ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk ڤی ئێل سی میدیا پلەیەر 0 428 1695411 1543491 2026-10-27T01:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695411 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox software | name = لێدەری ڕەنگاڵەی VLC | title = VLC media player | logo = VLC Icon.svg | screenshot = VLC 2.1.5.png | caption = لێدەری ڕەنگاڵەی VLC لەژێر دابەشکردنی [[ئوبونتو]] و ڕووپێزی gnome ـدا. | developer = [[:en:VideoLAN|VideoLAN]] | released = شوباتی ٢٠٠١ | programming language = [[C (زمانی پڕۆگرامکردن)|C]], [[C++]], [[Objective-C]] بە بەکارهێنانی [[Qt (toolkit)|Qt]] | operating system = هەموو سیستەمەکان | platform = IA-32, x64, ARM, MIPS, PowerPC | language count = ٤٨ | language footnote = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=VideoLAN internationalization|ناونیشان=https://videolan.org/developers/i18n/vlcstat.php|بڵاوکەرەوە=[[VideoLAN]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140916115328/http://www.videolan.org/developers/i18n/vlcstat.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | genre = [[:en:Media player (software)|لێدەری ڕەنگاڵە]] | license = [[مۆڵەتی ئاشکرای گشتی GNU]] وەشانی ٢ یان دواتر | website = {{URL|https://videolan.org/vlc/}} }} '''ڤی ئێڵ سی میدیا پلەیەر''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛VLC Media Player) [[لێدەر]] و [[پەخشکەر]] و [[گۆڕەڕ]]ێکی ڕەنگاڵەی [[سەرچاوە کراوە]]ی ھەڵگرتەنییە Portable.VLC بەناوبانگترین پەخشکەرەوەیە کە پشتگیری لە زۆرترین جۆری فۆڕمارتی [[پەڕگەی کۆمپیوتەر|فایل]] دەکات، وەرگێڕدراوە بۆ سەر چەندین زمانی جیھانی، لەوانە ھەردوو زاراوەی [[سۆرانی]] و [[کورمانجی]]ش. VLC بەناوبانگە بەوەی کە دەتوانێت پەڕگە تێکشکاوەکان و بە ئەو پەڕگە و فایلانەی کە بەتەواوی دانەگیراون پەخش بکات. == مێژوو == لە سەرەتادا پڕۆژەی [http://en.wikipedia.org/wiki/VideoLAN VideoLan] پێکھاتبوو لە [[ڕاژەخواز]]ێک و [[ڕاژەکار]]ێک بۆ پەخشکردنی ڤیدیۆ لەسەر ڕایەڵە کە لەلایەن چەند خوێندکارێکی [http://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89cole_Centrale_Paris École Centrale Paris] ـەوە داڕێژرابوو کە لە ١ شوباتی ٢٠٠١ ـدا یەکەم وەشانی لەژێر مافی GPL ـدا وەشێنرا، بەڵام ئێستا چەندین داڕێژەر و ھاوکاریکەر بەشدارن لە پڕۆژەکەدا لە سەرانسەری جیھاندا. لە پاشاندا VideoLAN Server (VLS) نەما و گۆڕدرا بۆ VideoLan Client (VLC). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەر|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|VLC media player}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠١]] [[پۆل:نەرمەکاڵا]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن]] [[پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم]] [[پۆل:نەرمەکاڵای تی ڤی ئۆ ئێس]] q68nx17o4et636fgr0wrajq9fpvyk7j ژمارەی تەواو 0 1451 1695116 1177807 2026-10-26T13:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە) 1695116 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Latex_integers.svg|100px|وێنۆک|نیشانەیێک کە زۆرجار بۆ دیاریکردنی کۆمەڵەی '''ژمارە تەواوەکان''' کەڵکی لێ وەردەگیردرێت]] '''ژمارە تەواوەکان''' (بە [[کورمانجی]]: ''تامژمار، ژمارا تام، Tamjimar, Jimara Tam''<ref>[[حەسەن گونەیلی]]، [[پرتووکا ماتەماتیکا کوردی]]، [http://www.matematikakurdi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=40:ferhenga-matematike&catid=25:matematik&Itemid=28 ماڵپەڕی ماتەماتیکا کوردی] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409152754/http://matematikakurdi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=40%3Aferhenga-matematike&catid=25%3Amatematik&Itemid=28 |date= ٩ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref><ref>[http://birkari.blogspot.com/ وێبلاگی بیرکاری]</ref> ؛ بە ئینگلیسی:''Integer''؛ بە عەرەبی: ''عدد صحیح'') [[ژمارەی سروشتی|ژمارە سروشتییەکان]]ی داگری [[٠ (ژمارە)|سیفرن]] <span dir=ltr>(٠، ١، ٢، ٣، ...)</span> لەگەڵ [[ژمارەی نەرێنی|نەرێنییەکانیان]] <span dir=ltr>(٠، −١، −٢، −٣، ...)</span>. ژمارەگەلێکن کە بەبێ بەشی کەسری (داشکاو) و ئەعشاری (دەیانە، دەدەیی) دەکرێت بنووسرێن و دەکەونە ناو ئەم [[کۆمەڵ (بیرکاری)|کۆمەڵ]]ەوە: <span dir=ltr>{... ، −٢، −١، ٠، ١، ٢، ...}</span>. بۆ نموونە ٦٥، ٧ و ٦٥٢- ژمارەی تەواون و ١٫٦ و ½ ژمارەی تەواو نین. [[پەڕگە:Number-line.gif|ناوەڕاست|وێنۆک|750x750پیکسڵ|ھێڵی ژمارە تەواوەکان]] == ئەمانەش ببینە == * [[ژمارەی ڕێژەیی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Integers|ژمارەی تەواو}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی]] [[پۆل:ژمارە تەواوەکان]] [[پۆل:تیۆریی گرووپە ئاڵوگۆڕییەکان]] jkaroe09fopzppnjvhdded5u1pbgpcw 1695207 1695116 2026-10-26T17:02:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:تیۆریی ژمارەکان|تیۆریی ژمارەکان]] 1695207 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Latex_integers.svg|100px|وێنۆک|نیشانەیێک کە زۆرجار بۆ دیاریکردنی کۆمەڵەی '''ژمارە تەواوەکان''' کەڵکی لێ وەردەگیردرێت]] '''ژمارە تەواوەکان''' (بە [[کورمانجی]]: ''تامژمار، ژمارا تام، Tamjimar, Jimara Tam''<ref>[[حەسەن گونەیلی]]، [[پرتووکا ماتەماتیکا کوردی]]، [http://www.matematikakurdi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=40:ferhenga-matematike&catid=25:matematik&Itemid=28 ماڵپەڕی ماتەماتیکا کوردی] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409152754/http://matematikakurdi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=40%3Aferhenga-matematike&catid=25%3Amatematik&Itemid=28 |date= ٩ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref><ref>[http://birkari.blogspot.com/ وێبلاگی بیرکاری]</ref> ؛ بە ئینگلیسی:''Integer''؛ بە عەرەبی: ''عدد صحیح'') [[ژمارەی سروشتی|ژمارە سروشتییەکان]]ی داگری [[٠ (ژمارە)|سیفرن]] <span dir=ltr>(٠، ١، ٢، ٣، ...)</span> لەگەڵ [[ژمارەی نەرێنی|نەرێنییەکانیان]] <span dir=ltr>(٠، −١، −٢، −٣، ...)</span>. ژمارەگەلێکن کە بەبێ بەشی کەسری (داشکاو) و ئەعشاری (دەیانە، دەدەیی) دەکرێت بنووسرێن و دەکەونە ناو ئەم [[کۆمەڵ (بیرکاری)|کۆمەڵ]]ەوە: <span dir=ltr>{... ، −٢، −١، ٠، ١، ٢، ...}</span>. بۆ نموونە ٦٥، ٧ و ٦٥٢- ژمارەی تەواون و ١٫٦ و ½ ژمارەی تەواو نین. [[پەڕگە:Number-line.gif|ناوەڕاست|وێنۆک|750x750پیکسڵ|ھێڵی ژمارە تەواوەکان]] == ئەمانەش ببینە == * [[ژمارەی ڕێژەیی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Integers|ژمارەی تەواو}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|تیۆریی ژمارەکان}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی]] [[پۆل:ژمارە تەواوەکان]] [[پۆل:تیۆریی گرووپە ئاڵوگۆڕییەکان]] 2zmgdpqexlymptvlo58j1zropmlm24h ڤلادیمیر لێنین 0 2118 1695394 1546225 2026-10-27T01:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1695394 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤلادیمیڕ ئیلیچ ئۆلیانۆڤ'''<ref group='بیرەنووس'>{{بە ڕووسی|Владимир Ильич Ульянов|Vladimir Ilyich Ulyanov|vlɐˈdʲimʲɪr ɨˈlʲjitɕ ʊˈlʲjanəf}}.</ref> (٢٢ی نیسانی ١٠ی نیسانی ١٨٧٠–٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٤) کە بە '''ڤلادیمێر لینین'''<ref group='بیرەنووس'>{{بە ئینگلیزی|lɛnɪn}}; {{بە ڕووسی|Ленин|ˈlʲenʲɪn}}.</ref> ناسراوە، شۆڕشڤان، سیاسەتوان و تیۆریسازی زانستی سیاسیی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] ڕووس بوو. لێنین دامەزرێنەر و یەکەمین [[سەرۆکی حکوومەت]]ی [[یەکێتیی سۆڤیەت|کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ڕووسیا]] لە ١٩١٧ تا ١٩٢٤ و ھەروەھا [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ١٩٢٢ ھەتا ١٩٢٤ بوو. بە ڕابەریی لێنین [[دەوڵەتی سۆسیالیستی]] لەلایەن [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]] لە [[ڕووسیا]] و دواتر لە ھەموو یەکێتیی سۆڤیەت دامەزرا. ئەو ڕێبازە مارکسیستییە کە لێنین وەکوو چەشنێک بیرۆکەی کۆمۆنیستی دامەزراندوویەتی بە [[لێنینیزم]] ناسراوە. لێنین لە بنەماڵەیەکی تا ڕادەیەک دەوڵەمەندی چینی ناوەڕاست لە [[ئۆلیانۆفسک]] لە دایکبووە و دوابەدوای لەسێدارەدانی براکەی، [[ئەلێکساندر ئۆلیانۆف]]، لە ساڵی ١٨٨٧ بەشداری سیاسەتی سۆسیالیستیی شۆڕشگێڕانە بوو. بەدوای ئەوەی کە بەھۆی بەشداربوون لە ناڕەزایییەکانی دژ بە حکوومەتی تیزاریی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]ا لە [[زانکۆی کازان]] دەرکرا، لە بواری [[یاسا]] وانەی خوێند و بڕوانامەی وەرگرت. لە ساڵی ١٨٩٣ چوو بۆ [[سەنت پیتەرزبورگ]] و بوو بە چالاکییەکی لەپێشی مارکسیست. لە ساڵی ١٨٩٧ بەھۆی ئاژاوەگێڕی دەستگیر کرا و بە ماوەی سێ ساڵ دوورخرا بۆ [[شۆشێنسکۆی]] و لەوێدا لەگەڵ [[نادێژدا کرۆپسکایا]] ھاوسەرگیری کرد. بەدوای کۆتایی ھاتنی دوورخستنەوەکە، چوو بۆ ئەورووپا و لەوێدا لە [[حیزبی سۆسیال دیموکراتی کرێکاریی ڕووسیا|حیزبی مارکسیستیی سۆسیال دیموکراتی کرێکاریی ڕووسیا]] (RSDLP) بوو بە تیۆریسازێکی بەرجەستە. لە ساڵی ١٩٠٣ لە لق خواردنەوەیەک کە لە حیزبی سۆسیال دیموکراتی کرێکاریی ڕووسیا ڕوویدا ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو کە لە ئەنجامی [[بۆلشێڤیک|باڵی بۆلشێڤیک]] لە بەرامبەر [[مێنشێڤیک|باڵی مێنشێڤیک]]ی [[ژۆلیۆس مارتۆڤ]] دامەزرا. ڕاپەڕینی ساڵی ١٩١٧ و دامەزرێنەری [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی سۆڤیەتی سۆسیالیستی]] بوو. ھاوبەشییەکانی لە [[ڕامیاری|زانستی ڕامیاری]]دا، کە بە [[لێنینیزم]] دەیناسن، شیکردنەوە و گەشەپێدانێکە لە تیۆریای [[مارکسیزم|مارکسیستی]] بۆ وەرگرتنەوەی دەسەڵاتداری لە ئیمپڕاتۆری خاوەن زەوییەکان، لە سەردەمی [[ڕووسیا]]دا. لە ساڵی [[١٩٩٨]]، [[تایم (گۆڤار)|گۆڤاری تایم]]، لێنینی بە یەکێک لە ١٠٠ کەسایەتیی کاریگەری کۆمەڵگا لە سەدەی بیستەم دیاریکرد. == سەرەتای ژیانی == لە شاری سێمبڕسک لە ڕووسیا لە ٢٢ی ئەپڕێڵی ساڵی ١٨٧٠ز دوای تەواوکردنی قۆناغی قوتابخانە لێنین دەچێتە کۆلێژی یاسا لە شاری قازان لە ڕووسیا، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن دەسەڵات دارانی قەیسەری ڕووسیا کە لەلایەن ئەسکەندەری سێیەم پاشای ئەوکاتی ڕووسیا لەسێدارە درا لێنین دەچێتەوە قازان پەیوەندییەکی بەھێز لەگەڵ ماڕکسییەکان دروست دەکات پاشان دەگەڕێتەوە پایتەختی ئەوکاتی [[ڕووسیا]] کە شاری سانپتیسبۆرگ بووە کتێبێک دەنووسێت لەسەر زانستی ئابوری ماڕکسی و مێژووی فیکری و جووڵەی کرێکاران لە ڕووسیا پاشان پەیوەندی لێنین لەگەڵ ماڕکسییەکان بەردەوام دەبێت تا وای لێھات لێنێن بچێتە سویسڕا و فەڕەنسا بۆ بڵاوکردنەوەی فیکری ماڕکسی. == شۆڕشی بەلشەفی لێنین == لێنین گەڕایەوە ڕووسیا و شۆڕیشی بەلشەفی ڕاگەیاند دژی شای قەیسەری نیکۆڵای سێھەم و لە ڕێکەوتی ١٦ی ئەپڕێڵی ١٩١٧ لەگەڵ کرێکاران دەسەڵاتی قەیسەری لابردو دەسەڵاتی بەلشەڤی سۆڤیەتی لەسەر بنەماکانی ماڕکس و ئەنجلس پێکھێنا لەپاش ئەم شۆڕشی بەلشەفی لێنین توژێنەوەیەکی لەسەر باری کۆمەڵایەتی و ئابوری کرد لە دەسەڵاتی کۆمۆنیستی. == ئەمانەش ببینە == * [[مۆنۆمێنتی لێنین (بەرلین)]] == بیرەنووسەکان == {{سەرچاوەکان|group=بیرەنووس}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[:en:Vladimir Lenin|ویکیپیدیای ئینگلیزی، وتاری لێنین]] {{ڤلادیمیر لێنین}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|سۆشیالیزم|ڕووسیا|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Vladimir Lenin}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزەرانی ڕووس]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان]] [[پۆل:ئابوورزانانی ڕووس]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ڕووس]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ڕووس]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان]] [[پۆل:ڤلادیمیر لێنین]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٠]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان]] [[پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان]] [[پۆل:مارکسیزم-لێنینیزم]] [[پۆل:ستالینیزم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی دینەکان]] 4jy89psfvl90cvomh4qynsyklww4d8y میکێلانجێلۆ 0 2309 1695079 1694608 2026-10-26T12:06:44Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695079 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | وێنە = Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی | شوێنی لەدایکبوون = [[توسکانی]]، [[ئیتالیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٦ی مارچی ١٤٧٥ | ڕێکەوتی مردن = ١٨ی فێبرییەی ١٥٦٤ | شوێنی مردن = [[ڕۆم]] | هۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[ئیتالیا]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = پەیکەرتراش، وێنەکیش، تەلارساز | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = [[پەیکەری داوود]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''میکێلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wells|یەکەم=John|بەستەری نووسەر=John C. Wells|سەردێڕ=Longman Pronunciation Dictionary|بڵاوکەرەوە=Pearson Longman|edition=3rd|ڕێکەوت=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥٨-٨١١٨-٠}}</ref> (١٤٧٥ - ١٥٦٤) وێنەکێش، پەیکەرەساز، تەلارساز، [[شاعیر]] و [[ئەندازیار|ئەندازیاری]] [[ئیتالیا|ئیتالیایی]] لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. ئەو ھاوچەرخی [[لێوناردۆ دا ڤینچی]] بوو و لەگەڵ ئەو کەسایەتییە ناودارە ھێندێ کێشەیان ھەبوو پێکەوە. دانەبەدانەی بەرھەمەکانی میکێلانجێلۆ لە سەردەمی ژیانی بێوێنە بوون؛ دوو دانە لە بەناوبانگترین کارەکانی [[پێتا]] (Pietà) و [[پەیکەری داوود|داوود]] (David) پێش تەمەنی سی ساڵی بەرھەم ھێنا. ئەگەرچی میکێلانجێلۆ بەھرەیەکی زۆری لە وێنەکێشاندا نەبوو، بەڵام دوو دانە لە کاریگەرترین وێنەکانی لەسەر ھونەری ڕۆژاوایی کێشاوە: ''scenes from Genesis'' لە بنمیچدا و [[دوایین بڕیار]] ''The Last Judgment'' لەسەر دیواری میحرابی [[کەنیسەی سیستین]] لە [[ڕۆم]]دا. وەک تەلارساز و بیناساز داھێنەری [[شێوازی مانێریست]] بوو. بۆ نیشاندانی تاکبوونی میکێلانجێلۆ دەکرێ ئەوە بڵەین کە یەکەم کەس بوو لە مێژووی ھونەری ڕۆژاوادا کە لە کاتی ژیانیدا ژیاننامەکەی بڵاو کرایەوە. لە یەکێک لەو ژیاننامانەدا وەک دامەزرێنەری خشتەی سەرجەم ھونەرەکانی دوای [[ڕێنێسانس]] ناوی براوە، کە ئەوە ھەر مایەوە تا ئەو ڕادەی نازناوی ''Il Divino'' یا ''یەزدانی'' لێ نرا. ==ژیاننامە== '''سەرەتای ژیان، ١٤٧٥–١٤٨٨''' میکلانجێلۆ دی لۆدۆڤیکۆ بۆنارۆتی سیمۆنی لە ٦ی ئاداری ١٤٧٥ لە کاپرێزێ لەدایک بوو؛ شارۆچکەیەکی بچووک لە ناوچەی ڤالتبیڕینا،<ref>[http://www.cm-valtiberina.toscana.it/ Unione Montana dei Comuni della Valtiberina Toscana], www.cm-valtiberina.toscana.it</ref> لە نزیک ئارێتسۆ لە تۆسکانی.<ref name="Tolnay11">J. de Tolnay, ''The Youth of Michelangelo'', p. 11</ref> ئەم شوێنە ئەمڕۆ بە ناوی کاپرێزێ میکلانجێلۆ ناسراوە. بۆ چەندین نەوە، خێزانەکەی لە فلۆرەنس بانکداریی بچووک دەکرد، بەڵام بانکی خێزانەکەیان شکست هێنا و باوکی، لۆدۆڤیکۆ، بۆ ماوەیەکی کورت پۆستێکی حکومی لە کاپرێزێ وەرگرت. لە کاتی لەدایکبوونی میکلانجێلۆدا، باوکی بەڕێوەبەری دادوەری و پۆدەستا (بەڕێوەبەری ناوخۆیی) بوو لە کیوزی دێلا ڤێرنا. دایکی، فرانچێسکا دی نێری دێل مینیاتۆ دی سیێنا بوو. خێزانی بۆنارۆتی بانگەشەیان دەکرد کە نەوەی کۆنتێس ماتیلدە دی کانۆسان؛ ئەگەرچی ئەم بانگەشەیە پشتڕاست نەکراوەتەوە، بەڵام میکلانجێلۆ خۆی باوەڕی پێی هەبوو. == سەرچاوەکان == {{ سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|نژیاروانی|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Michelangelo Buonarroti}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:نژیاروانانی ئیتالی]] [[پۆل:پەیکەرتاشە ئیتالییەکان]] [[پۆل:میکێلانجێلۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٦٤]] [[پۆل:تەلارسازە ئیتاڵییەکان لە سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وێنەکێشە ئیتاڵییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە بازیلیکای سانتا کرۆس، فلۆرانس]] s26ly8s9186iqz5igp8iakphwddbji1 ژێدەرکراوە 0 3224 1695243 1546218 2026-10-26T19:36:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1695243 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} (ژێدەرکراوە Open source) == پێناسە == مەبەست لە ژێدەرکراوە open source (یاخود [[سەرچاوەی کراوە]]) ئەو [[نەرمەکاڵا]]یانەیە کە [[سەرچاوە]]کانی سەربەستن و لەژێر [[مۆڵەت]]ێکی پێناسکراودا دەتوانرێت پەرەیان پێبدرێت. == مێژوو == دۆزی ژێدەرکراوە و سەربەست کردنی سەرچاوەکان لە پێش دروستبوونی کۆمپیوتەرەوە بوونی ھەبووە. ھاوبەشی کردنی سەرچاوەکان و تێکەڵ کردنیان کردەیەک بووە لە بواری زانستیدا لە مێژەوە بوونی ھەیە. == دەستپێشخەری ژێدەرکراوە Open Source Initiative == ڕێکخراوێکی خۆبەخشانەیە، ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە، کاری فێرکردن، ناساندن و بانگھێشتکردنی بۆ ژێدەرکراوە و ڕێکخستنی کۆمەڵە دروستکراوەکانی تایبەت بەژێدەرکراوە لە ئەستۆ گرتووە. یەکێک لە کارەگرنگەکانی ئەم ڕێکخراوە پێناسکردن و دانانی ڕێگەچارەی باشە بۆ برەودانی ژێدەرکراوە، ھەروەھا ڕێپێدانی کاری بازرگانی و دروستکردنی پردی دڵنیایی نێوان بەکارھێنەران و پەرەپێدەران و حکومەتەکان. == بەستەری دەرەکی == * [https://web.archive.org/web/20170827064836/https://opensource.org/ ڕێکخراوی ژێدەرکراوە] * [https://web.archive.org/web/20091126032536/http://www.kosc.org/ku/ کۆمەڵەی ژێدەرکراوەی کورد] * [https://web.archive.org/web/20090210024415/http://chawg.org/ چاوگ / زانستێکی درشت و کراوە] == سەرچاوە == [https://web.archive.org/web/20091126032536/http://www.kosc.org/ku/ کۆمەڵەی ژێدەرکراوەی کورد / ژێدەرکراوە] [[سەرچاوە کراوە]] {{پۆلی کۆمنز|Open source}} {{شریتی دەروازە|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:نەرمامێرە خۆڕایییەکان]] [[پۆل:ستانداردەکان]] [[پۆل:یاسای خاوەندارێتی فکری]] j00yfbbtx9qoxuuarjzj09r4spbohj8 ژنمێردی 0 3448 1695135 1549826 2026-10-26T13:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1695135 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Nuremberg chronicles - Strange People - Androgyn (XIIr).jpg|وێنۆک|250px|وێنەیەکی سەدەکانی ناوین لە کەسێکی ژنمێرد لە نێو کتێبی ''[[Nuremberg Chronicle]]'']] '''ژنمێردی''' یان '''ئەندرۆجینی''' (Androgyny) بە حاڵەتێک دەگوترێت کە تایبەتمەندییەکانی ژنێتی و پیاوێتی پێکەوە لە یەک کەس دا ھەبن. وشەی ئەندروجینی لە دوو وشەی یونانی ανήρ (ئانێر، بە واتای پیاو) وە γυνή (جینێ بە واتای ژن) پێکھاتووە و ئاماژە دەکات بە تێکەڵبوونی تایبەتمەندییەکانی ژنێتی و پیاوێتی وە ھەبوونی ھەردووکیان پێکەوە لە یەک کەس دا، بە ھەمان شێوەی [[نێرەمووک|نێرەمووکی]] (hermaphroditism). ژنمێرد یان ئەندرۆجین بە کەسانێک دەگوترێت کە ناسێنێکی ڕەگەزیی ڕوونیان نییە وە لە کۆمەڵگا دا لە دەستەی نێر یان مێ دانانرێن. ڕەنگە ئەوان خۆیان بە ڕەگەزنادیار لە قەڵەم بدەن. زۆرێک لە ژنمێردان لە باری دەروونی و ھزریەوە لە نێوان ژن و پیاو دان یا بەتەواوی بێڕەگەزن. ڕەنگە ئەوان خۆیان بە بێڕەگەز، [[نێوانڕەگەز]] (intergender)، یان [[دووڕەگەز]] (bigender) یان ھتد بزانن. {{پۆلی کۆمنز|Androgyny}} {{شریتی دەروازە|ژینناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ژنمێردی| ]] [[پۆل:ڕواڵەتی مرۆڤ]] 1u5nx53qc1qod8ttcl80pvccvmnfbtq سوێد 0 4414 1695465 1592415 2026-10-27T05:10:38Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695465 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = سوێد |ناو_فەرمی =[[شانشینی سوێد]] |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of Sweden.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = Great coat of arms of Sweden.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = EU-Sweden.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ستۆکھۆڵم]] |latd=٥٩ |latm=٢١ |latNS=N |longd=١٨ |longm=٤ |longEW=E |شار_گەورەترین = [[پایتەخت]] |زمانەکان_فەرمی = [[سوێدی]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = [[سوێدی]]، |جۆری_دەسەڵات = یەکەی کۆماری، پەرلەمانی دیموکراسی، دەستووری پاشایی |پلەی_سەرۆک١ = |ناوی_سەرۆک١ = |پلەی_سەرۆک٢ = |ناوی_سەرۆک٢ = |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر = ٥٧ |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = ٤٤٩٩٤٦ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = ٩٬٣٥٤٬٤٦٢ کەس |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = ٨٨ |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = ٢٠٠٩ |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = ٢٠٫٦ |پلە_چڕیی_دانیشتوان = ١٩٢ |دراو = [[کرۆنی سوێدی]] |کۆدی_دراو = SEK |کاتی_ناوچەیی = CET بەپێی کاتی ئەوروۆای ناوەڕاست |قەرەبووی_کات = UTC +1 |لای_لێخوڕین = ڕاست |پاشگر_دۆمەین =.se |کۆدی_تەلەفوون = ژمارەی پەیوەندی لە ناوخۆی سوێد ٤٦}} '''سوێد'''<ref>المورد الحدیث قاموس إنکلیزیّ-عربیّ ومؤلفاە منیر البعلبکی ود.</ref> (بە [[زمانی سوێدی|سوێدی]]: Sverige) بە فەرمی '''شانشینی سوێد''' ([[زمانی سوێدی|بەسوێدی]]: ''Konungariket Sverige'' {{دەنگ|Sv-Konungariket Sverige.ogg}}) یەکێکە لە وڵاتەکانی [[سکاندیناڤیا]] کە کەوتۆتە [[ئەورووپای باکوور|باکووری ئەورووپا]]. سوێد سنووری وشکانی ھەیە لەگەڵ ھەریەکە لە [[نەرویژ]] لە ڕۆژاوا و [[فینلاند|فنلەندا]] لە باکووری ڕۆژھەڵاتی. و سنووری ئاوی ھەیە لەگەڵ ھەریەکە لە [[دانمارک|دانماڕک]] و [[ئەڵمانیا]] و [[پۆڵەندا]] لە باشوور و [[ئیستۆنیا]] و [[لاتڤیا|لاتیڤیا]] و [[لیتوانیا]] و [[ڕووسیا]] لە ڕۆژھەڵات. سوێد و [[دانمارک|دانماڕک]] بەیەکەوە بەستراونەتەوە لە ڕێگای پردەھۆینی ئۆریسەند. سوێد سێیەم گەورەترین وڵاتە لە [[یەکێتیی ئەورووپا]] لە ڕووی ڕووبەرەوە (٤٥٠٬٢٩٥ کم٢) ژمارەی دانیشتوانی نزیکەی  ٩٫٤ میلیۆن دەبێت.<ref name="population"><span class="citation web">[http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx "Befolkningsstatistik"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223203946/http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx |date=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ }}. </span></ref> سوێد ژمارەی دانیشتوانی کەمە کە ٢١ کەس دەبێت بۆ ھەر کیلۆمەترێکی چوارگۆشە (٥٣ کەس بۆ یەک میلی چوارگۆشە)، ئەم ژمارەیەی دانیشتوانیش لە بەشی باشووری وڵاتەکە چڕ بوونەتەوە. نزیکەی ٨٥٪ی دانیشتوان لە شارەکانن، و چاوەڕوان دەکرێت ئەم ڕێژەیە بەرزبێتەوە وەک بەشێک لە کرداری بەشارنشین بوون.<ref name="Statistics Sweden">Statistics Sweden.</ref> ستۆکھۆڵم پایتەختی سوێدە و گەورەترین شاری وڵاتە (ژمارەی دانیشتوانی ١٫٣ ملیۆن کەسە لە ناوچەی پایتەخت و ٢ ملیۆن لەناوچەی شارە گەورەکانی تر).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Folkmängd i riket, län och kommuner 31 december 2009 och befolkningsförändringar 2009|بڵاوکەرەوە=[[Statistics Sweden]]|ناونیشان=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____287608.aspx}}</ref> سوێد وەک وڵاتێکی یەکگرتوو بەدیارکەوت لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاست]]. و لە [[سەدەی حەڤدەھەم]]، ڕووبەری وڵاتەکە بەرفراوان بوو وەک [[ئیمپراتۆریەتی سوێد]].  لە گەشەسەندن بەردەوام بوو تاوەکو بوو بە بەھێزترین ھێزی [[ئەورووپای باکوور|باکووری ئەورووپا]] لە سەدەکانی حەڤدەھەم و ھەژدەھەم. تا دواھەمین جەنگ کە تێیدا سەرکەوت جەنگی ساڵی ١٨١٤، کاتێک سوێد نەرویژی ملکەچی خۆی کرد بە توانای ھێزی سەربازی تاوەکو ساڵی ١٩٠٥. لەدوای ئەم جەنگەوە سوێد ھەردەم وەک بێلایەن دەردەکەوێت لەکاتی [[جەنگ]]ەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2880.htm#foreign|سەردێڕ='&#39;U.S. State Department Background Notes: Sweden''|بڵاوکەرەوە=State.gov|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سوێد پەیڕەوی ڕژێمێکی [[پاشایەتی پەڕلەمانی دەستوری|پاشایەتیی پەرلەمانی دەستووری]] دەکات بە [[ئابووری]]ەکی بەھێز. کە ھەردەم پێگەی یەکەم  بەدەست دێنێت لە [[جیھان]] دا لە [[توانستی ئابوری|توانستی ئابووری]]، و لە پێگەی حەوتەمە لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بۆ [[پەرەپێدانی مرۆیی]]. سوێد ئەندامە لە یەکێتیی ئەورووپا لە ڕێکەوتی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ەوە، و ھەروەھا ئەندامە لە [[ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەسەندنی ئابوری|ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەسەندنی ئابووری]]. == وشەڕەتناسی == ناوی "سوێد"ی نوێ لە وشەی "Sweoðeod"ەوە داتاشراوە، کە لە زمانی [[ئینگلیزیی کۆن]] خۆی خزاندووە بە واتای "[[نەتەوەی سوێدی]]" دێت؛ ڕەگەکەی دەگەڕێتەوە بۆ وشەی "Svíþjóð" لە زمانی [[نەوڕەسی کۆن]] دا، زمانی خەڵکی [[نەرویژ]]. ناوی "Sweden" یان ھاوشێوەکانی بەکاردێت لە زۆربەی [[زمانە نوێ یەکان|زمانە نوێیەکان]]، تەنھا خەڵکانی دانماڕکی و نەرویژی نەبێت کە ھەروەک سوێدیەکان دەڵێن "Sverige". لەگەڵ ھەندێ لە باری تایبەت لە [[زمانەوانی|زمانەکان]] ، وەک فنلەندیەکان وشەی "Ruotsi"  و ئەستۆنیەکان "Rootsi" بەکاردێنن و ئەم ناوانەش ڕیشە کێشی ناوی "Rus" ە کە نەتەوەیەک بوونە لە کەناراوەکانی سوێد ژیاون لەکاتێکی زۆر لە مەوبەر، و ئەم ناوەش پەیوەندی بە ڕووسەکانەوە نییە کە ھاوشێوەی "ڕوس" دەردەچێت. جگە لەمە بۆچوونەکان یەک نین لەسەر ئەوەی وشەکانی  "Swedes" و "Sweden" ھاوڕیشەن لە یەک [[زمان]] دا لە دەربڕینی  "Swihoniz" ی زمانی ئەڵمانی کۆن، کە بەواتای "پاشای تاک "دێت<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|الأخیر=Hellquist|الأول=Elof|العنوان=Svensk etymologisk ordbok|سنة=١٩٢٢|الناشر=Gleerups förlag|مکان=Stockholm|الصفحة=٩١٥}}</ref> و ئاماژەیەکە بۆ خێڵێکی ئەڵمانی. بەڵام ناونانە کوردیەکەی ئێستای سوێد لە سەرزاری خەڵکیەوە وەرگیراوە ئەمیش بەھۆی چاڵاک نەبوونی [[ئەکادیمیای کوردی]]. == مێژوو == === [[پێش مێژوو]] === مێژووی سوێد لە ماوەی پێش مێژوو لە ١٢٠٠٠ ساڵ پێش زایینەوە دەست پێدەکات. لەکۆتایی چاخی بەردینەوە لەکاتی ھەبوونی  چادری ڕاوکەرانی مامزی کێویەوە لە کۆتا باشووری سوێدەوە، ئەم ماوەیە دیاری دەکرێت بە بوونی چادرگای ڕاوکەران کە چەکی سادەی بەردینیان بەکار ھێناوە. سوێدیەکان لە ٤٠٠٠ پ. ز [[وەرزێری|کشتوکاڵ]] و بەخێوکردنی ئاژەڵیان زانیوە، جگە لە درووستکردنی کێڵ بۆ سەر گۆڕەکان وگڵکاری و نەخشەکاری کە ھەموو ئەمانە لە کیشوەری [[ئەورووپا|ئەوڕوپاوە]] ھاتووە. زیاتر دوو لەسەر سێی خاکی باشووری سوێد بۆ کشتوکاڵ گونجاوە، جگە لەوەی لە [[چاخی بڕۆنزی]] لەباکووری سوێد ئاژەڵداری و جامبازی کراوە، و زۆرینەی ڕۆشەنبیری سوێدی لە دانماڕکەوە ھاتووە بەھۆی ھێنانی بڕۆنزەوە چونکە ئەوکات نەزانراوە کە لە خاکی سوێد [[مس]] و [[بڕۆنز]] ھەیە. وڵاتانی باکووری ئەوڕوپا لە چاخی بڕۆنزی زۆر بە سادەیی ژییاون، ھەر خێزانە و بە تەنھا لە دارستانێک لەخانووێکی دارینی بچووکدا ژیاون تاوەکو نەکەونە بەرچاوی [[بیرگەی ھەر-خوێندنی|ڕۆمانیەکان]] و مڵکەچ بوونیان بە دانانی [[باج]] و سەرانە. لەپاشان [[چاخی ئاسنی]] ھات کە درێژەی کێشا تاوەکو  سەرھەڵدانی چاخی بیناسازی بەردینی و ئایینی لەسەدەی دوانزەھەمی زایینی. گەلێک لە زانایان ئەم ماوەیە وەک مێژوویێکی تۆمارنەکراو ھەژماری دەکەن. لە ھۆکارەکانی درەنگ گەیشتنی شارستانی بە باکوور کەشوھەوای ساردی ناوچەکە بوو، کە ئەسکەندەنافیەکان لەسەریان پێویست بوو [[ئاژەڵ]] و پەلەوەرەکانیان لە ژوورەوە بپارێزن لە ترسی سەرمای [[زستان]] و بەکارھێنانی [[ڕیخ]] و پاشماوەی ئاژەڵەکان بۆ سوتان و ھەڵسونیان لە خانووەکانیان تا گەرم بێتەوە، جگە لە سەختی پەیداکردنی [[خۆراک]] لە وەرزی بەفردا. و سەرنەکەوتنی سەربازانی ڕۆمان لەکاتی پەڕینەوەیان لە ڕووباری [[ڕاین]] بۆ [[ئەڵپ]] ھەوڵەکەیان شکستی ھێنا، بەھۆی بەرەنگاربوونەوەی ھۆزە [[گێرمەنیەکان]] بەسەرکردایەتی "[[فاروس]]" لە "[[جەنگی دارستانی تویتوبورگ]]". لە[[سەدەی دوەمی زایینی]]، زۆرینەی زەویە کشتوکاڵیەکانی سوێد دابەش کران ئەمیش بەھۆی ئەو دیوارە تەپۆڵکیانە بوو کە بە مەبەستی کۆکردنەوەی [[ئالیک]] و خۆراکی ئاژەڵەکانیان درووستیان کردبوو، ئەم دابەشکاریە پەرەی سەند تا ھاتنی سەربازانی ڕۆمانی و دەست بەسەرداگرتنی [[دەریای باڵتیک]] و زەویەکانی باکوور. ناوی سوێد لە پەرتووکی مێژووی گێرمانیادا ھاتووە کە [[مێژووناس|مێژوونووس]] "[[تاسیتس]]"لەساڵی ٩٨ ی زایینی نوسیویەتی، کە خێڵی (Suiones) ی سوێدی بە ئازا ناوزەند کردووە،((''نەک بەتەنھا چەک و پیاوەکانیان، بەڵکو بە کەشتیە بەھێزەکانیشیانەوە))''، ئەو پاشایانەی فەرمانڕەوایی ئەو خێڵانەیان کردووە ناناسرێن، ھەندێک لە [[میتۆلۆژیا|میتۆلۆژیانی]] باکوور وەک زنجیرە پاشایەکی [[ئەفسانە|ئەفسانەیی]] باسیان دەکەن، کە دەگەڕێنەوە بۆ سەدەکای کۆتایی پێش زایین. بەڵام بەگوێرەی سەرچاوە سوێدیەکان کەھەندێ لە شوێنەوار و پاشماوەی کۆنیان لە باشوور دۆزیوەتەوە تێبینی ئەوەیان کردوە کە بە ڕێنووسی "[[نۆردی]]"لەسەریان نووسراوە ناوی گەلێک لە [[ھۆز]] وخێڵەکانیان دۆزیوەتەوە. لەسەدەی شەشەمی زایینیەوە،"[[یوردانس]]"ی مێژوونووس ئاماژەی بە دوو ناو داوە ئەوانیش "Suehans" و "Suetidi" ن، کە لە [[ئەسکەندەنافیا]]ی کۆن ژیاون، ھەریەک لەو دوو ناوە ئاماژەن بۆ ھۆزی "Suehans" کە بە ئازایەتی و ئەسپی چاک و بوێری ناسراون. "[[سنۆڕی سترڵسۆن]]" دەڵێت پاشای سوێد "[[ئەدلیس]]"خاوەنی باشترین [[ئەسپ]] بووە لەسەردەمی خۆی، و ھۆزی "Suehans" پێستی [[ڕێویی سووری کوردستانی|ڕێویان]] بۆ ھێناوە لە [[بازاڕ|بازاری ڕەشی]] [[ڕۆمانیەکان]]، ھەروەھا "[[یوردانس]]"دەڵێت "Suetidi"ەکان لە درێژترین و گەورەترین پیاوانی جیھان بوون کە لەگەڵ دانماڕکیەکان یەک ڕەگەزیان ھەبووە و وەک یەک باڵابەرزن. یەکێک لە [[ئەفسانە]] ئەسکەندەنافیە کۆنەکان دەڵێت، کۆمەڵەیەک لە "[[گۆتی]]ەکان"کە ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ شاری "[[گۆتڵاند]]" لە سەدەی دووەمی زایینەوە لە دەریای بالتیک پەڕیونەتەوە بۆ  "[[ئەسکیتیا]]"کە [[کازاخستان]] و باکووری [[ڕووسیا|ڕەسیا]] و [[ئوکراینا]] و [[ئازەربایجان|ئازەربێجان]] و [[کوردستان]] و [[بولگاریا]]ی ئەمڕۆ دەگرێتەوە، کە شوێنەوارەکانیان لەم ناوچەیە بە جێھێشتووە، پاشان ئەم [[گۆتی]]انە بوونەتە دوو بەش، گۆتیە ڕۆژھەڵاتیەکان و گۆتیە ڕۆژئاواییەکان، ڕۆژھەڵاتیەکان لەگەڵ [[کاردۆخ]]یەکان تێکەڵ دەبن و لە شاخەکانی [[زاگرۆس]] نیشتەجێ دەبن، ڕۆژئاواییەکان دێن لە ناوچەی "[[ئێبیریا]]"نیشتەجێ دەبن و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] دادەمەزرێنن.<ref>Ingemar Nordgren (2004).</ref> === ڤیکینگ و چەرخەکانی ناوەڕاست === چەرخی [[ڤیکینگ]] لە نێوان سەدەکانی ھەشتەم و یازدەھەم دا بووە، وا دادەنرێت کە سوێدیەکان لەم ماوەیە گەشەیان سەندوە و بەرەو ڕۆژھەڵات و باشوور پەلیان ھاوێشتوە، ئەوەی بەرەو ڕۆژھەڵات ڕۆیشتوون ڤیکینگیەکان بوون و ئەوانەی بەرەو باشوور ڕۆیشتوون گۆتیەکان([[گۆتڵاند]]) بوون، [[پەڕگە:Suecia 1-064 ; Gambla Ubsala högar.png|وێنۆک|220x220پیکسڵ|Gamla Uppsala، [[ئۆپساڵا]]ی کۆن، ئەم شوێنە گرنگیەکی [[ئایینی]] و [[سیاسەت|ڕامیاری]] گەورەی ھەیە لە مێژووی سوێد.<br/> ]] شوێنەواری سەرکێشیەکانی ڤیکینگەکان لە گەشتەکەیان دا بەرەو باشوور دۆزراوەتەوە لەسەر چەند بەردێک لە [[یۆنان]] و [[فەڕەنسا]] و لە کەناراوەکانی [[قەزوین]] و [[باکووری کوردستان]]، کە بە ڕێنووسی ئەسکەندەنافی دۆزراوەتەوە، لە سەدەی ھەڤدەھەم شانشینی ئەسکەندەنافیا چەند گەریدەیەک دەنێرێت بۆ ڵێکۆڵینەوە لەم بابەتە، ئەم گەریدانە چەندین بەردنووسیان چنگ دەکەوێت کە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دۆزرابوونەوە، بەڵام کەشتیەکە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیەکانەوە]] تێک دەشکێنرێت لە [[دەریای قەزوین|دەریای کاسپیەن]] بەسەرجەم سەرنشینانەوە. ====شانشینی سوێد==== تاکو ئێستا بە وردی نازانرێت کەی و چۆن [[شانشینی سوێد]] دامەزراوە، بەڵام زنجیرەی پاشا سوێدیەکان دەگەڕێتەوە بۆ شا [[ئیریک]]<nowiki/>ی سەرکەوتوو کە بە یەکەمی ھەموو پاشاکانی سوێد دادەنرێت کە فەرمانڕەوایی ھەریەکە لە "Svealand" و"Götaland" یان کردووە لە یەک فەرمانگەدا، پێشتر سوێد و گۆتڵاند دوو شانشینی سەربەخۆ بوونە بۆ ماوەیەکی درێژ، بەڵام بەھۆی ھەڵگیرسانی جەنگەوە لە نێوانیان لەسەدەی شەشەمی زایینەوە شا ئیریک ھەردووکی کردۆتە یەک لەژێر ناوی سوێد. ====پێشکەوتنی ڕۆشەنبیری==== لە ماوەی قۆناغە سەرەتاییەکان لە چاخی ڤیکینگی ئەسکەندەنافی ھەریەک لە "یەستاد" لە "سەکانیا" و "باڤکین" لە "گۆتڵاند" بازاڕگەرێکی گەشاوەیان لە نێوان دا ھەبووە، ئەوەی ماوەتەوە لە شوێنەوارەکانیان بریتیە لە بازاڕی گەورەی "یەستاد" کە مێژوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٦٠٠-٧٠٠ ی زایینی، بەڵام بازاڕی "باڤکین" شوێنەکەی نەماوە جگە لە بەندەرێکی گەورە کە دەکەوێتە سەر دەریای بەلتیک کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆیەم و دەیەمی زایینی، کە بەھۆیەوە کاربۆن و کانزاکانی تریان ھێناوە.<ref name="Sawyer">Sawyer, Birgit and Peter Sawyer (1993).</ref> قەشە "ئانسگار" بۆ یەکەم جار ئایینی کریستیانی ھێناوەتە سوێد لە ٨٢٩، بەڵام ئایینەکە نەیتوانیوە جێگای ئایینی "پاگانیزم "بگرێتەوە تا سەدەی دوازدەھەم، لە سەرەتای سەدەی یازدەھەم ئایینی کریستیانی زۆر گەشەی کرد و بووە ھۆی لاوازی پاشای باکوور و پاشاکانی باشووریش لە ڕێگای کلێساوە زەویەکانی باکووری دابەش کرد بەمە لە سەدەی دوازدەھەم ئایینی کریستیانی تەواوی سوێدی گرتەوە.<ref>Bagge, Sverre (2005) "The Scandinavian Kingdoms".</ref> [[پەڕگە:Valdemar Atterdag brandskattar Visby (1882).jpg|ڕاست|وێنۆک|198x198پیکسڵ|ڤاڵدیماری چوار‏‏‏ە‏‏‏م ف‏‏‏ە‏‏‏رمانڕ‏‏‏ە‏‏‏وایی له گۆتڵاند و‏‏‏ە‏‏‏رد‏‏‏ە‏‏‏گرێت‏‏‏ە‏‏‏وه ل‏‏‏ە‏‏‏د‏‏‏ە‏‏‏ر‏‏‏ە‏‏‏و‏‏‏ە‏‏‏ی دیواری ڤێسپی و کۆتایی ب‏‏‏ە‏‏‏ کوشتار د‏‏‏ە‏‏‏هێنێت ١٨٠٠.]] ====دامەزراوە پارچەییەکان لە سوێد==== جگە لە ناوچەی سکێن لە کۆتا لوتکەی باشووری سوێد ھیچ لە شوێنەکان دامەزراوەیان نەبووە بەھۆی ئەوەی لەژێردەستی دانماڕکیەکان بوو، وەک ھەموو شارەکانی تری ئەوڕوپا<ref>Franklin D. Scott, ''Sweden: The Nation's History'' (University of Minnesota Press: Minneapolis, 1977) p. 58.</ref> لەبەر ئەوە جوتیاران زەرەرمەندی یەکەمی ھەموو ئەم ستەمانە بوون، کە لە مێژووی سوێددا  ھەژارترین چین بوون<ref>[http://runeberg.org/nfcj/0106.html Träldom].</ref> بەڵام بە ھۆی گەشەسەندنی ئایینی کریستیانی دیاردەی بەندایەتی و ژێردەستی برەوی نەما و جوتیارەکان زەویان بەسەر دابەش کرا لەلایەن کڵێساوە.<ref>Scott, p. 55.</ref> لە ڕاستیدا ھەریەکە لە  بەندایەتی و ژێردەستی لەلایەن شا "ماگنۆس ئەریکسۆن" لە ١٣٣٥ کۆتایی پێ ھات. بەڵام خۆشگوزەرانی ھەر نەبوو بە بەشی جوتیاران چونکە جوتیارە بەندەکانی دوێنێ بوون بە کرێکار و بەردەست لە شارەکان بۆ درووستکردنی باڵەخانەکان، بۆ نموونە جوتیارەکانی ناوچەی "داسڵاند"ھەڵدەستان بە کۆکردنەوەی [[پەنیر]] لە شارەکان و ھێنانەوەیان تا بە ئاسن یان ماسی بگۆڕنەوە لە شارە کەناراویەکان کە لەوێوە ھاوردە دەکرا.<ref>Scott, pp. 55–56.</ref> ====پلێگا لە سوێد (تاعون)==== لە سەدەی چواردەھەم سوێد ڕووبەڕووی پلێگا (مەرگی ڕەش) بوویەوە، کە زۆرینەی خەڵکەکەی لەناو برد.<ref>Scott, pp. 56–57.</ref> لەو ماوەیە زۆرینەی خەڵک ناچاربوون ڕووبکەنە شارەکان و شاری گەورە سەر ھەڵبدەن و پەیوەست ببن بە "بزاڤی ھانزی بازرگانی" ئەڵمانەکان بەتایبەت لە "ڤیسبی"، لەساڵی ١٣٩٧ سوێد و نەروێژ لەژێر فەرمانڕەوایی شا "ماگنۆس ئەریکسۆن" یەکیان گرت، لەساڵی ١٣٩٧ شاژنی دانماڕک پێشنیاری یەکگرتنەوەی ھەریەک لە پاشایەتی سوێد و نەڕویژ و دانماڕکی ھێنا پێشەوە، بەڵام نەیتوانی دەسەڵاتی بەسەر سوێدیەکان بشکێنێتەوە. ====کۆشکی پاشایەتی و فەرمانڕەواکانی==== تەختی پاشایەتی سوێد بۆ گەلێک لە شازادەکان ماوەتەوە بە درێژایی مێژووی شانشینەکە، لەبەر ئەوە دەسەڵاتی ڕاستەقینەی جێبەجێکردن بەدەست شازادەکانەوە بووە بۆ ماوەیەکی درێژ تەنانەت بنەماڵەی شا ستیوەر کە پەڕلەمانی سوێدیان درووست کرد، "شا کریستانی دووەم" پاشای دانماڕک لە ١٥٢٠ بە ھێزی چەک دەسەڵاتی بەسەر سوێددا کێشا و بڕیاری لەناوبردنی وەچەی شانشینەکانی سوێد لەناو ببات، بەڵام خەڵک ڕووبەڕوویان بوونەوە و کوشتارگەیەکی گەورە ڕوویدا لە ستۆکھۆڵم، کە دواتر بە "خوێنی کۆترەکانی ستۆکھۆڵم" ناسانرا و لە ٦ ی یونیوی ١٥٢٣ (پشووی نیشتمانی سوێد) شا "گۆستاف ڤاسا" شانشینی مەزنی سوێدی ڕاگەیاند<ref>Scott, p. 121.</ref> پاشان کڕیستیانی کاسۆلیکی ڕەت کردەوە و ڕێچکەی پڕۆتستانتی گرتەبەر، و ناوچەی دەریای بەلتیکی خستە ژێر ڕکێفی لە "بزاڤی ھانزی بازرگانی".<ref>Scott, p. 132.</ref> === ئیمپراتۆری سوێدی === [[پەڕگە:Map of Sweden (1797).tif|ڕاست|وێنۆک|ن‏‏‏ە‏‏‏خش‏‏‏ە‏‏‏ی سوێد(١٧٩٧)]] لە چاخی ھەڤدەھەم سوێد وەک ھێزێکی گەورەی ئەوڕوپی دەرکەوت، و بیری لە جیۆپۆلەتیک ی خۆی کردەوە و شا "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم " ھێرشی کردە سەر خاکی ڕەسیا و پۆڵەندا و لیتوانیا جەنگێکی سی ساڵی ڕوویدا. لە ماوەی جەنگە سی ساڵیەکە، سوێد نزیکەی نیوەی پاشماوەی خاکی ڕۆمانی کۆنی دەستەبەرکرد، کە مەبەستی "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم " درووستکردنەوەی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بوو لەسەر دەستی خۆی، بەڵام لە جەنگی "لۆتزن"(١٦٣٢) کوژرا و خەونی سوێدیەکان ڕاوەستا، و پاشان لەدوای جەنگی "نۆڕدلینگین"سوێدیەکان زۆرینەی خاکەکانیان لەدەستدا لە ئەڵمانیا، چونکە ئەڵمانەکان ڕووبەڕوویان بوونەوە بەوەی سوێدیەکان نزیکەی ٢٠٠٠ قەڵا و ١٨٠٠٠ گوند و ١٥٠٠ شارۆچکەی ئەڵمانیەکانیان خاپور کردبوو.<ref name="Population-HLS">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm|سەردێڕ=Population|بڵاوکەرەوە=History Learningsite|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150520062802/http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Suecia 1-054 ; Sodra Bancohuset.jpg|چەپ|وێنۆک|180x180پیکسڵ|ستۆکهۆڵم ل‏‏‏ە‏‏‏ناو‏‏‏ە‏‏‏ڕاستی س‏‏‏ە‏‏‏د‏‏‏ە‏‏‏ی ١٧]] لە ناوەڕاستی سەدەی ھەڤدەھەم سوێد سێیەم گەورەترین وڵاتانی ئەوڕوپا بوو  لە ڕوانگەی ڕووبەرەوە پاش ئیسپانیا و ڕەسیا، سوێد خاوەنداریەتی خاکێکی بەرفراوانی دەکرد لەسەر دەستی "شا کاڕڵ ی دەیەم "دوای پەیماننامەی (ڕۆسکیڵدێ)لە ١٦٥٨.<ref name="HayesPSH">"A Political and Social History of Modern Europe V.1.</ref><ref>However, Sweden's largest territorial extent lasted from 1319 to 1343 with Magnus Eriksson ruling all of the traditional lands of Sweden and Norway.</ref> ھۆکاری سەرکەوتن و مانەوەی شانشینەکە لەم ماوەیە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو گۆڕانکاریانەی کە "گۆستافی یەکەم" کردی لە بواری [[ئابوور]]یدا.<ref name="GusEB">"Gustav I Vasa – Britannica Concise" (biography), ''Britannica Concise'', 2007, webpage: [http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa EBConcise-Gustav-I-Vasa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119193734/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ }}.</ref> لەسەدەی ھەڤدەھەم  سوێد بەشداری چەندین جەنگی گەورەدا کرد وەک جەنگی پۆڵەندی و لیتوانی کە کێبڕکێ بوو لەسەر دەستگرتن بەسەر دەریای بەڵتیک و وڵاتانی ھاوکەناری بەتایبەت جەنگی کێرکۆڵم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm|سەردێڕ=Battle of Kircholm 1605|بڵاوکەرەوە=Kismeta.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090614093403/http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سێ لەسەر دووی فنلەندیەکان ئاژەڵەکانیان تووشی نەخۆشی [[بەدخۆراکی]] بوون لە ١٦٩٦<ref>[http://countrystudies.us/finland/9.htm Finland and the Swedish Empire].</ref> ئەم نەخۆشیە لەوەڕگەی سوێدیەکانیشی گرتەوە<ref>[http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm Agricultural Yields and Years of Famine – Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114072225/http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ }}.</ref> بەمە %١٠ سوێدیەکان نیشتمانیان جێھێشت<ref>Elizabeth Ewan, Janay Nugent (2008) "''[http://books.google.com/books?id=6oOCfHxQDtwC&pg=PA153 Finding the family in medieval and early modern Scotland]''".</ref> [[پەڕگە:Battle of Lutzen.jpg|ڕاست|وێنۆک|180x180پیکسڵ|کوشتنی گۆستاف ئ‏‏‏ە‏‏‏دۆڵڤی دوو‏‏‏ە‏‏‏م ل‏‏‏ە‏‏‏ ج‏‏‏ە‏‏‏نگی لۆتزن ١٦٣٢.]] بە ھۆی مردنی شا "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم" و جەنگی پۆڵەندی و لیتوانی، ئابوروی سوێد وێران بوو، تا ھاتنی شا"کاڕڵ ی یازدەھەم"(١٦٥٥-١٦٩٧)کە ئابووری وڵات و سوپای بووژاندەوە، پاشان بۆشا "کاڕڵ ی دوازدەھەم" ی کوڕی بەجێ ھێشت. کە بوو بە خاوەنی گەورەترین سوپای ناوچەکە و خاوەنی گەورەترین کەشتیگەڵی سەربازی، تاکە ھێز کە بیتوانیبا بەرامبەریان بوەستێت ڕەسیا بوو. لە دوای جەنگی "نارڤا" (١٧٠٠) کە یەکێکە لە سەرەتای "جەنگە گەورەکانی باکوور" ڕەسیا زۆر لاواز ببوو بەجۆرێک سوێدیەکان دەیان توانی دەستی بەسەر دابگرن، بەڵام لە بڕی ڕەسیا جەنگی پۆڵۆنیا و لیتوانیای ھەڵبژارد و پۆڵۆنیای شکاند، ئەمە دەرفەت بوو  بۆ ڕەسیا تا ژێرخانی نوێ بکاتەوە. دوای ھاوپەیمانیەتی لەگەڵ "سەکسۆنیەکان"لە جەنگی "کڵیسزۆڤ" (١٧٠٢). دوای سەرکەوتنیان بەسەر پۆڵۆنیەکان، شا "کاڕڵی دوازدەھەم" ڕووی کردە ڕەسیا بەڵام توشی شکستێکی گەورە بوون بەتایبەت لە جەنگی (پۆڵتاڤا) ١٧٠٩، بەمە "پەتڕۆسی مەزن" و کەشە بەفراویەکەی خۆیان نتشانی ھەموو جیھان دا تا بزانن کێ ڕووبەڕوویان دەبێتەوە. ئەم کەوتنە سەرەتای کەوتنی شانشینی سوێد بوو. [[پەڕگە:Marten's Poltava.jpg|چەپ|وێنۆک|180x180پیکسڵ|جەنگی (پۆڵتاڤا) ١٧٠٩. سەرکەوتنی ڕوسەکان بەسەر سوێدیەکان<br/>]] "گۆستاف ئەدۆڵڤی دووەم"  جەنگی نەرویژی بەرپاکرد ١٧١٦، بەڵام بەھۆی کوژرانی لە قەڵای فردریکستن ١٧١٨، پاشەکشە بە سوێدیەکان کرا، ئەم شکستە بە ھۆی کوژرانی پاشاوە بوو نەک لاوازی ھێزەکەی.  سوێد ناچاربوو دەستبەرداری ڕووبەرێکی بەرفراون بێت لە ڕێککەوتن نامەی "نیستاد" ١٧٢١، جگە لەمە گەورەیی و زڵھێزی شانشینەکەی لەدەستدا لە"دەریای بەڵتیک"و ڕەسیا سەریھەڵدا وەک زلھێزێکی جیھانی، و لە جەنگی کۆتایی ساڵی ١٧٢١ سوێد ٢٠٠٠٠٠ پیاوی لە خاکی سوێدی ئێستا لەدەستدا و ١٥٠٠٠٠ پیاویش لە خاکی فنڵەندای ئەمڕۆ. لە سەدەی ھەژدەھەم، سوێد ھیچ نەبوو جگە لە ھێزێکی بچووک کە پارێزگاری لەو خاکە دەکرد کە بۆی مابوویەوە، جگە لە خاکی ڕۆژھەڵاتی ناچاربوو بۆ ڕەسیای جێبھێڵێت کە فنڵەندای ئەمڕۆیە(١٨٠٩) و بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی ڕەسیا. لەژێر ناوی "ھەرێمی فنڵەندای گەورە". بۆ چاکسازی کردنەوەی سوێد لە "دەریای بەڵتیک" ھاوپەیمانێتی دوژمنێکی کۆنی کرد کە فەڕەنسا بوو  بۆ دژایەتیکردنی دانماڕک و نەرویژ لە جەنگەکانی ناپلیۆن، بەمە بەشداری "جەنگی لایبزیگ" ی کرد بۆ وەرگرتنەوەی خاکەکانی دانماڕک و نەرویژ بەرامبەر زەویەکانی ئەڵمانیا بۆ فەڕەنسیەکان، بەگوێرەی ڕێککەوتننامەی "کیڵ"، ١٤ یەنایەر ١٨١٤، کە نەرویژیەکان ئامادەی ملکەچبوون  نەبوون، بەمە سوێد جەنگی دژی نەرویژیەکانی ڕاگەیاند بەسەرکردایەتی شا"کاڕڵ ی سێزدەھەم" لە ٢٧ یۆلیۆ ١٨١٤، بەمە نەرویژ بوو بە بەشێک لە شانشینی سوێدی، ئەم بارودۆخە وەک خۆی مایەوە تا ١٩٠٥، لەو کاتەوە سوێد ھیچ شەڕێکی تری نەکردووە، جگە لە ھەندێک بەشداری بۆ پاراستنی ئاشتی لە کۆسۆڤۆ و ئەفغانستان و کوردستان. === مێژووی ھاوچەرخ === [[پەڕگە:Farewell to home, Göteborg, 1905.jpg|چەپ|وێنۆک|ک‏‏‏ە‏‏‏شتی‏‏‏ە‏‏‏ک سوێدی‏‏‏ە‏‏‏کانی ه‏‏‏ە‏‏‏ڵگرتوه ل‏‏‏ە‏‏‏کاتی جێهێشتنی وڵات ل‏‏‏ە‏‏‏ گۆتێنبێرگ ١٩٠٥.]] لە سەدەکانی ھەژدەھەم و نۆزدەھەم سوێد بەڕێژەیەکی بەرچاو ژمارەی دانیشتوانی بەرز بوویەوە، ئەمیش بەھۆی ئاشتی و شەڕنەکردن بوو بۆ ماوەیەکی درێژ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|المؤلفین المشارکین=Paul Robert Magocsi|سنة=١٩٩٨|العنوان=Encyclopedia of Canada's Peoples|الناشر=University of Minnesota Press|الرقم المعیاری=٠-٨٠٢٠-٢٩٣٨-٨|الصفحة=١٢٢٠|المؤلف=Paul Robert Magocsi, editor.}}</ref> بەھۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دانیشتوان کار و دەستکەوتنی نان بە کێشە کەوت کە بوور ھۆی کۆچکردنی سەدان سوێدی بۆ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمێریکا کە لەم ماوەیە نزیکەی %١٠ ی سوێدیەکان خاکیان بەجێ دەھێشت بۆ ھەرساڵێک .<ref name="Einhorn">Einhorn, Eric and John Logue (1989).</ref> لەو ماوەیە سوێد بەدەستی ھەژاری دەیناڵاند و دانماڕکیەکانیش خەریکی خۆبەھێزکردنەوە بوون لە ڕووی پیشەسازیەوە<ref name="Einhorn">Einhorn, Eric and John Logue (1989).</ref><ref>Koblik, Steven (1975).</ref> سوێدیەکان کۆچیان دەکرد بۆ ئەمێریکا بە مەبەستی ژیانێکی باشتر، کە لەنێوان ساڵەکانی ١٨٥٠ بۆ ١٩١٠ نزیکەی یەک میلیۆن سوێدی بەرەو ئەمێریکا کۆچیان کرد<ref>Einhorn, Eric and John Logue (1989), p. 8.</ref> لە سەرەتای سەدەی بیستەم ژمارەی سوێدیەکانی شیکاگۆ زۆر زیاتر بوو لە ژمارەی سوێدیەکانی گۆتەنبۆڕگ (دووەم گەورە شاری سوێد)<ref>Ulf Beijbom, [http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm "European emigration"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803004438/http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm |date= ٣ی ئابی ٢٠٠٨}}, The House of Emigrants, Växjö, Sweden.</ref> ژمارەی ھەرە زۆری سوێدیەکان لە ھەرێمەکانی ڕۆژئاوای ناوەڕاست بوو لە ھەرێمی "مینیسوتا"، و ھەندێکیشیان لە ھەرێمەکانی تر و کەنەدا بوون. لەگەڵ ھەموو ئەو ھەژاریەی کە لەسەدەی نۆزدەھەم سوێدیەکان بینیان، ھەندێک گۆڕانکاری گرنگیش ڕوویاندا لە بواری کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەھۆی بەرزبوونەوەی ژمارەی دانیشتوانەوە.<ref name="Koblik9-10">Koblik, pp. 9–10.</ref> لەو گۆڕانکاریانە دابەشکردنی زەوی کشتوکاڵی بوو بەسەر ھەژاراندا و ھاتنی [[پەتاتە]] و چاندنی بوو بۆ سوێد<ref name="Koblik9-10">Koblik, pp. 9–10.</ref> چونکە وەک دەزانرا سوێدیەک وەک ئەوڕوپاییەکانی تر زۆر شارەزا نەبوون لە بەکارھێنانی خاکدا ئەویش بەھۆی نالەباری کەشوھەواوە بوو،<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-29865/Sweden#403810.hook Sweden: Social and economic conditions] (2007).</ref> و ڕۆشەنبیری کشتوکاڵی سوێد کاریگەری ھەبوو بەسەر ڕژێمی ڕامیاریەوە، و درووستبوونی پارت و کۆمەڵەی جیا بە جوتیاران وەک پارتی جوتیارانی نوێ (ئێستا "پارتی ناوەند").<ref>Koblik, p. 11: "The agrarian revolution in Sweden is of fundamental importance for Sweden's modern development.</ref> لەنێوان ساڵەکانی ١٨٧٠ تا ١٩١٤ سوێد دەستی کرد بە پێشکەوتنی ئابووری و پیشەسازی تاوەکو ئەمڕۆ<ref>Koblik, p. 90.</ref> لە کۆتای ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم گەلێک کۆمەڵە و پارت و بزاڤی میللی دەرکەوتن وەک (سەندیکای کرێکاران، کۆمەڵەی پاراستن مەیخۆران، کۆمەڵەی ئایینە سەربەخۆکان)، کە بوونە بنەما بۆ درووستبوونی کۆمەڵگەیەکی دیموکرات، ئەم بزاوتانە بوونە ھۆی ئەوەی سوێد ھەنگاوێکی خێراتر ببڕێت بەرەو ڕژێمی پەڕلەمانی و دیموکراتی نوێ، کە لەدوای جەنگی جیھانی یەکەم، ھاوکات لەگەڵ شۆڕشی پیشەسازی بەردەست کەوت، کە خەڵک ھەنگاو بە ھەنگاو بەرەو شارەکان و کارگەکان بەڕێکەوتن، و بەشداریان لە سەندیکاکان کرد، و بەھۆی سەرھەڵدانی شۆڕشی شوعیەکان لەساڵی ١٩١٧ پەڕەیەکی نوێ لە ژیانی پەڕلەمانی ھەڵدرایەوە و بەرەو دیموکراتی ڕۆیشتن. === جەنگی جیھانی یەکەم و دووەم === [[پەڕگە:Swedish soldier during ww2.JPG|چەپ|وێنۆک|س‏‏‏ە‏‏‏ربازێکی سوێدی له ج‏‏‏ە‏‏‏نگی جیهانی دوو‏‏‏ە‏‏‏م.]] سوێد بێلایەن بوو بە درێژایی جەنگی جیھانی یەکەم و جەنگی جیھانی دووەم، لەگەڵ ئەوەش کە بێلایەنی زۆر سەخت بوو لە جەنگی جیھانی دووەم.<ref name="Koblik303-313">Koblik, pp. 303–313.</ref><ref>Nordstrom, p. 315: "Sweden's government attempted to maintain at least a semblance of neutrality while it bent to the demands of the prevailing side in the struggle.</ref> و سوێد لەم ماوەیە کەوتبووە ژێر ئابڵوقەکانی ئەڵمانیا کە بە ھۆیەوە لە جیھان دابڕابوو.<ref name="Koblik303-313">Koblik, pp. 303–313.</ref> پاشان سوێد کەوتە ھەوڵی ئەوەی کە کۆتایی بەم بارودۆخە بێنێت<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> کە موڵکەچی چەندین  داواکاری ئەڵمانیا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|الأخیر=Zubicky|الأول=Sioma|سنة=١٩٩٧|العنوان=Med förintelsen i bagaget|لغة=[[Swedish language|Swedish]]|الناشر=Bonnier Carlsen|مکان=Stockholm|الرقم المعیاری=٩١-٦٣٨-٣٤٣٦-٧|الصفحة=١٢٢}}</ref> ھەروەھا سوێدیەکان ئامێر و بەرھەمەکانی ئەڵمانیای بەکار دەھێنا بە درێژایی ماوەی جەنگەکان، ھەروەھا توانی بەرگری لە خۆی بکات بەرامبەر ھێرشەکانی نەرویژ، و لە ١٩٤٣ چەندین ھاوڵاتی جوولەکەی ڕزگار کرد کە ھانایان بۆ ھێنابوون لە ترسی ھێرشی نازیەکان، جگە لە ھاوکاریکردنی فنلەندیەکان لە "جەنگی زستان" و "جەنگی بەردەوام بوون" بە چەک و ڕاھێنان. لەگەڵ نزیک بونەووە لە کۆتایی جەنگ، سوێد ڕۆڵێکی گەورەی بینی لە ھاریکاری مرۆیی، بە وەرگرتنی ژمارەیەکی زۆر لە پەنابەر و کۆچبەران بەتایبەت جوولەکەکان، کە ژیانی گەلێک مرۆڤیان ڕزگار کرد بە ھاوکاریە جۆربەجۆرەکان<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> لەبەر ئەمە دەڵێن کە سوێد زۆر بەتوندی ڕووبەڕووی نازیەکان بوونەوە  بە ڕێگای خۆیان ھەتا گەیشتە ئەو ئاستەی سەروەری خۆی خستە مەترسیەوە<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> === جەنگی سارد === لەگەڵ ئەوەی سوێد بێلایەنی خۆی ڕاگەیاندبوو بەڵام پەیوەندیەکی قۆڵتر و بەھێزتری ھەبوو لەگەڵ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمێریکا. لەدوا ساتی جەنگ، سوێد دەزگا پیشەسازیەکانی بەکارھێنانی بۆ بەھێزکردنی ژێرخانی ئابووری و سەقامگیری کۆمەڵایەتی و پەرەپێدانی [[زانست]]ی کە بووە بنەما بۆ پێشکەوتنی ئەوڕوپا<ref name="NB335-339">Nordstrom, pp. 335–339.</ref> سوێد بەشێک بوو لە "پڕۆژەی ماڕشاڵ" و ھوابەش بوو لە "ڕێکخراوی ھاریکاری و گەشەپێدانی ئابووری" لەماوەی دوای جەنگ "پارتی کرێکارانی کۆمەڵایەتی دیموکراتی" فەرمانڕەوایی سوێدی دەکرد، کە پەیڕەوی سەندیکا و "سەرمایەداری" دەکرد، بەتایبەت یەکێتی سەندیکای کرێکارانی سوێدی، کە ھاوپەیمانی پارتی ھاوبەشی دیموکراتی بوو<ref name="svensteinmo">''Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State''.</ref> کە ژمارەی بیرۆکراسییەکان لە شەستەکان و ھەشتاکان زۆر بەرزبوویەوە بەشێوەیەکی بەرچاو<ref name="svensteinmo">''Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State''.</ref> سوێد دەرگای واڵا کرد ڕووەو بازرگانی نێودەوڵەتی و پیشەسازی جیھانی کە گەشەسەندنێکی چاکی بەخۆوە بینی لە ھەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا. وەک ھەموو وڵاتە پیشەسازیەکان سوێد کەوتە باری پێویست بوون بە نەوت لە سەردەمی قەیرانی نەوتدا ١٩٧٣-١٩٧٤ و ١٩٧٨-١٩٧٩<ref>Nordstrom, p. 344: "During the last twenty-five years of the century a host of problems plagued the economies of Norden and the West.</ref> لە ھەشتاکاندا، دووبارە پەیکەری پیشەسازی سوێد داڕێژڕایەوە بەشێوەیەکی بەرفراوان، کە دەستبەرداری تەختە بوون لە درووستکردنی کەشتی و پیشەسازیەکانی تر، لە بری دار ماددەکانی ئاسن و مس و کانزاکانی تریان بەکارھێنا بۆ پیشەسازیە میکانیکیەکان و خۆکارەکان.<ref>Krantz, Olle and Lennart Schön. 2007.</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٧٠ بۆ ١٩٩٠ ڕێژەی باج بەرزبوویەوە بەوەر ھاوڵاتیان بە ڕێژەی %١٠ بەبەراورد ڕێژەی بەرھەمھێنان کەمی کرد لەچاو وڵاتانی تر وەک وڵاتانی ڕۆژئاوای ئەوڕوپا، پاشان ئەم ڕێژەیە بەرزبوویەوە بۆ %٨٠ لە کۆتایی دا دەوڵەت نیوەی توانای بەرھەمھێنانی لەدەستدا لە "کۆی بەرھەمی  خۆماڵی"، و سوێد پاشەکشەی کرد لە ڕێزبەندی پێنجەمی وڵاتە پێشکەوتووەکان لە ڕووی"کۆی بەرھەمی خۆماڵی" بۆ ھەر تاکێک، بەمە لە کۆتایی ھەفتاکان ڕامیاری ئابووری کاریگەری خستە سەر دەزگاکانی وڵات و وەزارەتەکان  .<ref name="svensteinmo">''Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State''.</ref> پاشایەتیکردنی کاڕڵ گۆستافی شازدەھەم لەسەر تەختی پاشایەتی لەساڵی ١٩٧٣ تاوەکو ئەمڕۆ. === ماوەی ئێستا === [[پەڕگە:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (081).jpg|چەپ|وێنۆک|ب‏‏‏ە‏‏‏ ئ‏‏‏ە‏‏‏ندام بوونی سوێد ل‏‏‏ە‏‏‏ ی‏‏‏ە‏‏‏کێتی ئ‏‏‏ە‏‏‏وڕوپا له ١٩٩٥ و واژووکردنی ب‏‏‏ە‏‏‏ڵێننام‏‏‏ە‏‏‏ی لیشبۆنا ل‏‏‏ە‏‏‏ ٢٠٠٧.]] بەھۆی کزبوونی بازاڕی خوانوبەرە و وەبەرھێنان لە سەرەتای نەوەدەکان داھاتی باج کەمی کرد جگە لەو بارەی کە ئابووری جیھان تێی کەوتبوو وڵات ناچار بوو کە ڕێژەی باج زیاتر بکات بەسەر ھاوڵاتیان دا<ref>Englund, P. 1990.</ref> بەمە ڕێژەی وەبەرھێنان کەمی کرد بە %٥ لە "کۆی بەرھەمی خۆماڵی" بەتایبەت لە ١٩٩٢ کە بانک ڕێژەی باجی بۆ %٥٠٠ بەرزکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html|سەردێڕ=Sweden's `Crazy' 500% Interest Rate; Fails to Faze Most Citizens, Businesses; Hike Seen as Short-Term Move to Protect Krona From Devaluation|بڵاوکەرەوە=Highbeam.com|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ١٩٩٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110215084954/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مسار=http://books.google.com/books?id=NxFh9qk0wBYC&pg=PA44|العنوان=The Great Financial Crisis in Finland and Sweden|الناشر=Edward Elgar Publishing|الرقم المعیاری=١٨٤٨٤٤٣٠٥٦|المؤلف=Lars Jonung, Jaakko Kiander, Pentti Vartia|سنة=٢٠٠٩}}</ref> حکومەت نیگەران بوو بە نزمبوونەوەی ئاستی داھات، ھەستا بە ھەندێک چاکسازی لە بواری وەبەرھێنان و ڕکابەری جیھانی بۆ وەبەرھێنان و دانانی سنوورێک بۆ خۆشگوزەرانی ھاوڵاتیان و خزمەتگوزاری گشتی، بۆیە ھەوڵی بە ئەندامبوون درا لە یەکێتی ئەوڕوپا بۆ ئەم مەبەستە پەڕلەمان ڕێژەی %٥٢ ی دەنگەکانی بەدەست ھێنا لە ١٣ی نۆڤەنبەری ١٩٩٤، و سوێد بوو بە ئەندام لە یەکێتی ئەوڕوپا لە ١ یەنایەری ١٩٩٥. لەڕاستیدا سوێد بێلایەن نییە لە بواری سەربازیدا، و بەشدارە لە گەڵێک لە چاڵاکیە سەربازیەکاندا، و ھاوبەشە لە "ھاوپەیمانی باکووری ئەتلەسی" ([[ناتۆ]])، جگە لە بەشداریکردنی ھەندێک وڵات بۆ بەرھەمھێنان و پێشکەوتنی چەک و [[جبەخانە]]ی سەربازی، سوێد جۆرە چەکێکی بەرھەم ھێنا کە ئەمێریکیەکان بەکاریان ھێنا لە جەنگی دژ بە ئێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thelocal.se/article.php?ID=3013&date=20060207|سەردێڕ=New Swedish weapon in Iraq|نووسەر=The Local|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> ھەروەھا سوێد مێژوویەکی درێژی ھەیە لە بەشداریکردنی چالاکیە سەربازیە نێودەوڵەتیەکان، بەھۆی ئەوەی ئەندامە لە "ھاوپەیمانی باکووری ئەتلەسی" کە لەژێر فەرمانڕەوایی یەکێتی ئەوڕوپادایە بۆ پاڕاستنی ئاشتی کە پاشکۆی "نەتەوە یەکگرتووەکانە"، سوێد پشکی سەرۆکایەتی یەکێتی ئەوڕوپای وەرگرتووە لە ١ یۆلیۆ بۆ ٣١ دیسەمبەری ٢٠٠٩. == جوگرافیا == [[پەڕگە:Suorvajaure in stora sjofallet park.jpg|چەپ|وێنۆک|دیم‏‏‏ە‏‏‏نێک له باخچ‏‏‏ە‏‏‏ی ستۆرا سیۆڤاڵیتی نیشتمانی.]] سوێد دەکەوێتە باکووری ئەوڕوپا، لە خۆڕئاوای دەریای بەڵتیک و کەنداوی پۆتنیا، و کەناڕێکی ڕیشاڵی و درێژی ھەیە، و بەشی خۆرھەڵاتی نیمچە دوورگەی ئەسکەندەنافیا پێک دێنێت، و لە خۆڕئاوی زنجیرە چیاکانی ئەسکەندەنافیا (سکاندیرنا) ھەڵکەوتوون، کە بۆتە سنووری نێوانیان لەگەڵ نەرویژ، و فنلەندا کەوتۆتە بەشی باکووری خۆرھەڵاتی، و سنوورێکی دەریایی ھەیە لەگەڵ دانماڕک و ئەڵمانیا و پۆڵۆنیا و لیتوانیا و لاتیڤیا و ئیستۆنیا و ڕەسیا، و لە ڕێگای پردەھۆینی ئۆریسەند بە دانماڕک بەستراوەتەوە. سوێد ڕێزبەندی پەنجاو پێنجەمین گەورەترین وڵاتی گرتوەو لە ڕووی ڕووبەرەوە کە (٤٤٩٬٩٦٤ کم٢)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Country Comparison: Area|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55#sw|ئیش=Central Intelligence Agency|بڵاوکەرەوە=Cia.gov|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100602150716/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55#sw|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و چوارەمینە بە گوێرەی ئەوڕوپا جگە لە ڕەسیای ئەوڕوپی، و گەورەترینی باکووری ئەوڕوپایە، نزمترین خاڵی لە ئاستی دەریاوە کەوتۆتە کەنداوی ھاماڕسیۆن لە (کریستان ستاد) کە ٢٫٤ مەتر لە خوار ئاستی دەریایە، بەبەراورد بەرزترین خاڵی بریتیە لە (کیپنیکایسێ)  کە ٢١١١ مەتر لە [[ئاستی دەریا]] بەرزە. سوێد بەگوێرەی ڕۆشەنبیری و جوگرافیا و مێژوو بۆ ٢٥ پارێزگا دابەش کراوە، کە ھیچ مەبەستێکی کارگێڕی و ڕامیاری لە پشتەوە نیە، ھەریەکە لەم پارێزگانەش بەسەر سێ ھەرێم دابەش کراوە ئەوانیش (نۆردلاند) و (سڤیڵاندی ناوەند) و (گۆتۆ ڵاندی باشوور)، ھەرێمی (نۆردلاند) کەمترین ڕێژەی دانیشتوان و زۆرترین ڕووبەری لەخۆ گرتووە کە %٦٠ ھەموو خاکی سوێدە. %١٥ خاکی سوێد لە باکوور کەوتۆتە ناو ھێڵی پانی جەمسەری باکوور، کە زۆرینەی ڕووبەری دارستانی سوێد پێک دێنێت، بەرامبەری خاکی باشووری بۆ کشتوکاڵ گونجاوە و زۆرینەی ڕێژەی دانیشتوانی بەرکەوتووە (ئۆریسەند)، و دوورگەکانی (گۆتڵاند) و (ئۆوڵاند) گەورەترین دوو دوورگەی سوێدن، دەریاچەکانی (ڤێنێرن) و (ڤێتێرن) گەورەترین دوو دەریاچەن، دەریاچەی (ڤێتێرن) سێیەم گەورەترین دەریاچەی ئەوڕوپایە دوای دەریاچەکانی (لادۆگا) و (ئۆنیچا) لە ڕەسیا. === کەشوھەوا === زۆرینەی سوێد یەک جۆر کەشوھەوای ھەیە کە ساردە بەتایبەت بەشی باکووری، و خاوەنی چوار وەرزی تایبەتە، و پلەی گەرما نزمە بەشێوەیەکی گشتی، دەکرێت سوێد دابەش بکرێت بۆ سێ ناوچە بە گوێرەی کەشوھەواوە، ناوچەی باشوور کە کەش وھەوایەکی دەریایی ھەیە، ناوەڕاست کە کەشوھەوایەکی کیشوەری ھەیە، باکوور کە کەشوھەوایەکی جەمسەری ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Česky|ناونیشان=http://en.wikipedia.org/wiki/Köppen_climate_classification|سەردێڕ=Climate classification|بڵاوکەرەوە=En.wikipedia.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> دەبینین ھەندێک ناوچە لەگەڵ ھەندێکی تر جیاوازن لە کاتێکدا لەسەر ھەمان [[ھێڵی درێژی]] زەویدان ھۆی ئەمە دەگەڕێتەوە بۆ کاریگەری ئاوی کەنداوەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/climate/impact/gulf_stream.shtml|سەردێڕ=BBC Climate and the Gulf Stream|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ldeo.columbia.edu/res/div/ocp/gs/|سەردێڕ=The Gulf Stream Myth|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> بۆ نموونە زستان لە بەشی باشوور و ناوەڕاست گەرمترە وەک ئەوەی لە ڕەسیا و کەنەدا ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fao.org/WAICENT/FAOINFO/SUSTDEV/EIdirect/climate/EIsp0002.htm|سەردێڕ=Global Climate Maps|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061117173015/http://www.fao.org/waicent/faoinfo/sustdev/EIdirect/climate/EIsp0002.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتێکدا ماوەی ڕۆژ جیاوزە  بە جیاوازیەکی زۆر کە لە ھاویندا ڕۆژ ئاوانابێت بە درێژایی وەرزەکە لە ناوچەکانی ھێڵی جەمسەری باکوور، لە ستۆکھۆڵمی پایتەخت ماوەی ڕۆژ لە وەرزی ھاوین نزیکەی ١٨ کاژێرە لە زستانیش کەمترە لە ٦ کاژێر، سوێد ساڵانە ١٦٠٠ بۆ ٢٠٠٠ کاژێر [[تیشکی خۆر]]ی بەردەکەوێت لە ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv|سەردێڕ=Number of hours with sunshine (map)|بڵاوکەرەوە=Swedish Meteorological Institute|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200409055434/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052|سەردێڕ=Normal{{dead link|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٧|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} solskenstid för ett år|3=SMHI|زمان={{sv icon}}|بڵاوکەرەوە=Smhi.se|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100826085626/http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جیاوازیەکی زۆر ھەیە لە نێوان باکوور و باشوور لە ڕووی کەشوھەواوە، ناوەڕاستی سوێد زستانێکی سارد و ھاوینێکی گەرمی ھەیە کە ھاوینی تا ٢٥ پلە بەرزدەبێتەوە و زستانیشی بۆ ٤ پلە ژێر سفڕ<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠">{{بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠}}</ref> لەکاتێک بەشی باکووری وڵات ھاوینی ساردە و زستانیشی زۆر زۆر سارد و بەفراویە و<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> ماوەکەی دڕێژە پلەی گەرما لە ھاوین بۆ ٣٠ پلە بەرز دەبێتەوە، لە زستانیش بۆ ٣٨ پلەی ژێر سفڕ نزم دەبێتەوە<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> نزمترین پلە تا ئێستا تۆمارکرابێت<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/><ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> لەساڵی ١٩٤٧ کە بۆ ٥٢ پلەی ژێر سفڕ نزم بوویەوە.<ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/><ref name="بەستەری مردوو|تاریخ=أغسطس ٢٠١٠"/> لە ھەموو ناوچەکانی سوێد بە گشتی بڕی ٥٠٠ بۆ ٨٠٠ ملم باران دەبارێت لە ساڵێکدا، لە بەشی باشوور بڕی ١٠٠٠ بۆ ١٢٠٠ ملم باران بەشێوەی لێزمە دادەبارێت، لە کاتێک لە ناوچە شاخاویەکان لە باکوور تا ٢٠٠٠ ملم دادەبارێت لەگەڵ بەفرێکی زۆر. لە باشوور وەرزی بەفر لەنێوان مانگەکانی دیسەمبەر و مارس دایە بەڵام لە باکوور لە نێوان مانگەکانی ئۆکتۆبەر بۆ مای یە، لە ھەندێک ساڵیش بەشی باشوور بەفر بەخاکەکەیەوە نابینرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv|سەردێڕ=Annual precipitation map|بڵاوکەرەوە=Swedish Meteorological Institute|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200409055440/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Sweden's climate">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441|سەردێڕ=Sweden's climate|بڵاوکەرەوە=Swedish Meteorological Institute|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080925183701/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" |+ ئاستی پلەکانی گەرما لەشارەکانی سوێد (بەپلەی سەدی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=weather|ناونیشان=http://www.msn.com/weather|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080511023744/http://www.msn.com/weather|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Local, National, and International Weather – Forecasts, Radar Maps, Video, and News|بڵاوکەرەوە=Msn.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ! scope="col" | [[شار]] ! scope="col" | [[یەنایەر]] ! scope="col" | [[فێبرایەر]] ! scope="col" | [[مارش]] ! scope="col" | [[ئەپریل]] ! scope="col" | [[مایۆ]] ! scope="col" | [[یونیۆ]] ! scope="col" | [[یولیۆ]] ! scope="col" | [[ئۆگستۆس]] ! scope="col" | [[ئەیلوول|سێپتەمبەر]] ! scope="col" | [[تشرینی یەکەم|ئۆکتۆبەر]] ! scope="col" | [[نۆڤەمبەر]] ! scope="col" | [[کانوونی یەکەم|دیسەمبەر]] |- style="background:#c5dfe1; color:black" ! scope="row" | [[کیڕۆنا]] | −١٠/−١٦ | −٨/−١٥ | −٤/−١٣ | ٢/−٧ | ٨/٠ | ١٤/٦ | ١٧/٨ | ١٤/٦ | ٩/٢ | ١/−٤ | −٥/−١٠ | −٨/−١٥ |- style="background:#f8f3ca" ! scope="row" | [[وێستەرسۆند]] | −٥/−١٠ | −٣/−٩ | ٠/−٦ | ٥/−٢ | ١٢/٣ | ١٦/٨ | ١٨/١٠ | ١٧/١٠ | ١٢/٦ | ٦/٢ | ٠/−٣ | −٣/−٨ |- style="background:#c5dfe1" ! scope="row" | [[ستۆکھۆڵم]] |١/−٢ |١/−٣ |٤/−٢ |١١/٣ |١٦/٨ |٢٠/١٢ |٢٣/١٥ |٢٢/١٤ |١٧/١٠ |١٠/٦ |٥/٢ |١/−١ |- style="background:#f8f3ca" ! scope="row" | [[گۆتەنبێڕگ]] | ٢/−١ | ٤/−١ | ٦/٠ | ١١/٣ | ١٦/٨ | ١٩/١٢ | ٢٢/١٤ | ٢٢/١٤ | ١٨/١٠ | ١٢/٦ | ٧/٣ | ٣/−١ |- style="background:#c5dfe1" ! scope="row" | [[ڤێسبی]] | ١/−٢ | ١/−٣ | ٣/−٢ | ٩/١ | ١٤/٦ | ١٨/١٠ | ٢١/١٣ | ٢٠/١٣ | ١٦/٩ | ١٠/٦ | ٥/٢ | ٢/٠ |- style="background:#f8f3ca" ! scope="row" | [[ماڵمۆ]] | ٣/−١ | ٣/−١ | ٦/٠ | ١٢/٣ | ١٧/٨ | ١٩/١١ | ٢٢/١٣ | ٢٢/١٤ | ١٨/١٠ | ١٢/٦ | ٨/٤ | ٤/١ |} == حکومەت و ڕامیاری == سوێد وڵاتێکی پاشایەتی دەستوریە، شا "کاڕڵ گۆستافی شازدەھەم " پاشای وڵاتە، بەڵام دەسەڵاتی جێبەجێکردنی نیە یاخود زۆر کەمە تەنھا نیشانەی سەروەری وڵاتە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070303012042/http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Sweden in Brief/A Political Society|بڵاوکەرەوە=Sweden.se|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303012042/http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx |date= ٣ی ئازاری ٢٠٠٧ }}</ref> بەگوێرەی ھەفتەنامەی ئێکۆنۆمیست سوێد لە ڕێزبەندی وڵاتە ھەرە دیموکراتەکانە کە ١٦٧ وڵات لەخۆ دەگرێت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.economist.com/media/pdf/DEMOCRACY_TABLE_2007_v3.pdf|سەردێڕ=Economist Intelligence Unit democracy index 2006|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ساڵ=٢٠٠٧|format=PDF|بڵاوکەرەوە=[[وحدة الاستخبارات الاقتصادیة]]}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ئاسان نیە وڵاتێک ھەڵسەنگێنی بۆ ئاستێکی دیموکراتی، بەڵام دەزانین سوێد وڵاتێکی پەڕلەمانیە کە چوار ساڵ جارێک لە ١ ی ئازار ھەڵبژاردن ئەنجام دەدرێت، و پەڕلەمانیش [[سەرۆک وەزیران]] دیاری دەکات. [[پەڕگە:SWE-Map Kommuner2007.svg|وێنۆک|سنووری شار‏‏‏ە‏‏‏وانی‏‏‏ە‏‏‏کانی سوێد]] === کارگێڕیەکان === سوێد وڵاتێکی یەکگرتووە دابەش کراوە بۆ بیست و یەک یەکەی کارگێری، ستۆکھۆڵم و سۆدەرلاند و وەسترگۆتلاند و یۆنکۆپینگ کڕۆنۆبێڕگ و کاڵماڕ و گۆتلاند و بیڵکینگێ و سکێن و ھاڵاند و ڤێسترا و گۆتاڵاند و فێرمڵاند و ئۆرەبڕۆ و ڤێستمانلاند وداڵارنا و گێڤلبۆڕگ و ڤێستەر نۆردڵاند وێمتڵاند وڤێستەربۆتن و نۆڕبۆتن. بۆ ھەر یەکەیەک ئەنجومەنێکی کارگێڕی بۆ دامەزراوە لەلایەن حکومەتەوە، ئەم ئەنجومەنە بۆ ماوەی شەش ساڵ دەست بەکاردەبێت، ئەم جۆرە ڕژێمە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٣٤ کاتێک ئەم یەکە کارگێڕیانە دامەزرا لەلایەن لۆردی سوێدی "ئەکسڵ ئەکسنستێرا"، کە ئامانج لێی بەڕێوەبردنی ئەو یەکانەیە بە گوێرەی سروشتی ناوچەکە و بەرەو پێشبردنیان، کەلە ناو ھەر ئەنجومەنێک پەڕلەمانێکی بچوک ھەیە کە ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵدەبژێردرێت. ھەر یەکەیەک بۆ چەند شارەوانیەک دابەش دەبێت، کە کۆی گشتی ٢٩٠ شارەوانی ھەیە لەساڵی ٢٠٠٤، وەزارەتی شارەوانی وەکو لێژنەیەکی حکومی بەسەر شارەکان چاودێری دەکات، ئەنجومەنێکی شارەوانی ھەیە کە لەلایەن سەرۆک وەزیرانەوە سەرپەرشتی دەکرێت لە ٣١ تا ١٠١ ئەندام پێکدێت، کەلە ڕێگای ھەڵبژاردنی [[شارەوانی]]ەکان ھەڵدەبژێردرێن، کە چوار ساڵ جارێکە. لەناو شارەوانیەکان کۆمەڵە مسقۆفێک ھەن کە ژمارەیان ٢٥١٢ مسقۆف دەبێت، وەک نەریتێکی کۆن بەنوێنەرایەتی کڵێسا بەشداری دەکەن. بەڵام ھیچ ڕۆڵێکی ئەوتۆیان نیە، چونکە دەنگی دەنگدەران بڕیاڕ دەردەکات، === مێژووی ڕامیاری === [[پەڕگە:Scandinavia-12th century.png|ڕاست|وێنۆک|شانشینی سڤێر و گۆتی‏‏‏ە‏‏‏کان ل‏‏‏ە‏‏‏س‏‏‏ە‏‏‏د‏‏‏ە‏‏‏ی دوازد‏‏‏ە‏‏‏ه‏‏‏ە‏‏‏م، بڕوانه چۆن داب‏‏‏ە‏‏‏ش ببون.]] تائێستاش تەمەنی ڕاستەقینەی شانشینی سوێد ڕوون نیە<ref name="sh">Hadenius, Stig; Nilsson, Torbjörn; Åselius, Gunnar (1996) ''Sveriges historia: vad varje svensk bör veta''.</ref> ھۆکاری ئەمەش بەھۆی سەرھەڵدانی ھۆز و نوێنەرێ خێڵەکان لەژێر فەرمانڕەوایی چەندین کەس لە گۆتڵاند یان لە سڤێڵاند دەگەڕێتەوە، کە نازانرێت چەندە فەرمانڕەوایی کرایە، یاخود چەندە ئاڵوگۆڕی کرایە لە نێوان ئەم دوو میرنشینە. بەڵام مێژوونووسانی سوێد زنجیرەی پاشاکانی سوێد بۆ یەکگرتنەوەی ھەردوو شانشینی سڤێڵاند و گۆتڵاند لەژێر فەرمانڕەوایی ئیریکی سەرکەوتوو و کوڕەکەی "سکۆتکۆنۆنگ " لە سەدەی دەیەم بەڵام بۆ مێژووی بەر لەو دوو پاشایەی ھیچ سەرچاوەی تری مێژوویی نیە، ئەگەر ھەشبێت لەشێوەی ئەفسانەدان، کە ناویان لەسەر گاشەبەردی گۆڕستانەکان نووسراون. شا گۆستافی یەکەم  یەکەم کەسە کە نازناوی پاشای سوێد و گۆتیەکانی ھەڵگرتووە لە [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگە]]نامە فەرمیەکاندا، تاوەکو نیوەی دوەمی سەدەی بیستەم دەستەواژەی "''پاشای سوێد و گۆتی و وێندیەکان ''" بەکارھاتووە واتا تاوەکو ١٩٧٣<ref>[http://lagen.nu/1973:702 Kungl.]</ref> پاشای ئێستای سوێد "کارڵ گۆستافی شازدەھەم " بە فەرمی خۆی وەک " پاشای سوێد" ڕاگەیاند بەبێ ئەوەی ناوی ھیچ نەتەوەیەکی تر بھێنێت. دەستەواژەی "ریکس داگ" بۆ یەکەم جار لە چلەکانی سەدەی شازدەھەم  بەکارھاتووە، و لە یەکەم کۆبوونەوەی نوێنەرایەتی کۆمەڵەی خەڵکان ئەنجام درابێت، تاوەکو گوێ لە خەڵکی تر بگیرێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی وڵات، لە سەرەتاکانی ١٤٣٥ لە شاری ئاڕبۆگا.<ref name="Riksdagen">The Swedish Parliament.</ref> لە ماوەی کۆبوونەوەکان لەنێوان ١٥٢٧ بۆ ١٥٤٤، لە سەردەمی گۆستاف ڤاسا، کە خەڵکی بانگێشت کرد لەسەر چوار ئاست (پیاوانی ئایینی، خانەدانەکان، دانیشتوانی  شار، جوتیاران).<ref name="Riksdagen">The Swedish Parliament.</ref> لەساڵی ١٥٤٤ بۆ یەکەم جار ڕژێمی پاشایەتی دەستاودەست لە باوانەوە گواسترایەوە بۆ نەوەکانیان. دەسەڵاتی جێبەجێکار لەڕووی مێژوویەوە، تاساڵی ١٦٨٠ بە ھاوبەشی بووە لەنێوان پاشا و ئەنجومەنی پاشایەتی و خانەدانەکان. بەڵام دوای شکستی "جەنگی گەورەی باکوور" ڕژێمی پەڕلەمانی پێشنیار کرا لە ١٧١٩، ئەمیش دوای سێ جۆری جیاوازی پاشایەتی دەستوری لە ١٧٧٢ و ١٧٨٩ و ١٨٠٩، جێبەجێکرا، ئەوەی دوایی گەلێک لە ئازادیەکانی لە خەڵک وەرگرتبۆوە. لەساڵی ١٨٦٦ "ڕیکسداگ" دامەزرا، کەوا سوێد پاشایەتی دەستوری  بێت بەبوونی پەڕلەمان کە لە دوو ئەنجومەن پێک ھاتبێت، کە ئەنجومەنی یەکەم ڕاستەوخۆ لەلایەن حکومەتە خۆجێیەکانەوە ھەڵبژێردرێت، ئەنجومەنی دووەمیش لەلایەن خەڵکەوە بێت کە چوار ساڵ جارێک دەبێت، بەڵام لە ١٩٧١ "ڕیکسداگ" بوو بە ژوورێکی بچووک لە دەسەڵات، ھێز لەنێوان پەڕلەمان و پاشا مایەوە تاوەکو ١٩٧٥، کە تەنھا "ڕیکسداگ"(پەڕلەمان) دەسەڵاتی مایەوە، کە لەسەر باج دەژیا. سوێد مێژوویەکی دێرینی ھەیە لە بەشداری پێکردنی خەڵک بە دەسەڵات لە ڕێگای "چالاکیە میللیەکان" دیارترینیان (یەکێتی سەندیکاکان و بزوتنەوەی کریستیانە سەربەخۆکان و بزوتنەوەی یەکسانی مرۆڤ و بزاڤی ئافرەتان..... ھتد) سوێد لە پێشەنگی وڵاتە ئەوڕوپیەکانە بۆ یەکسانی لە ڕژێمی ڕامیاری و ڕژێمی خوێندن<ref name="EUEqualityReport">European Commission Directorate General for Employment, Social Affairs And Equal Opportunities, ''Report On The Equality Between Men And Women'',{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070817175053/http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٠٧}} February 2006</ref> و بە گوێرەی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی جێندەری جیھانی ٢٠٠٦ سوێد بەیەکەم وڵات دەستنیشان کرا بۆ یەکسانی لە نێوان ڕەگەزەکان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.norden.org/webb/news/news.asp?lang=6&id=6605|سەردێڕ=Nordic countries rank highest in gender equality|بڵاوکەرەوە=Norden.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> === ڕژێمی ڕامیاری نوێ (ئێستا) === [[پەڕگە:Sveriges riksdag fr vasabron.JPG|وێنۆک|185x185پیکسڵ|پ‏‏‏ە‏‏‏ڕل‏‏‏ە‏‏‏مانی سوێد]] بەگوێرەی دەستور پەڕلەمان پێکدێت لە ٣٤٩ ئەندام، کە دەسەڵاتی ڕەھایان ھەیە لە سوێدی نوێدا، پەڕلەمان بەرپرسە لە ھەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران، کە ئەویش وەزیرەکان ھەڵدەبژێرێت، بەم جۆرە "دەسەڵاتی ڕێپێدان" تەنھا بەدەست پەڕلەمانەوەیە، و حکومەت "دەسەڵاتی جێبەجێکردنی" ی ھەیە، و "دەسەڵاتی دادوەری" سەربەخۆیانە کاردەکات، لەبەرئەوە حکومەتی خەڵکی پێدەڵێن چونکە لەلایەن ئەندام پەرڵەمانەکانەوە ھەڵدەبژێردرێن کە ئەوانیش ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵبژێردراون بۆ ماوەی چوار ساڵ، پەڕلەمان دەتوانێت دەستوری وڵات ھەموار بکاتەوە، و سوێد خاوەنی سێ یاسای دەستوریە کە بریتین لە [[یاسا]]ی خاوەنداریەتی خود، ئازادی [[ڕۆژنامەوانی]]، ئازادی بیروڕا. [[پەڕگە:King Carl XVI Gustaf at National Day 2009.jpg|چەپ|وێنۆک|177x177پیکسڵ|کاڕڵ گۆستافی شازد‏‏‏ە‏‏‏ه‏‏‏ە‏‏‏م پاشای سوێد و شکۆی وڵات.]] پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد ڕۆڵێکی پێشەنگی ھەبووە لە ١٩١٧ وەو بەسەر فەرمانڕەوایی سوێد، لەساڵی ١٩٣٢ پارتی ھاوبەشی دیموکراتی باڵی بەسەر پەڕڵەمانی سوێددا کێشا، پاشان لە ھەڵبژاردنەکانی (١٩٧٦، ١٩٧٩، ١٩٩١، ٢٠٠٦، ٢٠١٠) ڕاستڕەوەکان زۆرینەی کورسیەکانی پەڕلەمانیان مسۆگەر کرد لە سەرەتای ھەفتاکان سوێد بەدەست قەیرانی ئابووری دەیناڵاند تا نەوەدەکان کە زیاتر بوو، سوێد ناچار بوو چاکسازی لە ڕژێمە ڕامیاریەکەی بکات تا بگاتەوە ئاست وڵاتە ئەوڕوپیەکانی تر، لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٦ پارتی یەکسانی لەگەڵ پارتی ناوەند و پارتی گەلی لیبراری و پارتی دیموکراتی کریستیانی زۆرینەی دەنگەکانیان بەدەست ھێنا و حکومەتێکی بنکە فراوانیان درووست کرد بە پێشەنگی پارتی یەکسانی و ڕێبەری "فرێدریک ڕاینفیڵدت"، لە ھەڵبژاردنی ٢٠١٠ پارتە دیموکراتیەکان ژمارەیەکی زۆر لە دەنگیان لەدەستدا کە ١٧  کورسی بوو بەڵام ڕکابەرەکانیش نەیانتوانی دەنگی تەواو بەدەست بێنن بۆیە دیموکراتەکان حکومەتێکی ھاوبەشیان دروست کرد.<ref name="forsvarsmakten.se">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.forsvarsmakten.se/sv/Rekrytering/Varnplikt/|سەردێڕ=Värnplikt [Conscription]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> [[پەڕگە:Stockholm Palace at night.jpg|ڕاست|وێنۆک|190x190پیکسڵ|کۆشکی ستۆکهۆڵم، بار‏‏‏ە‏‏‏گای س‏‏‏ە‏‏‏ر‏‏‏ە‏‏‏کی پاشای سوێد]] ڕێژەی بەشداربووان لە ھەڵبژاردنەکان ھەمیشە بەرز بووە لەچاو وڵاتەکانی تر، ھەرچەندە بەرەو کزی ڕۆیشتووە لەو ماوانەی دوایی دا،(%٨٠٫١١ لە ٢٠٠٢ وە %٨١٫٩٩ لە ٢٠٠٦) ئەمیش بەھۆی ھەبوونی متمانەی ڕامکاران لەلایەن ھاوڵاتیانەوە.<ref name="svt.se">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://svt.se/2.22620/1.1595556/allmanna_varnplikten_skrotas?lid=puff_1597044&lpos=extra_0|سەردێڕ=Allmänna värnplikten skrotas [General conscription scrapped]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> لە کەسایەتیە سوێدیە  ھەرە ناسراوەکانی جیھان (ڕائوڵ وڵنبێڕگ وە ۆڵک بڕنادۆت و سەرۆکی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان داگ ھەمەرشۆڵد و سەرۆک وەزیران ئولۆڤ بالمێ وەزیری دەرەوە کاڕڵ بێڵدت و پشکنەری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ [[وزەی ناوەکی]] لە ئێراق ھانز پلێکس. === یاسا و جێبەجێکردنی یاسا و ڕژێمی دادوەری === دادگای باڵای سوێد بە ھەنگاوی سێیەم و کۆتایی دادەنرێت لە دەرکردنی یاساکانی سوێد بۆ ھەموو بارەکان، پێش پێشکەشکردنی ھەر دۆسیەیەک بە دادگای باڵا پێویستە ھەموارکرابێتەوە چونکە دوای دادگای باڵا دەرفەتی سکاڵا نادرێتەوە. تەنھا لە بابەتی زۆر گرنگ و چارەنووسساز نەبێت. "جێبەجێکردنی یاسا" لەلایەن چەند دەزگایەکەوە دەبێت، پۆلیسی سوێد وەک دەزگای دیاری کراوی سەرەکی حکومەتە، "تیپی کاری نیشتمانی" تیپێکی خێرای ئامادەیە بۆ ڕووداوە نیشتمانیەکان، بەڵام "فەرمانگەی ئاسایشی سوێد" ئەرکی پاراستن و پارێزگاری دەستور و تاکی سوێدە. === پەیوەندیە دپلۆماسیەکان === پەیوەندی سوێد بەدەرەوە پەیوەندیەکی بێلایەنانە بووە بە درێژایی سەدەی بیستەم لە کاتەکانی ئاشتی و لە شەڕدا، لەسەر ڕێچکەیەکی ڕاستەوان دەڕوات کە بنەمایەکی بێلایەنانەو ئاشتیانەیە.<ref name="NB335-339">Nordstrom, pp. 335–339.</ref> ھۆکاری بێلایەنی سوێد دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەم  بەو بنەمایەی بەشداری ھیچ شەڕێکی نەکردووە لەوەتەی خۆداکوتانی نەرویژەوە لە ١٨١٤، و لەکاتی جەنگی جیھانی دووەمیش نەچووە پاڵ ھیچ ھێزێک لەلایەکانی "ھاپەیمانان" و "چاترگاکان" لەگەڵ ئەوەش یارمەتی پێشکەش نازیەکان کرد تا ھێڵی ئاسنین بەکاربێنن بۆ گواستنەوەی سەرباز و [[جبەخانە]]کانیان، لەھەمان کاتیش ئەو خەڵکانەیان پاراست کە ھانایان بۆ بردبوون لە ترسی نازیەکان.<ref name="Koblik303-313">Koblik, pp. 303–313.</ref><ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref> بەتایبەت کانە ئاسنینەکانی باکوور کە ژێرخانی پیشەسازی سەربازی ئەڵمانەکان بوو.<ref name="NB313-319">Nordstrom, pp. 313–319.</ref><ref>Nordstrom p. 302: "In fact, the plans were mostly a ruse to establish control of the crucial Norwegian port of Narvik and the iron mines of northern Sweden, which were vitally important to the German war efforts."</ref> بە ڕۆڵێکی کەمیش بەشداری ھاریکاریەکانی فنلەندای کرد لە "جەنگی زستان" کە ڕێگای دا لەخاکەکەی ڕاھێنان ئەنجام بدەن. لەجەنگی ساردیش بێلایەن مایەوە.<ref>As context, according to Edwin Reischauer, "To be neutral you must be ready to be highly militarized, like Switzerland or Sweden." -- ''see'' Chapin, Emerson.</ref> ئەرکی سوپای سوێد بەرگری بوو لە خەڵک<ref>Nordstrom, p 336: "As a corollary, a security policy based on strong national defences designed to discourage, but not prevent, attack was pursued.</ref> لەھەمان کات توانی پەیوەندی ژێربەژێری لەگەڵ خۆڕئاوا درووست بکاتن.<ref>National Geographical News, web article, ''Cold War Spy Plane Found in Baltic Sea''[http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1010_031010_swedishspyplane.html] 10 November 2003.</ref> و بەژداری کردووە لە ھەندێک کاری ھەواڵگری بۆ "ناتۆ"، کە لەلایەن سۆڤیەتەوە ئاشکرا کرا ئەویش دوای کەوتنی فڕۆکەیەکی لە ئاسمانی "دەریای بەڵتیک"، لە کۆتایی شەستەکان ویستی ڕۆڵێکی گەورەتر ببینی لە پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان بەتایبەت بۆ ئاشتی نێودەوڵەتی لەساڵی ١٩١٨ کاتێک "ژێرئاو"ێکی سۆڤیەتی لە جۆری وێسکی لە بنکەیەکی سەربازی دەریایی سوێدی نزیک بوویەوە لە "کاڕڵسکۆنە" دەزگای سەربازی سوێدی ھیچ پەرچەکردارێکی نیشان نەدا و پەنای بۆ ئاخاوتنی دپلۆماسی بردو ئاماژەی بەوەدا کە بە ھەڵە نزیک بۆتەوە، ئەمە بە زیرەکترین کارەکانی سوێد دادەنرێت لە مێژوویدا چونکە وڵاتی لە جەنگێکی خوێناوی پاراست. و ئەندامی یەکێتی ئەوڕوپایە لەساڵی ١٩٩٥  ەوە بۆ پاراستنی ئاشتی وچالاکی دپلۆماسی و ژێرخانی ئابووری === ھێزی چەکدار === [[پەڕگە:Swedish JAS-39 Gripen landing.jpg|وێنۆک|ساب جاس-٣٩ گریپێن فڕۆک‏‏‏ەيھ‏‏‏‌کی ش‏‏‏ە‏‏‏ڕک‏‏‏ە‏‏‏ری سوێدی‏‏‏ە‏‏‏]] ھێزی چەکداری سوێد دەزگایەکی حکومیە و ڕاپۆرتەکانی بۆ وەزارەتی بەرگری بەرزدەکاتەوە و بەرپرسە بۆ جولەی سەربازی لەکاتی ئاشتیدا، ئامانجی سەرەکی ڕاھێنان و پاڵپشتی کردنی ھێزە ئاشتیپارێزەکانە لە دەرەوەی وڵات، پاراستنی سوێدە لە ھەر ھێرشێکی لەناکاو، ھێزی چەکداری سوێد دابەش دەبێت بۆ چەند یەکەیەک (سوپا، بەرگری ئاسمانی، بەرگری دەریایی، زێرەڤانی) سەرۆکی ھێزی چەکداری سوێد بەرزترین پلەی سەربازی ھەیە لە وڵاتدا، تا ساڵی ١٩٧٤ سەرکردەی وڵات شا "ئای" سەرۆکی ھێزی چەکداری سوێد بوو، بەڵام لە ڕاستیدا لەسەدەی بیستەمەوە پاشا ھیچ ڕۆڵێکی گەورەی نەبوو، چونکە کاتێک شا (گۆستافی پێنجەم)) ھاتە سەر تەخت ئەو بوارەی بۆ پسپۆرەکان جێھێشت. [[پەڕگە:Swedish CV9040.JPG|ڕاست|وێنۆک|زریپۆشێکی ش‏‏‏ە‏‏‏ڕک‏‏‏ە‏‏‏ر ل‏‏‏ە‏‏‏جۆری سترڤ ٩٠ که سوێد ب‏‏‏ە‏‏‏ره‏‏‏ە‏‏‏می دێنێت.]] تاکۆتایی جەنگی سارد سەربازیبوون بە زۆرەملێ بوو بۆ ھەموو نێرێکی پێگەیشتوو.<ref name="forsvarsmakten.se"/><ref name="svt.se"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thelocal.se/21494/20090816/|سەردێڕ=Military conscription phase out under fire|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> ژمارەی سەربازانی سوێد نزیکەی یەک میلیۆن سەرباز دەبوو تا داڕمانی یەکێتی سۆڤیەت بەڵام دواتر ئەم ڕێژەیە دابەزی بۆ  ٦٠٬٠٠٠ سەرباز.  * یەکینە سەربازیەکانی سوێد بەشداریان لە شەڕی پاراستنی ئاشتیدا کردووە لە کۆنگۆ و کوبرس و بۆسنە و ھەرچیگۆڤینیا و کۆسۆڤۆ و لێبیریا و لوبنان و ئەفغانستان و چاد. * ئێستا گرنگترین کاری بەشداریکردنیەتی کۆمەڵەی چەنگاوەرانی ئەوڕوپی بە ڕابەری سوێد کە ھەریەکە لە فنلندا و نەرویژ و ئێرلەندا و ئیستۆنیا بەشدارن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imd.ch/research/publications/wcy/index.cfm|سەردێڕ=IMD Competitiveness Yearbook 2008|بڵاوکەرەوە=Imd.ch|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> جگە لە ڕاھێنانیان بە ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] لە کوردستانی باشوور. == ئابوری == [[پەڕگە:Sweden GRP per Capita2004.svg|ڕاست|وێنۆک|کۆی ب‏‏‏ە‏‏‏ره‏‏‏ە‏‏‏می ه‏‏‏ە‏‏‏رێمی (GRP) بۆ ه‏‏‏ە‏‏‏رتاکێک به ه‏‏‏ە‏‏‏زاران کڕۆن (2004).]] [[پەڕگە:Nordstan Öst.JPG|چەپ|وێنۆک|195x195پیکسڵ|نۆڕدیستن، گ‏‏‏ە‏‏‏ور‏‏‏ە‏‏‏ترین ناو‏‏‏ە‏‏‏ندی بازاڕگ‏‏‏ە‏‏‏ری ل‏‏‏ە‏‏‏ باکوری ئ‏‏‏ە‏‏‏وڕوپا]] سوێد ئوابوریەکی تێکەڵی ھەیە بەئاڕاستەی ھەناردەکردن، و تایبەتمەندە بە بەرنامەیەکی دابەشکاری نوێ، بەرھەمھێنەرێکی پێشکەوتووی جیھانیە لە ھەموو بوارەکانی ئەلیکترۆنی و دارتاشی و بەرنامەکاری ئابووری و دەستی کاری لێھاتوو و وزەی کارۆئاوی، %٥٠ بەرھەمی ھەناردەی سوێدی بریتیە لە کەرتی ئەندازیاری، پاشان لە بواری پەیوەندیەکان ئینجا پیشەسازی تڕومبێل و دەرمانسازی و بوارە جۆربەجۆرەکانی تر، بەڵام لە بواری کشتوکاڵ تەنھا %٢ ی"کۆی بەرھەمی خۆماڵی" پێکدێنێت. ئابوروی سوێد بەوە تایبەتمەندە، کە خاوەنی کەرتێکی پیشەسازی ھەناردەکارە، زۆرینەی بەرھەمە پیشەیی و دەستیەکانی دەنێرێتە بازاڕە جیھانیەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.infoexport.gc.ca/science/nordics_sweden_report-en.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061004050916/http://www.infoexport.gc.ca/science/nordics_sweden_report-en.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Doing Business Abroad – Innovation, Science and Technology|بڵاوکەرەوە=Infoexport.gc.ca|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خاوەنی گەورەترین ٢٠ ھاوبەشگەی جیھانە بۆ بەرھەمەکانی ڤۆلڤۆ و ئەریکسۆن و ڤاتینڤۆڵ و سکانسکا و سۆنی ئەریکسۆن و سڤینسکا سیللیۆزا و ئەکتیبۆلاگێت و ئەلیکترۆلۆکس و تیلیا و سۆنێرا و ساندڤیک وسکانیا و ئای سی ئێ و ھێنیزئاند و مۆریتز و نۆردیا  کۆپکۆ و نۆردستێیرنان و...... ھتد [[پەڕگە:Sw real gdp growth.svg|چەپ|وێنۆک|گ‏‏‏ە‏‏‏ش‏‏‏ە‏‏‏ی کۆی ب‏‏‏ە‏‏‏ره‏‏‏ە‏‏‏می خۆماڵی ڕاست‏‏‏ە‏‏‏قین‏‏‏ە‏‏‏ له سوێد ١٩٩٦-٢٠٠٦.]] نزیکەی ٤٫٥ میلیۆن کەسی بێگانە لە سوێد کاردەکەن، نیوەی ئەو ژمارەیە لەکەرتی خوێندنن لەزانکۆکان، کۆی بەرھەمی خۆماڵی بۆ ھەر کاژێرێک ٣١ دۆڵارە لە ٢٠٠٦، کە لە ڕێزبەندی نۆیەمین وڵاتانی جیھانە،<ref name="oecd2007"/> گەشەی"کۆی بەرھەمی خۆماڵی" بەڕێژەی %٢ بۆ ھەر کاژێرێک بەرزدەبێتەوە.<ref name="oecd2007"/> بەگوێرەی لێکۆڵینەوەکان جیھانگەرایی (عەولەمە) ھۆکاری سەرەکی ئەو پێشکەوتنانەیە.<ref name="oecd2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oecd.org/document/37/0,3343,en_2649_34569_38048997_1_1_1_1,00.html|سەردێڕ=Economic survey of Sweden 2007|بڵاوکەرەوە=Oecd.org|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سوێد لە وڵاتە ھەرە پیشکەوتووەکانی جیھانە بۆ کرێی دەست و پارەی خانەنشین.<ref>[http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm Pension Reform in Sweden: Lessons for American Policymakers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113085905/http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}} by Goran Normann, Ph.D. and Daniel J. Mitchell, Ph.D. June 29, 2000.</ref> [[پەڕگە:Euro accession.svg|ڕاست|وێنۆک|سوێد ب‏‏‏ە‏‏‏شێکه ل‏‏‏ە‏‏‏ناوچ‏‏‏ە‏‏‏ی شنگن و ی‏‏‏ە‏‏‏کێتی ئ‏‏‏ە‏‏‏وروپا ل‏‏‏ەيھ‏‏‏‌ک بازار.]] ھەر کرێکارێکی ئاسایی %٤٠ ی داھاتی بۆ دەمینێتەوە دوای دەرکردنی باج.<ref name="oecd2005">OECD Economic Surveys: Sweden – Volume 2005 Issue 9 by OECD Publishing</ref> لە ڕێزبەندی کێبڕکێکردنی جیھان سوێد لە پلەی چوارەم دێت ٢٠٠٩-٢٠١٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/Global%20Competitiveness%20Report/index.htm|سەردێڕ=World Economic Forum – Global Competitiveness Report|بڵاوکەرەوە=Weforum.org|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> لە ڕێزبەندی کێبڕکێکردنی جیھان سوێد بەپلەی دووەم دێت ٢٠١٠-٢٠١١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/Global%20Competitiveness%20Report/index.htm|سەردێڕ=World Economic Forum – Global Competitiveness Report|بڵاوکەرەوە=Weforum.org|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref><ref name="imd">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imd.ch/research/publications/wcy/index.cfm|سەردێڕ=IMD Competitiveness Yearbook 2008|بڵاوکەرەوە=Imd.ch|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> سوێدیەکان لەکاردا بە دڵسۆزی لە کارەکانیان دەناسرێنەوە ئەمەش بۆ پەروەردەکردنی قوتابخانەکان دەگەڕێننەوە.<ref>"[http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx ''Sweden most creative country in Europe & top talent hotspot''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521053538/http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx |date=٢١ی ئایاری ٢٠٠٧}}<sup class="noprint Inline-Template">&#x5B;''وصلة مکسورة''&#x5D;</sup>, Invest in Sweden Agency, 25 June 2005.</ref> تا ئێستا سوێد دراوی "کڕۆن"بەکاردێنن، ئەمیش دوای ئەوەی سوێدیەکان بەدەنگدان یۆرۆیان ڕەت کردەوە، "بانکی ناوەندی سوێدی" لە ١٦٦٨ دامەزراوە کە کۆنترین بانکی جیھانە.<ref name="oecd2007"/> زۆرترین پەیوەنی بازرگانی لەگەڵ ئەڵمانیا و ئەمێریکا و نەرویژ و [[شانشینی یەکگرتوو]] و دانماڕک و فنڵەندا ھەیە. === وزە و گواستنەوە === بازاڕی وزەی سوێد زۆر تایمەتمەندە، کە بازاڕی نۆردی سوێدی بۆ وزە یەکەمی ھەموو ئەوڕوپایە، لە ٢٠٠٦ نۆڕد پۆڵ و نۆڕد پۆڵ سپۆت بەیەکەوە وزەی کاڕۆئاویان بەرھەم ھێنا کە ڕێژەکەی زۆر زیاتر بوو لەو وزەیەی لە ئەتۆم دەست دەکەوێت.