' لە ساڵی ١٩٣٠دا نووسیویەتی: "تاکە درامایەک کە بەڕاستی سەرنجڕاکێشە و پێویستە هەمیشە ئامادە بم سەرلەنوێ وێنا بکەم، مشتومڕی تاکەکەسە لەگەڵ هەر شتێک کە دەیپارێزێت لە ڕەسەنایەتی، لەگەڵ هەر شتێک کە دژایەتی یەکپارچەیی خۆی دەکات، بەرامبەر بە یەکگرتنی. زۆربەی کات بەربەستەکە لەناو ئەودایە. و هەموو ئەوانەی تر تەنها بەڕێکەوتن." بە گشتی "بەرهەمەکانی ئەندرێ گیدە ڕاپەڕینی سۆزداری خۆی لە دژی ئەو سنووردارکردن و ڕێکەوتننامانە ئاشکرا دەکەن کە لە فەرەنسای سەدەی نۆزدەهەمەوە بۆی ماوەتەوە. ئەو هەوڵیدا خودی ڕەسەن لە ژێر دەمامکە دژبەیەکەکانیدا ئاشکرا بکات." == پێدێرستی == گیدە لە گۆڤارەکەیدا جیاوازی دەکات لە نێوان "سۆدۆمیتەکان"ی گەورەساڵان و " [[کوڕبازی|پیدراستەکان]] "ی کوڕ خۆشەویست و خۆی وەک ئەم دووەمیان پۆلێن دەکات.  {{سندووقی وتە|width=30em|bgcolor=cornsilk|fontsize=100%|salign=center|quote=From an interview with film documentarian [[Nicole Védrès]] with Andre Gide:<br> '''Védrès''' "May I ask you an indiscreet question?<br> '''Gide''' "There are no indiscreet questions, only indiscreet answers."<br> '''Védrès''' "Is it true, ''cher Maître'', that you are a homosexual?"<br> '''Gide''' "No monsieur, I am ''not'' a homosexual, I am a pederast!"<br>—from Vedres' documentary [[La Vie Commence Demain|''Life Starts Tomorrow'']] (1950)<ref>Weinberg, Herman G., 1967. ''Josef von Sternberg. A Critical Study.'' New York: Dutton p. 121. Weinberg notes "Gide replied testily, with that refined distinction so characteristic of him…"</ref>}}گۆڤاری گید ڕەفتارەکانی لە کۆمپانیای [[ئۆسکار وایڵد]] بەڵگە دەکات.   کتێبی ''کۆریدۆنی'' گید کە بە گرنگترین بەرهەمی خۆی زانیوە، بەرگریکردن لە [[کوڕبازی|چەواشەکاری]] لەخۆدەگرێت. لەو کاتەدا (پێش ساڵی ١٩٤٥)، تەمەنی ڕەزامەندی بۆ هەر جۆرە چالاکییە سێکسییەکان بە ١٣ ساڵ دانرابوو. == کتێبنامە == {{سەرەکی|Bibliography of André Gide}} == هەروەها سەیری بکە == * ''Mise en abyme'' == ئاماژەکان == === وەرگێڕانەکان === {{سەرچاوەکان}} === ئەو بەرهەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە === * ئێدمۆند وایت, [https://www.lrb.co.uk/the-paper/v20/n24/edmund-white/on-the-chance-that-a-shepherd-boy] ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' کامبریج: چاپخانەی زانکۆی هارڤارد، ١٩٩٨]. == خوێندنەوەی زیاتر == * بۆ زانینی کرۆنۆلۆژیای ژیانی گید، سەیری ل.&nbsp;13-15 لە تۆماس کۆردل، ''ئاندرێ گید'' (زنجیرەی نووسەرانی گریفین). بڵاوکەرەوەی توین، ئینکۆ، ١٩٦٩. * بۆ زانینی کتێبنامەیەکی وردی نووسین و بەرهەمەکانی گیدە سەبارەت بە گیدە، بڕوانە ل.&nbsp;655–678 لە ئالان شێریدان، ''ئاندرێ گید: ژیانێک لە ئێستادا.'' هارڤارد، ١٩٩٩. == بەستەری دەرەکی ==   ; کۆکردنەوەی دیجیتاڵی * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/andre-gide}} * Works by André Gide at Project Gutenberg * Works by André Gide at Faded Page (Canada) * Works by or about André Gide at the Internet Archive * {{Librivox author}} ; لینکی تر * ماڵپەڕی [http://www.fondation-catherine-gide.org/ ''دامەزراوەی کاترین گاید''], کە لەلایەن کاترین گید کچەکەیەوە بەڕێوەدەبرێت * [https://web.archive.org/web/20171016085651/http://www.andregide.org/ سەنتەری توێژینەوەی گیدیان] * [http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=42 لیستی بەرهەمەکان] * [https://web.archive.org/web/20090913094434/http://www.gidiana.net/ ئەمیس دی ئەندرێ گید] ''بە زمانی فەرەنسی'' * [http://www.gidiana.net/GA.htm بابەتەکانی ڕۆژنامەی سەردەم لەسەر] ''ڕووکاری Gide بە زمانی فەرەنسی'' * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/ ئاندرێ گید، براوەی خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئەدەب لە ساڵی ١٩٤٧] * [http://www.ljhammond.com/classics/cl3.htm#gide ئاندرێ گید: پێشەکییەکی کورت] * [https://web.archive.org/web/20071006001903/http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/mader1.htm گید لە مادێریا لە جێرسی، ١٩٠١-١٩٠٧] * Newspaper clippings about André Gide {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕۆمان|ئەدەب|وێژە|سۆشیالیزم|ڕۆمانەکان|شیعر|فەڕەنسا|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|شانۆ}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|André Gide}} [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:کۆمۆنیستە فەڕەنسییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cwceyvxcy9cpgb28rsa5ihnjgwx4wfj 0 305666 1694404 1694321 2026-10-25T12:04:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694404 wikitext text/x-wiki {{short description|گۆرانیبێژ و ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1999)}} {{Infobox person | name = پارک جی-ھوون | image = Park Ji-hoon at The King's Warden production press conference (cropped).jpg | landscape = | caption = پارک لە ساڵی 2025 | birth_date = {{Birth date and age|1999|5|29}} | birth_place = [[ماسان]]، کۆریای باشوور | education = {{ubl|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]]|قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول – هونەرەکانی پەخشکردن}} | occupation = {{hlist|گۆرانیبێژ|ئەکتەر}} | years_active = 2006–ئێستا | signature = Park Ji-hoon signature.png | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | instrument = دەنگ | genre = {{hlist|[[کەی-پۆپ]]|[[ئاڕ ئاند بیی هاوچەرخ|ئاڕ ئاند بی]]|[[پی-بی-ئاڕ ئاند بی]]|[[ھیپ ھۆپی بەدیل]]}} | label = {{hlist|[[ماروو ئێنتەرتەینمنت|ماروو]]|YY}} | years_active = 2017–ئێستا | past_member_of = [[وانا وان]] | website = {{Official website|1=http://yyentertain.com/?page_id=2150|name=yyentertain.com}} }} | module2 = {{Infobox Korean name/auto|child=yes|headercolor=transparent | hangul = 박지훈 }} }} '''پارک جی-ھوون''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 박지훈؛ لەدایکبووی 29ی ئایاری 1999) گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. کارەکەی لە پیشەسازیی ڕاگەیاندندا وەک مۆدێلی ڕیکلامی و [[ئەکتەری منداڵ]] لە ساڵی 2006 دەست پێکرد. لە ساڵی 2017دا بە بەدەستهێنانی پلەی دووەم لە وەرزی دووەمی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ڕیالیتی ''پرۆدیۆس 101'' ناوبانگی دەرکرد و بووە ئەندامی گرووپی کوڕانی وانا وان (2017–2019، 2021–2022). وەک هونەرمەندێکی سەربەخۆ، پارک یەکەم ئەلبوومی بە ناوی ''O'Clock'' لەگەڵ تاکی سەرەکی "L.O.V.E" لە ساڵی 2019 بڵاوکردەوە، و لە دوای ئەویش یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی ''Message'' لە ساڵی 2020 بڵاوکردەوە. وەک ئەکتەرێک، بە ڕۆڵە سەرەکییەکانی لە وەرزی یەکەم و دووەمی [[درامای کۆری|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی]] ''پاڵەوانی بێھێز'' (2022–2025) و فیلمی مێژوویی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' (2026) ناسراوە. == ژیانی سەرەتایی == پارک جی-ھوون لە 29ی ئایاری 1999 لە پارێزگای [[ماسان]] لە کۆریای باشوور لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/article/311/0000764312|سەردێڕ=[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|via=[[Naver]]|ئیش=Xportsnews|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402081036/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000764312|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بنەڕەتی خەڵکی [[پارێزگای کیۆنگسانگ|پارێزگای کیۆنگسانگە]]، لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە لە سێئول ژیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지...너무 짧은 30분 (종합)|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/home/article/311/0000762013|سەردێڕ='프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지…너무 짧은 30분 (종합)|via=[[Naver]]|ئیش=Xports News|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141144/http://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000762013|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە قوتابخانەی ناوەندیی نیشتمانیی هونەرە نەریتییەکان دەرچوو، کە لەوێ پسپۆڕیی لە شانۆی موزیکاڵدا وەرگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'아이돌룸' 박지훈, 얼굴도 국악도 천재? 즉석 '따르릉' 장구 반주|ناونیشان=http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|زمان=ko|دوایین=Shim|یەکەم=Eon-kyoung|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182711/http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارک پسپۆڕیی لە هونەرەکانی پەخشکردن لە قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول وەرگرت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:박지훈, 과거 '매점배 댄스배틀' 화제 "수줍음 뒤 박력 폭발"|ناونیشان=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|سەردێڕ=네이버 뉴스|via=[[Naver]]|زمان=ko|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213073049/http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە کانوونی دووەمی 2018 دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korean celebrities graduate high school|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین=Hong|یەکەم=Yu-kyoung|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180208212206/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ساڵی 2018 لە بەشی شانۆی [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] وەرگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:워너원 박지훈, 중앙대 수시합격...박우진은 수능 응시 안해|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|سەردێڕ=워너원 박지훈, 중앙대 수시합격…박우진은 수능 응시 안해 {{!}} 연합뉴스|وێبگە=연합뉴스|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=Su-yun|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182718/https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلمی سینەمایی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |[[دانجۆنگی جۆسۆن]]/ یی هۆنگ وی |''جانگ هانگ-جۆن'' |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٠٦ |''[[جومۆنگ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جومۆنگ]]'' |کوڕی بازرگان |لی جوو-هوان |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == {{Commons category}} * {{IMDb name}} * {{HanCinema person}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] osq6hgcfbzs7flne7mb7jtyswyrm2k5 1694547 1694404 2026-10-25T16:08:35Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:پارک جی-ھوون|پارک جی-ھوون]] بۆ [[:Commons:Category:Park Ji-hoon|Park Ji-hoon]] 1694547 wikitext text/x-wiki {{short description|گۆرانیبێژ و ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1999)}} {{Infobox person | name = پارک جی-ھوون | image = Park Ji-hoon at The King's Warden production press conference (cropped).jpg | landscape = | caption = پارک لە ساڵی 2025 | birth_date = {{Birth date and age|1999|5|29}} | birth_place = [[ماسان]]، کۆریای باشوور | education = {{ubl|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]]|قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول – هونەرەکانی پەخشکردن}} | occupation = {{hlist|گۆرانیبێژ|ئەکتەر}} | years_active = 2006–ئێستا | signature = Park Ji-hoon signature.png | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | instrument = دەنگ | genre = {{hlist|[[کەی-پۆپ]]|[[ئاڕ ئاند بیی هاوچەرخ|ئاڕ ئاند بی]]|[[پی-بی-ئاڕ ئاند بی]]|[[ھیپ ھۆپی بەدیل]]}} | label = {{hlist|[[ماروو ئێنتەرتەینمنت|ماروو]]|YY}} | years_active = 2017–ئێستا | past_member_of = [[وانا وان]] | website = {{Official website|1=http://yyentertain.com/?page_id=2150|name=yyentertain.com}} }} | module2 = {{Infobox Korean name/auto|child=yes|headercolor=transparent | hangul = 박지훈 }} }} '''پارک جی-ھوون''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 박지훈؛ لەدایکبووی 29ی ئایاری 1999) گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. کارەکەی لە پیشەسازیی ڕاگەیاندندا وەک مۆدێلی ڕیکلامی و [[ئەکتەری منداڵ]] لە ساڵی 2006 دەست پێکرد. لە ساڵی 2017دا بە بەدەستهێنانی پلەی دووەم لە وەرزی دووەمی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ڕیالیتی ''پرۆدیۆس 101'' ناوبانگی دەرکرد و بووە ئەندامی گرووپی کوڕانی وانا وان (2017–2019، 2021–2022). وەک هونەرمەندێکی سەربەخۆ، پارک یەکەم ئەلبوومی بە ناوی ''O'Clock'' لەگەڵ تاکی سەرەکی "L.O.V.E" لە ساڵی 2019 بڵاوکردەوە، و لە دوای ئەویش یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی ''Message'' لە ساڵی 2020 بڵاوکردەوە. وەک ئەکتەرێک، بە ڕۆڵە سەرەکییەکانی لە وەرزی یەکەم و دووەمی [[درامای کۆری|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی]] ''پاڵەوانی بێھێز'' (2022–2025) و فیلمی مێژوویی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' (2026) ناسراوە. == ژیانی سەرەتایی == پارک جی-ھوون لە 29ی ئایاری 1999 لە پارێزگای [[ماسان]] لە کۆریای باشوور لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/article/311/0000764312|سەردێڕ=[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|via=[[Naver]]|ئیش=Xportsnews|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402081036/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000764312|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بنەڕەتی خەڵکی [[پارێزگای کیۆنگسانگ|پارێزگای کیۆنگسانگە]]، لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە لە سێئول ژیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지...너무 짧은 30분 (종합)|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/home/article/311/0000762013|سەردێڕ='프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지…너무 짧은 30분 (종합)|via=[[Naver]]|ئیش=Xports News|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141144/http://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000762013|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە قوتابخانەی ناوەندیی نیشتمانیی هونەرە نەریتییەکان دەرچوو، کە لەوێ پسپۆڕیی لە شانۆی موزیکاڵدا وەرگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'아이돌룸' 박지훈, 얼굴도 국악도 천재? 즉석 '따르릉' 장구 반주|ناونیشان=http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|زمان=ko|دوایین=Shim|یەکەم=Eon-kyoung|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182711/http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارک پسپۆڕیی لە هونەرەکانی پەخشکردن لە قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول وەرگرت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:박지훈, 과거 '매점배 댄스배틀' 화제 "수줍음 뒤 박력 폭발"|ناونیشان=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|سەردێڕ=네이버 뉴스|via=[[Naver]]|زمان=ko|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213073049/http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە کانوونی دووەمی 2018 دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korean celebrities graduate high school|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین=Hong|یەکەم=Yu-kyoung|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180208212206/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ساڵی 2018 لە بەشی شانۆی [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] وەرگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:워너원 박지훈, 중앙대 수시합격...박우진은 수능 응시 안해|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|سەردێڕ=워너원 박지훈, 중앙대 수시합격…박우진은 수능 응시 안해 {{!}} 연합뉴스|وێبگە=연합뉴스|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=Su-yun|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182718/https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلمی سینەمایی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |[[دانجۆنگی جۆسۆن]]/ یی هۆنگ وی |''جانگ هانگ-جۆن'' |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٠٦ |''[[جومۆنگ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جومۆنگ]]'' |کوڕی بازرگان |لی جوو-هوان |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Park Ji-hoon|پارک جی-ھوون}} * {{IMDb name}} * {{HanCinema person}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] 9f6igr2duiymqvwgixt1shlma9i1yne 1694604 1694547 2026-10-25T17:03:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]]، [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] و [[دەروازە:مۆسیقا|مۆسیقا]] 1694604 wikitext text/x-wiki {{short description|گۆرانیبێژ و ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1999)}} {{Infobox person | name = پارک جی-ھوون | image = Park Ji-hoon at The King's Warden production press conference (cropped).jpg | landscape = | caption = پارک لە ساڵی 2025 | birth_date = {{Birth date and age|1999|5|29}} | birth_place = [[ماسان]]، کۆریای باشوور | education = {{ubl|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]]|قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول – هونەرەکانی پەخشکردن}} | occupation = {{hlist|گۆرانیبێژ|ئەکتەر}} | years_active = 2006–ئێستا | signature = Park Ji-hoon signature.png | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | instrument = دەنگ | genre = {{hlist|[[کەی-پۆپ]]|[[ئاڕ ئاند بیی هاوچەرخ|ئاڕ ئاند بی]]|[[پی-بی-ئاڕ ئاند بی]]|[[ھیپ ھۆپی بەدیل]]}} | label = {{hlist|[[ماروو ئێنتەرتەینمنت|ماروو]]|YY}} | years_active = 2017–ئێستا | past_member_of = [[وانا وان]] | website = {{Official website|1=http://yyentertain.com/?page_id=2150|name=yyentertain.com}} }} | module2 = {{Infobox Korean name/auto|child=yes|headercolor=transparent | hangul = 박지훈 }} }} '''پارک جی-ھوون''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 박지훈؛ لەدایکبووی 29ی ئایاری 1999) گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. کارەکەی لە پیشەسازیی ڕاگەیاندندا وەک مۆدێلی ڕیکلامی و [[ئەکتەری منداڵ]] لە ساڵی 2006 دەست پێکرد. لە ساڵی 2017دا بە بەدەستهێنانی پلەی دووەم لە وەرزی دووەمی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ڕیالیتی ''پرۆدیۆس 101'' ناوبانگی دەرکرد و بووە ئەندامی گرووپی کوڕانی وانا وان (2017–2019، 2021–2022). وەک هونەرمەندێکی سەربەخۆ، پارک یەکەم ئەلبوومی بە ناوی ''O'Clock'' لەگەڵ تاکی سەرەکی "L.O.V.E" لە ساڵی 2019 بڵاوکردەوە، و لە دوای ئەویش یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی ''Message'' لە ساڵی 2020 بڵاوکردەوە. وەک ئەکتەرێک، بە ڕۆڵە سەرەکییەکانی لە وەرزی یەکەم و دووەمی [[درامای کۆری|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی]] ''پاڵەوانی بێھێز'' (2022–2025) و فیلمی مێژوویی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' (2026) ناسراوە. == ژیانی سەرەتایی == پارک جی-ھوون لە 29ی ئایاری 1999 لە پارێزگای [[ماسان]] لە کۆریای باشوور لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/article/311/0000764312|سەردێڕ=[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|via=[[Naver]]|ئیش=Xportsnews|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402081036/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000764312|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بنەڕەتی خەڵکی [[پارێزگای کیۆنگسانگ|پارێزگای کیۆنگسانگە]]، لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە لە سێئول ژیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지...너무 짧은 30분 (종합)|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/home/article/311/0000762013|سەردێڕ='프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지…너무 짧은 30분 (종합)|via=[[Naver]]|ئیش=Xports News|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141144/http://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000762013|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە قوتابخانەی ناوەندیی نیشتمانیی هونەرە نەریتییەکان دەرچوو، کە لەوێ پسپۆڕیی لە شانۆی موزیکاڵدا وەرگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'아이돌룸' 박지훈, 얼굴도 국악도 천재? 즉석 '따르릉' 장구 반주|ناونیشان=http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|زمان=ko|دوایین=Shim|یەکەم=Eon-kyoung|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182711/http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارک پسپۆڕیی لە هونەرەکانی پەخشکردن لە قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول وەرگرت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:박지훈, 과거 '매점배 댄스배틀' 화제 "수줍음 뒤 박력 폭발"|ناونیشان=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|سەردێڕ=네이버 뉴스|via=[[Naver]]|زمان=ko|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213073049/http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە کانوونی دووەمی 2018 دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korean celebrities graduate high school|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین=Hong|یەکەم=Yu-kyoung|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180208212206/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ساڵی 2018 لە بەشی شانۆی [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] وەرگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:워너원 박지훈, 중앙대 수시합격...박우진은 수능 응시 안해|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|سەردێڕ=워너원 박지훈, 중앙대 수시합격…박우진은 수능 응시 안해 {{!