<ref>[https://web.archive.org/web/20070615105600/http://www.svenskenergi.se/upload/Statistik/Tidigare%20statistik/Kraftl%C3%A4get%20i%20%C3%A5r/ve_07-01.pdf Kraftläget i Sverige, Vattensituationen]<sup class="noprint Inline-Template">&#x5B;''وصلة مکسورة''&#x5D;</sup></ref> سوێد سوود لە [[وزەی با]] وەردەگرێت بۆ بەرھەمەکانی کارەبا و گەرمی. بەھۆی قەیرانی نەوتی جیھانیەوە لە ١٩٧٣ سوێد پشتی بە نەوت نەبەستووە تەنھا سەرچاوەی ئاو و وزەی ئەتۆم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://world-nuclear.org/info/inf42.html|سەردێڕ=Nuclear Power in Sweden|بڵاوکەرەوە=[[World Nuclear Association]]|تاریخ=سبتمبر ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100213132916/http://www.world-nuclear.org/info/inf42.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سوێد ھەمیشە ھەوڵ دەدات خۆی لە وزەی نەوت دووربخاتەوە.<ref name="Agenda21">Ministry of Foreign Affairs, Sweden.</ref><ref name="Vidal">Vidal, John.</ref> بۆ پاراستنی ژینگە باجێکی زۆری خستۆتە سەر ئەو بزوێنەرانەی کە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن دەردەدەن.<ref name="Agenda21">Ministry of Foreign Affairs, Sweden.</ref> [[پەڕگە:Stockholm subway odenplan 20050808 002.jpg|چەپ|وێنۆک|185x185پیکسڵ|ڕێبڕکی ستۆکهۆڵم.]] [[پەڕگە:Öresundsbron i solnedgång 2.jpg|ڕاست|وێنۆک|185x185پیکسڵ|پردی ئۆریسۆند ل‏‏‏ە‏‏‏نێوان ماڵمۆ و کۆپنهاگن ی دانماڕکی.]] [[پەڕگە:Hall, Stockholm Central Station.jpg|چەپ|وێنۆک|190x190پیکسڵ|وێستگ‏‏‏ە‏‏‏ی ستۆکهۆڵمی ناو‏‏‏ە‏‏‏ندی.]] لە سوێد ١٦٢٧٠٧ کیلۆمەتری ڕێگا ھەیە، لەگەڵ ١٤٢٨ کیلۆمەتر ڕێگای خێرا لەنێوان شارەکان، جگە لەوەی ئەم بڕە بەردەوام لە زیاد بوون دایە، پردی ئۆریسۆند لەنێوان ماڵمۆ و کۆپنھاگنی دانماڕکی ڕێگایەکی خێرای ھاوبەشە جگە لەو ڕێگا خێرایانەی کە تەواوی سوێد بەیەک دەبەستێتەوە. ھەروەھا سوێد خاوەنی ڕێگایەکی درێژی شەمەندەفەرە، ھێلە ئاسنینەکان تەواوی شارەکانی سوێدی بەیەک دەبەستێتەوە. چەندین کۆمپانیای بواری ئاسنینی ھەیە، وەک ئیس ئی و ڤیۆلا. چەندین فڕۆکەخانەی گەورەی ھەیە کە سوێد بە جیھان دەبەستێتەوە، وەک فڕۆکەخانەی ئاڕلەندا لە ستۆکھۆڵم کە تەنھا لەساڵی ٢٠٠٧ نزیکەی ١٧٩١ میلیۆن گەشتیار لە ڕێگایەوە گەشتیان کردووە، جگە لە فڕۆکەخانەی گۆتەنبێڕگ کە ٤٫٣ میلیۆن گەشتیار لە ٢٠٠٦ گەشتیان کردووە. جگە لە چەندین لەنگەری ئاوی لە ماڵمۆ و گۆتەنبێڕگ. === ڕامیاری گشتی === == زانست و فێرکردن == [[پەڕگە:Entrance hall of Uppsala University main building.jpg|وێنۆک|208x208پیکسڵ|زانکۆی ئۆپساڵا (دام‏‏‏ە‏‏‏زراوه ل‏‏‏ە‏‏‏ ١٤٧٧)]] ئەو منداڵانەی تەمەنیان لە نێوان ١ بۆ ٥ ساڵانن باخچەی ساوایانیان بۆ دامەزراوە، بەڵام ئ ەومنداڵانەی تەمەنیان لە ٦ بۆ ١٦ خوێندنی زۆرەملێیان بۆ دانراوە، لە دوای تەواوکردنی قۆناغی ئامادەیی خوێندنی زانکۆ دەست پێدەکات یاخود پەیمانگا پیشەیی کە پیشەوەری باڵایان لێ درووست دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf|سەردێڕ=PISA results for Sweden|format=PDF|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> لە سوێد زۆرینەی خوێندکاران ئارەزووی خوێندنی پیشەییان ھەیە. لەسو ێد قوتابخانەی گشتی و تایبەت ھەیە بەڵام بەیەکسانی بەجۆرێک کە لە یەک ئاست دان<ref name="swedishmodeleconomist">[http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=11535645 The Swedish model], [[ئێکۆنۆمیست|ذی إیکونومیست]]</ref> سوێد لەدوای چاکسازیەکانی ١٩٩٢ بوو بەیەکێک لە پێشکەوتوترین وڵات بۆ خوێندن و زانست، کە بە پلەی دووەم دێت لەدوای ھۆڵەندا لە ئاستی جیھاندا. لە سوێد ژەمی خواردن پێشکەش دەکرێت لە سەرجەم قۆناغەکانی خوێندن، لە قوتابخانەکان سێ ژەم و وەرزشی بەیانیان ھەیە بەڵام لە خوێندنگەکان دەکرێت بۆ دوو ژەمی گەرم لەگەڵ میوە و وەرزشی بەرزتر. چەندین زانکۆ و پەیمانگا و بەشی جۆربەجۆر ھەیە لە بوارە جیاوازەکانی زانست، زانکۆی ئۆپساڵا و گۆتەنبێڕگ و ستۆکھۆڵم ھاوشانیان کەمە لەسەر ئاستی جیھان کە پێش زانکۆکانی کەنەدا و [[ژاپۆن]] و [[کۆریای باشوور]] کەوتونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=by: Studyinsweden.se|ناونیشان=http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/|سەردێڕ=Sweden introduces tuition fees and offers scholarships for students from outside EU – Study in Sweden – SWEDEN.SE|بڵاوکەرەوە=Studyinsweden.se|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100628053602/http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === زانست و تەکنەلۆژیا === [[پەڕگە:AlfredNobel adjusted.jpg|ڕاست|وێنۆک|215x215پیکسڵ|ئ‏‏‏ە‏‏‏ڵفرێد نۆبڵ، داهێن‏‏‏ە‏‏‏ری دینامیت دام‏‏‏ە‏‏‏زرێن‏‏‏ە‏‏‏ری د‏‏‏ە‏‏‏زگای نۆبڵ]] [[پەڕگە:Carl von Linné.jpg|چەپ|وێنۆک|169x169پیکسڵ|کاڕڵ لینیۆس پۆڵێنکار و داهێن‏‏‏ە‏‏‏ری ناونان‏‏‏ە‏‏‏و‏‏‏ە‏‏‏ی نوێ، ک‏‏‏ە‏‏‏ به باوکی پۆلێنکاری داد‏‏‏ە‏‏‏نرێت، و‏‏‏ە‏‏‏ک پێش‏‏‏ە‏‏‏نگی زانستی ژینگ‏‏‏ە‏‏‏ی نوێ ه‏‏‏ە‏‏‏ژمار د‏‏‏ە‏‏‏کرێت.]] [[پەڕگە:Headshot of Anders Celsius.jpg|چەپ|وێنۆک|207x207پیکسڵ|ئ‏‏‏ە‏‏‏ندرس سێلسۆن داهێن‏‏‏ە‏‏‏ری پل‏‏‏ە‏‏‏ی گ‏‏‏ە‏‏‏رمی س‏‏‏ە‏‏‏دی.]] زانست و لێکۆڵینەوە ئەکادیمیەکان ڕۆڵێکی گەورەیان بینیوە لە پێشکەوتنی ئابووری و کۆمەڵایەتی. سوێد ئاستێکی بەرزی ھەیە لە لێکۆڵینەوە و زانستگەرایی کە خاوەنی چەندین دەزگاو گۆڤاری زانستیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx|سەردێڕ=Embassy of Sweden New Delhi – Science & Technology|بڵاوکەرەوە=Swedenabroad.se|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080916211008/http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ژمارەی دانیشتوانی کەمە بەڵام بەگوێرەی ئەو ڕێژە کەمە زانای گەورەی لێ ھەڵکەوتووە، زانایەکانیان جێگای متمانە و لێکۆڵینەوە زانستیەکانن لە ئاستی جیھاندا. سوێد بە پلەی یەکەم و دووەم دێت بۆ ڕاپۆرتە زانستیەکان لە ئاستی جیھان، بەتایبەت لە بواری پزیشکی و سروشت و ئەندازیاری. [[شۆڕشی زانستی]] سوێد لە سەدەی ھەژدەھەم سەری ھەڵدا، لە ١٧٣٩ "ئەکادیمیای پاشایەتی سوێد بۆ زانست" دامەزرا.<ref name="si91e">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS91e_Swedish_inventions_and_discoveries/Swedish_inventions_and_discoveries_FS91e_Hires.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071029030823/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS91e_Swedish_inventions_and_discoveries/Swedish_inventions_and_discoveries_FS91e_Hires.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|format=PDF|سەردێڕ=Swedish inventions and discoveries|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ساڵ=٢٠٠٧|month=January|ئیش=Fact Sheet FS 91 e|بڵاوکەرەوە=Swedish Institute|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تاوەکو ئێستاش ئەندازەی پیشەسازی میللی، ڕۆڵێکی بەرچاویان ھەیە لە داھێنانەکان.<ref name="si91e"/> == دیمۆگرافیا == [[پەڕگە:Estocolmo de Noche..... " Blue hour ".jpg|ڕاست|وێنۆک|200x200پیکسڵ|[[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] پایتەخت و گەورەترین شاری سوێدە.]] ژمارەی دانیشتوانی سوێد لە ٢٠٠٩ بە ٩٬٣٥٤٬٤٦٢ کەس خەمڵێنرا.<ref name="Statistics Sweden">Statistics Sweden.</ref> بۆ یەکەم جار لە ١٢ ئۆگست ٢٠٠٤ ژمارەی دانیشتوانی بۆ نۆ میلیۆن تێپەڕاند. نزیکەی %٨٥  ی سوێدیەکان لەبەشی باکوور دەژیین، نزیکەی ٨٠٠ ھەزار کەس لە ستۆکھۆڵم دەژین<ref name="Statistics Sweden">Statistics Sweden.</ref> لەدوای ئەویش شارەکانی گۆتەنبێڕگ و ماڵمۆ دێت. لە سەرژمێری ٢٠٠٧ دەرکەوت کە % ١٣٫٤ لەدایکبووان لە پەنابەرانن.<ref>Statistics Sweden. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئایاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131004231414/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> سوێد لەکاتی جەنگە جیھانیەکانی یەکەم و دووەم ھاوڵاتیان جێیان دەھێشت بەرەو ئەمەریکا، بەڵام لە ھەشتاکان ئەم کۆچە پێچەوانە بوویەوە کە لە سەرجەم وڵاتانی جیھان ڕوویان تێکرد بەمە پێکھاتەی دیمۆگرافیای گۆڕدرا، کە تەنھا لە ٢٠٠٨  ١٠١٫١٧١ کەس ڕووی تێکرد.<ref>Statistics Sweden. [http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023101214/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> [[پەڕگە:Invandrare utvandrare Sverige 1850-2007.svg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|کۆچک‏‏‏ە‏‏‏ران و پ‏‏‏ە‏‏‏ناب‏‏‏ە‏‏‏ران له نێوان ١٨٥٠-٢٠٠٧]] زۆرترین ڕێژەی لەدایکبووانی پەنابەران لە ٢٠٠٨ بریتین لە [[فینلاند|فنلەندا]] (١٧٥٬١١٣) و ئێراق (١٠٩٬٤٤٦) و یۆگسلافیا (٧٢٬٢٨٥) و پۆڵەندا (٦٣٬٨٢٢) و ئێران (٥٧٬٦٦٣) و بۆسنە و ھەرسیگۆڤینیا (٥٥٬٩٦٠) و دانماڕک (٤٤٬٣١٠)و نەرویژ (٤٤٬٣١٠) و چیلی (٢٨٬١١٨) و تایلەند (٢٥٬٨٥٨) و سۆمالیا (٢٥٬١٥٩) و لوبنان (٢٣٬٢٩١).<ref name="Statistics Sweden"/> لە ماوەی نێوان ١٨٢٠-١٩٣٠ نزیکەی ١٫٣ میلیۆن سوێدی بۆ ئەمێریکا کۆچیان کرد، ئێستا ٤٫٤ میلیۆن سوێدی لە ئەمێریکا دەژین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format=|سەردێڕ=U.S. Census|بڵاوکەرەوە=U.S. Census Bureau|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111011201424/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format=|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|url-status=dead}}</ref> و ٣٣٠٫٠٠٠ کەسیش لە کەنەدا دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|سەردێڕ=Ethnocultural Portrait of Canada Highlight Tables, 2006 Census|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106221808/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><center class=""> {| align="center" style="text-align:center; width:60%!important; margin-right:10px; font-size:90%" ! colspan="7" style="background:#e9e9e9; padding:0.3em;" |گەورەترین شارەکانی سوێد <br/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx |سەردێڕ=2010A01O |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130806054700/http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! rowspan="21" | [[پەڕگە:GamlaStan from Katarinahissen Stockholm Swe.jpg|135x135پیکسڵ]] <small>[[ستۆکھۆڵم]]</small> [[پەڕگە:Göteborg 03.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[گۆتەنبێرگ]]</small> [[پەڕگە:3000' ovanför Västerås.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small> [[ڤاستەرۆس]]</small> [[پەڕگە:Örebro castle in Sweden.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[ئۆڕەبڕۆ]] </small> ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;" | <small>#</small> ! style="text-align:left; background:#f5f5f5;" | شار ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;" | دانیشتوان ! rowspan="21" | [[پەڕگە:Turning torso by night1.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[ماڵمۆ]]</small> [[پەڕگە:Uppsala Cathedral.JPG|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>ئۆپساڵا </small> [[پەڕگە:Stora torget, Linköping, juli 2005.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[لینشوبینغ]]</small> [[پەڕگە:Helsingborg-300px.jpg|سنوور|135x135پیکسڵ]] <small>[[ھلسینغبورغ]]</small> |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ١ | align="left" | '''[[ستۆکھۆڵم]]''' | ٢٬٠١٩٬١٨٢ (٢٠١٠) |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٢ | align="left" | '''[[گۆتەنبێرگ]]''' | ٩٢٦٬٦٥٤ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٣ | align="left" |'''[[ماڵمۆ]]''' |٦٣٥٬٢٢٤ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٤ | align="left" |'''[[ئۆپساڵا]]''' |١٩٧٬٣٥٦ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٥ | align="left" | '''[[ڤاستەرۆس]]''' | ١٣٥٬٩٣٦ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٦ | align="left" |'''[[ئۆڕەبڕۆ]]''' |١٣٥٬٤٢١ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٧ | align="left" | '''[[لینشۆپینگ]]''' | ١٢٧٬١٠٠ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٨ | align="left" |'''[[ھێڵسنگ بۆڕگ]]''' | ٩٧١٢٢ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ٩ | align="left" |'''[[یۆن شۆپینگ]]''' |٨٩٣٩٦ |- | style="text-align:center; background:#f0f0f0;" | ١٠ | align="left" | '''[[نۆڕ شۆپینگ]]''' | ١٢٩٬٨٦٧ |} </center> === زمان === [[پەڕگە:Svenska språkets utbredning.png|ڕاست|وێنۆک|داب‏‏‏ە‏‏‏شبونی زمانی سوێدی]] زمانی فەرمی لە سوێد بریتیە لە [[زمانی سوێدی]]  یەکێکە لە لقەکانی خێزانی زمانەکانی ئەڵمانیای بواکور، و زۆر نزیکە لەگەڵ دانماڕکی و نەرویژی، نەرویژیەکان قورس لە سوێدیەکان دەگەن، بەڵام سوێدیەکان لە دانمارکی و نەرویژیەکان دەگەن، و دان بە زمانی فنلەندی دەنرێت وەک زمانێکی لاوەکی. زۆرینەی سوێدیەکان بە ئینگلیزی دەدوێن ئەمیش بەھۆی نزیکی لە زمانەکەیان، ھەروەھا بەوەی زمانی زانستە و حکومەت وەک سوێدی گرنگی پێدەدات. جگە لەمەش بەھۆی کۆچی سوێدیەکان لەکاتی جەنگ ڕوویان لە ئەمێریکا و کەنەدا و ئینگڵتەرا کرد، بۆیە %٨٩ سوێدیەکان دەتوانن بە ئینگلیزی بدوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf |date=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ }}</ref> === ئایین === سوێدیەکان تاوەکو سەدەی یازدەھەم لەسەر ئایینی "نۆڕدی" بوون کە خواوەند (ئەیسێر) یان دەپەرست کە بنکەی سەرەکیان لە ئۆپساڵا بوو، بەڵام بە ھاتنی ئایینی کریستیانی یاساکانی وڵات گۆڕدرا و تا سەدەی نۆزدەھەم ئایینی "نۆڕدی" قەدەغەکرا. لە دوای چاکسازیەکانی پڕۆتستانتی لە سییەکانی سەدەی شازدەھەم، لە ڕێچکەی کاسۆلۆکی لایاندا و لە کڵێسای ئیتاڵیا جیا بوونەوە، لە ١٥٩٣ کڵێسای سوێدی دامەزرا بەسەربەخۆیی. [[پەڕگە:Uppsala Cathedral.JPG|ڕاست|وێنۆک|کاتیدڕاڵی ئۆپساڵا]] {| rules="all" style="margin: 1em; background: #ffffff; border: 2px solid #aaa; font-size: 100%;" width="250" cellspacing="0" cellpadding="3" align="left" | align="center" colspan="8" | '''کڵێسای سوێدی<ref>(سویدیة) [http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?di=23758&refdi=23673 Svenska Kyrkan Statistiek pagina Medlemmar 1972–2008 excel file] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813164944/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=246083 |date=١٣ی ئابی ٢٠١٠}}</ref><ref>(سویدیة) [{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 |date=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ }} Svenska kyrkans medlemsutveckling år 1972–2009</ref>'''<br/> |- align="center" bgcolor="#f0f0f0" !ساڵ ! دانیشتوان ! ئەندامانی کڵێسا ! ڕێژەی سەدی |- align="center" | ١٩٧٢ | ٨٬١٤٦٬٠٠٠ | ٧٬٧٥٤٬٧٨٤ | ٩٥٫٢% |- align="center" | ١٩٨٠ | ٨٬٢٧٨٬٠٠٠ | ٧٬٦٩٠٬٦٣٦ | ٩٢٫٩% |- align="center" | ١٩٩٠ | ٨٬٥٧٣٬٠٠٠ | ٧٬٦٣٠٬٣٥٠ | ٨٩٫٠% |- align="center" | ٢٠٠٠ | ٨٬٨٨٠٬٠٠٠ | ٧٬٣٦٠٬٨٢٥ | ٨٢٫٩% |- align="center" | ٢٠٠٥ | ٩٬٠٤٨٬٠٠٠ | ٦٬٩٦٧٬٤٩٨ | ٧٧٫٠% |- align="center" | ٢٠٠٦ | ٩٬١١٩٬٠٠٠ | ٦٬٨٩٣٬٩٠١ | ٧٥٫٦% |- align="center" | ٢٠٠٧ | ٩٬١٧٩٬٠٠٠ | ٦٬٨٢٠٬١٦١ | ٧٤٫٣% |- align="center" | ٢٠٠٨ | ٩٬٢٦٢٬٠٠٠ | ٦٬٧٥١٬٩٥٢ | ٧٢٫٩% |- align="center" | ٢٠٠٩ | ٩٬٣٢٥٬٤٢٩ | ٦٬٦٦٤٬٠٦٤ | ٧١٫٣%<ref name="Swedes depart church in droves">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thelocal.se/26878/20100527/|سەردێڕ=Swedes depart church in droves|بڵاوکەرەوە=Thelocal.se|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> |} تاوەکو کۆتایی سەدەی ھەژدەھەم جگە لە کریستیانی ھیچ ئایینێکی تر ڕێگاپێدراو نەبوو، لە ١٩٥١ یاسای ئازادی ئایین دەرچوو، لە ٢٠٠٠ ئایین لە حکومەت جیا کرایەوە. بەھۆی پەنابەرانەوە ئایینی [[ئیسلام]] گەیشتە سوێد، کە نزیکەی نیو میلیۆن موسڵمان دەبێت، کە بە ئازادی چالاکیە ئایینیەکانیان جێبەجێ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece|سەردێڕ=Sydsvenskan (a Swedish newspaper) – in Swedish|بڵاوکەرەوە=Sydsvenskan.se|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120113112554/http://www.sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی بەرزبوونەوەی ئاستی زانست ڕێژەی باوەڕ بوون بە ئایین و بۆ خودا کەمی کردووە، لە کۆتایی ٢٠٠٠ ڕێژەی بێ باوەڕی بۆ %٨٥ بەرز بوویەوە، لە سەرژمێریەکی ٢٠١٠ تەنھا %٢٣ ی سوێدیەکان باوەڕیان بە ئایین و ھەبوونی خوا ھەیە.<ref>Zuckerman [https://web.archive.org/web/20070610084208/http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/atheism.html pitzer.edu]</ref>  === تەندروستی === ئاستی خزمەتگوزاریە تەندروستیەکان لەو پەڕی پێشکەوتن دایە، یەکێکە لە پێنج وڵاتە ھەرە پێشکەوتووەکانی جیھان لە بواری تەندروستی، سوێد بەرنامەی پزیشکی خێزانی پەیڕەو دەکات بۆ پاراستنی ھاوڵاتیانی. == ڕۆشەنبیری == [[پەڕگە:Swedish flag with blue sky behind ausschnitt.jpg|ڕاست|وێنۆک|180x180پیکسڵ|ئاڵای سوێد.]] [[پەڕگە:Nationalmuseum Stockholm.jpg|چەپ|وێنۆک|213x213پیکسڵ|ت‏‏‏ە‏‏‏لار‏‏‏ە‏‏‏کانی ستۆکهۆڵم.]] == ئەمانەش ببینە == * [[سنووری فینلاند-سوێد]] == سەرچاوەکان == {{Reflist|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20160729012443/https://sweden.se/ دەروازەی سوێد] * [http://www.sweden.gov.se/ حکومەتی سوێد] * [http://www.riksdagen.se/default____56.aspx پەڕلەمانی سوێد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060701043401/http://www.riksdagen.se/default____56.aspx |date= ١ی تەممووزی ٢٠٠٦ }} * [https://web.archive.org/web/20110527225553/http://www.royalcourt.se/ پێگەی فەڕمی کۆشکی شاھانە] {{وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Sweden}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|وڵاتەکان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:وڵات و مەڵبەندە ئاڵمانییەکان]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا]] [[پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:سکاندیناڤیا]] [[پۆل:سوید]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:شارەکانی سوید]] [[پۆل:زمانی سویدی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی باکوور]] [[پۆل:وڵاتانی ئەورووپای باکوور]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:سوێد]] cwrycltz4s3nnapeg5ciud0ukgkl7it ڕەحیم کوژیاگ 0 5854 1695213 1694671 2026-10-26T17:08:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1695213 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} '''ڕەحیم کوژیاگ''' یەکێک لە دێکانی [[بەشی کەرفتوو]]ی شاری [[دیواندەرە]]یە. == مێژوو == گوندی ڕەحیم کوژیاگمێژوویەکی درێژی ھەیە. پەیتاپەیتا دوای وێرانبوون ئاوا بووەتەوە. ئەم گوندە لە باشووری گوندی کەرفتوو دایە و تا کوو ساڵی ١٢٨٠ی ھەتاوی بەردەوام ئاوەدان دەبوو و دوای ماوەیەک چۆل دەبوو. ناوچەیەکی بەفرگر و زستانێکی سەخت و سەغلەتی ھەیە. لەو دەمە بەولاوە ئاوەدان بۆتەوە. بە ھۆی تالانکردن و ئازاری گوندەکانی دەوروبەرییەوە تا سالی ١٣٢٨ی ھەتاوی تەنیا چوار یان پنج ماڵیکی تێدا دەمێنیتەوە. لە کاتی ناوبراودا پیاوێک لە بنەمالەی ئایینی و مەزن لە گوندی ئەسحابەوە سەر بە شاری [[سەقز]] لەوێ نیشتەجێ دەبێ و دوای ماوەیەک لەوێ دەسەڵات پەیا دەکات و لەگەڵ ئاغای ناوچەی کەرفتوو بڕیار دەدەن گوندەکە نووژەن کرێتەوە و بەرژەوەندی ئاو و خاکەکەی لە پەلامار و داگیرکردنی گوندەکانی دەوروبەر بپارێزێ. چەند ماڵێکی لە خزم و کەسی خۆی لەوێ نیشتەجێ کردووە تا سالی ١٣٤٢ی ھەتاوی پاش دابەشکاری زەوییەکان (تقسیم اراضی) ھەشت ماڵ بوون بە خاوەن موڵک. لەو دەمە تا ئێستا کوڕ و کوڕەزایان لەوێ سەرقالی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارین. ئێستاش خاوەنی ڕیگە و قوتابخانە و مزگەوت و کانیاو و مێرگ و پاوان و دار و چلە. سەرجەم دانیشتووەکانی ١٢٠ کەسن کە زۆربەیان کاتی لەوێ دەمێننەوە و زۆربەی خەڵکی ئەوێ خوێندەوارن و ھیچ گرفت و کۆسپێک نەی توانی بەرھەڵستی ھەوڵ و تێکۆشانیان بێت. {{شارستانی دیواندەرە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی دیواندەرە]] np8yxqgklet9fcdijhcn6h1mhe4f6z4 ژنێن 0 6193 1695140 1532348 2026-10-26T13:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1695140 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژنێن | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = دێ | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو = [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[سەوڵاوا (شارستان)|سەوڵاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی سەوڵاوا)|ناوەندی]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[گوندستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[گوندستانی پایگەلان|پایگەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤٠٢ کەس | دانیشتووان_لە = [[٢٠١١]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[ھەورامی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] ([[شافعی]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = }} '''ژنێن''' (Jinên، {{بە فارسی|ژنین}}) دێیەکە لە [[گوندستانی پایگەلان]]، لە [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی سەوڵاوا)|ناوچەی ناوەندی]]ی [[سەوڵاوا (شارستان)|شارستانی سەوڵاوا]]، [[پارێزگای کوردستان]]، [[ئێران]]. خەڵکی ژنێن بە شێوەزاری [[ھەورامی]] قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١]]دا ١٤٠٢ کەس لە ٤٠٤ بنەماڵەدا بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == ئەمانەش ببینە == * [[گوندستانی پایگەلان]] * [[ناوچەی ناوەندی (شارستانی سەوڵاوا)|ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەوڵاوا]] * [[سەوڵاوا (شارستان)|شارستانی سەوڵاوا]] {{شارستانی سەوڵاوا}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا]] bghc6imq0iwmohimamac6lh14bj5l1q ژیری 0 6222 1695227 1432171 2026-10-26T19:34:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1695227 wikitext text/x-wiki '''ژیری''' بە گەلێک تایبەتمەندی و لێھاتوویییەوە ئەناسرێت: [[مەنتیق]]ی بوون و بە بەڵگەوە قسەکردن، [[تێگەیشتن|تێگەیشتوویی]]، [[خۆئاگایی]]، زوو شت [[فێربوون]]، ناسینی [[کوڵوکۆ]] و ھەستەکانی دەروون و زاڵ بوون بەسەریاندا، [[ئاوەز|ئاوەزین]]، بەبەرنامە بوون، داھێنەر بوون، [[بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە|بە ھەڵسەنگاندنەوە بیرکردنەوە]] و، [[چارەسەریی پرس|چارەسەر دۆزینەوە بۆ پرس و گرفتەکان]]. ژیری زۆرتر لە ئینساندا لێکۆڵینەوەی لەسەر ئەکرێ بەڵام لە گیانلەبەرانی تریشا ھەیە. [[ژیریی دەستکرد]] بریتییە لە ژیریەتی لە [[مەکینە|مەکینەکاندا]] (زیاتر سیستمە کۆمپیوترییەکان) کە بە بەکارھێنانی [[نەرمامێر]] و [[ڕەقامێر]]ی تایبەتەوە پێک ئەھێنرێت. == وشەڕەتناسی == ''ژیر'' لە ڕیشەی پرۆتۆئێرانیی {{چەپ بۆ ڕاست|*jī-ra-}} بە مانای گورج و گۆڵ و چالاکە. وشەکانی ''زیرەک'' و ''زرینگ'' -یش ھەر لەم ڕیشەنە. لە [[کوردیی باکووری|کوردیی باکووریدا]] ''ژیرەک'' -یشی پێ دەوترێ کە زۆر نزیکە بە زیرەکەوە. لە [[زازاکی|زازاکیدا]] بووە بە ''چێر''. لە [[ھەورامی|ھەورامیدا]] ھەر وەک ناوەندی ھەر ژیرە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نانەوازادە|یەکەم=عەلی|سەردێڕ=[[فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی]]|ساڵ=٢٠٢١|بەرگ=بەرگی چوار|پەڕە=٢٩٤|بەستەری نووسەر=عەلی نانەوازادە}}</ref> == پێناسەکان == لە بابەت پێناسەی ژیرییەوە مشتومڕ زورە.<ref> {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=S. Legg| ناونیشان=http://dl.acm.org/citation.cfm?id=1565458| سەردێڕ=A Collection of Definitions of Intelligence|نووسەر٢=M. Hutter| ساڵ=٢٠٠٧| ژپنک=٩٧٨١٥٨٦٠٣٧٥٨١| بەرگ=١٥٧| پەڕەکان=١٧–٢٤| booktitle=Advances in Artificial General Intelligence: Concepts, Architectures and Algorithms}} </ref> ساڵی ١٩٩٤ لە داخویانییەکدا لە ژێر ناوی Mainstream Science on Intelligence کە لە واڵ ستریت ژورناڵدا بڵاو بووەوە و ٥٢ لێکۆڵەر ئیمزایان کرد، ژیری ئاوەھا پێناسە کرابوو:<ref> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gottfredson |یەکەم=Linda S. |ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Mainstream Science on Intelligence (editorial) | journal=Intelligence | issn=0160-2896 |بەرگ=٢٤|پەڕەکان=١٣–٢٣|ناونیشان=http://www.udel.edu/educ/gottfredson/reprints/1997mainstream.pdf | doi=10.1016/s0160-2896(97)90011-8 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141222052006/http://www.udel.edu/educ/gottfredson/reprints/1997mainstream.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤| df=dmy-all}} </ref> {{وتە|توانستێکی زەینیی زۆر گشتی کە، وێڕای شتانی تر، تواناییی ئاوەزان، داڕشتنی پلان و بەرنامە، چارەسەرکردنی پرس و کێشەکان، بیرکردنەوە بە شێوەی دەرھەست، تێگەیشتن لە ھزر و ئەندێشەگەلی دژوار، گورج فێربوون و، پەند گرتن لە ئەزموون و بەسەرھاتەکانیش ئەگرێتەوە. تەنیا ڕاھاتن بە کتێب نییە، یا لێزانییەکی زانستگاییی بەرتەسک، یا زرینگی لە تێست لێداندا. بەڵکوو ڕەنگدانەوەی لێھاتوویییەکی بەربڵاوتر و قووڵترە کە ڕێمان بۆ خۆش ئەکا تا زانیاری لەمەڕ دەوروبەرمانەوە وە چنگ بخەین، خۆمان تێ بگەیەنین، شتەکان لەگەڵ ئەقڵا وە خوێندن بێنین، یا کارێ کە ئەبێ بکرێت دەسنیشان بکەین.}} ساڵی ١٩٩٥یش لێژنەی کاروباری زانستیی ئەنجومەنی دەروونناسانی ئەمریکا ڕاپۆرتێکی لە ژێر ناوی Intelligence: Knowns and Unknowns -دا بڵاو کردەوە کە تێیدا ھاتبوو:<ref> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Neisser |یەکەم١=Ulrich |دوایین٢=Boodoo |یەکەم٢=Gwyneth |دوایین٣=Bouchard |یەکەم٣=Thomas J. |دوایین٤=Boykin |یەکەم٤=A. Wade |دوایین٥=Brody |یەکەم٥=Nathan |دوایین٦=Ceci |یەکەم٦=Stephen J. |دوایین٧=Halpern |یەکەم٧=Diane F. |دوایین٨=Loehlin |یەکەم٨=John C. |دوایین٩=Perloff |یەکەم٩=Robert |دوایین١٠=Sternberg |یەکەم١٠=Robert J. |دوایین١١=Urbina |یەکەم١١=Susana |سەردێڕ=Intelligence: Knowns and unknowns | journal=American Psychologist | issn=0003-066X |بەرگ=٥١| issue=2 |پەڕەکان=٧٧–١٠١|ساڵ=١٩٩٦|ناونیشان=http://psych.colorado.edu/~carey/pdfFiles/IQ_Neisser2.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ | doi=10.1037/0003-066x.51.2.77 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160328064747/http://psych.colorado.edu/~carey/pdfFiles/IQ_Neisser2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦| df=dmy-all}} </ref> {{وتە|تواناییگەلێک وەک: لە ھزر و ئەندێشەی ئاڵۆز تێگەیشتن، بە شێوەی کاریگەر خۆ لەگەڵ ژینگەدا ڕێکخستن، لە ئەزموون و بەسەرھات پەند گرتن، بە شێوازە جۆراوجۆرەکانی ئاوەزانەوە خۆ سەرقاڵ کردن، بە تێفکرین و بیرکردنەوە بەسەر کۆسپەکاندا سەرکەوتن، لە تاکێکەوە بۆ تاکێکی تر جیاوازییان ھەیە. گەرچی ئەم جیاوازییانە ئەتوانن بنچینەیی بن بەڵام ھیچکات بەتەواوی پاوەجێ نابن. واتە: پێرفۆرمانسی زەینیی کەسێکی دیاریکراو لە ڕێکەوتە جیاجیاکان و لە بوارە جیاجیاکاندا و کاتێ کە بە پێوانەگەلی جیاجیا بپێورێت، ئەگۆڕێت. تێگەیشتەگەلێ کەوا بە ناو ''ژیری''یەوە ئەکەونە بەر باس ھەوڵێکن بۆ ڕوونکردنەوە و ڕێکوپێککردنی ئەم کۆمەڵە دیاردە ئاڵۆزکاوە. ئەگەرچی لە بڕێ شوێنا بابەتەکان بەباشی ڕوون بوونەتەوە، بەڵام ھێشتا ھیچ تێگەیشتەیەکی وا کە وەڵامی گشت پرسیارەکان باتەوە و جێی پەسەندی ھەمووان بێ شێوەی نەگرتووە. ھەر بۆیە، کاتێ لەم دواییە لە بیست و چوار تیۆریستی سەرامە و بەناوبانگ داوا کرا ژیری بناسێنن، بیست و چوار پێناسەی تا ڕادەیەک جیاوازیان پێشکەش کرد.}} [[ھەوارد گاردنەر]]یش کە یەکێک لە ناوە دیارەکانە لە لێکۆڵینەوە لە بابەت ژیرییەوە ئەڵێ:<ref> {{بیرخستنەوەی کتێب| سەردێڕ=Frames of mind: The theory of multiple intelligences | بڵاوکەرەوە=Basic Books |شوێن=New York | ساڵ=١٩٩٣| ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٥١٠-٧| oclc=٢٢١٩٣٢٤٧٩| authormask=Gardner, Howard | ناونیشان=https://archive.org/details/framesofmindtheo00gard}} </ref> {{وتە|لە ئینساندا، لێوەشاوەیییەک کە لە ژیریەتییەوە سەرچاوە بگرێ ئەبێ کۆمەڵێک لێزانی و وەستایی لە شیکردنەوەی پرسەکان و چارکردنی گیروگرفتەکاندا بە دوای خۆیدا بێنێ — کە بە ھۆیەوە ئینسان بتوانێ بۆ چارکردنی ئەو تەنگوچەڵەمە و دژوارییانەی دێنە سەر ڕێگەی دەست بە کار بێ و، لە کاتی گونجاودا بەرھەمێ بخولقێنێ کە بە کار بێت — ھەروەھا ئەبێ ئامادەیی بۆ دۆزینەوە یان تەنانەت خولقاندنی گیروگرفتیش بە دوای خۆیدا بێنێ — کە بە ھۆیەوە بنەڕەتێک دامەزرێ بۆ دەستخستنی ناسیاری و مەعریفەتی تازە.}} == ئەمانەش ببینە == * [[بەرکەوتی ژیری]] '''(IQ)''' * [[ژیریی دەستکرد]] * [[زانین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Intelligence}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ژیری]] 5rnz9vjkh2hg2b5amiqkipke8roam2s ھەنار 0 9196 1695070 1694825 2026-10-26T12:03:44Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695070 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pomegranate fruit.jpg|چەپ|250px|وێنۆک|وێنەی هەنار]] '''ھەنار''' ([[ناوی زانستی]]: Punica granatum) [[میوە]]یەکە، ئاسایی ڕەنگی [[سوور]]ە. == مێژوو == ھەنار لە [[قورئانی پیرۆز]]دا ناوی ھاتووە. تا ئێستاش جوولەکەکان ھەنار لە ھەندێ تقوسی ئایینی بەکار دەھێنن. ڕۆمان و گریک و [[فیرعەونەکان]] ھەناریان ناسیوە ئەمەش لە نەخش و نیگاری سەر دیواری پەرستگاکانیان دەرکەوتووە. بنەچەی ھەنار [[ئاسیا]]یە بە تایبەتیش [[ئێران]] و [[ھیندستان]]، ھەنار لە شامەوە ([[سووریا]]، [[ئوردن]]، [[فەلەستین]]، [[لوبنان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Punica granatum L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |ناونیشان=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:554129-1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Plants of the World Online |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200014674}}</ref> هەروەها لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٦دا براوەتە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[ئیسپانیا]] و لە ساڵی ١٧٦٩دا لەلایەن نیشتەجێبووانی ئیسپانییەوە براوەتە [[کالیفۆڕنیا|کالیفۆرنیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Pomegranate |ناونیشان=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/pomegranate.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=hort.purdue.edu}}</ref> گواستراوەتەوە بۆ [[باکووری ئەفریقا]] و [[میسر]] و [[حەوزی سپی ناوەڕاست]]. سێ جۆر ھەنار ھەیە، ھەناری شیرین و ھەناری ترش و ھەناری مزر کە تامەکەی لە نێوان ترشی و شیرینی دایە. ئەگەرچی هەنار بە ئەسڵ لە ئێران و ناوچەکانی دەوروبەرییەتی، بەڵام ئەمڕۆ لە سەرانسەری [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژئاوای ئاسیا]]، [[باشووری ئاسیا]]، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، باکوور و باشووری سەحرای ئەفریقا، بەشە وشکەکانی [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا]]، حەوزی دەریای سپیی ناوەڕاست، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[چیلی]] دەکێڵرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Pomegranate |ناونیشان=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/pomegranate.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=hort.purdue.edu}}</ref> میوەکە بە شێوەیەکی ئاسایی لە نیوەگۆی باکوور لە مانگی ئەیلول تا مانگی شوبات، و لە نیوەگۆی باشوور لە مانگی ئازار تا مانگی ئایار پێدەگات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sinha|یەکەم=Nirmal K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1qwuBXeczzgC&pg=PT1696|سەردێڕ=Handbook of Fruits and Fruit Processing|دوایین٢=Sidhu|یەکەم٢=Jiwan|دوایین٣=Barta|یەکەم٣=Jozsef|دوایین٤=Wu|یەکەم٤=James|دوایین٥=Cano|یەکەم٥=M. Pilar|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٣٥٢٦٣-٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە |دوایین=Joshi |یەکەم=V.K. |سەردێڕ=Science and Technology of Fruit Wines |ڕێکەوت=٢٠١٧|ئیش=Science and Technology of Fruit Wine Production |پەڕەکان=١–٧٢|ناونیشان=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780128008508000016 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Elsevier |doi=10.1016/B978-0-12-800850-8.00001-6 |ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨٠٠٨٥٠-٨|دوایین٢=Panesar |یەکەم٢=P.S. |دوایین٣=Rana |یەکەم٣=V.S. |دوایین٤=Kaur |یەکەم٤=S.}}</ref> == چارەسەر بە ھەنار == * گیراوەکەی خاوکەر (مسکن) ە بۆ ئازار و باشە بۆ چارەسەرکردنی تا. * گیراوەی ھاڕراوی گوڵەکەی باشە بۆ چارەسەرکردنی [[سکچوون]] و لەناودانی جۆرەکانی کرمی مشەخۆر. * کوڵاوی توێکڵەی ھەنار باشە بۆ: * لەگەڵ ھەنگوین وەکو نەرمکەر (بۆ نەرم کردن). * پاککەرە بۆ ناو دەم و سێنگ و کۆکە ڕەشە. * دڵ و گەدە بەھێز دەکات و خوێن پاک دەکات و باشە بۆ کەمکردنی ھەوکردنی جگەر و دژ بە ڕشانەوەیە، ھەروەھا ڕێژەی [[میزکردن]] زیاد دەکات. * بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ھەرسکردن و دەبێتە ھۆی ھەرسکردنی خواردنی قورس و چەور. * کرمی مشەخۆر دەردەکاتە دەرەوەی لەش و باشە بۆ چارەسەرکردنی سکچوون. * کوڵاوی توێکڵەکەی باشە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی پێست. * ھەنار یەکێکە لەو میوانەی لەوەرزی پایزدا پێ دەگات، خواردنی ئەم میوەیەش بەشێوەیەکی رێکخراو دەبێتە ھۆی پاراستنی مرۆڤ لە زۆرێک لەنەخۆشیە مەترسیدارەکان، بەھۆی بوونی ماددە دژەئۆکسیدەکان و ڤیتامینەکانەوە ھەنار دەبێتە ھۆی پاراستنی پێست و مانەوەی بەجوانی، بەپێی توێژینەوەیەکی نوێش رۆژانە خواردنی سێ ھەنار ھۆکارێکی باشە کە پارێزگاری لەگەنجێتیت بکەیت و نیشانەکانی پیربوون لەخۆت دووربخەیتەوە. * سودەکانی ھەنار بۆ پاراستن لە پیربوون: ھەنار زۆرێک لە ڤیتامینە گرنگەکان کە لاشە پێویستی پێیەتی تێیدایە، کە ڕۆڵیان ھەیە لە مانەوەی پێست بەجوانی، بوونی ڤیتامین A و C وا دەکات کە ڕووخسار بەجوانی بمێنێتەوە نیشانەکانی پیربوون دوابخات، ھەروەھا ھۆکارێکە بۆ دروست نەبوونی لۆجبوونی پێست. * سودەکانی ھەنار وەک دژە ئۆکسید: بەھۆی بوونی بڕێکی باش لە ماددە دژە ئۆکسیدەکان دەبێتە ھۆی ئۆکساندنی لەخانەکانی لاشەدا، کە ئەمەش باشترین ھۆکارە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەرکەوتنی نیشانەکانی پیری کە بەھۆی تێپەڕبوونی تەمەنەوە دروست دەبن، ھەروەھا بەھۆی دژە ئۆکسیدەکانەوە دەبێتە ھۆی لەناوبردنی وەرەمە شێرپەنجەیەکان.  == پێکهاتە == هەنار [[دەوەن]] یان دارێکی بچووکە کە بەرزییەکەی دەگاتە ١٫٥ تا ٥ مەتر و چەندین لقی دڕکاوی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200014674}}</ref> تەمەن درێژە، هەندێک لە نموونەکانی لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] بۆ ماوەی ٢٠٠ ساڵ ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Pomegranate |ناونیشان=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/pomegranate.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=hort.purdue.edu}}</ref> گەڵاکانی بەرامبەر یان نیوە بەرامبەرن، بریقەدار، لاکێشەیی تەسک، لێوارلەسەر، درێژییەکەی ١٫٩ تا ٥ سانتی‌مەتر و پانییەکەی ٠٫٨ تا ١٫٥ سانتی‌مەترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200014674}}</ref> گوڵەکانی سورێکی گەش یان سپین، و تیرەکەیان ٣٫٧٥ سانتی‌مەتر یان زیاترە، بە سێ تا حەوت گەڵای گوڵ.<ref name="FoP" /><ref name="Morton-1987" /> هەندێک لە جۆرە جیاوازەکانی بێبەر تەنها بۆ گوڵەکانیان دەچێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://homeorchard.ucanr.edu/The_Big_Picture/Pollination |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241205201504/https://homeorchard.ucanr.edu/The_Big_Picture/Pollination/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=باخچەی دواوەی کالیفۆرنیا |زمان=en-US |سەردێڕ=گردەگۆڕکێ |بڵاوکەرەوە=کشتوکاڵ و سەرچاوە سروشتییەکانی زانکۆی کالیفۆرنیا |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <gallery class="center" mode="nolines" widths="170" heights="170"> پەڕگە:Pomegranate_fruit_-_whole_and_piece_with_arils.jpg|هەناری تەواو و پارچەیەک لەگەڵ دەنکەکانیدا پەڕگە:Flower_of_Pomegranate.jpg|گوڵی هەنار پەڕگە:Pomegranate_Fruit_Setting.jpg|پێکهاتنی میوە پەڕگە:Pom_May_2022.jpg|هەنارێک کە وەک بۆنسای ڕاهێنراوە </gallery> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * [http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/cgi-bin/list_nut_edit.pl: زانیاری لە بارەی ھەنار و پێکھاتەکانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120729071321/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/cgi-bin/list_nut_edit.pl |date=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢ }} * [http://www.nrttv.com/nrt2/Detail.aspx?Jimare=9113 ماڵپەری ئێن ئارتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151202040612/http://www.nrttv.com/NRT2/Detail.aspx?Jimare=9113 |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ }} * [https://web.archive.org/web/20181121171025/http://ba8.org/ مااڵپەڕی بەھەشت] {{خۆراکەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک|میوە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Punica granatum}} [[پۆل:گژوگیاکانی ئاسیای ناوەندی]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:ھێماکانی ھادیس]] [[پۆل:میوەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئێران]] [[پۆل:ڕوەکەکان، بەکارگیراو لە بۆنسای]] 64c16eyjptrkobgq6py8krulauk7dsz ژینناسی 0 12022 1695235 1622136 2026-10-26T19:35:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1695235 wikitext text/x-wiki {{زانست}} '''ژینناسی''' یان '''زیندەزانی''' [[توێژینی زانستی|توێژینی زانستیی]] [[ژین]] و [[ئۆرگانیزم|ئۆرگانیزمە]] زیندووەکانە. [[زانستی سروشتی|زانستێکی سروشتیی]] پان و بەرینە، کۆمەڵێک بوار لە خۆ دەگرێ کە پێکھاتە، ئەرک، گەشە، [[مێژووی ژین|بنەچە]]، [[پەرەسەندن]] و دابەشینی ژین ڕوون دەکەن. لە ژینناسی دا پێنج بابەتی سەرەکی ھەن: [[خانە]] وەک یەکەی بنجیی ژین، [[جین]] و میراتبەری وەک بناخەی میرات، پەرەسەندن وەک بزوێنەری [[زیندەفرەجۆری|جۆراوجۆریی ژینی]]، گۆڕانی [[وزە]] بۆ بەردەوامبوونی پێواژۆکانی ژین، و [[ھاوسەنگیی ناوەکی]]، ڕاگری سەقامگیریی ناوەکی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Modell |یەکەم=Harold |دوایین٢=Cliff |یەکەم٢=William |دوایین٣=Michael |یەکەم٣=Joel |دوایین٤=McFarland |یەکەم٤=Jenny |دوایین٥=Wenderoth |یەکەم٥=Mary Pat |دوایین٦=Wright |یەکەم٦=Ann |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=A physiologist's view of homeostasis |ناونیشان=https://www.physiology.org/doi/10.1152/advan.00107.2015 |journal=Advances in Physiology Education |زمان=en |بەرگ=٣٩ |issue=٤ |پەڕەکان=٢٥٩–٢٦٦ |doi=10.1152/advan.00107.2015 |issn=1043-4046 |pmc=٤٦٦٩٣٦٣|pmid=٢٦٦٢٨٦٤٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Davies |یەکەم=Paul C.W. |دوایین٢=Rieper |یەکەم٢=Elisabeth |دوایین٣=Tuszynski |یەکەم٣=Jack A. |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |سەردێڕ=Self-organization and entropy reduction in a living cell |ناونیشان=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0303264712001888 |journal=Biosystems |زمان=en |بەرگ=١١١ |issue=١ |پەڕەکان=١–١٠ |doi=10.1016/j.biosystems.2012.10.005 |pmc=٣٧١٢٦٢٩|pmid=٢٣١٥٩٩١٩}}</ref> == بوارەکان == === ژینکیمیا === [[ژینکیمیا]] توێژینی [[پێواژۆی کیمیایی|پێواژۆ کیمیایییەکانی]] نێو و پەیوەندیدار بە [[ئۆرگانیزم|ئۆرگانیزمە]] زیندووەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Biological/Biochemistry |ناونیشان=https://www.acs.org/careers/chemical-sciences/areas/biochemistry.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.acs.org}}</ref> === ژینناسیی گەردی === [[ژینناسیی گەردی]] لقێکی ژینناسییە کە دەخوازێ دە بناخەی گەردیی چالاکیی ژینناسانەی نێو و نێوان خانەکان بگا. === ژینناسیی خانەیی === {{وتاری سەرەکی|ژینناسیی خانەیی}} [[ژینناسیی خانەیی]] یان خانەناسی لقێکی ژینناسییە کە لە لە پێکھاتە، ئەرک و ئاکاری [[خانە|خانەکان]] دەتوێژێ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Molecular biology of the cell|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Garland science, Taylor and Francis group|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٤٤٣٢-٢|edition=شەشەم|شوێن=New York}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Cell Biology {{!}} Learn Science at Scitable |ناونیشان=https://www.nature.com/scitable/topic/cell-biology-13906536/?error=cookies_not_supported&code=ac4a191a-8764-47a5-8548-29a7b5eedd2d |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.nature.com |زمان=en}}</ref> === جێنەتیک === {{وتاری سەرەکی|جێنەتیک}} [[جێنەتیک]] یان جینناسی توێژینی زانستیی میرات یان بۆماوەیە. === ژینگەناسی === {{وتاری سەرەکی|ژینگەناسی}} ژینگەناسی توێژینی دابەشین و فرەییی ژین، کارلێکی نێوان ئۆرگانیزمەکان و ژینگەکەیانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Biology}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ژینناسی]] 0rah6l41o416c3u0uxeabxvx1v615zk ژریژ 0 12795 1695110 1532284 2026-10-26T13:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە) 1695110 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''قەڵای''' یان '''ژریژە''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Tin'') یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، هێماکەی (Sn) و گەردیلەی ژمارە (٥٠)یە. {{خشتەی خولی بچووک}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|زانستی ماددە}} {{پۆلی کۆمنز|Tin}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:توخمە کیمیایییەکان]] [[پۆل:ژریژ]] kgyntufoih5a7xbgt1nr46ro0i9uohf ڤلادیمیر پوتین 0 13330 1695395 1561385 2026-10-27T01:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695395 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = ڤلادیمیر پوتین | وێنە = Владимир Путин (20-06-2021) (cropped).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = سانتپتسبێرگی (لینینگراد) پایتەختی کۆنی یەکێتی سۆڤیەت | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٧ی تشرینی یەکەمی [[١٩٥٢]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = سەرۆککۆماری [[ڕووسیا]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[مەسیحییەت]] | ھاوسەر = لیودمیلا پۆتینە | یار = | منداڵەکان = مارینا - یەکاترینا | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان =[[پەڕگە:Orden of Honour.png|40 px|link=:en:Order of Honour (Russian Federation)]] |واژوو = Putin signature.svg | ماڵپەڕ = http://eng.putin.kremlin.ru/ | پەراوێزەکان = }} '''ڤلادیمیر پوتین''' (لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[سەنت پیتەرزبورگ]]) کەسایەتییەکی سیاسی و سەرۆک کۆماری ئێستای [[ڕووسیا]]یە. ناوبراو لە بنەماڵەی [[پوتین]] لەدایکبووە بۆیە نازناوی پوتینی بۆ خۆی ھەڵبژاردووە. لەوەتەی ٧ی ئایاری ٢٠١٢ سەرۆک کۆماری ڕووسیایە، پێشتریش ھەمان پلەی ھەبوو لە ماوەی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩ تاکوو ٧ی ئایاری ٢٠٠٠. ئەو ھەروەھا پێش ئەوەی ببێتە سەرۆک کۆمار لە ئایاری ٢٠١٢، پلەی سەرۆک وەزیرانی ڕووسیای پێبوو کە ئەویان لەماوەی ٨ی ئایاری ٢٠٠٨ تاکوو ٧ی ئایاری ٢٠١٢ بوو. لە ماوەی ٢٠٠٨ تاکوو ٢٠١٢ سەرۆکی حیزبی ڕووسیای یەکگرتوو بوو. پوتین لەسەرەتای لاویدا واتە ١٩٧٥ تاکوو ١٩٩١ لەناو [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]]دا بوو. == ژیانی سەرەتایی == باوکی ناوی ڤلادیمیر سپایەروۆنیچ پوتینە و دایکی ناوی ماریا لۆناڤانا یە دایک و باوکی سەر بەخێزانی [[پوتین]]نن، دایکی چێشلێنەری سەرۆکەکانی یەکێتی سۆڤیەتی جاران بووە لەوانە [[ڤلادیمیر لێنین]] و دوای مردنی ڤلادیمیر لێنین لە ساڵی ١٩٢٤ز دایکی پوتین کاری چێشتلێنەری بۆ خێزانەکەی لێنین کە ناوی لێدینژدە کردووە دواتر دووبارە بووەتە چێشتلێنەری سەرۆکی گەڕاوە ئەو جارەیان چێشت لێنەری بۆ [[جۆزێف ستالین]]کردووە بەگشتی خێزانەکەی لەبارێکی باش نەبووە == ڤلادیمیر پوتین و سیاسەت == پوتین کە ئێستا سەرۆکی ڕووسیایە بەیەکێ کە لە کەسیایەتییە دیارەکانی ناوی سیاسەتی ئێستادا ھەژمار دەکرێت و پوتین وەرزشکارە و پشتوێنی ڕەشی ھەیە لە یاری جۆدۆ. ئەو ناترسێت لەوەی کە بچێتە ناو کافتریایەکی شەوانەو لەگەڵ ھاوڵاتیانی ئاسایی مۆسکۆدا تەماشای یاری تۆپی پێ بکات. بە نیوەروتی وێنە دەگرێ و باکی نییە لەوەی کە لە ڕاگەیاندنەکاندا بڵاو بێتەوە. پۆتن متمانەی بە خۆی ھەیە و یەکێک لەو سەرۆکانەی جیھانە کە جاربەجارجلوبەرگی ڕەسمی لەبەرناکات، لە پەیوەندییە دیپلۆماتییەکانیدا بۆینباخ نابەستی و جاری واش ھەیە کە جاکەتەکەی دەدات بەسەر شانیدا. ئەمەش ئەو پیاوەیە کە بوەتە پاڵەوانی سەردەمی بوژانەوەی ڕووسیا. پوتین لەبارەی شۆڕشی سووریاوە وتی دەبێ تەنیا گەلی سووریا بڕیاردەر بێ نابێ ھیچ ھێز و لایەنێ دژیان بوەستێت ھەر بۆیەش ڕووسیا لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرووەکاندا [[ڤیتۆ]]یی خۆی بەکارھێنا دژی ھێرشکردنە سەر سووریا. * لەدوای ھەڵبژاردن لە ٧ی مەی ساڵی ٢٠٠٠ز بەڕەسمی پارتەکەی پوتین سەرکەوتنی بەدەست ھێنا بۆیەکەمینجار ئەو خولەش چوار ساڵی خایاند لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠٤ بوو * خولی دووەمیش بۆ دووەمینجار لەسەر یەک پوتین ھەڵبژێردرایەوە بۆ سەرۆکایەتی ڕووسیا ئەو خولەش لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٨ بوو * لە ساڵی ٢٠١٢ پوتین بۆ سێیەم خولی بۆوە بە سەرۆکی [[ڕووسیا]] بەڵام ئۆپۆزسیۆنی [[ڕووسیا]] پەنجە بۆ پوتین درێژ دەکەن بەتۆمەتی ساختەکاری لە ھەڵبژاردنەکان == خەڵاتەکان == * خەڵاتی تایبەت و مەزن لە ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠١ وەری گرتووە * لە ساڵی ٢٠٠٦ خەڵاتی ڕێزلێنانی لە فەڕەنسا پێ بەخشرا * لە ساڵی ٢٠٠٧ لەلایەک گۆڤاری تایم خەڵات کرا و بە ١٠٠ کاریگەرترین سیاسەتمەداری جیھان دەست نیشانکرا لەلایەن ھەمان گۆڤارەوە == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == لانی کەم ١٥ وڵات لە ساڵی ٢٠٠١ەوە نیشانەی ڕێزلێنانی مەدەنییان بە ڤلادیمێر پوتین بەخشیوە. پوتین بڕوانامەی دکتۆرای فەخری و چەندین خەڵاتی دیکەی لەلایەن ڕێکخراوەکانی جیهانەوە پێبەخشراوە، بەڵام هەندێک لەو خەڵاتانە دوای داگیرکردنی ئۆکرانیا لە ساڵی ٢٠٢٢ لەلایەن ڕووسیا هەڵوەشێنرانەوە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی ئایاری ٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Vladimir Putin|ڤلادیمیر پوتین}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ڕووسیا|ڕۆژنامەوانی|ئاسیا|ئەورووپا|زانستی سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڤلادیمیر پوتین]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ڕووسیا]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:بیلیۆنێرە ڕووسەکان]] [[پۆل:دەسەڵاتخوازی]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 9f2uud7vdrn26h5q7d1lukq6wb2zorl ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی) 4 15103 1695219 1689976 2026-10-26T18:54:07Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-44 */ بەشی نوێ 1695219 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:CdRBot/Archive |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی)/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 12 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=تەکنیکی|2= بەشی '''تەکنیکیی''' دیوەخان بۆ وتووێژ لەسەر کێشە تەکنیکییەکان ''سەبارەت بە'' '''ویکیپیدیا''' بەکاردەگیرێ. ئەگەر تووشی کێشەیەکی تەکنیکی لە داڕێژەکان، ئامرازەکان، بۆتەکان و … یان لە پەڕەکانی میدیاویکی، HTML ،CSS، JS و … بوون، دەتوانن لێرەدا وتووێژی لەسەر بکەن. بەگەکان و کەلێنەکانی نەرمامێری میدیاویکی دەبێ لە [[mw:Phabricator|فابریکەیتر]]دا ([[mw:How to report a bug|چۆنێتیی ڕاپۆرتی بەگێک]]) ڕاپۆرت بکرێ. |3=وپ:دخت|4=وپ:دخ/ت}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٣:٠٣، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١١:٤٥، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٣:٥٤، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٠٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٥:٤٤، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٤٣، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٢، ١٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠١، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٥٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤١، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٢٨، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١١:٥٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٠:٤٦، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> ١٨:٤٩، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٧:٣٧، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٣٥، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> 0azrz191dw0vhydflt4d9cdaau7633w ڤێردەر برێمن 0 18242 1695566 1610361 2026-10-27T10:33:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695566 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نوێکردنەوە}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:SV-Werder-Bremen-Logo.svg|چەپ|وێنۆک|150px|لۆگۆی یانەی ڤێدەربرێمەن]] [[پەڕگە:Weserstadion-von-suedwesten.jpg|thumb|220px |دەرەوەی یاریگا]] '''یانەی وەرزشی ڤێردەربرێمەن''' (بە ئەڵمانی: ''SV Werder Bremen'') کە زۆرجار بە کورتکراوەی '''ڤێردەربرێمەن''' دەناسرێت، یانەیەکی وەرزشی پیشەگەری ئەڵمانییە و بنکەکەی دەکەوێتە شاری برێمەن لە باکووری ڕۆژئاوای ئەڵمانیا. یەکێکە لە یانە بەشداربووەکانی خولی پلە یەکی ئەڵمانیا (بۆندسلیگا). ڤێردەربرێمەن مێژوویەکی دەوڵەمەندی لە تۆپی پێی ئەڵمانی و ئەورووپیدا هەیە و چەندین جار بەشداری لە پاڵەوانێتییە گەورەکانی وەک خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و خولی ئەورووپا کردووە [https://bundesliga.com <nowiki>[1].</nowiki>] == '''مێژوو''' == یانەکە لە ٤ی شوباتی ١٨٩٩ لەلایەن کۆمەڵێک خوێندکاری تەمەن ١٦ ساڵانەوە دامەزرا. بیرۆکەی دامەزراندنی یانەکە دوای ئەوە هات کە ئەو خوێندکارانە لە پێشبڕکێیەکدا خەڵاتێکیان بردەوە کە بریتی بوو لە کەرەستەی وەرزشی. ناوی "Werder" (ڤێردەر) وشەیەکی کۆنی ئەڵمانییە و بە واتای "نیمچە دوورگەی ڕووبار" دێت، ئەمەش ئاماژەیە بۆ شوێنی یەکەمین یاریگای یانەکە کە لەسەر کەناری ڕووباری ڤێزەر لە شاری برێمەن دروستکرابوو [https://www.werder.de/ <nowiki>[2].</nowiki>] == یاریگا و هێماکان == لە ساڵی ١٩٢٤ەوە، یانەکە یارییەکانی لە یاریگای ڤێزەرشتادیۆن (Weserstadion) ئەنجام دەدات. یاریگاکە دەکەوێتە سەر کەناری ڕووباری ڤێزەر و توانای لەخۆگرتنی زیاتر لە ٤٢,٠٠٠ هاندەری هەیە. ڕەنگە فەرمییەکانی یانەکە بریتین لە سەوز و سپی، و لۆگۆی یانەکە پێکدێت لە چوارچێوەیەکی سەوزی شێوە ئەڵماسی کە پیتێکی "W"ی سپی لە ناوەڕاستیدا نەخشێنراوە [https://www.stadiumguide.com/weserstadion/ <nowiki>[3]</nowiki>][https://1000logos.net/werder-bremen-logo/ <nowiki>[4]</nowiki>]. == دەستکەوتەکان == ڤێردەربرێمەن یەکێکە لە یانە سەرکەوتووەکانی ئەڵمانیا. لەسەر ئاستی ناوخۆیی، یانەکە توانیویەتی ٤ جار ببێتە پاڵەوانی بۆندسلیگا لە وەرزەکانی (١٩٦٤-٦٥، ١٩٨٧-٨٨، ١٩٩٢-٩٣، وە ٢٠٠٣-٠٤). هەروەها ٦ جاریش جامی ئەڵمانیا (DFB-Pokal)ی بەدەستهێناوە. لەسەر ئاستی ئەورووپا، گەورەترین دەستکەوتی یانەکە بردنەوەی جامی براوەکانی جامی ئەورووپا (European Cup Winners' Cup) بوو لە وەرزی ١٩٩١-١٩٩٢، هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٩ گەیشتووەتە یاری کۆتایی جامی یەکێتی ئەورووپا (کە دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ یۆرۆپالیگ) [https://www.uefa.com/ <nowiki>[5].</nowiki>] == ڕکابەرییەکان == دیارترین و گەورەترین ڕکابەریی ڤێردەربرێمەن لەگەڵ یانەی هامبۆرگە (Hamburger SV). یاری نێوان ئەم دوو یانەیە بە "دێربی باکوور" (Nordderby) ناسراوە و بەیەکێک لە کۆنترین، پڕجۆشترین و بەناوبانگترین ڕکابەرییەکانی مێژووی تۆپی پێی ئەڵمانیا دادەنرێت [[google:https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/nordderby-history-werder-bremen-hamburger-sv-hamburg-2686&authuser=1|[6].]] == بەستەری دەرەکی == * [https://web.archive.org/web/20170918151303/https://www.werder.de/ ماڵپەڕی فەرمی یانەی ڤێدەربرێمەن] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Werder Bremen}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٨٩٩]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێی برێمن]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩٩ لە ئەڵمانیا]] 86lssdtouosf1003b0agswcnfkp06kw ڤرۆتسواف 0 18748 1695390 1546224 2026-10-27T01:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695390 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-شار}} '''ڤرۆتسواف''' (بە ئەڵمانی: ''Breslau'') شارێکە دەکەوێتە وڵاتی [[پۆلەندا]] و پایتەختی ناوچەی سیلزیا سلڤی کە ناوچەیەکی مێژووییە لە وڵاتەکە. شارەکە لەسەدەی ١٠ بنیاد نراوە و ئێستا دانیشتووانی شارەکە ٦٣٢ ھەزاری تێپەڕ کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Wrocław}} {{شریتی دەروازە|پۆڵەندا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:ڤرۆتسواف]] [[پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] 2ktb3fafwaijoaqhvagn2leobwda1th ڤالێنسیا 0 18923 1695350 1365885 2026-10-26T22:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1695350 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ڤالێنسیا | native_name = Valencia | native_name_lang = | settlement_type = [[شار]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Land of Valencia (official).svg | flag_alt = | image_seal = Escut de València.svg | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Collagevalencia.JPG | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Spain | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 39 |latm = 28 |lats = |latNS = N | longd = 0 |longm = 23 |longs = |longEW = W | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسپانیا}} | subdivision_type1 = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | subdivision_name1 = [[پەڕگە:Flag of the Land of Valencia (2x3 ratio).svg|22px]] [[ھەرێمی ڤالێنسیا|ڤالێنسیا]] | subdivision_type2 = [[پارێزگا]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای ڤالێنسیا|ڤالێنسیا]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = دامەزران | established_date = ١٣٧ (پ.ز) | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٣٤٫٦٥ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_metro_km2 = | area_urbun_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = ١٥ | population_footnotes = | population_total = ٨٠١،٤٥٦<ref>https://www.lavanguardia.com/politica/20200601/481555734604/valencia-vuelve-a-pasar-de-los-800000-habitantes.html</ref> | population_metro = ٢،٥٢٢،٣٨ | population_urbun = ١،٥٩٥،٠٠٠ | population_as_of = ٢٠٢٠ | population_density_km2 = auto | population_demonym = ڤالێنسیایی | population_note = | timezone1 = CET | utc_offset1 = ١+ | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = ٢+ | postal_code_type = کۆدی پۆستی | postal_code = ٤٦٠٠٠–٤٦٠٨٠ | area_code_type = | area_code = ٣٤+ | iso_code = [[ISO 3166-2:ES|ES-V]] | blank_name_sec1 = زمانی فەرمی | blank_info_sec1 = [[زمانی ئیسپانیایی|ئیسپانیایی]]، [[زمانی کاتاڵان|کاتاڵان]] | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | website = [http://www.valencia.es/ www.valencia.es] | footnotes = }} '''ڤالێنسیا''' شارێکە پایتەختی ھەرێمی ڤالەنسیا کە دەکەوێتە وڵاتی [[ئیسپانیا]] ، سێیەم گەورە شاری [[ئیسپانیا]]یە لە دوای شارەکانی [[مەدرید]] و [[بارسێلۆنا]] ، بەپێێ سەرژمێری شارەکە لەساڵی [[٢٠١٠]]دا دانیشتووانی ئەم شارە زۆرتر لە ۸۰۹٬۲۶۷ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.avl.gva.es/va/documents-normatius/minidestacado/01/document/Gentilici.pdf|سەردێڕ = Els gentilicis valencians|ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|نووسەر = [[Acadèmia Valenciana de la Llengua]]|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160303182252/http://www.avl.gva.es/va/documents-normatius/minidestacado/01/document/Gentilici.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{wide image|Cac port.jpg|1300px|وێنەی پانۆرامایی شاری '''ڤالەنسیا'''.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Valencia}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٢یەمی پ.ز]] [[پۆل:ڤالێنسیا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٣٧ی پ.ز]] [[پۆل:شارەکانی ھەرێمی ڤالەنسیا]] [[پۆل:شارەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:پایتەختە پێشووەکان]] [[پۆل:کۆڵۆنیا (ڕۆمان)]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] rjiqmwvxpj3tqzrn1wlvjmen7tlks7v نیوویۆرک 0 19077 1695562 1692908 2026-10-27T10:12:34Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695562 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = نیویۆرک<!--بەبێ گفتوگۆکردن دەستکاریی مەکە.--> | subdivision_type = وڵات | settlement_type = [[دابەشکارییە کارگێڕییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)#شار|شار]] | named_for = [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|جەیمز ستیوارت، دوکی یۆرک]]<ref name="homberger400"/> | image_skyline = {{multiple image | total_width = 300 | border = infobox | perrow = 1/3/3/2 | caption_align = center | image1 = View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu (cropped).jpg | alt1 = میدتاون مانھاتن | caption1 = [[میدتاون مانھاتن]] لەگەڵ [[ئیمپایەر ستەیت بیڵدینگ]] (ناوەڕاست) و [[خوارووی مانھاتن]] لەگەڵ [[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر|وەن WTC]] (پاشبنەما) | image2 = 67º Período de Sesiones de la Asamblea General de Naciones Unidas (8020913157) (cropped).jpg | alt2 = بینای بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان | caption2 = [[بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان|بارەگای UN]] | image3 = Statue-of-Liberty-New-York-2014.jpg | alt3 = پەیکەری ئازادی | caption3 = [[پەیکەری ئازادی]] | image4 = New york times square-terabass (cropped).jpg | alt4 = گڵۆپە درەوشاوەکانی تایمز سکوێر | caption4 = [[تایمز سکوێر]] | image5 = Unisphere at night (cropped).jpg | alt5 = یونیسفێر، پەیکەرێکی گەورەی گۆی کانزایی | caption5 = [[یونیسفێر]] | image6 = Global Citizen Festival Central Park New York City from NYonAir (15351915006).jpg | alt6 = دیمەنی سێنتڕاڵ پارک | caption6 = [[سێنتڕاڵ پارک]] | image7 = Spiderweb BB jeh.jpg | alt7 = پردی بڕوکلین | caption7 = [[پردی بڕوکلین]] | image8 = Look_out_point_(cropped).jpg | alt8 = پردێک بەسەر ڕووبارێکدا | caption8 = [[پردی ڤێرازانو-نارۆز]] | image9 = New York Botanical Garden April 2015 010.jpg | alt9 = کتێبخانەی باخچەی ڕووەکیی نیویۆرک | caption9 = [[کتێبخانەی باخچەی ڕووەکیی نیویۆرک]] }} | image_flag = Flag of New York City.svg | flag_size = 110 | image_seal = Seal of New York City BW.svg | seal_size = 90 | image_blank_emblem = NYC Logo Wolff Olins.svg{{!}}class=skin-invert | blank_emblem_type = [[نیشانەی وشەیی]] | mapframe = yes | mapframe-zoom = 8 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-point = none | mapframe-stroke-width = 1 | mapsize = | map_caption = نەخشەی کارلێکەری کە سنووری شاری نیویۆرک پیشان دەدات | pushpin_map = New York#USA | pushpin_label_position = top | pushpin_label = {{nowrap|شاری نیویۆرک}} | pushpin_map_caption = ھەڵکەوتە لەناو [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]##ھەڵکەوتە لەناو ویلایەتە یەکگرتووەکان | pushpin_relief = yes | coordinates = {{Coord|region:US-NY_type:city|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <ref name="GR1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١١ |سەردێڕ=پەڕگەکانی گازێتێری ئەمریکا: ٢٠١٠، ٢٠٠٠، و ١٩٩٠ |ناونیشان=https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]}}</ref> | official_name = <!-- بەبێ کۆدەنگی ھیچ بۆ ئەم پارامەترە زیاد مەکە --> | subdivision_name = {{Flag|United States}} | subdivision_type2 = ویلایەت | subdivision_name2 = {{Flag|New York}} | parts_type = [[کاونتی (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کاونتییە پێکھێنەرەکان]] ([[ناوچەکانی شاری نیویۆرک|ناوچەکان]]) | parts = {{ubl|[[زە بڕۆنکس|بڕۆنکس (زە بڕۆنکس)]]|[[بڕوکلین|کینگز (بڕوکلین)]]|[[مانھاتن|نیویۆرک (مانھاتن)]]|[[کوینز|کوینز (کوینز)]]|[[ستەیتن ئایلەند|ڕیچمۆند (ستەیتن ئایلەند)]]}} | established_title = [[نیو ئەمستەردام#گەڕانەوەی هۆڵەندییەکان|نیشتەجێبوون]] | established_date = {{start date and age|1624|5|20|p=yes}} | established_title1 = [[نیو ئەمستەردام#داگیرکردنی ئینگلیزەکان|ناوی ئێستا]] | established_date1 = {{start date and age|1664|9|8|p=yes}} | established_title2 = [[شاری گەورەی نیویۆرک|یەکخراو]] | established_date2 = {{start date and age|1898|1|1|p=yes}} | government_type = [[حکومەتی سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەن|سەرۆک شارەوانیی بەھێز-ئەنجومەن]] | governing_body = [[ئەنجومەنی شاری نیویۆرک]] | founder = [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]] | leader_title = [[سەرۆک شارەوانیی شاری نیویۆرک|سەرۆک شارەوانی]] | leader_name = [[زۆھران مەمدانی]] ([[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|D]]) | total_type = کۆی گشتی | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="TigerWebMapServer">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بنکەدراوەی خزمەتگوزارییەکانی ArcGIS REST |ناونیشان=https://tigerweb.geo.census.gov/arcgis/rest/services/TIGERweb/Places_CouSub_ConCity_SubMCD/MapServer |بڵاوکەرەوە=نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> | area_total_sq_mi = 472.43 | area_total_km2 = 1223.59 | area_land_sq_mi = 300.46 | area_land_km2 = 778.18 | area_water_sq_mi = 171.97 | area_water_km2 = 445.41 | elevation_min_ft = 0 | elevation_max_m = 122 | elevation_max_ft = 401 | elevation_footnotes = <ref name="GR3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |سەردێڕ=دەستەی ئەمریکا بۆ ناوە جوگرافییەکان |ناونیشان=http://geonames.usgs.gov/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=[[ڕووپێویی جیۆلۆجیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]}} گەڕان بۆ پێناسی تایبەتمەندیی 975772.</ref> | elevation_max_footnotes = {{Efn|بەرزترین خاڵ لە شاری نیویۆرک بریتییە لە [[تۆدت ھیڵ]].}} | elevation_min_footnotes = | population_rank = [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی ژمارەی دانیشتووان|یەکەم]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان | population_density_sq_mi = 29,302.7 | population_density_km2 = 11313.8 | population_as_of = [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠٢٠]] | population_total = 8804190 | population_footnotes = | population_est =8,584,629 | pop_est_as_of = ٢٠٢٥ | pop_est_footnotes = <ref name=NYCQuickFacts/> | population_metro_footnotes = <ref name="2020Pop">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داتای ویلایەت بۆ دانیشتووان و نیشتەجێبوونی ٢٠٢٠ |ناونیشان=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> | population_metro = 20140470 | population_urban_footnotes = <ref name="urban area">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html |سەردێڕ=پێڕستی ناوچە شارییەکانی سەرژمێریی ٢٠٢٠ |وێبگە=census.gov |بڵاوکەرەوە=نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> | population_urban = 19426449 | population_density_urban_km2 = 2309.2 | population_density_urban_sq_mi = 5980.8 | population_demonym = نیویۆرکی | demographics_type2 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) | demographics2_footnotes = <ref name="bea.gov" /><ref name="fred.stlouisfed.org">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=کۆی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بۆ نیویۆرک-نیوارک-جێرسی سیتی، NY-NJ-PA (MSA) |ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/series/NGMP35620 |وێبگە=fred.stlouisfed.org}}</ref> | demographics2_title1 = کۆی گشتی | demographics2_info1 = $١.٣٧٨&nbsp;تریلیۆن (٢٠٢٤) | blank7_name = | demographics2_title2 = گەورەشار | demographics2_info2 = $٢.٤٤٣&nbsp;تریلیۆن (٢٠٢٤) ([[پێڕستی ناوچە میترۆپۆلیتانییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی|یەکەم]]) | timezone1 = [[ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات|EST]] | utc_offset1_DST = –4 | timezone1_DST = [[ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات|EDT]] | utc_offset1 = –5 | postal_code_type = [[زیپ کۆد]]ەکان | postal_code = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx | area_codes = [[کۆدەکانی ناوچەی ٢١٢، ٦٤٦ و ٣٣٢|212/646/332]]، [[کۆدەکانی ناوچەی ٧١٨، ٣٤٧ و ٩٢٩|718/347/929]]، [[کۆدی ناوچەی ٩١٧|917]] | blank_name = [[پێوەرەکانی پرۆسێسکردنی زانیاریی فیدراڵی|کۆدی FIPS]] | blank_info = 36-51000 | blank1_name = پێناسی تایبەتمەندیی [[سیستەمی زانیاریی ناوە جوگرافییەکان|GNIS]] | blank1_info = 975772 | website = {{URL|https://www.nyc.gov}} | nicknames = [[سێوی گەورە|سێوە گەورەکە]]، [[ئەو شارەی ھەرگیز نانوێت (نازناو)|ئەو شارەی ھەرگیز نانوێت]]، [[سالماگوندی (بڵاوکراوە)|گۆتەم]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nigro |یەکەم=Carmen |ناونیشان=https://www.nypl.org/blog/2011/01/25/so-why-do-we-call-it-gotham-anyway |سەردێڕ=کەواتە، بۆچی پێی دەڵێین گۆتەم؟ |بڵاوکەرەوە=[[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک]] |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣ |وتەگێڕانەوە=لێرەدا تێدەگەین کە زاراوەی گۆتەم پەیوەستە بە نووسەر واشینگتن ئیرڤینگ، کە بە کورتەچیرۆکەکانی 'ئەفسانەی سلیپی ھۆڵۆ' و 'ڕیپ ڤان وینکل' بەناوبانگە. ھەروەھا لێرەدا تێدەگەین کە ئیرڤینگ زۆر مەبەستی پیاھەڵدان نەبوو کاتێک لە ساڵی ١٨٠٧دا ئەم نازناوەی لە شارەکە نا.}}</ref> و [[نازناوەکانی شاری نیویۆرک|ئەوانی تر]] }} '''نیویۆرک'''، کە زۆرجار پێی دەوترێت '''شاری نیویۆرک''' ('''NYC''')،{{efn|بۆ جیاکردنەوەی لە [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]}} [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی ژمارەی دانیشتووان|پڕدانیشتووترین شارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا]]. شارەکە دەکەوێتە نووکی باشووری [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]] لەسەر [[بەندەری نیویۆرک]]، کە یەکێکە لە گەورەترین بەندەرە سروشتییەکانی جیھان. شارەکە لە [[ناوچەکانی شاری نیویۆرک|پێنج ناوچە]] پێکدێت&mdash;[[مانھاتن]]، [[بڕوکلین]]، [[کوینز]]، [[زە بڕۆنکس]]، و [[ستەیتن ئایلەند]]؛ ھەریەکەیان لەگەڵ [[پێڕستی کاونتییەکان لە نیویۆرک|کاونتییەکەی خۆیدا]] ھاوسنوور و یەکە. ئەم شارە ناوەندی جوگرافی و دیمۆگرافییە بۆ ھەردوو [[مێگالۆپۆلیسی باکووری ڕۆژھەڵات]] و [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]، کە گەورەترین ناوچەی میترۆپۆلیتانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕووی ھەردوو ژمارەی دانیشتووان و ڕووبەری شارنشینییەوە. نیویۆرک [[شاری جیھانی|ناوەندێکی جیھانییە]] بۆ [[ناوەندی دارایی|دارایی]]<ref name="NYCFinancialCapitalWorldA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.china.org.cn/english/China/219124.htm |سەردێڕ=Shanghai and New York—Similar, But Different |بڵاوکەرەوە=China.org |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref><ref name="NYCFinancialCapitalWorldGFCI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-39-explore-the-data/gfci-39-rank/|سەردێڕ=GFCI 39 Rank|بڵاوکەرەوە=Z/Yen Group Limited|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> و [[ئابووری شاری نیویۆرک|بازرگانی]]، [[کولتووری شاری نیویۆرک|کولتوور]]، [[تەکنۆلۆژیای بەرز|تەکنۆلۆژیا]]،<ref name="NewYorkCityDestinationNumberOneTechHub">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.crainsnewyork.com/technology/new-york-closer-ever-beating-bay-area-tech |سەردێڕ=New York is closer than ever to beating the Bay Area on tech |یەکەم=Cara |دوایین=Eisenpress |newspaper=[[Crain Communications]] |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> [[پایتەختی کاتبەسەربردنی جیھان|کاتبەسەربردن]] و [[ڕاگەیاندن لە شاری نیویۆرک|ڕاگەیاندن]]، ئەکادیمیا و [[پێڕستی شارەکان بەپێی بەرھەمی زانستی|بەرھەمی زانستی]]،<ref name="NYCScientificCapital">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leading 200 science cities {{!}} Nature Index 2022 Science Cities |ناونیشان=https://www.nature.com/nature-index/supplements/nature-index-2022-science-cities/tables/overall |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=nature.com |زمان=en}}</ref> [[ھونەرەکان]] و [[پایتەختی مۆدە|مۆدە]]، و بەو پێیەی ماڵی [[بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان|بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکانە]]، دڵی دیپلۆماسییەتی نێونەتەوەیییە.{{efn|بە پشتبەستن بە چەندین سەرچاوە: <ref name="The City of New York">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYC Mayor's Office for International Affairs |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/ia/html/home/home.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150616080757/http://www.nyc.gov/html/ia/html/home/home.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |بڵاوکەرەوە=The City of New York}}</ref><ref name="Digital Diplomacy Coalition, New York">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=DDC New York |ناونیشان=http://www.digidiplomats.org/newyork/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727142713/http://www.digidiplomats.org/newyork/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨ |بڵاوکەرەوە=Digital Diplomacy Coalition, New York |وتەگێڕانەوە=DDCی نیویۆرک کە لە ساڵی ٢٠١٤ دامەزراوە، هاوبەشی لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان، کۆمپانیا گەورەکانی تەکنۆلۆژیا و سۆشیال میدیا، چەندین حکومەت، و ڕێکخراوە ناحکومییەکان کردووە بۆ هێنانی بەرنامەی ناوازە بۆ کۆمەڵگەی ناوچەکە. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYCWorld'sMostImportantCity2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/most-influential-cities-in-the-world-2018-5?amp |سەردێڕ=The 21 most influential cities in the world |نووسەر١=Will Martin |نووسەر٢=Libertina Brandt |بڵاوکەرەوە=[[Business Insider]] |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="NYCTheCapitaloftheWorld">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Epic of New York City: A Narrative History |نووسەر=Edward Robb Ellis |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |بڵاوکەرەوە=Basic Books |پەڕە=٥٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٧-١٤٣٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Sx3RDQAAQBAJ&pg=PA594}}</ref><ref name="NewYorkCapitaloftheWorld2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Sam |دوایین=Roberts |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |سەردێڕ=When the World Called for a Capital |newspaper=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/09/14/nyregion/when-the-world-called-for-a-capital.html |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref>}} شاری نیویۆرک بە خێراییی ژیان و وزە شارییە بەردەوامەکەی ناسراوە.<ref name="FastPaceNYC1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fodors.com/world/north-america/usa/new-york/new-york-city/experiences/news/15-things-not-to-do-in-new-york-city |سەردێڕ=15 Things NOT to Do in New York City |نووسەر=Kelsy Chauvin |بڵاوکەرەوە=[[Fodor's]] |وتەگێڕانەوە=زیاتر لە ٨.٦ ملیۆن ھاووڵاتی لە شاری نیویۆرک ھەن، و نزیکەی ھەموویان پەلەیانە. ئەوان ھەروەھا ژیرن، ڕاشکاون، و بە شانازییەوە دەتوانن لەو گەورەشارەدا بژین کە مەیلی سزادانی کەسە لاوازەکانی ھەیە. سیستەمی میترۆ قەرەباڵغەکەی بە تەنھا ھێمایەکە بۆ چۆنیەتیی کارکردنی ئەم شارە: بەشێکی بالیێیە، بەشێکی گۆڕەپانی جەنگە. دانیشتووان و سەردانیکەران بە ھەمان شێوە دەتوانن ببینن بۆچی نیویۆرک بە مەزنترین شاری جیھان دادەنرێت. |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref name="FastPaceNYC2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://articles.sun-sentinel.com/2009-11-19/features/0911180065_1_new-yorkers-fast-paced-big-apple |سەردێڕ=Adjusting To New York City |نووسەر=Shira Poliak |بڵاوکەرەوە=Sun Sentinel |وتەگێڕانەوە=سەرەڕای ئەوەش، شێوازی ژیانی خێرای شاری نیویۆرک پێویستی بە خۆگونجاندن ھەیە. |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151203093200/http://articles.sun-sentinel.com/2009-11-19/features/0911180065_1_new-yorkers-fast-paced-big-apple |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="FastPaceNYC3">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Stephen |دوایین=Miller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tfsmDAAAQBAJ&q=hurrying+feverish+electric+crowds+new+york&pg=PA50 |سەردێڕ=Walking New York: Reflections of American Writers from Walt Whitman to Teju Cole |ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٣٢-٧٤٢٥-٣|پەڕەکان=٤٦, ٥٠, ١٣١|بڵاوکەرەوە=[[Fordham University Press]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> <!-- Demographics --> بە مەزەندەی ژمارەی دانیشتووانی ٨,٥٨٤,٦٢٩ کەس لە تەممووزی ٢٠٢٥دا،<ref name=NYCQuickFacts>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=QuickFacts Kings County, New York; Queens County, New York; New York County, New York; Bronx County, New York; Richmond County, New York |ناونیشان=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/kingscountynewyork,queenscountynewyork,newyorkcountynewyork,bronxcountynewyork,richmondcountynewyork/PST045224 |بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> کە دابەشبوون بەسەر {{convert|300.46|sqmi|km2}}دا، نیویۆرک [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی چڕیی دانیشتووان|چڕترین شاری گەورەیە لە ڕووی دانیشتووانەوە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا. شاری نیویۆرک زیاتر لە دوو ھێندەی دانیشتووانی [[لۆس ئانجلەس]]ی ھەیە، کە دووەم پڕدانیشتووترین شاری وڵاتەکەیە.<ref name="CensusNYC">[https://www.census.gov/history/www/homepage_archive/2023/january_2023.html U.S. Census Bureau History: New York City and the New Year], [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. سەردانیکراوە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤. "لە ساڵی ٢٠٢١دا، ٣,٠٧٩,٧٧٦ نیویۆرکی خۆیان وەک لەدایکبووی دەرەوە ناساند، لە نێویاندا ١,٥٤٢,٤١٣ کۆچبەری ئەمریکای لاتین، ٩١٠,١٥١ ئاسیایی، و ٤٤٣,١١٣ ئەورووپی... سەرژمێریی ٢٠٢٠ دەرخەری ئەوە بوو کە شاری نیویۆرک ماڵی ٨,٨٠٤,١٩٠ کەس بووە. لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا، بە جیاوازییەکی زۆر دووەم پڕدانیشتووترین شاری وڵاتەکە بوو بە ٣,٨٩٨,٧٤٧ دانیشتووەوە."</ref> زیاتر لە ٢٠.١&nbsp;ملیۆن کەس لە [[ناوچەی ئاماریی میترۆپۆلیتان]]ی شاری نیویۆرک دەژین<ref>[https://data.census.gov/table?g=310XX00US35620 Census Data for the New York-Newark-Jersey City, NY-NJ-PA Metro Area], [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. سەردانیکراوە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤.</ref> و ٢٣.٥ ملیۆن کەسیش لە [[ناوچەی ئاماریی تێکەڵ]]ی شارەکەدا دەژین تا ساڵی ٢٠٢٠، کە ھەردووکیان گەورەترینن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. شاری نیویۆرک یەکێکە لە پڕدانیشتووترین [[مێگاشار|مێگاشارەکانی]] جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.statsamerica.org/radius/big.aspx |سەردێڕ=Big Radius Tool: StatsAmerica |بڵاوکەرەوە=Indiana Business Research Center |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> شارەکە و ناوچە میترۆپۆلیتانییەکەی وەک دەروازەی سەرەکی بۆ [[کۆچکردن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان|کۆچکردنی یاسایی بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کاردەکەن. بەپێی خەمڵاندنەکان ٨٠٠ زمان لە شاری نیویۆرکدا قسەیان پێدەکرێت،<ref name="NYCWorld'sMostCulturallyLinguisticallyDiverseCityTop">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bosp.stanford.edu/explore/new-york/spring-quarter/languages-and-cultures|سەردێڕ=Languages and Cultures of Immigrant New York|بڵاوکەرەوە=[[Stanford University]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=لە نێوان ھەموو ئەو پێشەنگییانەی دەدرێتە پاڵ شاری نیویۆرک، لەوانەیە ئەوەی کەمترین لێکۆڵینەوەی لەسەر کرابێت و بە خراپترین شێوە تێگەیشتنی بۆ کرابێت پێگەی شارەکەیە وەک فرەچەشنترین شار لە ڕووی کولتووری و زمانەوانییەوە لە جیھاندا، چ لە ڕابردوو و چ لە ئێستادا. نیویۆرکییەکان نەک تەنھا لە ھەموو وڵاتێکی سەر زەوییەوە ھاتوون بەڵکو بە نزیکەی ٨٠٠ زمان قسە دەکەن، کە زۆرێکیان لە مەترسیدان، و نوێنەرایەتی مەودایەکی بێپێشینە لە کولتوورە ڕەسەن و کەمینەکان دەکەن.}}</ref><ref name="NYCWorld'sMostLinguisticallyDiverseCity3Top">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.economist.com/science-and-technology/2011/09/10/say-what|سەردێڕ=Say what? To find new subjects of study, some linguists simply open their front doors|بڵاوکەرەوە=The Economist|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="QueensMostLinguisticallyDiverseTop">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.weforum.org/agenda/2017/02/queens-in-new-york-has-more-languages-than-anywhere-in-the-world/#:~:text=There%20are%20as%20many%20as,Endangered%20Language%20Alliance%20(ELA). |سەردێڕ=Welcome to the language capital of the world: Queens, New York |نووسەر=Gus Lubin |بڵاوکەرەوە= [[کۆڕبەندی ئابووریی جیھانی]]، بە هاوبەشی لەگەڵ [[Business Insider]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥ |وتەگێڕانەوە=بەپێی ھاوپەیمانیی زمانە لەمەترسیداکان (ELA)، نزیکەی ٨٠٠ زمان ھەن کە لە شاری نیویۆرکدا قسەیان پێدەکرێت، و لە ھیچ شوێنێکی جیھاندا ھێندەی [[کوینز]] زمانی تێدا نییە.}}</ref> ئەمەش دەیکاتە فرەچەشنترین شار لە ڕووی زمانەوانییەوە لە جیھاندا.<ref name="NYCWorld'sMostLinguisticallyDiverseCity1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hpw|سەردێڕ=Listening to (and Saving) the World's Languages|نووسەر=Sam Roberts|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=ئەمانە تەنھا ھەندێک لەو زمانانە نین کە نیویۆرک دەکەنە فرەچەشنترین شار لە ڕووی زمانەوانییەوە لە جیھاندا. بەڵکو ئەوان بەشێکن لە گەنجینەیەکی سەرسووڕھێنەری زمانە لەمەترسیداکان کە لە نیویۆرکدا ڕەگیان داكوتاوە، ئەو زمانانەی کە لە ھەموو گۆشەیەکی جیھاندا لەدایکبوون و ئێستا زیاتر لە گۆشە جیاوازەکانی نیویۆرکدا دەبیسترێن وەک لە ھەر شوێنێکی تر.}}</ref><ref name="NYCWorld'sMostLinguisticallyDiverseCity2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.columbia.edu/news/new-york-worlds-most-linguistically-diverse-metropolis|سەردێڕ=New York, the World's Most Linguistically Diverse Metropolis|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]]|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ناوچەی میترۆپۆلیتانی شاری نیویۆرک ماڵی [[لەدایکبووانی دەرەوە#ناوچە میترۆپۆلیتان و شارییەکان بە گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوە|گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیە لە ھەر ناوچەیەکی میترۆپۆلیتان لە جیھاندا]]، کە بە نزیکەیی ٥.٩ ملیۆن کەسن تا ساڵی ٢٠٢٣. <!-- History --> [[دوورگەی مانھاتن]] لەلایەن گەلی [[لێناپی]]یەوە کە بە [[زمانی مونسی|مونسی]] قسەیان دەکرد لە دەوروبەری ١٦٢٤دا [[لێناپێھۆکینگ|نیشتەجێ بوون]]. تا ئەو کاتە، [[کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندی لە ئەمریکاکان|کۆلۆنیالیستە ھۆڵەندییەکان]] [[قەڵای ئەمستەردام]]یان وەک ناوەندێکی بازرگانی لەسەر دوورگەکە دامەزراندبوو. ئەمە یەکەمین نیشتەجێبوونی ئەورووپی بوو لەو شوێنەی کە دواتر دەبووە شاری نیویۆرک. نیشتەجێبوونەکە لە ساڵی ١٦٢٦ ناوی [[نیو ئەمستەردام]]ی لێنرا و لە ساڵی ١٦٥٣ وەک شارێک [[میساق|میساقی (بڕوانامەی مۆڵەت)]] پێدرا. شارەکە لە ساڵی ١٦٦٤ کەوتە ژێر [[کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە ئەمریکاکان|دەسەڵاتی ئینگلیزەکان]] و بە شێوەیەکی کاتی ناوی گۆڕدرا بۆ نیویۆرک دوای ئەوەی پاشا [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|چارلزی دووەم]] زەوییەکانی بەخشی بە براکەی، [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|دوکی یۆرک]]،<ref name="npsnetherland" /> پێش ئەوەی ئەم ناوە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی لە ساڵی ١٦٧٤ پەسەند بکرێت. لە دوای سەربەخۆیی لە [[شانشینیی مەزنی بەریتانیا]]، شارەکە [[پێڕستی پایتەختەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|پایتەختی نیشتمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بوو لە ساڵی ١٧٨٥ تا ١٧٩٠.<ref name="senate"/> شاری مۆدێرن پێکھێنرا لە ڕێگەی [[یەکخستنی شاری نیویۆرک|یەکخستنەکەی ساڵی ١٨٩٨]]ی پێنج ناوچەکەی. <!-- Economy --> بە پشتبەستن بە [[وۆڵ ستریت]] لە [[ناوچەی دارایی، مانھاتن|ناوچەی دارایی]]ی مانھاتن، شاری نیویۆرک ھەم بە پێشەنگترین ناوەندی دارایی و [[تەکنۆلۆژیای دارایی (فینتێک)|فینتێک]]ی جیھان<ref name="NYCFinancialAndFintechCapitalWorld">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zyen.com/publications/public-reports/the-global-financial-centres-index-37/ |سەردێڕ=GFCI 37 Rank |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ |بڵاوکەرەوە=Long Finance |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref><ref name=reuters-2022-03-24>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/business/new-york-widens-lead-over-london-top-finance-centres-index-2022-03-24/ |سەردێڕ=New York widens lead over London in top finance centres index |وێبگە=Reuters |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |دوایین١=Jones |یەکەم١=Huw}}</ref> و ھەم بە بەھێزترین شاری جیھان لە ڕووی ئابوورییەوە وەسف کراوە.<ref name="NewYorkMostPowerfulGlobalCity">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2021 Global Cities Report |ناونیشان=https://www.kearney.com/global-cities/2021 |ڕێکەوت=٢٠٢١|وێبگە=[[Kearney (کۆمپانیای ڕاوێژکاری)|Kearney]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> {{As of|2024}}، ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک [[پێڕستی شارەکان بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی (GDP)|گەورەترین ئابووری میترۆپۆلیتانە لە جیھاندا]]، بە ھەبوونی [[پێڕستی ناوچە میترۆپۆلیتانییەکانی ئەمریکا بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی|بەرھەمی ناوخۆیی میترۆپۆلیتان]] کە زیاترە لە ٢.٤٤&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=County in the New York-Newark-Jersey City, NY-NJ-PA MSA |ناونیشان=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI1MzMiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCI0Il0sWyJTdGF0ZSIsWyIzNDAwMCIsIjM2MDAwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIzNDAwMyIsIjM0MDEzIiwiMzQwMTciLCIzNDAxOSIsIjM0MDIzIiwiMzQwMjUiLCIzNDAyNyIsIjM0MDI5IiwiMzQwMzEiLCIzNDAzNSIsIjM0MDM3IiwiMzQwMzkiLCIzNjAwNSIsIjM2MDQ3IiwiMzYwNTkiLCIzNjA2MSIsIjM2MDc5IiwiMzYwODEiLCIzNjA4NSIsIjM2MDg3IiwiMzYxMDMiLCIzNjExOSJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyIzIl1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMjQiLCIyMDIzIiwiMjAyMiIsIjIwMjEiLCIyMDIwIiwiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |وێبگە=apps.bea.gov}}</ref> ئابووری ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک [[پێڕستی وڵاتان بەپێی بەرھەمی ناوخۆییی کڕین (ناوەکی)|لەنێو تەواوی وڵاتانی جیھاندا گەورەترە بێجگە لە نۆ وڵات نەبێت]]. سەرەڕای ھەبوونی [[میترۆی شاری نیویۆرک|سیستەمێکی ترانزێتی خێرا کە ٢٤ کاتژمێر لە ٧ ڕۆژی ھەفتەدا کاردەکات]]، نیویۆرک ھەروەھا پێشەنگی جیھانە لە [[قەرەباڵغیی ھاتوچۆ|قەرەباڵغیی ھاتوچۆی ئۆتۆمبێلی شارنشینیدا]].<ref name=NYCCongestion/> شارەکە ماڵی دوو [[پێڕستی بۆرسەکانی پشک|گەورەترین بۆرسەی پشکە]] لە جیھاندا لە ڕووی [[سەرمایەی بازاڕ|سەرمایەی بازاڕی]] کۆمپانیا تۆمارکراوەکانیانەوە: ئەوانیش [[بۆرسەی نیویۆرک]] و [[نازداک]]ن. شاری نیویۆرک پەناگەیەکی چەسپاوە بۆ وەبەرھێنەرە جیھانییەکان.<ref name=NYCSafeHavenGlobalInvestors>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.propertyinvestortoday.co.uk/breaking-news/2016/12/international-investors-eye-new-york-as-safe-haven |سەردێڕ=International investors eye New York as safe haven |نووسەر=Marc Da Silva |بڵاوکەرەوە=Angelsmedia |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231103153122/https://www.propertyinvestortoday.co.uk/breaking-news/2016/12/international-investors-eye-new-york-as-safe-haven |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <!-- Expense and Wealth --> {{As of|2025}}، شاری نیویۆرک گرانترین شارە لە جیھاندا بۆ [[تاراوگەنشین|تاراوگەنشینان]]<ref name=MostExpensiveCityExpats>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/amp/2023/06/08/nyc-overtakes-hong-kong-as-most-expensive-city-in-world-for-expats-eca.html |سەردێڕ=New York overtakes Hong Kong as the most expensive city in the world for expats, new survey shows |نووسەر=Goh Chiew Tong |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> و بە جیاوازییەکی زۆر بەرزترین کرێی نیشتەجێبوونی ھەیە لە نێوان ھەموو شارەکانی ئەمریکادا؛<ref name=NYCMostExpensiveRents>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.newsweek.com/new-york-rent-hits-all-time-high-1945346 |سەردێڕ=New York City Rent Hits All-Time High |نووسەر=Giulia Carbonaro |بڵاوکەرەوە=[[Newsweek]] |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |وتەگێڕانەوە=دانیشتووان بڕی مامناوەندی ٤,٥٠٠ دۆلار دەدەن بۆ شوقەیەکی یەک-نووستنی لە شارەکەدا، کە بەرێژەی ١٢.٨ لەسەد بەرزبووەتەوە بە بەراورد بە ساڵێک پێشتر و ٣.٤ لەسەد بە بەراورد بە مانگی تەممووز. ئەوانەی شوقەی دوو-نووستنی بەکرێ دەگرن دۆخیان زۆر لەوە باشتر نییە. بەپێی Zumper، کرێی مامناوەندی دوو-نووستنی گەیشتە ژمارەیەکی پێوانەیی بەرز کە ٥,١٠٠ دۆلار بوو لە مانگی ئابدا، کە بەرێژەی ١٣.٣ لەسەد ساڵ بە ساڵ و ٣.٧ لەسەد مانگ بە مانگ بەرزبووەتەوە... ئەم ژمارانە نیویۆرک دەکەنە گرانترین شار بۆ خەڵک بۆ بەکرێگرتنی شوقەی یەک-نووستنی یان دوو-نووستنی لە سەرتاسەری وڵاتدا. دووەم گرانترین بازاڕی کرێ، بە بەراورد، جێرسی سیتی (NJ) بوو، بە کرێی مامناوەندی ٣,٤٠٠ دۆلار بۆ شوقەیەکی یەک-نووستنی و ٣,٩٠٠ دۆلار بۆ شوقەیەکی دوو-نووستنی.}}</ref> لە کاتێکدا [[کاونتیی نیویۆرک]] (مانھاتن) بە جیاوازییەکی بەرچاو گرانترین [[کاونتییەکانی ئەمریکا|کاونتیی ئەمریکییە]] بۆ تێکڕای نرخی خانوو بۆ ھەر پێیەکی چوارگۆشە،<ref name=ManhattanHighestMedianPricePerSquareFoot>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/release/tables?eid=1137279&rid=462|سەردێڕ=Median Listing Price Per Square Foot Counties|بڵاوکەرەوە=[[Federal Reserve Bank of St. Louis]]|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> و [[پێڕستی کاونتییەکانی ئەمریکا بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی|بەرزترین بەرھەمی ناوخۆییی کاونتی لە ئەمریکادا بەرھەم دەھێنێت بەپێی ھەردوو پێوەری ڕەھا و بۆ ھەر تاکێک]]. [[پێنجەم ئەڤینیو|شەقامی پێنجەم]] ڕێڕەوێکی بازاڕکردنی نێونەتەوەیییە کە زۆر لوکسە و خەریکە وەبەرھێنانی زیاتر لە ژێرخانەکەیدا دەکرێت.<ref name=FifthAvenueUltraLuxuryInvestment>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fashionunited.com/news/retail/inside-fifth-avenues-luxury-land-rush-why-2026-will-be-a-defining-year/2026020670471|سەردێڕ=Inside Fifth Avenue’s luxury land rush: Why 2026 will be a defining year|وتەگێڕانەوە=شەقامی پێنجەم دەکەوێتە چەقی چاکسازییەکی بەرفراوانەوە. ئەم ڕێڕەوی بازاڕکردنە بەناوبانگەی جیھان ھاوکات خەریکە دیزاینێکی مێژوویی بۆ دەکرێتەوە، بەجۆرێک کە کەمترین ئاستی بەردەستبوونی فرۆشتنی تاکی بەخۆیەوە بینیوە، و ھێشتاش ملیاران دۆلار لە وەبەرھێنانی براندە لوکسەکان ڕادەکێشێت.|نووسەر=Rachel Douglass|بڵاوکەرەوە=FashionUnited|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> شاری نیویۆرک ماڵی [[پێڕستی شارەکان بەپێی ژمارەی ملیاردێرەکان|بەرزترین ژمارەی ملیاردێرەکانە]]،<ref name=NYCHighestNumberBillionaires>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rprealtyplus.com/international/new-york-is-2025s-richest-city-with-123-billionaires-119516.html#:~:text=New%20York%20City%20remains%20the,2021%2C%20when%20Beijing%20overtook%20it. |سەردێڕ=New York Is 2025's Richest City With 123 Billionaires |بڵاوکەرەوە=Realty+ |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250414225445/https://www.rprealtyplus.com/international/new-york-is-2025s-richest-city-with-123-billionaires-119516.html#:~:text=New%20York%20City%20remains%20the,2021%2C%20when%20Beijing%20overtook%20it. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو کەسانەی کە خاوەنی [[کەسی خاوەن سەرمایەی زۆر بەرز|سەرمایەی زۆر بەرزن]] (زیاتر لە ٣٠&nbsp;ملیۆن دۆلاری ئەمریکی)،<ref name=NYCUltraHighNetWorth>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2024/07/19/population-ultra-high-net-worth-wealth.html#:~:text=The%20global%20population%20of%20ultra,the%20year%2Dend%20stock%20rally. |سەردێڕ=The ultra-wealthy just gained $49 trillion in wealth thanks to stocks |نووسەر=Robert Frank |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٤ |وتەگێڕانەوە=نیویۆرک گەورەترین دانیشتووانی ھەیە لە جیھاندا لەو کەسانەی کە سەرمایەکەیان ٣٠ ملیۆن دۆلار یان زیاترە، بە ١٦,٦٣٠ کەس. ھۆنگ کۆنگ پلەی دووەمی گرتووە بە ١٢,٥٤٦ کەس، بەدوایدا لۆس ئانجلەس دێت بە ٨,٩٥٥ و تۆکیۆ بە ٦,٤٤٥ کەس.}}</ref> و [[پێڕستی شارەکان بەپێی ژمارەی ملیۆنێرەکان|ملیۆنێرەکان]] لە ھەر شارێکی جیھاندا بە جیاوازییەکی بەرچاو.<ref name=NewYorkArtMarketGlobalHeadquarters>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The New York Art Market Report |ناونیشان=https://nyartmarket.independenthq.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |بڵاوکەرەوە=Arts Economics |وتەگێڕانەوە=نیویۆرک بارەگای سەرەکیی جیھانییە بۆ بازاڕی ھونەر، بە بەرزترین پشکی بازاڕ لە ڕووی بەھای فرۆشتنی ھونەر لە جیھاندا. ھەروەھا ناوەندێکە بۆ سامانی زۆر بەرز، گەورەترین دانیشتووانی ملیۆنێر و ملیاردێرەکانی ھەیە لەسەر ئاستی جیھان، و سەرباری ئەوەش ناوەندی دارایی سەرەکیی ئەمریکایە.}}</ref> == وشەناسی == لە ساڵی ١٦٦٤دا، نیویۆرک بەناوی دوکی یۆرکەوە (کە دواتر بوو بە پاشا [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|جەیمزی دووەم]]) ناونرا بۆ ڕێزلێنان لێی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170201120328/https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |سەردێڕ=1664 New Amsterdam becomes New York Dutch rulers surrender to England |یەکەم=Etta |دوایین=Badoe |بڵاوکەرەوە=[[Queens Chronicle]] |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> برا گەورەکەی جەیمز، [[چارلسی دووەمی ئینگلتەرا|چارلسی دووەم]]، ئەوی وەک [[کۆلۆنی تایبەت|خاوەنی]] خاکی پێشووی [[نیو نێدەڕلاند]] دیاری کرد، لە نێویاندا شاری [[نیو ئەمستەردام]]، کاتێک ئینگلتەرا [[داگیرکردنی نیو نێدەڕلاند|دەستی بەسەردا گرت]] و لە ژێر [[کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندی لە ئەمریکاکان|دەسەڵاتی ھۆڵەندییەکان]] دەریھێنا.<ref name="Archdeacon2013a">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Thomas J. |دوایین=Archdeacon |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9bTxAAAAQBAJ&pg=PT19 |سەردێڕ=New York City, 1664–1710: Conquest and Change |بڵاوکەرەوە=[[Cornell University Press]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-٦٨٩١-٩|پەڕە=١٩|بەستەری نووسەر١=Thomas J. Archdeacon}}</ref> نیو نێدەڕلاند ناوەکەی گۆڕدرا بۆ [[پارێزگای نیویۆرک]] (کە ئێستا [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]ە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=James, Duke of York |ناونیشان=https://history.nycourts.gov/figure/james-duke-york/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢١ |وێبگە=Historical Society of the New York Courts |وتەگێڕانەوە=جەیمز کەشتیگەلێکی نارد [...]، ھۆڵەندییەکان خۆیان بەدەستەوە دا، فەرمانڕەوایی ئینگلیزی دامەزرا، و کۆلۆنییەکە [نیو نێدەڕلاند] ناوەکەی گۆڕدرا بۆ نیویۆرک.}}</ref> == مێژوو == === مێژووی سەرەتایی === لە [[سەردەمی پێش کۆلۆمبوس]]، ئەو ناوچەیەی کە ئێستا شاری نیویۆرکە لەلایەن گەلانی [[ئەلگۆنکیان|ئەلگۆنکیان]]ەوە نیشتەجێ بوو، لە نێویاندا گەلی [[لێناپی]] کە بە [[زمانی مونسی|مونسی]] قسەیان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grumet |یەکەم=Robert Steven |سەردێڕ=The Munsee Indians: a history |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٤٠٦٢-٩|زنجیرە=Civilization of the American Indian series |شوێن=Norman}}</ref> نیشتمانی لێناپییەکان، کە بە [[لێناپێھۆکینگ]] ناسرابوو، ناوچەکانی ئێستای [[ستەیتن ئایلەند]]، [[مانھاتن]]، [[زە بڕۆنکس]]، بەشی ڕۆژاوای [[لۆنگ ئایلەند]] (لە نێویاندا [[بڕوکلین]] و [[کوینز]])، و [[دۆڵی خوارووی ھادسۆن]]ی دەگرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Evan T. |دوایین=Pritchard |ساڵ=٢٠٠٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=c5hky9f5PgoC&pg=PA27 |سەردێڕ=Native New Yorkers: The Legacy of the Algonquin people of New York |پەڕە=٢٧|بڵاوکەرەوە=Council Oak Books |ژپنک=١-٥٧١٧٨-١٠٧-٢}}</ref> یەکەمین سەردانی تۆمارکراو بۆ [[بەندەری نیویۆرک]] لەلایەن ئەورووپییەکەوە لە ساڵی ١٥٢٤دا بوو، لەلایەن گەڕیدەی [[ئیتاڵی|ئیتالی]] [[جیۆڤانی دا ڤێرازانو]].<ref name="Debo2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Angie |دوایین=Debo |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pLjYpwiuN_wC&pg=PT28 |سەردێڕ=A History of the Indians of the United States |بڵاوکەرەوە=[[University of Oklahoma Press]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٨٩٦٥-٩|پەڕە=٢٨}}</ref> ئەو ناوچەکەی بۆ [[شانشینی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] داگیرکرد و ناوی لێنا ''Nouvelle Angoulême'' (نیو [[ئەنگولێم]]).<ref name="rodgers">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rankin |یەکەم١=Rebecca B. |ناونیشان=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226262 |سەردێڕ=New York: The World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress |دوایین٢=Rodgers |یەکەم٢=Cleveland |بڵاوکەرەوە=[[Harper (بڵاوکەرەوە)|Harper]] |ساڵ=١٩٤٨}}</ref> گەشتێکی ئیسپانی، بە سەرکردایەتی کاپتنێکی پورتوگالی بە ناوی [[ئێستیڤاۆ گۆمێس]] کە بۆ پاشا [[کارلۆسی پێنجەم، ئیمپراتۆری ڕۆمای پیرۆز|ئیمپراتۆر کارلۆسی پێنجەم]] کەشتیی دەهاژووت، لە کانوونی دووەمی ١٥٢٥دا گەیشتە بەندەری نیویۆرک و نەخشەی دەمی ڕووباری [[ڕووباری ھادسۆن|ھادسۆن]]ی کێشا، کە ناوی لێنا {{lang|es|Río de San Antonio}} ('ڕووباری سانت ئەنتۆنی').<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=WPA Writer's Project |سەردێڕ=A Maritime History of New York |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o08K8jlMI-IC |پەڕە=٢٤٦|بڵاوکەرەوە=Going Coastal Productions |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٠-٩٧٢٩٨٠٣-١-٨}}</ref> لە ساڵی ١٦٠٩دا، گەڕیدەی ئینگلیزی [[ھێنری ھادسۆن]] دووبارە بەندەری نیویۆرکی دۆزییەوە لەکاتێکدا بەدوای [[ڕێڕەوی باکووری ڕۆژاوا]]دا دەگەڕا بەرەو [[ڕۆژھەڵات (ئاسیا)|ڕۆژھەڵات]] بۆ [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندی]].<ref name="Lankevich2002">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=George J. |دوایین=Lankevich |ناونیشان=https://archive.org/details/newyorkcity00geor |سەردێڕ=New York City: A Short History |بڵاوکەرەوە=[[NYU Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٤٧-٥١٨٦-٢|پەڕە=[https://archive.org/details/newyorkcity٠٠geor/page/٢ ٢]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ئەو بەو ڕووبارەدا ڕۆیشت کە ھۆڵەندییەکان پێیان دەگوت [[ڕووباری باکوور (ڕووباری ھادسۆن)|ڕووباری باکوور]] (کە ئێستا ڕووباری ھادسۆنە)، کە یەکەم جار لەلایەن ھادسۆنەوە ناوی ''ماوریشیۆس''ی لێنرا بە ناوی [[مۆریس، شازادەی ئۆرەنج]].<ref name="hudsonnni">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Hudson River |ناونیشان=http://www.newnetherlandinstitute.org/history-and-heritage/digital-exhibitions/a-tour-of-new-netherland/hudson-river/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New Netherland Institute]]}}</ref> ھادسۆن ناوچەکەی بۆ کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندی داگیرکرد. لە ساڵی ١٦١٤دا، ناوچەی نێوان [[کەیپ کۆد]] و [[کەنداوی دێلاوێر]] لەلایەن ھۆڵەنداوە داگیرکرا و ناوی {{lang|nl|Nieuw-Nederland}} ("[[نیو نێدەڕلاند]]")ی لێنرا. یەکەمین دانیشتووی نا-ئەمریکی ڕەسەن لەو ناوچەیەی کە دواتر بوو بە شاری نیویۆرک [[خوان (جان) ڕۆدریگێز]] بوو، کە بازرگانێک بوو لە [[کاپتنیی گشتی سان دۆمینگۆ|سانتۆ دۆمینگۆ]]وە و لە زستانی ١٦١٣–١٤ گەیشتە مانھاتن، و وەک نوێنەری ھۆڵەندییەکان دەستی کرد بە ڕاوکردن بۆ [[پێستە|پێستە]] و بازرگانیکردن لەگەڵ دانیشتووانە ناوخۆیییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roberts |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |سەردێڕ=Honoring a Very Early New Yorker |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2012/10/02/honoring-a-very-early-new-yorker/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٣ |سەردێڕ=CUNY DSI Publishes Monograph on New York's First Immigrant |ناونیشان=https://www.ccny.cuny.edu/news/juan-rodriguez-monograph |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=[[The City College of New York]]}}</ref> === دەسەڵاتی ھۆڵەندی === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Stad Amsterdam in Nieuw Nederland (City Amsterdam in New Netherland) Castello Plan 1660.jpg | caption1 = [[پلانی کێستێلۆ]]، نەخشەیەکی ساڵی ١٦٦٠ بۆ [[نیو ئەمستەردام]] لە [[خوارووی مانھاتن]] | image2 = GezichtOpNieuwAmsterdam.jpg | caption2 = [[نیو ئەمستەردام]]، چەقی ئەو ناوچەیەی کە دواتر بوو بە خوارووی مانھاتن، لە ساڵی ١٦٦٤دا، ئەو ساڵەی کە [[کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە ئەمریکاکان|ئینگلتەرا]] دەسەڵاتی گرتە دەست و ناوی گۆڕی بۆ نیویۆرک }} ئامادەیییەکی ھەمیشەییی [[کۆلۆنیالیزمی ئەورووپی لە ئەمریکاکان|ئەورووپی]] لە نزیک [[بەندەری نیویۆرک]] لە ساڵی ١٦٢٤دا دامەزرا، کە ئەمەش نیویۆرک دەکاتە ١٢ەمین کۆنترین نیشتەجێبوونی ئەورووپی کە بە بەردەوامی نیشتەجێبووی ھەبێت لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (خاکی سەرەکی)|خاکی سەرەکیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، لەگەڵ دامەزراندنی نیشتەجێبوونێکی ھۆڵەندی بۆ [[بازرگانیی پێستە|بازرگانیکردن بە پێستە]] لە [[دوورگەی پارێزگاران]]. لە ساڵی ١٦٢٥دا، دەستکرا بە دروستکردنی [[قەڵا|قەڵایەک]] و قەڵای ئەمستەردام، کە دواتر پێی وترا ''Nieuw Amsterdam'' (نیو ئەمستەردام)، لەسەر دوورگەی مانھاتنی ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kingston Ubarn Cultural Park |سەردێڕ=Dutch Colonization |ناونیشان=http://www.nps.gov/history/nr/travel/kingston/colonization.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120119042901/http://www.nps.gov/history/nr/travel/kingston/colonization.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.nps.gov}}</ref><ref name="Tolerance">[http://www.tolerancepark.org/id2.html GovIsland Park-to-Tolerance: through Broad Awareness and Conscious Vigilance], Tolerance Park. Retrieved February 9, 2017. See Legislative Resolutions Senate No. 5476 and Assembly No. 2708.</ref> کۆلۆنیی نیو ئەمستەردام درێژ دەبووەوە لە نووکی باشووری مانھاتنەوە بۆ وۆڵ ستریتی ئێستا، کە لەوێدا کۆتەیەکی دارین بە بەرزی {{Convert|12|ft|adj=on}} لە ساڵی ١٦٥٣ دروستکرا بۆ پاراستنیان لە ھێرشی ئەمریکییە ڕەسەنەکان و ئینگلیزەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/crash-selected-wall-street-chronology/ |سەردێڕ=Timeline: A selected Wall Street chronology |بڵاوکەرەوە=[[PBS]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە ساڵی ١٦٢٦دا [[پیتەر مینویٹ]]، بەڕێوەبەری نیو نێدەڕلاند، وەک چۆن لەلایەن [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]]یەوە پێی سپێردرابوو، دوورگەی مانھاتنی لە ''کانارسی''، کە [[گەلی لێناپی|گرووپێکی بچووکی لێناپی]] بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Frederick M. |دوایین١=Binder |یەکەم٢=David M. |دوایین٢=Reimers |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o08K8jlMI-IC |سەردێڕ=All the Nations Under Heaven: An Ethnic and Racial History of New York City |پەڕە=٤|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٠-٢٣١-٠٧٨٧٩-X|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]]}}</ref> کڕی بە "بەھای ٦٠ [[گیلدەری ھۆڵەندی|گیلدەر]]"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.s4ulanguages.com/laet2.html |سەردێڕ=Pieter Schaghen Letter |ساڵ=١٦٢٦|وتەگێڕانەوە="...&nbsp;hebben t'eylant Manhattes van de wilde gekocht, voor de waerde van 60 gulden: is groot 11000 morgen.&nbsp;..." ("...&nbsp;ئەوان دوورگەی مانھاتێسیان لە ھیندییەکان کڕیوە بە بەھای ٦٠ گیلدەر. قەبارەکەی ١١,٠٠٠ مۆرگێنە&nbsp;...) |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |وێبگە=S4ulanguages.com}}</ref> (نزیکەی ٩٠٠ دۆلار لە ساڵی ٢٠١٨دا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Value of the Guilder versus Euro |ناونیشان=http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=[[International Institute of Social History]]}}</ref> ئەفسانەیەکی باو بەڵام ھەڵەویست دەکەوێتە بانگەشەی ئەوەی کە مانھاتن بە بڕی ٢٤ دۆلار موورووی شووشە کڕدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Schaghen Letter |ناونیشان=http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101023083225/http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=usurped |بڵاوکەرەوە=Nnp.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Miller |یەکەم١=Christopher L. |دوایین٢=Hamell |یەکەم٢=George R. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ١٩٨٦|سەردێڕ=A New Perspective on Indian-White Contact: Cultural Symbols and Colonial Trade |journal=[[The Journal of American History]] |بەرگ=٧٣|issue=2 |پەڕەکان=٣١١–٣٢٨|doi=10.2307/1908224 |jstor=1908224 |issn=0021-8723}}</ref> دوای کڕینەکە، نیو ئەمستەردام بە ھێواشی گەشەی کرد.<ref name="npsnetherland">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dutch Colonies |ناونیشان=https://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071017053514/http://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref> بۆ ڕاکێشانی نیشتەجێبووان، ھۆڵەندییەکان [[پاترۆن|سیستەمی پاترۆنیان]] لە ساڵی ١٦٢٨ دامەزراند، کە بەپێی ئەو پیاوە دەوڵەمەندە ھۆڵەندییەکان (''پاترۆنەکان''، یان خاوەنکارەکان) کە ٥٠ کۆلۆنیستیان بھێنایە [[نیو نێدەڕلاند]] خەڵات دەکران بە زەوی، ئۆتۆنۆمیی سیاسیی ناوخۆیی، و مافی بەشداریکردن لە بازرگانیی قازانجبەخشی پێستەدا. ئەم بەرنامەیە سەرکەوتنی کەمی ھەبوو.<ref name="locnetherland">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Patroon System |ناونیشان=http://frontiers.loc.gov/intldl/awkbhtml/kb-1/kb-1-2-2.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220319082007/http://frontiers.loc.gov/intldl/awkbhtml/kb-1/kb-1-2-2.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی دەسەڵاتی ئەو میثاقەی کە لەلایەن [[دەوڵەتە گشتییەکانی ھۆڵەندا|دەوڵەتە گشتییەکانی ھۆڵەندا]] لە حوزەیرانی ١٦٢١ پێی بەخشرابوو، [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]] قۆرخکارییەکی تەواوی بەسەر کۆلۆنیالیزم و بازرگانی لە نیو نێدەڕلاند دامەزراند. لە ساڵی ١٦٣٩-١٦٤٠دا، بۆ بەھێزکردنی گەشەی ئابووری، دەستی لە قۆرخکاری بازرگانی پێستە ھەڵگرت، ئەمەش بووە ھۆی گۆڕان بەرەو بەرھەمھێنانی خۆراک، دار، تووتن، و کاری کۆیلایەتی (بەتایبەتی لەگەڵ [[ئەنتێڵیی ھۆڵەندی|ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]]).<ref name="npsnetherland" /><ref name="nahcnetherland">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Story of New Amsterdam |ناونیشان=http://www.newamsterdamhistorycenter.org/bios/origins.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=New Amsterdam History Center}}</ref> لە ساڵی ١٦٤٧دا، [[پیتەر ستۆیڤێسانت]] دەستی بە خزمەتەکەی کرد وەک دوایین [[بەڕێوەبەرانی نیو نێدەڕلاند|بەڕێوەبەری گشتیی]] نیو نێدەڕلاند. لە ماوەی خزمەتەکەیدا، ژمارەی دانیشتووانی نیو نێدەڕلاند لە ٢,٠٠٠ەوە بۆ ٨,٠٠٠ زیادی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jacobs |یەکەم=Jaap |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=vgnh3E5Mm0cC |سەردێڕ=The Colony of New Netherland: A Dutch Settlement in Seventeenth-Century America |بڵاوکەرەوە=[[Cornell University Press]] |ساڵ=٢٠٠٩|پەڕە=٣٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-٧٥١٦-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Eisenstadt |یەکەم١=Peter |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tmHEm5ohoCUC&q=New+Amsterdam+grew+from+under+2,000+to+8,000&pg=PA1051 |سەردێڕ=The Encyclopedia of New York State |دوایین٢=Moss |یەکەم٢=Laura-Eve |دوایین٣=Huxley |یەکەم٣=Carole F. |بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٠٨٠٨-٠|پەڕە=١٠٥١}}</ref> ستۆیڤێسانت شانازیی باشترکردنی یاسا و ڕێسای پێدەکرێت؛ بەڵام، ھەروەھا ناوبانگێکی وەک سەرکردەیەکی [[دیپۆتیزم|دیکتاتۆر (دیپۆتیست)]] دەرکرد. ئەو ڕێساکانی لەسەر فرۆشتنی مەی دامەزراند، ھەوڵیدا کۆنتڕۆڵ بەسەر [[کڵێسای ڕیفۆرمی ھۆڵەندی]]دا بکات، و ڕێگەی لە گرووپە ئاینییەکانی تر گرت بۆ دامەزراندنی شوێنی پەرستن.<ref name="nyhsstuyvesant">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Stuyvesant |ناونیشان=http://www.nyhistory.org/peter-stuyvesant |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160624011523/http://www.nyhistory.org/peter-stuyvesant |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New-York Historical Society]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەسەڵاتی ئینگلیزی === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = The fall of New Amsterdam cph.3g12217.jpg | caption1 = ''[[کەوتنی نیو ئەمستەردام]]''، تابلۆیەکی [[جان لیۆن ژێرۆم فێریس]]، کە [[داگیرکردنی نیو نێدەڕلاند]] پیشان دەدات | image2 = A_view_of_Fort_George_with_the_city_of_New_York,_from_the_SW.jpg | caption2 = [[قەڵای ئەمستەردام|قەڵای جۆرج]] و نیویۆرک لەگەڵ کەشتییە جەنگییەکانی بەریتانیا، {{Circa|1731}} }} لە ساڵی ١٦٦٤دا، بەبێ ئەوەی بتوانێت ھیچ بەرگرییەکی بەرچاو کۆبکاتەوە، ستۆیڤێسانت نیو ئەمستەردامی ڕادەستی ھێزەکانی ئینگلیز کرد، بە سەرکردایەتیی کۆلۆنێل [[ڕیچارد نیکۆڵس]]، بەبێ ڕشتنی خوێن.<ref name="nyhsstuyvesant" /><ref name="nnistuyvesant">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Stuyvesant |ناونیشان=http://www.newnetherlandinstitute.org/history-and-heritage/dutch_americans/peter-stuyvesant/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New Netherland Institute]]}}</ref> مەرجەکانی خۆبەدەستەوەدانەکە ڕێگەی دا بە دانیشتووانە ھۆڵەندییەکان لە کۆلۆنییەکەدا بمێننەوە و ڕێگەی بە ئازادی ئایینی دا.<ref name="lehrmanstuyvesant">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The surrender of New Netherland, 1664 |ناونیشان=http://www.gilderlehrman.org/history-by-era/early-settlements/resources/surrender-new-netherland-1664 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[Gilder Lehrman Institute of American History]]}}</ref> لە ساڵی ١٦٦٧دا، لە کاتی دانوستانەکان کە بووە ھۆی [[پەیماننامەی بێردا (١٦٦٧)|پەیماننامەی بێردا]] دوای [[دووەمین جەنگی ئینگلیز-ھۆڵەندی]]، ھۆڵەندییە براوەکان بڕیاریان دا کۆلۆنیی کێڵگەی تازە دروستبووی ئەو شوێنە بھێڵنەوە کە ئێستا پێی دەوترێت [[سورینام]]، کە لە ئینگلیزەکانیان گرتبوو،<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Breda |title=Treaty of Breda |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ }}</ref> و لە بەرامبەردا، ئینگلیزەکان نیو ئەمستەردامیان ھێشتەوە. نیشتەجێبوونەکە بەخێرایی ناوی گۆڕدرا بۆ "نیویۆرک" بەناوی [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|دوکی یۆرک]] (کە دواتر بوو بە پاشا جەیمزی دووەم و حەوتەم).<ref name="homberger400">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Homberger |یەکەم=Eric |سەردێڕ=The Historical Atlas of New York City: A Visual Celebration of 400 Years of New York City's History |بڵاوکەرەوە=Owl Books |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٥٠-٧٨٤٢-٨|پەڕە=٣٤}}</ref> دوکەکە بەشێکی کۆلۆنییەکەی دا بە خاوەنکاران [[جۆرج کارتێرێت]] و [[جۆن بێرکڵی، یەکەمین بارۆن بێرکڵیی ستراتۆن|جۆن بێرکڵی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miller |یەکەم=John |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=McEJCAAAQBAJ |سەردێڕ=James II (The English Monarchs Series) |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٨٧٢٨-٤|پەڕەکان=٤٤–٤٥}}</ref> لە ٢٤ی ئابی ١٦٧٣دا، لە کاتی [[سێیەمین جەنگی ئینگلیز-ھۆڵەندی]]، [[ئەنتۆنی کۆلڤ]] لە ھێزی دەریایی ھۆڵەندی لەسەر داوای [[کۆرنێلیس ئێڤێرتسێنی بچووکترین]] [[ھێرشی ھۆڵەندی بۆ سەر ئەمریکای باکوور|دەستی بەسەر نیویۆرکدا گرت]] و دووبارە ناوی لێنایەوە "نیو ئۆرەنج" بەناوی [[ویلیامی سێیەمی ئینگلتەرا|ویلیامی سێیەم]]، [[شازادەی ئۆرەنج]].<ref name="Roper2017">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=L. H. |دوایین=Roper |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i8wnDwAAQBAJ&pg=PA215 |سەردێڕ=Advancing Empire |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١٨٩١-١|پەڕە=٢١٥}}</ref> لە تشرینی دووەمی ١٦٧٤دا، ھۆڵەندییەکان دوورگەکەیان گەڕاندەوە بۆ ئینگلتەرا بەپێی [[پەیماننامەی وێستمینستەر (١٦٧٤)|پەیماننامەی وێستمینستەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Van Luling |یەکەم=Todd |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٤ |سەردێڕ=8 Things Even New Yorkers Don't Know About New York City |ئیش=[[HuffPost]] |ناونیشان=https://huffingtonpost.com/2014/04/17/new-york-history-facts_n_5107337.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Peter |دوایین=Douglas |سەردێڕ=The Man Who Took Back New Netherland |ناونیشان=http://www.newnetherlandinstitute.org/files/2813/5680/0659/Man_Who_Took_Back_NN.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New Netherland Institute]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220708102432/http://www.newnetherlandinstitute.org/files/2813/5680/0659/Man_Who_Took_Back_NN.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چەندین شەڕی ناوخۆیی لە نێوان خێڵە ئەمریکییە ڕەسەنەکان و ئەو پەتایانەی کە بەھۆی بەرکەوتن لەگەڵ ئەورووپییەکانەوە سەریان ھەڵدا بوونە ھۆی لەدەستدانی ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی لێناپی لە نێوان ١٦٦٠ و ١٦٧٠دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.penntreatymuseum.org/americans.php |سەردێڕ=Native Americans |بڵاوکەرەوە=Penn Treaty Museum |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> تا ساڵی ١٧٠٠، دانیشتووانی لێناپی کەمبوونەوە بۆ ٢٠٠ کەس.<ref>[http://www.gothamcenter.org/ "Gotham Center for New York City History"] Timeline 1700–1800</ref> نیویۆرک تووشی چەندین پەتای [[تای زەرد]] بوو لە سەدەی ١٨یەمدا، و تەنھا لە ساڵی ١٧٠٢دا ١٠٪ی دانیشتووانەکەی لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Pedro |دوایین=Nogueira |ناونیشان=http://jdc.jefferson.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1004&context=yellow_fever_symposium |سەردێڕ=The Early History of Yellow Fever (PDF) |بڵاوکەرەوە=[[Thomas Jefferson University]] |ساڵ=٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america/ |سەردێڕ=Timeline – Yellow Fever in America |بڵاوکەرەوە=[[Public Broadcasting Service]] (PBS) |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە سەرەتای سەدەی ١٨یەمدا، گرنگیی نیویۆرک وەک بەندەرێکی بازرگانی لە ناو [[پارێزگای نیویۆرک|کۆلۆنیی دەوروبەریدا]] زیادی کرد.<ref name="Foote2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Thelma Wills |دوایین=Foote |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Cu4VfJPRsl4C&pg=PA68 |سەردێڕ=Black and White Manhattan: The History of Racial Formation in Colonial New York City |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]], US |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٨٨٠٩-٠|پەڕە=٦٨}}</ref> بوو بە ناوەندێکی [[کۆیلایەتی لە کۆلۆنییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا|کۆیلایەتی]]، و تا ساڵی ١٧٣٠، ٤٢٪ی خێزانەکان ئەفریقییەکانیان وەک کۆیلە بەکاردەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Oltman |یەکەم=Adele |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ |سەردێڕ=The Hidden History of Slavery in New York |ناونیشان=http://www.thenation.com/article/hidden-history-slavery-new-york# |journal=[[The Nation]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191130043006/https://www.thenation.com/article/hidden-history-slavery-new-york/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆربەیان [[کۆیلەی ناوماڵ]] بوون؛ ئەوانی تریان وەک کرێکار بەکرێ دەدران. کۆیلایەتی بەتەواوی بەسترابووەوە بە ئابووری نیویۆرکەوە لە ڕێگەی کاری کۆیلەکانەوە لە سەرتاسەری بەندەرەکەدا، و پیشەسازییەکانی بانکی و کەشتیوانی کە بازرگانییان لەگەڵ [[باشووری ویلایەتە یەکگرتووەکان|باشووری ئەمریکادا]] دەکرد. لە کاتی دروستکردنێکدا لە [[فۆلی سکوێر]] لە ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا، [[گۆڕستانی ئەفریقییەکان]] دۆزرایەوە؛ گۆڕستانەکە ١٠,٠٠٠ بۆ ٢٠,٠٠٠ گۆڕی ئەفریقییەکانی سەردەمی داگیرکاریی لەخۆدەگرت، کە ھەندێکیان کۆیلە بوون و ھەندێکی تریش ئازاد بوون.<ref name="AsanteMazama2005">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Molefi Kete |دوایین١=Asante |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RcBkDlJ7qjwC&pg=PA33 |سەردێڕ=Encyclopedia of Black Studies |یەکەم٢=Ama |دوایین٢=Mazama |یەکەم٣=Marie-José |دوایین٣=Cérol |بڵاوکەرەوە=[[SAGE Publishing|SAGE]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦١٩-٢٧٦٢-٤|پەڕە=٣٣}}</ref> دادگاییکردن و بێتاوانکردنی [[جۆن پیتەر زێنگەر]] لە ساڵی ١٧٣٥ لە مانھاتن، کە تۆمەتبار کرابوو بە [[ناوزڕاندنی یاخیبووانە]] دوای ڕەخنەگرتن لە [[پێڕستی پارێزگارە داگیرکارەکانی نیویۆرک|پارێزگاری داگیرکار]] [[ویلیام کۆسبی]]، یارمەتیدەر بوو بۆ چەسپاندنی [[ئازادیی ڕۆژنامەگەری]] لە ئەمریکای باکووردا.<ref name="zenger">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Linder |یەکەم=Doug |ساڵ=٢٠٠١ |سەردێڕ=The Trial of John Peter Zenger: An Account |ناونیشان=http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/zenger/zengeraccount.html |بڵاوکەرەوە=[[University of Missouri–Kansas City]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121122040556/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/zenger/zengeraccount.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٧٥٤دا، [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moore |یەکەم=Nathaniel Fish |ناونیشان=https://archive.org/details/anhistoricalske00univgoog |سەردێڕ=An Historical Sketch of Columbia College, in the City of New York, 1754–1876 |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]] |ساڵ=١٨٧٦|پەڕە=[https://archive.org/details/anhistoricalske٠٠univgoog/page/n١٤ ٨]}}</ref> === شۆڕشی ئەمریکی === [[File:BattleofLongisland.jpg|thumb|[[شەڕی لۆنگ ئایلەند]]، کە یەکێک بوو لە گەورەترین شەڕەکانی [[شەڕی شۆڕشی ئەمریکا]]، و لە ٢٧ی ئابی ١٧٧٦ لە [[بڕوکلین]] ڕوویدا]] [[کۆنگرێسی یاسای مۆر (ستامپ ئاکت)]] لە تشرینی یەکەمی ١٧٦٥ لە نیویۆرک کۆبووەوە، لە کاتێکدا ڕێکخراوی [[کوڕانی ئازادی]] لە شارەکەدا سەریھەڵدا و لە دە ساڵی داھاتوودا پێکدادان ڕوویدا لەگەڵ ئەو ھێزە بەریتانیانەی کە لەوێ جێگیر کرابوون.<ref name="BoyerClark2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Paul |دوایین١=Boyer |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=O7NsCgAAQBAJ&pg=PA100 |سەردێڕ=The Enduring Vision: A History of the American People, Volume 1: To 1877, Concise |یەکەم٢=Clifford |دوایین٢=Clark |یەکەم٣=Sandra |دوایین٣=Hawley |یەکەم٤=Joseph |دوایین٤=Kett |یەکەم٥=Andrew |دوایین٥=Rieser |بڵاوکەرەوە=[[Cengage Learning]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-١١١-٧٨٥٥٣-٦|پەڕە=١٠٠}}</ref> [[شەڕی لۆنگ ئایلەند]]، کە گەورەترین شەڕی ناو [[شەڕی شۆڕشی ئەمریکا]] بوو، لە ئابی ١٧٧٦ لە ناو سنووری مۆدێرنی بڕوکلیندا ئەنجامدرا.<ref name="Reno2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Linda Davis |دوایین=Reno |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KvhogpG5154C&pg=PA3 |سەردێڕ=The Maryland 400 in the Battle of Long Island, 1776 |بڵاوکەرەوە=[[McFarland & Company|McFarland]] |ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٥١٨٤-٥|پەڕە=٣}}</ref> تێکشکاندنی سوپای کیشوەری (ئەمریکییەکان) لەلایەن بەریتانییەکانەوە لە [[شەڕی قەڵای واشینگتن]] لە تشرینی دووەمی ١٧٧٦دا دوایین مۆڵگەی ئەمریکییەکانی لە مانھاتن لەناوبرد، و وایکرد [[جۆرج واشینگتن]] و ھێزەکانی بەسەر ڕووباری ھادسۆندا بەرەو [[نیوجێرزی]] پاشەکشە بکەن، لەکاتێکدا لەلایەن ھێزەکانی بەریتانیاوە ڕاودەنران.<ref>[https://www.battlefields.org/learn/revolutionary-war/battles/fort-washington Fort Washington], [[American Battlefield Trust]]. Accessed December 31, 2023. "شەڕی قەڵای واشینگتن، کە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٧٧٦ لەسەر دوورگەی مانھاتن ڕوویدا، دوایین بەشی وێرانکەری ھەڵمەتە کارەساتبارەکەی جەنەراڵ واشینگتن بوو لە نیویۆرک... ھاو کاتێک بینی پێگەی ئەمریکییەکان چەندە لاوازە، ھێرشێکی سێ-قۆڵی بۆ سەر قەڵای واشینگتن و کارە بەرگرییە دەرەکییەکانی دەستپێکرد. ھێزی ھێرشبەری ھاوبەشی بەریتانی-ھێسی کە لە ٨,٠٠٠ پیاو پێکھاتبوو ژمارەیان زۆر زیاتر بوو لە ٣,٠٠٠ بەرگریکاری قەڵاکە... لە کاتژمێر ٣:٠٠ی پاشنیوەڕۆ، دوای ھەوڵێکی بێھوودە بۆ بەدەستھێنانی مەرجی نەرمتر بۆ پیاوەکانی، ماگاو قەڵای واشینگتن و ٢,٨٠٠ بەرگریکارە ڕزگاربووەکەی ڕادەستی بەریتانییەکان کرد."</ref><ref>Schenawolf, Harry. [https://revolutionarywarjournal.com/washingtons-retreat-across-new-jersey-a-british-fox-chase/ "Washington's Retreat Across New Jersey: A British Fox Chase"], Revolutionary War Journal, August 5, 2019. Accessed December 31, 2023.</ref> دوای شەڕەکە، کە ئەمریکییەکان تێیدا دۆڕان، بەریتانییەکان نیویۆرکیان کردە بنکەی ئۆپەراسیۆنە سەربازی و سیاسییەکانیان لە ئەمریکای باکووردا.<ref>[[Rohit Aggarwala|Aggarwala, Rohit T.]] [https://www.jstor.org/stable/90018770 "'I want a Packet to arrive': Making New York City the headquarters of British North America 1696–1783"], ''New York History'', Winter 2017. Accessed December 29, 2023. "یەکێک لە جیاکەرەوە سەرەکییەکانی شاری نیویۆرک لە کۆتایی سەردەمی داگیرکاریدا ڕۆڵی بوو وەک بارەگای سەرەکی سوپای بەریتانیا لە ئەمریکای باکوور، کە بە شێوەیەکی نزیک لە بەردەوام لە ساڵی ١٧٥٥ تا ١٧٨٣ بەو شێوەیە بوو."</ref> شارەکە بووە پەناگەیەک بۆ ئاوارەکانی [[دڵسۆزەکان (شۆڕشی ئەمریکا)|دڵسۆزانی بەریتانیا]] و کۆیلە ھەڵاتووەکان کە چوونە پاڵ ڕیزەکانی بەریتانیا لە پێناو ئەو ئازادییەی کە لەلایەن [[تاجی بەریتانیا|تاجی بەریتانیاوە]] بەڵێنیان پێدرابوو، و نزیکەی ١٠,٠٠٠ کۆیلەی ھەڵاتوو لە کاتی داگیرکاریی بەریتانییەکاندا لە شارەکەدا کۆببوونەوە، کە گەورەترین کۆمەڵگەی لەو جۆرە بوو لە کیشوەرەکەدا.<ref>[https://www.amrevmuseum.org/revolution-stories/finding-freedom-deborah "Finding Freedom: Deborah"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231231230351/https://www.amrevmuseum.org/revolution-stories/finding-freedom-deborah |date=December 31, 2023 }}, [[Museum of the American Revolution]], May 4, 2018. Accessed December 31, 2023. "ئەوان ڕایانکرد بۆ لای سوپای بەریتانیا، کە ئازادی پێشکەش بەو کەسانە دەکرد کە کۆیلە بوون لای خاوەنە یاخیبووەکانیان بەپێی ڕاگەیاندنی فیلیپسبێرگ لە ساڵی ١٧٧٩ کە لەلایەن جەنەراڵی بەریتانی ھێنری کلینتۆنەوە دەرکرابوو. مێژوونووسان مەزەندە دەکەن کە ١٠,٠٠٠ کەسی کۆیلە بە ھەڵاتن بۆ لای بەریتانییەکان لە کاتی شەڕی شۆڕشگێڕیدا بەدوای ئازادیدا گەڕابێتن."</ref><ref>Goulet, L.; and Tsaltas-Otoomanelli, Mary. [https://www.gothamcenter.org/blog/black-loyalists-evaculation-zy4la "Black Loyalists In The Evacuation Of New York City, 1783"], [[The Gotham Center for New York City History]], November 15, 2023. Accessed December 31, 2023. "تا ساڵی ١٧٨٣، شاری نیویۆرک ببووە گەورەترین کۆمەڵگەی کۆیلە ھەڵاتووەکان لە ئەمریکای باکووردا... خەڵکی ڕەشپێستی ئازاد و خۆ-ئازادکراو چوونە ناو شاری نیویۆرکەوە لە کاتی داگیرکاری بەریتانییەکاندا بۆ گەڕان بەدوای پاراستندا."</ref> کاتێک ھێزەکانی بەریتانیا لە کۆتایی شەڕەکەدا لە ساڵی ١٧٨٣ نیویۆرکیان [[ڕۆژی چۆڵکردن (نیویۆرک)|چۆڵ کرد]]، ھەزاران لە [[ئازادکراوان]]یان گواستەوە بۆ دووبارە نیشتەجێکردنیان لە [[نۆڤا سکۆشیا]]، ئینگلتەرا، و [[کاریبی]].<ref name="Hinks2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Peter P. |دوایین=Hinks |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3UXQs0uO0VMC&pg=PA508 |سەردێڕ=Encyclopedia of Antislavery and Abolition |بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group]] |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٣١٤٤-٢|پەڕە=٥٠٨}}</ref> ھەوڵدان بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی ئاشتییانە بۆ جەنگەکە لە [[کۆنفرانس ھاوس]] لە ستەیتن ئایلەند بەڕێوەچوو لە نێوان نوێنەرانی ئەمریکی، لە نێویاندا [[بنجامین فرانکلین]]، و جەنەراڵی بەریتانی [[ڕیچارد ھاو، یەکەمین ئێڕڵی ھاو|لۆرد ھاو]] لە ١١ی ئەیلوولی ١٧٧٦دا.<ref>Mattera, John. [https://www.nycgovparks.org/parks/conference-house-park/dailyplant/19934 Conference House Park The Daily Plant: Thursday, September 7, 2006], [[New York City Department of Parks and Recreation]]. Accessed December 29, 2023.</ref> کەمێک دوای دەستپێکردنی داگیرکاریی بەریتانییەکان، [[ئاگرە گەورەکەی نیویۆرک (١٧٧٦)|ئاگرە گەورەکەی نیویۆرک]] نزیکەی ٥٠٠ بینای وێران کرد، کە دەکاتە نزیکەی چوارەکی پێکھاتەکانی شارەکە، لە نێویاندا [[کڵێسای ترینیتی (شاری نیویۆرک)|کڵێسای ترینیتی]].<ref>Trinity Church bicentennial celebration, May 5, 1897, By Trinity Church (New York, N.Y.) p. 37, ISBN 978-1-356-90825-7</ref><ref>[https://baruch.cuny.edu/nycdata/disasters/fires-1776.html New York City (NYC) The Great Fire of 1776], [[Baruch College]]. Accessed December 29, 2023. "ئاگرەکە لە بینایەکی دارین لە نزیک وایت ھۆڵ سلیپ دەستی پێکرد، کە پێی دەگوترا مەیخانەی فایتینگ کۆکس، کە ماڵێکی کاتبەسەربردن بوو و لەلایەن خراپترین دانیشتووانی شارەکەوە سەردان دەکرا. بەھۆی ئەو بایەی کە لە باشووری ڕۆژاوای شارەکەوە ھەڵیدەکرد، ئاگرەکە گەورەتر بوو و بەخێرایی بەناو شەوەکەدا بڵاوبووەوە، و لە ئەنجامدا ٤٩٣ بینا و خانووی وێران کرد."</ref> === سەردەمی دوای شۆڕش و سەرەتای سەدەی نۆزدەھەم === [[File:Ramon Elorriaga - Inauguration of George Washington.jpg|thumb|وێنەیەکی [[یەکەمین سوێندخواردنی جۆرج واشینگتن]] لە ساڵی ١٧٨٩دا]] لە کانوونی دووەمی ١٧٨٥دا، ئەنجومەنی [[کۆنگرێسی کۆنفیدڕاڵی]] شاری نیویۆرکی کردە پایتەختی نیشتمانی.<ref>[https://declaration.fas.harvard.edu/blog/january-superintending-1 "January Highlight: Superintending Independence, Part 1"], [[Harvard University]] Declaration Resources Project, January 4, 2017. Accessed December 29, 2023. "لە ١١ی کانوونی دووەمی ١٧٨٥ەوە تا ١٧٨٩، کۆنگرێسی کۆنفیدڕاڵی لە شاری نیویۆرک کۆبووەوە، لە ھۆڵی شار (کە دواتر بوو بە فیدراڵ ھۆڵ) و لە مەیخانەی فراونسێس."</ref> نیویۆرک دوایین پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو لەژێر [[ماددەکانی کۆنفیدڕاڵی]] و یەکەمین پایتەخت بوو لەژێر [[دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکان|دەستووردا]].<ref name="Post-Revolutionary War"/> وەک پایتەختێک، شاری نیویۆرک میوانداریی مەراسیمی سوێندخواردنی یەکەمین سەرۆک، [[جۆرج واشینگتن]]، و یەکەمین [[کۆنگرێسی ویلایەتە یەکگرتووەکان|کۆنگرێسی]] کرد، لە [[فیدراڵ ھۆڵ]] لە [[وۆڵ ستریت]]. کۆنگرێس [[پەیماننامەی مافەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|پەیماننامەی مافەکانی]] لەوێ داڕشت.<ref name="Post-Revolutionary War">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=The People's Vote: President George Washington's First Inaugural Speech (1789) |ناونیشان=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |magazine=[[U.S. News & World Report]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080925045133/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای باڵا]] یەکەمین کۆبوونەوەی ڕێکخستنی خۆی لە نیویۆرک ئەنجامدا لە ساڵی ١٧٩٠دا. لە ساڵی ١٧٩٠دا، بۆ یەکەمین جار، شاری نیویۆرک پێشی [[فیلادێلفیا]] کەوت و بووە گەورەترین شاری وڵاتەکە. لە کۆتایی ساڵی ١٧٩٠دا، پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[یاسای نیشتەجێبوون|گواسترایەوە بۆ فیلادێلفیا]]، کە لەوێ مایەوە تا ئەوکاتەی [[واشینگتن دی سی]] دروستکرا.<ref name="residence act">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Residence Act |ناونیشان=https://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Residence.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222110855/https://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Residence.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٧ |ئیش=Web Guides: Primary Documents in American History |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]]}}</ref><ref name="senate">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Robert |دوایین=Fortenbaugh |ناونیشان=https://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |سەردێڕ=The Nine Capitals of the United States |ساڵ=١٩٤٨|پەڕەکان=٩|بڵاوکەرەوە=[[United States Senate]]}}</ref> لە ماوەی سەدەی ١٩یەمدا ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک لە ٦٠,٠٠٠ کەسەوە بۆ ٣.٤٣&nbsp;ملیۆن بەرزبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smil |یەکەم=Vaclav |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=52yuDwAAQBAJ |سەردێڕ=Growth: From Microorganisms to Megacities |بڵاوکەرەوە=[[The MIT Press]] |ساڵ=٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٦٢-٠٤٢٨٣-٣|پەڕە=٣٣٦|بەستەری نووسەر=Vaclav Smil}}</ref> لەژێر یاسای [[ئازادکردنی پلەبەپلە (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|ئازادکردنی پلەبەپلە]]ی ویلایەتی نیویۆرک لە ساڵی ١٧٩٩دا، ئەو منداڵانەی کە لە دایکێکی کۆیلە لەدایکدەبوون لە کۆتاییدا ئازاد دەکران، بەڵام لە ڕووی یاسایییەوە ناچارکرابوون وەک [[خزمەتکاری گرێبەستدار|خزمەتکاری گرێبەستدار]] خزمەت بکەن تا تەمەنی ٢٨ ساڵی بۆ نێرەکان و تەمەنی ٢٥ ساڵی بۆ مێیەکان.<ref>"An Act for the Gradual Abolition of Negro Slavery in New York" ([[Laws of New York|L. 1799, Ch. 62]])</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harper |یەکەم=Douglas |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Emancipation in New York |ناونیشان=http://www.slavenorth.com/nyemancip.htm |ئیش=Slave North |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> کۆمەڵگەیەکی بەرچاوی ڕەشپێستی ئازاد وردە وردە لە مانھاتن گەشەی کرد، کە پێکھاتبوون لە کۆیلە پێشووەکان کە لەلایەن خاوەنەکانیانەوە ئازادکرابوون دوای [[شەڕی شۆڕشی ئەمریکا]]، ھەروەھا کۆیلە ھەڵاتووەکان. [[کۆمەڵەی ئازادکردنی نیویۆرک]] کاری بۆ ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی دەکرد و [[قوتابخانەی ئازادی ئەفریقییەکانی]] دامەزراند بۆ پەروەردەکردنی منداڵە ڕەشپێستەکان.<ref name="Divided">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nydivided.org/VirtualExhibit/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120414223102/http://www.nydivided.org/VirtualExhibit/ |سەردێڕ=New York Divided: Slavery and the Civil War Online Exhibit |بڵاوکەرەوە=New-York Historical Society (physical exhibit) |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تا ساڵی ١٨٢٧ بوو کە [[مێژووی کۆیلایەتی لە نیویۆرک (ویلایەت)|کۆیلایەتی بەتەواوی لە ویلایەتەکەدا ھەڵوەشێنرایەوە]].<ref>[https://www.nyhistory.org/community/slavery-end-new-york-state When Did Slavery End in New York State?], [[New-York Historical Society]]. Accessed January 16, 2024. "لە ساڵی ١٧٩٩دا، نیویۆرک یاسایەکی ئازادکردنی پلەبەپلەی دەرکرد کە ئەو منداڵە کۆیلانەی ئازاد دەکرد کە دوای ٤ی تەممووزی ١٧٩٩ لەدایکدەبوون، بەڵام وەک گرێبەستدار دایدەمەزراندن تا دەبوونە پێگەیشتووی گەنج. لە ساڵی ١٨١٧دا، یاسایەکی نوێ دەرچوو کە ئەو کۆیلانەی ئازاد دەکرد کە پێش ساڵی ١٧٩٩ لەدایکببوون، بەڵام ئەمە تا ساڵی ١٨٢٧ نەبوو."</ref> ڕەشپێستە ئازادەکان بەدەست جیاکارییەوە دەیانناڵاند، و چالاکیی [[دژە-کۆیلایەتی|دژە-کۆیلایەتی]] نێوان-ڕەگەزەکان بەردەوام بوو. ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک لە ١٢٣,٧٠٦ کەس لە ساڵی ١٨٢٠ەوە (کە ١٠,٨٨٦یان ڕەشپێست بوون و لەوانە ٥١٨یان کۆیلە بوون) بەرزبووەوە بۆ ٣١٢,٧١٠ کەس تا ساڵی ١٨٤٠ (کە ١٦,٣٥٨یان ڕەشپێست بوون).<ref name="Census1790to1990">Gibson, Campbell; and Jung, Kay. [https://www.census.gov/content/dam/Census/library/working-papers/2005/demo/POP-twps0076.pdf#page=81 ''Historical Census Statistics On Population Totals By Race, 1790 to 1990, and By Hispanic Origin, 1970 to 1990, For Large Cities And Other Urban Places In The United States''], [[United States Census Bureau]], February 2005. Accessed January 16, 2024.</ref> [[File:Hippolyte_Sebron_-_Rue_De_New-York_En_1840.jpg|alt=تابلۆیەکی شەقامێکی شاری بەفراوی بە خلیسکێنەی ئەسپ‌ڕاکێشراو و بارهەڵگرێکی ئاگرکوژێنەوەی سەدەی ١٩یەم لەژێر ئاسمانێکی شیندا|thumb|[[برۆدوەی (مانھاتن)|برۆدوەی]]، کە بەدوای ڕێڕەوی ئەمریکییە ڕەسەنەکانی [[Wecquaesgeek]]دا دەڕوات بەناو مانھاتندا، ١٨٤٠<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shorto |یەکەم=Russell |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٠٤ |سەردێڕ=The Streets Where History Lives |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/02/09/opinion/the-streets-where-history-lives.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref>]] لە سەدەی ١٩یەمدا، شارەکە گۆڕا بەھۆی ھەردوو گەشەسەندنی بازرگانی و نیشتەجێبوون کە پەیوەست بوو بە پێگەکەیەوە وەک ناوەندێکی بازرگانی نیشتمانی و نێونەتەوەیی، ھەروەھا بەھۆی کۆچبەریی ئەورووپییەکانەوە.<ref name="Rosenwaike">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rosenwaike |یەکەم=Ira |ناونیشان=https://archive.org/details/populationhistor00irar |سەردێڕ=Population History of New York City |ڕێکەوت=١٩٧٢|بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٢١٥٥-٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref>{{Rp|page=[https://archive.org/details/populationhistor00irar/page/55 55]}} شارەکە [[پلانی کۆمیسیارەکانی ساڵی ١٨١١]]ی پەسەند کرد، کە [[شێوازی تۆڕی#ئەمریکای سەرەتایی (سەدەکانی ١٧–١٩)|تۆڕی شەقامەکانی]] شارەکەی فراوان کرد بۆ ئەوەی نزیکەی ھەموو مانھاتن بگرێتەوە. تەواوبوونی [[نۆکەندی ئیری]] لە ساڵی ١٨٢٥ بەناو [[ناوەڕاستی نیویۆرک]]دا بەندەری زەریای [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک|ئەتڵەسی]]ی بەستەوە بە بازاڕە کشتوکاڵییەکان و کاڵاکانی ناوەوەی ئەمریکای باکوور لە ڕێگەی ڕووباری ھادسۆن و [[دەریاچە مەزنەکان]]ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bridges |یەکەم=William |سەردێڕ=Map of the City Of New York And Island Of Manhattan With Explanatory Remarks And References |ساڵ=١٨١١}}; Lankevich (1998), pp. 67–68.</ref> سیاسەتی ناوخۆیی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[تامانی ھۆڵ]]، کە [[ئامێری سیاسی|ئامێرێکی سیاسیی]] بوو و لەلایەن کۆچبەرانی [[ڕەوەندی ئێرلەندی|ئێرلەندی]] و [[ڕەوەندی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]یەوە پشتگیری دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mushkat |یەکەم=Jerome |ناونیشان=https://archive.org/details/fernandowoodpoli0000mush |سەردێڕ=Fernando Wood: A Political Biography |بڵاوکەرەوە=[[Kent State University Press]] |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٣٨-٤١٣-١|پەڕە=[https://archive.org/details/fernandowoodpoli٠٠٠٠mush/page/٣٦ ٣٦]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە ساڵی ١٨٣١دا، [[زانکۆی نیویۆرک]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Communications |یەکەم=NYU Web |سەردێڕ=A Brief History of New York University |ناونیشان=http://www.nyu.edu/content/nyu/en/faculty/governance-policies-and-procedures/faculty-handbook/the-university/history-and-traditions-of-new-york-university/a-brief-history-of-new-york-university |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤ |وێبگە=nyu.edu |زمان=en}}</ref> چەندین کەسایەتیی وێژەییی دیاری ئەمریکی لە ساڵانی ١٨٣٠ەکان و ١٨٤٠ەکاندا لە نیویۆرک دەژیان، لەوانە [[ویلیام کوڵین براینت]]، [[واشینگتن ئیرڤینگ]]، [[ھێرمان مێلڤێل]]، [[ڕوفوس ویڵمۆت گریسۆڵد]]، [[جۆن کیس]]، [[ناثانیێل پارکەر ویلیس]]، و [[ئێدگار ئالان پۆ]]. ئەندامانی نوخبەی بازرگانی لۆبییان کرد بۆ دامەزراندنی [[سێنتڕاڵ پارک]]، کە لە زستانی ١٨٥٨ وەک یەکەمین [[دیزاینی لاندسکەیپ|پارکی لاندسکەیپکراو]] لە شارێکی ئەمریکادا کرایەوە.<ref>Waxman, Sarah. [https://www.ny.com/articles/centralpark.html "History of Central Park, New York"], NY.com. Accessed January 16, 2024. "سێنتڕاڵ پارکی نیویۆرک یەکەم پارکی شاریی لاندسکەیپکراوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا."</ref> [[قاتقڕیی گەورە (ئێرلەندا)|قاتقڕیی گەورەی ئێرلەندا]] لێشاوێکی گەورەی لە کۆچبەرانی ئێرلەندی ھێنا، کە زیاتر لە ٢٠٠,٠٠٠یان تا ساڵی ١٨٦٠ لە نیویۆرک دەژیان، و زیاتر لە چوارەکی دانیشتووانی شارەکەیان پێکدەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Cholera in Nineteenth Century New York |ناونیشان=http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html |وێبگە=Virtual New York |بڵاوکەرەوە=[[City University of New York]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525074050/http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆچبەریی بەرفراوان لە پارێزگاکانی ئەڵمانیاوە وایکرد کە ئەڵمانییەکانیش ٢٥٪ی تری دانیشتووانی نیویۆرک تا ساڵی ١٨٦٠ پێکبھێنن.<ref name="Harris">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Leslie M. |دوایین=Harris |بەستەری نووسەر=Leslie M. Harris |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TZx6A_M0yjQC |سەردێڕ=In the Shadow of Slavery: African Americans in New York City, 1626–1863 |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=[[University of Chicago Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٣١٧٧٥-٥|لە=Excerpted from pages 279–288 |section=The New York City Draft Riots |section-url=http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/317749.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=M.G. Leonard |سەردێڕ=H. Doc. 29-54 - Paupers and criminals. Memorial of the Corporation of the City of New York, relative to the exportation from abroad of paupers and criminals. January 25, 1847. Read, and referred to the Committee on the Judiciary |ناونیشان=https://www.govinfo.gov/app/details/SERIALSET-00499_00_00-043-0054-0000 |وێبگە=GovInfo.gov |بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |پەڕەکان=٨–٩|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ١٨٤٧ |وتەگێڕانەوە='بەجێھێشتنی ماڵەکانیان،' [کۆچبەران] دەڵێن، 'بە گەشاوەترین ئومێدەوە،' بەو وێنا ڕاکێشەرانەی کە پێشکەشیان کرا بوو لەبارەی دۆخی پیرۆزی ژیانی ئەمریکییەوە، چەند دراوێکی کەم لە گیرفانیاندا، ھەرچەندە ھەستیان بە تەندروستییەکی باش دەکرد، و بە دەوروبەریاندا منداڵە گەنج و بێتاوانەکانیان ھەبوون، کەمتر بیریان لەو سەختییانە دەکردەوە کە ڕووبەڕوویان دەبێتەوە؛ بەڵام لە کۆتاییدا بە خەمبارییەوە، و ناڕەزایەتییەکی زۆر سروشتییەوە، بۆیان دەردەکەوێت کە ژێرزەمینە پیسەکەی کەشتییەکی زەریا-بڕ کەناودا دەبێتە شوێنی مانەوەی پیسی کەسەکان، کە پڕکراونەتەوە لە کۆمەڵە خەڵکێکی زۆری مرۆڤ، بە نەبوونی شوێنی پێویست تەنانەت بۆ لەخۆگرتنی نیوەیان—بێگومان نەک زیاتر لە ''چوارەکیان'' بە ''ئاسوودەیی''؛ و بەم جۆرە ھەموویان بەیەکەوە وەک یەک ''بارستە''، دەبنە ئەو "''سەرنشینە کۆچبەرانەی''" کە بۆ ئەم وڵاتە نێردراون.}}</ref> === شەڕی ناوخۆی ئەمریکا === [[File:The Departure of the 7th Regiment.jpg|thumb|ڕۆیشتنی فەوجی ٧ی میلیشیای نیویۆرک بۆ بەرگریکردن لە واشینگتن دی سی، ١٩ی نیسانی ١٨٦١]] کاندیدەکانی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]] بەردەوام ھەڵدەبژێردران بۆ پۆستە ناوخۆیییەکان، ئەمەش پەیوەندییەکانی شارەکەی لەگەڵ باشوور و پارتە زاڵەکەیدا بەھێزتر کرد. لە کانوونی دووەمی ١٨٦١دا، لە دوای جودابوونەوەی باشوور، سەرۆک شارەوانیی شاری نیویۆرک [[فێرناندۆ وود]] پێشنیاری بۆ [[ئەنجومەنی شاری نیویۆرک|ئەنجومەنی گشتی]] کرد کە شارەکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و ویلایەتی نیویۆرک جیاببێتەوە بۆ ئەوەی ببێتە "شارێکی ئازاد"ی سەربەخۆ کە بتوانێت بازرگانییە قازانجبەخشەکەی لۆکە بپارێزێت، بەڵام پێشنیارەکەی کاری لەسەر نەکرا.<ref name="Divided" /> توڕەیی بەرامبەر بە یاسا نوێیەکانی [[سەربازگیریی زۆرەملێی سەربازی]] لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]] (١٨٦١-١٨٦٥)، کە ئەو پیاوە دەوڵەمەندانەی دەپاراست کە دەیانتوانی جێگرەوەیەک بۆ خۆیان بەکرێ بگرن، بووە ھۆی [[ئاژاوەکانی سەربازگیری شاری نیویۆرک|ئاژاوەکانی سەربازگیری ساڵی ١٨٦٣]]، کە دیارترین بەشداربووانی بریتی بوون لە چینی کرێکاری ڕەچەڵەک ئێرلەندی.<ref name="Divided" /> ئاژاوەکانی سەربازگیری گۆڕان بۆ ھێرشکردنە سەر نوخبەی نیویۆرک، و دواتر ھێرشکردنە سەر نیویۆرکییە ڕەشپێستەکان دوای ململانێیەکی توند بۆ ماوەی دە دەیە لە نێوان کۆچبەرە ئێرلەندییەکان و ڕەشپێستەکان بۆ دۆزینەوەی کار. ئاژاوەگێڕەکان خانەی بێسەرپەرشتانی ڕەنگاوڕەنگیان (Colored Orphan Asylum) تا سەر زەوی سووتاند.<ref name="Harris" /> لایەنی کەم ١٢٠ کەس کوژران.<ref name="McPherson">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=McPherson |یەکەم١=James M. |دوایین٢=Hogue |یەکەم٢=James Keith |ناونیشان=https://books.google.com/books?isbn=0077430352 |سەردێڕ=Ordeal by Fire: The Civil War and Reconstruction |بڵاوکەرەوە=[[McGraw-Hill Education]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٧-٧٤٣٠٣٥-١|پەڕە=٣٩٩}}</ref> یازدە پیاوی ڕەشپێست لە ماوەی پێنج ڕۆژدا بەبێ دادگاییکردن کوژران، و ئاژاوەکان بوونە ھۆی ھەڵاتنی سەدان ڕەشپێست. ژمارەی دانیشتووانی ڕەشپێست لە مانھاتن دابەزی بۆ خوار ١٠,٠٠٠ کەس تا ساڵی ١٨٦٥. چینی کرێکاری سپیپێست باڵادەستیی خۆی سەلماندبوو.<ref name="Harris" /><ref name="McPherson" /> ئەمە یەکێک بوو لە خراپترین ڕووداوەکانی [[پێڕستی ڕووداوەکانی پشێویی مەدەنی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|پشێویی مەدەنی لە مێژووی ئەمریکادا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cook |یەکەم=Adrian |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QNkeBgAAQBAJ |سەردێڕ=The Armies of the Streets: The New York City Draft Riots of 1863 |ساڵ=١٩٧٤|پەڕەکان=١٩٣–١٩٥|بڵاوکەرەوە=[[University Press of Kentucky]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣١-٦٢٥٥-٣}}</ref> === کۆتایی سەدەی ١٩یەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم === [[File:Mulberry Street NYC c1900 LOC 3g04637u edit.jpg|thumb|[[ئیتاڵیای بچووک، مانھاتن|ئیتاڵیای بچووک]] لە مانھاتن {{Circa|1900}}]] لە ساڵی ١٨٨٦دا، [[پەیکەری ئازادی]]، کە دیارییەک بوو لەلایەن فەڕەنساوە، لە بەندەری نیویۆرک تەرخانکرا. پەیکەرەکە پێشوازی لە ١٤ ملیۆن کۆچبەر کرد کاتێک لە ڕێگەی [[ئێلیس ئایلەند]]ەوە بە کەشتی گەیشتن لە کۆتایی سەدەی ١٩یەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، و ھێمایەکی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئایدیاڵە ئەمریکییەکانی ئازادی و ئاشتییە.<ref name="Statue of Liberty UNESCO">[https://whc.unesco.org/en/list/307 Statue of Liberty], [[UNESCO]]. Accessed December 28, 2023. "لە ساڵی ١٨٨٦دا کرایەوە، پەیکەرەکە لە دەروازەی بەندەری نیویۆرکدا وەستاوە و لەو کاتەوە پێشوازی لە ملیۆنان کۆچبەر کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان."</ref><ref>[https://www.nps.gov/stli/learn/historyculture/the-immigrants-statue.htm The Immigrant's Statue], [[Statue of Liberty National Monument]]. Accessed December 28, 2023. "لە نێوان ١٨٨٦ و ١٩٢٤دا، نزیکەی ١٤ ملیۆن کۆچبەر لە ڕێگەی نیویۆرکەوە چوونە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە. پەیکەری ئازادی نیشانەیەکی دڵنیاکەرەوە بوو کە ئەوان گەیشتوونەتە خاکی خەونەکانیان."</ref> لە ساڵی ١٨٩٨دا، شاری نیویۆرک پێکھێنرا بە [[شاری گەورەی نیویۆرک|یەکخستنی]] بڕوکلین (کە تا ئەوکاتە شارێکی جیاواز بوو)، کاونتیی نیویۆرک (کە ئەوکات بەشەکانی بڕۆنکسیشی دەگرتەوە)، کاونتیی ڕیچمۆند، و بەشی ڕۆژاوای کاونتیی کوینز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 100 Year Anniversary of the Consolidation of the 5 Boroughs into New York City |ناونیشان=http://nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071011221627/http://nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |وێبگە=NYC100 Centennial Celebration}}</ref> کردنەوەی [[میترۆی شاری نیویۆرک]] لە ساڵی ١٩٠٤، کە سەرەتا وەک سیستەمی تایبەتی جیاواز دروستکرا، یارمەتی دا بۆ پێکەوەبەستنی شارە یەکخراوەکە.<ref name="Cudahy2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Brian J. |دوایین=Cudahy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=UfodzizzrfQC&pg=PA2 |سەردێڕ=The New York Subway: Its Construction and Equipment: Interborough Rapid Transit, 1904 |بڵاوکەرەوە=[[Fordham University Press]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٣٢-٢٤٠١-٢|پەڕە=٢}}</ref> لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، شارەکە بووە ناوەندێکی جیھانی بۆ پیشەسازی، بازرگانی، و پەیوەندییەکان.<ref name="Blake2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Angela M. |دوایین=Blake |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=v36fyM6qswYC&pg=PT63 |سەردێڕ=How New York Became American, 1890–1924 |بڵاوکەرەوە=[[Johns Hopkins University Press]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٨-٨٨٧٤-٨|پەڕەکان=٦٣–٦٦}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٤دا، [[کەشتیی ھەڵمی|کەشتییەکی ھەڵمی]] بە ناوی ''General Slocum'' ئاگری گرت لە [[ڕووباری ڕۆژھەڵات (ئیست ڕیڤەر)|ڕووباری ڕۆژھەڵات]]، کە بووە ھۆی کوژرانی ١,٠٢١ کەس.<ref name="Sheard1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Bradley |دوایین=Sheard |ناونیشان=https://archive.org/details/lostvoyagestwoce0000shea |سەردێڕ=Lost Voyages: Two Centuries of Shipwrecks in the Approaches to New York |بڵاوکەرەوە=Aqua Quest Publications, Inc. |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-١-٨٨١٦٥٢-١٧-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/lostvoyagestwoce٠٠٠٠shea/page/٦٧ ٦٧]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە ساڵی ١٩١١دا، [[ئاگرکەوتنەوەی کارگەی ترایەنگڵ شێرتوەیست]]، کە خراپترین کارەساتی پیشەسازی بوو لە مێژووی شارەکەدا، بووە ھۆی کوژرانی ١٤٦ کرێکاری جلوبەرگ و بووە ھۆی گەشەسەندنی [[سەندیکای نێونەتەوەییی ژنانی کرێکاری جلوبەرگ]] و باشتربوونی گەورە لە پێوەرەکانی سەلامەتیی بیناکاندا.<ref name="cornell1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 1911 Triangle Factory Fire |ناونیشان=https://trianglefire.ilr.cornell.edu/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=Kheel Center, [[Cornell University]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251019102100/https://trianglefire.ilr.cornell.edu/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[File:Old_timer_structural_worker2.jpg|alt=پیاوێک کار لەسەر کۆڵەکەیەکی پۆڵا دەکات لە بەرزایییەکی زۆردا بەسەر ئاسۆی شارێکەوە.|thumb|[[کرێکاری بیناسازی|کرێکارێکی بیناسازی]] لەسەرەوەی [[ئیمپایەر ستەیت بیڵدینگ]] لە کاتی دروستکردنیدا لە ساڵی ١٩٣٠. [[بینای کرایسلەر]] لەلای ڕاستەوە دەردەکەوێت.]] دانیشتووانی نا-سپیپێستی نیویۆرک ٣٦,٦٢٠ کەس بوون لە ساڵی ١٨٩٠دا.<ref name="Rosenwaike"/>{{Rp|at=Table 30}} شاری نیویۆرک شوێنێکی مەبەستی سەرەکی بوو لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا بۆ ڕەشپێستەکان لە کاتی [[کۆچی گەورە (ئەفریقی-ئەمریکی)|کۆچی گەورە]] لە باشووری ئەمریکاوە، و تا ساڵی ١٩١٦، شاری نیویۆرک گەورەترین [[ڕەوەندی ئەفریقی]] شاری لە ئەمریکای باکوور ھەبوو.<ref name="GatesHigginbotham2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Henry Louis Jr. |دوایین١=Gates |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=E_vRLcgEdGoC&pg=PR7 |سەردێڕ=Harlem Renaissance Lives from the African American National Biography |یەکەم٢=Evelyn Brooks |دوایین٢=Higginbotham |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٨٧٩٥-٧|پەڕە=٧}}</ref> بوژانەوەی [[ھارلێم ڕێنێسانس]] لە ژیانی وێژەیی و [[کولتووری شاری نیویۆرک|کولتووری]] لە کاتی سەردەمی [[قەدەغەکردنی مەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|قەدەغەکردنیدا]] گەشەی کرد.<ref name="Roche2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Linda De |دوایین=Roche |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cOGOCgAAQBAJ&pg=PR18 |سەردێڕ=The Jazz Age: A Historical Exploration of Literature: A Historical Exploration of Literature |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٦٦٨-٥|پەڕەکان=١٨–١٩}}</ref> گەشەسەندنی ئابووریی گەورەتر بووە ھۆی دروستکردنی باڵەخانە بەرزەکان (ھەوربڕەکان) کە کێبڕکێیان دەکرد لە بەرزیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Willis |یەکەم١=Carol |سەردێڕ=Form Follows Finance: Skyscrapers and Skylines in New York and Chicago |ڕێکەوت=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=Princeton Architectural Press |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٨٩٨-٠٤٤-٧|پەڕەکان=٤١, ٨٥, ١٦٥}}</ref> شاری نیویۆرک بووە پڕدانیشتووترین [[ناوچەی شاری#ویلایەتە یەکگرتووەکان|ناوچەی شارنشین]] لە جیھاندا لە سەرەتای ١٩٢٠ەکاندا، کە پێشی لەندەن کەوت. ناوچە میترۆپۆلیتانییەکە لە ١٠ ملیۆن کەس تێپەڕی لە سەرەتای ١٩٣٠ەکاندا، و بووە یەکەمین [[مێگاشار]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Urbanized Area: Population & Density from 1800 (Provisional) |ناونیشان=http://www.demographia.com/db-nyuza1800.htm |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٠٩ |بڵاوکەرەوە=[[Demographia]]}}</ref> لە سەردەمی [[قەیرانی ئابووریی گەورە]] (نیگەرانیی گەورە) چاکسازخواز [[فیۆرێلۆ لا گواردیا]] وەک سەرۆک شارەوانی ھەڵبژێردرا و تامانی ھۆڵ دوای ھەشتا ساڵ لە باڵادەستیی سیاسی کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen |یەکەم=Oliver E. |سەردێڕ=The Tiger—The Rise and Fall of Tammany Hall |بڵاوکەرەوە=[[Addison-Wesley Publishing Company]] |ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠١-٦٢٤٦٣-٢|chapter=Chapter 9: The Decline |chapter-url=https://archive.org/details/tigerrisefalloft00alle}}</ref> گەڕانەوەی پێشمەرگە دێرینەکانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] بووە ھۆی [[سوڕی بازرگانی|گەشەیەکی ئابووری]] دوای جەنگ و پەرەپێدانی [[یەکەی نیشتەجێبوون|پرۆژەی نیشتەجێبوونی]] گەورە لە ڕۆژھەڵاتی کوینز و [[کاونتیی ناساو، نیویۆرک|کاونتیی ناساو]]، لەکاتێکدا وۆڵ ستریت پێشەنگی پێگەی ئەمریکا بوو وەک زلھێزی ئابووریی باڵادەستی جیھان. دروستکردنی [[بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە ساڵی ١٩٥٢ تەواو بوو، کە کاریگەرییە [[جیۆپۆلەتیک|جیۆپۆلەتیکییە]] جیھانییەکانی نیویۆرکی بەھێزتر کرد، و سەرهەڵدانی [[ئێکسپرێشنیزمی ئەبستراکت]] لە شارەکەدا بووە ھۆی ئەوەی نیویۆرک جێگەی پاریس بگرێتەوە وەک ناوەندی جیھانی ھونەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Burns |یەکەم=Ric |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠٣ |سەردێڕ=The Center of the World—New York: A Documentary Film (Transcript) |ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=PBS |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623065806/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کۆتایی سەدەی ٢٠ەم و سەرەتای سەدەی ٢١ەم === [[File:Stonewall_Inn_5_pride_weekend_2016.jpg|alt=بینایەکی دوو-نھۆمی بە خشت لە نھۆمی یەکەمدا، لەگەڵ دوو دەرگای کەوانەیی، و ستوکۆی خۆڵەمێشی لە نھۆمی دووەمدا، کە چەندین ئاڵای پەلکەزێڕینەی پێوە ھەڵواسراوە.|thumb|[[ستۆنواڵ ئین]] لە [[گرینیچ ڤیلێج]]، کە شوێنی [[ئاژاوەکانی ستۆنواڵ]]ی حوزەیرانی ١٩٦٩ و بێشکەی بزووتنەوەی مۆدێرنی [[مافەکانی ھاوڕەگەزخوازان|مافەکانی LGBTQ+]]ە<ref name="GayGreenwichVillage1">{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Julia |دوایین=Goicichea |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٧ |سەردێڕ=Why New York City Is a Major Destination for LGBT Travelers |ناونیشان=https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/why-new-york-city-is-a-major-destination-for-lgbt-travelers/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=The Culture Trip |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200102084000/https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/why-new-york-city-is-a-major-destination-for-lgbt-travelers/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Workforce Diversity The Stonewall Inn, National Historic Landmark National Register Number: 99000562 |ناونیشان=https://www.nps.gov/diversity/stonewall.htm |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Eli |دوایین=Rosenberg |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |سەردێڕ=Stonewall Inn Named National Monument, a First for the Gay Rights Movement |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/06/25/nyregion/stonewall-inn-named-national-monument-a-first-for-gay-rights-movement.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref>]] لە ساڵی ١٩٦٩دا، [[ئاژاوەکانی ستۆنواڵ]] زنجیرەیەک خۆپیشاندانی توندوتیژانە بوون لەلایەن ئەندامانی [[کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازان|کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازانەوە]] دژی [[ھەڵکوتانە سەر بۆ پۆلیس|ھەڵکوتانێکی پۆلیس]] کە لە بەیانی زووی ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٦٩ لە [[ستۆنواڵ ئین]] لە [[گرینیچ ڤیلێج]] ڕوویدا.<ref name="Murphy2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Timothy |دوایین=Murphy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FeWMAQAAQBAJ&pg=PA572 |سەردێڕ=Reader's Guide to Lesbian and Gay Studies |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٩٤٢٣٤-٢|پەڕە=٥٧٢}}</ref> ئەوان بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک گرنگترین ڕووداوی تاکەکەسی دادەنرێن کە بووە ھۆی بزووتنەوەی [[ئازادکردنی ھاوڕەگەزخوازان]]<ref name="GayGreenwichVillage1"/><ref name="KentuckyStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brief History of the Gay and Lesbian Rights Movement in the U.S. |ناونیشان=http://www.uky.edu/~lbarr2/gws250spring11_files/Page1186.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=[[University of Kentucky]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191118054142/http://www.uky.edu/~lbarr2/gws250spring11_files/Page1186.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="PinkNewsStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nell |دوایین=Frizzell |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=Feature: How the Stonewall riots started the LGBT rights movement |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/2013/06/28/feature-how-the-stonewall-riots-started-the-gay-rights-movement/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=[[PinkNews]]}}</ref><ref name="EncycloStonewall">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/event/Stonewall-riots |title=Stonewall riots |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=٣١ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> و خەباتی مۆدێرن بۆ [[مافەکانی ھاوڕەگەزخوازان بەپێی وڵات یان ناوچە|مافەکانی LGBTQ+]].<ref name="NPSStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٦ |سەردێڕ=Civil Rights at Stonewall National Monument |ناونیشان=https://www.nps.gov/places/stonewall.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref><ref name="ObamaStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Obama inaugural speech references Stonewall gay-rights riots |ناونیشان=http://www.northjersey.com/news/2012_Presidential_Election/Obama_inaugural_speech_references_Stonewall_riots.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130530065722/http://www.northjersey.com/news/2012_Presidential_Election/Obama_inaugural_speech_references_Stonewall_riots.html |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٣ |بڵاوکەرەوە=[[North Jersey Media Group]]}}</ref> [[وەین ئاڕ. داینز]]، نووسەری ''[[ئینسایکلۆپیدیای ھاوڕەگەزخوازی]]''، نووسیویەتی کە [[دراگ کوین]]ـەکان (پیاوانێک کە وەک ژن خۆیان دەگۆڕن بۆ نماییش) تەنھا "کەسانی [[ترانسجێندەر]]ی دەوروبەر" بوون لە کاتی ئاژاوەکانی ستۆنواڵدا. کۆمەڵگەی ترانسجێندەر لە شاری نیویۆرک ڕۆڵێکی گرنگیان ھەبوو لە خەباتکردن بۆ یەکسانی LGBTQ+.<ref name="TransEqualityNYC">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Cristan |دوایین=Williams |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |سەردێڕ=So, what was Stonewall? |ناونیشان=http://transadvocate.com/so-what-was-stonewall_n_8424.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=The TransAdvocate}}</ref> [[File:Ford to City.PNG|thumb|right|لاپەڕەی یەکەمی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥ی ''[[نیویۆرک دەیلی نیوز]]'' لەسەر ڕەتکردنەوەی سەرۆک فۆرد بۆ یارمەتیدانی شارەکە بۆ خۆپاراستن لە مایەپووچبوون|upright]] لە ساڵانی ١٩٧٠ەکاندا، لەدەستدانی کارەکان بەھۆی [[بێپیشەسازیبوون|ڕێکخستنەوەی پیشەسازییەوە]] وایکرد کە شاری نیویۆرک بەدەست کێشە ئابوورییەکان و بەرزبوونەوەی ڕێژەی تاوانەوە بناڵێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tannenbaum |یەکەم=Allan |سەردێڕ=New York in the 70s: A Remembrance |ناونیشان=http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[The Digital Journalist]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320194616/http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گەشەسەندنی کورھێنانی دارایی لە ساڵی ١٩٧٥ وایکرد کە شارەکە داوای یارمەتی دارایی لە حکومەتی فیدراڵی بکات، کە سەرۆک [[جێراڵد فۆرد]] ڕەتیکردەوە لە وتارێکدا کە لەلایەن ''[[نیویۆرک دەیلی نیوز]]''ەوە بەمشێوەیە کورتکرایەوە "[[فۆرد بۆ شار: بمرە|فۆرد بۆ شار: بمرە (FORD TO CITY: DROP DEAD)]]".<ref>[[Sam Roberts (journalist)|Roberts, Sam]]. [https://www.nytimes.com/2006/12/28/nyregion/28veto.html "Infamous 'Drop Dead' Was Never Said by Ford"], ''[[The New York Times]]'', December 28, 2006. Accessed February 20, 2024. "بەڕێز فۆرد، لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥، وتارێکی پێشکەش کرد کە تێیدا ڕەتیکردەوە یارمەتی فیدراڵی بدات بۆ ئەوەی نیویۆرک لە مایەپووچبوون بپارێزێت. لاپەڕەی یەکەمی The Daily News لە ڕۆژی دواتردا نووسیبووی: "فۆرد بۆ شار: بمرە."... لەگەڵ ئەوەشدا، وتارەکە سەرکردە مەدەنی، بازرگانی و کرێکارییەکانی نیویۆرکی ھاندا بۆ ئەوەی بانکدارەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و دەرەوە کۆبکەنەوە، کە ترسیان ھەبوو وەبەرھێنانەکانی خۆیان زیانیان پێبگات ئەگەر نیویۆرک قەرزەکانی نەداتەوە."</ref> [[کۆمپانیای ھاوکاری شارەوانی]] پێکھێنرا و دەسەڵاتی چاودێریکردنی بەسەر دارایی شارەکەدا پێدرا.<ref>Chan, Sewell. [https://www.nytimes.com/2019/12/14/nyregion/felix-rohatyn-dead.html "Felix G. Rohatyn, Financier Who Piloted New York's Rescue, Dies at 91"], ''[[The New York Times]]'', December 14, 2019. Accessed February 20, 2024. "بۆ نزیکەی دوو دەیە، لە ١٩٧٥ تا ١٩٩٣، وەک سەرۆکی کۆمپانیای ھاوکاری شارەوانی کە لەلایەن ویلایەتەکەوە دیاریکرابوو، بەڕێز ڕۆھاتین قسەی ھەبوو، زۆرجار قسەی کۆتایی، لەسەر باجەکان و خەرجییەکان لە گەورەترین شاری وڵاتەکەدا، کە ئەم ئاستەی کاریگەری بۆ بەرپرسێکی ھەڵنەبژێردراو ھەندێک لە ڕەخنەگرانی تووڕە دەکرد. ھەوڵەکانی بۆ تێکەڵکردنی قازانجی تایبەت لەگەڵ بەرژەوەندی گشتیدا ناسنامەی ئەویان پێکھێنا: لە تێڕوانینی زۆر کەسدا، ناوەکەی ھاوتای دوو دامەزراوە بوو—M.A.C.، کە بەپەلە لە ساڵی ١٩٧٥ دروستکرا بۆ ڕزگارکردنی شارەکە لە مایەپووچبوون، و لازارد (پێشتر لازارد فرێریس)، کۆمپانیا بەناوبانگەکەی وەبەرھێنان کە لە ساڵی ١٨٤٨ وەک بازرگانییەکی کاڵای وشک لە نیو ئۆرلینز دەستی پێکرد."</ref> لەکاتێکدا بوژانەوەیەکی پیشەسازیی دارایی تەندروستیی ئابووریی شارەکەی لە ١٩٨٠ەکاندا باشتر کرد، ڕێژەی تاوانی نیویۆرک بەردەوام بوو لە بەرزبوونەوە بەدرێژایی ئەو دەیە و تا سەرەتای ١٩٩٠ەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Effgen |یەکەم=Christopher |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١ |سەردێڕ=New York Crime Rates 1960–2009 |ناونیشان=http://www.disastercenter.com/crime/nycrime.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=Disastercenter.com}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک بۆ یەکەمین جار لە ٨ ملیۆن تێپەڕی لە [[سەرژمێریی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ٢٠٠٠دا]]؛<ref>[https://www.nyc.gov/site/planning/planning-level/nyc-population/census-summary-2000.page Population – Decennial Census – Census 2000], [[New York City Department of City Planning]]. Accessed January 27, 2024. "بەپێی نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک تا ١ی نیسانی ٢٠٠٠ بریتی بوو لە ٨,٠٠٨,٢٧٨ کەس، کە گەورەترین ژمارەی دانیشتووانی تۆمارکراوە لە مێژووی شارەکەدا. لوتکەی پێشوو لە ساڵی ١٩٧٠ بوو، کاتێک دانیشتووانە تۆمارکراوەکە گەیشتە ٧,٨٩٤,٨٦٢."</ref> ژمارەی پێوانەیی زیاتر تۆمارکرا لە سەرژمێرییەکانی [[سەرژمێریی ٢٠١٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠١٠]] و [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠٢٠دا]].<ref>[https://www.nyc.gov/site/planning/planning-level/nyc-population/nyc-population.page Population], [[New York City Department of City Planning]]. Accessed January 27, 2024. "ژمارەی تۆمارکراوی دانیشتووانی شاری نیویۆرک گەیشتە ٨,٨٠٤,١٩٠ کەس تا ١ی نیسانی ٢٠٢٠، کە ئەمەش ژمارەیەکی پێوانەیی بەرزە. ئەمە زیادبوونێکی ٦٢٩,٠٥٧ کەسییە لە دوای سەرژمێریی ٢٠١٠ەوە."</ref> کەرتە ئابوورییە نوێیە گرنگەکانی وەک [[سیلیکۆن ئالێی]] سەریان ھەڵدا.<ref name="Waller2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Irvin |دوایین=Waller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qQPGAgAAQBAJ&pg=PA38 |سەردێڕ=Smarter Crime Control |بڵاوکەرەوە=[[Rowman & Littlefield]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٢-٢١٧٠-٣|پەڕە=٣٨}}</ref> ساڵی ٢٠٠٠ بە ئاھەنگگێڕانێکی گەورەوە لە [[تایمز سکوێر]] یادکرایەوە.<ref name=NYC-Y2K>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2000/01/02/nyregion/year-2000-overview-2000-draws-rave-reviews-after-opening-night-night-jitters.html |سەردێڕ=THE YEAR 2000: THE OVERVIEW; 2000 Draws Rave Reviews After Opening Night Night Jitters |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[File:North_face_south_tower_after_plane_strike_9-11.jpg|thumb|upright|[[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر (١٩٧٣–٢٠٠١)|ناوەندی بازرگانیی جیھانی (وۆرڵد ترەید سەنتەر)]]، لە [[خوارووی مانھاتن]]، لە کاتی [[ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] لە ساڵی ٢٠٠١]] شاری نیویۆرک تووشی زۆربەی [[شوێنەوارە ئابوورییەکانی ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر#شاری نیویۆرک|زیانە ئابوورییەکان]] و گەورەترین لەدەستدانی ژیانی مرۆڤ بوو لە دوای [[ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] لە ساڵی ٢٠٠١دا.<ref name="Dieterle2017">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=David A. |دوایین=Dieterle |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LmphDgAAQBAJ&pg=PA396 |سەردێڕ=Economics: The Definitive Encyclopedia from Theory to Practice [4 volumes] |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٩٧٠٨-٠|پەڕە=٣٩٦}}</ref> دوو لەو چوار فڕۆکە ڕفێندراوە خۆیان کێشا بە ھەردوو تاوەرە دووانەکەی [[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر (١٩٧٣–٢٠٠١)|ناوەندی بازرگانیی جیھانیدا]]، کە بووە ھۆی داڕمانی ھەردوو بیناکە و گیانلەدەستدانی ٢,٧٥٣ کەس، لە نێویاندا ٣٤٣ فریاگوزاری سەرەتایی لە [[بەشی ئاگرکوژێنەوەی شاری نیویۆرک]] و ٧١ ئەفسەری جێبەجێکردنی یاسا.<ref>Nelson, Joshua Q. [https://www.foxnews.com/media/former-fdny-commissioner-firefighters-9-11 "Former FDNY commissioner on losing 343 firefighters on 9/11: 'We had the best fire chiefs in the world'"], ''[[Fox News]]'', September 11, 2021. Accessed January 30, 2024. "لەو ٢,٧٥٣ کەسەی لە ناوەندی بازرگانیی جیھانی کوژران، ٣٤٣ کەسیان فریاگوزارانی سەرەتایی بەشی ئاگرکوژێنەوەی نیویۆرک بوون، لەکاتێکدا ٧١ کەسی تریان ئەفسەری جێبەجێکردنی یاسا بوون لە ١٠ ئاژانسی جیاوازەوە."</ref> [[پێگەی ناوەندی بازرگانیی جیھانی#پلاندانان بۆ ناوەندی نوێی بازرگانیی جیھانی|ناوچەکە دووبارە دروستکرایەوە]] بە دروستکردنی [[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر (٢٠٠١–ئێستا)|ناوەندێکی نوێی بازرگانیی جیھانی]]، [[مۆزەخانە و یادپەیکەری نیشتمانی ١١ی سێپتەمبەر]]، و بینا و ژێرخانی تری نوێ،<ref name="Greenspan2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Elizabeth |دوایین=Greenspan |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DMHzmpTK5rYC&pg=PA152 |سەردێڕ=Battle for Ground Zero: Inside the Political Struggle to Rebuild the World Trade Center |بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]]/[[Harvard University]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٣٦٥٤٧-٧|پەڕە=١٥٢}}</ref> لە نێویاندا [[سەنتەری گواستنەوەی ناوەندی بازرگانیی جیھانی]]، کە سێیەم گەورەترین مەکۆیە لە شارەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.panynj.gov/wtcprogress/transportation-hub.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200103164156/https://old.panynj.gov/wtcprogress/transportation-hub.html |سەردێڕ=World Trade Center Transportation Hub |بڵاوکەرەوە=[[Port Authority of New York and New Jersey]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |وتەگێڕانەوە=سەنتەری گواستنەوەی پێشکەوتووی ناوەندی بازرگانیی جیھانی، کە لە ساڵی ٢٠١٦دا تەواو بووە، ڕۆژانە خزمەت بە ٢٥٠,٠٠٠ سەرنشینی گەشتیاری دەسەڵاتی بەندەر-ھادسۆن (PATH) و ملیۆنان سەردانیکەری ساڵانە دەکات لە سەرتاسەری جیھانەوە. بە نزیکەی ٨٠٠,٠٠٠ پێی چوارگۆشە، سەنتەرەکە کە لەلایەن تەلارسازێکی نێونەتەوەییی بەناوبانگەوە دیزاین کراوە بە ناوی سانتیاگۆ کالاتراڤا، سێیەم گەورەترین سەنتەری گواستنەوەیە لە شاری نیویۆرک. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەن وۆرڵد ترەید سەنتەری نوێ (یەکەمین ناوەندی بازرگانی جیھانی) بەرزترین ھەوربڕە لە نیوەگۆی ڕۆژاوا<ref name="OneWTCtallest">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hetter |یەکەم١=Katia |دوایین٢=Boyette |یەکەم٢=Chris |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |سەردێڕ=It's official: One World Trade Center to be tallest U.S. skyscraper |بڵاوکەرەوە=[[CNN]] |ناونیشان=http://www.cnn.com/2013/11/12/travel/one-world-trade-center-tallest-us-building/index.html?hpt=hp_t2 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> و [[پێڕستی بەرزترین بیناکانی جیھان|حەوتەم بەرزترین بینایە لە جیھاندا]] لە ڕووی بەرزیی [[لووتکە]]وە، بە [[منارە|شووشەکەیدا]] کە دەگاتە بەرزییەکی ڕەمزیی {{convert|1776|ft|m|1}}، کە ئاماژەیە بۆ ساڵی [[ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەربەخۆییی ئەمریکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York City Skyscraper Diagram |ناونیشان=http://skyscraperpage.com/diagrams/?cityID=8 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |وێبگە=[[SkyscraperPage.com]] |بڵاوکەرەوە=Skyscraper Source Media}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=One World Trade Center |ناونیشان=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7788 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧ |وێبگە=[[SkyscraperPage.com]] |بڵاوکەرەوە=Skyscraper Source Media |وتەگێڕانەوە=بەرزی سەقفەکە ھەمان بەرزی وەن وۆرڵد ترەید سەنتەری ڕەسەنە. بیناکە بە لوتکەیەکی ١٢٤ مەتری (٤٠٨ پێ) کۆتایی دێت. بۆیە تاوەرەکە دەگاتە بەرزیی ١,٧٧٦ پێ (٥٤١ مەتر)، کە ئاماژەیە بۆ ساڵی ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ئەمریکا.