}} 연합뉴스|وێبگە=연합뉴스|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=Su-yun|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182718/https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلمی سینەمایی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |[[دانجۆنگی جۆسۆن]]/ یی هۆنگ وی |''جانگ هانگ-جۆن'' |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٠٦ |''[[جومۆنگ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جومۆنگ]]'' |کوڕی بازرگان |لی جوو-هوان |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Park Ji-hoon|پارک جی-ھوون}} * {{IMDb name}} * {{HanCinema person}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|کۆریای باشوور|مۆسیقا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] 2n4uljmc4skq1d23nz497b36hjx63cc 1694753 1694604 2026-10-25T21:08:25Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694753 wikitext text/x-wiki {{short description|گۆرانیبێژ و ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1999)}} {{Infobox person | name = پارک جی-ھوون | image = Park Ji-hoon at The King's Warden production press conference (cropped).jpg | landscape = | caption = پارک لە ساڵی 2025 | birth_date = {{Birth date and age|1999|5|29}} | birth_place = [[ماسان]]، کۆریای باشوور | education = {{ubl|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]]|قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول – هونەرەکانی پەخشکردن}} | occupation = {{hlist|گۆرانیبێژ|ئەکتەر}} | years_active = 2006–ئێستا | signature = Park Ji-hoon signature.png | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | instrument = دەنگ | genre = {{hlist|[[کەی-پۆپ]]|[[ئاڕ ئاند بیی هاوچەرخ|ئاڕ ئاند بی]]|[[پی-بی-ئاڕ ئاند بی]]|[[ھیپ ھۆپی بەدیل]]}} | label = {{hlist|[[ماروو ئێنتەرتەینمنت|ماروو]]|YY}} | years_active = 2017–ئێستا | past_member_of = [[وانا وان]] | website = {{Official website|1=http://yyentertain.com/?page_id=2150|name=yyentertain.com}} }} | module2 = {{Infobox Korean name/auto|child=yes|headercolor=transparent | hangul = 박지훈 }} }} '''پارک جی-ھوون''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 박지훈؛ لەدایکبووی 29ی ئایاری 1999) گۆرانیبێژ و ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. کارەکەی لە پیشەسازیی ڕاگەیاندندا وەک مۆدێلی ڕیکلامی و [[ئەکتەری منداڵ]] لە ساڵی 2006 دەست پێکرد. لە ساڵی 2017دا بە بەدەستهێنانی پلەی دووەم لە وەرزی دووەمی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ڕیالیتی ''پرۆدیۆس 101'' ناوبانگی دەرکرد و بووە ئەندامی گرووپی کوڕانی وانا وان (2017–2019، 2021–2022). وەک هونەرمەندێکی سەربەخۆ، پارک یەکەم ئەلبوومی بە ناوی ''O'Clock'' لەگەڵ تاکی سەرەکی "L.O.V.E" لە ساڵی 2019 بڵاوکردەوە، و لە دوای ئەویش یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی ''Message'' لە ساڵی 2020 بڵاوکردەوە. وەک ئەکتەرێک، بە ڕۆڵە سەرەکییەکانی لە وەرزی یەکەم و دووەمی [[درامای کۆری|زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی]] ''پاڵەوانی بێھێز'' (2022–2025) و فیلمی مێژوویی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' (2026) ناسراوە. == ژیانی سەرەتایی == پارک جی-ھوون لە 29ی ئایاری 1999 لە پارێزگای [[ماسان]] لە کۆریای باشوور لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/article/311/0000764312|سەردێڕ=[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿"|via=[[Naver]]|ئیش=Xportsnews|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402081036/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000764312|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بنەڕەتی خەڵکی [[پارێزگای کیۆنگسانگ|پارێزگای کیۆنگسانگە]]، لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە لە سێئول ژیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지...너무 짧은 30분 (종합)|ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/home/article/311/0000762013|سەردێڕ='프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지…너무 짧은 30분 (종합)|via=[[Naver]]|ئیش=Xports News|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=So-hyeon|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141144/http://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000762013|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە قوتابخانەی ناوەندیی نیشتمانیی هونەرە نەریتییەکان دەرچوو، کە لەوێ پسپۆڕیی لە شانۆی موزیکاڵدا وەرگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:'아이돌룸' 박지훈, 얼굴도 국악도 천재? 즉석 '따르릉' 장구 반주|ناونیشان=http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|زمان=ko|دوایین=Shim|یەکەم=Eon-kyoung|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182711/http://osen.mt.co.kr/article/G1111271113|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارک پسپۆڕیی لە هونەرەکانی پەخشکردن لە قوتابخانەی هونەرەکانی نواندنی سێئول وەرگرت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ko:박지훈, 과거 '매점배 댄스배틀' 화제 "수줍음 뒤 박력 폭발"|ناونیشان=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|سەردێڕ=네이버 뉴스|via=[[Naver]]|زمان=ko|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213073049/http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=004&oid=023&aid=0003284402|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە کانوونی دووەمی 2018 دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korean celebrities graduate high school|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]]|دوایین=Hong|یەکەم=Yu-kyoung|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180208212206/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3044383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ساڵی 2018 لە بەشی شانۆی [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] وەرگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:워너원 박지훈, 중앙대 수시합격...박우진은 수능 응시 안해|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|سەردێڕ=워너원 박지훈, 중앙대 수시합격…박우진은 수능 응시 안해 {{!}} 연합뉴스|وێبگە=연합뉴스|زمان=ko|دوایین=Park|یەکەم=Su-yun|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216182718/https://www.yna.co.kr/view/AKR20171110120000005?input=1195m|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلمی سینەمایی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |[[دانجۆنگی جۆسۆن]]/ یی هۆنگ وی |''جانگ هانگ-جۆن'' |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٠٦ |''[[جومۆنگ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جومۆنگ]]'' |کوڕی بازرگان |لی جوو-هوان |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Park Ji-hoon|پارک جی-ھوون}} * {{IMDb name}} * {{HanCinema person}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|کۆریای باشوور|مۆسیقا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی پێشکەشکردنی ھونەرەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە مناڵەکان لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:کوڕە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی سوینگ]] p8bgl3m4aadewdtuj1g5r1o3rvbnr42 0 305668 1694400 1694327 2026-10-25T12:03:11Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694400 wikitext text/x-wiki   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{Venus figurines}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] e8rjm8g069uk8w0q05ldjbvuz5vloql 1694475 1694400 2026-10-25T12:26:04Z Shaween 18477 1694475 wikitext text/x-wiki   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] io2nbbv8thyx4bcvb0z5f3i6qqkatib 1694476 1694475 2026-10-25T12:31:57Z Shaween 18477 1694476 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }}   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] fheumqiaaqlhezwcr56vne9624umgpd 1694477 1694476 2026-10-25T12:33:17Z Shaween 18477 1694477 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = ڤینۆسی ویلێندۆرف | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }}   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] 32zwylkrt3ev7bxcgxe7apk302f6ao0 1694478 1694477 2026-10-25T12:39:13Z Shaween 18477 1694478 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = ڤینۆسی ویلێندۆرف | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Venus von Willendorf 01.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = {{circa}} 30,000 [[Before Present|BP]] دۆزراوەتەوە گە ساڵی ١٩٠٨ | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = ڤیێنا | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }}   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] topyavst6w0dbce8msve22xqf9rqd9y 1694611 1694478 2026-10-25T17:05:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ژن|ژن]] 1694611 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = ڤینۆسی ویلێندۆرف | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Venus von Willendorf 01.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = {{circa}} 30,000 [[Before Present|BP]] دۆزراوەتەوە گە ساڵی ١٩٠٨ | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = ڤیێنا | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }}   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|ژن}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] cvy8martomtvjavytkdcs7o0fuo3ypw 1694691 1694611 2026-10-25T20:04:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694691 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داڕێژە:Infobox artwork | title = ڤینۆسی ویلێندۆرف | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Venus von Willendorf 01.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = {{circa}} 30,000 [[Before Present|BP]] دۆزراوەتەوە گە ساڵی ١٩٠٨ | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = ڤیێنا | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }}   '''''ڤینۆسی ویلێندۆرف''''' {{Convert|11.1|cm|in|-tall}} فیگەری ڤینۆس کە مەزەندە دەکرێت کە دروست کراوە {{Circa|30,000}} ساڵ لەمەوبەر.<ref name="PHYS">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Weber |یەکەم=G.W. |دوایین٢=Lukeneder |یەکەم٢=A. |دوایین٣=Harzhauser |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The microstructure and origin of the Venus of Willendorf |journal=[[Scientific Reports]] |بڵاوکەرەوە=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=١٢|issue=2926 |پەڕە=٢٩٢٦|doi=10.1038/s41598-022-06799-z |pmc=٨٨٨٥٦٧٥|pmid=٣٥٢٢٨٦٠٥|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی ئابی ١٩٠٨ لە هەڵکۆڵینێکی شوێنەوارییدا کە لەلایەن جۆزێف شۆمباتی و هوگۆ ئۆبەرمایەر و جۆزێف بایر لە شوێنێکی سەردەمی بەردینی کۆن لە نزیک ویلێندۆرف کە گوندێکە لە نەمسای خوارەوە ئەنجامدرا دۆزرایەوە. ئەم فیگەرە لەلایەن کرێکارێکەوە دۆزراوەتەوە بە ناوی یان یۆهان ڤێران<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Antl-Weiser |یەکەم=Walpurga |سەردێڕ=The anthropomorphic figurines from Willendorf |ناونیشان=http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Wissenschaftliche Mitteilungen Niederösterreichisches Landesmuseum |بەرگ=١٩|پەڕەکان=١٩–٣٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021182414/http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/WM_19_0019-0030.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> یان جۆزێف ڤێرام<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bibby|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://archive.org/details/testimonyofspade00bibb|سەردێڕ=The Testimony of the Spade|ڕێکەوت=١٩٥٦|بڵاوکەرەوە=Alfred A. Knoff|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/testimonyofspade٠٠bibb/page/١٣٩ ١٣٩]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> و لە بەردێکی لیمۆی ئۆلیتیک هەڵکەندراوە کە ناوخۆیی نییە لە ناوچەکەدا، و ڕەنگی ئۆکەری سووری لەسەر کراوە. لە [[مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا|مۆزەخانەی مێژووی سروشتی]] لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] لە نەمسا {{ھەتا ڕێکەوتی|2003}}. وەک چۆن لە فیگەرە هاوشێوەکاندا بەڵگەی مەبەستی پەیکەرتاشەکە کەمن. ناوی [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] ڕەنگدانەوەی ئەو گریمانەیەی شوێنەوارناسانی مۆدێرن کە دەڵێن ئەم فیگەرە خوداوەندێکی منداڵبوون نیشان دەدات. هەندێکی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە [[خۆپۆرترەیت|وێنەیەکی خۆت]] بێت. == پەیوەندی خۆشەویستی == ئەم ژمارەیە پەیوەندی بە پیشەسازی قەراغی سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە هەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ٣٣ هەزار بۆ ٢٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. خودی ئەو ژمارەیە نزیکەی ٣٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر لە زەویدا بەجێماوە، بە پشتبەستن بە [[ھەژمێری ڕادیۆکاربۆن|بەرواری ڕادیۆکاربۆنی]] چینەکانی دەوروبەری.<ref name="PHYS" /> == لێکدانەوە و مەبەست == [[File:Venus_of_Willendorf_-_All_sides.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ| فیگەرێک لە چوار لاوە دەبینرێت]] پەیکەرە هاوشێوەکان کە بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای بیستەمدا دۆزرایەوە، بە شێوەیەکی نەریتی لە شوێنەوارناسیدا بە "فیگەری ڤینۆس" ناودەبرێن، بەهۆی ئەو باوەڕە بەرفراوانەی کە وێناکردنی ژنانی ڕووت کە تایبەتمەندی سێکسی زیادەڕەوییان لەسەرە نوێنەرایەتی خوداوەندێکی سەرەتایی منداڵبوون دەکات، ڕەنگە خوداوەندێکی دایکی بێت. ئاماژەکردن بە [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینۆس]] مێتافۆریکییە، بەو پێیەی فیگەرەکان هەزاران ساڵ پێش فیگەری ئەفسانەیی ڤینۆس کەوتوون. هەندێک لە زانایان ئەم زاراوەیە ڕەتدەکەنەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بەو پەیکەرە بچووکە دەکەن کە ''ژنی'' ویلێندۆرف یان ''لە ویلندۆرفەوە هاتووە''. زۆر کەم زانیاری لەسەر سەرچاوەی''{{'}}''، شێوازی دروستکردن، یان گرنگی کولتووری هەیە؛ بەڵام یەکێکە لە چەندین "فیگەری ڤینۆس" کە لە ئەوروپای سەردەمی بەردینی کۆن ماونەتەوە.<ref name="Wadsworth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Cunningham; John J Reich|ناونیشان=https://archive.org/details/culturevaluessur02cunn|سەردێڕ=Culture and values : a survey of the humanities|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Wadsworth|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٣-٩٤٥٣٣-٨|شوێن=Belmont, CA|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> مەبەست لە نەخشاندنەکە بابەتی قسە و باسێکی زۆرە. وەک پەیکەرەکانی دیکەی هاوشێوە، ڕەنگە هەرگیز پێی نەبووبێت، و بە تەنیا نەدەوەستابێت، هەرچەندە ڕەنگە بە زەوییەکی نەرمەوە بەسترابێ. جەخت لەسەر ئەو بەشانەی جەستەی پەیوەست بە منداڵبوون و منداڵبوون کراوەتەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە توێژەران پێیان وایە کە ڕەنگە ''ڤینۆسی ویلندۆرف'' و فیگەرە هاوشێوەکانی وەک خوداوەندی منداڵبوون بەکارهێنرابن.<ref name="Wadsworth" /> ئەو فیگەرە هیچ ڕووخسارێکی دیار نییە، سەری بە باندی ئاسۆیی بازنەیی داپۆشراوە کە ڕەنگە ڕیزەکانی قژی چەرموو بێت، یان ڕەنگە جۆرێک لە سەرپۆش. [[File:Scan_the_World_-_Venus_of_Willendorf.stl|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی کۆپی (بۆ کارلێککردن کلیک بکە)]] کاترین مەککۆید و لیرۆی مەکدێرمۆت گریمانە دەکەن کە ڕەنگە فیگەرەکان وەک خۆوێنە لەلایەن ژنانەوە دروستکرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McDermott |یەکەم=LeRoy |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٧–٢٧٥|doi=10.1086/204491 |jstor=2744349 |s2cid=144914396}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=McCoid |یەکەم=Catherine Hodge |دوایین٢=McDermott |یەکەم٢=LeRoy D. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=Toward Decolonizing Gender: Female Vision in the Upper Paleolithic |ناونیشان=https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |journal=American Anthropologist |زمان=en |بەرگ=٩٨|issue=2 |پەڕەکان=٣١٩–٣٢٦|doi=10.1525/aa.1996.98.2.02a00080 |issn=0002-7294 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم تیۆرییە لە پەیوەندیی ڕێژەی پەیکەرەکانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێژەی جەستەی ژنان ئەگەر بە چاوێکی سووکەوە سەیری خۆیان بکردایە چۆن دەردەکەون، کە ئەمەش تاکە ڕێگە بوو بۆ سەیرکردنی جەستەیان لەم ماوەیەدا. ئەوان گریمانە دەکەن کە نەبوونی تەواوەتی سیماکانی دەموچاو دەتوانرێت هۆکارەکەی ئەوە بێت کە پەیکەرتاشەکان خاوەنی ئاوێنە نەبوون. ئەم ئیستدلالە لەلایەن ئەنترۆپۆلۆژیستێکی [[زانکۆی مەکگیل]] مایکل ئێس بیسۆنەوە ڕەخنەی لێ گیراوە، کە ئاماژە بەوە دەکات کە حەوز و چەقەڵەکانی ئاو ئاوێنەیەکی سروشتی بە ئاسانی بەردەست دەبوون بۆ مرۆڤەکانی سەردەمی بەردی کۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bisson |یەکەم=Michael S. |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٦|سەردێڕ=[Comment on the article "Self-Representation in Upper Paleolithic Female Figurines"] |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2744349 |journal=Current Anthropology |بەرگ=٣٧|issue=2 |پەڕە=٢٤٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>  == سەرچاوەی ستۆن == توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکراوەتەوە ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکترین و ئەگەری زۆرترین سەرچاوەی ئەو ئۆلیتەی بەکارهێنراو لە دیوەکەی تری بەرزاییەکانی ئەلب لە باکووری ئیتاڵیایە، لە نزیک دەریاچەی گاردا . ئەگەرێکی کەمتر ئەوەیە کە لە شوێنێکەوە هاتبێت لە ڕۆژهەڵاتی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] نزیکەی {{Convert|1600|km|-2}} دوور. لە کاتێکدا یەکەمیان بەرزترین ئەگەری ئاماری هەیە، دووەمیان نزیکترە لەو شوێنانەی لە باشووری ڕووسیا کە فیگەری هاوشێوەی ستایلیان تێدا دۆزراونەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا ئەمە پرسیارەکان سەبارەت بە جووڵەی دانیشتوانی کۆن دەوروژێنێت.<ref name="PHYS" /> == هەروەها سەیری بکە == * هونەری سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوە * لیستی هونەری سەردەمی بەرد * مێژووی هونەری ڕووت == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} {| class="infobox" style="width: 210px; clear: right; float:right;margin:0 0 4px 1.5em" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:115%" |ڤیدیۆی دەرەکی |- | colspan="2" class="infobox-full-data" style="text-align: left" | [[File:Nuvola_apps_kaboodle.svg|alt=video icon|class=noviewer|16x16پیکسڵ]][http://smarthistory.khanacademy.org/nude-woman-venus-of-willendorf.html ژنێکی ڕووت (ڤینۆسی ویلێندۆرف)], Smarthistory |} * [http://witcombe.sbc.edu/willendorf/ کریستوفر ئێڵ سی ئی ویتکۆمب، "ژنەکان لە پێش مێژوودا:ڤینۆسی ویلێندۆرف"] Archived . * [https://web.archive.org/web/20171204194213/http://donsmaps.com/willendorf.html دۆن هیچکۆک (نەخشەکانی دۆن): "فیگەرەکانی ڤینۆس لە سەردەمی بەردەوە - ڤینۆسی ویلندۆرف".] * ''سێکسی نەبینراو: ئاشکراکردنی ڕۆڵی ڕاستەقینەی ژنان لە پێش مێژوودا'' لە نووسینی جەی ئێم ئادۆڤاسیۆ، ئۆلگا سۆفەر و جەیک پەیج، , 'دیدێکی' نوێ دەدات بە ''سەرپۆش'' وەک مۆدێلێکی ئەگەری بۆ بونیاتنانی سەبەتە؛ پێداچوونەوەی لۆران میلەر لە Salon.com: [https://web.archive.org/web/20080612030451/http://www.salon.com/books/feature/2007/03/21/cavewoman/] * [https://sketchfab.com/3d-models/venus-of-willendorf-nhmw-prae-44686-5106f5a1a1da44dab4e953b75726b240 مۆدێلی سێ ڕەهەندی ''ڤینۆسی ویلێندۆرف'' لە مۆزەخانەی سێ ڕەهەندی مۆزەخانەی مێژووی سروشتی لە ڤیەنا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|ژن}} [[پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو]] ol83pfk7k3togrgytfku3wy9fah7vvg 0 305669 1694398 1694329 2026-10-25T12:02:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694398 wikitext text/x-wiki {{short description|دەرهێنەری فیلمی کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1969)}} {{Infobox person | name = جانگ هانگ-جۆن | image = (전체) 아르코 예술-인문콘서트 오늘 장항준(140515) 24m57s.png | caption = جانگ لە ساڵی 2014 | native_name = {{Nobold|장항준}} | native_name_lang = Ko | birth_date = {{Birth date and age|1969|9|17}} | birth_place = [[دێگو]]، کۆریای باشوور | occupation = {{hlist|دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی|سیناریۆنووس}} | years_active = 2002–ئێستا | spouse = {{marriage|کیم ئون-ھی|1998}} | children = 1 | agent = مێدیا لەب سۆسۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000333613 |نووسەر=Jung Yu-jin |سەردێڕ= 장항준, 미디어랩시소와 전속계약 체결…송은이‧신봉선‧안영미 한솥밥|script-title=ko:장항준, 미디어랩시소와 전속계약 체결...