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lesser |یەکەم=Benjamin |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٢ |سەردێڕ=It's official: 1 World Trade Center is now New York's tallest skyscraper |ناونیشان=https://www.nydailynews.com/life-style/real-estate/official-1-wtc-new-york-new-tallest-building-article-1.1069925 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ئیش=[[New York Daily News|Daily News]] |شوێن=New York}}</ref> خۆپیشاندانەکانی [[ئۆکوپای وۆڵ ستریت]] لە [[زوکۆتی پارک]] لە [[ناوچەی دارایی، مانھاتن|ناوچەی دارایی]] خوارووی مانھاتن لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١ دەستی پێکرد، و سەرنجی جیھانی ڕاکێشا و وایکرد کە [[بزووتنەوەی ئۆکوپای]] دژی [[نایەکسانیی کۆمەڵایەتی|نایەکسانیی کۆمەڵایەتی]] و [[نایەکسانیی ئابووری]] لە سەرتاسەری جیھاندا ناوبانگ دەربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Joe |دوایین=Nocera |بەستەری نووسەر=Joe Nocera |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/09/15/opinion/nocera-two-days-in-september.html |سەردێڕ=Two Days in September |ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٧ |وتەگێڕانەوە=لەلایەنی چەپەوە، ئەو توڕەیییە وایکرد، ساڵێک لەمەوبەر، بزووتنەوەی ئۆکوپای وۆڵ ستریت سەرهەڵبدات. بەم جۆرە، ساڵیادی ژمارە ٢: ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١، ئەو ڕێکەوتە بوو کە ئۆکوپای وۆڵ ستریت دەستی بەسەر زوکۆتی پارکدا گرت لە خوارووی مانھاتن، کە بەزوویی بووە ھۆی کردەوەی ھاوشێوە لە شارەکانی سەرتاسەری وڵاتەکەدا. کێشەی سەرەکیی بزووتنەوەکە نایەکسانیی داھات بوو—"ئێمە سەدا ٩٩ەکەین"، ئەوان بەو جۆرە دروشمیان دەدا.}}</ref> شاری نیویۆرک [[شوێنەوارەکانی زریانی ساندی لە نیویۆرک|بە توندی زیانی بەرکەوت]] لەلایەن [[زریانی ساندی]] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا. لایەنی کەم ٤٣ کەس لە شاری نیویۆرک گیانیان لەدەستدا بەھۆی ساندیەوە، و زیانە ئابوورییەکان لە شاری نیویۆرکدا بە ١٩ ملیار دۆلار مەزەندە کرا.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-13/nyc-still-vulnerable-to-hurricanes-10-years-after-sandy "NYC Still Vulnerable to Hurricanes 10 Years After Sandy"], ''[[Bloomberg Businessweek]]'', October 13, 2022. Accessed January 15, 2024. "زریانی ساندی بەناو شاری نیویۆرکدا تێپەڕی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا، و بووە ھۆی ٤٣ گیانلەدەستدان و زیانێک بە بڕی خەمڵێنراوی ١٩&nbsp;ملیار دۆلار... نیویۆرک پێویستە ھەوڵەکانی چڕبکاتەوە و ئەو ١٥&nbsp;ملیار دۆلارەی باجە فیدراڵییەکان خەرج بکات کە وەرگرتبووی بۆ ھەوڵەکانی چاکبوونەوە، بەپێی ڕاپۆرتێکی نوێی چاودێری داراییی شاری نیویۆرک براد لاندەر کە لە ڕۆژی پێنجشەممە بڵاوکراوەتەوە."</ref> لافاوەکە بووە ھۆی داخرانی سیستەمی میترۆ بۆ چەندین ڕۆژ،<ref>Flegenheimer, Matt. [https://www.nytimes.com/2012/10/31/nyregion/subways-may-be-shut-for-several-days-after-hurricane-sandy.html "Flooded Tunnels May Keep City's Subway Network Closed for Several Days"], ''[[The New York Times]]'', October 30, 2012. Accessed January 15, 2024. "کاتێک پاشماوەکانی زریانی ساندی لە ڕۆژی سێشەممەدا شارەکەی بەجێھێشت، بەرپرسانی گواستنەوە پێداچوونەوەیان بۆ زیانەکانی سەر سیستەمەکە کرد، کە لە ڕۆژی یەکشەممەی شەودا وەک ڕێکارێکی پێشوەختە دایانخستبوو. ئەوەی دۆزییانەوە ھێرشێکی بێپێشینە بوو: تونێلە پڕ لە ئاوەکان، وێستگە و سویچە وێرانبووەکان، و ئەو ئاماژەدانانەی کە بەئەگەرێکی زۆرەوە زیانیان پێگەیشتبوو."</ref> و یەکەمین داخرانی پەیوەندیدار بە کەشوھەوا بۆ بۆرسەی نیویۆرک لە دوای [[بایە بەفراوییە گەورەکەی ١٨٨٨]]ەوە ڕوویدا.<ref>Strasburg, Jenny; Cheng, Jonathan; and Bunge, Jacob. [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204789304578087131092892180 "Behind Decision to Close Markets"], ''[[The Wall Street Journal]]'', October 29, 2012. Accessed January 15, 2024. "زریانی سەختی ساندی وایکرد ڕێکخەران و کارپێکەرانی بۆرسە بازاڕەکانی پشکی ئەمریکا لە ڕۆژی سێشەممەدا بە داخراوی بھێڵنەوە، ئەمەش یەکەمین داخرانی پەیوەست بە کەشوھەوا بوو کە زیاتر لە ڕۆژێکی خایاندبێت لە دوای بایە بەفراوییەکەی ساڵی ١٨٨٨ەوە. بڕیاری داخستنی بۆرسەی نیویۆرک و بازاڕەکانی تری پشکی ئەمریکا بۆ دووەم ڕۆژی لەسەریەک—کە لە نیوەی پاشنیوەڕۆی دووشەممەدا درا—پرسیارەکانی دەربارەی ئامادەیی پیشەسازییەکە بۆ کارەساتەکان نوێ کردەوە."</ref> ئەو زیانە درێژخایەنانەی کە بەر چەندین تونێلی میترۆ و ڕێگاوبانەکان کەوت<ref>[https://www.govinfo.gov/content/pkg/CHRG-112shrg81827/html/CHRG-112shrg81827.htm ''Superstorm Sandy: The Devastating Impact On The Nation's Largest Transportation Systems''], [[United States Senate Commerce Subcommittee on Surface Transportation, Maritime, Freight, and Ports]], December 6, 2012. Accessed January 15, 2024. "خراپترین زیانی زریانەکە، لە ڕوانگەی گواستنەوەوە، لەسەر شاڕێگەکان، گواستنەوەی گشتی، و تونێلەکانی شەمەندەفەر بوو بەرەو ناوەوە و دەرەوەی مانھاتن. ھەر حەوت تونێلی میترۆکە لەژێر ڕووباری ئیست ئاویان تێچوو، ھەروەھا تونێلی میترۆی ڕووباری ھادسۆن، تونێلەکانی شەمەندەفەری گەشتیاریی ڕووباری ئیست و ڕووباری ھادسۆن، و تونێلەکانی میترۆ لە خوارووی مانھاتن. سێ لە چوار تونێلی شاڕێگەکە بۆ ناو مانھاتن ئاویان تێچوو، کە تەنھا تونێلی لینکۆڵن بە کراوەیی مایەوە. لەکاتێکدا ھەندێک لە خزمەتگوزارییەکانی میترۆ سێ ڕۆژ دوای زریانەکە گەڕێنرانەوە، خزمەتگوزاریی شەمەندەفەری PATH بۆ ناوەندی بازرگانیی جیھانی تەنھا لە ٢٦ی تشرینی دووەم گەڕێنرایەوە، کە چوار ھەفتە دوای زریانەکە بوو، و پێشبینی نەدەکرا خزمەتگوزاریی میترۆ لە نێوان نیمچەدوورگەی ڕۆکەوەی و ھاوارد بیچ بۆ چەند مانگێک بکرێتەوە."</ref> بووە ھۆی دەستپێکردنی ھەوڵێکی درێژخایەن بۆ پرۆژەکانی ژێرخان بۆ بەرەنگاربوونەوەی [[گۆڕانی کەشوھەوا]] و بەرزبوونەوەی ئاستی دەریاکان، لە نێویاندا ١٥&nbsp;ملیار دۆلار لە تەمویلی فیدراڵی کە تا ساڵی ٢٠٢٢ وەرگیراون بۆ ئەو ھەوڵانەی خۆڕاگری.<ref name=ClimateResiliency2/><ref>[https://comptroller.nyc.gov/reports/ten-years-after-sandy/ ''Ten Years After Sandy; Barriers to Resilience''], [[New York City Comptroller]] [[Brad Lander]], October 13, 2022. Accessed January 15, 2024. "لە کۆی ئەو ١٥&nbsp;ملیار دۆلارە باجە فیدراڵییانەی کە بۆ چاکبوونەوە و خۆڕاگری ساندی تەرخان کرابوون، شارەکە ١١&nbsp;ملیار دۆلاری خەرج کردووە، یان ٧٣٪، تا حوزەیرانی ٢٠٢٢."</ref> لە ئازاری ٢٠٢٠دا، یەکەمین حاڵەتی [[پەتای کۆڤید-١٩ لە شاری نیویۆرک|کۆڤید-١٩ لە شارەکەدا]] پشتڕاست کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=West |یەکەم=Melanie Grayce |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٠ |سەردێڕ=First Case of Coronavirus Confirmed in New York State |زمان=en-US |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/first-case-of-coronavirus-confirmed-in-new-york-state-11583111692 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ |issn=0099-9660}}</ref> بەھۆی چڕیی دانیشتووانەکەی و بەرکەوتنی زۆری بە گەشتیارە جیھانییەکان، شارەکە بەخێرایی جێگەی [[وھان]]ی چین گرتەوە وەک چەقی جیھانیی [[پەتای کۆڤید-١٩|پەتاکە]] لە قۆناغە سەرەتایییەکانیدا، کە ئەمەش فشارێکی زۆری خستە سەر ژێرخانی چاودێری تەندروستی شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=When New York City was the COVID-19 pandemic epicenter: The impact on trauma care |journal=[[The Journal of Trauma and Acute Care Surgery]] |pmc=٩٣٢٢٨٩٣|وتەگێڕانەوە=لە سەرەتای بەھاری ٢٠٢٠دا، شاری نیویۆرک (NYC) بەخێرایی بووە یەکەمین چەقی پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەمریکادا. |دوایین١=Liveris |یەکەم١=A. |دوایین٢=Stone Jr |یەکەم٢=M. E. |دوایین٣=Markel |یەکەم٣=H. |دوایین٤=Agriantonis |یەکەم٤=G. |دوایین٥=Bukur |یەکەم٥=M. |دوایین٦=Melton |یەکەم٦=S. |دوایین٧=Roudnitsky |یەکەم٧=V. |دوایین٨=Chao |یەکەم٨=E. |دوایین٩=Reddy |یەکەم٩=S. H. |دوایین١٠=Teperman |یەکەم١٠=S. H. |دوایین١١=Meltzer |یەکەم١١=J. A. |بەرگ=٩٣|issue=2 |پەڕەکان=٢٤٧–٢٥٥|doi=10.1097/TA.0000000000003460 |pmid=٣٥٨٨١٠٣٥}}</ref><ref>Robinson, David. [https://www.lohud.com/story/news/coronavirus/2020/03/27/how-new-york-city-became-coronavirus-pandemic-epicenter-what-know/2924735001/ "COVID-19: How New York City became epicenter of coronavirus pandemic, what that means"], ''[[The Journal News]]'', March 27, 2020. Accessed January 13, 2024. "بەرزبوونەوەی شاری نیویۆرک لەم مانگەدا بۆ ئەوەی ببێتە چەقی نوێی پەتای کۆرۆناڤایرۆس لێکەوتەی زۆر فراوانی ھەیە بۆ کۆمەڵگەکانی سەرتاسەری ویلایەتەکە. ئەوەی زۆر بەپەلەیە ئەوەیە کە، ئەم ڤایرۆسە خێرا بڵاوبووەوەیە کە لە وھانی چین سەریھەڵداوە، ھەڕەشە لەوە دەکات کە تەواوی سیستەمی پزیشکیی ویلایەتی نیویۆرک دابپۆشێت، کە ئەمەش پاڵنەرێکە بۆ ھەوڵێکی گەورە بۆ دابینکردنی ھەزاران جێگەی نوێی نەخۆشخانەکان بۆ چارەسەرکردنی نیویۆرکییە تووشبووەکان. سەرباری ئەوە، بڵاوبوونەوەکە، کە تا ڕۆژی ھەینی گەیشتە زیاتر لە ٤٤,٦٠٠ حاڵەتی پشتڕاستکراوە لە سەرتاسەری ویلایەتەکەدا، لە نێویاندا ٢٣,٠٠٠ لە شاری نیویۆرک بەتەنھا، ھەروەھا ئابووری تەواوی ویلایەتەکە وێران دەکات و خەزێنەکانی حکومەت لە ھەموو ئاستەکاندا خاڵی دەکاتەوە... بۆچی چڕیی شاری نیویۆرک، گەشتیارییەکەی وایکرد کە ئامادە بێت بۆ گیرۆدەبوون بە کۆرۆناڤایرۆس"</ref> تا ئازاری ٢٠٢٣، شاری نیویۆرک زیاتر لە ٨٠,٠٠٠ حاڵەتی گیانلەدەستدانی بەھۆی لێکەوتەکانی پەیوەندیدار بە کۆڤید-١٩ تۆمارکردووە.<ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2021/us/new-york-covid-cases.html "Tracking Coronavirus in New York: Latest Map and Case Count"], ''[[The New York Times]]'', March 23, 2023. Accessed January 13, 2024. "لە سەرەتای سەرهەڵدانی پەتاکەوە، کۆی گشتی ٦,٨٠٥,٢٧١ حاڵەت تۆمارکراون. لایەنی کەم ١ لە ھەر ٢٤٣ دانیشتووێک بەھۆی کۆرۆناڤایرۆسەوە گیانیان لەدەستداوە، کە دەکاتە کۆی گشتی ٨٠,١٠٩ حاڵەتی گیانلەدەستدان."</ref> لێرەدا تەواوی دەقەکە بێ کورتکردنەوە و بێ دەستکاریکردنی قاڵب و کۆدەکان وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی (سۆرانی): == جوگرافیا == [[File:Core_of_New_York_City_by_Sentinel-2.jpg|alt=|thumb|دیمەنێکی ئاسمانی [[ناوچەی گەورەشاری نیویۆرک|ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی]] کە مانھاتن لە ناوەڕاستیدایە]] نیویۆرک سیتی دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتی نیویۆرک، نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان واشینگتن دی سی و [[بۆستن]]. ھەڵکەوتەکەی لەسەر دەمی [[ڕووباری ھادسۆن]]، کە دەڕژێتە ناو بەندەرێکی پارێزراوی سروشتی و پاشان بۆ ناو زەریای ئەتڵەسی، یارمەتیدەر بووە بۆ ئەوەی شارەکە ببێتە بەندەرێکی بازرگانیی گرنگ. زۆربەی شارەکە لەسەر سێ دوورگەی [[لۆنگ ئایلەند]]، [[مانھاتن]]، و [[ستەیتن ئایلەند]] دروستکراوە. لە سەردەمی [[سەردەمی سەھۆڵبەندانی ویسکۆنسن|سەھۆڵبەندانی ویسکۆنسندا]]، لە ٧٥,٠٠٠ بۆ ١١,٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا، ناوچەی نیویۆرک سیتی دەکەوتە قەراغی [[پەڕەی سەھۆڵی|پەڕەیەکی سەھۆڵیی]] گەورەوە.<ref name="JacksonKeller2010a">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Kenneth T. |دوایین١=Jackson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lI5ERUmHf3YC&pg=PT2384 |سەردێڕ=The Encyclopedia of New York City: Second Edition |یەکەم٢=Lisa |دوایین٢=Keller |یەکەم٣=Nancy |دوایین٣=Flood |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١٨٢٥٧-٦|پەڕە=٢٣٨٤}}</ref> جووڵەی وێرانکەری بەرەوپێشچوونی سەھۆڵەکە (و پاشەکشێی دواتری) بەشدار بوو لە جیاکردنەوەی ئەوەی کە ئێستا لۆنگ ئایلەند و ستەیتن ئایلەندە. ئەو کردارە [[بەردی بنچینە|بەردی بنچینەی]] لە قووڵایییەکی تا ڕادەیەک کەمدا بەجێھێشت، کە [[بنیاتنان (ئەندازیاری)|بنیاتنانێکی]] بەھێزی بۆ زۆربەی ھەوربڕەکانی مانھاتن دابین کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Remnants of an Ice Age, The Wisconsin Ice Sheet Continues Its Journey |ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/about/history/geology |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Parks and Recreation]]}}</ref> ڕووباری ھادسۆن بەناو دۆڵی ھادسۆندا دەڕژێتە ناو [[کەنداوی نیویۆرک]]. لە نێوان نیویۆرک سیتی و [[ترۆی، نیویۆرک|ترۆی لە نیویۆرک]]، ڕووبارەکە [[ئێستواری]] (دەمی ڕووبار)ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Hudson River Estuary |ناونیشان=http://life.bio.sunysb.edu/marinebio/fc.1.estuaries.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=Life.bio.sunysb.edu |بڵاوکەرەوە=[[Stony Brook University]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170604154033/http://life.bio.sunysb.edu/marinebio/fc.1.estuaries.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕووباری ھادسۆن شارەکە لە نیوجێرزی جیا دەکاتەوە. ڕووباری ڕۆژھەڵات (East River) —کە [[گەروویەکی مەد و جەزر|گەروویەکی کێشکردنی ئاوە]]— لە [[لۆنگ ئایلەند ساوند]]ەوە دەڕژێت و دە بڕۆنکس و مانھاتن لە لۆنگ ئایلەند جیا دەکاتەوە. [[ڕووباری ھارلم]]، کە گەروویەکی دیکەی کێشکردنی ئاوە لە نێوان ڕووباری ڕۆژھەڵات و ڕووباری ھادسۆن، زۆربەی مانھاتن لە دە بڕۆنکس جیا دەکاتەوە. [[ڕووباری بڕۆنکس]]، کە بەناو دە بڕۆنکس و [[کاونتیی وێستچێستەر]]دا دەڕژێت، تاکە ڕووباری تەواو [[ئاوی شیرین|ئاوی شیرینە]] لە شارەکەدا.<ref name="nytimes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Berger |یەکەم=Joseph |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=Reclaimed Jewel Whose Attraction Can Be Perilous |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2010/07/20/nyregion/20river.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> زەویی شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو بە دەستێوەردانی مرۆڤ گۆڕدراوە، بە [[دروستکردنەوەی زەوی]] (وشککردنەوەی ئاو)ی بەرچاو بەدرێژایی [[کەناراوەکان|کەناراوەکان]] لە سەردەمی کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندییەوە؛ وشککردنەوەی زەوی بەتایبەتی لە خوارووی مانھاتن بەرچاوە، لەگەڵ پەرەپێدانەکانی وەک [[باتەری پارک سیتی]] لە ١٩٧٠ەکان و ١٩٨٠ەکاندا.<ref name="gillespie-p71">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gillespie |یەکەم=Angus K. |ناونیشان=https://archive.org/details/twintowerslifeof00gill |سەردێڕ=Twin Towers: The Life of New York City's World Trade Center |بڵاوکەرەوە=[[Rutgers University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٣٨-٩٧٨٥-١|پەڕە=[https://archive.org/details/twintowerslifeof٠٠gill/page/٧١ ٧١]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ھەندێک لە بەرز و نزمییە سروشتییەکانی تۆپۆگرافیا یەکسان کراون، بەتایبەتی لە مانھاتن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lopate |یەکەم=Phillip |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QR69izwr9dcC |سەردێڕ=Waterfront: A Walk Around Manhattan |بڵاوکەرەوە=Anchor Press |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٨٥-٤٩٧١٤-٥}}</ref> ڕووبەری گشتی شارەکە {{convert|468.484|sqmi}}یە. {{cvt|302.643|sqmi}} لە شارەکە وشکانییە و {{cvt|165.841|sqmi}}ی ئاوە.<ref name="CensusGazetteer">[http://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2010_place_list_36.txt New York State Gazetteer from 2010 United States Census], [[United States Census Bureau]]. Retrieved February 9, 2017.</ref><ref name="NYT Land Estimate">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roberts |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=It's Still a Big City, Just Not Quite So Big |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2008/05/22/nyregion/22shrink.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٨}}</ref> بەرزترین خاڵی شارەکە [[تۆدت ھیڵ]]ە لە ستەیتن ئایلەند، کە بە بەرزی {{convert|409.8|ft}} [[ئاستی ڕووی دەریا|لە سەرووی ئاستی دەریاوە]]، بەرزترین خاڵە لە کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات لە باشووری ویلایەتی [[مەین]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lundrigan |یەکەم=Margaret |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-p4lHNbJfE8C |سەردێڕ=Staten Island: Isle of the Bay |بڵاوکەرەوە=[[Arcadia Publishing]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٨٥-٢٤٤٣-٦|پەڕە=١٠}}</ref> لوتکەی گردەکە بەزۆری بە [[دارستان|دارستان]] داپۆشراوە وەک بەشێک لە پڕۆژەی [[پشتێنەی سەوزی ستەیتن ئایلەند]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howard |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZfCcxk4OcwkC |سەردێڕ=Outside Magazine's Urban Adventure New York City |بڵاوکەرەوە=[[W.W. Norton & Company]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٣٢٢١٢-٥|پەڕە=٣٥}}</ref> === ناوچەکان === [[File:5_Boroughs_Labels_New_York_City_Map.svg|alt=نەخشەیەک کە پێنج ناوچەکە بە ڕەنگی جیاواز پیشان دەدات.|thumb|{{legend|#4DAF4A|١. [[مانھاتن]] (کاونتی نیویۆرک)}}{{legend|#FFFF33|٢. [[بروکلین]] (کاونتی کینگز)}}{{legend|#FF7F00|٣. [[کوینز]] (کاونتی کوینز)}}{{legend|#E41A1C|٤. [[دە بڕۆنکس]] (کاونتی بڕۆنکس)}}{{legend|#984EA3|٥. [[ستەیتن ئایلەند]] (کاونتی ڕیچمۆند)}}]] {{nowrap|نیویۆرک سیتی}} ھەندێک جار بە کۆکراوەیی بە ''پێنج ناوچەکە'' (Five Boroughs) ناودەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Five Boroughs of the City of New York: A Brief Historical Description |ناونیشان=http://www.thehistorybox.com/ny_city/nycity_5_boros_historical_descrip__article00598.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171007144725/http://www.thehistorybox.com/ny_city/nycity_5_boros_historical_descrip__article00598.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=The History Box |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ھەر ناوچەیەک ھاوسنوورە لەگەڵ [[دابەشکارییە کارگێڕییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)#کاونتی|کاونتییەکی]] پەیوەندیداری ویلایەتی نیویۆرک، ئەمەش وایکردووە نیویۆرک سیتی ببێتە یەکێک لەو [[پێڕستی شارەوانییەکانی ئەمریکا لە چەند کاونتییەکدا|شارەوانییانەی ئەمریکا کە دەکەونە چەند کاونتییەکەوە]]. [[مانھاتن]] (کاونتی نیویۆرک) بچووکترین ناوچەیە لە ڕووی جوگرافییەوە و چڕترین ناوچەی دانیشتووانە. ماڵی سەنتڕاڵ پارک و زۆربەی ھەوربڕەکانی شارەکەیە، و ھەندێک جار لەسەر ئاستی ناوخۆیی بە ''شارەکە'' (The City) دەناسرێت.<ref name="ManhattanTheCity">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Jen |دوایین=Carlson |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Do You Refer To Manhattan As "The City"? |ناونیشان=http://gothamist.com/2012/05/21/do_you_refer_to_manhattan_as_the_ci.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161025130428/http://gothamist.com/2012/05/21/do_you_refer_to_manhattan_as_the_ci.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Gothamist]]}}</ref> چڕیی دانیشتووانی مانھاتن کە {{Convert|70450.8|PD/sqmi}} بوو لە ساڵی ٢٠٢٢دا دەیکاتە [[ئامارەکانی کاونتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان#چڕیی دانیشتووان|بەرزترین لە ھەر کاونتییەکی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]] و [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی چڕیی دانیشتووان#ناوچەکانی نیویۆرک سیتی|بەرزترە لە چڕیی ھەر شارێکی تاکی ئەمریکی]].<ref name=CensusDensity2022/> مانھاتن ناوەندی کولتووری، کارگێڕی، و [[ناوەندی دارایی|دارایی]] نیویۆرک سیتییە و بارەگای زۆرێک لە [[کۆمپانیای فرەنەتەوەیی|کۆمپانیا فرەنەتەوەیییەکان]]، [[بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان]]، وۆڵ ستریت، و چەندین زانکۆی گرنگ لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە زۆرجار وەک ناوەندی دارایی و کولتووریی جیھان وەسف دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Barry, Dan |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=A Nation challenged: in New York; New York Carries On, but Test of Its Grit Has Just Begun |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2001/10/11/nyregion/nation-challenged-new-york-new-york-carries-but-test-its-grit-has-just-begun.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٦|وتەگێڕانەوە=A roaring void has been created in the financial center of the world.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Sorrentino, Christopher |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|سەردێڕ=When He Was Seventeen |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/16/nyregion/thecity/16toug.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٦|وتەگێڕانەوە=In 1980 there were still the remains of the various downtown revolutions that had reinvigorated New York's music and art scenes and kept Manhattan in the position it had occupied since the 1940s as the cultural center of the world.}}</ref> [[بروکلین]] (کاونتی کینگز)، لە لوتکەی ڕۆژاوای [[لۆنگ ئایلەند]]، پڕدانیشتووترین ناوچەی شارەکەیە. بروکلین بە فرەچەشنیی کولتووری، کۆمەڵایەتی، و نەتەوەیی، دیمەنی سەربەخۆی مۆسیقا و ھونەر، [[پێڕستی گەڕەکەکانی بروکلین|گەڕەکە جیاوازەکان]]، و میراتێکی تەلارسازیی تایبەتمەند ناسراوە. [[داونتاون بروکلین]] گەورەترین گەڕەکی ناوەندییە لە ناوچەکانی دەرەوەی مانھاتن. ناوچەکە کەنار دەریایەکی درێژی ھەیە لەوانەش [[کۆنی ئایلەند]]، کە لە ١٨٧٠ەکاندا وەک یەکێک لە سەرەتاییترین گۆڕەپانەکانی کاتبەسەربردن لە ئەمریکادا دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Immerso |یەکەم=Michael |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i4POVzmwY9cC |سەردێڕ=Coney Island: The People's Playground |بڵاوکەرەوە=[[Rutgers University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٥-٣١٣٨-٠|پەڕە=٣}}</ref> [[پارکی دەریایی (پارکی بروکلین)|پارکی دەریایی]] و [[پرۆسپێکت پارک (بروکلین)|پرۆسپێکت پارک]] دوو گەورەترین پارکی بروکلینن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hughes |یەکەم=C.J. |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Marine Park, Brooklyn: Block Parties, Bocce and Salt Air |وێبگە=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/08/21/realestate/marine-park-brooklyn-block-parties-bocce-and-salt-air.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=The neighborhood of Marine Park, a compact enclave in southeast Brooklyn, has a major claim to fame. It sits next to the borough's largest park, Marine Park}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، بروکلین پەرەی سەندووە بۆ ناوەندێکی گەشەسەندووی [[کارساز|کارسازی]] و [[تەکنۆلۆژیای بەرز|تەکنۆلۆژیای بەرزی]] [[کۆمپانیای تازەدامەزراو|کۆمپانیاکانی ستارت‌ئەپ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=19 Reasons Why Brooklyn Is New York's New Startup Hotspot |ناونیشان=https://www.cbinsights.com/blog/brooklyn-hot-startup-list-investments/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=CB Insights}}</ref><ref name="BrooklynDesignHub">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Vanessa |دوایین=Friedman |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Brooklyn's Wearable Revolution |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/05/01/fashion/brooklyn-wearables-revolution.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> و ھونەری [[پۆست‌مۆدێرنیزم|پۆست‌مۆدێرن]] و دیزاین.<ref name="BrooklynDesignHub" /><ref name="BrooklynArt1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Alexandria |دوایین=Symonds |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=One Celebrated Brooklyn Artist's Futuristic New Practice |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/04/29/t-magazine/art/dustin-yellin-vr-google-tilt-brush-art.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> بروکلین ھەروەھا ماڵی [[فۆرت ھامیلتۆن]]ە، تاکە بنکەی سەربازیی چالاکی [[ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەربازی ئەمریکی]] لە ناو نیویۆرک سیتی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Military Bases in the Continental United States |ناونیشان=http://www.nps.gov/nagpra/documents/BASES.PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110902235300/http://www.nps.gov/nagpra/documents/BASES.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Nps.gov]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بێجگە لە ئۆپەراسیۆنەکانی [[پاسەوانی کەناراوی ویلایەتە یەکگرتووەکان|پاسەوانی کەناراوی]]. دامەزراوەکە لە ساڵی ١٨٢٥ لە شوێنی [[پاتری تۆپخانە|پاترییەکی تۆپخانە]] کە لە کاتی [[شۆڕشی ئەمریکا]]دا بەکاردەھێنرا دروستکرا، و یەکێکە لەو قەڵا سەربازییانەی کە درێژترین ماوەیە خزمەت دەکات لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lI5ERUmHf3YC&q=encyclopedia+of+new+york |سەردێڕ=The History of New York City |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١١٤٦٥-٢|editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |پەڕە=٣٠}}</ref> [[کوینز]] (کاونتی کوینز)، لەسەر لۆنگ ئایلەند لە باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[بروکلین]]، لە ڕووی جوگرافییەوە گەورەترین ناوچەیە، ھەروەھا [[فرەچەشنیی نەتەوەیی|فرەنەتەوەترین]] کاونتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref name="queensdiverse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=O'Donnell |یەکەم=Michelle |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=In Queens, It's the Glorious 4th, and 6th, and 16th, and 25th&nbsp;... |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/07/04/nyregion/04fourth.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> و فرەنەتەوەترین ناوچەی شارنشینە لە جیھاندا.<ref name="QueensMostDiverseWorld1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Christine |دوایین١=Kim |سەردێڕ=Queens, New York, Sightseeing |newspaper=[[USA Today]] |ناونیشان=http://traveltips.usatoday.com/queens-new-york-sightseeing-107156.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref name="QueensMostDiverseWorld2">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Andrew |دوایین=Weber |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Queens |ناونیشان=http://www.newyork.com/articles/neighborhoods/queens-72876/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150513065643/http://www.newyork.com/articles/neighborhoods/queens-72876/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=NewYork.com}}</ref> کوینز شوێنی یاریگای [[سیتی فیڵد]]ە، کە ماڵی تیمی بەیسبۆڵی [[نیویۆرک مێتس]]ە، و ساڵانە میوانداریی [[جامی کراوەی ئەمریکا (تێنس)|پاڵەوانێتی تێنسی جامی کراوەی ئەمریکا]] دەکات لە [[ناوەندی نەتەوەییی تێنسی USTA Billie Jean King]] لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]]، لەگەڵ پلان بۆ دروستکردنی [[ئیتیحاد پارک]]، کە یاریگایەکی تایبەت بە تۆپی پێیە بۆ تیمی [[نیویۆرک سیتی ئێف سی]].<ref>[https://abc7ny.com/metropolitan-park-casino-nyc-new-york-mets/14021998/ "Mets owner Steve Cohen proposes $8 billion casino complex at Citi Field"], [[WABC-TV]], November 7, 2023. Accessed January 15, 2024. "The property surrounding Citi Field is home to Flushing Corona Park, the US Open Tennis Center, and a planned soccer stadium for New York City FC."</ref> جگە لەوەش، دوو لەو سێ فڕۆکەخانەیەی کە قەرەباڵغترینن لە خزمەتکردنی ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی]] و [[فڕۆکەخانەی لاگواردیا]]، لە کوینزن.<ref>Rizzo, Cailey. [https://www.travelandleisure.com/airlines-airports/new-york-city-airports "What to Know About NYC Airports Before Your Next Trip; New York City has three major airports, so which should you choose? Here's everything you need to know before booking your flight."], ''[[Travel and Leisure]]'', January 10, 2024. Accessed January 15, 2024. "NYC's main airport, John F. Kennedy International, is in Queens. It's the largest and busiest of the three major airports serving the city, seeing more than 55 million passengers per year... LaGuardia is the smallest of the NYC area's three major airports, but it has been called the most efficient in the world. It's located in Queens, about 10 miles north of JFK, and is most accessible from Queens, Manhattan's Upper East Side, the Bronx, and northern Brooklyn."</ref> [[دە بڕۆنکس]] (کاونتی بڕۆنکس) ھەم باکوورترین ناوچەی نیویۆرک سیتییە و ھەم تاکە ناوچەیە کە زۆربەی دەکەوێتە سەر [[خاکی سەرەکی ئەمریکا|خاکی سەرەکیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ئەوە شوێنی [[یاریگای یانکی]]یە، کە یاریگای بەیسبۆڵی تیمی [[نیویۆرک یانکیز]]ە، و ماڵی گەورەترین کۆمەڵگەی [[ھەرەوەزی خانووبەرە|خانووبەرەی ھەرەوەزییە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، [[کۆئۆپ سیتی، بڕۆنکس|کۆ-ئۆپ سیتی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Frazier |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Utopia, the Bronx |magazine=[[The New Yorker]] |ناونیشان=https://www.newyorker.com/archive/2006/06/26/060626fa_fact_frazier |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref> ئەوە ماڵی [[باخچەی ئاژەڵانی بڕۆنکس]]ە، کە گەورەترین باخچەی ئاژەڵانی میترۆپۆلیتانە لە جیھاندا،<ref name="BronxZoo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Animals & Exhibits |ناونیشان=http://www.bronxzoo.com/animals-and-exhibits.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150114073313/http://bronxzoo.com/animals-and-exhibits.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|ئیش=[[Bronx Zoo]] |بڵاوکەرەوە=[[Wildlife Conservation Society]]}}</ref> و ڕووبەرەکەی {{convert|265|acre|km2}} دەگرێتەوە و زیاتر لە ٦,٠٠٠ ئاژەڵ لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ward |یەکەم=Candace |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FuWKuHbWnvIC |سەردێڕ=New York City Museum Guide |بڵاوکەرەوە=[[Dover Publications]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٨٦-٤١٠٠٠-٥|پەڕە=٧٢}}</ref> دە بڕۆنکس شوێنی لەدایکبوونی [[مۆسیقای ھیپ ھۆپ]] و [[کولتووری ھیپ ھۆپ|کولتوورە]] پەیوەندیدارەکەیەتی.<ref name="Toop-1992">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Toop |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9KuRQgAACAAJ |سەردێڕ=Rap Attack 2: African Rap to Global Hip Hop |بڵاوکەرەوە=[[Serpent's Tail]] |ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٢٤٢-٢٤٣-١}}</ref> [[پارکی کەنداوی پێلھام]] گەورەترین پارکە لە نیویۆرک سیتی، بە ڕووبەری {{convert|2772|acre|ha}}.<ref name="nyt20130601">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Foderaro, Lisa W. |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=How Big Is That Park? City Now Has the Answer |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/06/01/nyregion/surveying-effort-alters-sizes-of-some-new-york-parks.html |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> [[ستەیتن ئایلەند]] (کاونتی ڕیچمۆند) شێوەی شارنشینی دەوروبەر (سبێرب)ی تێدا زاڵە بە بەراورد بە پێنج ناوچەکەی تر. لە ڕێگەی [[پردی ڤێرازانو-نارۆز]]ەوە بە بروکلین دەبەسترێتەوە، و لە ڕێگەی [[بەلەمی ستەیتن ئایلەند]]ی بێبەرامبەرەوە بە مانھاتن دەبەسترێتەوە. ستەیتن ئایلەند بە "ناوچەی پارکەکان"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Parks You Must Visit on Staten Island : NYC Parks |ناونیشان=https://www.nycgovparks.org/highlights/parks-you-must-visit-on-staten-island |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.nycgovparks.org}}</ref> و "سەوزترین ناوچە" ناسراوە بەھۆی ئەو ١٢,٣٠٠ دۆنم زەوییە پارێزراوانەی پارکەکان و زیاتر لە ١٧٠ پارکی تێدایە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Staten Island Parks - The Peopling of New York City |ناونیشان=https://eportfolios.macaulay.cuny.edu/seminars/bellamy10/articles/s/t/a/Staten_Island_Parks_55d6.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=eportfolios.macaulay.cuny.edu }}{{بەستەری مردوو|url=https://eportfolios.macaulay.cuny.edu/seminars/bellamy10/articles/s/t/a/Staten_Island_Parks_55d6.html |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ناوەڕاستی ستەیتن ئایلەند، [[پشتێنەی سەوزی ستەیتن ئایلەند]] بە نزیکەی {{cvt|2500|acres|km2}} درێژ دەبێتەوە، کە {{convert|28|mi|km}} لە ڕێڕەوی پیاسەکردن و یەکێک لە دوایین دارستانە دەستلێنەدراوەکانی شارەکە لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Staten Island Greenbelt |ناونیشان=http://www.nynjtc.org/park/staten-island-greenbelt |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=NYNJTC.org |بڵاوکەرەوە=[[New York–New Jersey Trail Conference]]}}</ref> پشتێنە سەوزەکە کە لە ساڵی ١٩٨٤ دیاریکرا بۆ پاراستنی زەوییە سروشتییەکانی دوورگەکە، حەوت پارکی شارەکە لەخۆدەگرێت. ھەروەھا سەنتەرەکانی ژینگەپارێزی بۆ مەبەستی پەروەردەیی و کاتبەسەربردن لەخۆدەگرێت.<ref name=":0" /> === ئاو و ھەوا === {{climate chart | نیویۆرک | 27.9 | 39.5 | 3.64 | 29.5 | 42.2 | 3.19 | 35.8 | 49.9 | 4.29 | 45.5 | 61.8 | 4.09 | 55.0 | 70.8 | 3.96 | 64.4 | 79.7 | 4.54 | 70.1 | 84.9 | 4.60 | 68.9 | 83.3 | 4.56 | 62.3 | 76.2 | 4.31 | 51.4 | 64.5 | 4.38 | 42.0 | 54.0 | 3.58 | 33.8 | 44.3 | 4.38 | units = imperial | float = right | clear = right | source = "New York City Weatherbox NOAA" }} لەژێر [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]، نیویۆرک سیتی خاوەنی [[ئاووھەوای ژێر-خولگەیی شێدار]]ە (''Cfa'') و باکوورترین شاری گەورەیە لە کیشوەری ئەمریکای باکوور کە ئەم پۆلێنەی ھەبێت. ناوچەکانی دەوروبەری شار (سەبەربەکان) لە باکوور و ڕۆژاوا دەکەونە ناوچەی گواستنەوەی نێوان ئاووھەوای ژێر-خولگەیی شێدار و [[ئاووھەوای کیشوەریی شێدار]] (''Dfa'').<ref name="Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Peel |یەکەم١=M.C. |دوایین٢=Finlayson |یەکەم٢=B.L. |دوایین٣=McMahon |یەکەم٣=T.A |سەردێڕ=World Map of Köppen-Geiger climate classification |ناونیشان=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Koppen_World_Map_%28retouched_version%29.png |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150113015116/http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Koppen_World_Map_%28retouched_version%29.png |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[The University of Melbourne]]}}</ref><ref name="newyorkpolonia.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Polonia Polish Portal in New York |ناونیشان=http://www.newyorkpolonia.com/index.php?sitelg=en&p=localinfo |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=NewYorkPolonia.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130530180028/http://www.newyorkpolonia.com/index.php?sitelg=en&p=localinfo |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەکە ساڵانە بە تێکڕا {{convert|49.5|in|sigfig=3}} دابارینی ھەیە، کە تا ڕادەیەک بە یەکسانی بەسەر ساڵەکەدا دابەشبووە. نیویۆرک بە تێکڕا [[کەشوھەوای نیویۆرک سیتی#دیاردەکانی تر|زیاتر لە ٢,٥٠٠ کاتژمێر تیشکی خۆری]] ھەیە ساڵانە.<ref name=NYCSunshine>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Average monthly hours of sunshine in New York City (NY) |ناونیشان=https://weather-and-climate.com/average-monthly-hours-Sunshine,New-York,United-States-of-America |بڵاوکەرەوە=World Weather & Climate Information |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=On average, the total annual amount of sun is 2540 hours.}}</ref> زستانەکان سارد و شێدارن، و شێوازی با زاڵەکان کە [[بای دەریا]] بەرەو وشکانی دەھێنن کاریگەرییە مامناوەندەکانی [[زەریای ئەتڵەسی]] ھاوسەنگ دەکەن. زەریای ئەتڵەسی و بەربەستی بەشەکی لە ھەوای ساردتر بەھۆی [[چیاکانی ئەپالاچی]]یەوە وا دەکات شارەکە لە زستاندا گەرمتر بێت بە بەراورد بەو شارانەی ئەمریکای باکوور کە دەکەونە ناوەوەی وشکانی و لە ھەمان ھێڵی پانی یان خوارووتریشدان.<ref>[http://www.climateandweather.com/weather-in-new-york Weather in New York], Climate and Weather. Accessed December 31, 2023. "Sprawling across three islands at the mouth of the Hudson River in the north-eastern United States, New York City's climate benefits from the warm Gulf Stream of the Atlantic Ocean. This, coupled with the protection of the Appalachian Mountains inland, keeps the city warmer than other big American cities at similar latitudes."</ref> تێکڕای پلەی گەرمیی ڕۆژانە لە مانگی کانوونی دووەمدا، کە ساردترین مانگی ناوچەکەیە، {{convert|33.3|°F|1}}یە.<ref name="NOAA txt">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=New York, NY |ناونیشان=http://w2.weather.gov/climate/local_data.php?wfo=okx |بڵاوکەرەوە=United States [[National Weather Service]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816095750/https://w2.weather.gov/climate/local_data.php?wfo=okx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەکانی گەرمی زۆرجار دادەبەزن بۆ خوار {{convert|10|°F|0}} چەند جارێک لە زستاندا،<ref name="NYC climate">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Climate of New York |ناونیشان=https://nysc.eas.cornell.edu/climate_of_ny.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080412104922/http://nysc.eas.cornell.edu/climate_of_ny.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Cornell University]]}}</ref> و دەشکرێت بگەنە {{convert|60|°F}} بۆ چەند ڕۆژێک تەنانەت لە ساردترین مانگی زستانیشدا. بەھار و پاییز پێشبینی نەکراون و دەکرێت لە فێنکەوە بۆ گەرم بگۆڕێن، ھەرچەندە بەزۆری مامناوەندن لەگەڵ شێی کەم. ھاوینەکان بەزۆری گەرم و شێدارن، لەگەڵ تێکڕای پلەی گەرمی ڕۆژانەی {{convert|77.5|°F|1}} لە مانگی تەممووزدا.<ref name="NOAA txt" /> پلەکانی گەرمیی شەوانە بە تێکڕا {{Convert|9.5|F-change}} پلە بەرزترن بۆ دانیشتووێکی ئاساییی شار بەھۆی کاریگەریی [[دوورگەی گەرمیی شاری]]یەوە، کە بەھۆی شەقامە قیرتاوکراوەکان و بینا بەرزەکانەوە دروست دەبێت.<ref>Maldonando, Samantha. [https://www.thecity.nyc/2023/07/26/heat-island-hot-map-temperature/ "How Much Hotter Is NYC's Heat Island Effect Making Your Neighborhood?"], [[The City (website)|The City]], July 26, 2023. Accessed December 30, 2023. "The city as a whole feels about 9.5 degrees hotter for the average New Yorker. That's thanks to the human-made surroundings that define the cityscape: tall buildings that limit air circulation, abundant asphalt and pavement, and the heat-generating things New Yorkers do fairly close to one another, like running appliances and driving."</ref> پلەکانی گەرمیی ڕۆژانە تێدەپەڕن لە {{convert|90|°F|0}} بە تێکڕا لە ١٧ ڕۆژدا لە ھەر ھاوینێکدا و لە ھەندێک ساڵدا دەگەنە سەرووی {{convert|100|°F|0}}، ھەرچەندە ئەمە ڕووداوێکی دەگمەنە و کۆتا جار لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢دا تۆمارکراوە.<ref name = "New York City Weatherbox NOAA" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=okx |سەردێڕ=NowData – NOAA Online Weather Data |بڵاوکەرەوە=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150527215410/http://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=okx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="New York City Weatherbox NOAA txt">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210504224841/https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&startDate=0001-01-01&endDate=9996-12-31&stations=USW00094728&format=pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&startDate=0001-01-01&endDate=9996-12-31&stations=USW00094728&format=pdf |بڵاوکەرەوە=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |سەردێڕ=Summary of Monthly Normals 1991–2020 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name = noaasun>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Central Park, NY Climate Normals 1961–1990 |ناونیشان=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP2/00305801.TXT |بڵاوکەرەوە=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525073803/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP2/00305801.TXT |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref name="Weather Atlas NYC">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.weather-us.com/en/new-york-usa/new-york-climate |سەردێڕ=New York, New York, USA – Monthly weather forecast and Climate data |بڵاوکەرەوە=Weather Atlas |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211201112345/https://www.weather-us.com/en/new-york-usa/new-york-climate |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەی گەرمیی {{convert|0|°F|0}} زۆر دەگمەنە، کۆتا جار لە ١٤ی شوباتی ٢٠١٦ تۆمارکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weather2000.com/NY_Cold.html |سەردێڕ=Days below 0&nbsp;°F in New York City |بڵاوکەرەوە=Weather 2000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326153735/http://weather2000.com/NY_Cold.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلە گەرمییە ئەوپەڕییەکان لە نێوان {{convert|106|°F|0}} بووە، کە لە ٩ی تەممووزی ١٩٣٦ تۆمارکراوە، تا دەگاتە {{convert|−15|°F|0}} لە ٩ی شوباتی ١٩٣٤.<ref name="NOAA txt" /> ساردترین پلەی ساردیی با (wind chill) بە {{convert|−37|°F|0}} تۆمارکراوە لە ھەمان ئەو ڕۆژەی کە نزمترین پلەی گەرمیی مێژوویی تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pollak |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Determining New York City's Record Wind Chill |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2014/01/12/nyregion/determining-new-york-citys-record-wind-chill.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> تێکڕای بەفربارینی زستانە لە نێوان ١٩٩١ و ٢٠٢٠دا {{convert|29.8|in|cm|0}} بووە. ئەمە بە شێوەیەکی بەرچاو لە ساڵێکەوە بۆ ساڵێکی تر دەگۆڕێت. نزمترین (ساردترین) بەرزترین پلەی گەرمیی ڕۆژانە {{convert|2|°F|0}} بووە لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩١٧. بەرزترین (گەرمترین) نزمترین پلەی گەرمیی ڕۆژانە {{convert|87|°F|0}} بووە لە ٢ی تەممووزی ١٩٠٣.<ref name="New York City Weatherbox NOAA" /> تێکڕای پلەی گەرمیی ئاوی زەریای ئەتڵەسیی نزیک لە شارەکە لە نێوان {{convert|39.7|°F|1}} لە مانگی شوباتەوە بۆ {{convert|74.1|°F|1}} لە مانگی ئاب دەگۆڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York City Sea Temperature—United States—Sea Temperatures |ناونیشان=https://www.seatemperature.org/north-america/united-states/new-york-city.htm |وێبگە=World Sea Temperatures |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ھێڵی کەناراوی ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک یەکێکە لەوانەی کە خێراترین [[گەرمبوونی جیھانی|گەرمبوونی]] کەناراوە شارییەکانی ئۆقیانووسی ھەیە لە جیھاندا.<ref name=NYCFastestWarmingUrbanShorelineWorld>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/us-news/2021/sep/23/atlantic-ocean-warming-climate-change|سەردێڕ=US north-east faces rapid warming amid global climate crisis|نووسەر=Oliver Milman|بڵاوکەرەوە=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> [[گێژەڵووکە (زریان)|زریانەکان]] (Hurricanes) و [[زریانی خولگەیی|زریانە خولگەیییەکان]] لە ناوچەی نیویۆرک دەگمەنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dolnick |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=Damage From Irene Largely Spares New York—Recovery Is Slower in New York Suburbs |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/08/29/nyregion/wind-and-rain-from-hurricane-irene-lash-new-york.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> زریانی ساندی لە ئێوارەی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا [[شەپۆلی زریان|شەپۆلێکی]] وێرانکەری ھێنایە نیویۆرک سیتی، کە بووە ھۆی ژێرئاوکەوتنی چەندین شەقام، تونێل، و ھێڵەکانی میترۆ لە خوارووی مانھاتن و ناوچەکانی تری شارەکە و پچڕانی کارەبا لە زۆر بەشی شارەکە و دەوروبەریدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Superstorm Sandy blamed for at least 11 U.S. deaths as it slams East Coast |ناونیشان=http://news.blogs.cnn.com/2012/10/29/hurricane-sandy-strengthens-to-85-mph/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[CNN]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130120072118/http://news.blogs.cnn.com/2012/10/29/hurricane-sandy-strengthens-to-85-mph/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زریانەکە و کاریگەرییە قووڵەکانی بوونە ھۆی ورووژاندنی گفتوگۆ سەبارەت بە دروستکردنی [[دیواری دەریایی]] و بەربەستە کەناراوییەکانی تر لە دەوری کەناراوەکانی شارەکە و ناوچە میترۆپۆلیتانەکە بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی دەرئەنجامە وێرانکەرەکان لە ڕووداوێکی ھاوشێوە لە داھاتوودا.<ref name=ClimateResiliency2>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eshelman |یەکەم=Robert S. |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Adaptation: Political support for a sea wall in New York Harbor begins to form |ناونیشان=http://www.eenews.net/public/climatewire/2012/11/15/1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150702082031/http://www.eenews.net/stories/1059972561 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Environment & Energy Publishing]], LLC |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{Weather box | name = New York City weatherbox | location = نیویۆرک ([[قەڵای بێلڤێدێر]]، [[سەنتڕاڵ پارک]]), نۆرمەڵەکانی ١٩٩١–٢٠٢٠,{{efn|تێکڕای مانگانەی بەرزترین و نزمترین (واتە چاوەڕوانکراوترین بەرزترین و نزمترین خوێندنەوەکانی پلەی گەرمی لە ھەر کاتێکی ساڵ یان مانگێکی دیاریکراودا) کە بەپێی داتای ئەو شوێنە لە ١٩٩١ تا ٢٠٢٠ ھەژمار کراوە}} ئەوپەڕییەکان ١٨٦٩–ئێستا{{efn|تێبینییە کەشوھەوایییە فەرمییەکان بۆ سەنتڕاڵ پارک لە ساڵی ١٨٦٩ تا ١٩١٩ لە ئارسیناڵ لە شەقامی پێنجەم و شەقامی ٦٤ ئەنجام دەدران، و لە ساڵی ١٩١٩ەوە لە قەڵای بێلڤێدێر ئەنجام دەدرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/parks/centralpark/highlights/11956 |سەردێڕ=Belvedere Castle at NYC Parks |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140702010127/http://www.nycgovparks.org/parks/centralpark/highlights/11956 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} | single line = Y | Jan record high F = 72 | Feb record high F = 78 | Mar record high F = 86 | Apr record high F = 96 | May record high F = 99 | Jun record high F = 101 | Jul record high F = 106 | Aug record high F = 104 | Sep record high F = 102 | Oct record high F = 94 | Nov record high F = 84 | Dec record high F = 75 | year record high F = 106 <!-- To calculate avg record high, go to monthly summarized data, choose 1991-2020 as year range, max temp as variable, and daily maximum under summary, and values are obtained under "mean" -->| Jan avg record high F = 60.4 | Feb avg record high F = 60.7 | Mar avg record high F = 70.3 | Apr avg record high F = 82.9 | May avg record high F = 88.5 | Jun avg record high F = 92.1 | Jul avg record high F = 95.7 | Aug avg record high F = 93.4 | Sep avg record high F = 89.0 | Oct avg record high F = 79.7 | Nov avg record high F = 70.7 | Dec avg record high F = 62.9 | year avg record high F = 97.0 | Jan high F = 39.5 | Feb high F = 42.2 | Mar high F = 49.9 | Apr high F = 61.8 | May high F = 71.4 | Jun high F = 79.7 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 83.3 | Sep high F = 76.2 | Oct high F = 64.5 | Nov high F = 54.0 | Dec high F = 44.3 | year high F = 62.6 | Jan mean F = 33.7 | Feb mean F = 35.9 | Mar mean F = 42.8 | Apr mean F = 53.7 | May mean F = 63.2 | Jun mean F = 72.0 | Jul mean F = 77.5 | Aug mean F = 76.1 | Sep mean F = 69.2 | Oct mean F = 57.9 | Nov mean F = 48.0 | Dec mean F = 39.1 | year mean F = 55.8 | Jan low F = 27.9 | Feb low F = 29.5 | Mar low F = 35.8 | Apr low F = 45.5 | May low F = 55.0 | Jun low F = 64.4 | Jul low F = 70.1 | Aug low F = 68.9 | Sep low F = 62.3 | Oct low F = 51.4 | Nov low F = 42.0 | Dec low F = 33.8 | year low F = 48.9 <!-- To calculate avg record low, go to monthly summarized data, choose 1991-2020 as year range, min as variable, and daily minimum under summary, and values are obtained under "mean" -->| Jan avg record low F = 9.8 | Feb avg record low F = 12.7 | Mar avg record low F = 19.7 | Apr avg record low F = 32.8 | May avg record low F = 43.9 | Jun avg record low F = 52.7 | Jul avg record low F = 61.8 | Aug avg record low F = 60.3 | Sep avg record low F = 50.2 | Oct avg record low F = 38.4 | Nov avg record low F = 27.7 | Dec avg record low F = 18.0 | year avg record low F = 7.7 | Jan record low F = −6 | Feb record low F = −15 | Mar record low F = 3 | Apr record low F = 12 | May record low F = 32 | Jun record low F = 44 | Jul record low F = 52 | Aug record low F = 50 | Sep record low F = 39 | Oct record low F = 28 | Nov record low F = 5 | Dec record low F = −13 | year record low F = -15 | precipitation colour = green | Jan precipitation inch = 3.64 | Feb precipitation inch = 3.19 | Mar precipitation inch = 4.29 | Apr precipitation inch = 4.09 | May precipitation inch = 3.96 | Jun precipitation inch = 4.54 | Jul precipitation inch = 4.60 | Aug precipitation inch = 4.56 | Sep precipitation inch = 4.31 | Oct precipitation inch = 4.38 | Nov precipitation inch = 3.58 | Dec precipitation inch = 4.38 | year precipitation inch = 49.52 | Jan snow inch = 8.8 | Feb snow inch = 10.1 | Mar snow inch = 5.0 | Apr snow inch = 0.4 | May snow inch = 0.0 | Jun snow inch = 0.0 | Jul snow inch = 0.0 | Aug snow inch = 0.0 | Sep snow inch = 0.0 | Oct snow inch = 0.1 | Nov snow inch = 0.5 | Dec snow inch = 4.9 | year snow inch = 29.8 | unit precipitation days = 0.01 in | Jan precipitation days = 10.8 | Feb precipitation days = 10.0 | Mar precipitation days = 11.1 | Apr precipitation days = 11.4 | May precipitation days = 11.5 | Jun precipitation days = 11.2 | Jul precipitation days = 10.5 | Aug precipitation days = 10.0 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 9.5 | Nov precipitation days = 9.2 | Dec precipitation days = 11.4 | year precipitation days = 125.4 | unit snow days = 0.1 in | Jan snow days = 3.7 | Feb snow days = 3.2 | Mar snow days = 2.0 | Apr snow days = 0.2 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.0 | Nov snow days = 0.2 | Dec snow days = 2.1 | year snow days = 11.4 | humidity colour = green | Jan humidity = 61.5 | Feb humidity = 60.2 | Mar humidity = 58.5 | Apr humidity = 55.3 | May humidity = 62.7 | Jun humidity = 65.2 | Jul humidity = 64.2 | Aug humidity = 66.0 | Sep humidity = 67.8 | Oct humidity = 65.6 | Nov humidity = 64.6 | Dec humidity = 64.1 | year humidity = 63.0 | Jan sun = 162.7 | Feb sun = 163.1 | Mar sun = 212.5 | Apr sun = 225.6 | May sun = 256.6 | Jun sun = 257.3 | Jul sun = 268.2 | Aug sun = 268.2 | Sep sun = 219.3 | Oct sun = 211.2 | Nov sun = 151.0 | Dec sun = 139.0 | year sun = | Jan percentsun = 54 | Feb percentsun = 55 | Mar percentsun = 57 | Apr percentsun = 57 | May percentsun = 57 | Jun percentsun = 57 | Jul percentsun = 59 | Aug percentsun = 63 | Sep percentsun = 59 | Oct percentsun = 61 | Nov percentsun = 51 | Dec percentsun = 48 | year percentsun = 57 | Jan dew point C = −7.8 | Feb dew point C = −7.2 | Mar dew point C = −3.4 | Apr dew point C = 1.1 | May dew point C = 8.5 | Jun dew point C = 14.1 | Jul dew point C = 16.6 | Aug dew point C = 16.7 | Sep dew point C = 13.1 | Oct dew point C = 6.7 | Nov dew point C = 1.1 | Dec dew point C = −4.1 | year dew point C = 4.6 | Jan uv = 2 | Feb uv = 3 | Mar uv = 4 | Apr uv = 6 | May uv = 7 | Jun uv = 8 | Jul uv = 8 | Aug uv = 8 | Sep uv = 6 | Oct uv = 4 | Nov uv = 2 | Dec uv = 1 | source 1 = [[NOAA]] (شێی ڕێژەیی و تیشکی خۆر ١٩٦١–١٩٩٠; خاڵی شه‌ونم ١٩٦٥–١٩٨٤)<ref name = "New York City Weatherbox NOAA" /><ref name="New York City Weatherbox NOAA txt"/><ref name = noaasun/> }} === پارکەکان === [[File:Statue_of_Liberty,_NY.jpg|thumb|[[پەیکەری ئازادی]] لە [[دوورگەی لیبێرتی]] لە [[بەندەری نیویۆرک]]، ھێمایەکی جیھانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان و [[شێوازی ئەمریکی|ئامانجەکانیەتی بۆ ئازادی، سەربەستی، و دەرفەت]]<ref name="Statue of Liberty UNESCO" />]] [[File:Central Park - The Pond (48377220157).jpg|thumb|[[گۆلاو و پەناگەی سروشتی ھالێت|گۆلاوەکە]] و [[میدتاون مانھاتن]] وەک ئەوەی لە پردی [[گاپستۆو]]ەوە لە [[سەنتڕاڵ پارک]] دەردەکەوێت]] شاری نیویۆرک خاوەنی سیستەمێکی پارکی ئاڵۆزە، کە زەوییە جۆراوجۆرەکان لەلایەن [[خزمەتگوزاری پارکە نەتەوەیییەکان]]، [[نووسینگەی پارکەکان، کاتبەسەربردن و پاراستنی مێژووییی ویلایەتی نیویۆرک]]، و [[وەزارەتی پارکەکان و کاتبەسەربردنی نیویۆرک سیتی]]یەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ڕیزبەندیی ParkScoreی ساڵی ٢٠٢٣دا، [[تڕەست فۆر پبلیک لاند]] ڕایگەیاند کە سیستەمی پارکەکان لە نیویۆرک سیتی دەیەمین باشترین سیستەمی پارکەکان بووە لە نێوان پڕدانیشتووترین شارەکانی ئەمریکادا، بە ئاماژەدان بە ڕووبەری دۆنمی پارکەکانی شارەکە، وەبەرھێنان لە پارکەکاندا، و ئەوەی کە ٩٩٪ی دانیشتووان لە دووری {{Convert|1/2|mi}}ی پارکێکدان.<ref>[https://parkserve.tpl.org/downloads/pdfs/New%20York%20City_NY.pdf 2023 ParkScore Index New York, NY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240115145230/https://parkserve.tpl.org/downloads/pdfs/New%20York%20City_NY.pdf |date=January 15, 2024 }}, [[Trust for Public Land]]. Accessed January 15, 2024.</ref> [[ناوچەی کاتبەسەربردنی نەتەوەیی گەیتوەی]] زیاتر لە {{convert|26000|acres|km2}} لەخۆدەگرێت، کە زۆربەی لە نیویۆرک سیتییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Discover the truly wild side of New York's metropolitan area |ناونیشان=https://www.nps.gov/gate/index.htm |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[nps.gov]]}}</ref> لە بروکلین و کوینز، پارکەکە زیاتر لە {{convert|9000|acre|km2}}ی [[زۆنگاوی سوێر]]، [[زۆنگاو|زۆنگاوەکان]]، دوورگەکان، و ئاو لەخۆدەگرێت، لەوانە زۆربەی [[کەنداوی جامایکا]] و [[پەناگەی ژیانی کێویی کەنداوی جامایکا]]. ھەروەھا لە کوینز، پارکەکە بەشێکی گرنگی [[نیمچەدوورگەی ڕۆکاواێی]] ڕۆژاوا لەخۆدەگرێت، بەتایبەتی [[جەیکەب ڕیس پارک]] و [[فۆرت تیلدن]].<ref>[https://www.nps.gov/gate/planyourvisit/map_jbu.htm Maps for Jamaica Bay Unit], [[Gateway National Recreation Area]]. Accessed January 15, 2024. "Within the Jamaica Bay Unit, there are several places to visit. Floyd Bennett Field, Jamaica Bay Wildlife Refuge, Canarsie Pier, Breezy Point, Fort Tilden, and Jacob Riis Park."</ref> لە ستەیتن ئایلەند، [[فۆرت وادزۆرس]] لەخۆدەگرێت، بە [[پاتریی ویید]]ی مێژوویی سەردەمی پێش شەڕی ناوخۆ و [[چوارگۆشەی فۆرت تۆمپکینس|فۆرت تۆمپکینس]]، ھەروەھا [[گرەیت کیڵس پارک]].<ref>[https://www.nps.gov/gate/planyourvisit/maps_siu.htm Maps for Staten Island Unit], [[Gateway National Recreation Area]]. Accessed January 15, 2024. "The Staten Island Unit is made of three different areas, Fort Wadsworth, Miller Field, and Great Kills Park."</ref> [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی پەیکەری ئازادی]] و [[مۆزەخانەی کۆچبەرانی دوورگەی ئێلیس]] لەلایەن خزمەتگوزاریی پارکە نەتەوەیییەکانەوە بەڕێوەدەبرێن و لە ھەردوو نیویۆرک و نیوجێرزیدان. لە بەندەرەکەدا پەیوەست دەبن بە [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی دوورگەی پارێزگاران]]ەوە. ئەو ناوچە مێژووییانەی لەژێر بەڕێوەبردنی فیدراڵیدان لەسەر دوورگەی مانھاتن بریتین لە [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی ستۆنوۆڵ]]؛ [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی کاستڵ کلینتۆن]]؛ یادی نەتەوەیی ھۆڵی فیدراڵی؛ [[پێگەی مێژوویی نەتەوەیی شوێنی لەدایکبوونی تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]]؛ [[یادی نەتەوەیی ژەنەڕاڵ گرانت]] (گۆڕی گرانت)؛ [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی گۆڕستانی ئەفریقییەکان]]؛ و [[یادی نەتەوەیی ھامیلتۆن گرەینج]]. [[پێڕستی نیشانە مێژووییە نەتەوەیییەکان لە نیویۆرک سیتی|سەدان موڵک]] لەسەر [[تۆماری نەتەوەییی شوێنە مێژووییەکان]] یان وەک [[نیشانەی مێژوویی نەتەوەیی]] تۆمارکراون. حەوت پارکی ویلایەتی لە ناو نیویۆرک سیتی ھەن. ئەوان بریتین لە: [[پارێزراوی پارکی ویلایەتی کلەی پیت پۆندز]]، ناوچەیەکی سروشتی کە [[ڕێڕەوی ئەسپسواری|ڕێڕەوی ئەسپسواریی]] بەرفراوان لەخۆدەگرێت؛ [[پارکی ویلایەتی ڕیڤەربانک]]، کە دامەزراوەیەکی {{convert|28|acre|ha|adj=on}}یە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation, New York City Region |ناونیشان=http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110215035615/http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation|Nysparks.state.ny.us]]}}</ref> و [[پارکی ویلایەتی مارشا پی جۆنسۆن]]، کە پارکێکی ویلایەتییە لە بروکلین و مانھاتن و ھاوسنوورە لەگەڵ ڕووباری ڕۆژھەڵات و ناوی گۆڕدرا بۆ ڕێزگرتن لە [[مارشا پی جۆنسۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Marsha P. Johnson State Park (East River State Park) |ناونیشان=https://www.parks.ny.gov/parks/155/details.aspx |وێبگە=[[New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> نیویۆرک سیتی زیاتر لە {{convert|28000|acre|km2}}ی لە [[پارکی شاری|زەوی پارکی شارەوانی]] و {{convert|14|mi|km}}ی لە کەناراوی گشتی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ١٩٩٩|سەردێڕ=Mayor Giuliani Announces Amount of Parkland in New York City has Passed {{convert|28000|acre|km2 |adj=on}} Mark |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/om/html/99a/pr042-99.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=New York City Mayor's Office}}; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beaches |ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/facilities/beaches |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Parks & Recreation]]}}</ref> گەورەترین پارکی شارەوانی لە شارەکەدا پارکی کەنداوی پێلھامە لە دە بڕۆنکس، بە {{cvt|2772|acres|0}}،<ref name="nyt20130601" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pelham Bay Park |ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/parks/pelham-bay-park |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Parks and Recreation]]}}</ref> و زۆرترین سەردانیکراوترین پارکی شاریش [[سەنتڕاڵ پارک]]ە، و یەکێکە لە زۆرترین وێنەگیراوترین و سەردانیکراوترین شوێنەکانی جیھان، بە ٤٢ ملیۆن سەردانیکەر لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref name=NYCvisitors/> === ژینگە === [[File:Recycling_combine_-_Sunset_Pk,_NYC_05.jpg|thumb|[[دامەزراوەی وەرگرتنەوەی ماددەی سەنسێت پارک]] گەورەترین دامەزراوەی [[ڕیسایکلکردنی یەک-ڕێڕەوی|ڕیسایکلکردنی تێکەڵ]]ە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Szczepanski |یەکەم=Mallory |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Behind the Scenes of Sims Municipal Recycling's MRF in Brooklyn |ناونیشان=https://www.waste360.com/mrfs/behind-scenes-sims-municipal-recyclings-mrf-brooklyn |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Waste360 |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Paben |یەکەم=Jared |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Closed Loop picks up an MRF operator with strong financials – Resource Recycling |ناونیشان=https://resource-recycling.com/recycling/2022/01/11/closed-loop-picks-up-a-mrf-operator-with-strong-financials/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=Resource Recycling News |زمان=en-US}}</ref>]] پرسە ژینگەیییەکان لە نیویۆرک سیتی کاریگەرن بە قەبارەی شارەکە، چڕییەکەی، [[گواستنەوە لە نیویۆرک سیتی|ژێرخانی زۆری گواستنەوەی گشتی]]، و ھەڵکەوتەکەی لەسەر دەمی ڕووباری ھادسۆن. بۆ نموونە، یەکێکە لە گەورەترین سەرچاوەکانی پیسبوون لە وڵاتەکەدا و کەمترین ڕێژەی دەردانی [[گازی خانووی شووشەیی]] و بەکارھێنانی کارەبای ھەیە بۆ ھەر تاکێک. پلان وایە [[دوورگەی پارێزگاران]] ببێتە میوانداری سەنتەرێکی توێژینەوە و پەروەردە بە بڕی ١ ملیار دۆلاری ئەمریکی بۆ ئەوەی نیویۆرک سیتی بکاتە پێشەنگی جیھانی لە مامەڵەکردن لەگەڵ [[گۆڕانی کەشوھەوا|قەیرانی کەشوھەوا]].<ref name="NYCGlobalClimateLeader">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Mayor Adams, Trust For Governors Island Unveil Finalist Proposals For Climate Solutions Center |ناونیشان=https://www1.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/781-22/mayor-adams-trust-governors-island-finalist-proposals-climate-solutions-center#/0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=City of New York}}</ref> وەک شارێکی [[بەندەر|بەندەری ئۆقیانووسی]]، نیویۆرک سیتی لە مەترسیدایە بەرامبەر دەرکەوتە درێژخایەنەکانی [[گەرمبوونی جیھانی]] وەک [[بەرزبوونەوەی ئاستی دەریا]] کە بەھۆی [[دابەزینی زەوی]]یەوە خراپتر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Prisco |یەکەم١=Jacopo |سەردێڕ=New York City is sinking due to its million-plus buildings, study says |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2023/05/23/world/nyc-sinking-sea-level-climate-scn/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|agency=CNN |بڵاوکەرەوە=Earth's Future |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> گۆڕانی کەشوھەوا بووەتە ھۆی پەرەپێدانی ئابوورییەکی بەرچاوی سەقامگیریی کەشوھەوا لە [[ئابووریی سەوز|کەشوھەوا]] و [[بەرگەگرتنی ژینگەیی]] لە شارەکەدا. نیویۆرک سیتی سەرنجی خستووەتە سەر کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەرییە ژینگەیییەکانی]] و [[پەنجەمۆری کاربۆنی]].<ref name="NYCCarbonFootprint">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Mayor de Blasio Commits to 80 Percent Reduction of Greenhouse Gas Emissions by 2050, Starting with Sweeping Green Buildings Plan |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/451-14/mayor-de-blasio-commits-80-percent-reduction-greenhouse-gas-emissions-2050-starting-with#/0 |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=City of New York}}</ref> بەکارھێنانی [[ترانزێتی بەکۆمەڵ]] بەرزترینە لە وڵاتەکەدا. [[پێڕستی شارەکانی ئەمریکا کە زۆرترین بەکارھێنانی ترانزێتیان ھەیە|ڕێژەی بەرزی بەکارھێنانی ترانزێتی گشتی]] لە نیویۆرک، زیاتر لە ٦١٠,٠٠٠ گەشتی ڕۆژانەی پاسکیل تا ساڵی ٢٠٢٢،<ref name=NYCcycling/> و بوونی [[پێڕستی شارەکانی ئەمریکا کە زۆرترین پیادەی ھاتوچۆکەری تیادایە|چەندین ھاتوچۆکەری پیادە]] وای لێدەکات ببێتە کاراترین شاری گەورە لە ڕووی بەکارھێنانی وزەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name="NYC energy consumption">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jervey |یەکەم=Ben |ناونیشان=https://archive.org/details/biggreenappleyou00jerv |سەردێڕ=The Big Green Apple: Your Guide to Eco-Friendly Living in New York City |بڵاوکەرەوە=[[Globe Pequot Press]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٢٧-٣٨٣٥-٩}}</ref> شێوازەکانی ڕۆیشتن بە پێ و پاسکیل ڕێژەی ٢١٪ی ھەموو شێوازەکانی گەشتکردن لە شارەکەدا پێکدەھێنن؛ لەسەر ئاستی نیشتمانی، ڕێژەکە بۆ ناوچە میترۆپۆلیتانەکان نزیکەی ٨٪یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=2001 National Household Travel Survey: Summary of Travel Trends |ناونیشان=http://nhts.ornl.gov/2001/pub/STT.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Transportation]]}}</ref> لە ھەردوو ساڵی ٢٠١١ و ٢٠١٥دا، [[وۆک سکۆر]] نیویۆرک سیتی وەک گونجاوترین شاری گەورە بۆ [[پیادەڕەوی|ڕۆیشتن بە پێ]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستنیشان کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Florida |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=2015's Most Walkable U.S. Cities |newspaper=[[The Atlantic]] |بڵاوکەرەوە=[[MSN]] |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/travel/news/2015s-most-walkable-us-cities/ar-AAayJRg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150411013021/http://www.msn.com/en-us/travel/news/2015s-most-walkable-us-cities/ar-AAayJRg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYC tops list of most walkable cities in America—video narrative by Mara Montalbano |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/video/travel/nyc-tops-list-of-most-walkable-cities-in-america/vi-AAaEJMr |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151024120549/https://www.msn.com/en-us/video/travel/nyc-tops-list-of-most-walkable-cities-in-america/vi-AAaEJMr |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Buzz60, on [[MSN]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١١|سەردێڕ=The 10 Most Walkable U.S. Cities |ناونیشان=http://www.marketwatch.com/story/the-10-most-walkable-us-cities-2011-07-20?link=MW_popular |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|ئیش=[[MarketWatch]]}}</ref> و لە ساڵی ٢٠١٨دا، ''Stacker'' نیویۆرکی وەک پیادەڕەوترین شاری ئەمریکی ڕیزبەند کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Betsy |دوایین=Ladyzhets |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Most walkable cities in America |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/lifestyle/smart-living/most-walkable-cities-in-america/ss-AAw27Ti?li=BBnb7Kz&ocid=iehp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Stacker, via [[MSN]]}}</ref> [[سیتی‌بانک]] سپۆنسەری پاسکیلی گشتی کرد بۆ پڕۆژەی [[ھاوبەشیکردنی پاسکیل]]ی شارەکە، کە لە ساڵی ٢٠١٣دا بە [[سیتی بایک]] ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hamblin |یەکەم=James |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Summer Bicycles Took Control |ناونیشان=https://www.theatlantic.com/health/archive/2013/06/the-summer-bicycles-took-control/277166/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ئیش=[[The Atlantic Monthly]] |بڵاوکەرەوە=The Atlantic Monthly Group}}</ref> پێوەری ژمارەییی نیویۆرک سیتی بۆ "پێوەری پاسکیلسواری وەرزی" لە شارەکەدا گەیشتە بەرزترین ئاستی مێژوویی کە ٤٣٧ بوو کاتێک لە ساڵی ٢٠١٤ پێوانە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=2014 NYC In-Season Cycling Indicator |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dot/downloads/pdf/2014-isci.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=City of New York |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190412032610/http://www.nyc.gov/html/dot/downloads/pdf/2014-isci.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرچاوەی ئاوی خواردنەوەی نیویۆرک سیتی لە ئاوی پارێزراوی [[چیاکانی کاتسکیل]]ەوە دەردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Current Reservoir Levels |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/maplevels_wide.shtml |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Environmental Protection]]}}</ref> بەھۆی یەکپارچەیی و سیستەمی سروشتیی دەستلێنەدراوی [[پاڵاوتنی ئاو]]ی سەرچاوەکەوە، نیویۆرک یەکێکە لەو چوار شارە گەورەیەی ئەمریکا کە زۆربەی ئاوی خواردنەوەکەی ئەوەندە پاکە کە پێویستی بە [[چارەسەری ئاو]] نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lustgarten |یەکەم=Abrahm |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=City's Drinking Water Feared Endangered; $10B Cost Seen |ئیش=[[The New York Sun]] |ناونیشان=http://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-0b-cost/83288/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160820001437/http://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-0b-cost/83288/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمی ئاوی شارەوانیی شارەکە گەورەترینە لە وڵاتەکەدا، کە ڕۆژانە زیاتر لە {{Convert|1|e9gal|e9l|abbr=off|sp=us}} ئاو دەگوازێتەوە لە سەرچاوەیەکەوە کە ڕووبەری {{Convert|1900|sqmi}} دادەپۆشێت.<ref name="NYTimes-Water-Investment-2018">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Winnie |دوایین=Hu |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=A Billion-Dollar Investment in New York's Water |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/01/18/nyregion/new-york-city-water-filtration.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>[https://www.epa.gov/sites/default/files/2017-02/documents/ws-ourwater-new-york-state-fact-sheet.pdf ''New York Water Fact Sheet''], [[United States Environmental Protection Agency]]. June 2010. Accessed December 29, 2023. "New York City is home to the largest engineered water system in the nation, supplying more than 1 billion gallons of water each day to approximately 9 million people, representing half of the state's population. The city draws its water from reservoirs upstate, supplied by a 1,900-square-mile watershed—that's about the size of Delaware."</ref> بەپێی بنکەی دراوەی پیسبوونی ھەوای ژینگەی شاریی جیھانیی ساڵی ٢٠١٦ی [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WHO Global Ambient Air Quality Database (update 2018) |ناونیشان=https://www.who.int/airpollution/data/cities/en/ |وێبگە=[[World Health Organization]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> تێکڕای چڕیی ساڵانە لە ھەوای نیویۆرک سیتی بۆ تەنۆلکەکانی قەبارە ٢.٥{{nbsp}}مایکرۆمەتر یان کەمتر (PM<sub>2.5</sub>) بریتی بوو لە ٧.٠{{nbsp}}مایکرۆگرام بۆ ھەر مەترێکی سێجا، واتە ٣.٠{{nbsp}}مایکرۆگرام لە ناو سنووری ڕێنمایییەکانی کوالێتی ھەوای ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی بۆ تێکڕای ساڵانەی [[تەنۆلکەی قەبارە ٢.٥|PM<sub>2.5</sub>]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ambient (outdoor) air quality and health |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ambient-(outdoor)-air-quality-and-health |وێبگە=[[World Health Organization]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[وەزارەتی تەندروستی و تەندروستیی دەروونیی نیویۆرک سیتی]]، بە ھاوبەشی لەگەڵ [[کۆلێژی کوینز، زانکۆی سیتیی نیویۆرک|کۆلێژی کوینز]]، ڕووپێوی ھەوای کۆمەڵگەی نیویۆرک ئەنجام دەدات بۆ پێوانەکردنی پیسکەرەکان لە نزیکەی ١٥٠ شوێندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Air Pollution Monitoring |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dep/html/air/air_pollution_monitoring.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190305195347/http://www.nyc.gov/html/dep/html/air/air_pollution_monitoring.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[New York City Department of Environmental Protection]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دیمۆگرافیا == {{Historical populations|type=USA | 1698|4937 | 1712|5840 | 1723|7248 | 1737|10664 | 1746|11717 | 1756|13046 | 1771|21863 | 1790|33131 | 1800|60515 | 1810|96373 | 1820|123706 | 1830|202589 | 1840|312710 | 1850|515547 | 1860|813669 | 1870|942292 | 1880|1206299 | 1890|1515301 | 1900|3437202 | 1910|4766883 | 1920|5620048 | 1930|6930446 | 1940|7454995 | 1950|7891957 | 1960|7781984 | 1970|7894862 | 1980|7071639 | 1990|7322564 | 2000|8008288 | 2010|8175133 | 2020|8804190 | 2025 est.|8584629 | footnote={{efn|ئامارەکانی ١٨٨٠ و ١٨٩٠ بەشێک لە دە بڕۆنکس لەخۆدەگرن. لە ١٩٠٠ەوە پێدوا، ئامارەکان بۆ شاری یەکگرتووی پێنج [[ناوچەکانی نیویۆرک سیتی|ناوچەکە]]ن. '''سەرچاوەکان:''' ١٦٩٨–١٧٧١،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Greene and Harrington |سەردێڕ=American Population Before the Federal Census of 1790 |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ساڵ=١٩٣٢}}, as cited in: {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rosenwaike |یەکەم=Ira |سەردێڕ=Population History of New York City |بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |شوێن=Syracuse, N.Y. |ساڵ=١٩٧٢|ژپنک=٠-٨١٥٦-٢١٥٥-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/populationhistor٠٠irar/page/٨ ٨]|ناونیشان=https://archive.org/details/populationhistor00irar/page/8}}</ref> ١٧٩٠–١٩٩٠<ref name=Census1790to1990/> ٢٠٠٠ و ٢٠١٠<ref name="2010 Census pop est">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Table PL-P1 NYC: Total Population New York City and Boroughs, 2000 and 2010 |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/assets/planning/download/pdf/data-maps/nyc-population/census2010/t_pl_p1_nyc.pdf |وێبگە=nyc.gov |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> ٢٠٢٠ و ٢٠٢٥<ref name=NYCQuickFacts/>}} }} نیویۆرک سیتی پڕدانیشتووترین شاری ویلایەتە یەکگرتووەکانە، بە ٨,٨٠٤,١٩٠ دانیشتوو بەپێی [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٠٢٠|سەرژمێریی ٢٠٢٠]]، کە بەرزترین ژمارەی دەیەیییە تا ئێستا تۆمارکرابێت، و کۆچبەرانی زیاتری بۆ ناو شارەکە لەخۆگرتووە بە بەراورد بەو کۆچانەی کە بۆ دەرەوەی شار کراون لە کاتی [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٠١٠|سەرژمێریی ٢٠١٠]]ەوە.<ref name="QuickFacts">[https://www.census.gov/quickfacts/table/3651000,36,00 QuickFacts for New York city, New York; New York; United States], [[United States Census Bureau]]. Accessed January 12, 2024.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sherry |یەکەم=Virginia N. |ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Staten Island population at all-time high of 473,000; NYC's soars to record 8.4&nbsp;million |newspaper=[[Staten Island Advance]] |ناونیشان=http://www.silive.com/news/index.ssf/2014/03/staten_island_residents_number.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref><ref name="nytimes_a">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roberts |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Fewer People Are Abandoning the Bronx, Census Data Show |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/14/nyregion/more-people-moving-to-bronx-census-shows.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> ژمارەی ئەو کەسانەی لە نیویۆرک سیتی دەژین زیاتر لە دوو ھێندەی دانیشتووانی لۆس ئانجلەسە، کە دووەم گەورەترین شاری ئەمریکایە.<ref name="estimate2023a">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Population Rebounds for Many Cities in Northeast and Midwest |ناونیشان=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2024/subcounty-population-estimates.html |وێبگە=[[United States Census Bureau]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٣٥.٩٪ی [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپیپێست]]، ٢٢.٧٪ [[ڕەشپێستە ئەمریکییەکان|ڕەشپێست]]، ١٤.٦٪ [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان|ئاسیایی]]، ١٠.٥٪ [[ئەمریکییە فرەڕەگەزەکان|تێکەڵ]]، ٠.٧٪ ئەمریکیی ڕەسەن و ٠.١٪ [[ئەمریکییەکانی دوورگەکانی زەریای ھێمن|دوورگەنشینی زەریای ھێمن]] بوون؛ ٢٨.٤٪ خۆیان وەک [[ھیسپانی و لاتینییە ئەمریکییەکان|ھیسپانی یان لاتینی]] ناساند.<ref name=QuickFacts/> لەنێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠٢٠دا، دانیشتووانی نیویۆرک سیتی بە بڕی ٦٢٩,٠٠٠ کەس زیادی کرد، کە زیاترە لە کۆی گەشەی چوار گەورەترین شارەکانی تری ئەمریکا پێکەوە (لۆس ئانجلەس، شیکاگۆ، [[ھیووستن]]، و [[فینیکس، ئەریزۆنا|فینیکس]]).<ref name=2010to2020CensusGrowth1>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Celine |دوایین=Castronuovo |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/567611-all-10-largest-cities-grew-phoenix-supplants-philly-as-5th-largest-in-us |سەردێڕ=All 10 largest cities grew, Phoenix supplants Philly as 5th largest in US |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}</ref><ref name=2010to2020CensusGrowth2>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=John L. |دوایین=Dorman |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/census-10-largest-cities-united-states-population-growth-reapportionment-2021-8 |سەردێڕ=Census: The 10 most populous US cities are led by NYC, Los Angeles, and Chicago; Phoenix leapfrogs Philadelphia to claim the No. 5 spot |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[Business Insider]]}}</ref> چڕیی دانیشتووانی شارەکە کە {{Convert|27744.1|PD/sqmi}}یە دەیکاتە چڕترین شارەوانی ئەمریکا بە دانیشتووانێک لە سەرووی ١٠٠,٠٠٠ کەسەوە.<ref name="CensusDensity2022">[https://www.census.gov/popclock/embed.php?component=density Highest Density States, Counties and Cities (2022)], [[United States Census Bureau]]. Accessed December 30, 2023.</ref> چڕیی دانیشتووانی مانھاتن {{Convert|70450.8|PD/sqmi}}یە، کە بەرزترینە لە ھەر کاونتییەکی ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name=CensusDensity2022/> بەپێی داتاکانی سەرژمێریی ٢٠٢٠، نیویۆرک سیتی نزیکەی ٤٣.٦٪ی دانیشتووانی ویلایەتەکە بە ٢٠,٢٠٢,٣٢٠ کەس پێکدەھێنێت،<ref name=QuickFacts/> و نزیکەی ٣٩٪ی دانیشتووانی [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]ە.<ref name="PopHousingEstMetro">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=ACS Demographic and Housing Estimates—2012–2016 American Community Survey 5-Year Estimates—City Versus Metro |ناونیشان=https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/15_5YR/DP05/1600000US3651000%7C330M200US408 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200711031203/https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/15_5YR/DP05/1600000US3651000&#124;330M200US408 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=American Fact Finder, [[United States Census Bureau]]}}</ref> زۆربەی دانیشتووانی نیویۆرک سیتی لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٥,١٤١,٥٣٩ یان ٥٨.٤٪) لە بروکلین یان کوینز دەژیان، کە دوو ناوچەن لەسەر لۆنگ ئایلەند.<ref name="QuickFactsFiveBoroughs">[https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/newyorkcitynewyork,bronxcountynewyork,kingscountynewyork,newyorkcountynewyork,queenscountynewyork,richmondcountynewyork/ QuickFacts New York city, New York; Bronx County, New York; Kings County, New York; New York County, New York; Queens County, New York; Richmond County, New York], [[United States Census Bureau]]. Accessed January 14, 2024.</ref> بە خەمڵاندن ٨٠٠ زمان لە نیویۆرک قسەیان پێدەکرێت،<ref name="NYCWorld'sMostCulturallyLinguisticallyDiverseCityTop"/><ref name="QueensMostLinguisticallyDiverseTop"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://elalliance.org/ |سەردێڕ=Endangered Language Alliance |ساڵ=٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref><ref name=800source3>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/us/new-yorkers-self-assured-and-opinionated-defend-their-values/ar-BBog5Ms?li=BBnb7Kz&ocid=iehp |سەردێڕ=New Yorkers, Self-Assured and Opinionated, Defend Their Values |نووسەر=N. R. Kleinfield |newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160118134043/http://www.msn.com/en-us/news/us/new-yorkers-self-assured-and-opinionated-defend-their-values/ar-BBog5Ms?li=BBnb7Kz&ocid=iehp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ناوچەی ئاماریی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی گەورەترین [[لەدایکبووی دەرەوە#ناوچە میترۆپۆلیتانەکان کە گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیان ھەیە|دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەی ھەر ناوچەیەکی میترۆپۆلیتان]] ھەیە لە جیھاندا. ناوچەی نیویۆرک بەردەوامە لەوەی بە جیاوازییەکی زۆر پێشەنگترین دەروازەی میترۆپۆلیتان بێت بۆ ئەو کۆچبەرە یاسایییانەی کە دەچنە ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە، کە بە شێوەیەکی بەرچاو تێدەپەڕێت لە کۆی گشتیی لۆس ئانجلەس و [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی مەیامی|مەیامی]] پێکەوە.<ref name="Immigrants2022est">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yearbook of Immigration Statistics LPRSupplemental Table 2d Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2022 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/sites/default/files/2023-12/2023_0818_plcy_yearbook_lawful_permanent_residents_fy2022.xlsx |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Homeland Security]]}}</ref> نزیکەی حەوت ھێندە زیاتر لەو پیشەگەرە گەنجانەی کە لە ساڵی ٢٠١٩دا داواکارییان بۆ کار پێشکەش کردبوو لە ساڵی ٢٠٢٣دا داواکارییان بۆ کار پێشکەش کردووە لە نیویۆرک سیتی، کە ئەمەش نیویۆرکی کردووەتە باوترین شوێنی مەبەست بۆ دەرچووانی زانکۆ لەم دواییانەدا.<ref name=NYCMostPopularDestinationCollegeGrads>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/amp/2023/10/10/this-is-the-no-1-city-where-young-people-want-to-work-most.html |سەردێڕ=This is the No. 1 city attracting young professionals—demand grew nearly 7 times since 2019 |نووسەر=Jennifer Liu |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک لە ساڵی ١٩٢٥دا بوو بە [[گەورەترین شاری جیھان|گەورەترین ناوچەی شارنشینی جیھان]]، و پێشی [[لەندەن]] کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Exhibition Text—New York at Its Core: World City |ناونیشان=https://www.mcny.org/nyaic-worldcity-online |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.mcny.org |زمان=en}}</ref><ref name="Chandler">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chandler|یەکەم=Tertius|سەردێڕ=Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census|بڵاوکەرەوە=Edwin Mellen Press|ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٠-٨٨٩٤٦-٢٠٧-٠|شوێن=Lewiston, New York|بەستەری نووسەر=Tertius Chandler}} Chandler defines a city as a continuously built-up area (urban) with suburbs but without farmland inside the municipality. Figures in main tables are preferentially cited. Part of Chandler's estimates are summarized or modified at: (a) {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chase-Dunn|یەکەم=Christopher|سەردێڕ=Polities and Settlements Research Working Group|ناونیشان=https://irows.ucr.edu/research/citemp/citemtoc.htm|وێبگە=The Institute for Research on World-Systems|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220424173719/https://irows.ucr.edu/research/citemp/citemtoc.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} (b) {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenberg|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Largest Cities Throughout History: Determining population prior to census-taking was no easy task|ناونیشان=https://www.thoughtco.com/largest-cities-throughout-history-4068071|وێبگە=ThoughtCo|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160818124242/http://geography.about.com/library/weekly/aa011201a.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} (c) {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Populations of Largest Cities in PMNs from 2000BCE to 1988AD|ناونیشان=http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BCE-1988AD|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080211233018/http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BCE-1988CE|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٠٨|وێبگە=Etext Archives}}</ref> ناوچە میترۆپۆلیتانەکە لە سەرەتای ١٩٣٠ەکاندا لە ١٠ ملیۆن کەس تێپەڕی، و بوو بە یەکەمین [[مێگاسیتی]].<ref name=":1" /><ref name="Chandler" /> لە ساڵی ١٩٥٥دا، [[گەورەشاری تۆکیۆ]] پێشی کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Focusing on World Megacities: Demographia World Urban Areas, 2021 {{!}} Newgeography.com |ناونیشان=https://www.newgeography.com/content/007127-focusing-world-megacities-demographia-world-urban-areas-2021 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.newgeography.com}}</ref><ref name="Chandler" /> === نەتەوە و ڕەگەزنامە === بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠٢٢ لە [[ڕووپێوی کۆمەڵگەی ئەمریکی]]، گەورەترین ڕەچەڵەکە ڕاپۆرتکراوەکان لە نیویۆرک سیتی بریتی بوون لە [[ئەمریکییە دۆمینیکانییەکان|دۆمینیکانی]] (٨.٧٪)، [[ئەمریکییە چینییەکان|چینی]] (٧.٥٪)، [[پۆرتۆڕیکۆیییەکان|پۆرتۆڕیکۆیی]] (٦.٩٪)، [[ئەمریکییە ئیتالییەکان|ئیتالی]] (٥.٥٪)، [[ئەمریکییە مەکسیکییەکان|مەکسیکی]] (٤.٤٪)، [[ئەمریکییە ئێرلەندییەکان|ئێرلەندی]] (٤.٤٪)، [[ئەمریکییە ھیندییەکان|ھیندیی ئاسیایی]] (٣.١٪)، [[ئەمریکییە ئەڵمانییەکان|ئەڵمانی]] (٢.٩٪)، [[ئەمریکییە جامایکییەکان|جامایکی]] (٢.٤٪)، [[ئەمریکییە ئیکوادۆرییەکان|ئیکوادۆری]] (٢.٣٪)، [[ئەمریکییە ئینگلیزەکان|ئینگلیزی]] (٢.١٪)، [[ئەمریکییە پۆڵەندییەکان|پۆڵەندی]] (١.٩٪)، [[ئەمریکییە ڕووسەکان|ڕووسی]] (١.٧٪)، [[ئەمریکییە عەرەبەکان|عەرەب]] (١.٤٪)، [[ئەمریکییە ھایتییەکان|ھایتی]] (١.٤٪)، [[ئەمریکییە گویانییەکان|گویانی]] (١.٣٪)، [[ئەمریکییە فلیپینییەکان|فلیپینی]] (١.١٪)، و [[ئەمریکییە کۆرییەکان|کۆری]] (١.١٪).<ref name="United States Census Bureau">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=QuickFacts for New York City / New York State / United States |ناونیشان=https://www.census.gov/quickfacts/table/PST045216/3651000,36,00 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]}}</ref><ref name="The City of New York" /><ref name="Digital Diplomacy Coalition, New York" /> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 90%;" !دیمۆگرافیای مێژوویی !٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.census.gov/cedsci/table?g=1600000US3651000&y=2020 |بڵاوکەرەوە=US Census Bureau |سەردێڕ=2020: DEC Redistricting Data (PL 94-171)}}</ref> !٢٠١٠<ref name="United States Census Bureau" /> !١٩٩٠<ref name="pop">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Race and Hispanic Origin for Selected Cities and Other Places: Earliest Census to 1990 |ناونیشان=https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120812191959/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Census Bureau]]}}</ref> !١٩٧٠<ref name="pop" /> !١٩٤٠<ref name="pop" /> |- |[[سپیپێستی نا-ھیسپانی|سپیپێست]] (نا-ھیسپانی) |٣٠.٩٪ |٣٣.٣٪ |٤٣.٤٪ |٦٤.٠٪ |٩٢.١٪ |- |[[ھیسپانی و لاتینییە ئەمریکییەکان|ھیسپانی یان لاتینی]] |٢٨.٣٪ |٢٨.٦٪ |٢٣.٧٪ |١٥.٢٪ |١.٦٪ |- |[[ڕەشپێستەکان لە نیویۆرک سیتی|ڕەشپێست یان ئەفریقی-ئەمریکی]] (نا-ھیسپانی) |٢٠.٢٪ |٢٢.٨٪ |٢٨.٨٪ |٢١.١٪ |٦.١٪ |- |[[ئاسیایییەکان لە نیویۆرک سیتی|ئاسیایی]] و [[ئەمریکییەکانی دوورگەکانی زەریای ھێمن|دوورگەنشینی زەریای ھێمن]] (نا-ھیسپانی) |١٥.٦٪ |١٢.٦٪ |٧.٠٪ |١.٢٪ |٠.٢٪ |- |ئەمریکیی ڕەسەن (نا-ھیسپانی) |٠.٢٪ |٠.٢٪ |٠.٤٪ |٠.١٪ |نەزانراو |- |[[ئەمریکییە فرەڕەگەزەکان|دوو یان چەند ڕەگەزێک]] (نا-ھیسپانی) |٣.٤٪ |١.٨٪ |نەزانراو |نەزانراو |نەزانراو |} بەپێی داتاکانی ڕووپێوی کۆمەڵگەی ئەمریکی لە ساڵی ٢٠١٨ تا ٢٠٢٢، نزیکەی ٣٦.٣٪ی دانیشتووانی شارەکە [[لەدایکبووی دەرەوە|لەدەرەوە لەدایکبوون]] (بە بەراورد بە ١٣.٧٪ لەسەر ئاستی نیشتمانی)،<ref name=QuickFacts/> و ٤٠٪ی ھەموو منداڵان لە دایکێکی کۆچبەر لەدایک دەبن.<ref>Camarota, Steven A.; Zeigler, Karen; and Richwine, Jason. [https://cis.org/Report/Births-Legal-and-Illegal-Immigrants-US ''Births to Legal and Illegal Immigrants in the U.S; A look at health insurance coverage among new mothers by legal status at the state and local level''], [[Center for Immigration Studies]], October 9, 2018. Accessed January 14, 2024.</ref> بە درێژایی مێژووەکەی، نیویۆرک [[دەروازەی چوونەژوورەوە|دەروازەیەکی سەرەکییە بۆ چوونەژوورەوە]]ی کۆچبەران.<ref name="CityDiversity">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Semple |یەکەم=Kirk |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=City's Newest Immigrant Enclaves, From Little Guyana to Meokjagolmok it |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/interactive/2013/06/09/nyregion/new-york-citys-newest-immigrant-enclaves.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref><ref name="NYC immigration">[https://www1.nyc.gov/assets/planning/download/pdf/data-maps/nyc-population/nny2013/nny_2013.pdf ''The Newest New Yorkers: 2013''], [[New York City Department of City Planning]], December 2013. Retrieved February 9, 2017. "The immigrant share of the population has also doubled since 1965, to 37 percent. With foreign-born mothers accounting for 51 percent of all births, approximately 6-in-10 New Yorkers are either immigrants or the children of immigrants."</ref> ھیچ وڵاتێک یان ناوچەیەکی سەرچاوەی دیاریکراو زاڵ نییە.<ref name="CityDiversity" /> کوینز گەورەترین دانیشتووانی ئاسیایی-ئەمریکی و [[شارستانییەکانی ئەندێس|ئەندێسی]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ھەیە، و ھەروەھا فرەنەتەوەترین و فرەزمانترین ناوچەی شارنشینە لە جیھاندا.<ref name="QueensMostLinguisticallyDiverseTop"/><ref name="QueensMostDiverseWorld2"/> ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی بە گشتی ماڵی گەورەترین [[لەدایکبووی دەرەوە#ناوچە میترۆپۆلیتانەکان کە گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیان ھەیە|دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیە لە ھەر ناوچەیەکی میترۆپۆلیتانی تردا]] لە جیھاندا، کە لە ساڵی ٢٠٢٣دا ژمارەیان دەگەیشتە ٥.٩ ملیۆن. {{multiple image | title = [[گرووپە نەتەوەیییەکانی نیویۆرک سیتی]] | align = right | perrow = 2 | total_width = 400 | caption_align = center | image1 = Chinatown,_New_York_(18076448908).jpg | caption1 = [[فوژۆی بچووک]]، مانھاتن | image2 = Little Italy NY Street.JPG | caption2 = [[ئیتالیای بچووک، مانھاتن|ئیتالیای بچووک]]، مانھاتن | image3 = Brighton_beach_(7434138858).jpg | caption3 = [[ڕووسیای بچووک]]، بروکلین | image4 = 74th St shopping Jax Hts jeh.jpg | caption4 = [[ھیندی بچووک]]، کوینز }} [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]] گەورەترین دانیشتووانی [[ئاسیایییەکان لە نیویۆرک سیتی|ئاسیایی]] ھەیە، بە ٢.٦ ملیۆن کەس.<ref name=NYCMetroLargestAsianPopulation>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/race-and-ethnicity/fact-sheet/asian-americans-in-the-u-s/|سەردێڕ=Facts about Asians in the U.S.|نووسەر=Carolyne Im|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> نیویۆرک گەورەترین دانیشتووانی [[چینییەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک|چینی]] لە دەرەوەی ئاسیا و گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە ھیندییەکان|ھیندیی ئاسیایی]] لە نیوەگۆی ڕۆژاوا ھەیە،<ref name="NYCLargestChinesePopulation">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/02/23/nyregion/in-new-york-indictment-of-officer-peter-liang-divides-chinese-americans.html|سەردێڕ=Indictment of New York Officer Divides Chinese-Americans |نووسەر=Vivian Yee |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=Now they are reaching out to the Chinese-language press, contacting lawyers to advise Officer Liang and planning a protest march in New York, a city with the largest Chinese population outside of Asia.}}</ref> ھەروەھا گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە ڕووسەکان|ڕووسی-ئەمریکی]]،<ref name="U.S. Department of Homeland Security" /> ئیتالی-ئەمریکی، و ئەفریقی-ئەمریکی. نیویۆرک ماڵی گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە دۆمینیکانییەکان|دۆمینیکانی-ئەمریکی]]، [[کۆچکردنی پۆرتۆڕیکۆیییەکان بۆ نیویۆرک سیتی|پۆرتۆڕیکۆیی-ئەمریکی]]، و [[ئەمریکییە باشوورییە ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی باشووری ئەمریکا]]یە<ref name="U.S. Department of Homeland Security">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/files/statistics/publications/LPR11.shtm |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Homeland Security]]}}</ref> و بە گشتی دووەم گەورەترین دانیشتووانی [[ھیسپانی و لاتینییە ئەمریکییەکان|ھیسپانی]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ھەیە، کە ژمارەیان لە ٥ ملیۆن کەس زیاترە. [[ئەمریکییە ڤێنیزوێلییەکان|ڤێنیزوێلا]]، [[ئەمریکییە ئیکوادۆرییەکان|ئێکوادۆر]]، [[ئەمریکییە کۆلۆمبییەکان|کۆلۆمبیا]]، [[ئەمریکییە گویانییەکان|گویانا]]، [[ئەمریکییە پیرۆیییەکان|پیرۆ]]، و [[ئەمریکییە بەڕازیلییەکان|بەڕازیل]]، وڵاتە سەرەکییەکانی سەرچاوەن لە ئەمریکای باشوورەوە بۆ کۆچبەران بۆ ناوچەی نیویۆرک سیتی؛ [[کۆماری دۆمینیکان]]، [[جامایکا]]، [[ھایتی]]، و [[ئەمریکییە ترینیدادی و تۆباگۆیییەکان|ترینیداد و تۆباگۆ]] لە [[کاریبییەکان لە نیویۆرک سیتی|کاریبی]]؛ [[ئەمریکییە نێجێرییەکان|نێجیریا]]، [[ئەمریکییە میسرییەکان|میسر]]، [[ئەمریکییە غانییەکان|غانا]]، [[ئەمریکییە تانزانییەکان|تانزانیا]]، [[ئەمریکییە کینیایییەکان|کینیا]]، و [[ئەمریکییە باشووری ئەفریقییەکان|باشووری ئەفریقا]] لە [[کۆچکردنی ئەفریقییەکان بۆ ئەمریکا|ئەفریقا]]وە؛ و [[ئەمریکییە سالڤادۆرییەکان|ئێلسالڤادۆر]]، [[ئەمریکییە ھۆندوراسییەکان|ھۆندوراس]]، و [[ئەمریکییە گواتیمالییەکان|گواتیمالا]] لە ئەمریکای ناوەڕاستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2013 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140712214124/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[United States Department of Homeland Security]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نیویۆرک سیتی بەرزترین کۆی دانیشتووانی ئاسیایی لە ھەر شارێکی تاکی ئەمریکی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Asian American Statistics |ناونیشان=http://www.ameredia.com/resources/demographics/asian_american.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=Améredia Incorporated |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714063833/http://www.ameredia.com/resources/demographics/asian_american.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان لە نیویۆرک سیتی]]، بەپێی سەرژمێریی ٢٠١٠، ژمارەیان لە ١.٢ ملیۆن کەس زیاترە،<ref name=QuickFacts/> کە گەورەترە لە کۆی دانیشتووانی ئاسیایی لۆس ئانجلەس و سان فرانسیسکۆ پێکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Semple |یەکەم=Kirk |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=Asian New Yorkers Seek Power to Match Numbers |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/06/24/nyregion/asian-new-yorkers-asian-new-yorkers-seek-power-to-match-surging-numbers.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١|وتەگێڕانەوە=Asians, a group more commonly associated with the West Coast, are surging in New York, where they have long been eclipsed in the city's [[kaleidoscope|kaleidoscopic]] racial and ethnic mix. For the first time, according to census figures released in the spring, their numbers have topped one million—nearly one in eight New Yorkers, which is more than the Asian population in the cities of San Francisco and Los Angeles combined.}}</ref> [[چایناتاون، مانھاتن|چایناتاون (گەرەکی چینییەکان)ی مانھاتن]] گەورەترین کۆبوونەوەی چینییەکانە لە [[نیوەگۆی ڕۆژاوا]]دا،<ref name="fact-sheet">* {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.explorechinatown.com/PDF/FactSheet.pdf |سەردێڕ=Chinatown New York City Fact Sheet |بڵاوکەرەوە=www.explorechinatown.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ny.com/articles/chinatown.html |سەردێڕ=The History of New York's Chinatown |یەکەم=Sarah |دوایین=Waxman |بڵاوکەرەوە=Mediabridge Infosystems, Inc |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=Manhattan's Chinatown, the largest Chinatown in the United States and the site of the largest concentration of Chinese in the Western Hemisphere, is located on the Lower East Side.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NagJFMxtkAcC&q=Flushing+Chinatown+Little+Taiwan&pg=PA104 |سەردێڕ=Still the golden door: the Third ...&nbsp;– Google Books |یەکەم=David M. |دوایین=Reimers |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٦٨١-٤|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://geographyplanning.buffalostate.edu/MSG%202002/13_McGlinn.pdf |سەردێڕ=Beyond Chinatown: Dual immigration and the Chinese population of metropolitan New York City, 2000, Page 4 |نووسەر=Lawrence A. McGlinn, Department of Geography SUNY-New Paltz |بڵاوکەرەوە=Middle States Geographer, 2002, 35: 110–119, Journal of the Middle States Division of the Association of American Geographers |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121029075400/http://geographyplanning.buffalostate.edu/MSG%202002/13_McGlinn.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NagJFMxtkAcC&q=Flushing+Chinatown+Little+Taiwan&pg=PA104 |سەردێڕ=Still the golden door: the Third ...&nbsp;– Google Books |یەکەم=David M. |دوایین=Reimers |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٦٨١-٤|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press}}</ref> و کوینز ماڵی گەورەترین دانیشتووانی [[گەلی تیبێت|تیبیتییە]] لە دەرەوەی ئاسیا.<ref name="UnreachedNY">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=Most Significant Unreached People Group Communities in Metro NY |ناونیشان=http://www.globalgates.info/church-plant-needs-among-unreached/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=GLOBAL GATES |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141027192509/http://www.globalgates.info/church-plant-needs-among-unreached/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئەمریکییە عەرەبەکان]] ژمارەیان لە نیویۆرک سیتی لە ١٦٠,٠٠٠ تێدەپەڕێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Community of Many Worlds: Arab Americans in New York City |ناونیشان=http://www.allied-media.com/Arab-American/NY-Arabs.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141108212113/http://www.allied-media.com/Arab-American/NY-Arabs.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Allied Media Corp}}</ref> کە زۆرترینیان لە بروکلین کۆبوونەتەوە. نیویۆرک سیتی میوانداری بەرزترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە فەلەستینییەکان|فەلەستینییە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا،<ref name=NYCLargestPalestinianPopulation>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Largest Palestinian Community in the United States by City {{!}} Zip Atlas |ناونیشان=https://zipatlas.com/us/city-comparison/largest-palestinian-community.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=zipatlas.com}}</ref> و گەورەترین ڕەوەندەکانی [[ئەمریکییە ئۆزبەکییەکان|ئۆزبەکستانی]] و [[ئەمریکییە ئەلبانییەکان|ئەلبانی]] ھەیە لە جیھاندا؛<ref name=NYCWhiteMuslimDiasporas>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/04/10/nyregion/eric-adams-albania-citizen.html?smid=nytcore-ios-share|سەردێڕ=Eric Adams, Citizen of the World, Becomes an Actual Citizen of Albania|نووسەر=Emma Goldberg|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا [[ئەمریکییە تورکەکان|تورک]]، [[ئەمریکییە ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]]، و [[ئەمریکییە ئازەربایجانییەکان]] بەشێکی گەشەسەندوون لە دانیشتووانە سپیپێستە نا-ھیسپانییەکەی شارەکە.<ref name=NYCLittleIstanbul>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://brooklyndowntownstar.com/restaurants/2024/03/06/meet-the-turkish-immigrants-of-south-brooklyn/|سەردێڕ=Meet the Turkish Immigrants of South Brooklyn: Experience the culture and taste of Turkey|نووسەر=Yasin Akdag|newspaper=Brooklyn Star|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yearbook of Immigration Statistics: 2013 Lawful Permanent Residents Supplemental Table 2 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/yearbook-immigration-statistics-2013-lawful-permanent-residents |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Homeland Security]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Zunitch |یەکەم=Victoria |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |سەردێڕ=City lauds Armenian culture in Queens |ناونیشان=https://www.qchron.com/editions/queenswide/city-lauds-armenian-culture-in-queens/article_b2885ecf-d09f-5d9b-b84d-5b2955d3cc83.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=Queens Chronicle |زمان=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251205030337/https://www.qchron.com/editions/queenswide/city-lauds-armenian-culture-in-queens/article_b2885ecf-d09f-5d9b-b84d-5b2955d3cc83.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> ناوچە میترۆپۆلیتانەکە ماڵی ٢٠٪ی [[ئەمریکییە ھیندییەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک|ئەمریکییە ھیندییەکانی]] وڵاتەکەیە و لایەنی کەم بیست ناوچەی [[ھیندی بچووک (شوێن)|ھیندی بچووک]] لەخۆدەگرێت، و ١٥٪ی ھەموو [[ئەمریکییە کۆرییەکان لە نیویۆرک سیتی|ئەمریکییە کۆرییەکانی]] وڵاتەکە و چوار [[کۆریاتاون، مانھاتن|کۆریاتاون]] لەخۆدەگرێت.<ref name=NYCAmericanCommunitySurvey>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.census.gov/ |سەردێڕ=Explore Census Data |بڵاوکەرەوە=United States Census Bureau |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> نیویۆرک سیتی و ناوچە میترۆپۆلیتانەکەی گەورەترین دانیشتووانی [[ڕەشپێستەکان لە نیویۆرک سیتی|ڕەشپێست یان ئەفریقی-ئەمریکی]] ھەیە لە وڵاتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Facts About the U.S. Black Population |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/race-and-ethnicity/fact-sheet/facts-about-the-us-black-population/}}</ref> نیویۆرک سیتی گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە ئەورووپییەکان|ئەورووپی]] و [[سپیپێستی نا-ھیسپانی|سپیپێستی نا-ھیسپانی]] ھەیە لە ھەر شارێکی ئەمریکا، کە لە ساڵی ٢٠١٢دا ژمارەیان گەیشتە ٢.٧ ملیۆن کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=American FactFinder—Results |ناونیشان=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_12_1YR_DP05&prodType=table |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200315193522/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_12_1YR_DP05&prodType=table |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Commerce]]}}</ref> [[ڕەوەندی ئەورووپی]] کە لە شارەکەدا دەژین زۆر فرەچەشنن و زۆرێک لە [[گرووپە نەتەوەیییەکانی نیویۆرک سیتی#ئەورووپی|گرووپە نەتەوەیییە ئەورووپییەکان ناوچەی تایبەت بە خۆیان دروستکردووە]].<ref name=BrightonBeachRussianSpeakingEpicenter>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://untappedcities.com/2014/01/23/nyc-micro-neighborhoods-little-odessa-brighton-beach-brooklyn/ |سەردێڕ=NYC's Micro Neighborhoods: Little Odessa in Brighton Beach, Brooklyn |نووسەر=Brennan Ortiz |ساڵ=٢٠١٤|ئیش=Untapped Cities (online, January 23) |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref name=AstoriaNYCGreektown1>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1991/11/15/arts/astoria-a-greek-isle-in-the-new-york-city-sea.html |سەردێڕ=Astoria, a Greek Isle in the New York City Sea |نووسەر=Richard F. Shepard |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref name=AstoriaNYCGreektown2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://greekreporter.com/2022/06/18/the-ever-changing-face-of-greektown-in-astoria-queens-video/ |سەردێڕ=Astoria: The Ever-Changing Greektown of New York |نووسەر=Kerry Kolasa-Sikiaridi |بڵاوکەرەوە=Greek Reporter |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بە ٩٦٠,٠٠٠ دانیشتووی جوولەکە لە ساڵی ٢٠٢٣دا، نیویۆرک سیتی ماڵی بەرزترین [[دانیشتووانی جوولەکە بەپێی شار|دانیشتووانی جوولەکەیە]] لە ھەر شارێکی جیھان،<ref name="Gergely-2024">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gergely |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Nearly 1 million Jews live in NYC, new study finds |ناونیشان=https://www.jta.org/2024/05/09/ny/nearly-1-million-jews-live-in-nyc-new-study-finds |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Jewish Telegraphic Agency |زمان=en-US}}</ref> و ناوچە میترۆپۆلیتانەکەی تا ساڵی ٢٠٢١ زیاتر لە ٢ ملیۆن جوولەکەی تێدا کۆببووەوە، کە دووەم گەورەترین دانیشتووانی جوولەکەیە لە جیھاندا لە دوای [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی تەلئەبیب]] لە ئیسرائیل.<ref>{{cite report |editor1-last=Dashefsky |editor1-first=Arnold |editor-link1=Arnold Dashefsky |editor2-last=Della-Pergola |editor2-first=Sergio |editor-link2=Sergio Della Pergola |editor3-last=Sheskin |editor3-first=Ira |date=2021 |title=World Jewish Population |url=https://www.jewishdatabank.org/api/download/?studyId=1185&mediaId=bjdb%5c2021_World_Jewish_Population_AJYB_(DellaPergola)_DB_Public.pdf |publisher=[[Berman Jewish DataBank]] |access-date=September 4, 2023 }}</ref> لە ناوچەی بروکلین، بە خەمڵاندن لە ھەر چوار دانیشتوویەک یەکێکیان جوولەکە بووە تا ساڵی ٢٠١٨.<ref name="BrooklynJewish">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weichselbaum |یەکەم=Simone |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Nearly one in four Brooklyn residents are Jews, new study finds |newspaper=[[New York Daily News]] |شوێن=New York |ناونیشان=http://www.nydailynews.com/new-york/brooklyn/brooklyn-residents-jews-new-study-finds-article-1.1100080 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704130656/http://www.nydailynews.com/new-york/brooklyn/brooklyn-residents-jews-new-study-finds-article-1.1100080 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref><ref name=BrookynTheMostJewishSpotOnEarth>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hilary |دوایین=Danailova |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Brooklyn, the Most Jewish Spot on Earth |ناونیشان=https://www.hadassahmagazine.org/2018/01/11/brooklyn-jewish-spot-earth/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Hadassah Magazine]] |زمان=en-US}}</ref> === ئاراستەی سێکسی و ناسنامەی جێندەری === نیویۆرک سیتی وەک [[کولتووری ھاوڕەگەزخوازان لە نیویۆرک سیتی|پایتەختی ھاوڕەگەزخوازانی]] جیھان و گرێی ناوەندی [[سیستەمی ژینگەیی کۆمەڵایەتی-سیاسی|سیستەمی ژینگەیی کۆمەڵایەتی-سیاسی]] [[پەیمانگای ھاوڕەگەزخوازان|لێزبیەن، گەی، دووڕەگەزخواز، و ترانسجێندەر]] (LGBT) وەسف کراوە، و ماڵی یەکێک لە گەورەترین دانیشتووانی LGBTی جیھان و دیارترینەکانە.<ref name=NYCGayCapitalOfTheWorld1>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gayexpress.co.nz/2018/04/new-york-worlds-gay-capital/ |سەردێڕ=New York – The World's Gay Capital |یەکەم=Peter |دوایین=Minkoff |بڵاوکەرەوە=Your LGBTQ+ Voice |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک ماڵی نزیکەی ٥٧٠,٠٠٠ کەسە کە خۆیان وەک [[ھاوڕەگەزخوازەکان لە نیویۆرک سیتی|گەی]] و [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] دەناسێنن، کە [[دیمۆگرافیای LGBT لە ویلایەتە یەکگرتووەکان#بەپێی ناوچەی میترۆپۆلیتان|گەورەترینە لە وڵاتەکەدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gates |یەکەم=Gary J. |سەردێڕ=Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey |ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-Same-Sex-Couples-GLB-Pop-ACS-Oct-2006.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130609015224/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-Same-Sex-Couples-GLB-Pop-ACS-Oct-2006.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Williams Institute|The Williams Institute on Sexual Orientation Law and Public Policy]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Silverman |یەکەم١=Brian |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fIAuxa6ic9EC&q=new+york+one+of+the+largest+world+gay+population&pg=PT703 |سەردێڕ=Frommer's New York City 2013 |دوایین٢=Chauvin |یەکەم٢=Kelsy |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٣٣١٤٤-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[John Wiley & Sons]]}}</ref> چالاکیی سێکسیی نێوان ھاوڕەگەزەکان لە نێوان پێگەیشتووانی ڕازیبوودا یاسایی بووە لە نیویۆرک لە کەیسی ''[[نیویۆرک دژی ئۆنۆفری]]'' لە ساڵی ١٩٨٠ەوە، کە [[یاساکانی لادانی سێکسی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان#یاساکانی ویلایەت و ناوچەکان پێش کەیسی لۆرێنس دژی تێکساس|یاسای لادانی سێکسی]] ویلایەتەکەی ھەڵوەشاندەوە.<ref>{{cite court |litigants=People v. Ronald Onofre |vol=51 |reporter=N.Y.2d |opinion=476 |court=[[New York Court of Appeals|N.Y. Court of Appeals]] |date=December 18, 1980 |url=https://scholar.google.com/scholar_case?case=8178620795596160936 |access-date=March 30, 2022 }}</ref> [[ھاوسەرگیریی ھاوڕەگەزەکان لە نیویۆرک]] لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١دا یاسایی کرا، و ڕێگەی پێدرا لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١١دا ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Confessore |یەکەم١=Nicholas |دوایین٢=Barbaro |یەکەم٢=Michael |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=New York Allows Same-Sex Marriage, Becoming Largest State to Pass Law |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/06/25/nyregion/gay-marriage-approved-by-new-york-senate.html?_r=1&hp |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> [[File:NYC_Pride_2019_26.jpg|thumb|[[ڕێپێوانی شانازیی نیویۆرک سیتی]] [[پێڕستی گەورەترین ڕووداوەکانی LGBT|گەورەترین نمایشی شانازییە لە جیھاندا]].<ref name="NYCWorld'sLargestPrideParade"/>]] [[ڕێپێوانی شانازیی نیویۆرک سیتی]] ساڵانە بەرەو باشوور بە شەقامی [[پێنجەم ئەڤینیو]]دا دەڕوات و لە [[گرینویچ ڤیلێج، مانھاتن|گرینویچ ڤیلێج]] لە خوارووی مانھاتن کۆتایی دێت؛ نمایشەکە [[پێڕستی گەورەترین ڕووداوەکانی LGBT|گەورەترین نمایشی شانازییە لە جیھاندا]]، کە ھەموو مانگێکی حوزەیران دەیان ھەزار بەشداربوو و ملیۆنان بینەری سەر شۆستەکان بۆ خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="NYCWorld'sLargestPrideParade">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Revelers Take to the Streets For 48th Annual NYC Pride March |ناونیشان=http://newyork.cbslocal.com/2017/06/25/48th-nyc-pride-march/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[CBS New York]] |وتەگێڕانەوە=A sea of rainbows took over the Big Apple for the biggest pride parade in the world Sunday.}}</ref><ref name=NYCWorld>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gleason |یەکەم=Will |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Citing its diversity and culture, NYC was voted best city in the world in new global survey |ناونیشان=https://www.timeout.com/newyork/news/new-york-voted-best-city-in-the-world-in-massive-worldwide-survey-031119 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |وتەگێڕانەوە=After compiling the thoughts of over 30,000 people, both from our NYC readership and half-a-world away, New York was voted the greatest city on the planet for 2019. In a hint as to why this happened, and why now, it also led to the categories of most diverse metropolis and best culture.... Since then, it's steadily attracted more and more attendees and, last year, averaged 10,000 people a night. Those thousands of New Yorkers weren't just hungry for new food, but for new points of view.... 'We've now been able to represent over 85 countries, and I'm constantly hearing examples of people branching out and trying things they've never heard of before.'}}</ref> [[نمایشی شانازیی کوینز]] ساڵانە لە [[جاکسن ھایتس، کوینز|جاکسن ھایتس]] بەڕێوەدەچێت و نمایشێکی ''فرەکلتووریی'' بەدوادا دێت.<ref name="NYCTrans">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Bill |دوایین=Parry |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Elmhurst vigil remembers transgender victims lost to violence and hate |newspaper=[[TimesLedger Newspapers|TimesLedger]] |شوێن=New York |ناونیشان=https://www.timesledger.com/stories/2016/48/transvigil_2016_11_25_q.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190213003206/https://www.timesledger.com/stories/2016/48/transvigil_2016_11_25_q.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> [[ستۆنوۆڵ ٥٠ - شانازیی جیھانیی نیویۆرک سیتی ٢٠١٩]] [[پێڕستی گەورەترین ڕووداوەکانی LGBT|گەورەترین ئاھەنگی شانازیی نێونەتەوەیی]] بوو لە مێژوودا، کە یادی ٥٠ ساڵەی ڕاپەڕینی ستۆنوۆڵی دەکردەوە، بە ئامادەبوونی ١٥٠,٠٠٠ بەشداربوو و پێنج ملیۆن بینەر تەنھا لە مانھاتندا.<ref name="Authorities1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Karma |دوایین=Allen |ناونیشان=https://abcnews.go.com/US/million-people-crowed-nyc-worldpride-mayor/story?id=64090338 |سەردێڕ=About 5 million people attended WorldPride in NYC, mayor says |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=[[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> نیویۆرک سیتی ماڵی گەورەترین دانیشتووانی [[ترانسجێندەر]]ە لە جیھاندا، کە لە ساڵی ٢٠١٨دا بە زیاتر لە ٥٠,٠٠٠ کەس خەمڵێنراوە، کە لە مانھاتن، بروکلین، و کوینز کۆبوونەتەوە؛ بەڵام، تا پشێوییەکانی ستۆنوۆڵ لە حوزەیرانی ١٩٦٩دا، ئەم کۆمەڵگەیە ھەستیان بە پەراوێزخستن و پشتگوێخستن دەکرد لەلایەن کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازانەوە.<ref name="NYCTrans" /><ref name="TransEqualityNYC" /> ڕێپێوانی ڕزگاریی بروکلین، کە گەورەترین خۆپیشاندانی [[مافەکانی ترانسجێندەر|مافەکانی ترانسجێندەر]] بوو لە مێژووی LGBTدا، لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا بەڕێوەچوو، کە لە [[گۆڕەپانی گراند ئارمی]]ەوە بۆ [[فۆرت گرین، بروکلین]] درێژبووەوە، و تیشکی خستە سەر پاڵپشتیکردنی ژیانی ترانسجێندەرە ڕەشپێستەکان، و بە خەمڵاندنێک ١٥,٠٠٠ بۆ ٢٠,٠٠٠ بەشداربووی بۆ خۆی ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Anushka |دوایین=Patil |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=How a March for Black Trans Lives Became a Huge Event |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/06/15/nyregion/brooklyn-black-trans-parade.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Shannon |دوایین=Keating |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Corporate Pride Events Can't Happen This Year. Let's Keep It That Way |وێبگە=[[BuzzFeed News]] |ناونیشان=https://www.buzzfeednews.com/article/shannonkeating/pride-protest-black-trans-rally-brooklyn-liberation-lgbtq |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> === ئایین === {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 250 | header = بینا ئایینییە دیارەکان لە نیویۆرک سیتی | image1 = Emanu-elNYjeh.JPG | image2 = At New York, USA 2017 119.jpg | image3 = Islamic Cultural Center E96 jeh.JPG | image4 = Hindu Temple Society of North America (Flushing, Queens - exterior).jpg | footer = لە چەپەوە بۆ ڕاست لە سەرەوە: [[پەرستگای ئیمانوێل لە نیویۆرک (١٩٣٠)|پەرستگای ئیمانوێل]]؛ [[کڵێسای سەرەکی سانت پاتریک (نیویۆرک سیتی)|کڵێسای سەرەکی سانت پاتریک]]؛ [[ناوەندی کولتووری ئیسلامیی نیویۆرک]]؛ و [[کۆمەڵگەی پەرستگای ھیندووی ئەمریکای باکوور]] }} [[مەسیحییەت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|مەسیحییەت]] گەورەترین ئایینە (٥٩٪ی پەیڕەوکاران) لە نیویۆرک سیتی،<ref name="NYCReligion1">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Michael |دوایین=Lipka |ناونیشان=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/07/29/major-u-s-metropolitan-areas-differ-in-their-religious-profiles/ |سەردێڕ=Major U.S. metropolitan areas differ in their religious profiles |بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]] |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> کە ماڵی بەرزترین ژمارەی کڵێسایە لە ھەر شارێکی جیھاندا.<ref name="NYCTheCapitaloftheWorld"/> [[کەنیسەی کاسۆلیک|کاسۆلیکیزم]] گەورەترین مەزھەبی مەسیحییە (٣٣٪)، بەدوایدا [[پرۆتێستانتیزم]] (٢٣٪)، و [[پێڕستی مەزھەبە مەسیحییەکان|مەزھەبە مەسیحییەکانی تر]] (٣٪) دێن. دانیشتووانی [[کەنیسەی لاتین|کاسۆلیکی لاتین]] بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن [[ئارکدیۆسێسی کاسۆلیکی ڕۆمانیی نیویۆرک]] و [[دیۆسێسی کاسۆلیکی ڕۆمانیی بروکلین|دیۆسێسی بروکلین]]ەوە خزمەت دەکرێن، لەکاتێکدا [[کەنیسە کاسۆلیکەکانی ڕۆژھەڵات|کاسۆلیکەکانی ڕۆژھەڵات]] دابەشکراون بەسەر چەندین دەسەڵاتی دادوەریدا لە سەرتاسەری شارەکەدا. [[ئێڤانجیلیزم|پرۆتێستانتیزمی ئێڤانجیلی]] گەورەترین لقی پرۆتێستانتیزمە لە شارەکەدا (٩٪)، بەدوایدا [[پرۆتێستانتی سەرەکی]] (٨٪) دێت، لەکاتێکدا پێچەوانەکەی بەزۆری بۆ شارەکان و ناوچە میترۆپۆلیتانەکانی تری ئەمریکا ڕاستە.<ref name="NYCReligion2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics |ناونیشان=https://www.pewforum.org/religious-landscape-study/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Pew Research Center]]'s Religion & Public Life Project |زمان=en-US}}</ref> بە [[جوولەکەکان لە نیویۆرک سیتی|٩٦٠,٠٠٠ دانیشتووی جوولەکە]] تا ساڵی ٢٠٢٣، [[جوودایزم]] دووەم گەورەترین ئایینە کە لە نیویۆرک سیتی پەیڕەو دەکرێت،<ref name="Gergely-2024" /> کە ماڵی گەورەترین دانیشتووانی جوولەکەیە لە دەرەوەی [[تەلئەبیب]]. نزیکەی نیوەی دانیشتووانە جوولەکەکەی شارەکە لە بروکلین دەژین.<ref name="BrooklynJewish"/><ref name=BrookynTheMostJewishSpotOnEarth/> [[ئیسلام]] وەک سێیەم گەورەترین ئایین لە نیویۆرک سیتی دادەنرێت، لە دوای مەسیحییەت و جوودایزم، بە خەمڵاندنێک لە نێوان ٦٠٠,٠٠٠ و ١,٠٠٠,٠٠٠ پەیڕەوکاری ئیسلام، کە ١٠٪ی منداڵانی قوتابخانە گشتییەکانی شارەکە لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Grynbaum |یەکەم١=Michael M. |دوایین٢=Otterman |یەکەم٢=Sharon |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=New York City Adds 2 Muslim Holy Days to Public School Calendar |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/03/05/nyregion/new-york-to-add-two-muslim-holy-days-to-public-school-calendar.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> ٢٢.٣٪ی [[ئیسلام لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|موسڵمانە ئەمریکییەکان]] لە نیویۆرک سیتی دەژین، بە ١.٥ ملیۆن موسڵمان لە ناوچەی گەورەترینی [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]، کە گەورەترین دانیشتووانی میترۆپۆلیتانی موسڵمانە لە [[نیوەگۆی ڕۆژاوا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=An Impact Report of Muslim Contributions to New York City |ناونیشان=https://www.ispu.org/wp-content/uploads/2018/08/MAP-NY-Key-Findings-Web.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١ |وێبگە=Institute for Social Policy and Understanding |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210402143659/https://www.ispu.org/wp-content/uploads/2018/08/MAP-NY-Key-Findings-Web.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>—و [[فرەچەشنیی نەتەوەیی|فرەنەتەوەترین]] دانیشتووانی موسڵمانە لە ھەر شارێکی جیھاندا.<ref name=NYCMostDiverseMuslimPopulationWorld>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=Muslims in Metro New York (Part 2) – Specific Muslim Group Estimates |ناونیشان=https://globalgates.info/resources-information/muslims-in-metro-new-york-part-2-specific-muslim-group-estimates/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=Global Gates |زمان=en-US}}</ref> [[مزگەوتی پاوەرز ستریت]] لە بروکلین یەکێکە لە کۆنترین مزگەوتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان کە بەردەوام کار دەکات، و نوێنەرایەتیی یەکەمین ڕێکخراوی ئیسلامی دەکات ھەم لە شارەکە و ھەم لە ویلایەتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Tharik |دوایین=Hussain |سەردێڕ=How America's oldest mosque was built by Muslims from the Baltic |ناونیشان=https://www.baltictimes.com/how_america___s_oldest_mosque_was_built_by_muslims_from_the_baltic/ |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[The Baltic Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Zuha |دوایین=Siddiqui |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=America's Oldest Surviving Mosque Is in Williamsburg |ناونیشان=https://bedfordandbowery.com/2018/12/americas-oldest-surviving-mosque-is-in-williamsburg/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Bedford + Bowery |زمان=en-US}}</ref> لە دوای ئەم سێ گەورەترین گرووپە ئایینییانە لە نیویۆرک سیتی، [[ھیندوئیزم]]، [[بوودیزم]]، [[سیکیزم]]، [[زەردەشتی]]، و ئەوانی تر دێن. تا ساڵی ٢٠٢٣، ٢٤٪ی دانیشتووانی گەورەشاری نیویۆرک ڕایانگەیاند کە ھیچ سەر بە ئایینێکی ڕێکخراو نین، و ٤٪ خۆیان وەک [[بێخوایەتی|بێبڕوا (ئەتەئیست)]] ناساندووە.<ref name=NYCReligion3>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/religion/religious-landscape-study/metro-area/new-york-city-metro-area/ |سەردێڕ=Religious composition of adults in the New York City metropolitan area |بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == ئابووری == [[File:Midtown_Manhattan_from_Weehawken_September_2021_001.jpg|thumb|[[میدتاون مانھاتن]] گەورەترین ناوەندی بازرگانییە لە جیھاندا.<ref name=reuters-2022-03-24/>]] [[File:Luchtfoto_van_Lower_Manhattan.jpg|thumb|[[خوارووی مانھاتن]]، بە [[وۆڵ ستریت]]یشەوە، کە ناوەندی سەرەکیی داراییی جیھانە،<ref name="NYCFinancialAndFintechCapitalWorld" /> و [[سەنتەری بازرگانیی جیھانیی یەک]]، کە [[پێڕستی بەرزترین بیناکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|بەرزترین ھەوربڕە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]]]] نیویۆرک سیتی ناوەندێکی جیھانییە بۆ بازرگانی و مامەڵە، کە ھەندێک جار پێی دەوترێت "پایتەختی جیھان".<ref name="NewYorkCapitaloftheWorld1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kenneth T. |دوایین=Jackson |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Does New York Still Want to Be the Capital of the World? |newspaper=The Wall Street Journal |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/does-new-york-still-want-to-be-the-capital-of-the-world-11617400766 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> گەورەشاری نیویۆرک خاوەنی [[پێڕستی شارەکان بەپێی GDP|گەورەترین ئابووریی میترۆپۆلیتانە لە جیھاندا]]، کە [[بەرھەمی ناوخۆیی میترۆپۆلیتان]]ی بە ٢.١٦&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی خەمڵێنراوە لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref name="bea.gov">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gross Domestic Product by County and Metropolitan Area |ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/release?et=&pageID=2&rid=397&t= |وێبگە=fred.stlouisfed.org}}</ref><ref name="fred.stlouisfed.org" /> نیویۆرک ناوەندێکە بۆ بانکی و داراییی جیھانی، چاودێریی تەندروستی، و [[زانستەکانی ژیان]]،<ref name="NYCHealthCareLifeSciences">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.governor.ny.gov/news/governor-hochul-mayor-adams-announce-plan-sparc-kips-bay-first-its-kind-job-and-education-hub |سەردێڕ=Governor Hochul, Mayor Adams Announce Plan for SPARC Kips Bay, First-of-Its-Kind Job and Education Hub for Health and Life Sciences Innovation |بڵاوکەرەوە=[[New York (state)|State of New York]] |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[تەکنۆلۆژیای پزیشکی]] و توێژینەوە، فرۆشتنی تاک، بازرگانیی جیھانی، گواستنەوە، گەشتیاری، خانووبەرە، [[میدیای نوێ]]، [[میدیای نەریتی]]، ڕیکلام، [[خزمەتگوزارییە یاسایییەکان]]، [[ژمێریاری]]، دڵنیایی، و ھونەرەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان؛ لەکاتێکدا [[سیلیکۆن ئالێی]]، کە [[میۆتۆنی|نازناوێکە]] بۆ بواری تەکنۆلۆژیای بەرزی نیویۆرک، بەردەوامە لە فراوانبوون. [[بەندەری نیویۆرک و نیوجێرزی]] بزوێنەرێکی ئابووریی گەورەیە، کە بە شێوەی [[پاناماکس|دوای-پاناماکس]] سوود لە فراوانکردنی [[نۆکەندی پەنەما]] وەردەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=LaRocco |یەکەم=Lori Ann |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=New York is now the nation's busiest port in a historic tipping point for United States–bound trade |ناونیشان=https://www.cnbc.com/2022/09/24/new-york-now-no-1-port-in-us-as-sea-change-in-trade-hits-west-coast.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=CNBC |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port of NYNJ Beats West Coast Rivals with Highest 2023 Volumes |ناونیشان=https://maritime-executive.com/article/port-of-nynj-beats-west-coast-rivals-with-highest-2023-volumes |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Maritime Executive |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port of New York and New Jersey Remains US' Top Container Port |ناونیشان=https://www.marinelink.com/news/port-new-york-new-jersey-remains-us-top-501852 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Marinelink.com |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> چەندین کۆمپانیای [[فۆڕچون ٥٠٠|''فۆڕچون'' ٥٠٠]] بارەگای سەرەکییان لە نیویۆرک سیتییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fortune 500 2011: Cities with most companies |ناونیشان=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/cities/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110506212133/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/cities/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FORTUNE on CNNMoney.com}}</ref> ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە [[کۆمپانیای فرەنەتەوەیی|کۆمپانیا فرەنەتەوەیییەکان]]. نیویۆرک سیتی لە پلەی یەکەمی شارەکانی جیھان دایە لە ڕاکێشانی [[سەرمایە (ئابووری)|سەرمایە]]، بازرگانی، و گەشتیاران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kennedy |یەکەم=Simon |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Beijing Breaks into Top Ten in Rankings by A.T. Kearney |وێبگە=[[Bloomberg.com]] |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-13/beijing-breaks-into-top-ten-in-rankings-by-a-t-kearney.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Bloomberg L.P]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kaske |یەکەم=Michelle |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120312173905/http://www.bloomberg.com/news/2012-03-12/new-york-city-tops-global-competitiveness-london-is-no-2-economist-says.html |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2012-03-12/new-york-city-tops-global-competitiveness-london-is-no-2-economist-says |سەردێڕ=New York City Tops Global Competitiveness Rankings, Economist Report Says |بڵاوکەرەوە=[[Bloomberg L.P.]] |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> ڕۆڵی نیویۆرک سیتی وەک سەنتەری پێشەنگی جیھانی بۆ [[ڕیکلام|پیشەسازیی ڕیکلام]] بە شێوەیەکی میتۆنیمی وەک ''[[مادیسۆن ئەڤینیو#پیشەسازیی ڕیکلام|مادیسۆن ئەڤینیو]]'' ڕەنگدەداتەوە.<ref name="MadisonAveMetonym">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Definition of Metonymy |ناونیشان=https://www.chegg.com/homework-help/definitions/metonymy-39 |بڵاوکەرەوە=[[Chegg]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200731204559/https://www.chegg.com/homework-help/definitions/metonymy-39 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پیشەسازیی مۆدە]]ی شارەکە نزیکەی ١٨٠,٠٠٠ کارمەندی ھەیە کە ١١&nbsp;ملیار دۆلار مووچەی ساڵانەیانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fermino |یەکەم=Jennifer |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Mayor de Blasio announces $3M in grants for New York City's fashion industry |newspaper=[[New York Daily News]] |شوێن=New York |ناونیشان=http://www.nydailynews.com/news/politics/de-blasio-announces-3m-grants-city-fashion-industry-article-1.1605556 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011005433/http://www.nydailynews.com/news/politics/de-blasio-announces-3m-grants-city-fashion-industry-article-1.1605556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> کەرتە ئابوورییە گرنگەکانی تر بریتین لە زانکۆکان و دامەزراوە قازانج نەویستەکان. [[بەرھەمھێنان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|بەرھەمھێنان]] لە سەدەی ٢٠ەمدا کەمی کرد بەڵام ھێشتا بەشێکی گرنگی دامەزراندن پێکدەھێنێت. پیشەسازیی جلوبەرگ و [[پیشەسازیی قوماش|قوماش]]ی شارەکە، کە لە ڕووی مێژوویییەوە سەنتەرەکەی لە [[ناوچەی جلوبەرگ، مانھاتن|ناوچەی جلوبەرگ]] لە مانھاتن بوو، لە ساڵی ١٩٥٠ گەیشتە لوتکە، کاتێک زیاتر لە ٣٢٣,٠٠٠ کرێکار لەو پیشەسازییەدا لە نیویۆرک کاریان دەکرد. لە ساڵی ٢٠١٥دا، کەمتر لە ٢٣,٠٠٠ دانیشتووی نیویۆرک سیتی لەم پیشەسازییەدا کاریان دەکرد، ھەرچەندە ھەوڵەکانی بوژاندنەوە بەردەوام بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Winnie |دوایین=Hu |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=New York Tries to Revive Garment Industry, Outside the Garment District |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/02/07/nyregion/new-york-garment-industry-brooklyn.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> و پیشەسازیی مۆدەی ئەمریکی بەردەوامە لەوەی بە شێوەیەکی میتۆنیمی پێی بوترێت ''[[سێڤنث ئەڤینیو (مانھاتن)|شەقامی حەوتەم]]''.<ref>[[Geoff Nunberg|Nunberg, Geoff]]. [https://www.npr.org/2011/12/07/143265669/occupy-geoff-nunbergs-2011-word-of-the-year "'Occupy': Geoff Nunberg's 2011 Word Of The Year"], [[WNPR]], December 7, 2011. Accessed January 6, 2026. "But give props to the magic of metonymy, too. That's the figure of speech that lets us use names like Wall Street, Hollywood or Seventh Avenue to refer to the things that go on there."</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی نیویۆرک سیتی لە ١.٣&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی تێپەڕی، کە لەو بڕەش زیاتر لە ١&nbsp;تریلیۆن دۆلار (٧٧٪) تەنھا لەلایەن [[پێڕستی کاونتییەکانی ئەمریکا بەپێی GDP|مانھاتنەوە]] بەرھەم ھێنرابوو.<ref name=ManhattanGDP>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gross Domestic Product: All Industries in New York County, NY|ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/series/GDPALL36061|وێبگە=fred.stlouisfed.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bea.gov" /> ھاوشێوەی شارە گەورەکانی تر، نیویۆرک سیتی ئاستێک لە [[جیاوازیی داھات|نایەکسانی داھاتی]] ھەیە، وەک چۆن لە [[پێوەری جینی]]یەکەیدا کە ٠.٥٥ بووە لە ساڵی ٢٠٢٢دا دەردەکەوێت.<ref>[https://data.census.gov/table?q=B19083:%20GINI%20INDEX%20OF%20INCOME%20INEQUALITY&g=160XX00US3651000 B19083 Gini Index of Income Inequality American Community Survey Universe: Households 2022: ACS 1-Year Estimates], [[United States Census Bureau]]. Accessed January 12, 2024.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Honan |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=New York City's Income-Inequality Gap Hasn't Changed, Report Says |زمان=en-US |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/new-york-citys-income-inequality-gap-hasnt-changed-report-says-11568174460 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0099-9660}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، شارەکە کۆی گشتیی دامەزراندنی زیاتر لە ٤.٧٥&nbsp;ملیۆن کەس بوو کە زیاتر لە چوارەکیان لە خزمەتگوزارییەکانی پەروەردە و تەندروستیدا بوون.<ref>[https://www.bls.gov/regions/northeast/summary/blssummary_newyorkcity.pdf New York City Economic Summary], [[Bureau of Labor Statistics]], updated January 8, 2024. Accessed January 12, 2024.</ref> مانھاتن، کە زیاتر لە نیوەی ھەلی کارەکانی شارەکەی لەخۆدەگرت، تێکڕای مووچەی ھەفتانەی ٢,٥٩٠ دۆلاری ھەبوو لە چارەکی دووەمی ٢٠٢٣دا، کە بە چوارەم بەرزترین ڕیزبەند کرابوو لە نێوان ٣٦٠ گەورەترین کاونتییەکانی وڵاتەکەدا.<ref name="BLS2023Q3">[https://www.bls.gov/news.release/pdf/cewqtr.pdf County Employment And Wages – Second Quarter 2023], [[Bureau of Labor Statistics]], November 21, 2023. Accessed January 12, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی یەکێکە لەو شارە کەمە ئەمریکییانەی کە [[باجی داھات|باجی داھات]] (نزیکەی ٣٪) دەخاتە سەر دانیشتووانەکەی؛<ref name="Localities_with_INCOME_tax">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moreno |یەکەم=Tonya |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=U.S. Cities That Levy Income Taxes |ناونیشان=https://www.thebalance.com/cities-that-levy-income-taxes-3193246 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170308014312/https://www.thebalance.com/cities-that-levy-income-taxes-3193246 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[The Balance (website)|The Balance]] |وتەگێڕانەوە=Fourteen states and the District of Columbia allow cities, counties, and municipalities to levy their own separate individual income taxes in addition to state income taxes.}}</ref><ref name="NYCTax">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Personal Income Tax & Non-resident NYC Employee Payments |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/site/finance/taxes/personal-income-tax-and-non-resident-employees.page |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Finance]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220827134650/https://www1.nyc.gov/site/finance/taxes/personal-income-tax-and-non-resident-employees.page |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYC_tax_schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=New York City tax rate schedule |ناونیشان=https://www.tax.ny.gov/pdf/current_forms/it/nyc_tax_rate_schedule.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170308234704/https://www.tax.ny.gov/pdf/current_forms/it/nyc_tax_rate_schedule.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[New York State Department of Taxation and Finance]]}}</ref> سەرەڕای ئەم سەپاندنی باجە، نیویۆرک سیتی لە ساڵی ٢٠٢٤دا بە جیاوازییەکی زۆرەوە ماڵی بەرزترین ژمارەی ملیاردێرەکان بوو لە ھەر شارێکی جیھان، بە کۆی گشتی ١١٠ ملیاردێر.<ref name="NYCHighestNumberBillionaires" /> === وۆڵ ستریت === [[File:Gaming-Wall-Street BTS Prodigium-266.jpg|thumb|[[بۆرسەی نیویۆرک]] [[پێڕستی بۆرسەکان#بۆرسە سەرەکییەکان|گەورەترین بۆرسەی جیھانە]] لە ڕووی کۆی [[سەرمایەداریکردنی بازاڕ|سەرمایەداریکردنی بازاڕ]]ی ئەو [[پێڕستی ئەو کۆمپانیایانەی لە بۆرسەی نیویۆرک تۆمارکراون|کۆمپانیایانەی تێیدا تۆمارکراون]].<ref name="NYSElargest" /><ref name="NYSEhighestcap" />|alt=ئاڵایەکی گەورە بەسەر کۆڵەکە شێواز ڕۆمانییەکانی پێشەوەی بینایەکی گەورەدا ڕاکێشراوە.]] گرنگترین [[کەرتی ئابووری|کەرتی ئابووریی]] نیویۆرک سیتی لە ڕۆڵیدایە وەک [[ناوەندی دارایی|ناوەندێکی داراییی]] گشتگیر، کە بە شێوەیەکی میتۆنیمی بە ''وۆڵ ستریت'' ناسراوە. [[خوارووی مانھاتن]] ماڵی [[بۆرسەی نیویۆرک]] و [[نازداک]]ە، کە بەڕیزبەندی گەورەترین و دووەم گەورەترین [[بۆرسە|بۆرسەکانی]] جیھان پێکدەھێنن، کاتێک دەپێورێن ھەم بە تێکڕای قەبارەی مامەڵەی ڕۆژانە و ھەم بە کۆی [[سەرمایەداریکردنی بازاڕ]]ی کۆمپانیا تۆمارکراوەکانیان لە ساڵی ٢٠١٣دا.<ref name="NYSElargest">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYSE Listings Directory |ناونیشان=https://www.nyse.com/about/listed/lc_ny_overview.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130621174531/http://www.nyse.com/about/listed/lc_ny_overview.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York Stock Exchange]]}}</ref><ref name="NYSEhighestcap">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2013 WFE Market Highlights |ناونیشان=http://www.world-exchanges.org/files/2013_WFE_Market_Highlights.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327112731/http://www.world-exchanges.org/files/2013_WFE_Market_Highlights.pdf |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[World Federation of Exchanges]]}}</ref> لە ساڵی دارایی ٢٠١٣-١٤دا، [[پیشەسازیی کاغەزە دارایییەکان|پیشەسازیی کاغەزە دارایییەکانی]] وۆڵ ستریت ١٩٪ی داھاتی باجی ویلایەتی نیویۆرکی بەرھەم ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=DiNapoli: Wall Street Bonuses Edge Up in 2014 |ناونیشان=https://www.osc.state.ny.us/press/releases/mar15/031115.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Office of the [[New York State Comptroller]]}}</ref> نیویۆرک سیتی وەک گەورەترین ناوەندی جیھانی دەمێنێتەوە بۆ مامەڵەکردن لە بازاڕەکانی [[پشکی گشتی]] و سەرمایەی [[کاغەزی دارایی (دارایی)|قەرز]].<ref name="CNY2007">{{cite report |url=http://www.nyc.gov/html/om/pdf/ny_report_final.pdf |title=Sustaining New York's and the US' Global Financial Services Leadership |publisher=[[New York City Economic Development Corporation]] |access-date=July 19, 2015 }}</ref>{{rp|31–32}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Total debt securities|ناونیشان=http://www.bis.org/statistics/r_qa1306_hanx18.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Bank for International Settlements]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923222511/http://www.bis.org/statistics/r_qa1306_hanx18.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نیویۆرک ھەروەھا پێشەنگە لە بەڕێوەبردنی [[سندووقی پارێزی|سندووقەکانی پارێزی]]؛ [[پێڕستی کۆمپانیاکانی پشکی تایبەت|پشکی تایبەت]]؛ و قەبارەی دراویی [[یەکگرتن و کڕین]]. چەندین [[بانکداریی وەبەرھێنان|بانکی وەبەرھێنان]] و [[بەڕێوەبردنی وەبەرھێنان|بەڕێوەبەری وەبەرھێنان]] کە بارەگایان لە مانھاتنە، بەشداربووی گرنگن لە ناوەندە دارایییەکانی تری جیھاندا.<ref name="CNY2007" />{{rp|34–35}} نیویۆرک سەنتەری سەرەکیی [[بانکی بازرگانی|بانکداریی بازرگانی]]یە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chaudhuri |یەکەم=Saabira |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Ranking the Biggest U.S. Banks: A New Entrant in Top 5 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://blogs.wsj.com/moneybeat/2014/09/15/ranking-the-biggest-u-s-banks-a-new-entrant-in-top-5/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> مانھاتن زیاتر لە ٥٠٠&nbsp;ملیۆن پێی چوارگۆشە (٤٦.٥&nbsp;ملیۆن مەتر دووجا) ڕووبەری ئۆفیسی تێدابوو لە ساڵی ٢٠١٨دا،<ref name="ManhattanOfficeSpace">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Cynthia |دوایین=Foster |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Q3 2018 U.S. Office Market Outlook |ناونیشان=https://www2.colliers.com/en/Research/2018-Q3-US-Office-Market-Outlook-Report |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Colliers International]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414022654/https://www2.colliers.com/en/Research/2018-Q3-US-Office-Market-Outlook-Report |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە نیویۆرک سیتی دەکاتە گەورەترین بازاڕی ئۆفیس لە جیھاندا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ft.com/content/f2849309-f490-47e8-abe6-2aa6bfcc69fc |سەردێڕ=Law firm Paul Weiss signs biggest US office lease of 2023 in Manhattan |نووسەر=Joe Miller and Joshua Chaffin |newspaper=Financial Times |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=New York City's office market, the world's largest...}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Understanding The Manhattan Office Space Market |ناونیشان=http://www.officespaceseeker.com/manhattan-office-space-market.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Officespaceseeker.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140713071533/http://www.officespaceseeker.com/manhattan-office-space-market.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەکاتێکدا [[میدتاون مانھاتن]]، بە ٤٠٠&nbsp;ملیۆن پێی چوارگۆشە (٣٧.٢&nbsp;ملیۆن مەتر دووجا) لە ساڵی ٢٠١٨دا،<ref name="ManhattanOfficeSpace" /> گەورەترین ناوەندی بازرگانییە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Marketbeat United States CBD Office Report 2Q11 |ناونیشان=http://www.cushwake.com/cwmbs2q11/PDF/off_us_cbd_2q11.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130508231043/http://www.cushwake.com/cwmbs2q11/PDF/off_us_cbd_2q11.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Cushman & Wakefield|Cushman & Wakefield, Inc]]}}</ref> === تەکنۆلۆژیا و بایۆتەکنۆلۆژیا === [[File:Flatiron District.jpg|thumb|[[ناوچەی فلاتئایرۆن]] بێشکەی سیلیکۆن ئالێییە، کە لە سەرەتادا میتۆنیمی بوو بۆ کەرتی تەکنۆلۆژیای بەرزی ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک.]] [[File:Cornell_Tech_buildings_(41991).jpg|thumb|[[کۆرنێڵ تێک]] لەسەر [[دوورگەی ڕۆزڤێڵت]]]] نیویۆرک ناوەندێکی تەکنۆلۆژیای جیھانیی ئاست بەرزە.<ref name="NewYorkCityDestinationNumberOneTechHub" /><ref name="NYCTopTierTechHub">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/bradthomas/2021/09/11/silicon-alley-provides-path-to-prosperity-for-new-york-city/?sh=728c3b7b5465 |سەردێڕ='Silicon Alley' Provides Path To Prosperity For New York City |یەکەم=Brad |دوایین=Thomas |magazine=Forbes |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=As it stands now, the city is second only to Silicon Valley as the largest technology ecosystem in the world.}}</ref> سیلیکۆن ئالێی، کە سەردەمانێک نازناوێک بوو بۆ ئەو بوارەی کە پیشەسازییەکانی [[تەکنۆلۆژیای بەرز|تەکنۆلۆژیای بەرزی]] ناوچە میترۆپۆلیتانەکەی دەگرتەوە،<ref name="Dickey2013">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/silicon-alley-100-2013-2013-10?op=1 |سەردێڕ=SA 100 2013: The Coolest People In New York Tech |یەکەم١=Megan Rose |دوایین١=Dickey |یەکەم٢=Jillian |دوایین٢=D'Onfro |وێبگە=[[Business Insider]] |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722170340/http://www.businessinsider.com/silicon-alley-100-2013-2013-10?op=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئیتر ناوێکی گونجاو نییە چونکە ژینگەی تەکنۆلۆژیای شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان بووە ھەم لە ڕووی شوێن و ھەم لە ڕووی بوارەوە لایەنی کەم لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە، کاتێک بازرگانیی تەکنۆلۆژیا لە شوێنی زیاتری مانھاتن و ناوچەکانی تر دەرکەوت، و پەیوەندی زۆری بە [[سیلیکۆن]]ەوە نەبوو.<ref name="Dickey2013" /><ref name="Ward2018">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/the-history-of-new-yorks-silicon-alley |سەردێڕ=The History of New York's Silicon Alley |یەکەم=Peter |دوایین=Ward |ئیش=The Culture Trip |ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=When the revival began in 2003, tech companies didn't stick to the same areas. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250225083249/https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/the-history-of-new-yorks-silicon-alley |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بواری تەکنۆلۆژیای ئێستای نیویۆرک سیتی کۆمەڵێک بەرنامە دەگرێتەوە کە بەکارھێنانی گشتگیری [[ژیریی دەستکرد]] (AI)،<ref name="AI-NYC1A">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nyc.gov/assets/cto/downloads/ai-strategy/nyc_ai_strategy.pdf |سەردێڕ=AI Strategy |ئیش=City of New York |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="AI-NYC1B">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2023/08/24/google-amazon-nvidia-amd-other-tech-giants-invest-in-hugging-face.html |سەردێڕ=Google, Amazon, Nvidia and other tech giants invest in AI startup Hugging Face, sending its valuation to $4.5 billion |نووسەر=Kif Leswing |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=Hugging Face, an AI firm based in New York, has raised $235 million at a $4.5 billion valuation from some of technology's biggest companies.}}</ref> ئینتەرنێتی بڕۆدباند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nyc.gov/assets/cto/downloads/internet-master-plan/NYC_IMP_1.7.20_FINAL-2.pdf |سەردێڕ=The New York City Internet Master Plan |ئیش=City of New York |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> [[میدیای نوێ]]، [[تەکنۆلۆژیای دارایی]] (''فینتێک'') و [[دراوی کۆدکراو|کریپتۆکەرەنسی]]، [[بایۆتەکنۆلۆژیا]]، [[دیزاینی یاری]]، و بوارەکانی تر لە ناو تەکنۆلۆژیای زانیاری دەگرێتەوە کە لەلایەن [[سیستەمی ژینگەییی کارسازی|سیستەمی ژینگەییی کارسازی]] و وەبەرھێنانەکانی [[سەرمایەی مەترسیدار]]ەوە پشتگیری دەکرێن. [[کۆمپانیای تازەدامەزراو|کۆمپانیا ستارت‌ئەپە]] تەکنۆلۆژییەکان و دامەزراندنی کارسازی لە نیویۆرک سیتی و ناوچەکەدا لە گەشەکردندان. کەرتی تەکنۆلۆژیا لە ساڵی ٢٠١٠ەوە پشکی گەورەتر لە ئابووریی نیویۆرک سیتی داگیر دەکات.<ref name="TechNYC1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Ben |دوایین١=Casselman |یەکەم٢=Keith |دوایین٢=Collins |یەکەم٣=Karl |دوایین٣=Russell |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Even Without Amazon, Tech Could Keep Gaining Ground in New York |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/interactive/2019/02/15/business/economy/nyc-tech-startups-amazon.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> [[Tech:NYC]]، کە لە ساڵی ٢٠١٦ دامەزراوە، ڕێکخراوێکی قازانج نەویستە کە نوێنەرایەتیی پیشەسازیی تەکنۆلۆژیای نیویۆرک سیتی دەکات لەگەڵ حکومەت، دامەزراوە مەدەنییەکان، لە بازرگانی، و لە میدیادا، و ئامانجە سەرەکییەکانی بریتییە لە زیاتر گەورەکردنی بنکەی بەھرە تەکنۆلۆژییە بەرچاوەکەی نیویۆرک و داکۆکیکردن لەو سیاسەتانەی کە ھانی کۆمپانیا تەکنۆلۆژییەکان دەدەن بۆ گەشەکردن لە شارەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Jonathan |دوایین=Schieber |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=A Year After its Launch, TechNYC Has Become a Force in New York Politics |ئیش=[[TechCrunch]] |ناونیشان=https://techcrunch.com/2017/05/24/a-year-after-its-launch-technyc-has-become-a-force-in-new-york-politics/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> کەرتی ژیریی دەستکردی نیویۆرک سیتی ٤٨٣.٦&nbsp;ملیۆن دۆلاری ئەمریکی کۆکردەوە لە وەبەرھێنانی سەرمایەی مەترسیدار لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref name="NYCArtificialIntelligenceHub">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.crainsnewyork.com/technology/new-york-artificial-intelligence-firms-raised-whopping-4836m-2022 |سەردێڕ=City AI firms bucked the VC downturn, raised a whopping $483.6M in 2022 |نووسەر=Cara Eisenpress |بڵاوکەرەوە=Crain Communications |ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣دا، نیویۆرک یەکەم دەستپێشخەریی گشتگیری ڕاگەیاند بۆ دروستکردنی ھەم چوارچێوەیەک لە ڕێساکان و ھەم [[چات‌بۆت|چات‌بۆتێک]] بۆ ڕێکخستنی بەکارھێنانی AI لە ناو بازنەی حکومەتی شارەکەدا.<ref name="NYCArtificialIntelligenceGovernment">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pymnts.com/artificial-intelligence-2/2023/new-york-city-unveils-ai-action-plan-that-develops-rules-framework/ |سەردێڕ=New York City Unveils AI Action Plan that Develops Rules Framework |بڵاوکەرەوە=PYMNTS |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=This comprehensive initiative is the first for a major U.S. city...As part of the plan, the city has piloted the first citywide AI chatbot to help business owners navigate the government.}}</ref> کەرتی [[بایۆتەکنۆلۆژیا]] لە نیویۆرک سیتی لە گەشەکردندایە، بە پشتبەستن بە ھێزی شارەکە لە [[توێژینەوەی زانستی|توێژینەوەی زانستیی]] ئەکادیمی و پاڵپشتییە دارایییە گشتی و بازرگانییەکان. لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، سەرۆکی شارەوانی مایکل ئاڕ بلومبێرگ ڕایگەیاند کە [[زانکۆی کۆرنێڵ]] و [[پەیمانگای تەکنۆلۆژیای تەکنیۆن-ئیسرائیل]]ی ھەڵبژاردووە بۆ دروستکردنی قوتابخانەیەکی باڵای [[زانستە کارپێکراوەکان|زانستە کارپێکراوەکان]] بە بڕی ٢&nbsp;ملیار دۆلار بە ناوی [[کۆرنێڵ تێک]] لەسەر [[دوورگەی ڕۆزڤێڵت]] بە ئامانجی گۆڕینی نیویۆرک سیتی بۆ پایتەختی تەکنۆلۆژیای پێشەنگی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pérez-Peña |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Cornell Alumnus Is Behind $350 Million Gift to Build Science School in City |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/12/20/nyregion/cornell-and-technion-israel-chosen-to-build-science-school-in-new-york-city.html?scp=3&sq=cornell&st=cse |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ju |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ='Game-changing' Tech Campus Goes to Cornell, Technion |ناونیشان=https://news.cornell.edu/stories/2011/12/nyc-chooses-cornell-technion-build-tech-campus |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Cornell University]]}}</ref> === خانووبەرە === [[File:5th Avenue 9304.JPG|thumb|[[پێنجەم ئەڤینیو]] لە [[میدتاون مانھاتن]] گرانترین شەقامی بازاڕکردنە لە جیھاندا.<ref name=FifthAvenueMostExpensiveStreetOnEarth>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ir.cushmanwakefield.com/news/press-release-details/2023/New-Yorks-Fifth-Avenue-Retains-its-Top-Ranking-as-the-Worlds-Most-Expensive-Retail-Destination/default.aspx#:~:text=around%20the%20world.-,New%20York's%20Fifth%20Avenue%20retains%20its%20top%20ranking%20as%20the,which%20placed%20third%20in%202023. |سەردێڕ=New York's Fifth Avenue Retains its Top Ranking as the World's Most Expensive Retail Destination |بڵاوکەرەوە=Cushman & Wakefield |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref>]] خانووبەرەی نیویۆرک سیتی پەناگەیەکە بۆ وەبەرھێنەرانی جیھانی.<ref name="NYCSafeHavenGlobalInvestors" /> کۆی بەھای ھەموو موڵکەکانی نیویۆرک سیتی بە ١.٤٧٩&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی خەمڵێنرا بۆ [[ساڵی دارایی]] ٢٠١٧، کە زیادبوونی ٦.١٪ بوو لە ساڵی پێشووتر. لە کۆی بەھای بازاڕ، خانووە یەک خێزانییەکان ٧٦٥&nbsp;ملیار دۆلار (٥١.٧٪)یان پێکدەھێنا؛ [[کۆندۆمینیۆم|کۆندۆمینیۆمەکان]]، [[ھەرەوەزی خانووبەرە|کۆ-ئۆپەکان]]، و بینا شوقەیییەکان گەیشتنە ٣٥١&nbsp;ملیار دۆلار (٢٣.٧٪)؛ و موڵکە بازرگانییەکان بە ٣١٧&nbsp;ملیار دۆلار (٢١.٤٪) خەمڵێنران.<ref>[https://www.nyc.gov/site/finance/about/press/press-release-fy24-tentative-assessment-roll.page ''Department Of Finance Publishes Fiscal Year 2024 Tentative Property Tax Assessment Roll''], [[New York City Department of Finance]], press release dated January 17, 2023. Accessed July 28, 2023. "The tentative assessment roll for FY24 shows the total market value of all New York City properties is $1.479 trillion, a 6.1 percent increase from Fiscal Year 2023. Property values for FY24 reflect real estate activity between January 6, 2022, to January 5, 2023, the taxable status date."</ref><ref name="NYC real estate">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nyc.gov/assets/finance/downloads/pdf/press_release/fy2017_tentative_assessment_roll.pdf |سەردێڕ=Department of Finance Publishes Fiscal Year 2017 Tentative Assessment Roll |بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Finance]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Today, Jacques Jiha, Commissioner for the Department of Finance, announced the publication of the Tentative Property Assessment Roll for fiscal year 2017, which shows the total Market Value for the upcoming year at about $1.072&nbsp;trillion, an increase of $102.5&nbsp;billion, or 10.6 percent from the 2016 Fiscal Year.}}</ref> [[پێنجەم ئەڤینیو]] لە میدتاون مانھاتن بەرزترین کرێی بازاڕکردنی ھەیە لە جیھاندا، کە دەگاتە {{convert|2000|$/ft2|$/m2}} لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref>Boonshoft, Michael. [https://www.cushmanwakefield.com/en/news/2023/11/ny-fifth-avenue-retains-its-top-ranking-as-the-worlds-most-expensive-retail-destination "New York's Fifth Avenue Retains Its Top Ranking As The World's Most Expensive Retail Destination"], [[Cushman & Wakefield]], November 20, 2023. Accessed January 13, 2024. "New York's Fifth Avenue retains its top ranking as the world's most expensive retail destination, despite recording flat rental growth year-over-year (YOY)."</ref> نیویۆرک سیتی یەکێکە لە بەرزترین [[تێچووی ژیان|تێچووەکانی ژیان]] لە جیھاندا، کە ئەمەش بەھۆی کەمیی خانووبەرە لە شارەکەدا خراپتر بووە.<ref>Horowitz, Alex; and Staveski, Adam. [https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/articles/2023/05/25/new-yorks-housing-shortage-pushes-up-rents-and-homelessness "New York's Housing Shortage Pushes Up Rents and Homelessness"], [[The Pew Charitable Trusts]], May 25, 2023. Accessed March 17, 2024. "Housing construction in New York City and its suburbs has lagged far behind that of other major cities and their suburbs, resulting in low housing availability and a vacancy rate of just 3%. New York City's housing stock has only increased 4% since 2010, not nearly enough to keep up with its 22% increase in jobs. And from 2017 to 2021, New York City permitted 13 homes for every 1,000 residents in 2017, while Boston added 28, Washington, D.C., added 43, and Seattle added 67."</ref><ref>Morabito, Charlotte (June 24, 2024). [https://www.cnbc.com/2023/06/24/how-new-york-citys-sky-high-cost-of-living-stacks-up-to-london.html How New York City's sky-high cost of living stacks up to London], [[CNBC]]. Retrieved January 12, 2024.</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣دا، شوقەی یەک ژوورە لە مانھاتن بە تێکڕای نرخی مانگانەی ٤,٤٤٣ دۆلاری ئەمریکی بەکرێ دەدرا.<ref>Duddridge, Natalie (August 11, 2023). [https://www.cbsnews.com/newyork/news/manhattans-average-rent-soared-to-record-5588-in-july/ Manhattan's average rent soared to a record $5,588 in July]. CBS New York. Retrieved January 12, 2024.</ref> تێکڕای نرخی خانوو لە سەرتاسەری شارەکەدا تا ساڵی ٢٠٢٣ لە سەرووی ١&nbsp;ملیۆن دۆلارەوە بوو.<ref>Barrett, George (August 2, 2023). [https://www.nyrealestatetrend.com/home-prices-and-property-values-in-new-york/ Home Prices and Property Values in New York] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260825193116/https://www.nyrealestatetrend.com/home-prices-and-property-values-in-new-york/ |date=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ }}. NY Real Estate Trend. Retrieved January 12, 2024.</ref> بە ھەبوونی ٣٣,٠٠٠ یەکە لە ساڵی ٢٠٢٣ لە نێوان ٢.٣&nbsp;ملیۆن شوقەی کرێی شارەکەدا، ڕێژەی چۆڵی ١.٤٪ بوو، کە نزمترین ئاستە لە ساڵی ١٩٦٨ەوە و ڕێژەیەکە کە ئاماژەیە بۆ کەمیی یەکەی بەردەست، بەتایبەتی لە نێوان ئەوانەی کرێکەیان لە خوار ١,٦٥٠ دۆلارە لە مانگێکدا، کە کەمتر لە ١٪ی یەکەکان بەردەست بوون.<ref>Zaveri, Mihir. [https://www.nytimes.com/2024/02/08/nyregion/apartment-vacancy-rate-housing-crisis.html "New York City's Housing Crunch Is the Worst It Has Been in Over 50 Years. Only 1.4 percent of the city's rentals were available in 2023, according to new data, the lowest portion since 1968. The market was even tighter for lower-cost apartments."], ''[[The New York Times]]'', February 8, 2024. Accessed February 9, 2024. "The portion of rentals that were vacant and available dropped to a startling 1.4 percent in 2023, according to city data released on Thursday. It was the lowest vacancy rate since 1968 and shows just how drastically home construction lags behind the demand from people who want to live in the city.... Then, that number—about 33,210 units in 2023—is divided by the roughly 2.3 million total rental homes in the city that are either available or occupied by tenants. The vacancy rate dropped to 1.4 percent even as the city added some 60,000 homes over the past two years, according to the city data."</ref> خواستێکی بەرزی بەردەوام وایکردووە تێکڕای کرێی مانگانەی شوقەی یەک ژوورە لە نیویۆرک سیتی بگاتە سەرووی ٤,٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی و کرێی دوو ژوورەش بۆ سەرووی ٥,٠٠٠ دۆلار، کە بە جیاوازییەکی زۆر بەرزترینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا.<ref name="NYCMostExpensiveRents" /> === گەشتیاری === [[File:Times_Square,_Broadway,_May_2016.jpg|thumb|[[تایمز سکوێیەر]] یەکێکە لە پێشەنگترین شوێنە گەشتیارییەکانی جیھان بە ٥٠&nbsp;ملیۆن گەشتیار ساڵانە.<ref name="NYCvisitors" />]] گەشتیاری پیشەسازییەکی گرنگە بۆ نیویۆرک سیتی، و [[گەشتیاری + کۆنفڕانسەکانی نیویۆرک سیتی]] نوێنەرایەتیی فەرمانگەی گەشتیاریی فەرمیی شارەکە دەکات.<ref>[https://www.travelweekly.com/Travel-News/Travel-Agent-Issues/NYC-and-Company-changes-its-name "NYC & Company is now New York City Tourism + Conventions"], ''Travel Weekly'', March 28, 2023. Accessed January 17, 2024. "New York City's official destination marketing organization has changed its name to New York City Tourism + Conventions, dropping the NYC & Company name it's held since 1999."</ref> نیویۆرک شایەتحاڵی گەشەسەندنی قەبارەی تێکەڵاوی گەشتیارانی نێونەتەوەیی و ناوخۆیی بووە، کە دەگاتە ٦٦.٦&nbsp;ملیۆن سەردانیکەر بۆ شارەکە لە ساڵێکدا، لەوانەش تا ١٣.٥&nbsp;ملیۆن سەردانیکەری نێونەتەوەیی، کە زۆرترین ژمارەیان لە شانشینی یەکگرتوو، کەنەدا، بەڕازیل، و چینەوە بووە.<ref name="Tourism2021" /> چەندین سەرچاوە نیویۆرکیان بە وێنەگیراوترین شاری جیھان ناوبردووە.<ref name="NYCMostPhotographed1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=History in Photos: New York is the Most Photographed City in the World |ناونیشان=https://nycity.media/history/history-in-photos-new-york-is-the-most-photographed-city-in-the-world.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=Not eliminate how many photos you have done well with your digital cameras, cell phones, and smartphones. And also in the professional area, New York has a non-sealing charm for filmmakers and photographers..Every year, there are 40,000 shoots for advertising, cinema films, TV shows, series, music videos, and documentation. New York is considered the most photographed city in the world. And yet photographers, again and again, manage to take a new perspective in the megacity, to avoid an unusual motif, to create an optics that fascinates.}}</ref><ref name="NYCMostPhotographed2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=McNeely |یەکەم١=Jamie |سەردێڕ=The Most Photographed Places In The World Based On Traveler Data |ئیش=Expedia Travel Blog |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشان=https://www.expedia.com/stories/most-photographed-places-in-the-world/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ |بڵاوکەرەوە=Expedia |وتەگێڕانەوە=With visitors taking a slice of the Big Apple back home on their camera reel, it's hardly surprising that New York is the most photographed city in the world. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230713051730/https://www.expedia.com/stories/most-photographed-places-in-the-world/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYCMostPhotographed3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Swanson |یەکەم١=Ana |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=The world's most photographed places |newspaper=[[The Washington Post]] |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/08/26/the-worlds-most-photographed-places/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> ''[[ئای ڵاڤ نیویۆرک]]'' (کە بە شێوەی I <span style="color:red;">❤</span> NY دەنووسرێت) ھەم لۆگۆیەکی بازرگانییە و ھەم گۆرانییەکە کە بنەمای [[کەمپەینی ڕیکلام|ھەڵمەتێکی ڕیکلامین]] و لە ساڵی ١٩٧٧ەوە بەکاردەھێنرێن بۆ بەرەوپێشبردنی [[گەشتیاری لە نیویۆرک سیتی|گەشتیاری لە نیویۆرک سیتی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.believermag.com/issues/200309/?read=interview_glaser |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150619204157/http://www.believermag.com/issues/200309/?read=interview_glaser |سەردێڕ=Chip Kidd talks with Milton Glaser |ئیش=[[The Believer (magazine)|The Believer]] |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> و دواتر بۆ بەرەوپێشبردنی ویلایەتی نیویۆرکیش. لۆگۆ بازرگانییەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن [[کۆمپانیای گەشەپێدانی ئیمپایەر ستەیت|پەرەپێدانی ئیمپایەر ستەیتی ویلایەتی نیویۆرک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=I Love New York Logo |ناونیشان=http://www.nysl.nysed.gov/emblems/iluvny.htm |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[New York State Education Department]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150906091226/http://www.nysl.nysed.gov/emblems/iluvny.