송은이‧신봉선‧안영미 한솥밥 |trans-title=Jang Hang-jun signed an exclusive contract with Media Lab Seesaw... Song Eun-i, Shin Bong-seon, Ahn Young-mi, One Pot Rice |بڵاوکەرەوە=SPOTV News |via=[[Naver]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ko |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215084908/https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000333613 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = کۆلێژی هونەرەکانی سێئول }} '''جانگ هانگ-جۆن''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 장항준؛ لەدایکبووی 17ی ئەیلوولی 1969) دەرهێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆن، سیناریۆنووس و کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنیی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. پرۆفیسۆرە لە بەشی شانۆ و فیلم لە زانکۆی دیجیتاڵ سێئول بۆ هونەرە کلتورییەکان. جانگ بە فیلمە مێژوویییەکەی ساڵی 2026 ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' ناسراوە، کە زیاتر لە 16 ملیۆن بینەری تۆمارکرد، و بووە دووەم پڕبینەرترین و پڕداهاتترین فیلم لە مێژووی بۆکس ئۆفیسی کۆریای باشووردا. یەکەم کاری دەرهێنەری خۆی لە فیلمی ''سەرکەوتن'' لە ساڵی 2002 ئەنجامدا. جانگ دەرهێنانی بۆ فیلمە درێژەکانی ''شنەبای بەهار'' (2003)، ''لەبیرکراو'' (2017)، ''ڕیباوند'' (2023) و کۆمەڵە فیلمی ''بکوژەکە'' کردووە. == ژیانی سەرەتایی == جانگ لە ساڵی 1969 لە [[دێگو|دیگو]] لەدایکبووە. لە خێزانێکی دەوڵەمەنددا گەورە بووە کە شۆفێری تایبەتی و مامۆستای تایبەتی بابەتەکانیان بۆ دابین دەکرد. سەرەڕای ئەم دەستکەوتانە، جانگ گرنگی بە خوێندنەکەی نەدەدا، کاتەکانی لەگەڵ هاوڕێکانیدا بەسەر دەبرد. ئەم شێوازەی ژیانی لە دووەم ساڵی ئامادەییدا گۆڕا کاتێک کارگەی بیناسازیی باوکی ئیفلاسی کرد. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە بارودۆخیدا، جانگ لە بەشی شانۆ لە سێئول تۆمارکرا. لە ماوەی خوێندنیدا، حەزێکی قووڵی بۆ هونەر دۆزییەوە و دەستی کرد بە هەڵسەنگاندنی جدی بۆ توانا پیشەیییەکانی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=장르물의 여왕 김은희에 관한 서사 |ناونیشان=https://woman.donga.com/3/all/12/2882137/1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=여성동아 |زمان=ko}}</ref> == بەخشندەیی == جانگ و هاوسەرەکەی، کیم ئون-ھی، لە 4ی ئازاری 2022دا بڕی 30 ملیۆن وۆنیان بەخشیە سندوقی منداڵانی [[ئوکراینا]] بۆ پاڵپشتیکردنی ئەوانەی زیانیان بەرکەوتووە لە [[شەڕی ڕووسیا و ئۆکرانیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Seo-yeon |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|script-title=ko:장항준♥김은희, 우크라이나 어린이 위해 3천만원 기부.."하루 빨리 평화 찾아오길"(공식) |trans-title=Hang-Jun Jang ♥ Eun-Hee Kim, donated 30 million won to Ukrainian children.. "May peace come to you soon" (official) |ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003537594 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230814133607/https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003537594 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=ko |via=[[Naver]] |سەردێڕ= 장항준♥김은희, 우크라이나 어린이 위해 3천만원 기부.."하루 빨리 평화 찾아오길"(공식)|بڵاوکەرەوە=[[Herald POP]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ژیانی کەسی == جانگ لە ساڵی 1998دا هاوسەرگیری لەگەڵ کیم ئون-ھی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MarieClaireKorea |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|script-title=ko:"가장 친절하게 대해야 할 사람은 가족" 장항준&김은희 부부 |ناونیشان=https://www.marieclairekorea.com/celebrity/2021/07/couple-talk/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Marie Claire Korea |زمان=ko-KR |سەردێڕ=“가장 친절하게 대해야 할 사람은 가족” 장항준&김은희 부부}}</ref> کچێکیان هەیە بە ناوی جانگ یۆن-سوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stoo.com/article.php?aid=86348521503 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230729025142/http://www.stoo.com/article.php?aid=86348521503 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=stoo |زمان=ko |سەردێڕ=장항준, '김은희 판박이' 딸 자랑 "청소년문학상서 수상"(전참시)[TV캡처] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:장항준 - Daum 백과사전 |ناونیشان=http://100.daum.net/encyclopedia/view/33XXXXX38858 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170402115129/http://100.daum.net/encyclopedia/view/33XXXXX38858 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=100.daum.net |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|script-title=ko:장항준 : 네이버 영화 |ناونیشان=http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=4188 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050413185931/http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=4188 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Movie.naver.com |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&sm=top_hty&fbm=1&ie=utf8 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20011122180931/https://search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&sm=top_hty&fbm=1&ie=utf8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Search.naver.com |سەردێڕ=장항준 : 네이버 통합검색 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:장항준: 네이버 인물검색 |ناونیشان=http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&os=109375&ie=utf8&key=PeopleService |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160424020708/http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&os=109375&ie=utf8&key=PeopleService |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=People.search.naver.com |سەردێڕ= 네이버 PC 인물 검색 홈|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم وەک دەرهێنەر !ساڵ !ناو |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{KMDb person|00001849|جانگ ھانگ-جون}} * {{IMDb name|1203013|جانگ ھانگ-جون}} * {{IMDb name|1684564|جانگ ھانگ-جون}} * {{HanCinema person}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:دەرھێنەرەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:نووسەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] gftberjs3mpu999rfpvb83x6hmoeo8i 1694760 1694398 2026-10-25T21:15:04Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694760 wikitext text/x-wiki {{short description|دەرهێنەری فیلمی کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1969)}} {{Infobox person | name = جانگ هانگ-جۆن | image = (전체) 아르코 예술-인문콘서트 오늘 장항준(140515) 24m57s.png | caption = جانگ لە ساڵی 2014 | native_name = {{Nobold|장항준}} | native_name_lang = Ko | birth_date = {{Birth date and age|1969|9|17}} | birth_place = [[دێگو]]، کۆریای باشوور | occupation = {{hlist|دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی|سیناریۆنووس}} | years_active = 2002–ئێستا | spouse = {{marriage|کیم ئون-ھی|1998}} | children = 1 | agent = مێدیا لەب سۆسۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000333613 |نووسەر=Jung Yu-jin |سەردێڕ= 장항준, 미디어랩시소와 전속계약 체결…송은이‧신봉선‧안영미 한솥밥|script-title=ko:장항준, 미디어랩시소와 전속계약 체결...송은이‧신봉선‧안영미 한솥밥 |trans-title=Jang Hang-jun signed an exclusive contract with Media Lab Seesaw... Song Eun-i, Shin Bong-seon, Ahn Young-mi, One Pot Rice |بڵاوکەرەوە=SPOTV News |via=[[Naver]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ko |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215084908/https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000333613 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = کۆلێژی هونەرەکانی سێئول }} '''جانگ هانگ-جۆن''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 장항준؛ لەدایکبووی 17ی ئەیلوولی 1969) دەرهێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆن، سیناریۆنووس و کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنیی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. پرۆفیسۆرە لە بەشی شانۆ و فیلم لە زانکۆی دیجیتاڵ سێئول بۆ هونەرە کلتورییەکان. جانگ بە فیلمە مێژوویییەکەی ساڵی 2026 ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' ناسراوە، کە زیاتر لە 16 ملیۆن بینەری تۆمارکرد، و بووە دووەم پڕبینەرترین و پڕداهاتترین فیلم لە مێژووی بۆکس ئۆفیسی کۆریای باشووردا. یەکەم کاری دەرهێنەری خۆی لە فیلمی ''سەرکەوتن'' لە ساڵی 2002 ئەنجامدا. جانگ دەرهێنانی بۆ فیلمە درێژەکانی ''شنەبای بەهار'' (2003)، ''لەبیرکراو'' (2017)، ''ڕیباوند'' (2023) و کۆمەڵە فیلمی ''بکوژەکە'' کردووە. == ژیانی سەرەتایی == جانگ لە ساڵی 1969 لە [[دێگو|دیگو]] لەدایکبووە. لە خێزانێکی دەوڵەمەنددا گەورە بووە کە شۆفێری تایبەتی و مامۆستای تایبەتی بابەتەکانیان بۆ دابین دەکرد. سەرەڕای ئەم دەستکەوتانە، جانگ گرنگی بە خوێندنەکەی نەدەدا، کاتەکانی لەگەڵ هاوڕێکانیدا بەسەر دەبرد. ئەم شێوازەی ژیانی لە دووەم ساڵی ئامادەییدا گۆڕا کاتێک کارگەی بیناسازیی باوکی ئیفلاسی کرد. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە بارودۆخیدا، جانگ لە بەشی شانۆ لە سێئول تۆمارکرا. لە ماوەی خوێندنیدا، حەزێکی قووڵی بۆ هونەر دۆزییەوە و دەستی کرد بە هەڵسەنگاندنی جدی بۆ توانا پیشەیییەکانی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=장르물의 여왕 김은희에 관한 서사 |ناونیشان=https://woman.donga.com/3/all/12/2882137/1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=여성동아 |زمان=ko}}</ref> == بەخشندەیی == جانگ و هاوسەرەکەی، کیم ئون-ھی، لە 4ی ئازاری 2022دا بڕی 30 ملیۆن وۆنیان بەخشیە سندوقی منداڵانی [[ئوکراینا]] بۆ پاڵپشتیکردنی ئەوانەی زیانیان بەرکەوتووە لە [[شەڕی ڕووسیا و ئۆکرانیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Seo-yeon |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|script-title=ko:장항준♥김은희, 우크라이나 어린이 위해 3천만원 기부.."하루 빨리 평화 찾아오길"(공식) |trans-title=Hang-Jun Jang ♥ Eun-Hee Kim, donated 30 million won to Ukrainian children.. "May peace come to you soon" (official) |ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003537594 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230814133607/https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003537594 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=ko |via=[[Naver]] |سەردێڕ= 장항준♥김은희, 우크라이나 어린이 위해 3천만원 기부.."하루 빨리 평화 찾아오길"(공식)|بڵاوکەرەوە=[[Herald POP]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ژیانی کەسی == جانگ لە ساڵی 1998دا هاوسەرگیری لەگەڵ کیم ئون-ھی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MarieClaireKorea |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|script-title=ko:"가장 친절하게 대해야 할 사람은 가족" 장항준&김은희 부부 |ناونیشان=https://www.marieclairekorea.com/celebrity/2021/07/couple-talk/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Marie Claire Korea |زمان=ko-KR |سەردێڕ=“가장 친절하게 대해야 할 사람은 가족” 장항준&김은희 부부}}</ref> کچێکیان هەیە بە ناوی جانگ یۆن-سوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stoo.com/article.php?aid=86348521503 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230729025142/http://www.stoo.com/article.php?aid=86348521503 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=stoo |زمان=ko |سەردێڕ=장항준, '김은희 판박이' 딸 자랑 "청소년문학상서 수상"(전참시)[TV캡처] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:장항준 - Daum 백과사전 |ناونیشان=http://100.daum.net/encyclopedia/view/33XXXXX38858 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170402115129/http://100.daum.net/encyclopedia/view/33XXXXX38858 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=100.daum.net |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|script-title=ko:장항준 : 네이버 영화 |ناونیشان=http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=4188 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050413185931/http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=4188 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Movie.naver.com |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&sm=top_hty&fbm=1&ie=utf8 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20011122180931/https://search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&sm=top_hty&fbm=1&ie=utf8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Search.naver.com |سەردێڕ=장항준 : 네이버 통합검색 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:장항준: 네이버 인물검색 |ناونیشان=http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&os=109375&ie=utf8&key=PeopleService |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160424020708/http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&os=109375&ie=utf8&key=PeopleService |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=People.search.naver.com |سەردێڕ= 네이버 PC 인물 검색 홈|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم وەک دەرهێنەر !ساڵ !ناو |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{KMDb person|00001849|جانگ ھانگ-جون}} * {{IMDb name|1203013|جانگ ھانگ-جون}} * {{IMDb name|1684564|جانگ ھانگ-جون}} * {{HanCinema person}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:دەرھێنەرەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:نووسەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور]] b5ss8njus9t2wsmivh9c1um8dmpeprg 0 305670 1694395 1694385 2026-10-25T12:02:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694395 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا.<ref name="m3" /> لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە.<ref name="m3" /> لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا.<ref name="m3" /> لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == {{تێبینییەکان}} * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر {{سەرچاوەکان}} == ئاماژەکان == {{Copenhagen}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 8r7i58cfe3glvl6ta81p9vq46y8wj01 1694397 1694395 2026-10-25T12:02:38Z Shaween 18477 /* هەروەها سەیری بکە */ 1694397 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا.<ref name="m3" /> لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە.<ref name="m3" /> لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا.<ref name="m3" /> لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر {{سەرچاوەکان}} {{سەرچاوەکان}} == ئاماژەکان == {{Copenhagen}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] svma0ptotihgquenc32su6wt9whfujr 1694399 1694397 2026-10-25T12:03:02Z Shaween 18477 /* هەروەها سەیری بکە */ 1694399 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا.<ref name="m3" /> لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە.<ref name="m3" /> لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا.<ref name="m3" /> لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == ئاماژەکان == {{Copenhagen}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] trbc3yg16rklhvpgonv6rytf791pssl 1694402 1694399 2026-10-25T12:03:37Z Shaween 18477 /* ئاماژەکان */ 1694402 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا.<ref name="m3" /> لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە.<ref name="m3" /> لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا.<ref name="m3" /> لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] qpjradv87i51fsmc8bvstqnqp00q0my 1694417 1694402 2026-10-25T12:08:18Z Shaween 18477 /* تێکدان */ 1694417 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] m7536ny36usnlkbdk63drdjl8ebh5il 1694420 1694417 2026-10-25T12:08:57Z Shaween 18477 /* بەستەری دەرەکی */ 1694420 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] b4wwfjp8ovaagz1fzw0bek7p55g2swz 1694422 1694420 2026-10-25T12:09:22Z Shaween 18477 /* بەستەری دەرەکی */ 1694422 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە.{{تێبینی|According to German magazine ''[[Der Spiegel]]'', the statue located in Copenhagen harbour has always been an exact copy, with the sculptor's heirs keeping the original at an undisclosed location.<ref name=m3 />}} درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cdvtnaa05xmteryzzs40h6fv5leuqsb 1694425 1694422 2026-10-25T12:10:10Z Shaween 18477 1694425 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich" /> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7ps06twrzmt4zea0e5ptz4mxqh4nl2b 1694434 1694425 2026-10-25T12:12:36Z Shaween 18477 /* کۆپیەکان */ 1694434 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT" /> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jocqei82jpo2js3868ixnnz8nrqnwz0 1694445 1694434 2026-10-25T12:15:52Z Shaween 18477 /* کێشەکانی مافی کۆپیکردن */ 1694445 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{cite news |last1=Abend |first1=Lisa |title=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |url=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |access-date=22 August 2021 |work=[[The New York Times]] |date=17 August 2021 |archive-date=August 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |url-status=live }}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6fggso6vg5udf57dvd15kvi5s7lg530 1694468 1694445 2026-10-25T12:23:17Z Shaween 18477 1694468 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{cite news |last1=Abend |first1=Lisa |title=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |url=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |access-date=22 August 2021 |work=[[The New York Times]] |date=17 August 2021 |archive-date=August 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |url-status=live }}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] {{دەروازە:ھونەرەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] f9zlnu2povlqsyywxg4m9yw6idahlqx 1694473 1694468 2026-10-25T12:24:42Z Shaween 18477 1694473 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{cite news |last1=Abend |first1=Lisa |title=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |url=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |access-date=22 August 2021 |work=[[The New York Times]] |date=17 August 2021 |archive-date=August 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |url-status=live }}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jt5krxp1f5nnrz7pxmb9f7vqrmg941j 1694546 1694473 2026-10-25T16:07:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Statue of the Little Mermaid (Copenhagen)}} 1694546 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{cite news |last1=Abend |first1=Lisa |title=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |url=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |access-date=22 August 2021 |work=[[The New York Times]] |date=17 August 2021 |archive-date=August 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |url-status=live }}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Statue of the Little Mermaid (Copenhagen)}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] kvhxnwr8vjuahw66cz5vf2i2gk3rpp0 1694605 1694546 2026-10-25T17:03:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:دیزنی|دیزنی]] 1694605 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{cite news |last1=Abend |first1=Lisa |title=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |url=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |access-date=22 August 2021 |work=[[The New York Times]] |date=17 August 2021 |archive-date=August 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |url-status=live }}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|دیزنی}} {{پۆلی کۆمنز|Statue of the Little Mermaid (Copenhagen)}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] kpxzpjx8i1smjprsnak503xk2tdsb9m 1694694 1694605 2026-10-25T20:05:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1694694 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|archive-date=2009-07-28 |title=In a Mermaid Statue, DanTimothy|date=2009-07-27|work=[[The Wall Street Journal]]|publisher=[[Dow Jones & Company]]|access-date=2009-07-27 |url-status=dead }}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{cite news |last1=Abend |first1=Lisa |title=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |url=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |access-date=22 August 2021 |work=[[The New York Times]] |date=17 August 2021 |archive-date=August 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |url-status=live }}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|دیزنی}} {{پۆلی کۆمنز|Statue of the Little Mermaid (Copenhagen)}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} lnl8lc2m19ykkinux639s963hfd8crj 0 305672 1694396 1694380 2026-10-25T12:02:31Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694396 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1976)}} {{Infobox person | name = یو جی-تای | image = Yoo Ji-tae at LAKFF 2026-1.jpg | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1976|4|13}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|سەردێڕ=유지태|وێبگە=Cinefox (씨네폭스)|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231222060649/https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | other_names = | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر}} | education = {{hlist|[[زانکۆی دانکوک]] (بەکالۆریۆسی هونەرەکان)|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]] ([[ماستەری هونەرە جوانەکان|MFA]])|زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا (ماستەری کاری کۆمەڵایەتی)}} | years_active = 1998–ئێستا | agent = ئێم ئێس تیم ئێنتەرتەینمنت | height = | website = {{URL|http://www.yoomovie.co.kr/|yoomovie.co.kr}} | spouse = {{marriage|کیم هیو-جین|2011}} | children = 2 }} '''یوو جی-تای''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유지태؛ لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٧٦) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. دوای کارکردن وەک مۆدێلی مۆدە، یو لە ساڵی 1998 دەستی بە پیشەی ئەکتەری کرد و دواتر لە ڕێگەی فیلمەکانی ''هێرش بکەنە سەر بەنزینخانەکە'' (1999) و ''دی تۆ'' (2000) بەناوبانگ بوو. لە ساڵانی دواییدا، بە کارکردن لەگەڵ دەرهێنەرە ناودارەکاندا دانپێدانانی وەک ئەکتەر بەدەست هێنا، وەک ھور جین-ھۆ لە فیلمی ''ڕۆژێکی خۆشی بەهار'' (2001)، پاک چان-ووک لە فیلمی ''ئۆڵدبۆی'' (2003)، و ھۆنگ سانگ-سو لە فیلمی ''ژن ئایندی پیاوە'' (2004). یو لە ساڵی 2003دا دەستی بە دەرهێنانی فیلمی کورت کرد، کە لە فێستیڤاڵەکانی فیلمدا پێشوازییەکی باشیان لێکرا. یەکەم فیلمی درێژی وەک دەرهێنەر بە ناوی ''مای ڕاتیما'' لە ساڵی 2012دا بڵاوکرایەوە. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == یو جی-تای لە 13ی نیسانی ١٩٧٦لە سێئول لە کۆریای باشوور لەدایکبووە. یو لەلایەن دایکێکی تاقانەوە بەخێو کراوە. دەربارەی دایکی، گوتی: "دایکم کە بۆ ماوەیەکی درێژ وەک پەرستار کاری کردووە، دەیەوێت ڕۆژێک لە ڕۆژان نەخۆشخانەیەک بۆ بەساڵاچووان بەڕێوە ببات. دەمەوێت لە ڕووی داراییەوە یارمەتی بدم تا خەونەکەی بهێنێتە دی، و دواتر هەتیوخانەیەک دابمەزرێنم".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yoo Ji-tae: "My Dream is to Establish an Orphanage"|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/news/entertainment_news_view.html?No=302|ئیش=KBS Global|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٠٥}}</ref> یو هاوڕێی ئەکتەری کۆمیدی کیم جون-ھۆیە، کە لە ماوەی زانکۆدا وەک هاوژوور پێکەوە ژیاون و بۆ ماوەیەکی کەم لەسەر شانۆ پێکەوە نواندنیان کردووە. لە بەشی شانۆ و فیلم لە کۆلێژی هونەرە ئازادەکانی [[زانکۆی دانکوک|زانکۆی دانکووک]] بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی بەدەست هێناوە. دواتر بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە هونەرەکانی بینراو لە [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] و بڕوانامەی ماستەری لە خۆشگوزەرانیی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا بەدەست هێناوە. لە ئێستادا درێژە بە خوێندنی [[دکتۆرا]] لە هونەرەکانی بینراو لە زانکۆی چۆنگ-ئەنگ دەدات.<ref name="aej">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다...김혜수·이민정·김지훈 축하|trans-title=Yoo Ji-tae becomes a professor in the Department of Film and Video at Konkuk University... Congratulations from Kim Hye-soo, Lee Min-jung, and Kim Ji-hoon|ناونیشان=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/5159028|سەردێڕ=유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다…김혜수·이민정·김지훈 축하|وێبگە=News1|زمان=ko|دوایین=Ahn|یەکەم=Eun-jae|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="khy">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:'학위 3개' 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|trans-title='3 Degrees' Yoo Ji-tae Appointed Full-time Professor of Film and Video at Konkuk University [Official]|ناونیشان=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/393216|سەردێڕ=‘학위 3개’ 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|وێبگە=[[iMBC]]|زمان=ko|دوایین=Kim|یەکەم=Hye-young|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> یو بۆ ماوەیەک لە بەشی فیلم و ڤیدیۆ لە زانکۆی کۆنکوک وانەی دەوتەوە پێش ئەوەی لە 1ی ئەیلوولی 2023دا وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی دابندرێت. لە وەرزی دووەمی ساڵی 2023ەوە وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی کاری کردووە.<ref name="aej" /><ref name="khy" /> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |هان میۆنگۆی | ''[[جانگ ھانگ-جون]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{HanCinema person}} * {{kmdb person|00004034}} * {{IMDb name|0949167}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] 9xjatrx4733clu8as0byec5omwassyi 1694549 1694396 2026-10-25T16:08:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Yoo Ji-tae}} 1694549 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1976)}} {{Infobox person | name = یو جی-تای | image = Yoo Ji-tae at LAKFF 2026-1.jpg | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1976|4|13}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|سەردێڕ=유지태|وێبگە=Cinefox (씨네폭스)|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231222060649/https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | other_names = | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر}} | education = {{hlist|[[زانکۆی دانکوک]] (بەکالۆریۆسی هونەرەکان)|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]] ([[ماستەری هونەرە جوانەکان|MFA]])|زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا (ماستەری کاری کۆمەڵایەتی)}} | years_active = 1998–ئێستا | agent = ئێم ئێس تیم ئێنتەرتەینمنت | height = | website = {{URL|http://www.yoomovie.co.kr/|yoomovie.co.kr}} | spouse = {{marriage|کیم هیو-جین|2011}} | children = 2 }} '''یوو جی-تای''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유지태؛ لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٧٦) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. دوای کارکردن وەک مۆدێلی مۆدە، یو لە ساڵی 1998 دەستی بە پیشەی ئەکتەری کرد و دواتر لە ڕێگەی فیلمەکانی ''هێرش بکەنە سەر بەنزینخانەکە'' (1999) و ''دی تۆ'' (2000) بەناوبانگ بوو. لە ساڵانی دواییدا، بە کارکردن لەگەڵ دەرهێنەرە ناودارەکاندا دانپێدانانی وەک ئەکتەر بەدەست هێنا، وەک ھور جین-ھۆ لە فیلمی ''ڕۆژێکی خۆشی بەهار'' (2001)، پاک چان-ووک لە فیلمی ''ئۆڵدبۆی'' (2003)، و ھۆنگ سانگ-سو لە فیلمی ''ژن ئایندی پیاوە'' (2004). یو لە ساڵی 2003دا دەستی بە دەرهێنانی فیلمی کورت کرد، کە لە فێستیڤاڵەکانی فیلمدا پێشوازییەکی باشیان لێکرا. یەکەم فیلمی درێژی وەک دەرهێنەر بە ناوی ''مای ڕاتیما'' لە ساڵی 2012دا بڵاوکرایەوە. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == یو جی-تای لە 13ی نیسانی ١٩٧٦لە سێئول لە کۆریای باشوور لەدایکبووە. یو لەلایەن دایکێکی تاقانەوە بەخێو کراوە. دەربارەی دایکی، گوتی: "دایکم کە بۆ ماوەیەکی درێژ وەک پەرستار کاری کردووە، دەیەوێت ڕۆژێک لە ڕۆژان نەخۆشخانەیەک بۆ بەساڵاچووان بەڕێوە ببات. دەمەوێت لە ڕووی داراییەوە یارمەتی بدم تا خەونەکەی بهێنێتە دی، و دواتر هەتیوخانەیەک دابمەزرێنم".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yoo Ji-tae: "My Dream is to Establish an Orphanage"|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/news/entertainment_news_view.html?No=302|ئیش=KBS Global|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٠٥}}</ref> یو هاوڕێی ئەکتەری کۆمیدی کیم جون-ھۆیە، کە لە ماوەی زانکۆدا وەک هاوژوور پێکەوە ژیاون و بۆ ماوەیەکی کەم لەسەر شانۆ پێکەوە نواندنیان کردووە. لە بەشی شانۆ و فیلم لە کۆلێژی هونەرە ئازادەکانی [[زانکۆی دانکوک|زانکۆی دانکووک]] بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی بەدەست هێناوە. دواتر بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە هونەرەکانی بینراو لە [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] و بڕوانامەی ماستەری لە خۆشگوزەرانیی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا بەدەست هێناوە. لە ئێستادا درێژە بە خوێندنی [[دکتۆرا]] لە هونەرەکانی بینراو لە زانکۆی چۆنگ-ئەنگ دەدات.<ref name="aej">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다...김혜수·이민정·김지훈 축하|trans-title=Yoo Ji-tae becomes a professor in the Department of Film and Video at Konkuk University... Congratulations from Kim Hye-soo, Lee Min-jung, and Kim Ji-hoon|ناونیشان=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/5159028|سەردێڕ=유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다…김혜수·이민정·김지훈 축하|وێبگە=News1|زمان=ko|دوایین=Ahn|یەکەم=Eun-jae|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="khy">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:'학위 3개' 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|trans-title='3 Degrees' Yoo Ji-tae Appointed Full-time Professor of Film and Video at Konkuk University [Official]|ناونیشان=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/393216|سەردێڕ=‘학위 3개’ 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|وێبگە=[[iMBC]]|زمان=ko|دوایین=Kim|یەکەم=Hye-young|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> یو بۆ ماوەیەک لە بەشی فیلم و ڤیدیۆ لە زانکۆی کۆنکوک وانەی دەوتەوە پێش ئەوەی لە 1ی ئەیلوولی 2023دا وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی دابندرێت. لە وەرزی دووەمی ساڵی 2023ەوە وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی کاری کردووە.<ref name="aej" /><ref name="khy" /> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |هان میۆنگۆی | ''[[جانگ ھانگ-جون]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{HanCinema person}} * {{kmdb person|00004034}} * {{IMDb name|0949167}} {{پۆلی کۆمنز|Yoo Ji-tae}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] rsh3hrgu77j871cicdup271v3fa76lw 1694602 1694549 2026-10-25T17:02:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:فیلم|فیلم]]، [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] و [[دەروازە:شانۆ|شانۆ]] 1694602 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1976)}} {{Infobox person | name = یو جی-تای | image = Yoo Ji-tae at LAKFF 2026-1.jpg | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1976|4|13}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|سەردێڕ=유지태|وێبگە=Cinefox (씨네폭스)|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231222060649/https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | other_names = | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر}} | education = {{hlist|[[زانکۆی دانکوک]] (بەکالۆریۆسی هونەرەکان)|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]] ([[ماستەری هونەرە جوانەکان|MFA]])|زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا (ماستەری کاری کۆمەڵایەتی)}} | years_active = 1998–ئێستا | agent = ئێم ئێس تیم ئێنتەرتەینمنت | height = | website = {{URL|http://www.yoomovie.co.kr/|yoomovie.co.kr}} | spouse = {{marriage|کیم هیو-جین|2011}} | children = 2 }} '''یوو جی-تای''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유지태؛ لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٧٦) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. دوای کارکردن وەک مۆدێلی مۆدە، یو لە ساڵی 1998 دەستی بە پیشەی ئەکتەری کرد و دواتر لە ڕێگەی فیلمەکانی ''هێرش بکەنە سەر بەنزینخانەکە'' (1999) و ''دی تۆ'' (2000) بەناوبانگ بوو. لە ساڵانی دواییدا، بە کارکردن لەگەڵ دەرهێنەرە ناودارەکاندا دانپێدانانی وەک ئەکتەر بەدەست هێنا، وەک ھور جین-ھۆ لە فیلمی ''ڕۆژێکی خۆشی بەهار'' (2001)، پاک چان-ووک لە فیلمی ''ئۆڵدبۆی'' (2003)، و ھۆنگ سانگ-سو لە فیلمی ''ژن ئایندی پیاوە'' (2004). یو لە ساڵی 2003دا دەستی بە دەرهێنانی فیلمی کورت کرد، کە لە فێستیڤاڵەکانی فیلمدا پێشوازییەکی باشیان لێکرا. یەکەم فیلمی درێژی وەک دەرهێنەر بە ناوی ''مای ڕاتیما'' لە ساڵی 2012دا بڵاوکرایەوە. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == یو جی-تای لە 13ی نیسانی ١٩٧٦لە سێئول لە کۆریای باشوور لەدایکبووە. یو لەلایەن دایکێکی تاقانەوە بەخێو کراوە. دەربارەی دایکی، گوتی: "دایکم کە بۆ ماوەیەکی درێژ وەک پەرستار کاری کردووە، دەیەوێت ڕۆژێک لە ڕۆژان نەخۆشخانەیەک بۆ بەساڵاچووان بەڕێوە ببات. دەمەوێت لە ڕووی داراییەوە یارمەتی بدم تا خەونەکەی بهێنێتە دی، و دواتر هەتیوخانەیەک دابمەزرێنم".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yoo Ji-tae: "My Dream is to Establish an Orphanage"|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/news/entertainment_news_view.html?No=302|ئیش=KBS Global|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٠٥}}</ref> یو هاوڕێی ئەکتەری کۆمیدی کیم جون-ھۆیە، کە لە ماوەی زانکۆدا وەک هاوژوور پێکەوە ژیاون و بۆ ماوەیەکی کەم لەسەر شانۆ پێکەوە نواندنیان کردووە. لە بەشی شانۆ و فیلم لە کۆلێژی هونەرە ئازادەکانی [[زانکۆی دانکوک|زانکۆی دانکووک]] بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی بەدەست هێناوە. دواتر بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە هونەرەکانی بینراو لە [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] و بڕوانامەی ماستەری لە خۆشگوزەرانیی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا بەدەست هێناوە. لە ئێستادا درێژە بە خوێندنی [[دکتۆرا]] لە هونەرەکانی بینراو لە زانکۆی چۆنگ-ئەنگ دەدات.<ref name="aej">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다...김혜수·이민정·김지훈 축하|trans-title=Yoo Ji-tae becomes a professor in the Department of Film and Video at Konkuk University... Congratulations from Kim Hye-soo, Lee Min-jung, and Kim Ji-hoon|ناونیشان=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/5159028|سەردێڕ=유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다…김혜수·이민정·김지훈 축하|وێبگە=News1|زمان=ko|دوایین=Ahn|یەکەم=Eun-jae|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="khy">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:'학위 3개' 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|trans-title='3 Degrees' Yoo Ji-tae Appointed Full-time Professor of Film and Video at Konkuk University [Official]|ناونیشان=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/393216|سەردێڕ=‘학위 3개’ 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|وێبگە=[[iMBC]]|زمان=ko|دوایین=Kim|یەکەم=Hye-young|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> یو بۆ ماوەیەک لە بەشی فیلم و ڤیدیۆ لە زانکۆی کۆنکوک وانەی دەوتەوە پێش ئەوەی لە 1ی ئەیلوولی 2023دا وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی دابندرێت. لە وەرزی دووەمی ساڵی 2023ەوە وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی کاری کردووە.<ref name="aej" /><ref name="khy" /> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |هان میۆنگۆی | ''[[جانگ ھانگ-جون]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{HanCinema person}} * {{kmdb person|00004034}} * {{IMDb name|0949167}} {{پۆلی کۆمنز|Yoo Ji-tae}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کۆریای باشوور|شانۆ}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] kqvhn4v5lbojg624x1ro9a8l1blx3hn 1694756 1694602 2026-10-25T21:08:55Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694756 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1976)}} {{Infobox person | name = یو جی-تای | image = Yoo Ji-tae at LAKFF 2026-1.jpg | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1976|4|13}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|سەردێڕ=유지태|وێبگە=Cinefox (씨네폭스)|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231222060649/https://c5.cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=37702|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | other_names = | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر}} | education = {{hlist|[[زانکۆی دانکوک]] (بەکالۆریۆسی هونەرەکان)|[[زانکۆی چونگ-ئانگ]] ([[ماستەری هونەرە جوانەکان|MFA]])|زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا (ماستەری کاری کۆمەڵایەتی)}} | years_active = 1998–ئێستا | agent = ئێم ئێس تیم ئێنتەرتەینمنت | height = | website = {{URL|http://www.yoomovie.co.kr/|yoomovie.co.kr}} | spouse = {{marriage|کیم هیو-جین|2011}} | children = 2 }} '''یوو جی-تای''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유지태؛ لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٧٦) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. دوای کارکردن وەک مۆدێلی مۆدە، یو لە ساڵی 1998 دەستی بە پیشەی ئەکتەری کرد و دواتر لە ڕێگەی فیلمەکانی ''هێرش بکەنە سەر بەنزینخانەکە'' (1999) و ''دی تۆ'' (2000) بەناوبانگ بوو. لە ساڵانی دواییدا، بە کارکردن لەگەڵ دەرهێنەرە ناودارەکاندا دانپێدانانی وەک ئەکتەر بەدەست هێنا، وەک ھور جین-ھۆ لە فیلمی ''ڕۆژێکی خۆشی بەهار'' (2001)، پاک چان-ووک لە فیلمی ''ئۆڵدبۆی'' (2003)، و ھۆنگ سانگ-سو لە فیلمی ''ژن ئایندی پیاوە'' (2004). یو لە ساڵی 2003دا دەستی بە دەرهێنانی فیلمی کورت کرد، کە لە فێستیڤاڵەکانی فیلمدا پێشوازییەکی باشیان لێکرا. یەکەم فیلمی درێژی وەک دەرهێنەر بە ناوی ''مای ڕاتیما'' لە ساڵی 2012دا بڵاوکرایەوە. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == یو جی-تای لە 13ی نیسانی ١٩٧٦لە سێئول لە کۆریای باشوور لەدایکبووە. یو لەلایەن دایکێکی تاقانەوە بەخێو کراوە. دەربارەی دایکی، گوتی: "دایکم کە بۆ ماوەیەکی درێژ وەک پەرستار کاری کردووە، دەیەوێت ڕۆژێک لە ڕۆژان نەخۆشخانەیەک بۆ بەساڵاچووان بەڕێوە ببات. دەمەوێت لە ڕووی داراییەوە یارمەتی بدم تا خەونەکەی بهێنێتە دی، و دواتر هەتیوخانەیەک دابمەزرێنم".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yoo Ji-tae: "My Dream is to Establish an Orphanage"|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/news/entertainment_news_view.html?No=302|ئیش=KBS Global|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٠٥}}</ref> یو هاوڕێی ئەکتەری کۆمیدی کیم جون-ھۆیە، کە لە ماوەی زانکۆدا وەک هاوژوور پێکەوە ژیاون و بۆ ماوەیەکی کەم لەسەر شانۆ پێکەوە نواندنیان کردووە. لە بەشی شانۆ و فیلم لە کۆلێژی هونەرە ئازادەکانی [[زانکۆی دانکوک|زانکۆی دانکووک]] بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی بەدەست هێناوە. دواتر بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە هونەرەکانی بینراو لە [[زانکۆی چونگ-ئانگ|زانکۆی چۆنگ-ئەنگ]] و بڕوانامەی ماستەری لە خۆشگوزەرانیی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی کاتۆلیکیی کۆریا بەدەست هێناوە. لە ئێستادا درێژە بە خوێندنی [[دکتۆرا]] لە هونەرەکانی بینراو لە زانکۆی چۆنگ-ئەنگ دەدات.<ref name="aej">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다...김혜수·이민정·김지훈 축하|trans-title=Yoo Ji-tae becomes a professor in the Department of Film and Video at Konkuk University... Congratulations from Kim Hye-soo, Lee Min-jung, and Kim Ji-hoon|ناونیشان=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/5159028|سەردێڕ=유지태, 건국대 영상영화과 교수 됐다…김혜수·이민정·김지훈 축하|وێبگە=News1|زمان=ko|دوایین=Ahn|یەکەم=Eun-jae|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="khy">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:'학위 3개' 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|trans-title='3 Degrees' Yoo Ji-tae Appointed Full-time Professor of Film and Video at Konkuk University [Official]|ناونیشان=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/393216|سەردێڕ=‘학위 3개’ 유지태, 건국대 영상영화과 전임교수 임명 [공식]|وێبگە=[[iMBC]]|زمان=ko|دوایین=Kim|یەکەم=Hye-young|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> یو بۆ ماوەیەک لە بەشی فیلم و ڤیدیۆ لە زانکۆی کۆنکوک وانەی دەوتەوە پێش ئەوەی لە 1ی ئەیلوولی 2023دا وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی دابندرێت. لە وەرزی دووەمی ساڵی 2023ەوە وەک پرۆفیسۆری هەمیشەیی کاری کردووە.<ref name="aej" /><ref name="khy" /> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |هان میۆنگۆی | ''[[جانگ ھانگ-جون]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{HanCinema person}} * {{kmdb person|00004034}} * {{IMDb name|0949167}} {{پۆلی کۆمنز|Yoo Ji-tae}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کۆریای باشوور|شانۆ}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی چونگ-ئانگ]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:کوڕە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور]] i7htaabazwkbrfsthon3ws0ftxrgf3y 0 305673 1694394 1694386 2026-10-25T12:01:44Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1694394 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٨٠)}} {{Infobox person | name = پارک جی-ھوان | image = Park Ji-hwan 박지환 in 2022.png | image_size = | caption = پارک لە ساڵی ٢٠٢٢ | birth_date = {{birth date and age|1980|9|5}} | birth_place = کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = | education = | agent = Just Entertainment | spouse = نەزانراو (ھاوسەرگیری لە ٢٠٢٤) | children = ١ }} '''پارک جی-ھوان''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 박지환؛ لەدایکبووی ٥ی ئەیلوولی ١٩٨٠) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. لە سەرەتادا لە فیلمی ''قژی زەرد'' (١٩٩٩) دەرکەوت و یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمی درێژدا لە شاری توندوتیژی (٢٠٠٦) بوو. لەو کاتەوە، پارک لە گەلێک فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا ڕۆڵی گێڕاوە، لەوانە The Outlaws (٢٠١٧)، Untouchable (٢٠١٧)، و Black Dog (٢٠١٩). لە سەرەتادا ئارەزووی لە پیشەی دیزاینی پۆشاک بوو، بەڵام پارک ئاڕاستەی گۆڕی و بڕیاری دا بچێتە ئەکادیمیای کۆری بۆ ھونەرەکانی فیلم. دوای کارکردن لە گەلێک پڕۆژەدا وەک کەسایەتییەکی لاوەکی، لەم دواییانەدا ڕۆڵی سەرەکی تری گێڕاوە، لەوانە ڕۆڵی باوکێکی تەنیا لە زنجیرەی Our Blues (٢٠٢٢).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Park Ji-hwan|ناونیشان=https://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20110896|ئیش=Korean Film Council|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406111436/https://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20110896|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Park Ji-hwan|ناونیشان=https://www.hancinema.net/korean_Park_Ji-hwan.php|ئیش=HanCinema|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231002175330/https://www.hancinema.net/korean_Park_Ji-hwan.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ژیانی کەسی == لە ٨ی ئاداری ٢٠٢٤، کۆمپانیای Just Entertainment ڕایگەیاند مانگی داھاتوو ئاھەنگی ھاوسەرگیری سازدەکات دوای ئەوەی پێشتر ھاوسەرگیرییەکەی تۆمارکردووە و کوڕێکی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi|یەکەم=Ji-yoon|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|script-title=ko:박지환, 알고보니 아들 둔 유부남…내달 결혼식|ناونیشان=https://mobile.newsis.com/view.html?ar_id=NISX20240308_0002653507|سەردێڕ=박지환, 알고보니 아들 둔 유부남…내달 결혼식|trans-title=پارک جی-ھوان دەرکەوت کە پیاوێکی ھاوسەردارە و کوڕێکی ھەیە... مانگی داھاتوو ئاھەنگی ھاوسەرگیرییەتی|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Newsis|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240403100050/https://mobile.newsis.com/view.html?ar_id=NISX20240308_0002653507|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاھەنگەکەیان لە ٢٧ی نیسان ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jae-hoon|script-title=ko:'범죄도시' 박지환, 오늘 11세 연하 아내와 뒤늦은 결혼식|trans-title='شاری تاوان' پارک جی-ھوان ئەمڕۆ ئاھەنگی ھاوسەرگیری درەنگوەختی لەگەڵ ھاوسەرەکەی سازدەکات کە ١١ ساڵ لە خۆی گەنجترە|ناونیشان=https://www.newsis.com/view/NISX20240427_0002715552|سەردێڕ='범죄도시' 박지환, 오늘 11세 연하 아내와 뒤늦은 결혼식|وێبگە=Newsis|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240428141309/https://mobile.newsis.com/view.html?ar_id=NISX20240427_0002715552|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆ سە-گیۆم |''[[جانگ ھانگ-جون]]'' |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * * [https://www.hancinema.net/korean_Park_Ji-hwan.php پارک جی-ھوان] لە [[ھانسینەما|هانسینەما]] * {{IMDb name|nm3306464|پارک جی-ھوان}} * [https://www.rottentomatoes.com/%20/celebrity/park_ji_hwan پارک جی-ھوان] لە [[Rotten Tomatoes|ڕاتن تۆمەیتۆز]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] ijoxf3xoogyf9cop1dzp66yoed577db 1694613 1694394 2026-10-25T17:06:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]]، [[دەروازە:فیلم|فیلم]] و [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1694613 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٨٠)}} {{Infobox person | name = پارک جی-ھوان | image = Park Ji-hwan 박지환 in 2022.png | image_size = | caption = پارک لە ساڵی ٢٠٢٢ | birth_date = {{birth date and age|1980|9|5}} | birth_place = کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = | education = | agent = Just Entertainment | spouse = نەزانراو (ھاوسەرگیری لە ٢٠٢٤) | children = ١ }} '''پارک جی-ھوان''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 박지환؛ لەدایکبووی ٥ی ئەیلوولی ١٩٨٠) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. لە سەرەتادا لە فیلمی ''قژی زەرد'' (١٩٩٩) دەرکەوت و یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمی درێژدا لە شاری توندوتیژی (٢٠٠٦) بوو. لەو کاتەوە، پارک لە گەلێک فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا ڕۆڵی گێڕاوە، لەوانە The Outlaws (٢٠١٧)، Untouchable (٢٠١٧)، و Black Dog (٢٠١٩). لە سەرەتادا ئارەزووی لە پیشەی دیزاینی پۆشاک بوو، بەڵام پارک ئاڕاستەی گۆڕی و بڕیاری دا بچێتە ئەکادیمیای کۆری بۆ ھونەرەکانی فیلم. دوای کارکردن لە گەلێک پڕۆژەدا وەک کەسایەتییەکی لاوەکی، لەم دواییانەدا ڕۆڵی سەرەکی تری گێڕاوە، لەوانە ڕۆڵی باوکێکی تەنیا لە زنجیرەی Our Blues (٢٠٢٢).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Park Ji-hwan|ناونیشان=https://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20110896|ئیش=Korean Film Council|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406111436/https://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20110896|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Park Ji-hwan|ناونیشان=https://www.hancinema.net/korean_Park_Ji-hwan.php|ئیش=HanCinema|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231002175330/https://www.hancinema.net/korean_Park_Ji-hwan.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ژیانی کەسی == لە ٨ی ئاداری ٢٠٢٤، کۆمپانیای Just Entertainment ڕایگەیاند مانگی داھاتوو ئاھەنگی ھاوسەرگیری سازدەکات دوای ئەوەی پێشتر ھاوسەرگیرییەکەی تۆمارکردووە و کوڕێکی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi|یەکەم=Ji-yoon|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٤|script-title=ko:박지환, 알고보니 아들 둔 유부남…내달 결혼식|ناونیشان=https://mobile.newsis.com/view.html?ar_id=NISX20240308_0002653507|سەردێڕ=박지환, 알고보니 아들 둔 유부남…내달 결혼식|trans-title=پارک جی-ھوان دەرکەوت کە پیاوێکی ھاوسەردارە و کوڕێکی ھەیە... مانگی داھاتوو ئاھەنگی ھاوسەرگیرییەتی|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Newsis|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240403100050/https://mobile.newsis.com/view.html?ar_id=NISX20240308_0002653507|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاھەنگەکەیان لە ٢٧ی نیسان ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jae-hoon|script-title=ko:'범죄도시' 박지환, 오늘 11세 연하 아내와 뒤늦은 결혼식|trans-title='شاری تاوان' پارک جی-ھوان ئەمڕۆ ئاھەنگی ھاوسەرگیری درەنگوەختی لەگەڵ ھاوسەرەکەی سازدەکات کە ١١ ساڵ لە خۆی گەنجترە|ناونیشان=https://www.newsis.com/view/NISX20240427_0002715552|سەردێڕ='범죄도시' 박지환, 오늘 11세 연하 아내와 뒤늦은 결혼식|وێبگە=Newsis|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240428141309/https://mobile.newsis.com/view.html?ar_id=NISX20240427_0002715552|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆ سە-گیۆم |''[[جانگ ھانگ-جون]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * * [https://www.hancinema.net/korean_Park_Ji-hwan.php پارک جی-ھوان] لە [[ھانسینەما|هانسینەما]] * {{IMDb name|nm3306464|پارک جی-ھوان}} * [https://www.rottentomatoes.com/%20/celebrity/park_ji_hwan پارک جی-ھوان] لە [[Rotten Tomatoes|ڕاتن تۆمەیتۆز]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] ar5xc6h8t2yjc8z2a429tg8642h2zym 3 305675 1694536 2026-10-25T14:44:10Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1694536 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٤:٤٤، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) kmo48zc884p2feoru88bndatkl1387y 3 305676 1694541 2026-10-25T15:24:54Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1694541 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٥:٢٤، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) laoubd54tmv0u4mdutjn6n9padxpc4l 1 305677 1694543 2026-10-25T15:48:14Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1694543 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[یو ھای-جین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1694542 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220526083458/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407 بۆ http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٤٨، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) dp98j80jc455fr42beevzn1r2zb2msv 3 305678 1694636 2026-10-25T19:22:18Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1694636 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٩:٢٢، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) czivha8bf7qsmnb0rvo3ia1ocne1qv2 1694729 1694636 2026-10-25T20:21:48Z Cefergulî.zingilî 79960 /* مێژوی وێژه‌ی کوردی */ بەشی نوێ 1694729 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٩:٢٢، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == مێژوی وێژه‌ی کوردی == '''مێژووی وێژەی کوردی''' باس لە پەرەسەندنی ئەدەبی کوردی، لە ئەدەبی زارەکیی کۆنەوە تا وێژەی نوێ و هاوچەرخ دەکات. ئەم مێژووە شیعر، چیرۆک، حەماسە، ئەفسانە، ڕۆمان، شانۆ و بەرهەمە فکری و ئەدەبییەکانی دەگرێتەوە کە بە زمانە ئەدەبییە جیاوازەکانی کوردی نووسراون. وێژەی کوردی لە ماوەی سەدەکاندا لە ڕێگەی گواستنەوەی زارەکی، نووسینی دەستنووس، پەرەسەندنی شیعری کلاسیکی، دامەزراندنی چاپخانە و ڕۆژنامە و گەشەی جۆرە ئەدەبییە نوێیەکانەوە گەشەی کردووە.<ref name="Iranica">Philip G. Kreyenbroek, «Kurdish Written Literature», ''Encyclopaedia Iranica'', [https://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-written-literature/].</ref> مێژووی وێژەی کوردی مێژوویەکی یەکگرتووە کە ڕەوتە ئەدەبییەکانی کرمانجی، سۆرانی و گۆرانی لەخۆدەگرێت. ئەم ڕەوتانە لە سەردەم و ژینگەی جیاوازدا گەشەیان کردووە، بەڵام هەموویان بەشێکن لە مێژووی فراوانتری بەرهەمهێنانی ئەدەبی و ڕۆشنبیریی کوردی. لە توێژینەوەی ئەکادیمیدا، بەدواداچوون بۆ پەیوەندیی نێوان ئەدەبی زارەکی، شیعری کلاسیکی و ئەدەبی نوێ بۆ تێگەیشتن لە گەشەی ئەم مێژووە گرنگە.<ref name="Cambridge">Farangis Ghaderi, «A History of Kurdish Poetry», لە ''The Cambridge History of the Kurds'', Cambridge University Press، ٢٠٢١. [https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-the-kurds/history-of-kurdish-poetry/685B4A4A2DDEE2E1867CF9FE7101A834].</ref> == ئەدەبی زارەکی و سەرەتاکانی وێژەی کوردی == ئەدەبی زارەکی یەکێک لە بنەما سەرەکییەکانی وێژەی کوردییە. پێش فراوانبوونی نووسین و چاپ، بەشێکی زۆر لە بەرهەمە ئەدەبییەکان بە شێوەی زارەکی لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە دەگوازرانەوە. گۆرانییە گەلییەکان، چیرۆک، ئەفسانە، پەند، مەرج و حەماسە گەلییەکان بەشێکی گرنگ لەم میراتە پێکدەهێنن. لە نێو بەرهەمە زارەکییەکاندا، چیرۆکە حەماسی و خۆشەویستییەکان شوێنێکی دیاریان هەیە. چیرۆکەکانی وەک ''مەمێ ئالان'' و ''دمدم'' لە ڕێگەی گێڕانەوە و گۆرانییەوە لە یادەوەریی کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیی کورددا پارێزراون. هەندێک لەم چیرۆکانە دواتر بوونەتە سەرچاوەی ئیلهام بۆ بەرهەمی نووسراو و شیعری کلاسیکی.<ref name="Oral">Christine Allison و Philip G. Kreyenbroek، «Oral Literature in Iran»، ''Encyclopaedia Iranica''، [https://www.iranicaonline.org/articles/oral-literature-in-iran/].</ref> ئەدەبی زارەکی و ئەدەبی نووسراو دوو بەشی پەیوەست بە یەکدی لە مێژووی وێژەی کوردیدان. چیرۆک و گۆرانییە گەلییەکان لە هەندێک باردا لە بەرهەمی نووسراودا نوێ کراونەتەوە، لە کاتێکدا بەرهەمە نووسراوەکانیش لە ڕێگەی خوێندنەوە، گۆرانی و گێڕانەوەوە گەڕاونەتەوە ناو فەرهەنگی زارەکی. == وێژەی کلاسیکی کوردی == لە سەدەکانی شانزدەهەم تا نۆزدەهەمدا، وێژەی نووسراوی کوردی بە تایبەتی لە بواری شیعردا گەشەی کرد. لەم سەردەمەدا شاعیران بە زمانە ئەدەبییەکانی کرمانجی، گۆرانی و سۆرانی بەرهەمیان نووسی و شیعر بووە یەکێک لە جۆرە سەرەکییەکانی بەرهەمهێنانی ئەدەبیی کوردی. هەر یەک لەم ڕەوتانە شاعیر و بەرهەمی تایبەتی خۆی هەبوو، بەڵام لە چوارچێوەی مێژووی گەشەی وێژەی کوردیدا پێکەوە دەخوێندرێنەوە.<ref name="Cambridge"/> === شاعیرانی کلاسیکی و بەرهەمەکانیان === لە شاعیرە ناسراوەکانی وێژەی کلاسیکی کوردیدا، عەلی حەریری، مەلای جزیری، فەقی تەیران، ئەحمەدی خانی، یوسف یەسکا، خانای قوبادی، مەولەوی تاوەگۆزی، نالی و سالم شوێنێکی گرنگیان هەیە. مەلای جزیری بە غەزەل و شیعرەکانی ناسراوە و لە گەشەپێدانی شیعری کلاسیکی کرمانجیدا ڕۆڵی هەبووە. فەقی تەیران بە شیعر و بەرهەمە گێڕانەوەییەکانی ناسراوە. ئەحمەدی خانی، کە لە ساڵی ١٦٥٠ لەدایک بوو و لە ١٧٠٧ کۆچی دوایی کرد، بە بەرهەمی ''مەمو زین'' یەکێکە لە ناوە دیارەکانی وێژەی کلاسیکی کوردی. ئەم بەرهەمە چیرۆکی خۆشەویستیی مەم و زین دەگێڕێتەوە و شوێنێکی گرنگی لە میراتی ئەدەبیی کوردیدا هەیە.<ref name="Iranica"/> لە ڕەوتی شیعری گۆرانیدا، یوسف یەسکا، خانای قوبادی و مەولەوی تاوەگۆزی لە شاعیرە گرنگەکانن. بەرهەمەکانی ئەم شاعیرانە شیعری خۆشەویستی، بابەتی ئایینی، گێڕانەوەی ئەدەبی و شێوازە جیاوازەکانی شیعریان لەخۆگرتووە. گەشەی ئەم ڕەوتە بەشێکی گرنگی مێژووی شیعری کلاسیکی کوردی پێکدەهێنێت.<ref name="Iranica"/> لە گەشەی شیعری سۆرانیدا، نالی (١٨٠٠–١٨٥٦) و سالم (١٨٩٢–١٩٥٩) لە ناوە دیارەکانن. نالی بە غەزەل و توانای زمانییەوە ناسراوە و بەرهەمەکانی لە پەرەسەندنی سۆرانی وەک زمانێکی ئەدەبی ڕۆڵیان هەبووە. ئەم سەردەمە بەشێکە لە گۆڕانکارییەکانی شیعری کوردی لە شێوازی کلاسیکی بەرەو ڕەوتە ئەدەبییەکانی دواتر.<ref name="Iranica"/> == گۆڕانکارییەکانی سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیستەم == لە سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیستەمدا، وێژەی کوردی بەردەوام بوو لە گەشەکردن. لەگەڵ بەردەوامبوونی شیعری کلاسیکی، بابەتە کۆمەڵایەتی و نیشتمانییەکان زیاتر لە بەرهەمە ئەدەبییەکاندا دەردەکەوتن. گۆڕانکارییە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان و پەرەسەندنی خوێندن و نووسین ژینگەیەکی نوێیان بۆ بەرهەمهێنانی ئەدەبی دروست کرد. لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، چاپخانە و ڕۆژنامە و گۆڤارە کوردییەکان گرنگییەکی تایبەتیان لە بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکان و گەشەپێدانی زمانی نووسراودا هەبوو. دامەزراندنی چاپخانە لە سلێمانی لە ساڵی ١٩١٩ و بڵاوبوونەوەی ڕۆژنامە و گۆڤارەکان، قۆناغێکی گرنگ لە مێژووی وێژەی نووسراوی کوردی بوو.<ref name="Iranica"/> پیرەمێرد (١٨٦٧–١٩٥٠) لە نووسەر و شاعیرە گرنگەکانی ئەم قۆناغە بوو. لە دەیەکانی سەرەتای سەدەی بیستەمدا، شیعری کوردی هێواش هێواش بابەتی نوێی وەرگرت و شێوازە ئەدەبییەکانیش گۆڕانیان بەخۆوە بینی. == سەردەمی وێژەی نوێ == لە دەیەکانی سەدەی بیستەمدا، وێژەی کوردی چووە قۆناغێکی نوێوە. جگە لە شیعر، چیرۆکی کورت، ڕۆمان، شانۆ و وەرگێڕان زیاتر پەرەیان سەند. نووسەرانی کورد بە شێوازە جیاوازەکان بابەتەکانی ژیانی ڕۆژانە، کۆمەڵگا، خۆشەویستی، ئازادی، کۆچ، ناسنامە و گۆڕانکارییە سیاسییەکانیان لە بەرهەمەکانیاندا خستە ڕوو.<ref name="Cambridge"/> === شیعری نوێ === لە سەدەی بیستەمدا، شاعیرانی کورد دەستیان کرد بە تاقیکردنەوەی شێوازە نوێیەکانی شیعر. لە شیعری سۆرانیدا، گۆڕان (عەبدوڵڵا سلێمان، ١٩٠٤–١٩٦٢) یەکێک لە ناوە گرنگەکانی گۆڕانکاریی شیعری بوو. بەرهەمەکانی بەشێک بوون لە گواستنەوەی شیعری کوردی لە شێوازی کلاسیکی بەرەو شیعری نوێ و شێوازەکانی دواتر. دواتر شاعیرانی وەک شێرکۆ بێکەس بە تاقیکردنەوەی شێوازی نوێ، وێنەسازی و بابەتی جۆراوجۆر بەشدارییان لە فراوانکردنی ئەزموونی شیعری کوردیدا کرد. لە ڕەوتی کرمانجیشدا شاعیرانی وەک جەگرخوێن و نووسەرانی دیکە بەرهەمیان پێشکەش کرد کە بەشێکن لە مێژووی شیعری نوێی کوردی.<ref name="Iranica"/><ref name="Cambridge"/> === پەرەسەندنی چیرۆک و ڕۆمان === گەشەی ئەدەبی پەخشان لە سەدەی بیستەمدا یەکێک لە گۆڕانکارییە گرنگەکانی وێژەی کوردی بوو. چیرۆکی کورت و ڕۆمان ڕێگایان بۆ باسکردنی وردتری ژیانی تاک، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و کێشەکانی مرۆڤ کردەوە. بڵاوبوونەوەی ڕۆژنامە و گۆڤار و فراوانبوونی خوێندنەوەش یارمەتیی گەشەی ئەم جۆرە ئەدەبییانەی دا. لە هەمان کاتدا، وەرگێڕان بەشێکی گرنگی چالاکیی ئەدەبی بوو. وەرگێڕانی بەرهەمە ئەدەبییەکانی زمانەکانی دیکە بۆ کوردی و ناساندنی بەرهەمە کوردییەکان بە خوێنەرانی دەرەوە، پەیوەندیی نێوان وێژەی کوردی و ئەدەبی جیهانیی بەهێزتر کرد.<ref name="Cambridge"/> == وێژەی کوردی لە سەدەی بیست و یەکەمدا == لە سەدەی بیست و یەکەمدا، وێژەی کوردی بە بەکارهێنانی چاپی نوێ، وێبسایت، کتێبی ئەلیکترۆنی و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەردەوامە لە گەشەکردن. شاعیران، چیرۆکنووسان، ڕۆماننووسان و نووسەرانی شانۆ بە زمانە ئەدەبییە جیاوازەکانی کوردی بەرهەم دەنووسن و بابەت و شێوازی نوێ تاقی دەکەنەوە. وێژەی کوردی لە ئەم سەردەمەدا میراتی زارەکی و کلاسیکی لەگەڵ ئەزموونی ئەدەبی نوێدا پێکەوە دەگرێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، کۆکردنەوە و پاراستنی دەستنووسە کۆنەکان، چاپکردنەوەی بەرهەمە کلاسیکییەکان و توێژینەوەی زانستی لەسەر مێژووی وێژەی کوردی هێشتا گرنگییەکی بنەڕەتییان هەیە.<ref name="Ghaderi">Farangis Ghaderi, «The challenges of writing Kurdish literary history: Representation, classification, periodisation», ''Kurdish Studies'', 3(1), ٢٠١٥، لاپەڕە ٣–٢٥. [https://doi.org/10.67145/KS.v3i1.72].</ref> == کێشە و ئەرکەکانی توێژینەوەی مێژووی وێژەی کوردی == یەکێک لە ئەرکە گرنگەکانی توێژینەوەی وێژەی کوردی، کۆکردنەوە و بەراوردکردنی دەستنووسە کۆنەکان و بەرهەمە چاپنەکراوەکانە. بەشێک لە زانیارییەکانی سەرەتایی مێژووی وێژەی کوردی بەهۆی کەمیی بەڵگەنامە و دەستنووسە بەردەستەکانەوە هێشتا تەواو ڕوون نین. بۆیە دیاریکردنی ڕێکەوتی بەرهەمەکان، پەیوەندیی نێوان ڕەوتە ئەدەبییەکان و ڕیزبەندیی قۆناغەکان پێویستی بە توێژینەوەی بەردەوام هەیە.<ref name="Ghaderi"/> خوێندنەوەی یەکگرتووی مێژووی وێژەی کوردی پێویستی بەوە هەیە کە بەرهەمەکانی کرمانجی، سۆرانی و گۆرانی لە چوارچێوەی مێژووی ئەدەبیی کوردیدا پێکەوە بخرێنە بەرچاو، لە هەمان کاتدا تایبەتمەندیی زمانی و مێژوویی هەر ڕەوتێک بپارێزرێت. ئەم شێوازە یارمەتی دەدات مێژووی وێژەی کوردی وەک پرۆسەیەکی بەردەوام و پەیوەست لە زارەکییەوە تا نووسینی کلاسیکی و ئەدەبی هاوچەرخ تێبگەین. == سەرچاوەکان == <references/>== سەرچاوەی زیاتر == * Philip G. Kreyenbroek، «Kurdish Written Literature»، ''Encyclopaedia Iranica''. * Farangis Ghaderi، «A History of Kurdish Poetry»، لە ''The Cambridge History of the Kurds''، Cambridge University Press، ٢٠٢١. * Farangis Ghaderi، «The challenges of writing Kurdish literary history: Representation, classification, periodisation»، ''Kurdish Studies''، ٣(١)، ٢٠١٥. * ''The Cambridge History of the Kurds''، بە سەرنووسەری Hamit Bozarslan، Cengiz Gunes و Veli Yadirgi، Cambridge University Press، ٢٠٢١. [[بەکارھێنەر:Cefergulî.zingilî|Cefergulî.zingilî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cefergulî.zingilî|لێدوان]]) ٢٠:٢١، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 15ouytfwgenp1tx4o1ylvtez1p84y1d 3 305679 1694674 2026-10-25T19:39:07Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1694674 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٣٩، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) i0y0z2nvecj4vpfz6tgo4b14pdhqmej 0 305680 1694679 2026-10-25T19:50:29Z DreamHourFlight 39788 وتاری تازە 1694679 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = کوژرانی کیژان بورھان | date = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ | time = شەو | location = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] | type = [[کوشتنی ژنان]] | cause = تەقەکردن (سێ فیشەک) | target = کیژان بورھان (تەمەن ٣٠ ساڵ) | casualties1 = ١ کوژراو (کیژان بورھان) | accused = باوکی قوربانی | arrests = باوکی کیژان | charges = ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی }} '''کوژرانی کیژان بورھان''' ڕووداوێکی [[کوشتنی ژنان]] بوو کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] ڕوویدا.<ref name="xendan">{{cite web |url=https://www.xendan.org/detailnews/216990 |title=خێزانی كچە كوژراوەكەی سلێمانی بۆ خەندان: گیانلەدەستانی كچەكەمان پەیوەندی بە كەسەوە نیە |publisher=خەندان |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> قوربانییەکە، کچێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بوو بە ناوی کیژان بورھان (ناسراو بە کیژان ژاژڵەیی)، کە لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە لەلایەن باوکییەوە درایە بەر دەستڕێژی فیشەک و بە سەختی بریندار کرا.<ref name="wishe">{{cite web |url=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=212334&Jor=8 |title=چەند زانیارییەكی نوێ‌ لەبارەی كوژرانی كیژان ژاژڵەیی |publisher=وشە |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە گیانی لەدەستدا. ڕووداوەکە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناوەندەکانی داکۆکیکار لە مافەکانی ژنان دروست کرد و ناڕەزایەتیی بەرچاوی لێکەوتەوە.<ref name="roj-camp">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739619 |title=ھەڵمەتی دژ بە کوشتنی ژنان ئیدانەی کوشتنی کیژان بورھان دەکات |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-25}}</ref> == ڕووداوەکە == کیژان بورھان ئیسماعیل خەڵکی شاری سلێمانی بوو و تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو.<ref name="wishe" /> بەپێی زانیارییەکانی کەسوکارەکەی و ڕاگەیەندراوی [[پۆلیسی سلێمانی]]، ماوەی چەندین ساڵ بوو لەنێوان کیژان و باوکیدا ناکۆکی و کێشەی خێزانی لەسەر شێوازی ژیان و ھەڵسوکەوتی ھەبووە.<ref name="wishe" /><ref name="klil">{{cite web |url=https://www.klilnews.com |title=لە کەیسی کیژان بورھان-دا کامیان قوربانین؟ |publisher=کلیل نیوز |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> لە شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە کاتی گەڕانەوەی کیژان بۆ ماڵەوە لە شاری سلێمانی، باوکی بە دەمانچە سێ فیشەکی پێوە نا.<ref name="wishe" /><ref name="roj-jin">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739141 |title=لە سلێمانی ژنێک لە لایەن باوکییەوە کوژرا |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-20 |access-date=2026-10-25}}</ref> پاش برینداربوونی، بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا. بەپێی وتەی خاڵی، پێش گیانلەدەستدانی لە کاتی وەرگرتنی وتەکانیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، ڕایگەیاندووە کە سکاڵای لەسەر کەس نییە.<ref name="wishe" /> سەرەڕای ھەوڵە پزیشکییەکان، دوای نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەم، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.<ref name="roj-jin" /> دوای ڕووداوەکە، باوکی دەستبەجێ لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی پارێزگای سلێمانییەوە دەستگیر کرا و بەپێی ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کرایەوە.<ref name="wishe" /><ref name="klil" /> == دەنگۆکان و ڕوونکردنەوەی بنەماڵەکەی == پاش بڵاوبوونەوەی ھەواڵی کوژرانی کیژان، لە بەشێک لە پەیج و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە دوو کچە ڕۆژنامەنووس دەستیان لە ڕووداوەکەدا ھەبووە و گوایە بە ناردنی وێنە و زانیاری بۆ باوکی کیژان بوونەتە ھۆکاری دروستکردنی بۆسە بۆی.<ref name="klil" /><ref name="xendan" /> لە بەرامبەر ئەم دەنگۆیانەدا، ڕۆژی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ خێزانی کیژان بورھان لە لێدوانێکی فەرمیدا بۆ کەناڵەکانی ڕاگەیاندن سەرجەم ئەو پڕوپاگەندانەیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند:<ref name="xendan" /> {{وتە|کوشتنی کیژان لەسەر کێشەی نێوخۆی خێزانەکەمان بووە و ھیچ پەیوەندییەکی بەو دوو کچە ڕۆژنامەنووسەوە نییە کە ناویان دەھێنرێت؛ وەک کەسوکاری کچەکە سکاڵامان لەسەر ھیچ کەس و لایەنێک نییە.|خێزانی کیژان بورھان}} == کاردانەوەکان == === ڕێکخراوەکانی مافی ژنان === کوژرانی کیژان بورھان کاردانەوەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی ژنان و کۆمەڵگەی مەدەنیی لێکەوتەوە: * '''ھەڵمەتی دژ بە کوشتن و خۆسووتاندنی ژنان''' لە بەیاننامەیەکدا تاوانەکەی بە توندی سەرکۆنە کرد و داوای دادپەروەری کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەیاندا جەختیان کردەوە کە کوشتنی ژنان نابێت بە ناوی «کێشەی خێزانی» یان «ناکۆکیی کەسی» پەردەپۆش بکرێت و ھیچ نەریت و پاساوێک مافی کوشتن بە کەس نادات، و داوایان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن کرد بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ ھەواڵی تاوانەکاندا بکەن.<ref name="roj-camp" /> * '''یەکێتیی ژنانی کوردستان''' ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کوژرانی کیژانی بە «زەنگێکی مەترسیدار و برینێکی قووڵ لە جەستەی کۆمەڵگە» ناوبرد و داوای کرد یاسا بەبێ لێخۆشبوون ڕووبەڕووی تاوانباران ببێتەوە.<ref name="roj-yeketi">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739632 |title=یەکێتی ژنان: کوشتنی کیژان بورھان زەنگێکی مەترسیدارە |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-25}}</ref> * '''ھاوپەیمانیی نەدا''' تاوانەکەی بە توندی شەرمەزار کرد و داوای دادپەروەریی یاسایی و دابینکردنی سەلامەتیی بۆ ژنان لە ھەرێمی کوردستان کرد.<ref>{{cite web |url=https://rojnews.news |title=ھاوپەیمانیی نەدا کوشتنی کیژان بورھان شەرمەزار دەکات |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-25 |access-date=2026-10-25}}</ref> === سەندیکای ڕۆژنامەنووسان === لقی سلێمانیی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و ڕێکخراوی ڕاگەیاندن و ڕووناکبیریی ژنان لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کوژرانی کچەکەیان سەرکۆنە کرد، و ھاوکات ناڕەزایەتیی توندیان بەرامبەر بە تۆمەتبارکردن و بەئامانجگرتنی ڕۆژنامەنووسانی ژن لەلایەن پەیجە سێبەرەکانەوە دەربڕی و داوای گرتنەبەری ڕێکاری یاسایییان بەرامبەر بە ناوزڕاندن کرد.<ref name="xendan" /><ref name="klil" /> == ئەمانەش ببینە == * [[توندوتیژی دژی ژنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کوشتنی ژنان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە ٢٠٢٦]] ofb7cx0yc0nt8hyqligg5vgrd7rre5t 1694683 1694679 2026-10-25T19:59:53Z DreamHourFlight 39788 1694683 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕووداو | ناو = کوژرانی کیژان بورھان | ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ | کات = شەو | ناوچە = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] | جۆر = [[کوشتنی ژنان]] | ھۆکار = تەقەکردن (سێ فیشەک) | ئامانج = کیژان بورھان (تەمەن ٣٠ ساڵ) | زیانەکان = ١ کوژراو (کیژان بورھان) | دەستگیرکردنەکان = باوکی کیژان | تۆمەتباران = باوکی قوربانی | تۆمەتەکان = ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) }} '''کوژرانی کیژان بورھان''' ڕووداوێکی [[کوشتنی ژنان]] بوو کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] ڕوویدا.<ref name="xendan">{{cite web |url=https://www.xendan.org/detailnews/216990 |title=خێزانی كچە كوژراوەكەی سلێمانی بۆ خەندان: گیانلەدەستانی كچەكەمان پەیوەندی بە كەسەوە نیە |publisher=خەندان |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> قوربانییەکە، کچێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بوو بە ناوی کیژان بورھان (ناسراو بە کیژان ژاژڵەیی)، کە لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە لەلایەن باوکییەوە درایە بەر دەستڕێژی فیشەک و بە سەختی بریندار کرا.<ref name="wishe">{{cite web |url=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=212334&Jor=8 |title=چەند زانیارییەكی نوێ‌ لەبارەی كوژرانی كیژان ژاژڵەیی |publisher=وشە |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە گیانی لەدەستدا. ڕووداوەکە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناوەندەکانی داکۆکیکار لە مافەکانی ژنان دروست کرد و ناڕەزایەتیی بەرچاوی لێکەوتەوە.<ref name="roj-camp">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739619 |title=ھەڵمەتی دژ بە کوشتنی ژنان ئیدانەی کوشتنی کیژان بورھان دەکات |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-25}}</ref> == ڕووداوەکە == کیژان بورھان ئیسماعیل خەڵکی شاری سلێمانی بوو و تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو.<ref name="wishe" /> بەپێی زانیارییەکانی کەسوکارەکەی و ڕاگەیەندراوی [[پۆلیسی سلێمانی]]، ماوەی چەندین ساڵ بوو لەنێوان کیژان و باوکیدا ناکۆکی و کێشەی خێزانی لەسەر شێوازی ژیان و ھەڵسوکەوتی ھەبووە.<ref name="wishe" /><ref name="klil">{{cite web |url=https://www.klilnews.com |title=لە کەیسی کیژان بورھان-دا کامیان قوربانین؟ |publisher=کلیل نیوز |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> لە شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە کاتی گەڕانەوەی کیژان بۆ ماڵەوە لە شاری سلێمانی، باوکی بە دەمانچە سێ فیشەکی پێوە نا.<ref name="wishe" /><ref name="roj-jin">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739141 |title=لە سلێمانی ژنێک لە لایەن باوکییەوە کوژرا |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-20 |access-date=2026-10-25}}</ref> پاش برینداربوونی، بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا. بەپێی وتەی خاڵی، پێش گیانلەدەستدانی لە کاتی وەرگرتنی وتەکانیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، ڕایگەیاندووە کە سکاڵای لەسەر کەس نییە.<ref name="wishe" /> سەرەڕای ھەوڵە پزیشکییەکان، دوای نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەم، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.<ref name="roj-jin" /> دوای ڕووداوەکە، باوکی دەستبەجێ لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی پارێزگای سلێمانییەوە دەستگیر کرا و بەپێی ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کرایەوە.<ref name="wishe" /><ref name="klil" /> == دەنگۆکان و ڕوونکردنەوەی بنەماڵەکەی == پاش بڵاوبوونەوەی ھەواڵی کوژرانی کیژان، لە بەشێک لە پەیج و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە دوو کچە ڕۆژنامەنووس دەستیان لە ڕووداوەکەدا ھەبووە و گوایە بە ناردنی وێنە و زانیاری بۆ باوکی کیژان بوونەتە ھۆکاری دروستکردنی بۆسە بۆی.<ref name="klil" /><ref name="xendan" /> لە بەرامبەر ئەم دەنگۆیانەدا، ڕۆژی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ خێزانی کیژان بورھان لە لێدوانێکی فەرمیدا بۆ کەناڵەکانی ڕاگەیاندن سەرجەم ئەو پڕوپاگەندانەیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند:<ref name="xendan" /> {{وتە|کوشتنی کیژان لەسەر کێشەی نێوخۆی خێزانەکەمان بووە و ھیچ پەیوەندییەکی بەو دوو کچە ڕۆژنامەنووسەوە نییە کە ناویان دەھێنرێت؛ وەک کەسوکاری کچەکە سکاڵامان لەسەر ھیچ کەس و لایەنێک نییە.|خێزانی کیژان بورھان}} == کاردانەوەکان == === ڕێکخراوەکانی مافی ژنان === کوژرانی کیژان بورھان کاردانەوەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی ژنان و کۆمەڵگەی مەدەنیی لێکەوتەوە: * '''ھەڵمەتی دژ بە کوشتن و خۆسووتاندنی ژنان''' لە بەیاننامەیەکدا تاوانەکەی بە توندی سەرکۆنە کرد و داوای دادپەروەری کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەیاندا جەختیان کردەوە کە کوشتنی ژنان نابێت بە ناوی «کێشەی خێزانی» یان «ناکۆکیی کەسی» پەردەپۆش بکرێت و ھیچ نەریت و پاساوێک مافی کوشتن بە کەس نادات، و داوایان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن کرد بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ ھەواڵی تاوانەکاندا بکەن.<ref name="roj-camp" /> * '''یەکێتیی ژنانی کوردستان''' ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کوژرانی کیژانی بە «زەنگێکی مەترسیدار و برینێکی قووڵ لە جەستەی کۆمەڵگە» ناوبرد و داوای کرد یاسا بەبێ لێخۆشبوون ڕووبەڕووی تاوانباران ببێتەوە.<ref name="roj-yeketi">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739632 |title=یەکێتی ژنان: کوشتنی کیژان بورھان زەنگێکی مەترسیدارە |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-25}}</ref> * '''ھاوپەیمانیی نەدا''' تاوانەکەی بە توندی شەرمەزار کرد و داوای دادپەروەریی یاسایی و دابینکردنی سەلامەتیی بۆ ژنان لە ھەرێمی کوردستان کرد.<ref>{{cite web |url=https://rojnews.news |title=ھاوپەیمانیی نەدا کوشتنی کیژان بورھان شەرمەزار دەکات |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-25 |access-date=2026-10-25}}</ref> === سەندیکای ڕۆژنامەنووسان === لقی سلێمانیی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و ڕێکخراوی ڕاگەیاندن و ڕووناکبیریی ژنان لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کوژرانی کچەکەیان سەرکۆنە کرد، و ھاوکات ناڕەزایەتیی توندیان بەرامبەر بە تۆمەتبارکردن و بەئامانجگرتنی ڕۆژنامەنووسانی ژن لەلایەن پەیجە سێبەرەکانەوە دەربڕی و داوای گرتنەبەری ڕێکاری یاسایییان بەرامبەر بە ناوزڕاندن کرد.<ref name="xendan" /><ref name="klil" /> == ئەمانەش ببینە == * [[توندوتیژی دژی ژنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کوشتنی ژنان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە ٢٠٢٦]] 4knzzm1leizlyql98kct1jmyp79mge5 1694684 1694683 2026-10-25T20:01:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1694684 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕووداو | ناو = کوژرانی کیژان بورھان | ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ | کات = شەو | ناوچە = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] | جۆر = [[کوشتنی ژنان]] | ھۆکار = تەقەکردن (سێ فیشەک) | ئامانج = کیژان بورھان (تەمەن ٣٠ ساڵ) | زیانەکان = ١ کوژراو (کیژان بورھان) | دەستگیرکردنەکان = باوکی کیژان | تۆمەتباران = باوکی قوربانی | تۆمەتەکان = ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) }} '''کوژرانی کیژان بورھان''' ڕووداوێکی [[کوشتنی ژنان]] بوو کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] ڕوویدا.<ref name="xendan">{{cite web |url=https://www.xendan.org/detailnews/216990 |title=خێزانی كچە كوژراوەكەی سلێمانی بۆ خەندان: گیانلەدەستانی كچەكەمان پەیوەندی بە كەسەوە نیە |publisher=خەندان |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> قوربانییەکە، کچێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بوو بە ناوی کیژان بورھان (ناسراو بە کیژان ژاژڵەیی)، کە لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە لەلایەن باوکییەوە درایە بەر دەستڕێژی فیشەک و بە سەختی بریندار کرا.<ref name="wishe">{{cite web |url=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=212334&Jor=8 |title=چەند زانیارییەكی نوێ‌ لەبارەی كوژرانی كیژان ژاژڵەیی |publisher=وشە |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە گیانی لەدەستدا. ڕووداوەکە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناوەندەکانی داکۆکیکار لە مافەکانی ژنان دروست کرد و ناڕەزایەتیی بەرچاوی لێکەوتەوە.<ref name="roj-camp">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739619 |title=ھەڵمەتی دژ بە کوشتنی ژنان ئیدانەی کوشتنی کیژان بورھان دەکات |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-25}}</ref> == ڕووداوەکە == کیژان بورھان ئیسماعیل خەڵکی شاری سلێمانی بوو و تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو.<ref name="wishe" /> بەپێی زانیارییەکانی کەسوکارەکەی و ڕاگەیەندراوی [[پۆلیسی سلێمانی]]، ماوەی چەندین ساڵ بوو لەنێوان کیژان و باوکیدا ناکۆکی و کێشەی خێزانی لەسەر شێوازی ژیان و ھەڵسوکەوتی ھەبووە.<ref name="wishe" /><ref name="klil">{{cite web |url=https://www.klilnews.com |title=لە کەیسی کیژان بورھان-دا کامیان قوربانین؟ |publisher=کلیل نیوز |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-25}}</ref> لە شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە کاتی گەڕانەوەی کیژان بۆ ماڵەوە لە شاری سلێمانی، باوکی بە دەمانچە سێ فیشەکی پێوە نا.<ref name="wishe" /><ref name="roj-jin">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739141 |title=لە سلێمانی ژنێک لە لایەن باوکییەوە کوژرا |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-20 |access-date=2026-10-25}}</ref> پاش برینداربوونی، بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا. بەپێی وتەی خاڵی، پێش گیانلەدەستدانی لە کاتی وەرگرتنی وتەکانیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، ڕایگەیاندووە کە سکاڵای لەسەر کەس نییە.<ref name="wishe" /> سەرەڕای ھەوڵە پزیشکییەکان، دوای نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەم، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.<ref name="roj-jin" /> دوای ڕووداوەکە، باوکی دەستبەجێ لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی پارێزگای سلێمانییەوە دەستگیر کرا و بەپێی ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کرایەوە.<ref name="wishe" /><ref name="klil" /> == دەنگۆکان و ڕوونکردنەوەی بنەماڵەکەی == پاش بڵاوبوونەوەی ھەواڵی کوژرانی کیژان، لە بەشێک لە پەیج و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە دوو کچە ڕۆژنامەنووس دەستیان لە ڕووداوەکەدا ھەبووە و گوایە بە ناردنی وێنە و زانیاری بۆ باوکی کیژان بوونەتە ھۆکاری دروستکردنی بۆسە بۆی.<ref name="klil" /><ref name="xendan" /> لە بەرامبەر ئەم دەنگۆیانەدا، ڕۆژی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ خێزانی کیژان بورھان لە لێدوانێکی فەرمیدا بۆ کەناڵەکانی ڕاگەیاندن سەرجەم ئەو پڕوپاگەندانەیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند:<ref name="xendan" /> {{وتە|کوشتنی کیژان لەسەر کێشەی نێوخۆی خێزانەکەمان بووە و ھیچ پەیوەندییەکی بەو دوو کچە ڕۆژنامەنووسەوە نییە کە ناویان دەھێنرێت؛ وەک کەسوکاری کچەکە سکاڵامان لەسەر ھیچ کەس و لایەنێک نییە.|خێزانی کیژان بورھان}} == کاردانەوەکان == === ڕێکخراوەکانی مافی ژنان === کوژرانی کیژان بورھان کاردانەوەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی ژنان و کۆمەڵگەی مەدەنیی لێکەوتەوە: * '''ھەڵمەتی دژ بە کوشتن و خۆسووتاندنی ژنان''' لە بەیاننامەیەکدا تاوانەکەی بە توندی سەرکۆنە کرد و داوای دادپەروەری کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەیاندا جەختیان کردەوە کە کوشتنی ژنان نابێت بە ناوی «کێشەی خێزانی» یان «ناکۆکیی کەسی» پەردەپۆش بکرێت و ھیچ نەریت و پاساوێک مافی کوشتن بە کەس نادات، و داوایان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن کرد بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ ھەواڵی تاوانەکاندا بکەن.<ref name="roj-camp" /> * '''یەکێتیی ژنانی کوردستان''' ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کوژرانی کیژانی بە «زەنگێکی مەترسیدار و برینێکی قووڵ لە جەستەی کۆمەڵگە» ناوبرد و داوای کرد یاسا بەبێ لێخۆشبوون ڕووبەڕووی تاوانباران ببێتەوە.<ref name="roj-yeketi">{{cite web |url=https://rojnews.news/?p=739632 |title=یەکێتی ژنان: کوشتنی کیژان بورھان زەنگێکی مەترسیدارە |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-25}}</ref> * '''ھاوپەیمانیی نەدا''' تاوانەکەی بە توندی شەرمەزار کرد و داوای دادپەروەریی یاسایی و دابینکردنی سەلامەتیی بۆ ژنان لە ھەرێمی کوردستان کرد.<ref>{{cite web |url=https://rojnews.news |title=ھاوپەیمانیی نەدا کوشتنی کیژان بورھان شەرمەزار دەکات |publisher=ڕۆژنیوز |date=2026-10-25 |access-date=2026-10-25}}</ref> === سەندیکای ڕۆژنامەنووسان === لقی سلێمانیی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و ڕێکخراوی ڕاگەیاندن و ڕووناکبیریی ژنان لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کوژرانی کچەکەیان سەرکۆنە کرد، و ھاوکات ناڕەزایەتیی توندیان بەرامبەر بە تۆمەتبارکردن و بەئامانجگرتنی ڕۆژنامەنووسانی ژن لەلایەن پەیجە سێبەرەکانەوە دەربڕی و داوای گرتنەبەری ڕێکاری یاسایییان بەرامبەر بە ناوزڕاندن کرد.<ref name="xendan" /><ref name="klil" /> == ئەمانەش ببینە == * [[توندوتیژی دژی ژنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کوشتنی ژنان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە ٢٠٢٦]] 6wbtm8q3lj5pnh4544o4fy97v7jsmz1 0 305681 1694765 2026-10-25T21:36:48Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Short description|بەرنامەی زیرەکی دەستکرد لەلایەن مێتا پلاتفۆرمز پەرەی پێ دراوە}} {{Infobox software | title = میووس | logo = Muse icon.svg | logo size = 100px | developer = [[مێتا پلاتفۆرمز]] | released = {{Start date|2026|9|8|df=y}} | operating system = [[ئای ئۆ ئێس]]، [[ئەندرۆید]]، وێب، [[مەک ئۆئێس]] | genre = بریاریکاری زیرەکی...»ەوە 1694765 wikitext text/x-wiki {{Short description|بەرنامەی زیرەکی دەستکرد لەلایەن مێتا پلاتفۆرمز پەرەی پێ دراوە}} {{Infobox software | title = میووس | logo = Muse icon.svg | logo size = 100px | developer = [[مێتا پلاتفۆرمز]] | released = {{Start date|2026|9|8|df=y}} | operating system = [[ئای ئۆ ئێس]]، [[ئەندرۆید]]، وێب، [[مەک ئۆئێس]] | genre = بریاریکاری زیرەکی دەستکرد] | website = {{URL|https://muse.ai/}} }} '''میوس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Muse) بریاریکارێکی [[ژیریی دەستکرد|زیرەکیی دەستکردە]] کە لەلایەن [[مێتا پلاتفۆرمز]]ەوە پەرەی پێ دراوە و لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ ڕاگەیەندرا. مێتا دەڵێت وەک بریکارێکی کەسیی زیرەکی دەستکردە کە دەتوانێت ئەرکە درێژخایەنەکان لەسەر داوای بەکارهێنەر ئەنجام بدات، نەک تەنها وەڵامدانەوەی پرسیارەکان لە یەک ئاڵوگۆڕدا وەک چۆن [[چاتبۆت]]ێک دەیكات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> ئەم خزمەتگوزارییە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] لەسەر [[ئای ئۆ ئێس|ئای‌ ئۆ ئێس]]، [[ئەندرۆید]] و وێب بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> == پاشبنەما == میووس لەژێر چاودێری ''ئەلێکساندەر ڤانگ'' پەرەی پێدرا، کە لەلایەن مێتاوە وەک یەکەم بەڕێوەبەری باڵای زیرەکی دەستکرد دەستنیشان کرا دوای کڕینی پشکی ٤٩٪ لە کۆمپانیای Scale AI بە بڕی ١٤.