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرێک لە [[پێڕستی نیشانەکانی نیویۆرک سیتی|ناوچە و مۆنیۆمێنتەکانی]] نیویۆرک سیتی نیشانەی گرنگن، لەوانە سێ لە دە شوێنە گەشتیارییەکانی جیھان کە زۆرترین سەردانیکەریان ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World's Most Visited Tourist Attractions, Ranked |ناونیشان=https://www.farandwide.com/s/most-visited-tourist-destinations-bc849c0424864219 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Farandwide.com |زمان=en}}</ref> ژمارەیەکی پێوانەیی لە ٦٦.٦&nbsp;ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠١٩دا سەردانی نیویۆرک سیتییان کرد، کە بووە ھۆی ھێنانی ٤٧.٤&nbsp;ملیار دۆلار وەک داھاتی گەشتیاری. ژمارەی سەردانیکەران بە ڕێژەی دوو لەسەر سێ کەمبووەوە لە ساڵی ٢٠٢٠دا لە کاتی پەتاکەدا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٣دا گەڕایەوە بۆ ٦٣.٣&nbsp;ملیۆن.<ref name="Tourism2021">[https://www.osc.ny.gov/reports/osdc/tourism-industry-new-york-city ''The Tourism Industry in New York City Reigniting the Return''], [[New York State Comptroller]] [[Thomas DiNapoli]], April 2021. Accessed December 29, 2023. "After reaching a record high of 66.6 million visitors in 2019 and generating $47.4 billion in spending, the number of visitors to New York City dropped by 67 percent and their spending declined by 73 percent in 2020.... New York City hosted 66.6 million visitors in 2019 (about 25 percent of the State's 265.5 million visitors that year), its tenth consecutive annual record. In 2020, the pandemic and related behavioral and governmental restrictions caused the number to drop to 22.3 million, a 67 percent reduction (see Figure 1)."</ref><ref>David, Greg. [https://www.thecity.nyc/2023/09/05/tourists-china-hotel-rates/ "Tourists Are Back to NYC in Big Numbers"], [[The City (website)|The City]], September 5, 2023. Accessed December 29, 2023. "But the city will not surpass its 2019 record of 66.6 million visitors because once-numerous travelers from China remain few and far between and Americans are flocking to Europe in unprecedented numbers.... Still, the numbers show a rebound with the official forecast from the tourism agency NYC & Co. still predicting 63.3 million visitors this year, up 12% from last year."</ref> نیشانە مێژووییە گەورەکانی نیویۆرک سیتی بریتین لە [[مۆزەخانەی ھونەری مێترۆپۆلیتان]]، [[پەیکەری ئازادی]]، [[ئیمپایەر ستەیت بڵدینگ]]، و سەنتڕاڵ پارک.<ref>[https://www.lux-review.com/most-popular-landmarks-in-new-york/ Most Popular Landmarks in New York] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909073305/https://www.lux-review.com/most-popular-landmarks-in-new-york/ |date=September 9, 2024 }}, ''LUXlife Magazine'', November 5, 2021</ref> تایمز سکوێیەر سەنتەری ڕووناککراوەی [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|ناوچەی شانۆی بڕۆدوەی]]یە،<ref>{{Cite encyclopedia |title=Times Square |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/596253/Times-Square |access-date=May 10, 2011 }}</ref> و ناوەندێکی سەرەکییە بۆ [[پیشەسازیی کاتبەسەربردن|پیشەسازیی کاتبەسەربردنی]] جیھان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Architecture Images—Midtown Times Square |ناونیشان=http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170125164419/http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=usurped |بڵاوکەرەوە=2011 nyc-architecture}}</ref> کە ساڵانە ٥٠&nbsp;ملیۆن سەردانیکەر بۆ یەکێک لە قەرەباڵغترین یەکتربڕە پیادەکانی جیھان ڕادەکێشێت.<ref name="NYCvisitors">Alikpala, Gidget. [https://en.as.com/latest_news/the-top-10-most-visited-tourist-attractions-in-the-usa-n/ "The top 10 most visited tourist attractions in the USA"], ''[[As (newspaper)|As]]'', September 4, 2023. Accessed January 13, 2024. "Central Park, New York- 42 million annual visitors... Times Square, New York- 50 million annual visitors. At number one is Times Square, one of the most iconic locations in the world."</ref> بەپێی [[یەکێتیی بڕۆدوەی]]، نمایشەکان لەسەر [[شانۆی بڕۆدوەی|بڕۆدوەی]] بە بەھای نزیکەی ١.٥٤&nbsp;ملیار دۆلاری ئەمریکی بلیتەکانیان فرۆشتووە لە ھەردوو وەرزی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ و ٢٠٢٣-٢٠٢٤دا. ھەردوو وەرزەکە ئامادەبوونی شانۆیییان بە نزیکەی ١٢.٣&nbsp;ملیۆن کەس بۆ ھەر یەکێکیان بەخۆوە بینیوە.<ref name="BroadwayLeagueStatistics">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.broadwayleague.com/research/statistics-broadway-nyc/ |سەردێڕ=Broadway Season Statistics |بڵاوکەرەوە=The Broadway League |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> === ڕاگەیاندن و کاتبەسەربردن === [[File:New_York,_2019_(48621790492).jpg|thumb|[[سەنتەری ڕۆکفێلەڕ]]، یەکێک لە پێشەنگترین [[ڕاگەیاندن لە نیویۆرک سیتی|ناوەندەکانی میدیا و کاتبەسەربردن]]ی مانھاتن]] [[File:Freedom_Of_Speech_(256854761).jpeg|thumb|[[بینای نیویۆرک تایمز|بارەگای سەرەکیی]] [[کۆمپانیای نیویۆرک تایمز]]، بڵاوکەرەوەی ڕۆژنامەی ''[[نیویۆرک تایمز]]'']] نیویۆرک سیتی وەک پایتەختی [[پیشەسازی کاتبەسەربردن|کاتبەسەربردنی]]<ref name="NYCTheCapitaloftheWorld" /><ref name="NYCTheEntertainmentCapitaloftheWorld">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=New York City Skyscrapers |یەکەم=Richard |دوایین=Panchyk |بڵاوکەرەوە=Arcadia Publishing |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩٦-٣٨٦٢-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=01rPeuHXpeQC&pg=PT180}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=New York: The Movie Lover's Guide: The Ultimate Insider Tour of Movie New York |یەکەم=Richard |دوایین=Alleman |بڵاوکەرەوە=Crown/Archetype |ساڵ=٢٠١٣|پەڕە=٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٤١-٣٧٧٨-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=f_0Z5SxTKLkC&pg=PA95}}</ref> و [[میدیای دیجیتاڵ|میدیای دیجیتاڵی]] جیھان وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lgbtqnation.com/2017/05/first-nyc-pridefest-will-televised/ |سەردێڕ=ABC will broadcast New York's pride parade live for the first time |یەکەم=Dawn |دوایین=Ennis |بڵاوکەرەوە=[[LGBTQ Nation]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=Never before has any TV station in the entertainment and news media capital of the world carried what organizer boast is the world's largest Pride parade live on TV.}}</ref> ناوەندێکە بۆ پیشەسازییەکانی ڕیکلام، [[مۆسیقای نیویۆرک سیتی|مۆسیقا]]، [[پێڕستی ڕۆژنامە و گۆڤارەکانی نیویۆرک سیتی|ڕۆژنامە]]، میدیای دیجیتاڵ، و بڵاوکردنەوە، و گەورەترین بازاڕی میدیایە لە ئەمریکای باکوور.<ref>{{cite press release |title=Tampa Bay 12th Largest Media Market Now |publisher=Tampa Bay Partnership |date=August 26, 2005 |url=http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |access-date=September 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928205103/http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |archive-date=September 28, 2008 }}</ref> زۆرێک لە گەورەترین [[گرووپی کۆمپانیاکانی میدیا|گرووپەکانی میدیای]] جیھان بنکەیان لەم شارەیە، لەوانە Warner Bros. Discovery، Thomson Reuters Corporation، [[ئەسۆوشیەیتید پرێس]]، Bloomberg L.P.، News Corp، [[کۆمپانیای نیویۆرک تایمز]]، NBCUniversal، Hearst Corporation، AOL و Fox Corporation. حەوت لە کۆی ھەشت تۆڕە جیھانییە پێشەنگەکانی [[ئاژانسی ڕیکلام|ئاژانسی ڕیکلام]] بارەگای سەرەکییان لە نیویۆرکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070602212322/http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 |سەردێڕ=Top 10 Consolidated Agency Networks: Ranked by 2006 Worldwide Network Revenue |ئیش=[[Advertising Age]] |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زیاتر لە ٢٠٠ ڕۆژنامە و ٣٥٠ گۆڤاری بەکارھێنەر ئۆفیسیان لە شارەکەدا ھەیە،<ref name="NYC Media" /> و پیشەسازی بڵاوکردنەوە نزیکەی ١١,٥٠٠ کەس دادەمەزرێنێت، بە کاریگەرییەکی ئابووریی ٩.٢&nbsp;ملیار دۆلارەوە.<ref>Milliot, Jim. [https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/financial-reporting/article/91028-new-report-finds-nyc-publishing-bookselling-jobs-fell-between-2010-and-2020.html "New Report Finds NYC Publishing, Bookselling Jobs Fell Between 2010 and 2020"], ''[[Publishers Weekly]]'', December 1, 2022. Accessed January 30, 2024. "According to the study, book publishers generated $9.2 billion of economic output in 2020, ahead of the other publishing sub-sectors: periodical publishers ($6.3 billion); internet publishers ($2.8 billion); and newspaper publishers (2.5 billion).... The number of people employed in New York publishing houses dipped by 1.7% between 2010 and 2020, falling to 11,500."</ref> دوو ڕۆژنامە نیشتمانییە ڕۆژانەیییەکان کە گەورەترین [[بڵاوبوونەوە (ڕۆژنامە)|بڵاوبوونەوەیان]] ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە نیویۆرک بڵاودەکرێنەوە: لاپەڕە گەورەکانی ''[[وۆڵ ستریت جۆرناڵ]]'' و ''[[نیویۆرک تایمز]]''.<ref>Majid, Aisha. [https://pressgazette.co.uk/media-audience-and-business-data/media_metrics/top-25-us-newspaper-circulations-down-march-2023/ "Top 25 US newspaper circulations: Largest print titles fall 14% in year to March 2023"], ''[[Press Gazette]]'', June 26, 2023. Accessed January 13, 2024. "News Corp's business-focused ''The Wall Street Journal'' (609,654) and ''The New York Times'' (296,329) remain the biggest dailies in the US."'</ref> بە ١٣٢ خەڵات تا ساڵی ٢٠٢٢، ''The Times'' زۆرترین [[خەڵاتی پولیتیزەر]]ی بۆ ڕۆژنامەوانی بردووەتەوە<ref>[[David Folkenflik|Folkenflik, David.]] [https://www.npr.org/2022/05/08/1097097620/new-york-times-pulitzer-ukraine-walter-duranty "''The New York Times'' can't shake the cloud over a 90-year-old Pulitzer Prize"], [[NPR]], May 8, 2022. Accessed January 13, 2024. "''The New York Times'' is looking to add to its list of 132 Pulitzer Prizes – by far the most of any news organization – when the 2022 recipients for journalism are announced on Monday."</ref> و وەک [[ڕۆژنامەی تۆمارکراو]]ی میدیای ئەمریکی دادەنرێت.<ref>[https://ropercenter.cornell.edu/new-york-times The New York Times], [[Roper Center for Public Opinion Research]]. Accessed January 13, 2024. "Nicknamed The Gray Lady, The Times is long regarded within the industry as a national 'newspaper of record'."</ref> ڕۆژنامە [[تابلۆید (فۆرماتی ڕۆژنامە)|تابلۆیدەکانی]] شارەکە بریتین لە ''[[نیویۆرک دەیلی نیوز]]''، کە لە ساڵی ١٩١٩ لەلایەن [[جۆزێف مێدیل پاتەرسۆن]]ەوە دامەزرا،<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/412434/New-York-Daily-News |title=New York Daily News (American newspaper) |encyclopedia=[[Britannica.com]] |access-date=May 4, 2013 }}</ref> و ''[[نیویۆرک پۆست]]''، کە لە ساڵی ١٨٠١ لەلایەن [[ئەلێکساندەر ھامیلتۆن]]ەوە دامەزرا.<ref>Allan Nevins, ''The Evening Post: Century of Journalism'', Boni and Liveright, 1922, p. 17.</ref><ref>[https://www.loc.gov/item/lcwaN0011417/ ''New York Post''], [[Library of Congress]]. Accessed January 13, 2024. "The New York Post is an American daily newspaper, primarily distributed in New York City and its surrounding area. It is the 13th-oldest and seventh-most-widely circulated newspaper in the United States. Established in 1801 by Federalist and Founding Father Alexander Hamilton, it became a respected broadsheet in the 19th century, under the name New York Evening Post."</ref> {{As of|2019}}، نیویۆرک سیتی دووەم گەورەترین ناوەند بوو بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە ساڵانە نزیکەی ٢٠٠ فیلمی درێژی بەرھەم دەھێنا. ئەم پیشەسازییە لە ساڵی ٢٠١٩دا زیاتر لە ١٠٠,٠٠٠ کەسی دامەزراندووە، و ١٢.٢&nbsp;ملیار دۆلاری وەک مووچە و کاریگەرییەکی ئابووریی گشتیی بە بڕی ٦٤.١&nbsp;ملیار دۆلار بەرھەم ھێناوە.<ref>[https://www.nyc.gov/assets/mome/pdf/mome-nyc-film-tv-industry-study-executive-summary.pdf ''New York City Film and Television Industry Economic Impact Study 2021''], New York City Mayor's Office of Media and Entertainment. Accessed January 30, 2024. "In 2019, New York City's film and television industry was directly responsible for 100,200 jobs, $12.2 billion in wages, and $64.1 billion in direct economic output."</ref> لە ڕووی قەبارەوە، نیویۆرک پێشەنگی جیھانە لە بەرھەمھێنانی [[فیلمی سەربەخۆ]]—یەک لەسەر سێی ھەموو فیلمە سەربەخۆکانی ئەمریکا لەوێ بەرھەم دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Film Academy, New York City |ناونیشان=http://www.nyfa.edu/filmschools/newyork.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120126210946/http://www.nyfa.edu/filmschools/newyork.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[New York Film Academy]]}}</ref><ref name="NYC Media">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Request for Expressions of Interest |ناونیشان=http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080802030053/http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Governors Island|Governors Island Preservation and Education Corporation]]}}</ref> نیویۆرک ناوەندێکی گەورەیە بۆ میدیای [[نا-بازرگانی و پەروەردەیی]]. NYC Media تۆڕی فەرمیی ڕادیۆ، تەلەڤیزیۆن، و میدیای سەرھێڵ و خزمەتگوزاری پەخشی گشتیی نیویۆرک سیتییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About NYC Media |ناونیشان=https://www1.nyc.gov/site/media/about/about.page |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=[[NYC Media]] |بڵاوکەرەوە=City of New York}}</ref> و چەندین بەرنامەی ڕەسەنی براوەی [[خەڵاتی ئێمی]] بەرھەمھێناوە کە باس لە مۆسیقا و کولتووری گەڕەکەکانی شارەکە و حکومەتی شارەکە دەکەن. کۆنترین کەناڵی [[تەلەڤیزیۆنی دەستڕاگەیشتنی گشتی]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا [[تۆڕی گەڕەکی مانھاتن]]ە، کە لە ساڵی ١٩٧١ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Community Celebrates Public Access TV's 35th Anniversary |ناونیشان=http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Manhattan Neighborhood Network|Mnn.org]]}}</ref> WNET وێستگە تەلەڤیزیۆنییە گشتییە سەرەکییەکەی شارەکەیە و یەک لەسەر سێی پڕۆگرامەکانی تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی [[خزمەتگوزاریی پەخشی گشتی]] (PBS) بەرھەم دەھێنێت.<ref>[https://www.nyc-arts.org/organizations/thirteen-wnet/ Thirteen/WNET], [[NYC Arts]]. Accessed January 30, 2024. "Channel Thirteen is the flagship television station of the Public Broadcasting Service—a national, commercial-free, viewer-supported network known for its productions of top-notch programming in the arts and culture (Masterpiece Theater; Great Performances), science and nature (NOVA; Stephen Hawking's Universe), news and public affairs (News Hour with Jim Lehrer; ITN World News) and the humanities (The 1900 House; The American President). Thirteen/WNET produces about a third of the prime-time public-television programming aired in the United States, for which it often taps the unmatched cultural resources of New York City."</ref> WNYC، کە وێستگەیەکی [[ڕادیۆی گشتی]]یە و تا ساڵی ١٩٩٧ لەلایەن شارەکەوە خاوەندارێتی دەکرا،<ref>Darrow, Peter H. [https://www.wnyc.org/story/going-public-story-wnycs-journey-independence/ "Going Public: The Story of WNYC's Journey to Independence"], [[WNYC]], May 10, 2018. Accessed January 30, 2024. "From July 1924 until January 1997, WNYC was owned and operated by the City of New York. This is the story of how it became a self-supporting, independent non-profit organization."</ref> گەورەترین گوێگری ڕادیۆی گشتی ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Top 30 Public Radio Subscribers – Spring 2006 Arbitron |ناونیشان=http://www.rrconline.org/reports/pdf/Sp06%20eRanks.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Radio Research Consortium]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130113222054/http://www.rrconline.org/reports/pdf/Sp06%20eRanks.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لێرەدا تەواوی دەقەکە بەبێ ھیچ کورتکردنەوە و گۆڕانکارییەک لە پێکھاتە، قاڵبەکان و سەرچاوەکاندا، وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی (سۆرانی): == پەروەردە == [[File:Low_Memorial_Library_Columbia_University_College_Walk_Court_Yard_05.jpg|thumb|[[کتێبخانەی یادەوەریی لۆو]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]]] نیویۆرک سیتی گەورەترین سیستەمی پەروەردەیی ھەیە لە نێو ھەموو شارەکاندا.<ref name="NYCTheCapitaloftheWorld" /> ژێرخانی پەروەردەییی شارەکە خوێندنی سەرەتایی، خوێندنی ئامادەیی، خوێندنی باڵا، و توێژینەوە لەخۆدەگرێت. سیستەمی [[قوتابخانە گشتییەکانی نیویۆرک سیتی]]، کە لەلایەن [[وەزارەتی پەروەردەی نیویۆرک سیتی]]یەوە بەڕێوەدەبرێت، گەورەترین سیستەمی قوتابخانەی گشتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تا ساڵی ٢٠١٧-٢٠١٨ خزمەت بە نزیکەی ١.١&nbsp;ملیۆن خوێندکار دەکات لە نزیکەی ١,٨٠٠ قوتابخانەی سەرەتایی و ئامادەییی جیاوازدا، بە [[قوتابخانە چارترەکان]]یشەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Where we live NRC Fair housing together |ناونیشان=https://wherewelive.cityofnewyork.us/explore-data/access-to-opportunity/education/#:~:text=New%20York%20City's%20public%20school,and%20various%20charter%20programs1. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230723020135/http://wherewelive.cityofnewyork.us/explore-data/access-to-opportunity/education/#:~:text=New%20York%20City's%20public%20school,and%20various%20charter%20programs1. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا نزیکەی ٩٠٠ قوتابخانەی سێکولار (عەلمانی) و ئایینیی تایبەت ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Private School Universe Survey |ناونیشان=http://nces.ed.gov/surveys/pss/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080906170332/http://www.nces.ed.gov/surveys/pss/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[National Center for Education Statistics]]}}</ref> [[File:Facade_of_the_New_York_Public_Library_Main_Branch_2.jpg|thumb|[[لقی سەرەکیی کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|بینای بارەگای سەرەکیی ستیفن ئەی 슈وارزمان]]ی [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک]]]] [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک]] (NYPL) گەورەترین کۆمەڵەی ھەیە لە ھەر سیستەمێکی کتێبخانەی گشتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name="libraryspot">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nation's Largest Libraries |ناونیشان=http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=LibrarySpot}}</ref> کوینز لەلایەن [[کتێبخانەی گشتیی ناوچەی کوینز]] (QPL)ەوە خزمەت دەکرێت، کە دووەم گەورەترین سیستەمی کتێبخانەی گشتییە لە وڵاتەکەدا، لەکاتێکدا [[کتێبخانەی گشتیی بروکلین]] (BPL) خزمەت بە بروکلین دەکات.<ref name="libraryspot" /> زیاتر لە ملیۆنێک خوێندکار، کە بەرزترین ژمارەیە لە ھەر شارێکی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=America's Biggest College Towns |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-08/america-s-biggest-college-towns |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220728164158/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-08/america-s-biggest-college-towns |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ئیش=Bloomberg.com |زمان=en}}</ref> لە زیاتر لە ١٢٠ دامەزراوەی خوێندنی باڵای نیویۆرک سیتی وەرگیراون، کە نزیکەی چارەکە ملیۆنێکیان تەنھا لە سیستەمی [[زانکۆی سیتیی نیویۆرک]] (CUNY)دان {{as of|2025|lc=yes}}.<ref>[https://www.cuny.edu/news/cuny-welcomes-240000-students-for-fall-2025-with-new-initiatives-to-support-students/ "CUNY Welcomes 240,000 Students for Fall 2025 with New Initiatives to Support Students"], [[City University of New York]], August 26, 2025. Accessed February 22, 2026. "The City University of New York today kicked off its 2025-26 academic year, welcoming about 240,000 students with new initiatives and offerings geared to better meet their needs."</ref> بەپێی [[ڕیزبەندی ئەکادیمیی زانکۆکانی جیھان]]، نیویۆرک سیتی بە تێکڕا باشترین دامەزراوەکانی خوێندنی باڵای ھەیە لە ھەر [[شاری جیھانی|شارێکی جیھانییدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academic Ranking of World Universities 2019 |ناونیشان=http://www.shanghairanking.com/ARWU2019.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190817225232/http://www.shanghairanking.com/ARWU2019.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Academic Ranking of World Universities|Shanghai Ranking Consultancy]]}}</ref> سیستەمی گشتی CUNY پێکھاتووە لە ٢٥ دامەزراوە لە سەرانسەری ھەر پێنج ناوچەکەدا.<ref>[https://www.cuny.edu/about/colleges/ Colleges and Schools], [[City University of New York]]. Accessed February 22, 2026.</ref> کەمپەکانی سیستەمی گشتیی [[زانکۆی ویلایەتیی نیویۆرک]] (SUNY) لە نیویۆرک سیتی بریتین لە زانکۆی زانستە تەندروستییەکانی داونستەیتی SUNY، [[پەیمانگای تەکنۆلۆژیای مۆدە]]، کۆلێژی دەریاییی SUNY، و کۆلێژی بیناییی SUNY.<ref>[https://www.suny.edu/attend/visit-us/complete-campus-list/ Complete Campus List], [[State University of New York]]. Accessed February 22, 2026.</ref> نیویۆرک سیتی ماڵی چەندین زانکۆی تایبەتیی بەناوبانگە وەکوو [[زانکۆی ئادێلفی]]، [[کۆلێژی پەروەردەی بانک ستریت]]، [[کۆلێژی بارنارد]]، [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، [[کۆپەر یونیۆن]]، [[زانکۆی فۆردھام]]، [[زانکۆی نیویۆرک]]، [[پەیمانگای تەکنۆلۆژیای نیویۆرک]]، [[زانکۆی ڕۆکفێلەڕ]]، [[زانکۆی مێرسی]]، [[کۆرنێڵ تێک]] و [[زانکۆی یێشیڤا]]؛ چەندین لەمانە لە ڕیزبەندیی باشترین زانکۆکانی جیھاندان،<ref name="ARWU">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academic Ranking of World Universities 2017 |ناونیشان=http://www.shanghairanking.com/ARWU2017.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012154517/http://www.shanghairanking.com/ARWU2017.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Academic Ranking of World Universities|Shanghai Ranking Consultancy Consultancy]]}}</ref><ref name="CWUR">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CWUR 2016—World University Rankings |ناونیشان=https://cwur.org/2016.php |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Center for World University Rankings]]}}</ref> لەکاتێکدا ھەندێک لە بەناوبانگترین دامەزراوەکانی جیھان، وەکوو [[زانکۆی پرینستۆن]] و [[زانکۆی یەیڵ]]، دەکەونە [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]ەوە. بەشێکی زۆری [[توێژینەوەی زانستی]] لە شارەکەدا لە بواری پزیشکی و [[زانستەکانی ژیان]]دا ئەنجام دەدرێت. لە ساڵی ٢٠١٩دا، ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک لە پلەی یەکەمدا بوو [[پێڕستی شارەکان بەپێی بەرھەمی زانستی#شارە پێشەنگەکان لە بوارە جیاوازەکاندا|بەپێی پشکی وتارە بڵاوکراوەکان لە زانستەکانی ژیاندا]].<ref name="NYCLifeSciencesCapital">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 50 science cities in life sciences |ناونیشان=https://www.natureindex.com/supplements/nature-index-2020-science-cities/tables/life-sciences |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=natureindex.com |زمان=en}}</ref> نیویۆرک سیتی زۆرترین بڕوانامەی دەرچوونی زانستەکانی ژیانی ھەیە کە ساڵانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەبەخشرێت، و لە ساڵی ٢٠١٢دا، ٤٣,٥٢٣ پزیشکی مۆڵەتپێدراو لە نیویۆرک سیتی کاریان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Horner |یەکەم١=Blair |دوایین٢=Levin |یەکەم٢=Arthur |دوایین٣=Mattei |یەکەم٣=Suzanne |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٤|ئەوانی تر=Casey Ciceron (contributor) |سەردێڕ=The Doctor Is In: New York's Increasing Number of Doctors |ناونیشان=http://www.nypirg.org/pubs/health/2014.08.21DoctorIsIn.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York City Economic Development Corporation]] |پەڕە=١٣, Appendix ١: Comparison of the Numbers Of New York Doctors By County, As Of December ٣١, ٢٠٠٤, And December ٣١, ٢٠١٢}}</ref> ١٢٧ [[ھەڵگرانی خەڵاتی نۆبێل|ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل]] ھەن کە ڕەگ و ڕیشەیان لە دامەزراوە ناوخۆیییەکاندا ھەیە {{As of|2004|lc=y}}.<ref name="NYC science institutions">{{cite press release |title=Mayor Michael R. Bloomberg and Economic Development Corporation President Andrew M. Alper Unveil Plans to Develop Commercial Bioscience Center in Manhattan |date=November 18, 2004 |publisher=[[New York City Economic Development Corporation]] |url=http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004b%2Fpr310-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1 |access-date=September 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011233830/http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004b%2Fpr310-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1 |archive-date=October 11, 2007}}</ref> == چاند == [[File:NYC_-_Guggenheim_Museum.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی سۆلۆمۆن ئاڕ. گۆگێنھایم]] وەک ئەوەی لە پێنجەم ئەڤینیوەوە دەردەکەوێت]] نیویۆرک سیتی زۆرجار [[پێڕستی فیلمەکان کە لە نیویۆرک سیتی ڕوودەدەن|شوێنی ڕوودانی ڕۆمان، فیلم، و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانە]] و وەک پایتەختی کولتووریی جیھان وەسف کراوە.<ref name="cultura1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/ |سەردێڕ=Consulate General of Iceland New York Culture |بڵاوکەرەوە=Consulate General of Iceland New York |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref><ref name="culture2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.latvia-newyork.org/english/ |سەردێڕ=Consulate of Latvia in New York |بڵاوکەرەوە=Consulate of Latvia |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130208223706/http://www.latvia-newyork.org/english/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref><ref name="culture3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/Culture/intro.htm |سەردێڕ=Introduction to Chapter 14: New York City (NYC) Culture |بڵاوکەرەوە=The Weissman Center for International Business Baruch College/CUNY 2011 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130505181316/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/culture/intro.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref><ref name="cultural4">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://catalogue.nla.gov.au/Record/371497 |سەردێڕ=New York, Culture Capital of the World, 1940–1965 / edited by Leonard Wallock; essays by Dore Ashton&nbsp;... [et al.] |بڵاوکەرەوە=[[National Library of Australia]] |ساڵ=١٩٨٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٧٨-٠٩٩٠-٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> شارەکە شوێنی لەدایکبوونی چەندین بزووتنەوەی کولتوورییە، لەوانە [[ڕێنێسانسی ھارلم]] لە ئەدەب و ھونەری بینراودا؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ١٩٨٧|سەردێڕ=Harlem in the Jazz Age |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1987/02/08/magazine/harlem-in-the-jazz-age.html?src=pm |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Holland |دوایین=Cotter |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩٨|سەردێڕ=ART; A 1920's Flowering That Didn't Disappear |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1998/05/24/arts/art-a-1920-s-flowering-that-didn-t-disappear.html?src=pm |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> [[ئێکسپرێشنیزمی ئەبستراکت]] (کە بە [[قوتابخانەی نیویۆرک (ھونەر)|قوتابخانەی نیویۆرک]] ناسراوە) لە وێنەکێشاندا؛ و [[مۆسیقای ھیپ ھۆپ|ھیپ-ھۆپ]]،<ref name="Toop-1992" /><ref name="BPOHPINY">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=David |دوایین=Gonzalez |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Will Gentrification Spoil the Birthplace of Hip-Hop? |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/05/21/nyregion/21citywide.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> [[پەنک ڕۆک|پەنک]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Harrington |یەکەم=Joe S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lw9Ccboc5OcC |سەردێڕ=Sonic Cool: The Life & Death of Rock 'N' Roll |پەڕەکان=٣٢٤–٣٠|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣٤٠-٢٨٦١-٨|بڵاوکەرەوە=[[Hal Leonard]]}}</ref> [[ھاردکۆر پەنک|ھاردکۆر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|یەکەم١=Sam |دوایین١=McPheeters |یەکەم٢=Christy |دوایین٢=Karacas |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Survival of the Streets |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/survival-of-the-streets-137-v16n9/ |magazine=[[Vice (magazine)|Vice]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> [[مۆسیقای سالسا|سالسا]]، [[مۆسیقای فريستایل|فريستایل]]، [[تین پان ئالێی]]، ھەندێک جۆری [[جەز]]،<ref name="Jazzzz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Harlem Renaissance Music in the 1920s |ناونیشان=http://www.1920s-fashion-and-music.com/Harlem-Renaissance-music.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=1920s Fashion & Music}}</ref> و (لەگەڵ فیلادێلفیا) [[دیسکۆ]] لە مۆسیقادا. نیویۆرک سیتی بە پایتەختی سەمای جیھان دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Free To Dance—About The Film |ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/freetodance/about/episodes.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100414045804/https://www.pbs.org/wnet/freetodance/about/episodes.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Public Broadcasting Service]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Group Visits |ناونیشان=http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110513030823/http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Alvin Ailey American Dance Theater|Alvin Ailey Dance Foundation, Inc]]}}</ref> === خێراییی ژیان === [[File:Broadway (9075158922).jpg|thumb|نیویۆرک بەگشتی بە خێراییی ڕیتمی ژیانی دەناسرێتەوە،<ref name=FastPaceNYC1/><ref name=FastPaceNYC2/><ref name=FastPaceNYC3/> کە زاراوەی ''[[wiktionary:New York minute|خولەکی نیویۆرکی]]''ی لێکەوتووەتەوە.<ref name="NewYorkMinuteDefinition"/>]] یەکێک لە باوترین ئەو تایبەتمەندییانەی دەدرێتە پاڵ نیویۆرک سیتی بریتییە لە خێراییی ژیان،<ref name=FastPaceNYC1/><ref name=FastPaceNYC2/><ref name=FastPaceNYC3/> کە زاراوەی ''[[wiktionary:New York minute|خولەکی نیویۆرکی]]'' لێ پەیدا بووە.<ref name="NewYorkMinuteDefinition">{{cite encyclopedia |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/new%20york%20minute |title=Dictionary—Full Definition of ''New York Minute'' |dictionary=[[Merriam-Webster]] |access-date=November 1, 2015 }}</ref> دانیشتووانی نیویۆرک سیتی بە شێوەیەکی بەرچاو ناسراون بە خۆڕاگرییان لە ڕووی مێژوویییەوە، و لەم دواییانەشدا سەبارەت بە بەڕێوەبردنی کاریگەرییەکانی [[ھێرشە تیرۆریستییەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] و [[پەتای کۆڤید-١٩ لە نیویۆرک سیتی|پەتای کۆڤید-١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=The City That Endures|ناونیشان=https://time.com/6094319/new-york-after-sept-11/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250223082931/https://time.com/6094319/new-york-after-sept-11/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Weaver-2022">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Weaver |یەکەم١=Shaye |سەردێڕ=New York is the most resilient city in the world, according to locals |ناونیشان=https://www.timeout.com/newyork/news/new-york-is-the-most-resilient-city-in-the-world-according-to-locals-072222#:~:text=New%20York%20is%20the%20most,isn't%20just%20a%20phrase.&text=Throughout%20its%20history%2C%20New%20York,to%20whatever%20comes%20their%20way. |وێبگە=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Moynihan |یەکەم=Colin |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=On Subways as Riders Return: Odes to Their Resilience |زمان=en-US |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/05/03/arts/virus-subway-riders-poems.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> نیویۆرک وەک خۆڕاگرترین شاری جیھان دەنگی پێدرا لە ساڵانی ٢٠٢١ و ٢٠٢٢، بەپێی ڕاپرسییە جیھانییەکەی گۆڤاری ''Time Out'' لە نێو دانیشتووانی شارەکاندا.<ref name="Weaver-2022" /> === شانۆ === [[File:Various Pictures from New York City - September, 2025.jpg|thumb|شانۆکانی [[شانۆی جۆن گۆڵدن|گۆڵدن]]؛ [[شانۆی بێرنارد بی جەیکەبس|جەیکەبس]]؛ [[شانۆی جێراڵد شۆنفێڵد|شۆنفێڵد]]؛ و [[شانۆی بووز|بووز]] لە [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|ناوچەی شانۆ]]]] ناوەندی سەرەکیی [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|دیمەنی شانۆی ئەمریکی مانھاتنە]]، بە بەشەکانی [[شانۆی بڕۆدوەی|بڕۆدوەی]]، [[ئۆف-بڕۆدوەی]]، و [[ئۆف-ئۆف-بڕۆدوەی]].<ref name="LondréWatermeier1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Felicia Hardison |دوایین١=Londré |یەکەم٢=Daniel J. |دوایین٢=Watermeier |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present |بڵاوکەرەوە=Continuum |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-١٠٧٩-٥|oclc=١٠٢٤٨٥٥٩٦٧}}</ref> زۆرێک لە [[کەسایەتیی ناسراو|ئەستێرەکانی]] شانۆ و شاشە یەکەمین دەرفەتی گەورەی خۆیان لە کارکردن لە بەرھەمەکانی نیویۆرکدا بەدەستھێناوە.<ref>Stephen Watt, and Gary A. Richardson, ''American Drama: Colonial to Contemporary'' (1994).</ref> شانۆی بڕۆدوەی یەکێکە لە پێشەنگترین فۆرمەکانی شانۆی ئینگلیزی زمان لە جیھاندا، کە بە ناوی [[بڕۆدوەی (مانھاتن)|بڕۆدوەی]]یەوە ناونراوە، کە ئەو شەقامە گەورەیەیە کە بەناو [[تایمز سکوێیەر]]دا تێدەپەڕێت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Welsh |یەکەم=Anne Marie |ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=2 plays + 9 nominations = good odds for locals |newspaper=[[The San Diego Union-Tribune]] |ناونیشان=http://www.signonsandiego.com/news/features/20040606-9999-1a6tony.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081005110339/http://www.signonsandiego.com/news/features/20040606-9999-1a6tony.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> ھەندێک جار پێی دەوترێت "[[The Great White Way|ڕێگە سپییە مەزنەکە]]".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McBeth |یەکەم=VR |ناونیشان=http://timessquare.com/NYC__/Times_Square_History/The_Great_White_Way/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110504160457/http://timessquare.com/NYC__/Times_Square_History/The_Great_White_Way/ |سەردێڕ=The Great White Way |وێبگە=TimesSquare.com |وتەگێڕانەوە=Coined in 1901 by O.J. Gude, the designer of many prominent advertising displays, to describe the new light show that beckoned along Broadway, The Great White Way is a phrase known worldwide to describe Broadway's profusion of theaters in Times Square. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tell |یەکەم=Darcy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NwaLWFSG3rcC&pg=PA41 |سەردێڕ=Times Square Spectacular: Lighting Up Broadway |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦٠٨-٨٤٣٣-٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen |یەکەم=Irving Lewis |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=j41z0yeKbeIC&pg=PA59 |سەردێڕ=The City in Slang: New York Life and Popular Speech |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٥|وتەگێڕانەوە=By 1910, the blocks of Broadway just above 42nd Street were at the very heart of the Great White Way. The glow of Times Square symbolized the center of New York, if not of the world. |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٥٣-٥٧٧٦-٩}}</ref> [[پێڕستی شانۆکانی بڕۆدوەی|چل و یەک شانۆ]]، کە زۆربەیان لە [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|ناوچەی شانۆ]]ی میدتاون مانھاتن دان، ھەریەکەیان بە لایەنی کەمەوە ٥٠٠ کورسییان ھەیە، وەک شانۆکانی بڕۆدوەی پۆلێن دەکرێن.<ref>[https://www.playbill.com/broadway-theatres Learn about the 41 theatres on Broadway.], ''[[Playbill]]''. Accessed January 15, 2024.</ref> وەرزی شانۆیی بڕۆدوەی ٢٠١٨-١٩ ژمارەی پێوانەییی تۆمارکرد بە کۆی ئامادەبووانی ١٤.٨&nbsp;ملیۆن کەس و داھاتی گشتیی ١.٨٣&nbsp;ملیار دۆلار.<ref>[https://www.broadwayleague.com/press/press-releases/2018-2019-broadway-end-of-season-statistics/ "2018 – 2019 Broadway End-of-Season Statistics"], [[The Broadway League]], May 28, 2019. Accessed November 13, 2022.</ref> دوای بوژانەوە لە [[کاریگەرییەکانی پەتای کۆڤید-١٩ لەسەر ھونەرەکانی نواندن#مۆسیقای ڕاستەوخۆ و شانۆ|داخستنەکان کە بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ەوە سەپێندران]]، داھاتەکانی ٢٠٢٢-٢٣ گەڕانەوە بۆ ١.٥٨&nbsp;ملیار دۆلار بە کۆی گشتیی ئامادەبووانی ١٢.٣&nbsp;ملیۆن کەس.<ref>[https://www.broadwayleague.com/press/press-releases/20222023-broadway-end-of-season-statistics-show-that-broadway-had-attendance-of-123-million-and-grosses-of-158-billion/ "2022–2023 Broadway End-Of-Season Statistics Show That Broadway Had Attendance Of 12.3 Million And Grosses Of $1.58 Billion"], [[The Broadway League]], press release dated May 23, 2023. Accessed January 1, 2024. "The Broadway League has released statistics for the 2022–2023 season, which began on May 23, 2022, and ended on May 21, 2023. In the first full season since Broadway returned from the COVID-19 pandemic closure, Broadway reached a total attendance of 12,283,399 and generated $1,577,586,897 in grosses."</ref><ref name="BroadwayLeagueStatistics"/> [[خەڵاتەکانی تۆنی]] دان بە نایابیدا دەنێن لە شانۆی ڕاستەوخۆی بڕۆدوەی و ساڵانە لەلایەن [[باڵی شانۆی ئەمریکی]] و [[یەکێتیی بڕۆدوەی]]یەوە<ref>Gans, Andrew (December 18, 2007). [http://www.playbill.com/news/article/113654.html "League of American Theatres and Producers Announces Name Change"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221090634/http://www.playbill.com/news/article/113654.html|date=December 21, 2007}}. ''[[Playbill]]''. Retrieved September 13, 2013. The League of American Theatres and Producers was renamed "The Broadway League".</ref> لە مانھاتن پێشکەش دەکرێن.<ref>[https://www.tonyawards.com/about/faq/ Frequently Asked Questions], [[Tony Awards]]. Accessed January 15, 2024. "Only Broadway productions that open in designated Broadway theatres in Manhattan are eligible for Tonys."</ref> === شێوەزار و زاراوە === ناوچەی نیویۆرک ماڵی شێوەزار و شێوازی قسەکردنی ناوچەیی تایبەتە کە پێی دەوترێت [[ئینگلیزیی نیویۆرک سیتی|زاراوەی نیویۆرکی]]، کە بە جێگرەوەیی بە ''بروکلینیز'' یان ''نیویۆرکیز'' ناسراوە. ئەمە بە یەکێک لە ناسراوترین شێوەزارەکانی ناو [[ئینگلیزیی ئەمریکی]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Newman |یەکەم=Michael |سەردێڕ=American Voices |بڵاوکەرەوە=Blackwell |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥١-٢١٠٩-٥|editor1-last=Wolfram |editor1-first=Walt |پەڕەکان=٨٢–٨٧|chapter=New York Talk |editor2-last=Ward |editor2-first=Ben}}</ref> شێوازی قسەکردنی نەریتیی ناوچەی نیویۆرک بە دەربڕینی خێرای ناسراوە، و شێوەزارەکەی بە [[ڕوتیسیتی لە ئینگلیزیدا|نائەڕتی]] (non-rhotic) وەسف دەکرێت بە شێوەیەک کە دەنگی {{IPA|[ɹ]}} لە کۆتایی [[بڕگە]] یان ڕاستەوخۆ پێش [[نەبزوێن|نەبزوێنێک]] دەرناکەوێت، بۆیە ناوی شارەکە وەک "New Yawk" (نیو یۆک) دەخوێندرێتەوە.<ref name="NYT19930214">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sontag |یەکەم=Deborah |ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ١٩٩٣|سەردێڕ=Oy Gevalt! New Yawkese: An Endangered Dialect? |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE0D61438F937A25751C0A965958260 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> وەشانی کلاسیکی زاراوەی نیویۆرک سیتی چەقیوەتە سەر نیویۆرکییەکانی [[چینی مامناوەند|چینی مامناوەند]] و چینی کرێکار. لێشاوی کۆچبەرە نا-ئەورووپییەکان لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ھۆی گۆڕانکاری لەم زاراوە تایبەتمەندەدا،<ref name="NYT19930214" /> و فۆرمی نەریتیی ئەم شێوازی قسەکردنە ئیتر وەکوو جاران بەربڵاو نییە.<ref name="NYT19930214" /> === تەلارسازی === [[File:1232-42 Dean Street Crown Heights.jpg|thumb|[[خانووە ڕیزەکان]] لە [[ناوچەی مێژووییی کراون ھایتس نۆرس]]، بروکلین]] نیویۆرک بینای تەلارسازیی جێی سەرنجی ھەیە لە کۆمەڵێک شێوازی بەرفراوان و لە سەردەمە جیاوازەکانەوە، لە ماڵی [[کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندی]]یەوە وەکوو ماڵی [[ماڵی وایکۆف|پیتەر کلاێسن وایکۆف]] لە بروکلین، کە کۆنترین بەشی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٥٦، تا دەگاتە مۆدێرنترین کە [[سەنتەری بازرگانیی جیھانیی یەک]]ە، ئەو ھەوربڕەی کە لەسەر [[شوێنی سەنتەری بازرگانیی جیھانی|گراوند زیرۆ]]یە لە خوارووی مانھاتن و [[پێڕستی گرانترین بیناکان لە جیھاندا|گرانترین تاوەری ئۆفیسە لە جیھاندا]] بەپێی تێچووی دروستکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Marisa |دوایین=Taylor |سەردێڕ=As One World Trade Center soars, so do its costs |ناونیشان=http://bottomline.msnbc.msn.com/_news/2012/01/31/10279406-as-one-world-trade-center-soars-so-do-its-costs |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120201180547/http://bottomline.msnbc.msn.com/_news/2012/01/31/10279406-as-one-world-trade-center-soars-so-do-its-costs |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[MSNBC]]}}</ref> [[ئاسۆ|ئاسۆی]] مانھاتن، بە چەندین ھەوربڕەکەیەوە، وەک ھێمایەکی ئایکۆنیی شارەکە ناسراوە،<ref>Fazzare, Elizabeth. [https://www.architecturaldigest.com/gallery/what-makes-nycs-skyline-so-iconic "What Makes NYC's Skyline So Iconic? 17 Buildings to Know"], ''[[Architectural Digest]]'', May 23, 2023. Accessed February 13, 2024. "When it comes to recognizable skylines, New York City tops the list.... Super-talls and their historic neighbors have helped shape the iconic urban silhouette we associate with the city today."</ref><ref>Dobnik, Verena for [[Associated Press]]. [https://www.newspapers.com/article/the-indianapolis-star-iconic-skyline-of/140916473/ "NYC sizing up its iconic skyline; Empire State Building's owner objects to tower he says would spoil view"], ''[[The Indianapolis Star]]'', August 25, 2010. Accessed February 13, 2024, via [[Newspapers.com]]. "Look at Manhattan from afar, and the first thing you notice is the Empire State Building, spiking like a needle above the carpet of skyscrapers that coats the island from tip to tip. Now it's got some competition, a proposal for a nearby glass office tower that would rise almost as high and alter the iconic skyline."</ref><ref>Hakela, Deepti. [https://www.newspapers.com/article/the-day-new-skyscrapers-changing-new-yor/140916613/ "Rising to new heights; Skinny skyscrapers are transforming NYC's iconic skyline"], ''[[The Day (New London)|The Day]]'', February 28, 2016. Accessed February 13, 2024, via [[Newspapers.com]]. "In New York City, there's no escaping the pressure to be taller and thinner—not even for the skyscrapers. Changes in building technology and materials in recent years have made it possible to build slender towers that are among the tallest in the world, and some of these cloud-puncturing beanstalks are poised to transform the city's iconic skyline."</ref> و شارەکە ماڵی چەندین لە [[ھەوربڕ#مێژووی بەرزترین ھەوربڕەکان|بەرزترین بیناکانی جیھان]] بووە. {{As of|2019}}، نیویۆرک سیتی ٦,٤٥٥ بینای بەرزی ھەبوو، کە سێیەم زۆرترینە لە جیھاندا لە دوای [[ھۆنگ کۆنگ]] و [[سێئول]].<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20121106210644/http://www.emporis.com/statistics/skyline-ranking Skyline Ranking]}}, [[Emporis]]. Accessed February 9, 2017.</ref> کارەکتەری ناوچە نیشتەجێبووە گەورەکانی نیویۆرک زۆرجار بە خانووە ڕیزەکانی [[براونستۆن]]ی (بەردی قاوەیی) ئەلیگانت و [[تاونھاوس]]ەکان و [[تێنەمێنت]]ە (خانووی ھاوبەشی) کۆنەکان پێناسە دەکرێت کە لە ماوەی فراوانبوونی خێرادا لە ساڵی ١٨٧٠ بۆ ١٩٣٠ دروستکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Plunz |یەکەم=Richard A. |سەردێڕ=History of Housing in New York City: Dwelling Type and Change in the American Metropolis |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]] |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٦٢٩٧-٨|chapter=Chapters 3 [Rich and Poor] & 4 [Beyond the Tenement]}}</ref> بەرد و خشت بوونە کەرەستەی بیناسازیی پەسەندکراوی شارەکە دوای ئەوەی دروستکردنی خانووی دارین سنووردار کرا لە دوای [[ئاگرە گەورەکەی نیویۆرک|ئاگرە گەورەکەی ساڵی ١٨٣٥]].<ref name="lankevich-p82">Lankevich (1998), pp. 82–83; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilson |یەکەم=Rufus Rockwell |ناونیشان=https://archive.org/details/newyorkoldnewit01wilsgoog |سەردێڕ=New York: Old & New: Its Story, Streets, and Landmarks |بڵاوکەرەوە=[[J.B. Lippincott]] |ساڵ=١٩٠٢|پەڕە=[https://archive.org/details/newyorkoldnewit٠١wilsgoog/page/n٣٧٥ ٣٥٤]}}</ref> لە بەرامبەردا، نیویۆرک سیتی گەڕەکیشی ھەیە کە کەمتر چڕن و شوێنی نیشتەجێبوونی سەربەخۆیان تێدایە. لە گەڕەکەکانی وەک [[ڕیڤەردەیل، بڕۆنکس|ڕیڤەردەیل]] (لە دە بڕۆنکس)، [[دیتماس پارک، بروکلین|دیتماس پارک]] (لە بروکلین)، و [[داگڵاستۆن، کوینز|داگڵاستۆن]] (لە کوینز)، خانووی گەورەی یەک-خێزانی باون لە چەندین شێوازی تەلارسازیی جیاواز وەکوو بوژانەوەی تودۆر ([[تەلارسازیی بوژانەوەی تودۆر]]) و [[تەلارسازیی ڤیکتۆریایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Margaret |دوایین=Garb |ڕێکەوت=١ی ئازاری ١٩٩٨|سەردێڕ=If You're Thinking of Living In/Riverdale, the Bronx; A Community Jealous of Its Open Space |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1998/03/01/realestate/if-you-re-thinking-living-riverdale-bronx-community-jealous-its-open-space.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠١|سەردێڕ=New York Metro: 6 Affordable Neighborhoods |ناونیشان=https://nymag.com/realestate/articles/affordable/ditmaspark.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120204145438/https://nymag.com/realestate/articles/affordable/ditmaspark.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ئیش=[[New York (magazine)|New York]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Diana |دوایین=Shaman |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٤|سەردێڕ=If You're Thinking of Living In/Douglaston, Queens; Timeless City Area, With a Country Feel |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/02/08/realestate/if-you-re-thinking-living-douglaston-queens-timeless-city-area-with-country-feel.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> {{Wide image|Midtown Manhattan from Weehawken September 2021 HDR panorama.jpg|1000px|3=پانۆرامایەکی ڕوونیی بەرزی [[میدتاون مانھاتن]]، کە لە [[ویھۆکن، نیوجێرزی]]یەوە گیراوە، لە ئەیلوولی ٢٠٢١دا}} === ھونەرەکان === [[File:Lincoln Center at dawn.jpg|thumb|[[سەنتەری لینکۆڵن]]: [[شانۆی دەیڤد ئەیچ. کۆخ]] (چەپ)، ماڵی [[بالێی نیویۆرک سیتی]]؛ [[ماڵی ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان (سەنتەری لینکۆڵن)|ماڵی ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان]] (ناوەڕاست)، ماڵی [[ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان]]؛ و [[دەیڤد گێفێن ھۆڵ]] (ڕاست)، ماڵی [[فیلارمونیکی نیویۆرک]]]] [[File:Metropolitan Museum of Art (The Met) - Central Park, NYC.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی ھونەری مێترۆپۆلیتان]]، گەورەترین [[مۆزەخانەی ھونەر|مۆزەخانەی ھونەری]]یە لە کیشوەرەکانی ئەمریکا]] [[سەنتەری لینکۆڵن بۆ ھونەرەکانی نواندن]]، کە جێگیر بووە لە [[گۆڕەپانی لینکۆڵن، مانھاتن|گۆڕەپانی لینکۆڵن]] لە بەشی سەرەوەی ڕۆژاوای مانھاتن، ماڵی چەندین ڕێکخراوی ھونەریی کاریگەرە، لەوانە [[ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان]]، [[ئۆپێرای نیویۆرک سیتی]]، [[فیلارمونیکی نیویۆرک]]، و [[بالێی نیویۆرک سیتی]]، ھەروەھا [[شانۆی ڤیڤیان بیومۆنت]]، [[قوتابخانەی جولیارد]]، [[جەز لە سەنتەری لینکۆڵن]]، و [[ئەلیس تولی ھۆڵ]]. [[پەیمانگای لی ستراسبێرگ بۆ شانۆ و فیلم]] لە [[گۆڕەپانی یونیۆن (نیویۆرک سیتی)|گۆڕەپانی یونیۆن]]دایە، و [[قوتابخانەی تیش بۆ ھونەرەکان]] بنکەکەی لە زانکۆی نیویۆرکە، لەکاتێکدا [[سەمەرستەیجی سەنتڕاڵ پارک]] کۆنسێرتی بێبەرامبەر لە سەنتڕاڵ پارکدا پێشکەش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Summer Stage |ناونیشان=http://www.cityparksfoundation.org/summerstage/about/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121016075818/http://www.cityparksfoundation.org/summerstage/about/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[City Parks Foundation]]}}</ref> نیویۆرک سیتی زیاتر لە ٢,٠٠٠ ڕێکخراوی ھونەری و کولتووری و زیاتر لە ٥٠٠ [[پێشانگای ھونەری|پێشانگای ھونەریی]] تێدایە.<ref name="NYC arts">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Creative New York |ناونیشان=http://www.nycfuture.org/images_pdfs/pdfs/CREATIVE_NEW_YORK.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080831013443/http://www.nycfuture.org/images_pdfs/pdfs/CREATIVE_NEW_YORK.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Center for an Urban Future]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حکوومەتی شارەکە بە بودجەیەکی ساڵانەی گەورەتر لە [[سندووقی نیشتمانی بۆ ھونەرەکان]] پاڵپشتیی ھونەرەکان دەکات.<ref name="NYC arts" /> شارەکە ھەروەھا ماڵی سەدان دامەزراوەی کولتووری و شوێنەوارە مێژوویییەکانە. مایلی مۆزەخانە (Museum Mile) ناوی بەشێکی [[پێنجەم ئەڤینیو|شەقامی پێنجەمە]] کە لە شەقامی ٨٢ەوە تا ١٠٥ درێژ دەبێتەوە لە [[بەشی سەرەوەی ڕۆژھەڵات]]ی مانھاتن،<ref name="festival">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Museum Mile Festival |ناونیشان=http://www.museummilefestival.org/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120804102650/http://museummilefestival.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=museummilefestival.org}}</ref> لە بەشی سەرەوەی [[کارنێگی ھیڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kusisto |یەکەم=Laura |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Reaching High on Upper 5th Avenue |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204618704576643022038133998 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111023171126/http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204618704576643022038133998.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> نۆ مۆزەخانە لەم بەشەی شەقامی پێنجەمدان، لەوانە [[مۆزەخانەی سۆلۆمۆن ئاڕ. گۆگێنھایم|گۆگێنھایم]]، [[مۆزەخانەی ھونەری مێترۆپۆلیتان]]، [[نۆیێ گالێریی نیویۆرک]]، [[مۆزەخانەی جوولەکە (مانھاتن)|مۆزەخانەی جوولەکە]]، و [[سەنتەری ئەفریقا]]، کە ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە چڕترین نمایشەکانی [[کولتووری باڵا]] لە جیھاندا.<ref name="mmilemus">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Museums on the Mile |ناونیشان=http://www.museummilefestival.org/museums/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120101013336/http://www.museummilefestival.org/museums/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=museummilefestival.org}}</ref> سەرباری بەرنامەکانی تریشیان، مۆزەخانەکان ھاوکاری یەکتر دەکەن بۆ فێستیڤاڵی ساڵانەی مایلی مۆزەخانە، کە ھەموو ساڵێک لە مانگی حوزەیراندا بەڕێوەدەچێت، بۆ بەرەوپێشبردنی مۆزەخانەکان و زیادکردنی سەردانیکەران.<ref name="drv">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ١٩٧٩|سەردێڕ=New Drive Promoting 5th Ave.'s 'Museum Mile' |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0F1FFA395D12728DDDAE0A94DE405B898BF1D3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140506150805/https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0F1FFA395D12728DDDAE0A94DE405B898BF1D3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> زۆرێک لە گرانبەھاترین [[مەزاتی ھونەری|مەزاتە ھونەرییەکانی]] جیھان لە نیویۆرک سیتی بەڕێوەدەچن.<ref name="NYCArtAuction1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Robin |دوایین١=Pogrebin |یەکەم٢=Scott |دوایین٢=Reyburn |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Leonardo da Vinci Painting Sells for $450.3 Million, Shattering Auction Highs |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/11/15/arts/design/leonardo-da-vinci-salvator-mundi-christies-auction.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="NYCArtAuction2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Christ painting by Leonardo da Vinci sells for record $450M |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/us/christ-painting-by-leonardo-da-vinci-sells-for-record-dollar450m/ar-BBEYwDu?li=BBnbfcL&ocid=iehp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171116083413/http://www.msn.com/en-us/news/us/christ-painting-by-leonardo-da-vinci-sells-for-record-dollar450m/ar-BBEYwDu?li=BBnbfcL&ocid=iehp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|agency=[[Associated Press]] |بڵاوکەرەوە=[[MSN]]}}</ref> [[مۆزەخانەی ھونەری]] مێترۆپۆلیتان [[پێڕستی گەورەترین مۆزەخانەکانی ھونەر|گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرە]] لە کیشوەرەکانی ئەمریکا. لە ساڵی ٢٠٢٢دا، پێشوازی لە ٣.٢&nbsp;ملیۆن سەردانیکەر کرد، کە وایکرد ببێتە [[پێڕستی زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|سێیەم زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانە لە وڵاتەکەدا]]، و [[پێڕستی زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانەکانی ھونەر|ھەشتەم زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانەی ھونەری لە جیھاندا]].<ref>''The Art Newspaper'', "Visitors Survey 2022", March 27, 2023</ref> کۆکراوە ھەمیشەیییەکەی زیاتر لە دوو ملیۆن بەرھەمی ھونەری لەخۆدەگرێت کە بەسەر ١٧ بەشی جیاوازدا دابەشبوون،<ref name="Metropolitan Museum Launches New and Expanded Web Site">[https://www.metmuseum.org/press/exhibitions/2000/metropolitan-museum-launches-new-and-expanded-web-site "Metropolitan Museum Launches New and Expanded Web Site"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161128201035/https://www.metmuseum.org/press/exhibitions/2000/metropolitan-museum-launches-new-and-expanded-web-site |date=November 28, 2016 }}, press release, The Met, January 25, 2000.</ref> و بەرھەمە ھونەرییەکانی [[سەردەمی کلاسیک|سەردەمی دێرینی کلاسیک]] و [[ھونەری میسری کۆن|میسری کۆن]]؛ وێنەکێشان و پەیکەرسازی لە نزیکەی ھەموو [[وێنەکێشانی ڕۆژاوایی|مامۆستا ئەورووپییەکانەوە]]؛ و کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە ھونەری [[ھونەری بینراوی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکی]] و [[ھونەری مۆدێرن|مۆدێرنی]] تێدایە. مۆزەخانەکە کۆمەڵەیەکی گەورەی ھونەری [[ھونەری ئەفریقی|ئەفریقی]]، [[ھونەری ئاسیایی|ئاسیایی]]، [[ھونەری ئۆقیانووسی|ئۆقیانووسی]]، [[ھونەری بیزەنتی|بیزەنتی]]، و [[ھونەری ئیسلامی|ئیسلامی]] پاراستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=de Montebello |یەکەم=Philippe |بەستەری نووسەر=Philippe de Montebello |سەردێڕ=Masterpieces of the Metropolitan Museum of Art |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Museum of Art |شوێن=New York |پەڕەکان=[https://archive.org/details/masterpiecesofme٠٠٠٠unse/page/٦ ٦–٧]|ژپنک=٠-٣٠٠-١٠٦١٥-٧|ناونیشان=https://archive.org/details/masterpiecesofme0000unse/page/6}}</ref> === چێشتەکان (خواردن) === [[File:Lox-and-bagel-02.jpg|thumb|[[بەیگڵی شێوازی نیویۆرک]] لەگەڵ [[لۆکس]] (جۆرە ماسییەکی ئامادەکراو)]] کولتووری خواردنی نیویۆرک سیتی کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە خواردنە نێونەتەوەیییەکان لەخۆدەگرێت کە کاریگەرە بە مێژووی درێژی کۆچبەرانی شارەکە. کۆچبەرانی [[ئەورووپای ناوەندی|ناوەڕاست]] و ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا، بەتایبەتی کۆچبەرە [[ئەمریکییە جوولەکەکان|جوولەکەکان]] لەو ناوچانەوە، [[بەیگڵی شێوازی نیویۆرک|بەیگڵی نیویۆرکی]]، [[چیزکەیک#ئەمریکای باکوور|چیزکەیک]]، [[ھۆت دۆگ]]، [[کەنیش|کەنیشەکان]]، و خواردنگەی [[دێلیکاتێسن|دێلییەکان]]یان ھێنایە شارەکە. کۆچبەرانی [[ڕەوەندی ئیتالی|ئیتالی]] [[پیتزای شێوازی نیویۆرک]] و [[خواردنی ئیتالی|چێشتی ئیتالی]]یان ھێنایە شارەکە، لەکاتێکدا کۆچبەرە جوولەکەکان و کۆچبەرە ئێرلەندییەکان بەڕیزبەندی [[پاسترامی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pastrami On Rye: A Full-length History Of The Jewish Deli |ئیش=[[Public Radio International]] |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The World (radio program)|The World]] |ناونیشان=https://theworld.org/stories/2016/03/31/pastrami-rye-full-length-history-new-york-jewish-deli |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402133541/https://www.pri.org/stories/2016-03-31/pastrami-rye-full-length-history-new-york-jewish-deli |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[گۆشتی مانگای سوێرکراو|گۆشتی مانگای سوێرکراو]]یان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Shaylyn |دوایین=Esposito |سەردێڕ=Is Corned Beef Really Irish? |ئیش=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]] |ناونیشان=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/is-corned-beef-really-irish-2839144/ |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> ھێنایە شارەکە. [[چێشتخانەی چینی|چێشتخانەی چینی]] و ئاسیایییەکانی تر، شوێنی فرۆشتنی ساندویچ، [[تراتۆریا|تراتۆریاکان]]، [[داینەر|دینەرەکان]]، و [[قاوەخانە|قاوەخانەکان]] لە سەرتاسەری شارەکەدا بڵاوبوونەتەوە. نزیکەی ٤,٠٠٠ فرۆشیاری گەڕۆکی خواردن کە مۆڵەتیان لەلایەن شارەکەوە پێدراوە، کە زۆربەیان خاوەندارێتییان دەگەڕێتەوە بۆ کۆچبەران، خواردنی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستیان وەک [[فەلافل]] و [[کەباب]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bleyer |یەکەم=Jennifer |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Kebabs on the Night Shift |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/05/14/nyregion/thecity/14vend.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> کردووەتە نموونەی [[خواردنی سەر شەقام|خواردنی سەر شەقام]]ی مۆدێرنی نیویۆرک. بەپێی [[میشلین]]، شارەکە ماڵی "نزیکەی ھەزارێکە لە باشترین و جۆراوجۆرترین چێشتخانەکانی [[خواردنی ئاست بەرز|خواردنی ئاست بەرز (haute cuisine)]] لە جیھاندا".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=27,479 restaurants selected by the Michelin Guide—Top Destinations |ناونیشان=http://www.viamichelin.com/web/Restaurants |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Michelin Guide]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200412002700/http://www.viamichelin.com/web/Restaurants |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[وەزارەتی تەندروستی و تەندروستیی دەروونیی نیویۆرک سیتی]] پیت (پلە) دەداتە چێشتخانەکانی شارەکە لەسەر بنەمای ئەنجامەکانی پشکنین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Restaurant Inspection Results (Letter Grades) |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/doh/html/services/restaurant-inspection.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140122123431/http://www.nyc.gov/html/doh/html/services/restaurant-inspection.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Health and Mental Hygiene]]}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، ٢٧,٠٤٣ چێشتخانە لە شارەکەدا ھەبووە، کە لە ساڵی ٢٠١٧دا ٢٤,٨٦٥ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Jennifer |دوایین=Tiedemann |سەردێڕ=$15-Per-Hour Minimum Wage Isn't What NYC Restaurant Workers Ordered |ناونیشان=https://indefenseofliberty.blog/2019/04/08/15-per-hour-minimum-wage-isnt-what-nyc-restaurant-workers-ordered/ |ئیش=[[Goldwater Institute]] |بڵاوکەرەوە=In Defense of Liberty |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> [[بازاڕی شەوانەی کوینز]] لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]] شەوەانە زیاتر لە دە ھەزار کەس ڕادەکێشێت بۆ تاقیکردنەوەی خواردنی زیاتر لە ٨٥ وڵاتەوە.<ref name="NYCWorld" /> === مۆدە === [[File:Carolina Herrera AW14 12.jpg|thumb|[[مۆدێل|مۆدێلەکانی]] مۆدەی [[خاوت کۆتور]] (haute couture) بەسەر [[کاتواک (مۆدە)|ڕێڕەوی نمایشی مۆدەدا]] دەڕۆن لە کاتی [[ھەفتەی مۆدەی نیویۆرک|NYFW]].]] نیویۆرک سیتی [[پایتەختی مۆدە|پایتەختێکی جیھانیی مۆدە]]یە، و [[مۆدە|پیشەسازیی مۆدە]] ٤.٦٪ی ھێزی کاری کەرتی تایبەتی شارەکە دادەمەزرێنێت.<ref name="NYCFashionCapital">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://edc.nyc/industry/fashion |سەردێڕ=Global Center of Fashion |بڵاوکەرەوە=NYCEDC |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=With the industry employing 4.6 percent of the city's private sector workforce, fashion is a major driver of New York City's economy.}}</ref> ھەفتەی مۆدەی نیویۆرک (NYFW) ڕووداوێکی نیو ساڵانەی ئاست بەرزە کە تێیدا [[مۆدێل|مۆدێلەکان]] نوێترین جلوبەرگەکان نمایش دەکەن کە لەلایەن دیزاینەرانی مۆدەوە لە سەرتاسەری جیھاندا دروستکراون پێش ئەوەی ئەم مۆدێلانە بخرێنە بازاڕەوە.<ref name="NewYorkFashionWeekRetailTrendsetter">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |سەردێڕ=New York Fashion Week 2023 {{!}} Retailers bring the runway to real-life |نووسەر=Naeme Elzein |ئیش=Lightspeed |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |وتەگێڕانەوە=Starting with world renown designers reading the winds of change through to buyers forecasting trends that feel 'right now', New York Fashion Week is the first big domino to fall in a succession of actions resulting in what ends up in your closet. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250219095329/https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> NYFW ڕێچکە و ئاراستەی پیشەسازیی مۆدەی جیھانی دیاری دەکات.<ref name="NewYorkFashionWeekGlobalAndEconomicImpact">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://thefordhamram.com/93053/news/fashion-week/ |سەردێڕ=The Economic Impact of New York Fashion Week |نووسەر=Diana Juarez |newspaper=The Fordham Ram |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=New York Fashion Week (NYFW) is an iconic event that not only sets the global fashion industry's tone but also plays a pivotal role in contributing to the economic vitality of the city. Beyond the glitz, glamor, and gorgeous soirées of the runway, NYFW profoundly impacts various sectors of the economy, including tourism, retail, hospitality, and media.}}</ref> ناوچەی مۆدەی نیویۆرک نزیکەی ٣٠ بلۆکی شار دەگرێتەوە لە [[میدتاون مانھاتن]]،<ref name="NYCFashionDistrict">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.allartschools.com/fashion-design/fashion-design-new-york/ |سەردێڕ=New York: Fashion Design Capital of the U.S. |بڵاوکەرەوە=All Art Schools |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=New York and fashion design go hand in hand.}}</ref> کە لە دەوری بەشێکی [[سێڤنث ئەڤینیو (مانھاتن)|شەقامی حەوتەم]] کۆبوونەتەوە کە بە ''[[سێڤنث ئەڤینیو (مانھاتن)#ناوچە و بینا دیارەکان|شەقامی مۆدە]]'' ناسراوە.<ref name="NYCFashionAvenue">Nemy, Enid.(June 8, 1972) [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B06E5DD1F3EE63BBC4053DFB0668389669EDE "Everybody – Well, Almost – Attended A Mammoth Party on 'Fashion Ave.'"] ''[[The New York Times]]''</ref> ساڵنامەی مۆدەی نیویۆرک ھەروەھا ھەفتەی مۆدەی کۆتور لەخۆدەگرێت بۆ نمایشکردنی شێوازەکانی [[خاوت کۆتور]] (haute couture).<ref name="NYCHauteCouture">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.couturefashionweek.com/designers/ |سەردێڕ=Couture Fashion Week |بڵاوکەرەوە=Couture Fashion Week |وتەگێڕانەوە=Couture Fashion Week New York Latest Designers |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> مێت گالا زۆرجار وەک "گەورەترین شەوی مۆدە" وەسف دەکرێت.<ref name="MetGalaFashion'sBiggestNight">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/newyork/news/met-gala-2023-red-carpet/ |سەردێڕ=Met Gala 2023: Fashion's biggest night honors Karl Lagerfeld |نووسەر=Ali Bauman |بڵاوکەرەوە=[[CBS News]] |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> === نمایشەکان (پەڕەیدەکان) === [[File:Macy's Thanksgiving Day Parade 2022 New York City (52523112564).jpg|thumb|[[نمایشی ڕۆژی سوپاسگوزاریی مەیسی]] ساڵانە، کە گەورەترین نمایشە لە جیھاندا<ref name="NYCThanksgivingParadeLargestWorld" />]] نیویۆرک سیتی زۆر ناسراوە بە [[نمایش (ڕێپێوان)|نمایشەکانی]] سەر شەقام، کە زۆربەیان لە مانھاتن بەڕێوەدەچن. ئاراستەی سەرەکیی نمایشە ساڵانەکانی سەر شەقامەکان بەگشتی لە باکوورەوە بۆ باشوورە، کە بەدرێژایی شەقامە گەورەکاندا تێدەپەڕن. [[نمایشی ڕۆژی سوپاسگوزاریی مەیسی]] ساڵانە گەورەترین نمایشە لە جیھاندا،<ref name="NYCThanksgivingParadeLargestWorld">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Millions Of Revelers Marvel Over Macy's Thanksgiving Day Parade |ناونیشان=http://newyork.cbslocal.com/2016/11/24/macys-thanksgiving-day-parade-2016/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[CBS Broadcasting Inc]]|وتەگێڕانەوە=The world's largest parade kicked off in Midtown around 9 a.m.}}</ref> کە لە تەنیشت سەنتڕاڵ پارکەوە دەست پێدەکات و بەرەو باشوور دەڕوات تا دەگاتە فرۆشگای سەرەکیی [[مەیسیس ھێراڵد سکوێیەر]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hilarey |دوایین=Wojtowicz |سەردێڕ=Guide to the 2016 Macy's Thanksgiving Day Parade |ناونیشان=http://www.familyvacationcritic.com/guide-to-2016-macys-thanksgiving-day-parade/art/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170329144025/http://www.familyvacationcritic.com/guide-to-2016-macys-thanksgiving-day-parade/art/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=The Independent Traveler, Inc}}</ref> نمایشەکە لە ڕێگەی تەلەڤیزیۆنەوە لە سەرتاسەری جیھاندا دەبینرێت و ملیۆنان بینەری ئامادەبوو بۆ خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="NYCThanksgivingParadeLargestWorld"/> نمایشە دیارەکانی تر بریتین لە [[نمایشی ڕۆژی سانت پاتریک لە نیویۆرک سیتی]] ساڵانە لە مانگی ئازاردا، [[ڕێپێوانی شانازیی نیویۆرک سیتی|نمایشی شانازیی LGBT نیویۆرک سیتی]] لە مانگی حوزەیراندا، [[نمایشی ھالۆوینی گرینویچ ڤیلێج]] کە بە ئیلھاموەرگرتن لە LGBT ڕێکدەخرێت لە مانگی تشرینی یەکەمدا، و چەندین نمایشی تر کە یادی ڕۆژانی سەربەخۆیی نەتەوە جیاوازەکان دەکەنەوە. [[پێڕستی نمایشەکانی تیکەر تەیپ لە نیویۆرک سیتی|نمایشەکانی تیکەر تەیپ]] کە ئاھەنگ دەگێڕن بۆ ئەو پاڵەوانێتییانەی تیمە وەرزشییەکان بردوویانەتەوە ھەروەھا دەستکەوتەکانی تر، بەرەو باکوور بە درێژایی [[کانیۆنی پاڵەوانەکان]] لەسەر شەقامی [[بڕۆدوەی (مانھاتن)|بڕۆدوەی]] لە [[بۆولینگ گرین (نیویۆرک سیتی)|بۆولینگ گرین]]ەوە تا [[پارکی ھۆڵی شارەوانی]] لە خوارووی مانھاتن بەڕێوەدەچن. === وەرزش === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Arthur ashe stadium interior.jpg | caption1 = [[جامی کراوەی ئەمریکا (تێنس)|پاڵەوانێتییەکانی تێنسی جامی کراوەی ئەمریکا]] لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]] لە [[کوینز]] | image2 = Citi Field 2011.JPG | caption2 = [[سیتی فیڵد]]، ھەروەھا لە پارکی فلۆشینگ مێدۆز-کۆرۆنا، لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە ماڵی تیمی [[نیویۆرک مێتس]] بووە. | image3 = Yankee_Stadium_overhead_2010.jpg | caption3 = [[یاریگای یانکی]] لە [[دە بڕۆنکس]] ماڵی تیمەکانی [[نیویۆرک یانکیز]] و [[نیویۆرک سیتی ئێف سی]]یە. | image4 = Barclays_Center_1.jpg | caption4 = [[سەنتەری بارکلیز]]، ماڵی تیمی [[بروکلین نێتس]] لە [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکە|NBA]] و تیمی [[نیویۆرک لیبێرتی]] لە [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکەی ژنان|WNBA]] | image5 = Madison Square Garden (MSG) - Full (48124330357).jpg | caption5 = [[مادیسۆن سکوێیەر گاردن]]، ماڵی تیمی [[نیویۆرک نیکس]] لە NBA و تیمی [[نیویۆرک ڕەینجەرز]] لە [[خولی نیشتمانیی ھۆکی|NHL]] }} نیویۆرک سیتی ماڵی بارەگای سەرەکیی [[خولی نیشتمانیی تۆپی پێ]] (NFL)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Football League Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.National_Football_League.f36bd60db3fbcb01.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> [[خولی گەورەی بەیسبۆڵ]] (MLB)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Major League Baseball Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.Major_League_Baseball.690243a73fc37ae4.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکە]] (NBA)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Basketball Association, Inc. Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.National_Basketball_Association_Inc.9752d99632cf8a45.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> [[خولی نیشتمانیی ھۆکی]] (NHL)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Hockey League Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.National_Hockey_League.6eb8cbd895fc6ce9.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> و [[خولی گەورەی تۆپی پێ]] (MLS)ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Major League Soccer, L.L.C. Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.Major_League_Soccer_LLC.0432cbf68c309307.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> نیویۆرک سیتی میوانداریی [[پارالیمپیکی ھاوینەی ١٩٨٤]]<ref>[https://www.paralympicheritage.org.uk/new-york-1984-paralympic-summer-games New York 1984 Paralympic Summer Games]{{بەستەری مردوو|url=https://www.paralympicheritage.org.uk/new-york-1984-paralympic-summer-games |date=ئابی ٢٠٢٦ }}, National Paralympic Heritage Trust. Accessed January 18, 2024. "The New York Games were set to run from 17th – 29th June and the Stoke Mandeville Games from 22nd July – 1st August."</ref> و [[یارییەکانی نیازپاکی ١٩٩٨]]ی کردووە.<ref>Bondy Filip. [https://www.nytimes.com/1992/10/16/us/new-york-city-and-environs-land-goodwill-games-for-98.html "New York City and Environs Land Goodwill Games for '98"], ''[[The New York Times]]'', October 16, 1992. Accessed January 18, 2024. "New York City, New Jersey, and Long Island were awarded the 1998 Goodwill Games last night, an intriguing but risky choice by the Games' selection committee. Six years from now, the area will be called upon to play host to thousands of international athletes and fans who have every right to expect upgraded athletic facilities and a convenient ride to the arena."</ref> پێشکەشکردنی داواکاریی نیویۆرک سیتی بۆ میوانداریکردنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] یەکێک بوو لە پێنج داواکارییە کۆتایییەکان، بەڵام بە لەندەن دۆڕا.<ref>Zinser, Lynn. [https://www.nytimes.com/2005/07/06/sports/othersports/olympic-committee-chooses-london-for-2012-summer-games.html "Olympic Committee Chooses London for 2012 Summer Games"],''[[The New York Times]]'', July 6, 2005. Accessed January 19, 2023. "London won the 2012 Olympic Summer Games on Wednesday in a surprising upset over the front-running Paris after ardent last-minute lobbying by Prime Minister Tony Blair..... The British capitalized on a desire to hold the Games in Western Europe and surpassed four finalists, including New York, which was knocked out in the second round of voting, earlier than most expected."</ref> شارەکە میوانداری زیاتر لە ٤٠ تیمی پیشەگەری گەورەی کردووە لە پێنج وەرزشەکە و خولە ڕکابەرەکانیاندا. چوار لە دە گرانترین یاریگاکانی جیھان کە تا ئێستا دروستکراون ([[یاریگای مێتڵایف]]، [[یاریگای یانکی]]ی نوێ، [[مادیسۆن سکوێیەر گاردن]]، و [[سیتی فیڵد]]) لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرکدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Esteban |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=11 Most Expensive Stadiums in the World |ناونیشان=http://www.totalprosports.com/2011/10/27/11-most-expensive-stadiums-in-the-world/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Total Pro Sports |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120827201315/http://www.totalprosports.com/2011/10/27/11-most-expensive-stadiums-in-the-world/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەکە لە خولی نیشتمانیی تۆپی پێدا لەلایەن [[نیویۆرک جایەنتس]] و [[نیویۆرک جێتس]]ەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، ھەرچەندە ھەردوو تیمەکە یارییە ناوخۆیییەکانیان لە یاریگای مێتڵایف لە نزیک [[ئیست ڕەدەرفۆرد، نیوجێرزی]] ئەنجام دەدەن،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Preparations Different for a Home-and-Home Contest |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/12/23/sports/football/for-giants-jets-game-metlife-stadium-preparations-differ.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> کە لە ساڵی ٢٠١٤دا میوانداریی سوپەر بۆڵی XLVIIIی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Owners warm up to New York/New Jersey as Super Bowl XLVIII host |بڵاوکەرەوە=[[National Football League]] |agency=[[Associated Press]] |ناونیشان=http://www.nfl.com/news/story?id=09000d5d8184fc83&template=with-video-with-comments&confirm=true |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=It's the first time the league has gone to a cold-weather site that doesn't have a dome{{nbsp}}... the NFL will wait and see how this foray into the great outdoors in winter goes. Then the league might OK another bid}}</ref> دوو تیمەکەی شارەکە لە خولی گەورەی بەیسبۆڵدا بریتین لە [[نیویۆرک مێتس]]، کە لە یاریگای ٤١,٨٠٠-کورسیدای سیتی فیڵد لە کوینز یاری دەکەن، و [[نیویۆرک یانکیز]]، کە لە یاریگای ٤٧,٤٠٠-کورسیدای [[یاریگای یانکی]] لە دە بڕۆنکس یاری دەکەن.<ref>[https://www.nytimes.com/2018/07/11/nyregion/stadiums-arenas-funding-nyc.html "So Many Seats, So Many Tax Breaks"], ''[[The New York Times]]'', July 11, 1028. Accessed January 18, 2024. "Yankee Stadium Location: Bronx Year Opened: 2009 Seats: 47,422. The stadium cost more than $2.3 billion to build.... Citi Field Location: Queens; Year Opened: 2009; Seats: 41,800. The project cost about $830.6 million, with $134.91 million coming from the New York Mets, and $614.3 million in public money and tax breaks."</ref> ئەم دوو ڕکابەرە ھەموو وەرزێکی ئاسایی لە شەش یاریی [[یاری نێوان خولەکان|نێوان خولەکاندا]] پێشبڕکێ دەکەن، کە پێی دەوترێت [[زنجیرەی سەبوەی]].<ref>[[Mike Lupica|Lupica, Mike]]. [https://www.mlb.com/news/subway-series-2023-a-time-to-hit-reset "Subway Series still as intriguing a ticket as there is in town"], [[MLB.com]], June 12, 2023. Accessed January 18, 2024. "You certainly know what it was like at the old Stadium and Shea, where the Mets and Yankees played a real Subway Series in 2000. Four games this time. Two at Citi. Two at the Stadium next month."</ref> یانکیز ٢٧ پاڵەوانێتییان بردووەتەوە کە ژمارەیەکی پێوانەیییە لە خولەکەدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Yankees: Facts, History, Stats, and Resources |ناونیشان=http://www.thefreeresource.com/new-york-yankees-facts-history-stats-and-resources |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120605211426/http://www.thefreeresource.com/new-york-yankees-facts-history-stats-and-resources |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=The free sources}}</ref> لەکاتێکدا مێتس دوو جار [[جامی جیھانیی بەیسبۆڵ|زنجیرەی جیھانی]]یان بردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٦|سەردێڕ=How Mets, Colt .45s Grew Up To Beat The Bullies |newspaper=[[Chicago Tribune]] |ناونیشان=https://www.chicagotribune.com/1986/10/08/how-mets-colt-45s-grew-up-to-beat-the-bullies/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> شارەکە سەردەمانێک ماڵی تیمی بروکلین دۆجەرز بوو (ئێستا [[لۆس ئانجلەس دۆجەرز]])، کە یەک جار زنجیرەی جیھانییان بردەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dodgers Timeline |ناونیشان=http://losangeles.dodgers.mlb.com/la/history/timeline01.jsp |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Los Angeles Dodgers |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080704170220/http://losangeles.dodgers.mlb.com/la/history/timeline01.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا [[نیویۆرک جایەنتس (NL)|نیویۆرک جایەنتس]] (ئێستا [[سان فرانسیسکۆ جایەنتس]])، کە پێنج جار زنجیرەی جیھانییان بردەوە. ھەردوو تیمەکە لە ساڵی ١٩٥٨دا چوون بۆ کالیفۆرنیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historical Moments |ناونیشان=http://www.dodgers-giants.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Dodgers Giants}}</ref> یەک تیمی [[خولی لاوەکیی بەیسبۆڵ]] لە شارەکەدا ھەیە، ئەویش [[بروکلین سایکڵۆنز]]ە کە سەر بە یانەی مێتسە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Major League Baseball, Police Athletic League and the Brooklyn Cyclones to host free MLB Umpire Camp |newspaper=MLB Press Release |ناونیشان=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20120530&content_id=32491896&vkey=pr_mlb&c_id=mlb |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> و شارەکە یانەیەکی لە [[خولی ئەتڵەسی بۆ بەیسبۆڵی پیشەگەر|خولی ئەتڵەسی]]ی سەربەخۆ بەدەستھێنا کاتێک تیمی [[ستەیتن ئایلەند فێری‌ھۆکس]] دەستیان بە یاریکردن کرد لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Introducing Your Ferryhawks!! |ئیش=Staten Island Entertainment |ناونیشان=https://ferryhawks.com/news/2021/11/17/Your_FerryHawks_2.aspx |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211118141533/https://ferryhawks.com/news/2021/11/17/Your_FerryHawks_2.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تیمەکانی کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکە لە شارەکەدا بریتین لە [[نیویۆرک نیکس]]، کە لە [[مادیسۆن سکوێیەر گاردن]] یاری دەکەن، و [[بروکلین نێتس]]، کە لە [[سەنتەری بارکلیز]] یاری دەکەن. تیمی [[نیویۆرک لیبێرتی]] تیمی شارەکەیە بۆ [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکەی ژنان]]. یەکەم پاڵەوانێتی نیشتمانیی باسکە لەسەر ئاستی کۆلێژ، [[پاڵەوانێتیی بانگھێشتکردنی نیشتمانی]]، لە ساڵی ١٩٣٨ لە نیویۆرک بەڕێوەچوو و لە شارەکەدا ماوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Postseason Overview |ناونیشان=http://www.nit.org/history/nit-postseason.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080724155001/http://www.nit.org/history/nit-postseason.