٣ ملیار دۆلار لە حوزەیرانی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kahn |first=Jeremy |سەردێڕ=Meta unveils Muse Spark, its first new model since its botched Llama 4 debut. But will Muse Spark measure up to expectations? |ناونیشان=https://fortune.com/2026/04/08/meta-unveils-muse-spark-mark-zuckerberg-ai-push/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Fortune |زمان=en}}</ref> گۆڤاری ''ئاکسیۆس'' بڵاوی کردەوە کە ئەم سیستەمە لەسەر دوایین نەوەی مۆدێلەکانی مێتا کار دەکات کە لەژێر دەستی ڤانگدا پەرەیان پێ دراوە؛ سەرەتا بە، میووس سپارک، لە نیسانی ٢٠٢٦ ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kahn |first=Jeremy |سەردێڕ=Meta unveils Muse Spark, its first new model since its botched Llama 4 debut. But will Muse Spark measure up to expectations? |ناونیشان=https://fortune.com/2026/04/08/meta-unveils-muse-spark-mark-zuckerberg-ai-push/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Fortune |زمان=en}}</ref> == تایبەتمەندییەکان == میووس لەسەر ئامێرێکی خەیاڵی (Virtual machine) کار دەکات کە لە هەوری مێتا و لە ڕێگەی ڕووکارێکی چاتەوە بەکاردەهێنرێت. بەکارهێنەران دەتوانن ناو، وێنۆکە (ئاڤاتار) و شێوازی پەیوەندیکردنی بریکارەکە دیاری بکەن، و وێبگەڕێک لەخۆدەگرێت کە بەکارهێنەر دەتوانێت سەیری بکات کاتێک بریکارەکە کارەکەی ئەنجام دەدات. سیستەمێکی مۆڵەتپێدان بە ناوی سەنتینل (Sentinel) دیاری دەکات کە بریکارەکە دەگاتە چ خزمەتگوزارییەک، و جیاوازی نێوان دەستگەیشتنی خوێندنەوە و نووسین دەكات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە چالاکییەکدا لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، مێتا توانای تری راگەیاند، لەوانە مۆدێلی ئاڤاتاری کاتڕاستەکی (Realtime Avatar) کە ڕێگە بە گفتوگۆی ڤیدیۆیی دەدات لەگەڵ نوێنەرایەتیکردنی ڤیدیۆیی بریکارەکە، توانای کۆنتڕۆڵکردنیکردنی بەرنامەکان لەسەر [[ماک ئۆ ئێس]]، و ناونیشانێکی ئیمەیڵی تایبەت بە خودی بریکارەکە بۆ ئەوەی بەکارهێنەران بتوانن پەیامەکانی بۆ ڕەوانە بکەن یان لە ناو گفتوگۆکاندا بیخەنە ناوەوە. مێتا هەروەها رایگەیاند کە میووس لە ڕێگەی وشەی هۆشیارەوە لەگەڵ چاویلکە زیرەکەکانیدا کار دەکات. هاوبەشە ڕاگەیەندراوە بازرگانیەکانی بریتی بوون لە سترایپ، شۆپیفای، بێست بوی، گاپ، سەفۆرا، [[وۆڵ مارت|وۆلمارت]]، وێفێر، ئێکسپیدیا، اینستاکارت، [[گیتھەب]] و نۆشن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Ropek |first=Kirsten Korosec, Lucas |ڕێکەوت=2026-09-24 |سەردێڕ=Everything new coming to Meta's AI agent Muse |ناونیشان=https://techcrunch.com/2026/09/23/everything-new-coming-to-metas-ai-agent-muse/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=TechCrunch |زمان=en-US}}</ref> لە هەمان ڕۆژدا کۆمپانیاکە ئامێرێکی قەبارە دەست بە ناوی میووس چارم (Muse Charm) ناساند بۆ بەکارهێنانی بریکارەکە لە دەرەوەی مۆبایل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-23/meta-debuts-a-dedicated-palm-sized-muse-charm-device-to-use-ai-on-the-go}}</ref> == نرخ == میووس لەسەر ئاستێکی بێبەرامبەر لە پاڵ ئابوونەکان بە نرخەکانی ٢٠ و ١٠٠ دۆلار لە مانگێکدا پێشکەش دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> مێتا ڕایگەیاند کە خزمەتگوزارییەکە ڕیکلامی تیا نییە، و [[ماڕک زەکەربێرگ|مارک زوکەبێرگ]] ڕایگەیاند کە کۆمپانیاکە چاوەڕوانی ئەوە دەکات «لە ڕێگەی وەرگرتنی کرێیەکی کەم لە مامەڵەکانەوە قازانج بکات».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Ropek |first=Kirsten Korosec, Lucas |ڕێکەوت=2026-09-24 |سەردێڕ=Everything new coming to Meta's AI agent Muse |ناونیشان=https://techcrunch.com/2026/09/23/everything-new-coming-to-metas-ai-agent-muse/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=TechCrunch |زمان=en-US}}</ref> == تایبەتمەندی و پاراستنی زانیاری == بریکاری هەریەک لە بەکارهێنەران لەسەر ئامێرێکی خەیاڵی جیادا کار دەکات. مێتا پرسیارەکان بۆ مەشقپێکردنی مۆدێل بە شێوازی بنەڕەتی بەکاردەهێنێت، کە بەکارهێنەران دەتوانن ناچالاکی بکەن، و کۆمپانیاکە ڕایگەیاند کە وەشانێک کە تێیدا نەتوانێت شوێنی کارکردنی بەکارهێنەر ببینێت پێش کۆتایی ساڵی ٢٠٢٦ بڵاودەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە کاتی بڵاوکردنەوەی هەواڵەکەدا، ''ئاکسیۆس'' تێبینی ئەوەی کرد کە بریکارەکانی زیرەکی دەستکرد پێشتر بە هەڵە داتای بەکارهێنەرانیان سڕیوەتەوە و هەندێک خزمەتگوزاری ئۆنلاین ڕێگری لە بریکارە خۆکارەکان دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fried |first=Ina |ڕێکەوت=2026-09-08 |سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦دا، گرووپی ئاسایشی کلارۆک ڕایگەیاند کە چاتە هاوبەشەکانی میووس دەدۆزرێنەوە لەلایەن لایەنی سێیەمەوە بە یارمەتی ئامرازەکانی دۆزینەوەی ناوی دۆمەینی تێپەڕ (Passive DNS). بە دوای ئەمەدا، مێتا ئەم تایبەتمەندییەی ڕاگرت.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-10-18 |title=گۆستشەیرز: چاتێکی هاوبەشی میووز کە ئامادەکارییەکانی بۆ پەیوەندییەکی نهێنی لەگەڵ سەرکردەیەکی تاقیگەی زیرەکی دەستکرد ئاشکرا کرد |url=https://blog.claroc.io/ghostshares-muse-passive-dns/ |access-date=2026-10-21 |website=کلارۆک بلۆگ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=گودین |first=دان |date=2026-10-20 |title=میووز رازە کەسی و کاروبارییەکانی بەکارهێنەران ئاشکرا دەکات کاتێک گفتوگۆکان هاوبەش دەکەن |url=https://arstechnica.com/security/2026/10/meta-muse-exposes-users-personal-and-business-secrets-when-they-share-conversations/ |access-date=2026-10-21 |website=ئارز تەکنیکا |language=en}}</ref> == ڕێگری لەلایەن ئەمازۆنەوە == لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]] ڕێگری لە میووس کرد لە ماڵپەڕی فرۆشتنەکەی، و پیشانی بەکارهێنەرانی دا کە هەوڵیان دەدا لە ڕێگەی بریکارەکەوە کڕین ئەنجام بدەن پەیامێک کە تیایدا هاتووە «بەردەوام بوونی دەستگەیشتن لەلایەن بریکارێکی زیرەکی دەستکردی ڕێگەپێنەدراو پێشێلکردنی مەرجەکانی بەکارهێنانی ئەمازۆنە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bishop |first=Todd |ڕێکەوت=2026-09-21 |سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> ئەمازۆن ڕایگەیاند کە مێتا پێی نەگوتووە کە میووس دێتە سەر ستۆرەکەی، کە بریکارەکە لە کاتی گەڕاندا خۆی ناساندووە، و کۆمپانیاکە ڕایگەیاند کە «پێکهاتەکانی لایەنی سێیەم کە پێشکەشی دەکەن بۆ ئەنجامدانی کڕین لەسەر ناوی کڕیاران لە کاروبارەکانی ترەوە دەبێت بە ئاشکرا کار بکەن و ڕێز لە بڕیارەکانی دابینکەری خزمەتگوزاری بگرن لەسەر ئەوەی بەشدار ببن یان نا».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bishop |first=Todd |ڕێکەوت=2026-09-21 |سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> مێتا پێشتر ڕایگەیاندبوو کە میووس «هیچ توانای بینینێکی بەسەر وشەی نهێنی یان شێوازەکانی پارەدانی خەڵکدا نییە» و گفتوگۆکان لە پاشەکەوتی پارێزراودا دەهێڵرێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bishop |first=Todd |ڕێکەوت=2026-09-21 |سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> ڕاشی شریڤاستا لە گۆڤاری ''فۆربیس'' نووسی و پەیوەندی بە بازرگانی ڕیکلامی بەرهەمی سپۆنسەرکراوی ئەمازۆنەوە کرد، کە ساڵانە دەوروبەری ٦٨ ملیار دۆلار بەرهەم دەهێنێت. ئەمازۆن پێشتر سکاڵای لەسەر [[بەرپلێکسیتی ئەی ئای|پێرپلێکسیتی]] تۆمار کردبوو و سنووری بۆ ڕەفتارکەرەکانی پەرەپێدراو لەلایەن [[ئۆپن ئەی ئای]]، [[گووگڵ|گۆگل]] و [[ئانترۆپیک]] داناوە. لە بەرامبەردا، شۆپیفای ڕێگەی بە میووس دا لەسەر فرۆشگاکانی کار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/the-prompt/2026/09/23/amazons-68-billion-reason-to-block-metas-muse/}}</ref> دوو کۆمپانیاکە وەک هاوبەشی بازرگانی ماونەتەوە، بە جۆرێک کە بەرهەمەکانی [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]] لە [[فەیسبووک]] و [[ئینستاگرام]] لە ساڵی ٢٠٢٣ـەوە لیست کراون و مێتا لە نیسانی ٢٠٢٦ ڕێککەوتووە بۆ بەکارهێنانی پرۆسێسەرەکانی گراڤیتۆنی ئەمازۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bishop |first=Todd |ڕێکەوت=2026-09-21 |سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> == بەکارهێنانی کرێکارانی مرۆیی == لە ئەیلوولی ٢٠٢٦، ماڵپەڕی ''404 Media'' بڵاوی کردەوە کە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی ئەنجامدراو لەلایەن میووسەوە بۆ کۆمپانیاکان، کە تایبەتمەندییەک بوو مێتا وەک خۆکار نیشانی داوە، لە هەندێک حاڵەتدا لەلایەن کرێکارانی سەنتەری پەیوەندی مرۆیییەوە لە کاتی تاقیکردنەوەی تاقیکاریدا تەواو دەکران. ڕاپۆرتەکە لەسەر بنەمای پۆستەکانی ناوخۆی پەیامەکانی مێتا بوو کە باسیان لەوە دەکرد کە کارمەندان ناویان لێی نا «بریکاری مرۆیی»، کە تێیدا «میووس ئێستا دەتوانێت داواکارییەکان ڕادەستی بریکارێکی مرۆیی ڕاهێنراو بکات، کە پەیوەندییەکە ئەنجام دەدات و لە ڕێگەی کارکردنەوە بەڕێوەی دەبات». هەروەها نیگەرانی کارمەندانیان تۆمار کرد کە ڕێکخستنەکە دەتوانێت پێشنیاری ئەوە بکات «زیرەکی دەستکردەکەیان ئەوەندە باش نییە بۆیە هێشتا پێویستیان بە مرۆڤە»، هەروەها نارەحەتی دەربارەی پاراستنی زانیاری. مێتا ڕایگەیاند کە ئەم جۆرە تاقیکردنەوە ناوخۆیییە پراکتیزەیەکی ئاسایی بووە و پێش بڵاوکردنەوەیەکی گشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Koebler · |first=Jason |ڕێکەوت=2026-09-22 |سەردێڕ=Meta Tests Muse AI Agent Calls That Are Actually Made By Humans in a Call Center |ناونیشان=https://www.404media.co/meta-tests-muse-ai-agent-calls-that-are-actually-made-by-humans-in-a-call-center/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=404 Media |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist|refs= <ref name="Fried-2026">{{cite news |last=فرید |first=اینا |title=مێتا میووز، بریکاری زیرەکی دەستکردی کەسی پێشوەختە پلاندانراوی خۆی دەناسێنێت |url=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |work=[[ئاکسیۆس (وێبگە)|ئاکسیۆس]] |date=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Korosec-2026">{{cite news |last1=کۆرۆسێک |first1=کیرستن |last2=رۆپیک |first2=لۆکاس |title=هەموو شتە نوێیەکانی کە دێن بۆ بریکاری زیرەکی دەستکردی مێتا میووز |url=https://techcrunch.com/2026/09/23/everything-new-coming-to-metas-ai-agent-muse/ |work=[[تێککرانچ]] |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Kahn-2026">{{cite news |last=کاهن |first=جێرمی |title=مێتا میووز سپارک لە هەنگاوی زیرەکی دەستکردی مارک زوکەبێرگدا دەناسێنێت |url=https://www.fortune.com/2026/04/08/meta-unveils-muse-spark-mark-zuckerberg-ai-push |work=[[فۆرتون (گۆڤار)|فۆرتون]] |date=٨ی نیسانی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Bloomberg News-2026">{{cite news |title=مێتا ئامێرێکی تایبەتی قەبارە دەستی میووز چارم دەناسێنێت بۆ بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد لە ڕێگادا |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-23/meta-debuts-a-dedicated-palm-sized-muse-charm-device-to-use-ai-on-the-go |work=[[بلومبێرگ نیووز]] |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> }<ref name="Koebler-2026">{{cite news |last=کۆبلەر |first=جەیسون |title=مێتا پەیوەندییە بریکارەکانی زیرەکی دەستکردی میووز تاقی دەکاتەوە کە لە ڕاستیدا لەلایەن مرۆڤەکانەوە لە سەنتەری پەیوەندییەکدا ئەنجام دراون |url=https://www.404media.co/meta-tests-muse-ai-agent-calls-that-are-actually-made-by-humans-in-a-call-center/ |work=[[404 Media]] |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Bishop-2026">{{cite news |last=بیشۆپ |first=تۆد |title=ئەمازۆن یاریدەدەری زیرەکی دەستکردی میووزی مێتا لە ناکۆکییەکی نوێدا لەسەر کڕینی بریکاری قەدەغە دەکات |url=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |work=[[گیگوێر]] |date=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Shrivastava-2026">{{cite news |last=شریڤاستا |first=ڕاشی |title=هۆکاری ٦٨ ملیار دۆلاری ئەمازۆن بۆ قەدەغەکردنی میووزی مێتا |url=https://www.forbes.com/sites/the-prompt/2026/09/23/amazons-68-billion-reason-to-block-metas-muse/ |work=[[فۆربیس]] |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |access-date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> }} == ئەمانەش ببینە == [[مێتا ئەی ئای]] [[پۆل:چاتبۆتەکان]] [[پۆل:یاریدەدەرە مەجازییەکان]] rjh8djgoz6cyic0nedjdb66f66f94wq 0 305682 1694812 2026-10-25T23:01:54Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەحموود پاکنێت|ناوی خۆماڵی=محمود پاک‌نیت|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|image=Mahmoud Pak Niat in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|image caption=پاکنێت لە مانگی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ (٧٣ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ئێران]]|ساڵانی...»ەوە 1694812 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەحموود پاکنێت|ناوی خۆماڵی=محمود پاک‌نیت|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|image=Mahmoud Pak Niat in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|image caption=پاکنێت لە مانگی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ (٧٣ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ئێران]]|ساڵانی چالاکی=١٩٦٩–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر|ھاوسەر=مەهوەش سەبرکەن}} '''مەحموود پاکنێت''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: محمود پاک‌نیت؛ لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٢) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێیرانییە]]. لە ساڵی ١٩٦٩ ەوە دەستی بە چالاکی کرد لە بواری [[سینەمای ئێران|سینەما]]، [[تەلەڤیزیۆن|تەلەفیزیۆن]] و [[تەلار|شانۆ]]. بڕوانامەی پلە یەکی هونەری لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]] وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-02-05 |سەردێڕ=محمود پاک نیت تجلیل شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3897609/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> لە شاری [[کازیروون|کازروون]] لەدایکبووە و خاوەنی بڕوانامەی دیبلۆمە. لە ئەیلوولی ١٩٧٩ لەگەڵ ''مەهوەش سەبرکەن'' ئەکتەری سینەما و تەلەفیزیۆن هاوسەرگیری کرد و ئێستا خاوەنی دوو کوڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=ایران |first=عصر |ڕێکەوت=2015-09-05 |سەردێڕ=نگاهی به بیوگرافی محمود پاک نیت |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/415064/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=ایران |first=عصر |ڕێکەوت=2020-09-17 |سەردێڕ=ماجرای آشنایی محمود پاک نیت و مهوش صبرکن (فیلم) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/747276/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بە زنجیرەی بەناوبانگی ڕۆژی ڕزگاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402011405154/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> ناوبانگی پەیدا کرد و ناوبانگەکەی بە زنجیرەی دەوای باران و [[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یوسف پێغەمبەر]] بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85455562/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٨-٢٠٠٧ |''[[دڵشکاو (فیلم)|دڵشکاو]]'' | | عەلی ڕووئین‌تەن |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |باوکی شەریفی | rowspan="2" | [[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' | |- |٢٠٠٨ |''[[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یووسفی پێغەمبەر]]'' | |فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{imdb name|شناسه=۱۲۵۲۶۱۶}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] hxunm1m73mwdsgc0rbn06s7opdft4m4 1694982 1694812 2026-10-26T09:06:54Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1694982 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەحموود پاکنێت|ناوی خۆماڵی=محمود پاک‌نیت|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|image=Mahmoud Pak Niat in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|image caption=پاکنێت لە مانگی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ (٧٣ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ئێران]]|ساڵانی چالاکی=١٩٦٩–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر|ھاوسەر=مەهوەش سەبرکەن}} '''مەحموود پاکنێت''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: محمود پاک‌نیت؛ لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٢) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێیرانییە]]. لە ساڵی ١٩٦٩ ەوە دەستی بە چالاکی کرد لە بواری [[سینەمای ئێران|سینەما]]، [[تەلەڤیزیۆن|تەلەفیزیۆن]] و [[تەلار|شانۆ]]. بڕوانامەی پلە یەکی هونەری لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]] وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-02-05 |سەردێڕ=محمود پاک نیت تجلیل شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3897609/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> لە شاری [[کازیروون|کازروون]] لەدایکبووە و خاوەنی بڕوانامەی دیبلۆمە. لە ئەیلوولی ١٩٧٩ لەگەڵ ''مەهوەش سەبرکەن'' ئەکتەری سینەما و تەلەفیزیۆن هاوسەرگیری کرد و ئێستا خاوەنی دوو کوڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=ایران |first=عصر |ڕێکەوت=2015-09-05 |سەردێڕ=نگاهی به بیوگرافی محمود پاک نیت |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/415064/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=ایران |first=عصر |ڕێکەوت=2020-09-17 |سەردێڕ=ماجرای آشنایی محمود پاک نیت و مهوش صبرکن (فیلم) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/747276/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بە زنجیرەی بەناوبانگی ڕۆژی ڕزگاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402011405154/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> ناوبانگی پەیدا کرد و ناوبانگەکەی بە زنجیرەی دەوای باران و [[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یوسف پێغەمبەر]] بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85455562/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-25 |وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٨-٢٠٠٧ |''[[دڵشکاو (فیلم)|دڵشکاو]]'' | | عەلی ڕووئین‌تەن |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |باوکی شەریفی | rowspan="2" | [[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' | |- |٢٠٠٨ |''[[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یووسفی پێغەمبەر]]'' | |فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{imdb name|شناسه=۱۲۵۲۶۱۶}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] qbgo1bbdwr2605cc7yccy5ziuvnmas3 3 305683 1694932 2026-10-26T06:44:42Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1694932 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٤٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 8smx95r6unzfublvrankzzx2qxw6te5 1694981 1694932 2026-10-26T09:05:49Z I8.sura18 79968 /* سناپەکەم لای یەکی ترە پیشتر لای خۆم بو لەسەرئەم ڕەقەمە 07774515137 */ بەشی نوێ 1694981 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٤٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == سناپەکەم لای یەکی ترە پیشتر لای خۆم بو لەسەرئەم ڕەقەمە 07774515137 == سناپەکە پیشتر لام کرابوە بەڵم یستا یەکی تر لەسەریەتی [[بەکارھێنەر:I8.sura18|I8.sura18]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:I8.sura18|لێدوان]]) ٠٩:٠٥، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) halbddw9nho5kabivw2e8afj3jo98hr 1694985 1694981 2026-10-26T09:09:00Z I8.sura18 79968 /* I8.sura18 */ بەشی نوێ 1694985 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٤٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == سناپەکەم لای یەکی ترە پیشتر لای خۆم بو لەسەرئەم ڕەقەمە 07774515137 == سناپەکە پیشتر لام کرابوە بەڵم یستا یەکی تر لەسەریەتی [[بەکارھێنەر:I8.sura18|I8.sura18]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:I8.sura18|لێدوان]]) ٠٩:٠٥، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == I8.sura18 == پیشتر ئەم سناپە لای من بو لەسەر ڕەقەمەکەم بەڵام دەرچوم لەسەری یستە لای یەکی تر کاراوەتەوە چۆن بیهینمەوە لەسەر پەم ڕەقەمە بۆ پیشتر07774515137 [[بەکارھێنەر:I8.sura18|I8.sura18]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:I8.sura18|لێدوان]]) ٠٩:٠٩، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 7mpclnjwfx5wpcddn4bxsso9hfnx0v3 1694987 1694985 2026-10-26T09:10:19Z I8.sura18 79968 /* I8.sura18 */ وەڵامدانەوە 1694987 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٤٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == سناپەکەم لای یەکی ترە پیشتر لای خۆم بو لەسەرئەم ڕەقەمە 07774515137 == سناپەکە پیشتر لام کرابوە بەڵم یستا یەکی تر لەسەریەتی [[بەکارھێنەر:I8.sura18|I8.sura18]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:I8.sura18|لێدوان]]) ٠٩:٠٥، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == I8.sura18 == پیشتر ئەم سناپە لای من بو لەسەر ڕەقەمەکەم بەڵام دەرچوم لەسەری یستە لای یەکی تر کاراوەتەوە چۆن بیهینمەوە لەسەر پەم ڕەقەمە بۆ پیشتر07774515137 [[بەکارھێنەر:I8.sura18|I8.sura18]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:I8.sura18|لێدوان]]) ٠٩:٠٩، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :سناپەکە لای منو پیشتر بەڵام یستە لا یەکی کی دیکە :یە [[بەکارھێنەر:I8.sura18|I8.sura18]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:I8.sura18|لێدوان]]) ٠٩:١٠، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) c0kt3hc9dcmlphmfhcdg3lly1r5p9k2 1 305684 1694933 2026-10-26T06:45:58Z Khoshhat 23273 /* ناو */ بەشی نوێ 1694933 wikitext text/x-wiki == ناو == ناوی ئەم گینادارە(Deer) دەبیت ببێتە ئاسک یان مامز [[بەکارھێنەر:Khoshhat|Khoshhat]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Khoshhat|لێدوان]]) ٠٦:٤٥، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 7q7qflhazpjsxudqyzeitpylnsi1t5v 100 305685 1694984 2026-10-26T09:08:19Z مامۆستا 39489 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1694984 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Flag of Italy.svg|چەپ|200px]] '''ئیتاڵیا''' بەفەرمی کۆماری ئیتاڵیا (بە ئیتالی: Italia) وڵاتێکە لە باشوور و ڕۆژئاوای ئەورووپا . دەکەوێتە ناوەڕاستی دەریای ناوین و ئەندامی یەکێتیی ئەورووپایە. پایتەختەکەی شاری ڕۆمایە و دوو وڵاتی بچووکی سەربەخۆی ڤاتیکان و سان مارینۆی تێدایە. ئیتالیا لە باکوورەوە لەگەڵ فەڕەنسا، سویسرا، نەمسا و سلۆڤێنیا ھاوسنوورە. پێکھاتووە لە نیمچە دوورگەیەک کە بە بەرزاییەکانی ئەڵپ سنووردار کراوە و بە چەندین دوورگە دەورە دراوە ; ڕووبەری ئیتاڵیا ٣٠١,٣٣٨ کیلۆمەتر دووجایە، ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٦٠ ملیۆن کەسە. سێیەم وڵاتی ئەندامی یەکێتی ئەوروپا و شەشەم وڵاتی ئەوروپایە لە ڕووی زۆری ژمارەی دانیشتوانەکەی و دەیەمین وڵاتی کیشوەرەکەیە بەپێی ڕووبەری وشکانی. '''[[ئیتاڵیا|زیاتر...]]''' or627ylwvfud5evs79eiyqeapmb8l74 100 305686 1694989 2026-10-26T09:15:20Z مامۆستا 39489 پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:Leonardo da Vinci - presumed self-portrait - WGA12798.jpg|چەپ|200px]] لیۆناردۆ دی سێر پیێرۆ داڤینچی؛ (بە ئیتالی: Leonardo di ser Piero da Vinci) (١٥/١٤ی نیسانی ١٤٥٢ – ٢ی ئایاری ١٥١٩) ماتماتیکزان، ئەندازیار، پسپۆڕی لەششیکردنەوە، وێنە‌کێش، پەیکەرتاش، بیناساز، گیاناس، مۆزیکزان و نووسە...»ەوە 1694989 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Leonardo da Vinci - presumed self-portrait - WGA12798.jpg|چەپ|200px]] لیۆناردۆ دی سێر پیێرۆ داڤینچی؛ (بە ئیتالی: Leonardo di ser Piero da Vinci) (١٥/١٤ی نیسانی ١٤٥٢ – ٢ی ئایاری ١٥١٩) ماتماتیکزان، ئەندازیار، پسپۆڕی لەششیکردنەوە، وێنە‌کێش، پەیکەرتاش، بیناساز، گیاناس، مۆزیکزان و نووسەری بەناوبانگی خەڵکی ئیتاڵی لە ١٥ی نیسانی ساڵی ١٤٥٢ی زایینی لەدایکبووە و لە ٢ی ئایاری ساڵی ١٥١٩ کۆچی دوایی کردووە. لێوناردۆ زیاتر وەک نموونەی سەرەتایی بنیامی ڕێنێسانس دەناسن، کەسێک وا ھەستی سەرنجوردی ڕاگیرنەکراوی تەنھا بە ھێزی خۆلقێنەری سۆکنا ئەھات. یەکێک لە گەورەترین وێنەکێشەکان دەناسرێت بەڵام بە دڵنیایەوە تاکە بنیامێک بوو تا ئێستا ئەو ھەموو بەھرەی جۆربەجۆری بووە. <small>'''[[حیزبی نازی|زیاتر...]]'''</small> 017idrg9qgu5mkio6ahea9xr4om9v5g 1694990 1694989 2026-10-26T09:15:48Z مامۆستا 39489 1694990 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Leonardo da Vinci - presumed self-portrait - WGA12798.jpg|چەپ|200px]] لیۆناردۆ دی سێر پیێرۆ داڤینچی؛ (بە ئیتالی: Leonardo di ser Piero da Vinci) (١٥/١٤ی نیسانی ١٤٥٢ – ٢ی ئایاری ١٥١٩) ماتماتیکزان، ئەندازیار، پسپۆڕی لەششیکردنەوە، وێنە‌کێش، پەیکەرتاش، بیناساز، گیاناس، مۆزیکزان و نووسەری بەناوبانگی خەڵکی ئیتاڵی لە ١٥ی نیسانی ساڵی ١٤٥٢ی زایینی لەدایکبووە و لە ٢ی ئایاری ساڵی ١٥١٩ کۆچی دوایی کردووە. لێوناردۆ زیاتر وەک نموونەی سەرەتایی بنیامی ڕێنێسانس دەناسن، کەسێک وا ھەستی سەرنجوردی ڕاگیرنەکراوی تەنھا بە ھێزی خۆلقێنەری سۆکنا ئەھات. یەکێک لە گەورەترین وێنەکێشەکان دەناسرێت بەڵام بە دڵنیایەوە تاکە بنیامێک بوو تا ئێستا ئەو ھەموو بەھرەی جۆربەجۆری بووە. <small>'''[[لیۆناردۆ دا ڤینچی|زیاتر...]]'''</small> amrg37ymcmnn0ni6hnrz535bgjfnts1 0 305687 1694991 2026-10-26T09:17:12Z Ravan 7844 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1379648813|Manneken Pis]]» 1694991 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE-BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] k91gu0alglt15nifk9u7q1bjcl1gck7 1694993 1694991 2026-10-26T09:18:02Z Ravan 7844 1694993 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE- '''مانێکن پیس''' (بە[ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە هۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی 55.5 سم (21.9 ئینج)[١][a] لە ناوەڕاستی برۆکسل لە بەلجیکا، کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو... حەوزی نافورە. هەرچەندە بوونی هەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاستکراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە [fr; nl] و لە ساڵی 1619 دانرا. شوێنی بەردی شینەکەی بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1770. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵیەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسل هەڵگیراوە. BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] s66oegkqbgq3s90fv3d8v0cetv1tksy 1694994 1694993 2026-10-26T09:18:37Z Ravan 7844 1694994 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' (بە[ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە هۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی 55.5 سم (21.9 ئینج)[١][a] لە ناوەڕاستی برۆکسل لە بەلجیکا، کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو... حەوزی نافورە. هەرچەندە بوونی هەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاستکراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە [fr; nl] و لە ساڵی 1619 دانرا. شوێنی بەردی شینەکەی بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1770. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵیەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسل هەڵگیراوە. [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] k16819w8ol0vgl96doa0ro2uiarsxoo 1695000 1694994 2026-10-26T09:21:47Z Ravan 7844 1695000 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە هۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی 55.5 سم (21.9 ئینج)<ref>{{استشهاد بويب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ= |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018 }}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]، کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو... حەوزی نافورە. هەرچەندە بوونی هەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاستکراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە [fr; nl] و لە ساڵی 1619 دانرا. شوێنی بەردی شینەکەی بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1770. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵیەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسل هەڵگیراوە. [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] a3pkyh4uwvppnvgam9tp4kbc67kfozq 1695001 1695000 2026-10-26T09:22:53Z Ravan 7844 1695001 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە هۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی 55.5 سم (21.9 ئینج)<ref>{{cite web|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ= |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018 }}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref>، کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. هەرچەندە بوونی هەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاستکراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە [fr; nl] و لە ساڵی 1619 دانرا. شوێنی بەردی شینەکەی بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1770. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵیەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسل هەڵگیراوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 1f31mfqhah8r098f2oxrolb8q117kf6 100 305688 1694992 2026-10-26T09:17:13Z مامۆستا 39489 پەڕەی دروست کرد بە «{{numbered subpages}} [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی ئیتاڵیا]]»ەوە 1694992 wikitext text/x-wiki {{numbered subpages}} [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی ئیتاڵیا]] elz35lm2ebmd1wt7u9se7lr3aacwmz3 1694995 1694992 2026-10-26T09:18:42Z مامۆستا 39489 تاگی سڕینەوەی خێرا 1694995 wikitext text/x-wiki {{سخ|هەڵە دروستکردن}} {{numbered subpages}} [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی ئیتاڵیا]] ec6cuitd9a9nc1n0xtfwn8nf0mde12o 1694996 1694995 2026-10-26T09:19:31Z مامۆستا 39489 1694996 wikitext text/x-wiki {{numbered subpages}} [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی ئیتاڵیا]] elz35lm2ebmd1wt7u9se7lr3aacwmz3 0 305689 1694997 2026-10-26T09:19:46Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1375745898|Berlin Victory Column]]» 1694997 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument|name=The Victory Column|native_name=Siegessäule|image=Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|caption=|location=[[Berlin]], Germany|mapframe=yes|mapframe-marker=monument|designer=|type=|material=|length=|width=|height=67 m|weight=|visitors_num=|visitors_year=|begin=1864|complete=1873|dedicated=|open=|restore=|dismantled=|dedicated_to=|coordinates={{coord|52|30|52|N|13|21|0|E|type:landmark_region:DE|display=inline,title}}|mapframe-zoom=14|website=|extra_label=|extra=}} [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{Cite book|last=Alings|first=Reinhard|title=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|date=2000|publisher=Parthas Verlag GmbH|isbn=9783932529719|location=Berlin|pages=35–51}}</ref><ref>{{Cite book|last=Braun|first=Matthias|title=Die Siegessaule|date=2000|publisher=Berlin Edition|isbn=3814800265|location=Berlin|page=11}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{Citation |last=Beevor |first=A |title=Berlin: The Downfall 1945 |page=395 |year=2003 |publisher=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{Citation |last=Borcholte |first=Andreas |title=Sieg der Säule |date=20 July 2008 |work=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{Citation |title=Nachrichten |year=2012 |url=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |archive-date=15 August 2009 |url-status=dead |publisher=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2015 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=6 April 2013 |ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{Citation |title=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |year=2007 |url=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |access-date=21 July 2020 |publisher=Berlin-Life.com}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{Citation |title=Mario Kart Tour - Berlin Byways |date=9 February 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |language=en}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{Public art in Berlin}}{{Visitor attractions in Berlin}}{{Sculptures of Nike}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hvaicp1g1ms891f2k1rnhv9dedrf5k5 1694998 1694997 2026-10-26T09:20:45Z Shaween 18477 1694998 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument|name=The Victory Column|native_name=Siegessäule|image=Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|caption=|location=[[Berlin]], Germany|mapframe=yes|mapframe-marker=monument|designer=|type=|material=|length=|width=|height=67 m|weight=|visitors_num=|visitors_year=|begin=1864|complete=1873|dedicated=|open=|restore=|dismantled=|dedicated_to=|coordinates={{coord|52|30|52|N|13|21|0|E|type:landmark_region:DE|display=inline,title}}|mapframe-zoom=14|website=|extra_label=|extra=}} [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{Cite book|last=Alings|first=Reinhard|title=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|date=2000|publisher=Parthas Verlag GmbH|isbn=9783932529719|location=Berlin|pages=35–51}}</ref><ref>{{Cite book|last=Braun|first=Matthias|title=Die Siegessaule|date=2000|publisher=Berlin Edition|isbn=3814800265|location=Berlin|page=11}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{Citation |last=Beevor |first=A |title=Berlin: The Downfall 1945 |page=395 |year=2003 |publisher=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{Citation |last=Borcholte |first=Andreas |title=Sieg der Säule |date=20 July 2008 |work=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{Citation |title=Nachrichten |year=2012 |url=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |archive-date=15 August 2009 |url-status=dead |publisher=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2015 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=6 April 2013 |ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{Citation |title=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |year=2007 |url=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |access-date=21 July 2020 |publisher=Berlin-Life.com}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{Citation |title=Mario Kart Tour - Berlin Byways |date=9 February 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |language=en}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{Public art in Berlin}}{{Visitor attractions in Berlin}}{{Sculptures of Nike}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pa15wdro4a7sea8f1haiie0awr9bzfh 1694999 1694998 2026-10-26T09:21:36Z Shaween 18477 1694999 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument|name=The Victory Column|native_name=Siegessäule|image=Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|caption=|location=[[Berlin]], Germany|mapframe=yes|mapframe-marker=monument|designer=|type=|material=|length=|width=|height=67 m|weight=|visitors_num=|visitors_year=|begin=1864|complete=1873|dedicated=|open=|restore=|dismantled=|dedicated_to=|coordinates={{coord|52|30|52|N|13|21|0|E|type:landmark_region:DE|display=inline,title}}|mapframe-zoom=14|website=|extra_label=|extra=}} [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{Cite book|last=Alings|first=Reinhard|title=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|date=2000|publisher=Parthas Verlag GmbH|isbn=9783932529719|location=Berlin|pages=35–51}}</ref><ref>{{Cite book|last=Braun|first=Matthias|title=Die Siegessaule|date=2000|publisher=Berlin Edition|isbn=3814800265|location=Berlin|page=11}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{Citation |last=Beevor |first=A |title=Berlin: The Downfall 1945 |page=395 |year=2003 |publisher=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{Citation |last=Borcholte |first=Andreas |title=Sieg der Säule |date=20 July 2008 |work=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{Citation |title=Nachrichten |year=2012 |url=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |archive-date=15 August 2009 |url-status=dead |publisher=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2015 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=6 April 2013 |ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{Citation |title=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |year=2007 |url=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |access-date=21 July 2020 |publisher=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{Citation |title=Mario Kart Tour - Berlin Byways |date=9 February 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |language=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{Public art in Berlin}}{{Visitor attractions in Berlin}}{{Sculptures of Nike}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 62ec1wrb2ml3ljjwiy25ozmjfoouevx 1695002 1694999 2026-10-26T09:22:55Z Shaween 18477 /* بەستەری دەرەکی */ 1695002 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument|name=The Victory Column|native_name=Siegessäule|image=Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|caption=|location=[[Berlin]], Germany|mapframe=yes|mapframe-marker=monument|designer=|type=|material=|length=|width=|height=67 m|weight=|visitors_num=|visitors_year=|begin=1864|complete=1873|dedicated=|open=|restore=|dismantled=|dedicated_to=|coordinates={{coord|52|30|52|N|13|21|0|E|type:landmark_region:DE|display=inline,title}}|mapframe-zoom=14|website=|extra_label=|extra=}} [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{Cite book|last=Alings|first=Reinhard|title=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|date=2000|publisher=Parthas Verlag GmbH|isbn=9783932529719|location=Berlin|pages=35–51}}</ref><ref>{{Cite book|last=Braun|first=Matthias|title=Die Siegessaule|date=2000|publisher=Berlin Edition|isbn=3814800265|location=Berlin|page=11}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{Citation |last=Beevor |first=A |title=Berlin: The Downfall 1945 |page=395 |year=2003 |publisher=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{Citation |last=Borcholte |first=Andreas |title=Sieg der Säule |date=20 July 2008 |work=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{Citation |title=Nachrichten |year=2012 |url=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |archive-date=15 August 2009 |url-status=dead |publisher=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2015 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=6 April 2013 |ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{Citation |title=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |year=2007 |url=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |access-date=21 July 2020 |publisher=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{Citation |title=Mario Kart Tour - Berlin Byways |date=9 February 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |language=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 2mg58ta83o5xmptd25leu96f027shjq 1695003 1695002 2026-10-26T09:24:20Z Shaween 18477 1695003 wikitext text/x-wiki [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{Cite book|last=Alings|first=Reinhard|title=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|date=2000|publisher=Parthas Verlag GmbH|isbn=9783932529719|location=Berlin|pages=35–51}}</ref><ref>{{Cite book|last=Braun|first=Matthias|title=Die Siegessaule|date=2000|publisher=Berlin Edition|isbn=3814800265|location=Berlin|page=11}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{Citation |last=Beevor |first=A |title=Berlin: The Downfall 1945 |page=395 |year=2003 |publisher=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{Citation |last=Borcholte |first=Andreas |title=Sieg der Säule |date=20 July 2008 |work=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{Citation |title=Nachrichten |year=2012 |url=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |archive-date=15 August 2009 |url-status=dead |publisher=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2015 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=6 April 2013 |ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{Citation |title=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |year=2007 |url=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |access-date=21 July 2020 |publisher=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{Citation |title=Mario Kart Tour - Berlin Byways |date=9 February 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |language=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 4ayow7bmjm0zw4qnb04vei9fpy8h2qa 1695004 1695003 2026-10-26T09:38:08Z Shaween 18477 1695004 wikitext text/x-wiki [[File:Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|وێنۆک]] [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{Cite book|last=Alings|first=Reinhard|title=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|date=2000|publisher=Parthas Verlag GmbH|isbn=9783932529719|location=Berlin|pages=35–51}}</ref><ref>{{Cite book|last=Braun|first=Matthias|title=Die Siegessaule|date=2000|publisher=Berlin Edition|isbn=3814800265|location=Berlin|page=11}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{Citation |last=Beevor |first=A |title=Berlin: The Downfall 1945 |page=395 |year=2003 |publisher=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{Citation |last=Borcholte |first=Andreas |title=Sieg der Säule |date=20 July 2008 |work=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{Citation |title=Nachrichten |year=2012 |url=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |archive-date=15 August 2009 |url-status=dead |publisher=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2015 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=6 April 2013 |ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262 |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2015 |وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{Citation |title=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |year=2007 |url=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |access-date=21 July 2020 |publisher=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{Citation |title=Mario Kart Tour - Berlin Byways |date=9 February 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |language=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tov4dozit6hjj0lpsvbfd15jzg5ej43 3 305690 1695013 2026-10-26T10:33:15Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1695013 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٣، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) j6vntu2lqxyn2b2d3cp3yxocmz22e7u