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[National Invitation Tournament]]}}</ref> ناوچە میترۆپۆلیتانەکە ماڵی سێ تیمی خولی نیشتمانیی ھۆکییە. [[نیویۆرک ڕەینجەرز]]، کە یەکێکە لە [[شەشە ڕەسەنەکە|شەش تیمە ڕەسەنەکەی]] خولەکە، لە مادیسۆن سکوێیەر گاردن لە مانھاتن یاری دەکەن. [[نیویۆرک ئایلاندەرز]]، کە بە شێوەیەکی نەریتی نوێنەرایەتیی [[لۆنگ ئایلەند]] دەکەن، لە [[یو بی ئێس ئارێنا]] لە [[ئێلمۆنت، نیویۆرک]] یاری دەکەن، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ ٢٠٢٠ لە سەنتەری بارکلیزی بروکلین یارییان دەکرد. [[نیوجێرزی دێڤڵس]] لە [[سەنتەری پرودێنشیال]] لە نزیک [[نیوارک، نیوجێرزی]] یاری دەکەن. نیویۆرک سیتی لە خولی گەورەی تۆپی پێدا لەلایەن [[نیویۆرک سیتی ئێف سی]]یەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، کە یارییە ناوخۆیییەکانیان لە یاریگای یانکی ئەنجام دەدەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nycfc.com/schedule |سەردێڕ=nycfc.com |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> ھەروەھا [[نیویۆرک ڕێد بوڵس]]، کە یارییە ناوخۆیییەکانیان لە [[یاریگای سپۆرتس ئیلستڕەیتد]] لە نزیک [[ھاریسۆن، نیوجێرزی]] ئەنجام دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Picture-perfect opening for $200M Red Bull Arena in Harrison |agency=[[Associated Press]] |ناونیشان=http://www.nj.com/hudson/index.ssf/2010/03/picture-perfect_opening_for_20.html}}</ref> تیمی [[گۆثەم ئێف سی]] لە [[خولی نیشتمانیی تۆپی پێی ژنان]] ھەروەھا یارییە ناوخۆیییەکانیان لە یاریگای سپۆرتس ئیلستڕەیتد ئەنجام دەدەن و بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٨ بگوازنەوە بۆ [[ئیتیحاد پارک]] لە نیویۆرک سیتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Anzidei |یەکەم=Melanie |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Gotham FC to move to NYCFC’s Etihad Park in Queens in 2028 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/athletic/7427005/2026/07/07/gotham-nycfc-etihad-park-move-queens-2028/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> [[بروکلین ئێف سی (٢٠٢٤)|بروکلین ئێف سی]] یانەیەکی پیشەگەری تۆپی پێیە کە بنکەکەی لە بروکلینە، و تیمێکی ژنان لە خولی پلە یەکی USL Super League لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە بەشدار دەکات و تیمێکی پیاوانیش لە خولی پلە دووی USL Championship لە ساڵی ٢٠٢٥دا بەشدار دەبێت.<ref name="shared">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Brooklyn FC reveal "shared identity" for USL Super League brand |ناونیشان=https://www.uslsuperleague.com/news/2024/04/12/brooklyn-fc-reveal-shared-identity-for-usl-super-league-brand/ |وێبگە=uslsuperleague.com |بڵاوکەرەوە=United Soccer League |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240501111953/https://www.uslsuperleague.com/news/2024/04/12/brooklyn-fc-reveal-shared-identity-for-usl-super-league-brand/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نیویۆرک یەکێک بوو لە شارە میواندارەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]]، و یارییەکانی لە [[یاریگای جایەنتس]] لە ناوچەی دراوسێی [[ئیست ڕەدەرفۆرد، نیوجێرزی]] ئەنجامدران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stadiumguide.com/fifa-world-cup-1994-stadiums/|سەردێڕ=FIFA 1994 World Cup Stadiums - USA - The Stadium Guide}}</ref> نیویۆرک سیتی یەکێکە لە یازدە شاری میوانداری [[جامی جیھانیی فیفا ٢٠٢٦]]، کە بڕیارە یاریی [[یاریی کۆتایی جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٦|کۆتایییەکەی]] لە یاریگای مێتڵایف ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |سەردێڕ=FIFA announces hosts cities for FIFA World Cup 2026 |وێبگە=Fifa.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>[https://www.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/096-24/mayor-adams-governor-murphy-celebrate-new-york-new-jersey-selection-host-biggest "Mayor Adams and Governor Murphy Celebrate New York New Jersey Selection as Host for Biggest Sporting Event in World History: FIFA World Cup 26 Final"], [[Mayor of New York City]] [[Eric Adams]], February 4, 2024. Accessed February 14, 2024. "New York City Mayor Eric Adams and New Jersey Governor Phil Murphy celebrated today's announcement that the Host Region of New York, New Jersey (NYNJ) was awarded the rights to host the FIFA World Cup 26™ Final and seven other matches throughout the tournament at New York New Jersey Stadium (MetLife Stadium) in East Rutherford, New Jersey.... Consistent with stadiums in other Host Cities, MetLife Stadium will adopt a new venue name for the FIFA World Cup 26, New York New Jersey Stadium."</ref> پاڵەوانێتیی ساڵانەی [[جامی کراوەی ئەمریکا (تێنس)|جامی کراوەی ئەمریکا (US Open)]] یەکێکە لە چوار پاڵەوانێتییە گەورەکانی تێنس ([[گراند سلام (تێنس)|گراند سلام]]) و لە ناوەندی نەتەوەییی تێنسی USTA لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=US Open 2015 |ناونیشان=http://www.usopen.org/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[United States Tennis Association]]}}</ref> [[ماراسۆنی نیویۆرک سیتی]]، کە بەناو ھەر پێنج ناوچەکەدا تێدەپەڕێت، گەورەترین ماراسۆنی ڕاکردنە لە جیھاندا، کە ٥١,٤٠٢ کەس لە ساڵی ٢٠٢٣دا تا کۆتایی ڕایانکردووە و لە ھەر ٥٠ ویلایەتەکە و ١٤٨ نەتەوەی جیاوازەوە ھاتبوون.<ref>Butler, Sarah Lorge. [https://www.runnersworld.com/races-places/a45760471/new-york-city-marathon-2023-by-the-numbers/ "New York City Was the World's Largest Marathon in 2023"], ''[[Runner's World]]'', November 7, 2023. Accessed January 17, 2024. "If you were one of the 51,933 people who started the New York City Marathon on November 5, chances are very high that you also finished it. According to New York Road Runners, 51,402 runners finished the marathon, a 98.9 percent completion rate.... They hailed from all 50 states and 148 countries."</ref> یارییەکانی [[میڵرۆس گەیمز]] پێشبڕکێیەکی ساڵانەی گۆڕەپان و مەیدانە کە لە [[فۆرت واشینگتن ئەڤینیو ئارمۆری]] بەڕێوەدەچێت، و ڕووداوە سەرەکییەکەی بریتییە لە [[مایڵی وانامەیکەر]].<ref>Metzler, Brian. [https://www.outsideonline.com/running/news/millrose-games-records-and-wanamaker-mile/ "The Famous Millrose Games Delivers Speed, Records, and the Wanamaker Mile"], ''[[Outside (magazine)|Outside]]'', February 13, 2023. Accessed January 17, 2024. "With his dominating performance in the Wanamaker Mile, Nuguse might have signaled a new era in the classic imperial distance—the quest for the world's first sub-3:47 mile on an indoor track.... In the final race of the 115th Millrose Games at The Armory Track & Field Center, Nuguse made it look relatively easy."</ref> بۆکسێن بەشێکی دیاری دیمەنی وەرزشیی شارەکەیە، کە ڕووداوەکانی وەک [[نیویۆرک گۆڵدن گڵاڤز]] ساڵانە لە مادیسۆن سکوێیەر گاردن بەڕێوەدەچن.<ref>[https://www.nydailynews.com/2021/12/31/daily-news-golden-gloves-amateur-boxing-tournament-may-return-in-2022/ "Daily News Golden Gloves amateur boxing tournament may return in 2022"], ''[[New York Daily News]]'', December 13, 2021. Accessed July 17, 2024. "Created by Daily News sports columnist Paul Gallico, the city's inaugural Golden Gloves was held in 1927 at Madison Square Garden, and its ensuing popularity led to a wave of similar tournaments across the country."</ref> == خزمەتگوزارییە مرۆیییەکان == === تەندروستی === [[File:NewYorkPresbyterian-Cornell.jpg|thumb|[[نەخۆشخانەی نیویۆرک-پرێسبیتێریان]]، کە سەر بە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] و [[زانکۆی کۆرنێڵ]]ە، گەورەترین نەخۆشخانە و گەورەترین خاوەنکاری کەرتی تایبەتە لە نیویۆرک سیتی و یەکێکە لە قەرەباڵغترین نەخۆشخانەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Us: Locations |ناونیشان=http://careers.nyp.org/about-us/locations/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812212715/http://careers.nyp.org/about-us/locations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[NewYork-Presbyterian Hospital]]}}</ref>]]نیویۆرک سیتی ناوەندێکە بۆ چاودێریی تەندروستی و ڕاھێنانی پزیشکی، و زیاتر لە ٧٥٠,٠٠٠ کەس لە کەرتی چاودێریی تەندروستیی شارەکەدا کار دەکەن.<ref name="NYCHealthCareLifeSciences"/><ref>[https://edc.nyc/industry/healthcare Healthcare], [[New York City Economic Development Corporation]]. Accessed January 17, 2024. "New York City is home to the largest public healthcare system in the US, world-class private medical centers, and a robust, cutting-edge R&D landscape."</ref> نەخۆشخانە تایبەتەکان لە نیویۆرک سیتی بریتین لە [[نەخۆشخانەی نەشتەرگەریی تایبەت]]، [[نەخۆشخانەی لێنۆکس ھیڵ]]، [[ناوەندی پزیشکیی جوولەکەی لۆنگ ئایلەند]]، [[سەنتەری شێرپەنجەی مێمۆریال سلۆن کێتێرینگ]]، [[نەخۆشخانەی ماونت ساینای (مانھاتن)|نەخۆشخانەی ماونت ساینای]]، [[نەخۆشخانەی نیویۆرک-پرێسبیتێریان]]، و [[تەندروستیی لێنگۆنی زانکۆی نیویۆرک|تەندروستیی لێنگۆنی NYU]].<ref>[https://www.definitivehc.com/resources/healthcare-insights/top-hospitals-new-york-net-patient-revenue "Top 25 New York hospitals by net patient revenue"], Definitive Healthcare, June 6, 2023. Accessed January 16, 2024.</ref> کۆلێژە پزیشکییەکان بریتین لە کۆلێژی پزیشکیی داونستەیتی SUNY لە بروکلین، [[کۆلێژی پزیشکیی ئەلبەرت ئاینشتاین]] لە دە بڕۆنکس، و کۆلێژی پزیشکیی CUNY، [[کۆلێژی پزیشکیی ئۆستیۆپاتیی تۆرۆ]]، [[کۆلێژی پزیشکان و نەشتەرگەرییەکانی ڤاگێلۆسی زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، [[پزیشکیی وێیڵ کۆرنێڵ]]، [[قوتابخانەی پزیشکیی ئیکان لە ماونت ساینای]]، و [[قوتابخانەی پزیشکیی زانکۆی نیویۆرک]] لە مانھاتن.<ref>[https://www.nyacep.org/practice-resources-2/resources/medical-students/new-york-medical-schools New York Medical Schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241115050433/https://www.nyacep.org/practice-resources-2/resources/medical-students/new-york-medical-schools |date=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}, New York ACEP. Accessed January 16, 2024.</ref> [[تەندروستی + نەخۆشخانەکانی نیویۆرک سیتی|NYC Health + Hospitals]] (HHC) [[کۆمپانیایەکی قازانج-گشتیی ویلایەتی نیویۆرک|کۆمپانیایەکی قازانج-گشتییە]] کە لە ساڵی ١٩٦٩ دامەزراوە و نەخۆشخانە گشتییەکانی شارەکە و تۆڕێک لە نۆرینگە دەرەکییەکان بەڕێوەدەبات.<ref>[https://a856-gbol.nyc.gov/GBOLWebsite/GreenBook/Details?orgId=2879 Health + Hospitals NYC, (NYC H+H)], ''New York City Green Book''. Accessed January 16, 2024. "Description: A public benefit Corporation created by the State Legislature, July 1, 1969, to operate the City's municipal hospitals. Operates facilities in all five boroughs, providing general, chronic, ambulatory, and skilled nursing care and a wide variety of specialized patient care services. All employees are public employees."</ref><ref>[https://www.nysenate.gov/legislation/laws/HHC Chapter1016 New York City health and hospitals corporation act 1016/69], [[New York State Senate]]. Accessed January 16, 2024.</ref> {{as of|2021}}، HHC گەورەترین سیستەمی چاودێریی تەندروستیی شارەوانییە لە ئەمریکا بە داھاتی ساڵانەی ١٠.٩ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Financial Statements and Supplemental Schedules and Report of Independent Certified Public Accountants – New York City Health and Hospitals Corporation (A Component Unit of the City of New York) |ناونیشان=https://comptroller.nyc.gov/wp-content/uploads/documents/HHC-Financial-Statements-2021.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=The City of New York}}</ref> HHC خزمەت بە ١.٤&nbsp;ملیۆن نەخۆش دەکات، لەوانەش زیاتر لە ٤٧٥,٠٠٠ دانیشتووی بێ-دڵنیایی (بێ-تەئمینات)ی شارەکە.<ref name="HHC1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=HHC Health and Hospitals Corporation |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/hhc/html/home/home.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[nyc.gov]]}}</ref> HHC یازدە نەخۆشخانەی [[چاودێریی توند|چاودێریی توند]]، چوار [[دامەزراوەی پەرستاریی لێھاتوو]]، شەش سەنتەری دەستنیشانکردن و چارەسەرکردن، و زیاتر لە ٧٠ بنکەی [[چاودێریی سەرەتایی]] کۆمەڵگە بەڕێوەدەبات، کە بە شێوەیەکی سەرەکی خزمەت بە دانیشتووانە ھەژار و چینی کرێکاری شارەکە دەکەن.<ref>[https://www.nychealthandhospitals.org/careers/frequently-asked-questions/ Frequently Asked Questions], [[NYC Health + Hospitals]]. Accessed January 16, 2024. "Where are your facilities located? NYC Health + Hospitals includes 11 acute care hospitals, four skilled nursing facilities, six large diagnostic and treatment centers, and more than 70 community-based clinics. These facilities are within seven geographically based networks throughout the New York City metropolitan area."</ref><ref>Miller, Kenneth. [https://www.nursing.columbia.edu/news/public-option The Public Option], [[Columbia University School of Nursing]], November 12, 2023. Accessed January 16, 2024. "HHC is the largest municipal health system in the United States, serving 1.4&nbsp;million patients—mostly low-income or working-class people on Medicaid or Medicare. About one-third are uninsured, and many are undocumented. A public benefit corporation, HHC operates 11 acute care hospitals, five nursing homes, six diagnostic and treatment centers, and more than 70 primary care centers across New York's five boroughs."</ref> پلانی تەندروستی میترۆپڵەسی HHC یەکێکە لە گەورەترین دابینکەرانی دڵنیاییی تەندروستی کە لەلایەن حکوومەتەوە سپۆنسەر کراوە لە نیویۆرک سیتی، و تا حوزەیرانی ٢٠٢٢، ٦٧٠,٠٠٠ دانیشتووی شارەکەی تۆمار کردووە.<ref>[https://www.osc.ny.gov/reports/osdc/metroplus-health-plan-covid-19-enrollment-trends MetroPlus Health Plan: COVID-19 Enrollment Trends], [[New York State Comptroller]] [[Thomas P. DiNapoli]], September 2022. Accessed January 16, 2024. "MetroPlus Health Plan is a prepaid health services plan and a wholly owned subsidiary of NYC Health + Hospitals (H+H).... MetroPlus enrollment reached a record high of 670,915, an increase of 159,284 members (31 percent) between February 2020 and June 2022, the period impacted by the COVID-19 pandemic (see Figure 1)."</ref> دامەزراوەکانی HHC ساڵانە خزمەت بە ملیۆنان دانیشتووی نیویۆرک دەکەن، کە بە زیاتر لە ١٩٠ زمان وەرگێڕانیان بۆ دەکرێت.<ref name="HHC2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2014 HHC Report to the Community |ناونیشان=http://www.nychealthandhospitals.org/wp-content/uploads/2016/07/2014-hhc-report-to-the-community.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[New York City Health and Hospitals Corporation]]}}</ref> ناسراوترین نەخۆشخانە لە سیستەمی HHCدا بریتییە لە [[نەخۆشخانەی بێلڤیو]]، کە کۆنترین نەخۆشخانەی گشتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و لە ساڵی ١٧٣٦ دامەزراوە.<ref>Fiani, Brian; Covarrubias, Claudia; Jarrah, Ryan; Kondilis, Athanasios; and Doan, Thao M. [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36041717/ "Bellevue Hospital, the Oldest Public Health Center in the United States of America"], ''[[World Neurosurgery]]'', August 28, 2022. Accessed January 16, 2024. "Bellevue Hospital is known as the oldest public hospital in the United States of America. Although its historical beginnings date back to the 1600s, it was officially founded on the second floor of the New York City Almshouse in 1736, 40 years before the American Revolution."</ref> بێلڤیو ئەو نەخۆشخانە دیاریکراوەیە بۆ چارەسەرکردنی سەرۆک و [[پێڕستی سەرۆکەکانی ئێستای دەوڵەت و حکوومەتەکان|سەرکردەکانی تری جیھان]] ئەگەر پێویستیان بە چاودێری ھەبێت لە کاتی مانەوەیان لە نیویۆرک سیتی.<ref name="Funding Universe Web Site">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York City Health and Hospitals Corporation History |ناونیشان=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/New-York-City-Health-and-Hospitals-Corporation-Company-History.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Funding Universe}}</ref> شارەکە [[جگەرەکێشان]]ی لە زۆربەی بەشەکانی چێشتخانەکاندا لە ساڵی ١٩٩٥دا قەدەغە کرد و لە ساڵی ٢٠٠٣دا [[جگەرەکێشان]]ی لە باڕەکان، چێشتخانەکان، و شوێنی کارە گشتییەکاندا قەدەغە کرد.<ref>[[Sam Roberts (journalist)|Roberts, Sam]]. [https://www.nytimes.com/2023/04/07/health/dr-colin-mccord-dead.html "Colin McCord, Who Helped Impose a Smoking Ban, Dies at 94"], ''[[The New York Times]]'', April 7, 2023. Accessed January 16, 2024. "Dr. McCord successfully lobbied for a ban on smoking in workplaces, restaurants, and bars while he was an assistant health commissioner in Mayor Michael R. Bloomberg's administration. The ban, which took effect in 2003, was later expanded and replicated in jurisdictions around the world. New York had banned smoking in most restaurants in 1995, but the city continued to allow smoking in bars and the bar areas of restaurants."</ref> [[دەرمانخانە|دەرمانخانەکان]] ڕێگەیان پێنادرێت بەرھەمە دوکەڵی و ڤەیپەکان بفرۆشن لە ویلایەتی نیویۆرکدا.<ref name="NoTobaccoNYPharmacies">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York State Tobacco Control Laws |ناونیشان=https://www.health.ny.gov/prevention/tobacco_control/current_policies.htm |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=New York State Department of Health}}</ref> نیویۆرک سیتی یاسایەکی [[مافی نیشتەجێبوون|مافی پەناگە]] جێبەجێ دەکات کە پەناگە بۆ ھەر کەسێک کە پێویستی پێی بێت مسۆگەر دەکات، بەبێ گوێدانە دۆخی کۆچبەری، ئابووری، یان نیشتەجێبوون، کە ئەمەش دابینکردنی پەناگە و خۆراکی پێویست لەخۆدەگرێت.<ref name="NYCRightToShelter">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Annie McDonough |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Could New York City's right to shelter apply statewide? |ناونیشان=https://www.cityandstateny.com/policy/2023/08/could-new-york-citys-right-shelter-apply-statewide/389450/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=City & State New York}}</ref> لە ئەنجامدا، لە کاتێکدا کە نیویۆرک زۆرترین کۆی دانیشتووانی بێلانەی ھەیە لە نێو شارەکانی ئەمریکادا، لە ساڵی ٢٠٢٤دا تەنھا ٥٪یان لە دەرەوەی پەناگەکانی شارەکەدا بوون، کە ئەمەش ڕێژەیەکی زۆر نزمترە لە بێلانەییی سەر شەقامەکان بە بەراورد بە شارەکانی تر.<ref name="MostNYCHomelessAreSheltered">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Gwynn's Hogan |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=NYC's Unsheltered Homeless Population Reaches Highest Number in More Than a Decade. Volunteers and city staffers counted 4,140 people sleeping on the streets and subways during the overnight annual count on Jan. 23 |ناونیشان=https://www.thecity.nyc/2024/06/13/nycs-unsheltered-homeless-population-reaches-highest-number-in-more-than-a-decade/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=The City |وتەگێڕانەوە=Shelter Beacon. City officials also pointed out that compared to other major United States cities, a relatively low proportion of New York City's homeless population lives outdoors. In Los Angeles last year, 52,000 of 72,000 homeless people were living outdoors (72%), whereas the unsheltered homeless in New York City is around 5% of the 124,000 who are unhoused in total.}}</ref> تا ساڵی ٢٠٢٣، ٩٢,٨٢٤ [[بێلانەیی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|کەسی بێلانە]] ھەموو شەوێک لە سیستەمی پەناگەکانی شارەکەدا دەخەوتن.<ref>[https://www.coalitionforthehomeless.org/basic-facts-about-homelessness-new-york-city/ Basic Facts About Homelessness: New York City], [[Coalition for the Homeless]], updated December 2023. Accessed January 13, 2024. 'In recent years, homelessness in New York City has reached the highest levels since the Great Depression of the 1930s. In November 2023, there were 92,824 homeless people, including 33,365 homeless children, sleeping each night in New York City's main municipal shelter system. A total of 23,945 single adults slept in shelters each night in November 2023."</ref> === سەلامەتیی گشتی === [[File:My_picture_of_NYPD_officers.jpg|thumb|ئەفسەرانی پۆلیسی [[پۆلیسی نیویۆرک سیتی|نیویۆرک سیتی]] (NYPD) لە بروکلین]] [[File:FDNY_Tower_Ladder_1_(897367891).jpg|alt=|thumb|[[ئاگرکوژێنەرەوەکانی نیویۆرک سیتی|وەزارەتی ئاگرکوژاندنەوەی نیویۆرک]] (FDNY)، کە گەورەترین وەزارەتی ئاگرکوژاندنەوەی شارەوانییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆلیسی نیویۆرک سیتی|وەزارەتی پۆلیسی نیویۆرک]] (NYPD) گەورەترین ھێزی پۆلیسە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بە زیاتر لە ٣٦,٠٠٠ ئەفسەری سوێندخواردوو.<ref>Kershner, Ellen. [https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-police-departments-in-the-us.html "The Largest Police Departments In The US"], WorldAtlas, August 3, 2020. Accessed January 17, 2024. "Established in 1845, the New York City Police Department (NYPD) is one of the most well-known law enforcement agencies in the world. As the largest in the United States, it currently has about 36,008 full-time active officers and 19,000 civilian employees. This is almost three times as many as the country's second-largest police department in Chicago."</ref> ئەندامانی NYPD زۆرجار لەلایەن سیاسەتمەداران، میدیاکان، و ئۆتۆمبێلە پۆلیسییەکانی خۆیانەوە بە نازناوی ''باشترینەکانی نیویۆرک'' (New York's Finest) ناودەبرێن.<ref>Williams, Keith. [https://www.nytimes.com/2017/05/04/nyregion/origins-of-new-yorks-finest.html "We Know They're New York's Finest. But Why?"], ''[[The New York Times]]'', May 4, 2017. Accessed January 17, 2024. "The Police Department's slogan also came from a phrase with military origins: "the finest police force on the planet," an adaptation of Gen. Joseph Hooker's 1863 claim that the Union forces were 'the finest army on the planet.' A similar phrase referring to police officers appeared in The Times in 1865. The police chief George Washington Matsell promoted the nickname in the early 1870s, Mr. Popik wrote; the 1882 play 'One of the Finest' cemented the label, which was condensed to 'New York's Finest' by 1889."</ref> شارەکە لە ساڵانی ١٩٧٠ەکانەوە تا ١٩٩٠ەکان بەرزبوونەوەیەکی زۆری لە تاواندا بەخۆیەوە بینی.<ref name="Prager">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Prager |یەکەم=Arthur |ڕێکەوت=شوبات–ئازاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Worst-Case Scenario |ناونیشان=http://www.americanheritage.com/content/worst-case-scenario |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٩|magazine=[[American Heritage (magazine)|American Heritage]] |بەرگ=٥٧|issue=1}}</ref> تاوان بەگشتی لە نیویۆرک سیتی لە ساڵانی ١٩٩٠ەکانەوە ڕووی لە کەمبوونەوە کردووە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Compstat |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/assets/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cs-en-us-city.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[City of New York Police Department]]}}</ref> تاوانی توندوتیژ لە نێوان ساڵانی ١٩٩٣ بۆ ٢٠٠٥ بە ڕێژەی زیاتر لە ٧٥٪ کەمی کرد، و بەردەوام بوو لە کەمبوونەوە لەو کاتانەشدا کە سەرتاسەری وڵات بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە دەبینی.<ref name="Law">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=December 15–31, 2013 |سەردێڕ=Don't Tell New York, But Crime Is Going Up |ناونیشان=http://www.lib.jjay.cuny.edu/len/2002/12.31/page5.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=[[City University of New York]] |بەرگ=٢٨|issue=589, 590 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023100612/https://www.lib.jjay.cuny.edu/len/2002/12.31/page5.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=Lib.jjay.cuny.edu}}</ref> بەرنامەی [[وەستاندن و پشکنین لە نیویۆرک سیتی|وەستاندن و پشکنین (stop-and-frisk)ی NYPD]] لە ساڵی ٢٠١٣ بە نادەستووری ناسێندرا وەک "سیاسەتێکی ناڕاستەوخۆی [[پڕۆفایلی ڕەگەزی]]" بەرامبەر بە دانیشتووانی ڕەشپێست و تێکەڵ،<ref>Goldstein, Joseph. [https://www.nytimes.com/2013/08/13/nyregion/stop-and-frisk-practice-violated-rights-judge-rules.html 'Judge Rejects New York's Stop-and-Frisk Policy"], ''[[The New York Times]]'', August 12, 2013. Accessed January 17, 2024. "But the judge, Shira A. Scheindlin, found that the Police Department resorted to a 'policy of indirect racial profiling' as it increased the number of stops in minority communities. That has led to officers' routinely stopping 'blacks and Hispanics who would not have been stopped if they were white.'"</ref> ھەرچەندە ئیدیعای کاریگەرییە نایەکسانەکان لە ساڵانی دواتریشدا بەردەوام بوو.<ref>Katersky, Aaron; Grant, Teddy. [https://abcnews.go.com/US/nypd-safety-team-making-high-number-unlawful-stops/story?id=99850699 "NYPD safety team making high number of unlawful stops, mostly people of color: Report"], ''[[ABC News (United States)|ABC News]]'', June 5, 2023. January 17, 2024. "A decade after the New York Police Department's stop-and-frisk tactic was deemed unconstitutional, the police are still unlawfully stopping and searching many people, particularly men of color, according to a new report issued Monday by a court-appointed monitor. The monitor, Mylan Denerstein, faulted certain units of the NYPD's Neighborhood Safety Teams (NST), which are meant to combat gun violence in high-crime areas.... Shortly after a U.S. District Court judge ruled in 2013 that the policy violated the Constitution, then-NYC Mayor Michael Bloomberg, in an op-ed in the Washington Post, pushed back against claims that stop-and-frisk promoted racial profiling."</ref> بەرنامەی وەستاندن و پشکنین بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ھۆکاری کەمبوونەوەی تاوان دادەنرا، ھەرچەندە ڕێژەکان لەو ساڵانەدا کە بەرنامەکە کۆتایی پێھات بەردەوام بوون لە دابەزین.<ref>Ehrenfreund, Max. [https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2016/09/22/donald-trump-claims-new-yorks-stop-and-frisk-policy-reduced-crime-the-data-disagree/ "Donald Trump claims New York's stop-and-frisk policy reduced crime. The data disagree."], ''[[The Washington Post]]'', September 22, 2016. Accessed January 17, 2024. "In 1990, there were nearly 31 homicides in the city for every 100,000 people – more than the average for other major American cities, even in a year of frequent violence across the country. A decade later, that figure had declined by nearly 75 percent, to 8.4 homicides per 100,000 people. As New York police abruptly moved away from the practice of stop-and-frisk toward the end of Kelly's tenure in 2013, the rate of homicide continued to decline as it had previously."</ref><ref>Badger, Emily. [https://www.nytimes.com/2020/03/02/upshot/stop-and-frisk-bloomberg.html "The Lasting Effects of Stop-and-Frisk in Bloomberg's New York"], ''[[The New York Times]]'', March 2, 2020, updated November 30, 2020. Accessed January 17, 2024. "In the years since Michael Bloomberg left the mayor's office in New York, the legacy of stop-and-frisk policing widely used during his administration has become clearer. Crime in the city continued to decline, suggesting that the aggressive use of police stops wasn't so essential to New York's safety after all."</ref> شارەکە لە ساڵی ١٩٩٠دا ژمارەی پێوانەییی بەرزی تۆمارکرد کە ٢,٢٤٥ کوشتن بوو، و لە ساڵی ٢٠١٨دا گەیشتە نزمترین ئاستی ژمارەی پێوانەییی نزیکەی ٧٠-ساڵە کە ٢٨٩ کوشتن بوو.<ref>Kanno-Youngs, Zolan. [https://www.wsj.com/articles/new-york-citys-murder-rate-hit-new-low-in-2018-11546559793 "New York City's Murder Rate Hit New Low in 2018"], ''[[The Wall Street Journal]]'', January 3, 2019. Accessed January 15, 2024. "The New York Police Department recorded 289 murders in 2018, three fewer than the 292 recorded in 2017. Mayor Bill de Blasio said it was the fewest number of homicides in nearly 70 years. Overall, major crime in the city fell by 1.3% from 97,089 to 95,844, police said. There were 2,245 people murdered in New York City in 1990."</ref> ژمارەی کوشتنەکان و ڕێژەی ٣.٣ بۆ ھەر ١٠٠,٠٠٠ دانیشتوویەک لە ساڵی ٢٠١٧ نزمترین بوو لە ساڵی ١٩٥١ەوە.<ref>[https://a860-gpp.nyc.gov/concern/nyc_government_publications/05741v36b "Fewest Annual Murders and Shooting Incidents Ever Recorded in the Modern Era; Lowest per-capita murder rate since 1951"]{{بەستەری مردوو|url=https://a860-gpp.nyc.gov/concern/nyc_government_publications/05741v36b |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}, [[New York City Police Department]], press release dated January 5, 2018. Accessed January 15, 2024. "With the close of 2017, New York City marks three new crime reduction benchmarks: the first time the total number of index crimes has fallen below 100,000; the first time the number of shooting incidents has fallen below 800; and the first time the total number of murders has fallen below 300. This reduction in murders has resulted in the lowest per-capita murder rate in nearly 70 years."</ref> نیویۆرک سیتی لە ساڵی ٢٠٢٣دا ٣٨٦ کوشتنی تۆمارکرد، کە بەراورد بە ساڵی پێشتر ١٢٪ کەمیکردبوو.<ref>Cramer, Maria; Meko, Hurubie; and Marcius, Chelsia Rose. [https://www.nytimes.com/2024/01/03/nyregion/nyc-crime-2023.html "Homicides and Shootings Fell in New York City as Felony Assaults Rose"], ''[[The New York Times]]'', January 3, 2024. Accessed January 15, 2024. "There were 386 homicides in 2023, a 12 percent drop from 2022."</ref><ref>[https://www.nyc.gov/site/nypd/news/p00098/nypd-december-2023-end-of-year-citywide-crime-statistics "NYPD Announces December 2023, End-of-Year Citywide Crime Statistics"], [[New York City Police Department]], press release dated January 4, 2024. Accessed January 15, 2024. "Murders – which rose for four consecutive years before the current administration was installed – fell by 11.9% (386 vs. 438) in 2023 compared to 2022, and by 33.3% (24 vs. 36) in December 2023, compared to the same month a year prior."</ref> نیویۆرک سیتی خاوەنی [[پێڕستی شارەکان بەپێی ڕێژەی کوشتن|یەکێک لە نزمترین ڕێژەکانی کوشتن لە نێو دە گەورەترین شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بوو]] کە ٥.٥ بوو بۆ ھەر ١٠٠,٠٠٠ دانیشتوویەک لە ساڵی ٢٠٢١دا.<ref>[https://www.vitalcitynyc.org/vital_signs/gun-violence-in-new-york-city-the-data "Gun Violence in New York City; The Data"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260221204250/https://www.vitalcitynyc.org/vital_signs/gun-violence-in-new-york-city-the-data |date=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦ }}, Vital City. Accessed January 17, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی [[یاساکانی چەک لە نیویۆرک سیتی|یاسای توندتری بۆ چەک ھەیە]] بە بەراورد بە زۆربەی [[یاسای چەک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|شارەکانی تری ویلایەتە یەکگرتووەکان]]—مۆڵەت بۆ خاوەندارێتی ھەر چەکێکی ئاگرین پێویستە، و [[یاسای SAFEی نیویۆرک]] لە ساڵی ٢٠١٣دا [[یاسای چەکی ھێرشبەر لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|چەکە ھێرشبەرەکانی قەدەغە کرد]]. ویلایەتی نیویۆرک لە ساڵی ٢٠٢٠دا پێنجەم نزمترین ڕێژەی مردنی بە چەک ھەبوو لە نێوان ویلایەتەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=States with the most gun violence share one trait |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2022/05/26/politics/gun-violence-data-what-matters/index.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|agency=CNN}}</ref> [[تاوانی ڕێکخراو]] لە مێژە پەیوەستە بە نیویۆرک سیتییەوە، کە لە ١٨٢٠ەکاندا بە چەتەکانی وەک [[چڵ دزەکە (چەتەی نیویۆرک)|فۆرتی تیڤس]] و [[ڕۆچ گواردس]] لە گەڕەکی [[فایڤ پۆینتس، مانھاتن|فایڤ پۆینتس]] دەستی پێکرد، و دواتر [[تۆنگ (ڕێکخراو)|تۆنگەکان]] لە ھەمان گەڕەکدا سەریان ھەڵدا، کە دواتر بوو بە چایناتاونی مانھاتن. سەدەی بیستەم بەرزبوونەوەی لە مافیای ئەمریکی بەخۆیەوە بینی ([[مافیای ئەمریکی]])، کە لەلایەن [[پێنج خێزانەکە]]وە زاڵ بوون، ھەروەھا سەرهەڵدانی [[گرووپە چەتەکان|گرووپەکانی چەتە]]، لەوانە [[بلاک سپەیدس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Berkey-Gerard |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Youth Gangs |ناونیشان=http://www.gothamgazette.com/article/issueoftheweek/20010305/200/161 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=[[Gotham Gazette]]}}</ref> بوونی مافیا و چەتەکان لە سەدەی ٢١ەمدا لە شارەکەدا کەمی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gardiner |یەکەم١=Sean |دوایین٢=Shallwani |یەکەم٢=Pervaiz |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=NY Crime: Mafia Is Down—but Not Out – Crime Families Adapt to Survive, Lowering Profile and Using Need-to-Know Tactics |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304626804579363363092833756 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|newspaper=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ferranti |یەکەم=Seth |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=How New York Gang Culture Is Changing |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/how-new-york-citys-gang-culture-is-changing-818/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|magazine=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> [[ئاگرکوژێنەرەوەکانی نیویۆرک سیتی|وەزارەتی ئاگرکوژاندنەوەی نیویۆرک]] (FDNY) خزمەتگوزارییەکانی [[پاراستن لە ئاگر]]، ڕزگارکردنی تەکنیکی، وەڵامدانەوەی سەرەتایی بۆ مەترسییە بایۆلۆژی، کیمیایی و تیشکییەکان، و [[خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاریی پزیشکی]] دابین دەکات. FDNY ڕووبەڕووی ئاستەنگی ئاگرکوژاندنەوەی فرەلایەن دەبێتەوە کە بە چەندین شێوە تایبەتن بە نیویۆرک. جگە لە وەڵامدانەوە بۆ [[پێڕستی جۆرەکانی بینا|جۆرەکانی بینا]] کە لە ماڵە دارینەکانی یەک خێزانەوە تا دەگاتە [[باڵەخانە بەرزەکان|پێکھاتە بەرزەکان]] دەگرێتەوە، FDNY وەڵامی ئەو ئاگرانەش دەداتەوە کە لە ناو [[میترۆی نیویۆرک سیتی]]دا ڕوودەدەن.<ref>{{cite report |url=https://www.hsdl.org/?view&did=730260 |title=Special Investigation Report: New York City Transit Authority Subway System Fires |date=October 23, 1985 |publisher=[[National Transportation Safety Board]] |access-date=July 30, 2022}}</ref> پرد و تونێلە دابڕاوەکان، ھەروەھا پارکە گەورەکان و ناوچە دارستانەکان کە دەشێت ببنە ھۆی ئاگری دارستان، بە ھەمان شێوە ئاستەنگییەکان زیاد دەکەن. بارەگای سەرەکیی FDNY لە [[سەنتەری ٩ میترۆتێک]] لە [[داونتاون بروکلین]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=9 Metrotech Center – FDNY Headquarters |ناونیشان=http://www.fmmcorp.com/p_gov5.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118054305/http://www.fmmcorp.com/p_gov5.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Fresh Meadow Mechanical Corp}}</ref> و ئەکادیمیای ئاگرکوژاندنەوەی FDNY لەسەر [[دوورگەکانی ڕانداڵز و وۆردز]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FDNY Fire Academy |ناونیشان=http://nyc.gov/html/fdny/html/units/fire_academy/fa_index.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141014104143/http://www.nyc.gov/html/fdny/html/units/fire_academy/fa_index.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=[[New York City Fire Department]] |بڵاوکەرەوە=[[Government of New York City|The City of New York]]}}</ref> == گواستنەوە == === گواستنەوەی خێرا === [[File:Port-authority-terminal.jpg|thumb|[[تێرمیناڵی پاسەکانی پۆرت ئۆسۆریتی]]، قەرەباڵغترین وێستگەی پاس لە جیھاندا، لە گۆشەی [[شەقامی ھەشتەم (مانھاتن)|شەقامی ھەشتەم]] و [[شەقامی ٤٢ (مانھاتن)|شەقامی ٤٢]]<ref name="Record2021" /><ref name="PABT2008" />]] ترانزێتی گشتی لە نیویۆرک سیتی، کە زۆربەی بە درێژایی ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات، یەک لەسەر سێی ھەموو بەکارھێنەرانی ترانزێتی گشتی لە وڵاتەکەدا پێکدەھێنێت، و دوو لەسەر سێی نەفەرەکانی شەمەندەفەرەکانی وڵاتەکە لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی دەژین.<ref name="MTAinfo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The MTA Network: Public Transportation for the New York Region |ناونیشان=http://web.mta.info/mta/network.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Metropolitan Transportation Authority]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pisarski |یەکەم=Alan |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Commuting in America III: Commuting Facts |ناونیشان=http://onlinepubs.trb.org/onlinepubs/nchrp/CIAIIIfacts.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Transportation Research Board]]}}</ref> ==== پاسەکان ==== کەشتیگەلی پاسە گشتییەکانی نیویۆرک سیتی (MTA Regional Bus Operations) بە شێوەی [[خزمەتگوزاریی ٢٤/٧|٢٤/٧]] (بەردەوام) کار دەکات و گەورەترینە لە ئەمریکای باکووردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 100 Transit Bus Fleets |ناونیشان=http://www.metro-magazine.com/resources/septoct_top100.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٥|ئیش=[[Metro Magazine]] |پەڕە=٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011010537/http://www.metro-magazine.com/resources/septoct_top100.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمی پاسەکانی نیویۆرک سیتی زۆرترین نەفەر دەگوازێتەوە لە چاو ھەر شارێکی تری وڵاتەکەدا: لە ساڵی ٢٠٢٢دا، پاسەکانی [[دەسەڵاتی گواستنەوەی نیویۆرک سیتی|MTA نیویۆرک سیتی ترانزێت]] خزمەتی ٤٨٣.٥&nbsp;ملیۆن گەشتیان کرد، لەکاتێکدا پاسەکانی ھەرێمیی MTA خزمەتی ١٠٠.٣&nbsp;ملیۆن گەشتیان کرد.<ref>[https://www.apta.com/wp-content/uploads/2022-Q4-Ridership-APTA.pdf#page=8 ''Public Transportation Ridership Report: Fourth Quarter 2022''], [[American Public Transportation Association]], March 1, 2023. Accessed February 13, 2024.</ref> [[تێرمیناڵی پاسەکانی پۆرت ئۆسۆریتی]] تێرمیناڵی سەرەکیی [[پاسی نێوان شارەکان]]ە لە شارەکەدا و قەرەباڵغترین وێستگەی پاسە لە جیھاندا، کە لە ھەر ڕۆژێکی کارکردندا خزمەت بە ٢٥٠,٠٠٠ سەرنشین دەکات لەسەر ٧,٠٠٠ پاس لە بینایەکدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا کراوەتەوە و دیزاین کرابوو بۆ لەخۆگرتنی ٦٠,٠٠٠ سەرنشینی ڕۆژانە. پلانێک کە لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن پۆرت ئۆسۆریتییەوە ڕاگەیەندرا پێشنیاری خەرجکردنی ١٠&nbsp;ملیار دۆلار دەکات بۆ فراوانکردنی توانای لەخۆگرتن و مۆدێرنکردنی دامەزراوەکە.<ref name="PABT2008">[https://www.panynj.gov/port-authority/en/press-room/press-release-archives/2008_press_releases/architect_chosenforplannedofficetoweraboveportauthoritybustermin.html Architect Chosen for Planned Office Tower Above Port Authority Bus Terminal's North Wing], [[Port Authority of New York and New Jersey]], dated November 17, 2008. Accessed January 4, 2024. "The Port Authority Bus Terminal opened in 1950 and has become the busiest bus passenger facility in the world, handling 7,000 buses and 200,000 commuters each day. It includes 223 bus gates, retail and commercial space, and public parking for 1,250 vehicles."</ref><ref name="NYT2021">McGeehan, Patrick; and Hu, Winnie. [https://www.nytimes.com/2021/01/21/nyregion/port-authority-bus-terminal.html "'Notorious' Port Authority Bus Terminal May Get a $10 Billion Overhaul"], ''[[The New York Times]]'', January 21, 2021, updated September 23, 2021. Accessed January 4, 2024. "The bus terminal plan, which has been in the works for more than seven contentious years, would cost as much as $10 billion and could take a decade to complete.... More than 250,000 people passed through it on a typical weekday before the pandemic, according to the Port Authority.... The bus terminal, a brick hulk perched at the mouth of the Lincoln Tunnel, has long exceeded its capacity—when it opened in late 1950, it was expected to handle 60,000 passengers a day."</ref><ref name="Record2021">Wilson, Colleen. [https://www.northjersey.com/in-depth/news/transportation/2021/06/30/port-authority-bus-terminal-replacement-meet-commuter-needs/7685645002/ "Port Authority Bus Terminal was once a marvel. Will the next one meet commuters' needs?"], ''[[The Record (North Jersey)|The Record]]'', June 30, 2021. Accessed January 4, 2024. "Becoming the busiest bus terminal in the world doesn't happen without also bearing the brunt of blame every time a commute goes horribly wrong—deserved or otherwise.... The popularity of bus commuting over the Hudson River has steadily risen over the last seven decades, with some 260,000 people a day coming through the terminal pre-pandemic... A more efficient terminal should improve some of the delays through the Lincoln Tunnel and exclusive bus lane (XBL), the dedicated lane in the morning that converges all buses into a single lane from I-495 into the Lincoln Tunnel from New Jersey."</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پۆرت ئۆسۆریتی پلانەکانی بۆ تێرمیناڵێکی نوێ ڕاگەیاند کە ئاتریۆمێکی شوشەیی (گۆڕەپانێکی ناوەکی) لەخۆدەگرێت لە دەروازە سەرەکییە نوێیەکەی لە شەقامی ٤١.<ref>Hill, John. [https://www.world-architects.com/en/architecture-news/headlines/renderings-of-new-midtown-bus-terminal-revealed "Renderings of New Midtown Bus Terminal Revealed"], World Architects, February 5, 2024. Accessed February 13, 2024. "Not surprisingly, the two renderings included in last week's announcement show the main terminal and are accompanied by photos of the existing to depict a dramatic departure from the current situation. Compare the existing intersection of 8th Avenue and 41st Street (below) with a rendering of the same (above), in which a portion of 41st Street would be closed to create an 'iconic' atrium entrance."</ref><ref>McGeehan, Patrick. [https://www.nytimes.com/2024/02/01/nyregion/port-authority-bus-terminal-replacement.html "A Look at the $10 Billion Design for a New Port Authority Bus Terminal. The Port Authority unveiled a revised design for a replacement of the much-reviled transit hub, which opened in 1950."], ''[[The New York Times]]'', February 1, 2024. Accessed February 9, 2024. "Instead of the dismal, brick hulk that has darkened two full blocks of Midtown Manhattan for more than 70 years, there would be a bright, modern transit hub topped by two office towers... Construction is expected to take eight years, he said, meaning the project could be completed by 2032."</ref> ==== شەمەندەفەر ==== [[File:Image-Grand_central_Station_Outside_Night_2.jpg|alt=ڕیزێک لە تەکسییە زەردەکان لە بەردەم بینایەکی چەند نھۆمیی بەردینی نەخشێنراو بە سێ پەنجەرەی کەوانەیی زەبەلاحەوە.|thumb|نیویۆرک سیتی ماڵی دوو قەرەباڵغترین وێستگەی شەمەندەفەرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە بریتین لە [[وێستگەی گراند سەنتڕاڵ]] (کە لە وێنەکەدا دیارە) و [[وێستگەی پێنسیلڤانیای نیویۆرک]].]] [[File:R160_E_enters_42nd_Street.jpg|alt=بەشی پێشەوەی شەمەندەفەرێکی میترۆ، کە پیتێکی Eی سووری لەسەر شاشەیەکی LED لە سەرەوە ھەیە. لە لای ڕاستی شەمەندەفەرەکەوە سەکۆیەک ھەیە کە کۆمەڵێک خەڵک چاوەڕێی شەمەندەفەرەکەیان دەکەن.|thumb|[[میترۆی نیویۆرک سیتی]]، یەکێک لە گەورەترین سیستەمەکانی میترۆ لە جیھاندا.]] سیستەمی [[میترۆی نیویۆرک سیتی]] یەکێکە لە گەورەترین سیستەمەکانی [[گواستنەوەی خێرا]] لە جیھاندا کاتێک بەپێی ژمارەی ئەو وێستگانەی لە کاردان دەپێورێت، کە {{NYCS const|number |total}} وێستگەیە، ھەروەھا بەپێی درێژیی ڕێڕەوەکان. نزیکەی ھەموو سیستەمی میترۆی نیویۆرک بە درێژایی ٢٤ کاتژمێر کراوەیە، بە پێچەوانەی زۆربەی سیستەمەکانی تری میترۆ کە لە شەودا دادەخرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hu |یەکەم١=Winnie |دوایین٢=Schweber |یەکەم٢=Nate |دوایین٣=Piccoli |یەکەم٣=Sean |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=New York City Subway Returns to 24-Hour Service |زمان=en-US |ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2021/05/17/nyregion/nyc-subway-full-service-24-hours.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> میترۆی نیویۆرک سیتی [[میترۆکان بەپێی ژمارەی گەشتەکانی ساڵانە|قەرەباڵغترین سیستەمی ترانزێتی شەمەندەفەری میترۆپۆلیتانە لە نیوەگۆی ڕۆژاوا]]،<ref name="Railway Technology 2014 m729">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The world's top 10 busiest metros |وێبگە=Railway Technology |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.railway-technology.com/features/featurethe-worlds-top-10-busiest-metros-4433827/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> کە ١.٧٠&nbsp;ملیار گەشتی سەرنشینی ھەبووە لە ساڵی ٢٠١٩دا.<ref name="MTA p768">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Subway and bus ridership for 2021 |وێبگە=MTA |ناونیشان=https://new.mta.info/agency/new-york-city-transit/subway-bus-ridership-2021 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> گواستنەوەی گشتی بە شێوەیەکی بەرفراوان لە نیویۆرک سیتی بەکاردەھێنرێت. ٥٤.٦٪ی دانیشتووانی نیویۆرک بۆ چوونە سەر کارەکانیان لە ساڵی ٢٠٠٥دا [[گواستنەوەی گشتی|ترانزێتی بەکۆمەڵ]]یان بەکارھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Christie |یەکەم=Les |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=New Yorkers are Top Transit Users |بڵاوکەرەوە=[[CNNMoney.com]] |ناونیشان=https://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070617043812/http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> ئەمەش جیاوازە لەگەڵ بەشەکانی تری وڵاتەکە، کە تێیدا ٩١٪ی کرێکاران بە ئۆتۆمبێل دەچن بۆ شوێنی کارەکانیان.<ref name="2001summary">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠١|سەردێڕ=NHTS 2001 Highlights Report, BTS03-05 |ناونیشان=http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/pdf/entire.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050514220419/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/pdf/entire.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Bureau of Transportation Statistics]]}}</ref> بەپێی [[کۆنتڕۆڵکەری داراییی نیویۆرک سیتی]]، کرێکاران لە ناوچەی نیویۆرک سیتی بە تێکڕا شەش کاتژمێر و ١٨ خولەک لە ڕێگادا بەسەر دەبەن بۆ چوون بۆ کار لە ھەفتەیەکدا، کە ئەمە درێژترین کاتی ھاتوچۆیە لە وڵاتەکەدا لە نێوان شارە گەورەکاندا.<ref>{{cite report |url=http://comptroller.nyc.gov/wp-content/uploads/documents/Longest_Work_Weeks_March_2015.pdf |title=The Hardest Working Cities |date=March 2015 |publisher=[[New York City Comptroller|Office of the New York City Comptroller]] }}</ref> نیویۆرک تاکە شاری ئەمریکایە کە تێیدا زۆرینەی خێزانەکان (٥٢٪) ئۆتۆمبێلیان نییە؛ تەنھا ٢٢٪ی دانیشتووانی مانھاتن خاوەنی ئۆتۆمبێلن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Weinberger |یەکەم١=Rachel |دوایین٢=Kaehny |یەکەم٢=John |دوایین٣=Rufo |یەکەم٣=Matthew |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=U.S. Parking Policies: An Overview of Management Strategies |ناونیشان=http://www.infrastructureusa.org/wp-content/uploads/2010/03/itdp_parking_fullreport.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Institute for Transportation and Development Policy]] |پەڕە=٦٢|وتەگێڕانەوە=New York City is the largest, densest and most transit- and pedestrian-oriented city in the United States. It is the only U.S. city in which a majority of households do not have a car. Despite this, New York City is very much an American city in the way it underprices and underuses curbside parking meters. Meter rates are far lower than in other leading world cities, and New York suffers from high levels of cruising and double parking (p. 62)&nbsp;... Nationally, 90% of households own automobiles. New Yorkers own fewer at 48% with only 22% of Manhattan residents owning automobiles (p. 78)}}</ref> بەھۆی [[پێڕستی شارەکانی ئەمریکا کە زۆرترین بەکارھێنانی ترانزێتیان ھەیە|بەکارهێنانی زۆریان لە ترانزێتی گشتی]]، نیویۆرکییەکان ڕێژەیەکی کەمتر لە داھاتی خێزانەکانیان لە گواستنەوەدا خەرج دەکەن بە بەراورد لەگەڵ تێکڕای نیشتمانی، کە ساڵانە ١٩&nbsp;ملیار دۆلار پاشەکەوت دەکەن لە گواستنەوەدا بە بەراورد لەگەڵ دانیشتووانی شارەکانی تری ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=New York City's Green Dividend |ناونیشان=http://www.streetsblog.org/2010/04/21/sustainable-transport-saves-new-yorkers-19-billion-per-year/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=CEOs for Cities |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161101135006/http://www.streetsblog.org/2010/04/21/sustainable-transport-saves-new-yorkers-19-billion-per-year/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆڕی [[شەمەندەفەری ناوچەیی]] نیویۆرک سیتی گەورەترینە لە ئەمریکای باکوور.<ref name="MTAinfo" /> تۆڕی شەمەندەفەرەکە، کە نیویۆرک سیتی بە دەوروبەرییەوە دەبەستێتەوە، پێکھاتووە لە [[ڕێگەی ئاسنینی لۆنگ ئایلەند]]، [[ڕێگەی ئاسنینی میترۆ-نۆرس]]، و [[ئۆپەراسیۆنەکانی شەمەندەفەری نیوجێرزی ترانزێت]]. سیستەمە تێکەڵەکە لە وێستگەی گراند سەنتڕاڵ و [[وێستگەی پێنسیلڤانیای نیویۆرک]] یەکدەگرنەوە و زیاتر لە ٢٥٠ وێستگە و ٢٠ ھێڵی شەمەندەفەر لەخۆدەگرن.<ref name="MTAinfo" /> شەمەندەفەری بەرزکراوەی AirTrain JFK لە کوینز [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی]] بە میترۆی نیویۆرک سیتی و ڕێگەی ئاسنینی لۆنگ ئایلەندەوە دەبەستێتەوە.<ref>[https://www.jfkairport.com/to-from-airport/public-transportation Public Transportation], [[John F. Kennedy International Airport]]. Accessed January 15, 2024.</ref> بۆ [[شەمەندەفەری نێوان شارەکان]]، نیویۆرک سیتی لەلایەن [[ئەمتراک]]ەوە خزمەت دەکرێت، کە قەرەباڵغترین وێستگەی بە جیاوازییەکی زۆر وێستگەی پێنسیلڤانیایە لە [[لای ڕۆژاوای مانھاتن|لای ڕۆژاوا]]ی مانھاتن، کە لێوەی ئەمتراک بەستنەوە بە بۆستن، فیلادێلفیا، و واشینگتن دی سی بە درێژایی [[کۆریدۆری باکووری ڕۆژھەڵات]] دابین دەکات، ھەروەھا خزمەتگوزاریی شەمەندەفەری دوور مەودا بۆ شارەکانی تری ئەمریکای باکوور.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Fact Sheet Fiscal Year 2013 |ناونیشان=http://www.amtrak.com/ccurl/826/406/Amtrak-National-Fact-Sheet-FY2013-rev.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150410143624/http://www.amtrak.com/ccurl/826/406/Amtrak-National-Fact-Sheet-FY2013-rev.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Amtrak]]}}</ref> سیستەمی ترانزێتی خێرای [[ڕێگەی ئاسنینی ستەیتن ئایلەند]] تەنھا خزمەت بە ستەیتن ئایلەند دەکات، و ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات، بە بەستنەوە بە مانھاتن لە [[تێرمیناڵی سانت جۆرج]]ەوە لە ڕێگەی [[بەلەمی ستەیتن ئایلەند]]ەوە.<ref>[https://new.mta.info/document/14061 Staten Island Railway Timetable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210820174915/https://new.mta.info/document/14061 |date=٢٠ی ئابی ٢٠٢١ }}, [[Metropolitan Transportation Authority]], effective January 2020. Accessed January 15, 2024. "MTA Staten Island Railway – service runs 24 hours a day between the St George and Tottenville terminals. At the St George terminal, customers can make connections with the Staten Island Ferry service to Manhattan."</ref> شەمەندەفەری PATH میدتاون و خوارووی مانھاتن بە [[تێرمیناڵی ھۆبۆکێن]] و [[وێستگەی پێنسیلڤانیای نیوارک]] لە نیوجێرزییەوە دەبەستێتەوە، و پاشان ئەو وێستگانە بە [[وێستگەی سەنتەری بازرگانیی جیھانی (PATH)|سەنتەری بازرگانیی جیھانی ئۆکولوس]]ەوە دەبەستێتەوە لەوبەری ڕووباری ھادسۆن.<ref>[https://www.panynj.gov/path/en/schedules-maps.html PATH Schedules and Maps], [[Port Authority of New York and New Jersey]]. Accessed January 15, 2024.</ref> ھاوشێوەی میترۆی نیویۆرک سیتی، PATH ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات، بە واتای ئەوەی کە سێ لەو پێنج سیستەمە ترانزێتە خێرایەی ئەمریکا کە بە خشتەی ٢٤-کاتژمێری کار دەکەن بەتەواوی یان بەشێکیان لە نیویۆرکن.<ref>Cohn, Emily. [https://www.businessinsider.com/nyc-subway-runs-all-night-and-thats-why-its-great-2017-8 "Say what you want about the NYC subway—there's one thing that makes it much better than most other subways in the world"], ''[[Business Insider]]'', August 28, 2017. Accessed January 15, 2024. "Only five rapid transit systems in the country have 24-hour service, and three of them—the subway, the Staten Island Railway, and the PATH—all serve New York City. Chicago's 'L' is only 24/7 on some of its lines."</ref> [[وێستگەی گراند سەنتڕاڵ]] گەورەترین وێستگەی شەمەندەفەرە لە جیھاندا بەپێی ژمارەی [[سەکۆی شەمەندەفەر|سەکۆکانی شەمەندەفەر]] و ئەو دۆنمانەی داگیری کردوون.<ref name="GrandCentralLargestTrainStationWorld">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=10 things we bet you didn't know about Grand Central |بڵاوکەرەوە=Signum International AG |ناونیشان=https://www.ef.com/wwen/blog/language/10-things-we-bet-you-didnt-know-about-grand-central/ |وتەگێڕانەوە=Grand Central Terminal is spread over 49 acres, has 44 platforms and 67 tracks on two levels. It is the world's largest train station by some platforms and area occupied.}}</ref> پڕۆژە چەند ملیار دۆلارییەکانی ترانزێتی [[شەمەندەفەری قورس]] کە لە قۆناغی دروستکردندان لە نیویۆرک سیتی بریتین لە [[میترۆی شەقامی دووەم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dobnik |یەکەم=Verena |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=NYC Transit Projects: East Side Access, Second Avenue Subway, And 7 Train Extension (PHOTOS) |ئیش=[[HuffPost]] |ناونیشان=https://huffingtonpost.com/2013/02/07/nyc-subway-underground-rail-second-avenue-subway_n_2637601.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130208120505/http://www.huffingtonpost.com/2013/02/07/nyc-subway-underground-rail-second-avenue-subway_n_2637601.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> === ئاسمانی === [[File:JFK_Aerial_Nov_14_2018.jpg|thumb|[[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی|فڕۆکەخانەی جۆن ئێف کێنەدی]] لە [[کوینز]]]] [[فڕین لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک|ئاسمانی نیویۆرک]] قەرەباڵغترینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و یەکێکە لە قەرەباڵغترین کۆریدۆرە ئاسمانییەکانی جیھان. سێ قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک بریتین لە [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی]] (بە ٥٥.٣&nbsp;ملیۆن سەرنشین)، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی نیوارک لیبێرتی]] (٤٣.٦&nbsp;ملیۆن) و [[فڕۆکەخانەی لاگواردیا]] (٢٩.٠&nbsp;ملیۆن)؛ ١٢٧.٩&nbsp;ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠٢٢دا ئەم سێ فڕۆکەخانەیەیان بەکارھێناوە.<ref>[https://www.panynj.gov/content/dam/airports/statistics/statistics-general-info/annual-atr/ATR_2022.pdf#page=39 ''2022 Air Traffic Report''], [[Port Authority of New York and New Jersey]], April 2023. Accessed January 15, 2024.</ref> جەی ئێف کەی و نیوارک لیبێرتی بەڕیزبەندی [[پێڕستی قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان#١٠ قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەمریکا بەپێی ھاتوچۆی سەرنشینی نێونەتەوەیی (٢٠١٢)|قەرەباڵغترین و چوارەم قەرەباڵغترین دەروازەی ئەمریکا]] بوون بۆ گەشتیارانی نێونەتەوەیی لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref>[https://www.transportation.gov/sites/dot.gov/files/2023-11/US%20International%20Air%20Passenger%20and%20Freight%20Statistics%20for%20June%202023.pdf ''U.S. InternationalAir Passenger and Freight Statistics June 2023''], [[United States Department of Transportation]], released November 2023. Accessed January 14, 2024. "The top five domestic scheduled passenger gateway airports for the year-ended June 2023 were New York, NY (JFK), Miami, FL (MIA), Los Angeles, CA (LAX), New York, NY (EWR), and Chicago, IL (ORD)."</ref> {{As of|2022}}، جەی ئێف کەی [[پێڕستی قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکان بەپێی ھاتوچۆی سەرنشینی نێونەتەوەیی|قەرەباڵغترین فڕۆکەخانە بوو بۆ سەرنشینانی نێونەتەوەیی]] لە ئەمریکای باکووردا، بە ٢٦.٨&nbsp;ملیۆن سەرنشینی نێونەتەوەیی.<ref>[https://airportscouncil.org/wp-content/uploads/2023/07/NAM-2022-Top-50.xlsx 2022 North American Airport Traffic Summary (Passenger)], [[Airports Council International]]. Accessed January 6, 2026.</ref> فڕۆکەخانەی لاگواردیا، کە لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن جێگری سەرۆکۆماری ئەوکات [[جۆ بایدن]]ەوە وەک جۆرە فڕۆکەخانەیەک وەسف کرا کە گەشتیاران دەکرێت لە "وڵاتێکی جیھانی سێیەم" بیبینن، پڕۆژەیەکی ٨&nbsp;ملیار دۆلاری بە پاڵپشتی فیدراڵی و ویلایەتەکە جێبەجێ کردووە کە دامەزراوە کۆنەکانی بە تێرمیناڵ و ڕێگەی مۆدێرن گۆڕیوە.<ref>Reed, Ted. [https://airlineweekly.skift.com/2023/03/laguardia-airport-the-queens-miracle-from-loser-to-winner/ "In a Queens Miracle, New York LaGuardia Airport Goes From Loser to Winner"], ''Airline Weekly'', March 21, 2023. Accessed January 15, 2023. "Throughout a troubled 2022, the pandemic exposed many fragilities in a troubled United States airline industry, but it also enabled a widely recognized miracle in the $8 billion resurrection of New York LaGuardia Airport. Once widely viewed as a hellhole, LaGuardia was transformed.... The transformation involved rebuilding two terminals, each costing about $4 billion, as well as about five miles of roadway. Terminal B has 35 gates, occupied by American and four other airlines. Work began in 2016 and was completed on July 8, 2022, the exact day specified in a bond offering six years earlier. Terminal C, occupied and financed by Delta Air Lines, will have 37 gates. Work began in 2017 and is largely finished, with completion by the end of the year."</ref><ref>McGeehan, Patrick. [https://www.nytimes.com/2015/07/28/nyregion/la-guardia-airport-to-be-rebuilt-by-2021-cuomo-and-biden-say.html "La Guardia Airport to Be Overhauled by 2021, Cuomo and Biden Say"], ''[[The New York Times]]'', July 27, 2015. Accessed January 15, 2024. "He said he took it personally when, in February 2014, Mr. Biden likened La Guardia to something a traveler might find 'in a third world country.'"</ref><ref>via [[Associated Press]]. [https://www.nytimes.com/2014/02/07/nyregion/biden-compares-la-guardia-airport-to-third-world.html "Biden Compares La Guardia Airport to 'Third World'"], ''[[The New York Times]]'', February 6, 2014. Accessed January 15, 2024. "Vice President Joseph R. Biden says La Guardia Airport in New York could use some major improvements—and that is putting it mildly. Mr. Biden said that if he blindfolded someone and took him to La Guardia, the person would think he was in 'some third world country.'"</ref><ref>[https://www.anewlga.com/about-the-project/ The Project], A Whole New LGA. Accessed January 15, 2024. "The $8 billion project, two-thirds of which is funded through private financing and existing passenger fees, broke ground in 2016."</ref> پلانەکان بۆ فراوانکردنی قەبارەی سەرنشینان لە فڕۆکەخانەی چوارەم، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ستیوارت]]، لە نزیک [[نیوبێرگ، نیویۆرک]]، لەلایەن [[پۆرت ئۆسۆریتیی نیویۆرک و نیوجێرزی]]یەوە بەرەوپێشچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Strunsky |یەکەم=Steve |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Stewart International Airport upgrade approved as Port Authority aims to increase passenger traffic |ناونیشان=http://www.nj.com/news/index.ssf/2012/05/stewart_international_airport.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٢|وێبگە=[[NJ.com]] |بڵاوکەرەوە=New Jersey On-Line LLC.}}</ref> فڕۆکەخانە بازرگانییەکانی تری کە لەناو یان خزمەت بە [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]] دەکەن بریتین لە [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئایلەند ماکئارسەر]]، [[فڕۆکەخانەی ترێنتۆن-مێرسەر]] و [[فڕۆکەخانەی کاونتیی وێستچێستەر]]. فڕۆکەخانەی سەرەکی فڕینی گشتی کە خزمەت بە ناوچەکە دەکات بریتییە لە [[فڕۆکەخانەی تێتێربۆرۆ]]. === بەلەمەکان، تەکسییەکان و ترامەکان === [[File:Spirit_of_America_-_Staten_Island_Ferry.jpg|thumb|بەلەمی ستەیتن ئایلەند [[ھاتوچۆکەر (کۆمیوتەر)|ھاتوچۆکەران]] لە نێوان [[مانھاتن]] و [[ستەیتن ئایلەند]] دەگوازێتەوە.]] بەلەمی ستەیتن ئایلەند قەرەباڵغترین بەلەمە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٢٣&nbsp;ملیۆن سەرنشینی گواستووەتەوە لە تەممووزی ٢٠١٥ تا حوزەیرانی ٢٠١٦ لەسەر ڕێڕەوێکی {{convert|5.2|mi|km|adj=on}} لە نێوان ستەیتن ئایلەند و خوارووی مانھاتن و بە شێوەی ٢٤/٧ کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Anna |دوایین=Sanders |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Staten Island Ferry ridershilip breaks record |ناونیشان=http://www.silive.com/news/index.ssf/2016/09/staten_island_ferry_ridership.html |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[SILive.com]]}}</ref><ref name="nycgov-official">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dot/html/ferrybus/staten-island-ferry.shtml |سەردێڕ=Staten Island Ferry |بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Transportation]] |وێبگە=[[Government of New York City|nyc.gov]] |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> سیستەمەکانی تری بەلەم ھاتوچۆکەران لە نێوان مانھاتن و ناوچەکانی تری شارەکە و ناوچە میترۆپۆلیتانەکە دەگوازنەوە. بەلەمی NYC، کە دەستپێشخەرییەکی [[کۆمپانیای گەشەپێدانی ئابووریی نیویۆرک سیتی|NYCEDC]]ە و ڕێڕەوی بۆ ھەر پێنج ناوچەکە پلانی بۆ دانراوە، لە ساڵی ٢٠١٧دا دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Zoe |دوایین=Rosenberg |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=First of New York's citywide ferries arrives in Brooklyn Bridge Park |ناونیشان=http://ny.curbed.com/2017/4/17/15326348/nyc-ferry-routes-times |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170418082618/http://ny.curbed.com/2017/4/17/15326348/nyc-ferry-routes-times |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Curbed]] New York, [[Vox Media]]}}</ref> کە بە ڕەنگەکەیان و [[مەدالیای تەکسی|مەدالیای تەکسییەکەیان]] دەناسرێنەوە، ١٣,٥٨٧ تەکسییە زەردەکەی شارەکە تاکە ئۆتۆمبێلن کە ڕێگەیان پێدراوە ئەو سەرنشینانە ھەڵبگرن کە لەسەر شەقامەکان ئاماژەیان پێ دەدەن لە سەرتاسەری شارەکەدا.<ref>[https://www.nyc.gov/site/tlc/businesses/yellow-cab.page Yellow Cab], [[New York City Taxi and Limousine Commission]]. Accessed January 14, 2024. "Taxicabs are the only vehicles that have the right to pick up street-hailing and prearranged passengers anywhere in New York City. By law, there are 13,587 taxis in New York City, and each taxi must have a medallion affixed to it."</ref> [[تەکسییەکانی بۆرۆ]] کە بە ڕەنگی [[سەوزی سێوی]]ن دەتوانن ئەو سەرنشینانە ھەڵبگرن کە لەسەر شەقام ئاماژەیان پێ دەدەن لە [[بەشی سەرەوەی مانھاتن]] و چوار ناوچەکەی تری دەرەوە.<ref>[https://www.nyc.gov/site/tlc/businesses/green-cab.page Green Cab], [[New York City Taxi and Limousine Commission]]. Accessed January 14, 2024. "Street-hail Liveries, also known as green cabs, are For-Hire Vehicles that are permitted to accept street-hails. In exchange, Street-Hail Liveries may not operate in the Hail Exclusionary Zone, south of West 110th St and East 96th St."</ref> ھەرچەندە بۆ ماوەیەکی درێژ تەکسییە زەردەکان زاڵ بوون، [[ئۆتۆمبێلە بەکرێگیراوەکان|ئۆتۆمبێلە بەکرێگیراوە قەبارە گەورەکانی]] وەک [[ئوبەر]] و [[لیفت]] زۆرترین گەشتیان لە شارەکەدا دابین کردووە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ەوە، کاتێک ئۆتۆمبێلە بەکرێگیراوەکان و تەکسییەکان ھەریەکەیان نزیکەی ١٠.٥&nbsp;ملیۆن گەشتیان ھەبوو. تا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣، ٧٨,٠٠٠ ئۆتۆمبێلی بەکرێگیراو پێکەوە ٢٠.٣&nbsp;ملیۆن گەشتیان ھەبوو، لەکاتێکدا ٣.٥&nbsp;ملیۆن گەشت بە تەکسییە زەردەکان ئەنجامدراون.<ref>[https://tlcpolicy.maps.arcgis.com/apps/instant/portfolio/index.html?appid=be00fce0963540628e37fd7c75a6d386 TLC Factbook], [[New York City Taxi and Limousine Commission]], updated December 18, 2023. Accessed January 13, 2024.</ref><ref>[https://www.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/597-23/mayor-adams-tlc-new-rules-require-city-s-rideshare-vehicles-be-zero-emission- "Mayor Adams, TLC Announce New Rules to Require City's Rideshare Vehicles to be Zero-Emission, Wheelchair Accessible by 2030"], [[Mayor of New York City]] [[Eric Adams]], August 16, 2023. Accessed January 14, 2024. "Both Uber and Lyft, which together comprise New York City's high-volume for-hire fleet of approximately 78,000 vehicles, have committed to transitioning to a greener fleet by 2030."</ref> تراموای دوورگەی ڕۆزڤێڵت، کە [[تەلەفریکی ئاسمانی|تەلەفریکێکی ئاسمانییە]] و لە ساڵی ١٩٧٦ دەستی بە کارکردن کردووە،<ref>[https://rioc.ny.gov/169/History History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260107175540/https://rioc.ny.gov/169/History |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}, [[Roosevelt Island Operating Corporation]]. Accessed January 13, 2024. "The original Roosevelt Island aerial tramway – the first tram in the country to be used for urban transportation – was opened in May 1976."</ref> ساڵانە ٢&nbsp;ملیۆن سەرنشین دەگوازێتەوە بە دووری {{Convert|3140|ft}} لە نێوان دوورگەی ڕۆزڤێڵت و [[شەقامی ٥٩ (مانھاتن)|شەقامی ٥٩]] و [[دووەم ئەڤینیو (مانھاتن)|دووەم ئەڤینیو]] لە دوورگەی مانھاتن.<ref>[https://rioc.ny.gov/173/Aerial-Tramway-Vital-Statistics Aerial Tramway Vital Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705192206/https://rioc.ny.gov/173/Aerial-Tramway-Vital-Statistics |date= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ }}, [[Roosevelt Island Operating Corporation]]. Accessed January 13, 2024. "The Tram travels between the Manhattan station at 2nd Avenue between 59th and 60th streets and the Tram station on Roosevelt Island. It travels a distance of 3,140 feet at a speed of up to 17 miles per hour in less than three (3) minutes. It rises to a maximum height of 230 feet and can carry a maximum of 109 passengers plus an attendant per cabin. The system annually transports more than two million passengers."</ref> === تۆڕی پاسکیلسواری === [[File:Citi_bike_(10414610734).jpg|thumb|خزمەتگوزاریی ھاوبەشیکردنی پاسکیلی [[سیتی بایک]]، کە لە ئایاری ٢٠١٣ دەستی پێکرد]] نیویۆرک سیتی دۆخێکی تێکەڵاوی بۆ پاسکیلسواری ھەیە، کە چڕیی شارنشینی، زەوی تا ڕادەیەک تەخت، شەقامە قەرەباڵغەکان کە ھاتوچۆی وەستان و ڕۆیشتنیان ھەیە، و چەندین پیادەڕەو لەخۆدەگرێت. دانیشتووانە زۆرەکەی پاسکیلسوارانی شارەکە [[پاسکیلسواری بەسوود|پاسکیلسوارانی سوودبەخش]] لەخۆدەگرێت، وەکوو خزمەتگوزارییەکانی گەیاندن و پەیامبەرەکان؛ [[یانەی پاسکیلسواری|یانەکانی پاسکیلسواریی]] کاتبەسەربردن؛ و ژمارەیەکی زیاد لە [[ھاتوچۆکردن بە پاسکیل|ھاتوچۆکەران بە پاسکیل]]. پاسکیلسواری تا دێت زیاتر باو دەبێت لە نیویۆرک سیتی؛ لە ساڵی ٢٠٢٢دا نزیکەی ٦١,٢٠٠ کەس ھەبوون کە ڕۆژانە بە پاسکیل ھاتوچۆیان دەکرد و ٦١٠,٠٠٠ گەشتی ڕۆژانەی پاسکیل ھەبوو، کە ھەردووکیان بە نزیکەیی دوو ھێندە بوون بە بەراورد بە دەیەی پێشووتر.<ref name="NYCcycling" /> {{As of|2022||df=}}، نیویۆرک سیتی {{convert|1525|mi|km}} [[ڕێڕەوی پاسکیل|ڕێڕەوی پاسکیلی]] ھەبوو، لەوانە {{Convert|644|mi||abbr=}} ڕێڕەوی پاسکیلی جیاکراوە یان "پارێزراو" لە سەرتاسەری شارەکەدا.<ref name="NYCcycling">[https://www.nyc.gov/html/dot/html/bicyclists/cyclinginthecity.shtml Cycling in the City], [[New York City Department of Transportation]]. Accessed January 14, 2024. "1,525 lane miles of bike lanes installed in New York City as of 2022; 644 lane miles of protected bike lanes installed in New York City as of 2022"</ref> === شەقام و ڕێگە خێراکان === [[File:Manhattanhenge 2016-07-12-FRD.png|thumb|upright=0.8|گەشتیاران سەیری [[مانھاتنھێنج]] دەکەن لەسەر [[شەقامی ٤٢ (مانھاتن)|شەقامی ٤٢]] لە ١٢ی تەممووزی ٢٠١٦دا]] شەقامەکان تایبەتمەندییەکی تری دیاریکەری شارەکەن. دەرکەوتووە کە نیویۆرک لەسەر ئاستی جیھان لە پێشەنگدایە لە ڕووی [[قەرەباڵغیی ھاتوچۆ|قەرەباڵغیی ھاتوچۆی]] ئۆتۆمبێلی شارنشینییەوە.<ref name="NYCCongestion">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.economist.com/united-states/2024/11/21/congestion-pricing-in-new-york-gets-the-go-ahead-after-all-maybe |سەردێڕ=Congestion pricing in New York gets the go-ahead after all. Maybe |بڵاوکەرەوە=[[The Economist]] |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=But traffic is bad most days, with more than 900,000 cars entering Manhattan's central business district. INRIX, a traffic-data firm, found that New York City leads the world in urban traffic congestion among the cities scored, with the average driver stationary for 101 hours a year.}}</ref> [[پلانی کۆمیسیۆنەرانی ١٨١١]] کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر گەشەسەندنی فیزیکیی شارەکە. نیویۆرک سیتی تۆڕێکی بەرفراوانی ڕێگەی خێرا و [[پارکوەی|پارکوەیی]] ھەیە، کە ناوچەکانی شارەکە بەیەکەوە و بە [[باکووری نیوجێرزی]]، کاونتیی وێستچێستەر، لۆنگ ئایلەند، و باشووری ڕۆژاوای [[کۆنێتیکت]]ەوە دەبەستنەوە لە ڕێگەی [[پرد و تونێلەکان لە نیویۆرک سیتی|پرد و تونێلەکانەوە]]. لەبەرئەوەی ئەم ڕێگە خێرایانە خزمەت بە ملیۆنان دانیشتووی ناوچەکانی دەرەوە و دەوروبەر دەکەن کە ھاتوچۆ دەکەن بۆ ناو مانھاتن، باوە کە شۆفێران بۆ چەندین کاتژمێر گیر بخۆن لە قەرەباڵغیی ھاتوچۆی چڕدا کە ڕووداوێکی ڕۆژانەیە، بەتایبەتی لە کاتی [[کاتژمێری لوتکە|کاتژمێری لوتکەی ھاتوچۆدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ny.curbed.com/2019/8/15/20807470/nyc-streets-dot-mobility-report-congestion |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190816022547/https://ny.curbed.com/2019/8/15/20807470/nyc-streets-dot-mobility-report-congestion |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=New York City's streets are 'more congested than ever': report |یەکەم١=Amy |دوایین١=Plitt |یەکەم٢=Valeria |دوایین٢=Ricciulli |ئیش=[[Curbed]] |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.crainsnewyork.com/op-ed/solving-citys-traffic-nightmares |سەردێڕ=Solving the city's traffic nightmares |یەکەم=Jason M. |دوایین=Barr |ئیش=[[Crain Communications]] |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[نرخدانانی قەرەباڵغی لە نیویۆرک سیتی]]، کە یەکەمین بەرنامەی لەو جۆرەیە لە وڵاتەکەدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mta.info/project/CBDTP|سەردێڕ=Central Business District Tolling Program|وێبگە=MTA}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥دا کارا کرا، کە دەسەپێنرێت بەسەر زۆربەی ھاتوچۆی ئۆتۆمبێلەکاندا کە ناوچەی مانھاتنی باشووری [[شەقامی ٦٠ (مانھاتن)|شەقامی ٦٠]] بەکاردەھێنن، وەک ھەوڵێک بۆ ھاندانی ھاتوچۆکەران بۆ بەکارھێنانی [[گواستنەوەی خێرا]] لەبری ئۆتۆمبێل.<ref name=ManhattanCongestionPricing>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/04/nyregion/congestion-pricing-nyc.html|سەردێڕ=Welcome to the Congestion Zone: New York Toll Program Is Set to Begin|نووسەر=Winnie Hu and Ana Ley|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> بە پێچەوانەی زۆربەی بەشەکانی تری وڵاتەکە، ویلایەتی نیویۆرک قەدەغەی کردووە کە [[سووڕانەوە لەسەر گڵۆپی سوور|لە کاتی گڵۆپی سووردا بسووڕێیتەوە]] لەو شارانەی کە ژمارەی دانیشتووانیان لە یەک ملیۆن کەس زیاترە، بە مەبەستی کەمکردنەوەی پێکدادانەکان و زیادکردنی سەلامەتی پیادەکان. بۆیە، لە نیویۆرک سیتی، ھەموو سووڕانەوەیەک لەسەر گڵۆپی سوور نایاسایییە مەگەر نیشانەیەک ھەبێت کە ڕێگە بەو جووڵەیە بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chapter 4: Traffic Control |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://dmv.ny.gov/about-dmv/chapter-4-traffic-control-2 |بڵاوکەرەوە=[[New York State Department of Motor Vehicles]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> === پرد و تونێلەکان === [[File:Manhattan and Brooklyn bridges on the East River, New York City, 1981.jpg|thumb|[[پردی مانھاتن]] و [[پردی بروکلین]] لەسەر [[ڕووباری ڕۆژھەڵات]]]] ناوچەکانی مانھاتن و ستەیتن ئایلەند دەکەونە سەر دوورگەیەک کە ھەمان ناویان ھەیە، لەکاتێکدا کوینز و بروکلین دەکەونە کۆتایی ڕۆژاوای دوورگەی گەورەتری لۆنگ ئایلەند، و دە بڕۆنکس دەکەوێتە سەر خاکی سەرەکیی ویلایەتی نیویۆرک. دوورگەی مانھاتن لە ڕێگەی تۆڕێکی بەرفراوانی پرد و تونێلەکانەوە بە ناوچەکانی دەرەوە و نیوجێرزی دەبەسترێتەوە. [[پردی جۆرج واشینگتن]]ی ١٤-ڕێڕەوی، کە مانھاتن بە نیوجێرزییەوە دەبەستێتەوە بەسەر ڕووباری ھادسۆندا، قەرەباڵغترین پردی ئۆتۆمبێلە لە جیھاندا.<ref name="gwbridge">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port Authority of New York and New Jersey—George Washington Bridge |ناونیشان=https://www.panynj.gov/bridges-tunnels/en/george-washington-bridge.html |بڵاوکەرەوە=[[Port Authority of New York and New Jersey]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="gwbridgepainters">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Bod |دوایین١=Woodruff |یەکەم٢=Lana |دوایین٢=Zak |یەکەم٣=Stephanie |دوایین٣=Wash |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=GW Bridge Painters: Dangerous Job on Top of the World's Busiest Bridge |ناونیشان=https://abcnews.go.com/US/george-washington-bridge-painters-dangerous-job-top-worlds/story?id=17771877 |ئیش=[[ABC News (United States)|ABC News]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[پردی ڤێرازانو-نارۆز]]، کە بەسەر گەرووی [[نارۆز]]دا تێدەپەڕێت لە نێوان بروکلین و ستەیتن ئایلەند، درێژترین [[پردی ھەڵواسراو]]ە لە کیشوەرەکانی ئەمریکادا و یەکێکە لە درێژترین پردەکانی جیھان.<ref name="infoplease.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Top Ten: Longest Suspension Bridges in the World |ناونیشان=http://www.infoplease.com/toptens/worldsuspbridges.html |وێبگە=Infoplease |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Pearson Education |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121113220448/http://www.infoplease.com/toptens/worldsuspbridges.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref name="Verrazano-Narrows Bridge">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Verrazano-Narrows Bridge |ناونیشان=http://www.nycroads.com/crossings/verrazano-narrows/ |وێبگە=NYCRoads |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Eastern Roads}}</ref> [[پردی بروکلین]]، بە تاوەرە ھەڵواسراوە بەردینەکانییەوە کە بە شێوازی نیۆ-گۆتیک دروستکراون، ھێمایەکی ئایکۆنیی شارەکەیە؛ کاتێک لە ساڵی ١٨٨٣ کرایەوە، یەکەمین پردی ھەڵواسراو بوو بە وایەری پۆڵایین و درێژترین پردی ھەڵواسراو بوو لە جیھاندا تا ساڵی ١٩٠٣.<ref>"[https://www.loc.gov/item/today-in-history/june-12/ Today in History – June 12: Roebling and the Brooklyn Bridge]", [[Library of Congress]]. Accessed July 30, 2023. "The Brooklyn Bridge, Roebling's last and greatest achievement, spans New York's East River to connect Manhattan with Brooklyn. When completed in 1883, the bridge, with its massive stone towers and a main span of 1,595.5 feet between them, was by far the longest suspension bridge in the world."</ref><ref>"[https://www.asce.org/about-civil-engineering/history-and-heritage/historic-landmarks/williamsburg-bridge Williamsburg Bridge]", [[American Society of Civil Engineers]]. Accessed July 30, 2023. "When opened in 1903, the 1,600 foot long main span of the Williamsburg Bridge was the world's longest suspension span, surpassing the nearby Brooklyn Bridge by only 4.5 feet."</ref> [[پردی کوینزبۆرۆ]] "درێژترین [[پردی کانتلێڤەر|بەشی کانتلێڤەر]] بوو لە ئەمریکای باکوور" لە ١٩٠٩ تا ١٩١٧.<ref>"[https://www.asce.org/about-civil-engineering/history-and-heritage/historic-landmarks/queensboro-bridge Queensboro Bridge]", [[American Society of Civil Engineers]]. Accessed July 30, 2023. "The Queensboro Bridge was the longest cantilever span in North America (1,182 feet) from 1909 until the Quebec Bridge opened in 1917 and the longest in the United States until 1930."</ref> [[پردی مانھاتن]]، کە لە ساڵی ١٩٠٩ کرایەوە، "وەک پێشەنگی پردە ھەڵواسراوە مۆدێرنەکان دادەنرێت"، و دیزاینەکەی "وەک مۆدێلێک بوو بۆ پردە ھەڵواسراوە درێژەکانی تر" لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا.<ref>"[https://www.ascemetsection.org/committees/history-and-heritage/landmarks/manhattan-bridge Manhattan Bridge]", [[American Society of Civil Engineers]] Metropolitan Section. Accessed July 30, 2023. "As the first suspension bridge to use the deflection theory, it is considered to be the forerunner of modern suspension bridges and served as the model for the major long-span suspension bridges built in the first half of the twentieth century."</ref> [[پردی ثرۆگس نێک]] و [[پردی وایتستۆن]] کوینز و دە بڕۆنکس بەیەکەوە دەبەستنەوە، لەکاتێکدا [[پردی ترایبۆرۆ]] مانھاتن، کوینز، و دە بڕۆنکس بەیەکەوە دەبەستێتەوە. [[File:Lincoln_Manh_portal_9-38_jeh.JPG|thumb|[[تونێلی لینکۆڵن]]]] [[تونێلی لینکۆڵن]]، کە ڕۆژانە ١٢٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل دەگوازێتەوە لەژێر ڕووباری ھادسۆندا لە نێوان نیوجێرزی و میدتاون مانھاتن، قەرەباڵغترین تونێلی ئۆتۆمبێلە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lincoln Tunnel Historic Overview |ناونیشان=http://www.nycroads.com/crossings/lincoln/ |وێبگە=NYCRoads |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Eastern Roads}}</ref> تونێلەکە لەبری پرد دروستکرا بۆ ئەوەی ڕێگە بە تێپەڕبوونی ئازادانەی کەشتییە گەورەکانی نەفەرھەڵگر و [[کەشتیی بارھەڵگر|کەشتییە بارھەڵگرەکان]] بدات کە بە بەندەری نیویۆرک و سەرووی ڕووباری ھادسۆندا بەرەو لەنگەرگەکانی مانھاتن دەڕۆیشتن. [[تونێلی ھۆڵەند]]، کە خوارووی مانھاتن بە [[جێرزی سیتی، نیوجێرزی]]یەوە دەبەستێتەوە، یەکەمین تونێلی ئۆتۆمبێل بوو کە بە شێوەیەکی میکانیکی ھەواگۆڕکێی بۆ کرابوو کاتێک لە ساڵی ١٩٢٧دا کرایەوە.<ref>"[http://www.nycroads.com/crossings/holland/ Holland Tunnel (I-78)]". Nycroads.com. Retrieved April 12, 2014.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Holland Tunnel |ناونیشان=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=2176&ResourceType=Structure |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140629011542/http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=2176&ResourceType=Structure |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=National Historic Landmark Quicklinks |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref> [[تونێلی کوینز-میدتاون]]، کە بۆ کەمکردنەوەی قەرەباڵغی لەسەر ئەو پردانە دروستکرا کە مانھاتنیان بە کوینز و بروکلینەوە دەبەستەوە، گەورەترین پڕۆژەی ناحکومیی فیدراڵی بوو لە سەردەمی خۆیدا کاتێک لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Queens-Midtown Tunnel Historic Overview |ناونیشان=http://www.nycroads.com/crossings/queens-midtown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Eastern Roads}}</ref> [[تونێلی بروکلین-باتەری]] (بە فەرمی تونێلی ھیو ئێل کاری) درێژترین تونێلی ئۆتۆمبێلی ژێرئاوە کە بەردەوام بێت لە ئەمریکای باکوور و لەژێر [[باتەری پارک]]دا تێدەپەڕێت، کە [[ناوچەی دارایی، مانھاتن|ناوچەی دارایی مانھاتن]] بە [[ڕێد ھوک، بروکلین]]ەوە دەبەستێتەوە.<ref>[https://new.mta.info/bridges-and-tunnels/about/hugh-l-carey-tunnel Hugh L. Carey Tunnel], [[Metropolitan Transportation Authority]], updated July 10, 2023. Accessed January 16, 2024. "When the Hugh L. Carey Tunnel (formerly Brooklyn-Battery Tunnel) opened in 1950, it was the longest continuous underwater vehicular tunnel in North America. It still is.... On the Brooklyn side is the community of South Brooklyn, comprising the Red Hook, Columbia Terrace, Carroll Gardens, Cobble Hill, and Boerum Hill districts.... The Manhattan end of the tunnel leads to the Wall Street area, the South Street Seaport, City Hall/Civic Center, Battery Park City, the World Trade Center site, and the World Financial Center."</ref> == حکوومەت و سیاسەت == === حکوومەت === [[File:New_York_City_Hall_exterior,_October_2016.jpg|thumb|[[ھۆڵی شاری نیویۆرک]]]] نیویۆرک سیتی [[شارەوانیی میترۆپۆلیتان|شارەوانییەکی میترۆپۆلیتانە]] کە خاوەنی [[سەرۆک شارەوانیی بەھێز|فۆرمێکی حکوومەتی سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەنی بەھێزە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Forms of Municipal Government |ناونیشان=http://www.nlc.org/build-skills-networks/resources/cities-101/forms-of-municipal-government |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118035924/http://www.nlc.org/build-skills-networks/resources/cities-101/forms-of-municipal-government |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[National League of Cities]]}}</ref> حکوومەتی شارەکە بەرپرسە لە پەروەردەی گشتی، دامەزراوە چاکسازییەکان، سەلامەتی گشتی، دامەزراوەکانی کاتبەسەربردن، پاکوخاوێنی، دابینکردنی ئاو، و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان. [[ئەنجومەنی شاری نیویۆرک|ئەنجومەنی شار]] دەستەیەکی [[یەک-ئەنجومەن|یەک-ژوورییە]] کە لە ٥١ ئەندامی ئەنجومەن پێکھاتووە و ناوچەکانیان لەسەر بنەمای سنووری جوگرافیی دانیشتووان دیاریکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the Council |ناونیشان=http://www.nyccouncil.info/html/actioncenter/moved.cfm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071208230244/http://www.nyccouncil.info/html/actioncenter/moved.cfm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[New York City Council]]}}</ref> ھەر خولێک بۆ [[سەرۆک شارەوانیی نیویۆرک سیتی|سەرۆک شارەوانی]] و ئەندامانی ئەنجومەن چوار ساڵ دەخایەنێت و [[سنووردارکردنی خول|سنووری دوو خولی لەسەریەکی ھەیە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Chan |یەکەم١=Sewell |دوایین٢=Hicks |یەکەم٢=Jonathan P. |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Council Votes, 29 to 22, to Extend Term Limits |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2008/10/23/council-to-debate-term-limits-change/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> (کە دوای چوار ساڵ پشوو سەرلەنوێ دەست پێدەکاتەوە). ''[[کۆدی کارگێڕیی نیویۆرک سیتی]]''، ''[[ڕێساکانی نیویۆرک سیتی]]''، و ''[[تۆماری شار]]'' بەڕیزبەندی بریتین لە کۆدی یاسا ناوخۆیییەکان، کۆمەڵەی ڕێنمایییەکان، و ڕۆژنامەی فەرمی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gibson |یەکەم١=Ellen M. |ناونیشان=https://www.wshein.com/media/samples/5268.pdf |سەردێڕ=Gibson's New York Legal Research Guide |دوایین٢=Manz |یەکەم٢=William H. |بڵاوکەرەوە=Wm. S. Hein Publishing |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٥٨٨-٧٢٨-٩|edition=3rd |پەڕەکان=٤٥٠, ٤٥٨, ٤٧٣|lccn=2004042477 |oclc=٥٤٤٥٥٠٣٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Durkin |یەکەم=Erin |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Councilman Ben Kallos wants city to publish government notices on its website |newspaper=[[New York Daily News]] |شوێن=New York |ناونیشان=https://www.nydailynews.com/new-york/post-city-notices-website-councilman-article-1.1806264 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011010531/http://www.nydailynews.com/new-york/post-city-notices-website-councilman-article-1.1806264 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ھەر ناوچەیەک ھاوسنوورە لەگەڵ [[ناوچەی دادوەری|ناوچەیەکی دادوەریی]] [[سیستەمی دادگای یەکگرتووی ویلایەتی نیویۆرک|سیستەمی دادگای یەکگرتووی ویلایەتەکە]]، کە تێیدا [[دادگای تاوانی نیویۆرک سیتی|دادگای تاوان]] و [[دادگای مەدەنیی نیویۆرک سیتی|دادگای مەدەنی]] دادگا ناوخۆیییەکانن، لەکاتێکدا [[دادگای باڵای نیویۆرک]] دادگایییە گەورەکان و تێھەڵچوونەوەکان بەڕێوەدەبات. مانھاتن میوانداریی بەشی یەکەمی [[بەشی تێھەڵچوونەوەی دادگای باڵای نیویۆرک|دادگای باڵای بەشی تێھەڵچوونەوە]] دەکات، لەکاتێکدا بروکلین میوانداری بەشی دووەم دەکات. چەندین [[دادگای کارگێڕی|دادگای کارگێڕیی]] دەرەوەی دەسەڵاتی دادوەری ھەن، کە ئاژانسی جێبەجێکردنن و بەشێک نین لە سیستەمی دادگای یەکگرتووی ویلایەتەکە. نیویۆرک سیتی دابەشکراوە لە نێوان دوو [[دادگای ناوچەییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای ناوچەییی جیاوازی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و میوانداری لقە سەرەکییەکانیان دەکات: [[دادگای ناوچەیی بۆ ناوچەی باشووری نیویۆرک]]، کە کۆشکی دادگای سەرەکی لە گۆڕەپانی [[فۆلی سکوێیەر]]ە لە مانھاتن و دەسەڵاتی دادوەرییەکەی مانھاتن و دە بڕۆنکس دەگرێتەوە؛<ref>[https://www.nysd.uscourts.gov Welcome], [[District Court for the Southern District of New York]]. Accessed January 15, 2024. "The United States District Court for the Southern District of New York encompasses the counties of New York, Bronx, Westchester, Rockland, Putnam, Orange, Dutchess, and Sullivan and draws jurors from those counties."</ref> و [[دادگای ناوچەیی بۆ ناوچەی ڕۆژھەڵاتی نیویۆرک]]، کە کۆشکی دادگای سەرەکی لە بروکلینە و دەسەڵاتی دادوەرییەکەی بروکلین، کوینز، و ستەیتن ئایلەند دەگرێتەوە.<ref>[https://www.nyed.uscourts.gov Home Page], [[District Court for the Eastern District of New York]]. Accessed January 15, 2024. "The district comprises the counties of Kings, Nassau, Queens, Richmond, and Suffolk, and concurrently with the Southern District, the waters within the counties of Bronx and New York."</ref> [[دادگای تێھەڵچوونەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ سووڕی دووەم]] و [[دادگای بازرگانیی نێونەتەوەییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھەروەھا بنکەیان لە فۆلی سکوێیەرە.<ref>[https://www.ca2.uscourts.gov/about_the_court.html About the Court], [[U.S. Court of Appeals for the Second Circuit]]. Accessed January 15, 2024. "The Second Circuit Court of Appeals sits in New York City at the Thurgood Marshall U.S. Courthouse in lower Manhattan."</ref><ref>[https://www.cit.uscourts.gov/court-info/court-locations Court Address & Directory], [[U.S. Court of International Trade]]. Accessed January 15, 2024.</ref> === سیاسەت === [[File:Zohran Mamdani 05.25.25 (b) (cropped).jpg|thumb|[[زۆھران مەمدانی|زۆھران مامدانی]]، سەرۆک شارەوانیی ئێستا و ١١٢ەمی [[سەرۆک شارەوانیی نیویۆرک سیتی|نیویۆرک سیتی]]|alt=وێنەیەکی زۆھران مامدانی. ئەو زەردەخەنە دەکات و ڕاستەوخۆ سەیر دەکاتە ناو کامێراکە. پۆشاکێکی ڕەشی لەبەرە لەگەڵ بۆینباخێکی شین کە خاڵی سپی پێوەیە.]] سەرۆک شارەوانیی شارەکە [[زۆھران مەمدانی|زۆھران مامدانییە]]، کە کاندیدێکی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]]ە و [[ھەڵبژاردنی سەرۆک شارەوانیی نیویۆرک سیتی ٢٠٢٥|لە ساڵی ٢٠٢٥ ھەڵبژێردرا]]. مامدانی کەمێک دوای نیوەشەو لە ڕێوڕەسمێکی تایبەتدا لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ دەستبەکاربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mamdani seals remarkable victory - but real challenges await |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cly4kr8gzr2o |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> پارتی دیموکرات زۆرینەی پۆستە گشتییەکان بەدەستەوەیە. تا تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، ٦٧٪ی دەنگدەرە تۆمارکراوە کاراکانی شارەکە دیموکراتن و ١٠.٢٪یان [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارین]].<ref>[https://www.elections.ny.gov/NYSBOE/enrollment/county/county_Nov23.xlsx NYSVoter Enrollment by County, Party Affiliation and Status Voters Registered as of November 01, 2023] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20240116035832/https://www.elections.ny.gov/NYSBOE/enrollment/county/county_Nov23.xlsx |date=January 16, 2024 }}, [[New York State Board of Elections]], November 1, 2023. Accessed January 15, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی لەلایەن کاندیدێکی سەرۆکایەتیی کۆمارییەکانەوە نەوەیراوەتەوە (نەبردراوەتەوە) لە دوای [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ١٩٢٤ لە نیویۆرک|ساڵی ١٩٢٤]]ەوە، و ھیچ کاندیدێکی کۆماری بۆ پۆستێکی سەرانسەریی ویلایەتەکە ھەر پێنج ناوچەکەی نەبردووەتەوە لە کاتی دروستبوونی شارەکەوە لە ساڵی ١٨٩٨. لە دابەشکردنەوەی ناوچەکانی ھەڵبژاردن دوای سەرژمێریی ٢٠٢٠، ١٤ لە [[ناوچەکانی کۆنگرێسی نیویۆرک|٢٦ ناوچەکەی کۆنگرێسی نیویۆرک]] بەشێک لە نیویۆرک سیتی لەخۆدەگرن.<ref>Boschma, Janie; Rigdon, Renée; Manley, Byron; and Cohen, Ethan. [https://www.cnn.com/interactive/2022/politics/us-redistricting/new-york-redistricting-map/ "Redistricting in New York"], [[CNN]], November 8, 2022. Accessed January 15, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی سەرچاوەیەکی گرنگی [[کۆکردنەوەی یارمەتیی سیاسی|کۆکردنەوەی دارایییە بۆ سیاسەت]].<ref>Lincoln, Taylor. [https://www.citizen.org/wp-content/uploads/MaxedOut.pdf ''The Wells of the Congress''], [[Public Citizen]], January 18, 2022. Accessed January 13, 2024. "Eight of the 10 zip codes giving the most in maxed-out contributions are located in New York City and, specifically, in Manhattan."</ref> شارەکە لاسەنگییەکی بەھێزی ھەیە لە پێدانی پارە لەگەڵ حکوومەتی نیشتمانی و ویلایەتەکە. بۆ ھەر دۆلارێک کە وەک [[باجدان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|باج]] دەینێرێت بۆ حکوومەتی فیدراڵی، ٨٣ سەنت وەک خزمەتگوزاری وەردەگرێتەوە (یان ساڵانە ١١.٤&nbsp;ملیار دۆلار زیاتر دەنێرێت لەوەی کە وەریدەگرێتەوە). دانیشتووان و بازرگانییەکانی شارەکە ھەروەھا ٤.١&nbsp;ملیار دۆلاری زیاتریان ناردووە لە [[ساڵی دارایی|ساڵی دارایی]] ٢٠٠٩-٢٠١٠ بۆ ویلایەتەکە لەوەی کە شارەکە وەک قەرەبوو وەریگرتووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Downstate Pays More, Upstate Gets More: Does It Matter? |ناونیشان=https://rockinst.org/blog/downstate-pays-upstate-gets-matter |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160501015209/http://www.rockinst.org/observations/wardr/2011-12-giving_getting.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=The Nelson A. [[Rockefeller Institute of Government]]—The Public Policy Research Arm of the State University of New York}}</ref> === پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان === لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرنامەی [[دەستەخوشکە شار|دەستەخوشکە شارەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/rwg/mcp/html/scp/scptokyohistory.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=nyc.gov |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030227225602/http://www.nyc.gov/html/rwg/mcp/html/scp/scptokyohistory.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دووبارە ڕێکخرایەوە بە ناوی ''ھاوبەشە جیھانییەکانی نیویۆرک سیتی''. ''دەستەخوشکە شارە مێژووییيەکانی'' نیویۆرک لە خوارەوە ئاماژەیان پێکراوە بەپێی ئەو ساڵەی کە چوونەتە پاڵ تۆڕی ھاوبەشیی نیویۆرک سیتی.<ref name="GlobalOutreach">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYC's Partner Cities |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/ia/gp/html/partner/partner.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130814165415/http://www.nyc.gov/html/ia/gp/html/partner/partner.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=The City of New York}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" !تۆڕی ھاوبەشە جیھانییەکانی نیویۆرک سیتی |- |'''ئەفریقا'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[ئەکرا]]، غانا * [[ئەدیس ئەبابا]]، ئەسیوپیا * [[قاھیرە]]، میسر (١٩٨٢) * [[کەیپتاون]]، باشووری ئەفریقا * [[لاگۆس]]، نێجیریا * [[لیبرەڤیل]]، گابۆن * [[جۆھانسبێرگ]]، باشووری ئەفریقا (٢٠٠٣) * [[نایرۆبی]]، کینیا {{div col end}}'''ئاسیا''' '''(''ڕۆژھەڵات'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * پەکین، چین (١٩٨٠) * [[چانگۆن]]، کۆریای باشوور * [[چۆنگچینگ]]، چین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://open.nysenate.gov/legislation/bill/K1084-2011 |سەردێڕ=K1084-2011: Recognizing Yunnan Province and Chongqing Municipality of the People's Republic of China as a "Sister City" with New York City |بڵاوکەرەوە=[[New York State Senate]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> * [[گوانگژۆو]]، چین * ھۆنگ کۆنگ، چین * [[سێئول]]، کۆریای باشوور * شانگھای، چین * [[شێنیانگ]]، چین * [[تایپێ]]، تایوان * تۆکیۆ، ژاپۆن (١٩٦٠) {{div col end}}'''(''باشوور'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بەنکالۆر]]، ھیندستان * دەلھی، ھیندستان * [[داکا]]، بەنگلادیش * [[کەراچی]]، پاکستان * [[مومبای]]، ھیندستان {{div col end}}'''(''باشووری ڕۆژھەڵات'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بانکۆک]]، تایلەند * [[بیێن ھۆا]]، ڤێتنام * [[ھۆ چی مین سیتی]]، ڤێتنام * [[جاکارتا]]، ئیندۆنیزیا * [[کوالالومپور]]، مالیزیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ |سەردێڕ=KL's Sister Cities |بڵاوکەرەوە=poskod.my |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130830201710/http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> * [[مانیلا]]، فلیپین * سەنگاپوور {{div col end}}'''(''ڕۆژاوا'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[دوبەی]]، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان * [[ئەستەمبوڵ]]، تورکیا ([[پێڕستی وڵاتانی کیشوەربڕ|کیشوەربڕ]]) * [[قودس]]، ئیسرائیل (١٩٩٣)<ref>[https://a860-collectionguides.nyc.gov/repositories/2/archival_objects/790931 Sister City Jerusalem, 1993]{{بەستەری مردوو|url=https://a860-collectionguides.nyc.gov/repositories/2/archival_objects/790931 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}, [[New York City Department of Records and Information Services]]. Accessed February 23, 2026.</ref> * [[تەلئەبیب]]، ئیسرائیل<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515 |سەردێڕ=(Israel) Sister Cities |بڵاوکەرەوە=Tel Aviv |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131001194353/http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> {{div col end}}'''ئوسترالیا'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[مێلبۆرن]]، ئوسترالیا * سیدنی {{div col end}}'''ئەورووپا''' '''(''ناوەڕاست'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بەرلین]]، ئەڵمانیا * [[بوداپێست]]، ھەنگاریا (١٩٩٢) * [[دوسلدۆرف]]، ئەڵمانیا * [[جنێڤ]]، سویسرا * [[ھامبۆرگ]]، ئەڵمانیا * [[ھایدلبێرگ]]، ئەڵمانیا * [[میونشن]]، ئەڵمانیا * [[پراگ]]، کۆماری چیک * [[ڤیێنا]]، نەمسا * [[وارشۆ]]، پۆڵەندا {{div col end}}'''(''ڕۆژھەڵات'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کیێڤ]]، ئوکراینا * مۆسکۆ، ڕووسیا * [[سەنت پیتەرزبورگ]]، ڕووسیا {{div col end}}'''(''باکوور'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کۆپنھاگن]]، دانیمارک * [[ھێلسینکی]]، فینلاند * [[ئۆسلۆ]]، نەرویژ * [[ستۆکھۆڵم]]، سوێد {{div col end}}'''(''باشوور'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بەرشەلۆنە]]، ئیسپانیا * [[بوخارێست]]، ڕۆمانیا * [[ئەستەمبوڵ]]، تورکیا ([[پێڕستی وڵاتانی کیشوەربڕ|کیشوەربڕ]]) * [[لیسبۆن]]، پورتوگال * [[مەدرید]]، ئیسپانیا (١٩٨٢) * [[میلان]]، ئیتالیا * [[پریشتینا]]، کۆسۆڤۆ * [[ڕۆما]]، ئیتالیا (١٩٩٢) {{div col end}}'''(''ڕۆژاوا'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[ئەمستەردام]]، ھۆڵەندا * [[ئەنتۆێرپ]]، بەلجیکا * [[بێلفاست]]، شانشینی یەکگرتوو * [[برۆکسێل]]، بەلجیکا * [[دەبلین]]، ئێرلەندا * [[ئێدینبرا]]، شانشینی یەکگرتوو * [[گلاسگۆ]]، شانشینی یەکگرتوو * لەندەن، شانشینی یەکگرتوو (٢٠٠١) * [[لوکسمبۆرگ (شار)|لوکسمبۆرگ سیتی]]، لوکسمبۆرگ * [[لیۆن]]، فەڕەنسا * پاریس، فەڕەنسا * [[ڕۆتەردام]]، ھۆڵەندا * [[لاھای]]، ھۆڵەندا {{div col end}}'''ئەمریکای باکوور''' '''(''کەنەدا'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کالگاری]]، ئەلبێرتا، کەنەدا * [[ئێدمۆنتۆن]]، ئەلبێرتا، کەنەدا * [[مۆنتریال]]، کێبێک، کەنەدا * [[ئۆتاوا]]، ئۆنتاریۆ، کەنەدا * [[کێبێک سیتی]]، کێبێک، کەنەدا * [[تۆرۆنتۆ]]، ئۆنتاریۆ، کەنەدا * [[ڤانکۆڤەر]]، بریتیش کۆڵۆمبیا، کەنەدا * [[ڤیکتۆریا، بریتیش کۆڵۆمبیا|ڤیکتۆریا]]، بریتیش کۆڵۆمبیا، کەنەدا * [[وینیپێگ]]، مانیتۆبا، کەنەدا {{div col end}}'''(''مەکسیک، ئەمریکای ناوەڕاست، و کاریبی'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کوێرناڤاکا]]، مۆرالێس، مەکسیک * [[مەکسیکۆ سیتی]]، مەکسیک * [[مۆنتێرەی]]، نویڤۆ لیۆن، مەکسیک * [[پەنەما سیتی]]، پەنەما * [[سانتۆ دۆمینگۆ]]، کۆماری دۆمینیکان (١٩٨٣) {{div col end}}'''(''ویلایەتە یەکگرتووەکان'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بالتیمۆر]]، میریلاند، ویلایەتە یەکگرتووەکان * [[بۆستن]]، ماساچووسیتس، ویلایەتە یەکگرتووەکان * شیکاگۆ، ئیلینۆی، ویلایەتە یەکگرتووەکان * لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان * [[فیلادێلفیا]]، پێنسیلڤانیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان {{div col end}}'''ئەمریکای باشوور'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بۆگۆتا]]، کۆلۆمبیا * [[بەڕازیلیا]]، بەڕازیل (٢٠٠٤) * [[بوینس ئایریس]]، ئەرژەنتین * [[کاراکاس]]، ڤێنیزوێلا * [[کۆردۆبا، ئەرژەنتین|کۆردۆبا]]، ئەرژەنتین * [[کوریتیبا]]، بەڕازیل * [[لیما]]، پیرۆ * [[مێدێلین]]، کۆلۆمبیا * [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]، بەڕازیل * [[سانتیاگۆ]]، چیلی * [[ساو پاولۆ]]، بەڕازیل {{div col end}} |} * == تێبینییەکان == {{notelist|30em}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Belden |یەکەم=E. Porter |ساڵ=١٨٤٩|سەردێڕ=New York, Past, Present, and Future: Comprising a History of the City of New York, a Description of Its Present Condition, and an Estimate of Its Future Increase |ناونیشان=https://archive.org/details/bub_gb_Jv-nXd8W8b0C |بڵاوکەرەوە=G. P. Putnam |ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Burgess |یەکەم=Anthony |بەستەری نووسەر=Anthony Burgess |ساڵ=١٩٧٦|سەردێڕ=New York |title-link=New York (Anthony Burgess book) |بڵاوکەرەوە=Little, Brown & Co. |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٦١٨٢-٢٦٦-٠|ref=none}} * {{cite gotham}} * Holli, Melvin G., and Jones, Peter d'A., eds. (1981). [https://archive.org/details/biographicaldict0000unse_r8s1 ''Biographical Dictionary of American Mayors, 1820–1980'']. Greenwood Press. Provides short scholarly biographies of each of the city's mayors from 1820 to 1980; see index at p.&nbsp;410 for list. * {{cite enc-nyc}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Dunbar |editor2-first=David S. |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Empire City: New York Through the Centuries |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-١٠٩٠٩-٣|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lankevich |یەکەم=George L. |ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=American Metropolis: A History of New York City |ناونیشان=https://archive.org/details/americanmetropol00lank |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[NYU Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٤٧-٥١٨٦-٢|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wallace |یەکەم١=Mike |بەستەری نووسەر=Mike Wallace (historian) |ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=Greater Gotham: A History of New York City from 1898 to 1919 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٦٣٥-٩|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wallace |یەکەم١=Mike |بەستەری نووسەر=Mike Wallace (historian) |ساڵ=٢٠٢٥|سەردێڕ=Gotham at War: A History of New York City from 1933 to 1945 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٨٤٥١-٨|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White |یەکەم=E. B. |بەستەری نووسەر=E. B. White |ساڵ=١٩٤٩|سەردێڕ=Here Is New York |edition=2000 reissue |بڵاوکەرەوە=Little Bookroom |ref=none}} * {{cite AIA4}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Whitehead |یەکەم=Colson |بەستەری نووسەر=Colson Whitehead |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Colossus of New York: A City in 13 Parts |ناونیشان=https://archive.org/details/colossusofnewyor00whit |بڵاوکەرەوە=Doubleday |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٨٥-٥٠٧٩٤-٣|ref=none}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website}} * [http://www.nycgo.com/ NYC Go] – وێبگەی فەرمیی گەشتیاری * {{osmrelation-inline|175905}} * [http://collections.mcny.org/ Collections] – ١٤٥,٠٠٠ وێنەی نیویۆرک سیتی لە [[مۆزەخانەی شاری نیویۆرک]] * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The New New York Skyline (interactive) |ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/new-york-city-skyline-tallest-midtown-manhattan/ |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=[[National Geographic]]}} {{s-start}} {{s-bef|before=[[ترێنتۆن، نیوجێرزی]]}} {{s-ttl|title=پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان<br />ی ئەمریکا|years=١٧٨٥–١٧٩١}} {{s-aft|after=[[فیلادێلفیا]]، پێنسیلڤانیا}} {{s-end}} {{Subject bar |book=New York City | commons=yes |n=yes |wikt=yes |b=yes |q=yes |s=yes |v=yes |voy=yes |d=yes }}{{Portal bar|6=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|7=جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}}{{authority control}} {{پۆلی کۆمنز|New York City}} [[پۆل:نیویۆرک سیتی| ]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٢٤ لە ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٢٤ لە ئیمپراتۆریەتیی ھۆڵەندی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٩٨ لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٩٨ لە نیویۆرک سیتی]] [[پۆل:شارەکان لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:شارەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]] [[پۆل:دامەزراوەکان لە نیو نێدەرلاند]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:پایتەختە ویلایەتییەکانی پێشوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:شوێنە کەناراوییە نیشتەجێبووەکان لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووە دامەزراوەکان لەلایەن کۆمپانیای ھۆڵەندیی ھیندستانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووە دامەزراوەکان لە ١٦٢٤]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان کە لە ١٨٩٨ دامەزراون]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووەکانی نیویۆرک (ویلایەت) لەسەر ڕووباری ھادسۆن]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کەناراوی ئەتڵەسیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ناوەندە تەکنۆلۆژییەکان]] [[پۆل:مێگاسیتییەکان]] [[پۆل:شارەکانی نیویۆرک]] [[پۆل:شارەکانی ناوچەی گەورەی نیویۆرک]] [[پۆل:دامەزراوەکان لە نیو هۆڵەندا]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ویلایەتەکان لە ئەمریکا]] [[پۆل:شارە گەورەکان]] [[پۆل:شاری نیویۆرک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦٢٤]] 5gxf2q74wv9t795x2qm1t3mujqi5d7c 1695564 1695562 2026-10-27T10:12:50Z KiranBOT 69752 شوێنپێهەڵگرتنی AMP لە URLەکان لابرد ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ووردەکاریەکان]]) ([[User talk:Usernamekiran|هەڵەیەک ڕاپۆرت بکە]]) v3.1.1s 1695564 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = نیویۆرک<!--بەبێ گفتوگۆکردن دەستکاریی مەکە.--> | subdivision_type = وڵات | settlement_type = [[دابەشکارییە کارگێڕییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)#شار|شار]] | named_for = [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|جەیمز ستیوارت، دوکی یۆرک]]<ref name="homberger400"/> | image_skyline = {{multiple image | total_width = 300 | border = infobox | perrow = 1/3/3/2 | caption_align = center | image1 = View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu (cropped).jpg | alt1 = میدتاون مانھاتن | caption1 = [[میدتاون مانھاتن]] لەگەڵ [[ئیمپایەر ستەیت بیڵدینگ]] (ناوەڕاست) و [[خوارووی مانھاتن]] لەگەڵ [[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر|وەن WTC]] (پاشبنەما) | image2 = 67º Período de Sesiones de la Asamblea General de Naciones Unidas (8020913157) (cropped).jpg | alt2 = بینای بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان | caption2 = [[بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان|بارەگای UN]] | image3 = Statue-of-Liberty-New-York-2014.jpg | alt3 = پەیکەری ئازادی | caption3 = [[پەیکەری ئازادی]] | image4 = New york times square-terabass (cropped).jpg | alt4 = گڵۆپە درەوشاوەکانی تایمز سکوێر | caption4 = [[تایمز سکوێر]] | image5 = Unisphere at night (cropped).jpg | alt5 = یونیسفێر، پەیکەرێکی گەورەی گۆی کانزایی | caption5 = [[یونیسفێر]] | image6 = Global Citizen Festival Central Park New York City from NYonAir (15351915006).jpg | alt6 = دیمەنی سێنتڕاڵ پارک | caption6 = [[سێنتڕاڵ پارک]] | image7 = Spiderweb BB jeh.jpg | alt7 = پردی بڕوکلین | caption7 = [[پردی بڕوکلین]] | image8 = Look_out_point_(cropped).jpg | alt8 = پردێک بەسەر ڕووبارێکدا | caption8 = [[پردی ڤێرازانو-نارۆز]] | image9 = New York Botanical Garden April 2015 010.jpg | alt9 = کتێبخانەی باخچەی ڕووەکیی نیویۆرک | caption9 = [[کتێبخانەی باخچەی ڕووەکیی نیویۆرک]] }} | image_flag = Flag of New York City.svg | flag_size = 110 | image_seal = Seal of New York City BW.svg | seal_size = 90 | image_blank_emblem = NYC Logo Wolff Olins.svg{{!}}class=skin-invert | blank_emblem_type = [[نیشانەی وشەیی]] | mapframe = yes | mapframe-zoom = 8 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-point = none | mapframe-stroke-width = 1 | mapsize = | map_caption = نەخشەی کارلێکەری کە سنووری شاری نیویۆرک پیشان دەدات | pushpin_map = New York#USA | pushpin_label_position = top | pushpin_label = {{nowrap|شاری نیویۆرک}} | pushpin_map_caption = ھەڵکەوتە لەناو [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]##ھەڵکەوتە لەناو ویلایەتە یەکگرتووەکان | pushpin_relief = yes | coordinates = {{Coord|region:US-NY_type:city|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <ref name="GR1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١١ |سەردێڕ=پەڕگەکانی گازێتێری ئەمریکا: ٢٠١٠، ٢٠٠٠، و ١٩٩٠ |ناونیشان=https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]}}</ref> | official_name = <!-- بەبێ کۆدەنگی ھیچ بۆ ئەم پارامەترە زیاد مەکە --> | subdivision_name = {{Flag|United States}} | subdivision_type2 = ویلایەت | subdivision_name2 = {{Flag|New York}} | parts_type = [[کاونتی (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کاونتییە پێکھێنەرەکان]] ([[ناوچەکانی شاری نیویۆرک|ناوچەکان]]) | parts = {{ubl|[[زە بڕۆنکس|بڕۆنکس (زە بڕۆنکس)]]|[[بڕوکلین|کینگز (بڕوکلین)]]|[[مانھاتن|نیویۆرک (مانھاتن)]]|[[کوینز|کوینز (کوینز)]]|[[ستەیتن ئایلەند|ڕیچمۆند (ستەیتن ئایلەند)]]}} | established_title = [[نیو ئەمستەردام#گەڕانەوەی هۆڵەندییەکان|نیشتەجێبوون]] | established_date = {{start date and age|1624|5|20|p=yes}} | established_title1 = [[نیو ئەمستەردام#داگیرکردنی ئینگلیزەکان|ناوی ئێستا]] | established_date1 = {{start date and age|1664|9|8|p=yes}} | established_title2 = [[شاری گەورەی نیویۆرک|یەکخراو]] | established_date2 = {{start date and age|1898|1|1|p=yes}} | government_type = [[حکومەتی سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەن|سەرۆک شارەوانیی بەھێز-ئەنجومەن]] | governing_body = [[ئەنجومەنی شاری نیویۆرک]] | founder = [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]] | leader_title = [[سەرۆک شارەوانیی شاری نیویۆرک|سەرۆک شارەوانی]] | leader_name = [[زۆھران مەمدانی]] ([[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|D]]) | total_type = کۆی گشتی | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="TigerWebMapServer">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بنکەدراوەی خزمەتگوزارییەکانی ArcGIS REST |ناونیشان=https://tigerweb.geo.census.gov/arcgis/rest/services/TIGERweb/Places_CouSub_ConCity_SubMCD/MapServer |بڵاوکەرەوە=نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> | area_total_sq_mi = 472.43 | area_total_km2 = 1223.59 | area_land_sq_mi = 300.46 | area_land_km2 = 778.18 | area_water_sq_mi = 171.97 | area_water_km2 = 445.41 | elevation_min_ft = 0 | elevation_max_m = 122 | elevation_max_ft = 401 | elevation_footnotes = <ref name="GR3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |سەردێڕ=دەستەی ئەمریکا بۆ ناوە جوگرافییەکان |ناونیشان=http://geonames.usgs.gov/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=[[ڕووپێویی جیۆلۆجیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]}} گەڕان بۆ پێناسی تایبەتمەندیی 975772.</ref> | elevation_max_footnotes = {{Efn|بەرزترین خاڵ لە شاری نیویۆرک بریتییە لە [[تۆدت ھیڵ]].}} | elevation_min_footnotes = | population_rank = [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی ژمارەی دانیشتووان|یەکەم]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان | population_density_sq_mi = 29,302.7 | population_density_km2 = 11313.8 | population_as_of = [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠٢٠]] | population_total = 8804190 | population_footnotes = | population_est =8,584,629 | pop_est_as_of = ٢٠٢٥ | pop_est_footnotes = <ref name=NYCQuickFacts/> | population_metro_footnotes = <ref name="2020Pop">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داتای ویلایەت بۆ دانیشتووان و نیشتەجێبوونی ٢٠٢٠ |ناونیشان=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> | population_metro = 20140470 | population_urban_footnotes = <ref name="urban area">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html |سەردێڕ=پێڕستی ناوچە شارییەکانی سەرژمێریی ٢٠٢٠ |وێبگە=census.gov |بڵاوکەرەوە=نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> | population_urban = 19426449 | population_density_urban_km2 = 2309.2 | population_density_urban_sq_mi = 5980.8 | population_demonym = نیویۆرکی | demographics_type2 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) | demographics2_footnotes = <ref name="bea.gov" /><ref name="fred.stlouisfed.org">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=کۆی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بۆ نیویۆرک-نیوارک-جێرسی سیتی، NY-NJ-PA (MSA) |ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/series/NGMP35620 |وێبگە=fred.stlouisfed.org}}</ref> | demographics2_title1 = کۆی گشتی | demographics2_info1 = $١.٣٧٨&nbsp;تریلیۆن (٢٠٢٤) | blank7_name = | demographics2_title2 = گەورەشار | demographics2_info2 = $٢.٤٤٣&nbsp;تریلیۆن (٢٠٢٤) ([[پێڕستی ناوچە میترۆپۆلیتانییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی|یەکەم]]) | timezone1 = [[ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات|EST]] | utc_offset1_DST = –4 | timezone1_DST = [[ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات|EDT]] | utc_offset1 = –5 | postal_code_type = [[زیپ کۆد]]ەکان | postal_code = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx | area_codes = [[کۆدەکانی ناوچەی ٢١٢، ٦٤٦ و ٣٣٢|212/646/332]]، [[کۆدەکانی ناوچەی ٧١٨، ٣٤٧ و ٩٢٩|718/347/929]]، [[کۆدی ناوچەی ٩١٧|917]] | blank_name = [[پێوەرەکانی پرۆسێسکردنی زانیاریی فیدراڵی|کۆدی FIPS]] | blank_info = 36-51000 | blank1_name = پێناسی تایبەتمەندیی [[سیستەمی زانیاریی ناوە جوگرافییەکان|GNIS]] | blank1_info = 975772 | website = {{URL|https://www.nyc.gov}} | nicknames = [[سێوی گەورە|سێوە گەورەکە]]، [[ئەو شارەی ھەرگیز نانوێت (نازناو)|ئەو شارەی ھەرگیز نانوێت]]، [[سالماگوندی (بڵاوکراوە)|گۆتەم]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nigro |یەکەم=Carmen |ناونیشان=https://www.nypl.org/blog/2011/01/25/so-why-do-we-call-it-gotham-anyway |سەردێڕ=کەواتە، بۆچی پێی دەڵێین گۆتەم؟ |بڵاوکەرەوە=[[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک]] |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣ |وتەگێڕانەوە=لێرەدا تێدەگەین کە زاراوەی گۆتەم پەیوەستە بە نووسەر واشینگتن ئیرڤینگ، کە بە کورتەچیرۆکەکانی 'ئەفسانەی سلیپی ھۆڵۆ' و 'ڕیپ ڤان وینکل' بەناوبانگە. ھەروەھا لێرەدا تێدەگەین کە ئیرڤینگ زۆر مەبەستی پیاھەڵدان نەبوو کاتێک لە ساڵی ١٨٠٧دا ئەم نازناوەی لە شارەکە نا.}}</ref> و [[نازناوەکانی شاری نیویۆرک|ئەوانی تر]] }} '''نیویۆرک'''، کە زۆرجار پێی دەوترێت '''شاری نیویۆرک''' ('''NYC''')،{{efn|بۆ جیاکردنەوەی لە [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]}} [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی ژمارەی دانیشتووان|پڕدانیشتووترین شارە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا]]. شارەکە دەکەوێتە نووکی باشووری [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]] لەسەر [[بەندەری نیویۆرک]]، کە یەکێکە لە گەورەترین بەندەرە سروشتییەکانی جیھان. شارەکە لە [[ناوچەکانی شاری نیویۆرک|پێنج ناوچە]] پێکدێت&mdash;[[مانھاتن]]، [[بڕوکلین]]، [[کوینز]]، [[زە بڕۆنکس]]، و [[ستەیتن ئایلەند]]؛ ھەریەکەیان لەگەڵ [[پێڕستی کاونتییەکان لە نیویۆرک|کاونتییەکەی خۆیدا]] ھاوسنوور و یەکە. ئەم شارە ناوەندی جوگرافی و دیمۆگرافییە بۆ ھەردوو [[مێگالۆپۆلیسی باکووری ڕۆژھەڵات]] و [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]، کە گەورەترین ناوچەی میترۆپۆلیتانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕووی ھەردوو ژمارەی دانیشتووان و ڕووبەری شارنشینییەوە. نیویۆرک [[شاری جیھانی|ناوەندێکی جیھانییە]] بۆ [[ناوەندی دارایی|دارایی]]<ref name="NYCFinancialCapitalWorldA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.china.org.cn/english/China/219124.htm |سەردێڕ=Shanghai and New York—Similar, But Different |بڵاوکەرەوە=China.org |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref><ref name="NYCFinancialCapitalWorldGFCI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-39-explore-the-data/gfci-39-rank/|سەردێڕ=GFCI 39 Rank|بڵاوکەرەوە=Z/Yen Group Limited|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> و [[ئابووری شاری نیویۆرک|بازرگانی]]، [[کولتووری شاری نیویۆرک|کولتوور]]، [[تەکنۆلۆژیای بەرز|تەکنۆلۆژیا]]،<ref name="NewYorkCityDestinationNumberOneTechHub">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.crainsnewyork.com/technology/new-york-closer-ever-beating-bay-area-tech |سەردێڕ=New York is closer than ever to beating the Bay Area on tech |یەکەم=Cara |دوایین=Eisenpress |newspaper=[[Crain Communications]] |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> [[پایتەختی کاتبەسەربردنی جیھان|کاتبەسەربردن]] و [[ڕاگەیاندن لە شاری نیویۆرک|ڕاگەیاندن]]، ئەکادیمیا و [[پێڕستی شارەکان بەپێی بەرھەمی زانستی|بەرھەمی زانستی]]،<ref name="NYCScientificCapital">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leading 200 science cities {{!}} Nature Index 2022 Science Cities |ناونیشان=https://www.nature.com/nature-index/supplements/nature-index-2022-science-cities/tables/overall |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=nature.com |زمان=en}}</ref> [[ھونەرەکان]] و [[پایتەختی مۆدە|مۆدە]]، و بەو پێیەی ماڵی [[بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان|بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکانە]]، دڵی دیپلۆماسییەتی نێونەتەوەیییە.{{efn|بە پشتبەستن بە چەندین سەرچاوە: <ref name="The City of New York">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYC Mayor's Office for International Affairs |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/ia/html/home/home.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150616080757/http://www.nyc.gov/html/ia/html/home/home.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |بڵاوکەرەوە=The City of New York}}</ref><ref name="Digital Diplomacy Coalition, New York">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=DDC New York |ناونیشان=http://www.digidiplomats.org/newyork/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727142713/http://www.digidiplomats.org/newyork/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨ |بڵاوکەرەوە=Digital Diplomacy Coalition, New York |وتەگێڕانەوە=DDCی نیویۆرک کە لە ساڵی ٢٠١٤ دامەزراوە، هاوبەشی لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان، کۆمپانیا گەورەکانی تەکنۆلۆژیا و سۆشیال میدیا، چەندین حکومەت، و ڕێکخراوە ناحکومییەکان کردووە بۆ هێنانی بەرنامەی ناوازە بۆ کۆمەڵگەی ناوچەکە. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYCWorld'sMostImportantCity2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/most-influential-cities-in-the-world-2018-5?amp |سەردێڕ=The 21 most influential cities in the world |نووسەر١=Will Martin |نووسەر٢=Libertina Brandt |بڵاوکەرەوە=[[Business Insider]] |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="NYCTheCapitaloftheWorld">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Epic of New York City: A Narrative History |نووسەر=Edward Robb Ellis |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |بڵاوکەرەوە=Basic Books |پەڕە=٥٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٧-١٤٣٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Sx3RDQAAQBAJ&pg=PA594}}</ref><ref name="NewYorkCapitaloftheWorld2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Sam |دوایین=Roberts |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |سەردێڕ=When the World Called for a Capital |newspaper=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/09/14/nyregion/when-the-world-called-for-a-capital.html |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref>}} شاری نیویۆرک بە خێراییی ژیان و وزە شارییە بەردەوامەکەی ناسراوە.<ref name="FastPaceNYC1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fodors.com/world/north-america/usa/new-york/new-york-city/experiences/news/15-things-not-to-do-in-new-york-city |سەردێڕ=15 Things NOT to Do in New York City |نووسەر=Kelsy Chauvin |بڵاوکەرەوە=[[Fodor's]] |وتەگێڕانەوە=زیاتر لە ٨.٦ ملیۆن ھاووڵاتی لە شاری نیویۆرک ھەن، و نزیکەی ھەموویان پەلەیانە. ئەوان ھەروەھا ژیرن، ڕاشکاون، و بە شانازییەوە دەتوانن لەو گەورەشارەدا بژین کە مەیلی سزادانی کەسە لاوازەکانی ھەیە. سیستەمی میترۆ قەرەباڵغەکەی بە تەنھا ھێمایەکە بۆ چۆنیەتیی کارکردنی ئەم شارە: بەشێکی بالیێیە، بەشێکی گۆڕەپانی جەنگە. دانیشتووان و سەردانیکەران بە ھەمان شێوە دەتوانن ببینن بۆچی نیویۆرک بە مەزنترین شاری جیھان دادەنرێت. |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref name="FastPaceNYC2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://articles.sun-sentinel.com/2009-11-19/features/0911180065_1_new-yorkers-fast-paced-big-apple |سەردێڕ=Adjusting To New York City |نووسەر=Shira Poliak |بڵاوکەرەوە=Sun Sentinel |وتەگێڕانەوە=سەرەڕای ئەوەش، شێوازی ژیانی خێرای شاری نیویۆرک پێویستی بە خۆگونجاندن ھەیە. |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151203093200/http://articles.sun-sentinel.com/2009-11-19/features/0911180065_1_new-yorkers-fast-paced-big-apple |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="FastPaceNYC3">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Stephen |دوایین=Miller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tfsmDAAAQBAJ&q=hurrying+feverish+electric+crowds+new+york&pg=PA50 |سەردێڕ=Walking New York: Reflections of American Writers from Walt Whitman to Teju Cole |ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٣٢-٧٤٢٥-٣|پەڕەکان=٤٦, ٥٠, ١٣١|بڵاوکەرەوە=[[Fordham University Press]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> <!-- Demographics --> بە مەزەندەی ژمارەی دانیشتووانی ٨,٥٨٤,٦٢٩ کەس لە تەممووزی ٢٠٢٥دا،<ref name=NYCQuickFacts>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=QuickFacts Kings County, New York; Queens County, New York; New York County, New York; Bronx County, New York; Richmond County, New York |ناونیشان=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/kingscountynewyork,queenscountynewyork,newyorkcountynewyork,bronxcountynewyork,richmondcountynewyork/PST045224 |بڵاوکەرەوە=[[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> کە دابەشبوون بەسەر {{convert|300.46|sqmi|km2}}دا، نیویۆرک [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی چڕیی دانیشتووان|چڕترین شاری گەورەیە لە ڕووی دانیشتووانەوە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا. شاری نیویۆرک زیاتر لە دوو ھێندەی دانیشتووانی [[لۆس ئانجلەس]]ی ھەیە، کە دووەم پڕدانیشتووترین شاری وڵاتەکەیە.<ref name="CensusNYC">[https://www.census.gov/history/www/homepage_archive/2023/january_2023.html U.S. Census Bureau History: New York City and the New Year], [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. سەردانیکراوە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤. "لە ساڵی ٢٠٢١دا، ٣,٠٧٩,٧٧٦ نیویۆرکی خۆیان وەک لەدایکبووی دەرەوە ناساند، لە نێویاندا ١,٥٤٢,٤١٣ کۆچبەری ئەمریکای لاتین، ٩١٠,١٥١ ئاسیایی، و ٤٤٣,١١٣ ئەورووپی... سەرژمێریی ٢٠٢٠ دەرخەری ئەوە بوو کە شاری نیویۆرک ماڵی ٨,٨٠٤,١٩٠ کەس بووە. لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا، بە جیاوازییەکی زۆر دووەم پڕدانیشتووترین شاری وڵاتەکە بوو بە ٣,٨٩٨,٧٤٧ دانیشتووەوە."</ref> زیاتر لە ٢٠.١&nbsp;ملیۆن کەس لە [[ناوچەی ئاماریی میترۆپۆلیتان]]ی شاری نیویۆرک دەژین<ref>[https://data.census.gov/table?g=310XX00US35620 Census Data for the New York-Newark-Jersey City, NY-NJ-PA Metro Area], [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. سەردانیکراوە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤.</ref> و ٢٣.٥ ملیۆن کەسیش لە [[ناوچەی ئاماریی تێکەڵ]]ی شارەکەدا دەژین تا ساڵی ٢٠٢٠، کە ھەردووکیان گەورەترینن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. شاری نیویۆرک یەکێکە لە پڕدانیشتووترین [[مێگاشار|مێگاشارەکانی]] جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.statsamerica.org/radius/big.aspx |سەردێڕ=Big Radius Tool: StatsAmerica |بڵاوکەرەوە=Indiana Business Research Center |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> شارەکە و ناوچە میترۆپۆلیتانییەکەی وەک دەروازەی سەرەکی بۆ [[کۆچکردن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان|کۆچکردنی یاسایی بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کاردەکەن. بەپێی خەمڵاندنەکان ٨٠٠ زمان لە شاری نیویۆرکدا قسەیان پێدەکرێت،<ref name="NYCWorld'sMostCulturallyLinguisticallyDiverseCityTop">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bosp.stanford.edu/explore/new-york/spring-quarter/languages-and-cultures|سەردێڕ=Languages and Cultures of Immigrant New York|بڵاوکەرەوە=[[Stanford University]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=لە نێوان ھەموو ئەو پێشەنگییانەی دەدرێتە پاڵ شاری نیویۆرک، لەوانەیە ئەوەی کەمترین لێکۆڵینەوەی لەسەر کرابێت و بە خراپترین شێوە تێگەیشتنی بۆ کرابێت پێگەی شارەکەیە وەک فرەچەشنترین شار لە ڕووی کولتووری و زمانەوانییەوە لە جیھاندا، چ لە ڕابردوو و چ لە ئێستادا. نیویۆرکییەکان نەک تەنھا لە ھەموو وڵاتێکی سەر زەوییەوە ھاتوون بەڵکو بە نزیکەی ٨٠٠ زمان قسە دەکەن، کە زۆرێکیان لە مەترسیدان، و نوێنەرایەتی مەودایەکی بێپێشینە لە کولتوورە ڕەسەن و کەمینەکان دەکەن.}}</ref><ref name="NYCWorld'sMostLinguisticallyDiverseCity3Top">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.economist.com/science-and-technology/2011/09/10/say-what|سەردێڕ=Say what? To find new subjects of study, some linguists simply open their front doors|بڵاوکەرەوە=The Economist|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="QueensMostLinguisticallyDiverseTop">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.weforum.org/agenda/2017/02/queens-in-new-york-has-more-languages-than-anywhere-in-the-world/#:~:text=There%20are%20as%20many%20as,Endangered%20Language%20Alliance%20(ELA). |سەردێڕ=Welcome to the language capital of the world: Queens, New York |نووسەر=Gus Lubin |بڵاوکەرەوە= [[کۆڕبەندی ئابووریی جیھانی]]، بە هاوبەشی لەگەڵ [[Business Insider]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥ |وتەگێڕانەوە=بەپێی ھاوپەیمانیی زمانە لەمەترسیداکان (ELA)، نزیکەی ٨٠٠ زمان ھەن کە لە شاری نیویۆرکدا قسەیان پێدەکرێت، و لە ھیچ شوێنێکی جیھاندا ھێندەی [[کوینز]] زمانی تێدا نییە.}}</ref> ئەمەش دەیکاتە فرەچەشنترین شار لە ڕووی زمانەوانییەوە لە جیھاندا.<ref name="NYCWorld'sMostLinguisticallyDiverseCity1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hpw|سەردێڕ=Listening to (and Saving) the World's Languages|نووسەر=Sam Roberts|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=ئەمانە تەنھا ھەندێک لەو زمانانە نین کە نیویۆرک دەکەنە فرەچەشنترین شار لە ڕووی زمانەوانییەوە لە جیھاندا. بەڵکو ئەوان بەشێکن لە گەنجینەیەکی سەرسووڕھێنەری زمانە لەمەترسیداکان کە لە نیویۆرکدا ڕەگیان داكوتاوە، ئەو زمانانەی کە لە ھەموو گۆشەیەکی جیھاندا لەدایکبوون و ئێستا زیاتر لە گۆشە جیاوازەکانی نیویۆرکدا دەبیسترێن وەک لە ھەر شوێنێکی تر.}}</ref><ref name="NYCWorld'sMostLinguisticallyDiverseCity2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.columbia.edu/news/new-york-worlds-most-linguistically-diverse-metropolis|سەردێڕ=New York, the World's Most Linguistically Diverse Metropolis|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]]|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ناوچەی میترۆپۆلیتانی شاری نیویۆرک ماڵی [[لەدایکبووانی دەرەوە#ناوچە میترۆپۆلیتان و شارییەکان بە گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوە|گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیە لە ھەر ناوچەیەکی میترۆپۆلیتان لە جیھاندا]]، کە بە نزیکەیی ٥.٩ ملیۆن کەسن تا ساڵی ٢٠٢٣. <!-- History --> [[دوورگەی مانھاتن]] لەلایەن گەلی [[لێناپی]]یەوە کە بە [[زمانی مونسی|مونسی]] قسەیان دەکرد لە دەوروبەری ١٦٢٤دا [[لێناپێھۆکینگ|نیشتەجێ بوون]]. تا ئەو کاتە، [[کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندی لە ئەمریکاکان|کۆلۆنیالیستە ھۆڵەندییەکان]] [[قەڵای ئەمستەردام]]یان وەک ناوەندێکی بازرگانی لەسەر دوورگەکە دامەزراندبوو. ئەمە یەکەمین نیشتەجێبوونی ئەورووپی بوو لەو شوێنەی کە دواتر دەبووە شاری نیویۆرک. نیشتەجێبوونەکە لە ساڵی ١٦٢٦ ناوی [[نیو ئەمستەردام]]ی لێنرا و لە ساڵی ١٦٥٣ وەک شارێک [[میساق|میساقی (بڕوانامەی مۆڵەت)]] پێدرا. شارەکە لە ساڵی ١٦٦٤ کەوتە ژێر [[کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە ئەمریکاکان|دەسەڵاتی ئینگلیزەکان]] و بە شێوەیەکی کاتی ناوی گۆڕدرا بۆ نیویۆرک دوای ئەوەی پاشا [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|چارلزی دووەم]] زەوییەکانی بەخشی بە براکەی، [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|دوکی یۆرک]]،<ref name="npsnetherland" /> پێش ئەوەی ئەم ناوە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی لە ساڵی ١٦٧٤ پەسەند بکرێت. لە دوای سەربەخۆیی لە [[شانشینیی مەزنی بەریتانیا]]، شارەکە [[پێڕستی پایتەختەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|پایتەختی نیشتمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بوو لە ساڵی ١٧٨٥ تا ١٧٩٠.<ref name="senate"/> شاری مۆدێرن پێکھێنرا لە ڕێگەی [[یەکخستنی شاری نیویۆرک|یەکخستنەکەی ساڵی ١٨٩٨]]ی پێنج ناوچەکەی. <!-- Economy --> بە پشتبەستن بە [[وۆڵ ستریت]] لە [[ناوچەی دارایی، مانھاتن|ناوچەی دارایی]]ی مانھاتن، شاری نیویۆرک ھەم بە پێشەنگترین ناوەندی دارایی و [[تەکنۆلۆژیای دارایی (فینتێک)|فینتێک]]ی جیھان<ref name="NYCFinancialAndFintechCapitalWorld">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zyen.com/publications/public-reports/the-global-financial-centres-index-37/ |سەردێڕ=GFCI 37 Rank |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ |بڵاوکەرەوە=Long Finance |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref><ref name=reuters-2022-03-24>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/business/new-york-widens-lead-over-london-top-finance-centres-index-2022-03-24/ |سەردێڕ=New York widens lead over London in top finance centres index |وێبگە=Reuters |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |دوایین١=Jones |یەکەم١=Huw}}</ref> و ھەم بە بەھێزترین شاری جیھان لە ڕووی ئابوورییەوە وەسف کراوە.<ref name="NewYorkMostPowerfulGlobalCity">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2021 Global Cities Report |ناونیشان=https://www.kearney.com/global-cities/2021 |ڕێکەوت=٢٠٢١|وێبگە=[[Kearney (کۆمپانیای ڕاوێژکاری)|Kearney]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> {{As of|2024}}، ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک [[پێڕستی شارەکان بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی (GDP)|گەورەترین ئابووری میترۆپۆلیتانە لە جیھاندا]]، بە ھەبوونی [[پێڕستی ناوچە میترۆپۆلیتانییەکانی ئەمریکا بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی|بەرھەمی ناوخۆیی میترۆپۆلیتان]] کە زیاترە لە ٢.٤٤&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=County in the New York-Newark-Jersey City, NY-NJ-PA MSA |ناونیشان=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI1MzMiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCI0Il0sWyJTdGF0ZSIsWyIzNDAwMCIsIjM2MDAwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIzNDAwMyIsIjM0MDEzIiwiMzQwMTciLCIzNDAxOSIsIjM0MDIzIiwiMzQwMjUiLCIzNDAyNyIsIjM0MDI5IiwiMzQwMzEiLCIzNDAzNSIsIjM0MDM3IiwiMzQwMzkiLCIzNjAwNSIsIjM2MDQ3IiwiMzYwNTkiLCIzNjA2MSIsIjM2MDc5IiwiMzYwODEiLCIzNjA4NSIsIjM2MDg3IiwiMzYxMDMiLCIzNjExOSJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyIzIl1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMjQiLCIyMDIzIiwiMjAyMiIsIjIwMjEiLCIyMDIwIiwiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |وێبگە=apps.bea.gov}}</ref> ئابووری ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک [[پێڕستی وڵاتان بەپێی بەرھەمی ناوخۆییی کڕین (ناوەکی)|لەنێو تەواوی وڵاتانی جیھاندا گەورەترە بێجگە لە نۆ وڵات نەبێت]]. سەرەڕای ھەبوونی [[میترۆی شاری نیویۆرک|سیستەمێکی ترانزێتی خێرا کە ٢٤ کاتژمێر لە ٧ ڕۆژی ھەفتەدا کاردەکات]]، نیویۆرک ھەروەھا پێشەنگی جیھانە لە [[قەرەباڵغیی ھاتوچۆ|قەرەباڵغیی ھاتوچۆی ئۆتۆمبێلی شارنشینیدا]].<ref name=NYCCongestion/> شارەکە ماڵی دوو [[پێڕستی بۆرسەکانی پشک|گەورەترین بۆرسەی پشکە]] لە جیھاندا لە ڕووی [[سەرمایەی بازاڕ|سەرمایەی بازاڕی]] کۆمپانیا تۆمارکراوەکانیانەوە: ئەوانیش [[بۆرسەی نیویۆرک]] و [[نازداک]]ن. شاری نیویۆرک پەناگەیەکی چەسپاوە بۆ وەبەرھێنەرە جیھانییەکان.<ref name=NYCSafeHavenGlobalInvestors>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.propertyinvestortoday.co.uk/breaking-news/2016/12/international-investors-eye-new-york-as-safe-haven |سەردێڕ=International investors eye New York as safe haven |نووسەر=Marc Da Silva |بڵاوکەرەوە=Angelsmedia |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231103153122/https://www.propertyinvestortoday.co.uk/breaking-news/2016/12/international-investors-eye-new-york-as-safe-haven |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <!-- Expense and Wealth --> {{As of|2025}}، شاری نیویۆرک گرانترین شارە لە جیھاندا بۆ [[تاراوگەنشین|تاراوگەنشینان]]<ref name=MostExpensiveCityExpats>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2023/06/08/nyc-overtakes-hong-kong-as-most-expensive-city-in-world-for-expats-eca.html |سەردێڕ=New York overtakes Hong Kong as the most expensive city in the world for expats, new survey shows |نووسەر=Goh Chiew Tong |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> و بە جیاوازییەکی زۆر بەرزترین کرێی نیشتەجێبوونی ھەیە لە نێوان ھەموو شارەکانی ئەمریکادا؛<ref name=NYCMostExpensiveRents>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.newsweek.com/new-york-rent-hits-all-time-high-1945346 |سەردێڕ=New York City Rent Hits All-Time High |نووسەر=Giulia Carbonaro |بڵاوکەرەوە=[[Newsweek]] |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |وتەگێڕانەوە=دانیشتووان بڕی مامناوەندی ٤,٥٠٠ دۆلار دەدەن بۆ شوقەیەکی یەک-نووستنی لە شارەکەدا، کە بەرێژەی ١٢.٨ لەسەد بەرزبووەتەوە بە بەراورد بە ساڵێک پێشتر و ٣.٤ لەسەد بە بەراورد بە مانگی تەممووز. ئەوانەی شوقەی دوو-نووستنی بەکرێ دەگرن دۆخیان زۆر لەوە باشتر نییە. بەپێی Zumper، کرێی مامناوەندی دوو-نووستنی گەیشتە ژمارەیەکی پێوانەیی بەرز کە ٥,١٠٠ دۆلار بوو لە مانگی ئابدا، کە بەرێژەی ١٣.٣ لەسەد ساڵ بە ساڵ و ٣.٧ لەسەد مانگ بە مانگ بەرزبووەتەوە... ئەم ژمارانە نیویۆرک دەکەنە گرانترین شار بۆ خەڵک بۆ بەکرێگرتنی شوقەی یەک-نووستنی یان دوو-نووستنی لە سەرتاسەری وڵاتدا. دووەم گرانترین بازاڕی کرێ، بە بەراورد، جێرسی سیتی (NJ) بوو، بە کرێی مامناوەندی ٣,٤٠٠ دۆلار بۆ شوقەیەکی یەک-نووستنی و ٣,٩٠٠ دۆلار بۆ شوقەیەکی دوو-نووستنی.}}</ref> لە کاتێکدا [[کاونتیی نیویۆرک]] (مانھاتن) بە جیاوازییەکی بەرچاو گرانترین [[کاونتییەکانی ئەمریکا|کاونتیی ئەمریکییە]] بۆ تێکڕای نرخی خانوو بۆ ھەر پێیەکی چوارگۆشە،<ref name=ManhattanHighestMedianPricePerSquareFoot>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/release/tables?eid=1137279&rid=462|سەردێڕ=Median Listing Price Per Square Foot Counties|بڵاوکەرەوە=[[Federal Reserve Bank of St. Louis]]|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> و [[پێڕستی کاونتییەکانی ئەمریکا بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی|بەرزترین بەرھەمی ناوخۆییی کاونتی لە ئەمریکادا بەرھەم دەھێنێت بەپێی ھەردوو پێوەری ڕەھا و بۆ ھەر تاکێک]]. [[پێنجەم ئەڤینیو|شەقامی پێنجەم]] ڕێڕەوێکی بازاڕکردنی نێونەتەوەیییە کە زۆر لوکسە و خەریکە وەبەرھێنانی زیاتر لە ژێرخانەکەیدا دەکرێت.<ref name=FifthAvenueUltraLuxuryInvestment>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fashionunited.com/news/retail/inside-fifth-avenues-luxury-land-rush-why-2026-will-be-a-defining-year/2026020670471|سەردێڕ=Inside Fifth Avenue’s luxury land rush: Why 2026 will be a defining year|وتەگێڕانەوە=شەقامی پێنجەم دەکەوێتە چەقی چاکسازییەکی بەرفراوانەوە. ئەم ڕێڕەوی بازاڕکردنە بەناوبانگەی جیھان ھاوکات خەریکە دیزاینێکی مێژوویی بۆ دەکرێتەوە، بەجۆرێک کە کەمترین ئاستی بەردەستبوونی فرۆشتنی تاکی بەخۆیەوە بینیوە، و ھێشتاش ملیاران دۆلار لە وەبەرھێنانی براندە لوکسەکان ڕادەکێشێت.|نووسەر=Rachel Douglass|بڵاوکەرەوە=FashionUnited|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> شاری نیویۆرک ماڵی [[پێڕستی شارەکان بەپێی ژمارەی ملیاردێرەکان|بەرزترین ژمارەی ملیاردێرەکانە]]،<ref name=NYCHighestNumberBillionaires>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rprealtyplus.com/international/new-york-is-2025s-richest-city-with-123-billionaires-119516.html#:~:text=New%20York%20City%20remains%20the,2021%2C%20when%20Beijing%20overtook%20it. |سەردێڕ=New York Is 2025's Richest City With 123 Billionaires |بڵاوکەرەوە=Realty+ |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250414225445/https://www.rprealtyplus.com/international/new-york-is-2025s-richest-city-with-123-billionaires-119516.html#:~:text=New%20York%20City%20remains%20the,2021%2C%20when%20Beijing%20overtook%20it. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو کەسانەی کە خاوەنی [[کەسی خاوەن سەرمایەی زۆر بەرز|سەرمایەی زۆر بەرزن]] (زیاتر لە ٣٠&nbsp;ملیۆن دۆلاری ئەمریکی)،<ref name=NYCUltraHighNetWorth>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2024/07/19/population-ultra-high-net-worth-wealth.html#:~:text=The%20global%20population%20of%20ultra,the%20year%2Dend%20stock%20rally. |سەردێڕ=The ultra-wealthy just gained $49 trillion in wealth thanks to stocks |نووسەر=Robert Frank |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٤ |وتەگێڕانەوە=نیویۆرک گەورەترین دانیشتووانی ھەیە لە جیھاندا لەو کەسانەی کە سەرمایەکەیان ٣٠ ملیۆن دۆلار یان زیاترە، بە ١٦,٦٣٠ کەس. ھۆنگ کۆنگ پلەی دووەمی گرتووە بە ١٢,٥٤٦ کەس، بەدوایدا لۆس ئانجلەس دێت بە ٨,٩٥٥ و تۆکیۆ بە ٦,٤٤٥ کەس.}}</ref> و [[پێڕستی شارەکان بەپێی ژمارەی ملیۆنێرەکان|ملیۆنێرەکان]] لە ھەر شارێکی جیھاندا بە جیاوازییەکی بەرچاو.<ref name=NewYorkArtMarketGlobalHeadquarters>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The New York Art Market Report |ناونیشان=https://nyartmarket.independenthq.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |بڵاوکەرەوە=Arts Economics |وتەگێڕانەوە=نیویۆرک بارەگای سەرەکیی جیھانییە بۆ بازاڕی ھونەر، بە بەرزترین پشکی بازاڕ لە ڕووی بەھای فرۆشتنی ھونەر لە جیھاندا. ھەروەھا ناوەندێکە بۆ سامانی زۆر بەرز، گەورەترین دانیشتووانی ملیۆنێر و ملیاردێرەکانی ھەیە لەسەر ئاستی جیھان، و سەرباری ئەوەش ناوەندی دارایی سەرەکیی ئەمریکایە.}}</ref> == وشەناسی == لە ساڵی ١٦٦٤دا، نیویۆرک بەناوی دوکی یۆرکەوە (کە دواتر بوو بە پاشا [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|جەیمزی دووەم]]) ناونرا بۆ ڕێزلێنان لێی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170201120328/https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |سەردێڕ=1664 New Amsterdam becomes New York Dutch rulers surrender to England |یەکەم=Etta |دوایین=Badoe |بڵاوکەرەوە=[[Queens Chronicle]] |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> برا گەورەکەی جەیمز، [[چارلسی دووەمی ئینگلتەرا|چارلسی دووەم]]، ئەوی وەک [[کۆلۆنی تایبەت|خاوەنی]] خاکی پێشووی [[نیو نێدەڕلاند]] دیاری کرد، لە نێویاندا شاری [[نیو ئەمستەردام]]، کاتێک ئینگلتەرا [[داگیرکردنی نیو نێدەڕلاند|دەستی بەسەردا گرت]] و لە ژێر [[کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندی لە ئەمریکاکان|دەسەڵاتی ھۆڵەندییەکان]] دەریھێنا.<ref name="Archdeacon2013a">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Thomas J. |دوایین=Archdeacon |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9bTxAAAAQBAJ&pg=PT19 |سەردێڕ=New York City, 1664–1710: Conquest and Change |بڵاوکەرەوە=[[Cornell University Press]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-٦٨٩١-٩|پەڕە=١٩|بەستەری نووسەر١=Thomas J. Archdeacon}}</ref> نیو نێدەڕلاند ناوەکەی گۆڕدرا بۆ [[پارێزگای نیویۆرک]] (کە ئێستا [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]ە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=James, Duke of York |ناونیشان=https://history.nycourts.gov/figure/james-duke-york/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢١ |وێبگە=Historical Society of the New York Courts |وتەگێڕانەوە=جەیمز کەشتیگەلێکی نارد [...]، ھۆڵەندییەکان خۆیان بەدەستەوە دا، فەرمانڕەوایی ئینگلیزی دامەزرا، و کۆلۆنییەکە [نیو نێدەڕلاند] ناوەکەی گۆڕدرا بۆ نیویۆرک.}}</ref> == مێژوو == === مێژووی سەرەتایی === لە [[سەردەمی پێش کۆلۆمبوس]]، ئەو ناوچەیەی کە ئێستا شاری نیویۆرکە لەلایەن گەلانی [[ئەلگۆنکیان|ئەلگۆنکیان]]ەوە نیشتەجێ بوو، لە نێویاندا گەلی [[لێناپی]] کە بە [[زمانی مونسی|مونسی]] قسەیان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grumet |یەکەم=Robert Steven |سەردێڕ=The Munsee Indians: a history |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of Oklahoma Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٤٠٦٢-٩|زنجیرە=Civilization of the American Indian series |شوێن=Norman}}</ref> نیشتمانی لێناپییەکان، کە بە [[لێناپێھۆکینگ]] ناسرابوو، ناوچەکانی ئێستای [[ستەیتن ئایلەند]]، [[مانھاتن]]، [[زە بڕۆنکس]]، بەشی ڕۆژاوای [[لۆنگ ئایلەند]] (لە نێویاندا [[بڕوکلین]] و [[کوینز]])، و [[دۆڵی خوارووی ھادسۆن]]ی دەگرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Evan T. |دوایین=Pritchard |ساڵ=٢٠٠٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=c5hky9f5PgoC&pg=PA27 |سەردێڕ=Native New Yorkers: The Legacy of the Algonquin people of New York |پەڕە=٢٧|بڵاوکەرەوە=Council Oak Books |ژپنک=١-٥٧١٧٨-١٠٧-٢}}</ref> یەکەمین سەردانی تۆمارکراو بۆ [[بەندەری نیویۆرک]] لەلایەن ئەورووپییەکەوە لە ساڵی ١٥٢٤دا بوو، لەلایەن گەڕیدەی [[ئیتاڵی|ئیتالی]] [[جیۆڤانی دا ڤێرازانو]].<ref name="Debo2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Angie |دوایین=Debo |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pLjYpwiuN_wC&pg=PT28 |سەردێڕ=A History of the Indians of the United States |بڵاوکەرەوە=[[University of Oklahoma Press]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٦١-٨٩٦٥-٩|پەڕە=٢٨}}</ref> ئەو ناوچەکەی بۆ [[شانشینی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] داگیرکرد و ناوی لێنا ''Nouvelle Angoulême'' (نیو [[ئەنگولێم]]).<ref name="rodgers">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rankin |یەکەم١=Rebecca B. |ناونیشان=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226262 |سەردێڕ=New York: The World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress |دوایین٢=Rodgers |یەکەم٢=Cleveland |بڵاوکەرەوە=[[Harper (بڵاوکەرەوە)|Harper]] |ساڵ=١٩٤٨}}</ref> گەشتێکی ئیسپانی، بە سەرکردایەتی کاپتنێکی پورتوگالی بە ناوی [[ئێستیڤاۆ گۆمێس]] کە بۆ پاشا [[کارلۆسی پێنجەم، ئیمپراتۆری ڕۆمای پیرۆز|ئیمپراتۆر کارلۆسی پێنجەم]] کەشتیی دەهاژووت، لە کانوونی دووەمی ١٥٢٥دا گەیشتە بەندەری نیویۆرک و نەخشەی دەمی ڕووباری [[ڕووباری ھادسۆن|ھادسۆن]]ی کێشا، کە ناوی لێنا {{lang|es|Río de San Antonio}} ('ڕووباری سانت ئەنتۆنی').<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=WPA Writer's Project |سەردێڕ=A Maritime History of New York |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o08K8jlMI-IC |پەڕە=٢٤٦|بڵاوکەرەوە=Going Coastal Productions |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٠-٩٧٢٩٨٠٣-١-٨}}</ref> لە ساڵی ١٦٠٩دا، گەڕیدەی ئینگلیزی [[ھێنری ھادسۆن]] دووبارە بەندەری نیویۆرکی دۆزییەوە لەکاتێکدا بەدوای [[ڕێڕەوی باکووری ڕۆژاوا]]دا دەگەڕا بەرەو [[ڕۆژھەڵات (ئاسیا)|ڕۆژھەڵات]] بۆ [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندی]].<ref name="Lankevich2002">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=George J. |دوایین=Lankevich |ناونیشان=https://archive.org/details/newyorkcity00geor |سەردێڕ=New York City: A Short History |بڵاوکەرەوە=[[NYU Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٤٧-٥١٨٦-٢|پەڕە=[https://archive.org/details/newyorkcity٠٠geor/page/٢ ٢]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ئەو بەو ڕووبارەدا ڕۆیشت کە ھۆڵەندییەکان پێیان دەگوت [[ڕووباری باکوور (ڕووباری ھادسۆن)|ڕووباری باکوور]] (کە ئێستا ڕووباری ھادسۆنە)، کە یەکەم جار لەلایەن ھادسۆنەوە ناوی ''ماوریشیۆس''ی لێنرا بە ناوی [[مۆریس، شازادەی ئۆرەنج]].<ref name="hudsonnni">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Hudson River |ناونیشان=http://www.newnetherlandinstitute.org/history-and-heritage/digital-exhibitions/a-tour-of-new-netherland/hudson-river/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New Netherland Institute]]}}</ref> ھادسۆن ناوچەکەی بۆ کۆمپانیای ھیندی ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندی داگیرکرد. لە ساڵی ١٦١٤دا، ناوچەی نێوان [[کەیپ کۆد]] و [[کەنداوی دێلاوێر]] لەلایەن ھۆڵەنداوە داگیرکرا و ناوی {{lang|nl|Nieuw-Nederland}} ("[[نیو نێدەڕلاند]]")ی لێنرا. یەکەمین دانیشتووی نا-ئەمریکی ڕەسەن لەو ناوچەیەی کە دواتر بوو بە شاری نیویۆرک [[خوان (جان) ڕۆدریگێز]] بوو، کە بازرگانێک بوو لە [[کاپتنیی گشتی سان دۆمینگۆ|سانتۆ دۆمینگۆ]]وە و لە زستانی ١٦١٣–١٤ گەیشتە مانھاتن، و وەک نوێنەری ھۆڵەندییەکان دەستی کرد بە ڕاوکردن بۆ [[پێستە|پێستە]] و بازرگانیکردن لەگەڵ دانیشتووانە ناوخۆیییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roberts |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |سەردێڕ=Honoring a Very Early New Yorker |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2012/10/02/honoring-a-very-early-new-yorker/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٣ |سەردێڕ=CUNY DSI Publishes Monograph on New York's First Immigrant |ناونیشان=https://www.ccny.cuny.edu/news/juan-rodriguez-monograph |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=[[The City College of New York]]}}</ref> === دەسەڵاتی ھۆڵەندی === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Stad Amsterdam in Nieuw Nederland (City Amsterdam in New Netherland) Castello Plan 1660.jpg | caption1 = [[پلانی کێستێلۆ]]، نەخشەیەکی ساڵی ١٦٦٠ بۆ [[نیو ئەمستەردام]] لە [[خوارووی مانھاتن]] | image2 = GezichtOpNieuwAmsterdam.jpg | caption2 = [[نیو ئەمستەردام]]، چەقی ئەو ناوچەیەی کە دواتر بوو بە خوارووی مانھاتن، لە ساڵی ١٦٦٤دا، ئەو ساڵەی کە [[کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە ئەمریکاکان|ئینگلتەرا]] دەسەڵاتی گرتە دەست و ناوی گۆڕی بۆ نیویۆرک }} ئامادەیییەکی ھەمیشەییی [[کۆلۆنیالیزمی ئەورووپی لە ئەمریکاکان|ئەورووپی]] لە نزیک [[بەندەری نیویۆرک]] لە ساڵی ١٦٢٤دا دامەزرا، کە ئەمەش نیویۆرک دەکاتە ١٢ەمین کۆنترین نیشتەجێبوونی ئەورووپی کە بە بەردەوامی نیشتەجێبووی ھەبێت لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (خاکی سەرەکی)|خاکی سەرەکیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، لەگەڵ دامەزراندنی نیشتەجێبوونێکی ھۆڵەندی بۆ [[بازرگانیی پێستە|بازرگانیکردن بە پێستە]] لە [[دوورگەی پارێزگاران]]. لە ساڵی ١٦٢٥دا، دەستکرا بە دروستکردنی [[قەڵا|قەڵایەک]] و قەڵای ئەمستەردام، کە دواتر پێی وترا ''Nieuw Amsterdam'' (نیو ئەمستەردام)، لەسەر دوورگەی مانھاتنی ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kingston Ubarn Cultural Park |سەردێڕ=Dutch Colonization |ناونیشان=http://www.nps.gov/history/nr/travel/kingston/colonization.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120119042901/http://www.nps.gov/history/nr/travel/kingston/colonization.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.nps.gov}}</ref><ref name="Tolerance">[http://www.tolerancepark.org/id2.html GovIsland Park-to-Tolerance: through Broad Awareness and Conscious Vigilance], Tolerance Park. Retrieved February 9, 2017. See Legislative Resolutions Senate No. 5476 and Assembly No. 2708.</ref> کۆلۆنیی نیو ئەمستەردام درێژ دەبووەوە لە نووکی باشووری مانھاتنەوە بۆ وۆڵ ستریتی ئێستا، کە لەوێدا کۆتەیەکی دارین بە بەرزی {{Convert|12|ft|adj=on}} لە ساڵی ١٦٥٣ دروستکرا بۆ پاراستنیان لە ھێرشی ئەمریکییە ڕەسەنەکان و ئینگلیزەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/crash-selected-wall-street-chronology/ |سەردێڕ=Timeline: A selected Wall Street chronology |بڵاوکەرەوە=[[PBS]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە ساڵی ١٦٢٦دا [[پیتەر مینویٹ]]، بەڕێوەبەری نیو نێدەڕلاند، وەک چۆن لەلایەن [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]]یەوە پێی سپێردرابوو، دوورگەی مانھاتنی لە ''کانارسی''، کە [[گەلی لێناپی|گرووپێکی بچووکی لێناپی]] بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Frederick M. |دوایین١=Binder |یەکەم٢=David M. |دوایین٢=Reimers |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=o08K8jlMI-IC |سەردێڕ=All the Nations Under Heaven: An Ethnic and Racial History of New York City |پەڕە=٤|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٠-٢٣١-٠٧٨٧٩-X|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]]}}</ref> کڕی بە "بەھای ٦٠ [[گیلدەری ھۆڵەندی|گیلدەر]]"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.s4ulanguages.com/laet2.html |سەردێڕ=Pieter Schaghen Letter |ساڵ=١٦٢٦|وتەگێڕانەوە="...&nbsp;hebben t'eylant Manhattes van de wilde gekocht, voor de waerde van 60 gulden: is groot 11000 morgen.&nbsp;..." ("...&nbsp;ئەوان دوورگەی مانھاتێسیان لە ھیندییەکان کڕیوە بە بەھای ٦٠ گیلدەر. قەبارەکەی ١١,٠٠٠ مۆرگێنە&nbsp;...) |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |وێبگە=S4ulanguages.com}}</ref> (نزیکەی ٩٠٠ دۆلار لە ساڵی ٢٠١٨دا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Value of the Guilder versus Euro |ناونیشان=http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=[[International Institute of Social History]]}}</ref> ئەفسانەیەکی باو بەڵام ھەڵەویست دەکەوێتە بانگەشەی ئەوەی کە مانھاتن بە بڕی ٢٤ دۆلار موورووی شووشە کڕدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Schaghen Letter |ناونیشان=http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101023083225/http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=usurped |بڵاوکەرەوە=Nnp.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Miller |یەکەم١=Christopher L. |دوایین٢=Hamell |یەکەم٢=George R. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ١٩٨٦|سەردێڕ=A New Perspective on Indian-White Contact: Cultural Symbols and Colonial Trade |journal=[[The Journal of American History]] |بەرگ=٧٣|issue=2 |پەڕەکان=٣١١–٣٢٨|doi=10.2307/1908224 |jstor=1908224 |issn=0021-8723}}</ref> دوای کڕینەکە، نیو ئەمستەردام بە ھێواشی گەشەی کرد.<ref name="npsnetherland">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dutch Colonies |ناونیشان=https://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071017053514/http://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref> بۆ ڕاکێشانی نیشتەجێبووان، ھۆڵەندییەکان [[پاترۆن|سیستەمی پاترۆنیان]] لە ساڵی ١٦٢٨ دامەزراند، کە بەپێی ئەو پیاوە دەوڵەمەندە ھۆڵەندییەکان (''پاترۆنەکان''، یان خاوەنکارەکان) کە ٥٠ کۆلۆنیستیان بھێنایە [[نیو نێدەڕلاند]] خەڵات دەکران بە زەوی، ئۆتۆنۆمیی سیاسیی ناوخۆیی، و مافی بەشداریکردن لە بازرگانیی قازانجبەخشی پێستەدا. ئەم بەرنامەیە سەرکەوتنی کەمی ھەبوو.<ref name="locnetherland">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Patroon System |ناونیشان=http://frontiers.loc.gov/intldl/awkbhtml/kb-1/kb-1-2-2.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220319082007/http://frontiers.loc.gov/intldl/awkbhtml/kb-1/kb-1-2-2.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی دەسەڵاتی ئەو میثاقەی کە لەلایەن [[دەوڵەتە گشتییەکانی ھۆڵەندا|دەوڵەتە گشتییەکانی ھۆڵەندا]] لە حوزەیرانی ١٦٢١ پێی بەخشرابوو، [[کۆمپانیای ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]] قۆرخکارییەکی تەواوی بەسەر کۆلۆنیالیزم و بازرگانی لە نیو نێدەڕلاند دامەزراند. لە ساڵی ١٦٣٩-١٦٤٠دا، بۆ بەھێزکردنی گەشەی ئابووری، دەستی لە قۆرخکاری بازرگانی پێستە ھەڵگرت، ئەمەش بووە ھۆی گۆڕان بەرەو بەرھەمھێنانی خۆراک، دار، تووتن، و کاری کۆیلایەتی (بەتایبەتی لەگەڵ [[ئەنتێڵیی ھۆڵەندی|ھیندی ڕۆژاوای ھۆڵەندی]]).<ref name="npsnetherland" /><ref name="nahcnetherland">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Story of New Amsterdam |ناونیشان=http://www.newamsterdamhistorycenter.org/bios/origins.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=New Amsterdam History Center}}</ref> لە ساڵی ١٦٤٧دا، [[پیتەر ستۆیڤێسانت]] دەستی بە خزمەتەکەی کرد وەک دوایین [[بەڕێوەبەرانی نیو نێدەڕلاند|بەڕێوەبەری گشتیی]] نیو نێدەڕلاند. لە ماوەی خزمەتەکەیدا، ژمارەی دانیشتووانی نیو نێدەڕلاند لە ٢,٠٠٠ەوە بۆ ٨,٠٠٠ زیادی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jacobs |یەکەم=Jaap |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=vgnh3E5Mm0cC |سەردێڕ=The Colony of New Netherland: A Dutch Settlement in Seventeenth-Century America |بڵاوکەرەوە=[[Cornell University Press]] |ساڵ=٢٠٠٩|پەڕە=٣٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-٧٥١٦-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Eisenstadt |یەکەم١=Peter |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tmHEm5ohoCUC&q=New+Amsterdam+grew+from+under+2,000+to+8,000&pg=PA1051 |سەردێڕ=The Encyclopedia of New York State |دوایین٢=Moss |یەکەم٢=Laura-Eve |دوایین٣=Huxley |یەکەم٣=Carole F. |بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٠٨٠٨-٠|پەڕە=١٠٥١}}</ref> ستۆیڤێسانت شانازیی باشترکردنی یاسا و ڕێسای پێدەکرێت؛ بەڵام، ھەروەھا ناوبانگێکی وەک سەرکردەیەکی [[دیپۆتیزم|دیکتاتۆر (دیپۆتیست)]] دەرکرد. ئەو ڕێساکانی لەسەر فرۆشتنی مەی دامەزراند، ھەوڵیدا کۆنتڕۆڵ بەسەر [[کڵێسای ڕیفۆرمی ھۆڵەندی]]دا بکات، و ڕێگەی لە گرووپە ئاینییەکانی تر گرت بۆ دامەزراندنی شوێنی پەرستن.<ref name="nyhsstuyvesant">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Stuyvesant |ناونیشان=http://www.nyhistory.org/peter-stuyvesant |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160624011523/http://www.nyhistory.org/peter-stuyvesant |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New-York Historical Society]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەسەڵاتی ئینگلیزی === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = The fall of New Amsterdam cph.3g12217.jpg | caption1 = ''[[کەوتنی نیو ئەمستەردام]]''، تابلۆیەکی [[جان لیۆن ژێرۆم فێریس]]، کە [[داگیرکردنی نیو نێدەڕلاند]] پیشان دەدات | image2 = A_view_of_Fort_George_with_the_city_of_New_York,_from_the_SW.jpg | caption2 = [[قەڵای ئەمستەردام|قەڵای جۆرج]] و نیویۆرک لەگەڵ کەشتییە جەنگییەکانی بەریتانیا، {{Circa|1731}} }} لە ساڵی ١٦٦٤دا، بەبێ ئەوەی بتوانێت ھیچ بەرگرییەکی بەرچاو کۆبکاتەوە، ستۆیڤێسانت نیو ئەمستەردامی ڕادەستی ھێزەکانی ئینگلیز کرد، بە سەرکردایەتیی کۆلۆنێل [[ڕیچارد نیکۆڵس]]، بەبێ ڕشتنی خوێن.<ref name="nyhsstuyvesant" /><ref name="nnistuyvesant">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Stuyvesant |ناونیشان=http://www.newnetherlandinstitute.org/history-and-heritage/dutch_americans/peter-stuyvesant/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New Netherland Institute]]}}</ref> مەرجەکانی خۆبەدەستەوەدانەکە ڕێگەی دا بە دانیشتووانە ھۆڵەندییەکان لە کۆلۆنییەکەدا بمێننەوە و ڕێگەی بە ئازادی ئایینی دا.<ref name="lehrmanstuyvesant">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The surrender of New Netherland, 1664 |ناونیشان=http://www.gilderlehrman.org/history-by-era/early-settlements/resources/surrender-new-netherland-1664 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[Gilder Lehrman Institute of American History]]}}</ref> لە ساڵی ١٦٦٧دا، لە کاتی دانوستانەکان کە بووە ھۆی [[پەیماننامەی بێردا (١٦٦٧)|پەیماننامەی بێردا]] دوای [[دووەمین جەنگی ئینگلیز-ھۆڵەندی]]، ھۆڵەندییە براوەکان بڕیاریان دا کۆلۆنیی کێڵگەی تازە دروستبووی ئەو شوێنە بھێڵنەوە کە ئێستا پێی دەوترێت [[سورینام]]، کە لە ئینگلیزەکانیان گرتبوو،<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Breda |title=Treaty of Breda |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ }}</ref> و لە بەرامبەردا، ئینگلیزەکان نیو ئەمستەردامیان ھێشتەوە. نیشتەجێبوونەکە بەخێرایی ناوی گۆڕدرا بۆ "نیویۆرک" بەناوی [[جەیمزی دووەمی ئینگلتەرا|دوکی یۆرک]] (کە دواتر بوو بە پاشا جەیمزی دووەم و حەوتەم).<ref name="homberger400">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Homberger |یەکەم=Eric |سەردێڕ=The Historical Atlas of New York City: A Visual Celebration of 400 Years of New York City's History |بڵاوکەرەوە=Owl Books |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٥٠-٧٨٤٢-٨|پەڕە=٣٤}}</ref> دوکەکە بەشێکی کۆلۆنییەکەی دا بە خاوەنکاران [[جۆرج کارتێرێت]] و [[جۆن بێرکڵی، یەکەمین بارۆن بێرکڵیی ستراتۆن|جۆن بێرکڵی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miller |یەکەم=John |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=McEJCAAAQBAJ |سەردێڕ=James II (The English Monarchs Series) |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٨٧٢٨-٤|پەڕەکان=٤٤–٤٥}}</ref> لە ٢٤ی ئابی ١٦٧٣دا، لە کاتی [[سێیەمین جەنگی ئینگلیز-ھۆڵەندی]]، [[ئەنتۆنی کۆلڤ]] لە ھێزی دەریایی ھۆڵەندی لەسەر داوای [[کۆرنێلیس ئێڤێرتسێنی بچووکترین]] [[ھێرشی ھۆڵەندی بۆ سەر ئەمریکای باکوور|دەستی بەسەر نیویۆرکدا گرت]] و دووبارە ناوی لێنایەوە "نیو ئۆرەنج" بەناوی [[ویلیامی سێیەمی ئینگلتەرا|ویلیامی سێیەم]]، [[شازادەی ئۆرەنج]].<ref name="Roper2017">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=L. H. |دوایین=Roper |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i8wnDwAAQBAJ&pg=PA215 |سەردێڕ=Advancing Empire |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-١١٨٩١-١|پەڕە=٢١٥}}</ref> لە تشرینی دووەمی ١٦٧٤دا، ھۆڵەندییەکان دوورگەکەیان گەڕاندەوە بۆ ئینگلتەرا بەپێی [[پەیماننامەی وێستمینستەر (١٦٧٤)|پەیماننامەی وێستمینستەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Van Luling |یەکەم=Todd |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٤ |سەردێڕ=8 Things Even New Yorkers Don't Know About New York City |ئیش=[[HuffPost]] |ناونیشان=https://huffingtonpost.com/2014/04/17/new-york-history-facts_n_5107337.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Peter |دوایین=Douglas |سەردێڕ=The Man Who Took Back New Netherland |ناونیشان=http://www.newnetherlandinstitute.org/files/2813/5680/0659/Man_Who_Took_Back_NN.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[New Netherland Institute]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220708102432/http://www.newnetherlandinstitute.org/files/2813/5680/0659/Man_Who_Took_Back_NN.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چەندین شەڕی ناوخۆیی لە نێوان خێڵە ئەمریکییە ڕەسەنەکان و ئەو پەتایانەی کە بەھۆی بەرکەوتن لەگەڵ ئەورووپییەکانەوە سەریان ھەڵدا بوونە ھۆی لەدەستدانی ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی لێناپی لە نێوان ١٦٦٠ و ١٦٧٠دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.penntreatymuseum.org/americans.php |سەردێڕ=Native Americans |بڵاوکەرەوە=Penn Treaty Museum |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> تا ساڵی ١٧٠٠، دانیشتووانی لێناپی کەمبوونەوە بۆ ٢٠٠ کەس.<ref>[http://www.gothamcenter.org/ "Gotham Center for New York City History"] Timeline 1700–1800</ref> نیویۆرک تووشی چەندین پەتای [[تای زەرد]] بوو لە سەدەی ١٨یەمدا، و تەنھا لە ساڵی ١٧٠٢دا ١٠٪ی دانیشتووانەکەی لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Pedro |دوایین=Nogueira |ناونیشان=http://jdc.jefferson.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1004&context=yellow_fever_symposium |سەردێڕ=The Early History of Yellow Fever (PDF) |بڵاوکەرەوە=[[Thomas Jefferson University]] |ساڵ=٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america/ |سەردێڕ=Timeline – Yellow Fever in America |بڵاوکەرەوە=[[Public Broadcasting Service]] (PBS) |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە سەرەتای سەدەی ١٨یەمدا، گرنگیی نیویۆرک وەک بەندەرێکی بازرگانی لە ناو [[پارێزگای نیویۆرک|کۆلۆنیی دەوروبەریدا]] زیادی کرد.<ref name="Foote2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Thelma Wills |دوایین=Foote |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Cu4VfJPRsl4C&pg=PA68 |سەردێڕ=Black and White Manhattan: The History of Racial Formation in Colonial New York City |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]], US |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٨٨٠٩-٠|پەڕە=٦٨}}</ref> بوو بە ناوەندێکی [[کۆیلایەتی لە کۆلۆنییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا|کۆیلایەتی]]، و تا ساڵی ١٧٣٠، ٤٢٪ی خێزانەکان ئەفریقییەکانیان وەک کۆیلە بەکاردەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Oltman |یەکەم=Adele |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ |سەردێڕ=The Hidden History of Slavery in New York |ناونیشان=http://www.thenation.com/article/hidden-history-slavery-new-york# |journal=[[The Nation]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191130043006/https://www.thenation.com/article/hidden-history-slavery-new-york/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆربەیان [[کۆیلەی ناوماڵ]] بوون؛ ئەوانی تریان وەک کرێکار بەکرێ دەدران. کۆیلایەتی بەتەواوی بەسترابووەوە بە ئابووری نیویۆرکەوە لە ڕێگەی کاری کۆیلەکانەوە لە سەرتاسەری بەندەرەکەدا، و پیشەسازییەکانی بانکی و کەشتیوانی کە بازرگانییان لەگەڵ [[باشووری ویلایەتە یەکگرتووەکان|باشووری ئەمریکادا]] دەکرد. لە کاتی دروستکردنێکدا لە [[فۆلی سکوێر]] لە ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا، [[گۆڕستانی ئەفریقییەکان]] دۆزرایەوە؛ گۆڕستانەکە ١٠,٠٠٠ بۆ ٢٠,٠٠٠ گۆڕی ئەفریقییەکانی سەردەمی داگیرکاریی لەخۆدەگرت، کە ھەندێکیان کۆیلە بوون و ھەندێکی تریش ئازاد بوون.<ref name="AsanteMazama2005">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Molefi Kete |دوایین١=Asante |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RcBkDlJ7qjwC&pg=PA33 |سەردێڕ=Encyclopedia of Black Studies |یەکەم٢=Ama |دوایین٢=Mazama |یەکەم٣=Marie-José |دوایین٣=Cérol |بڵاوکەرەوە=[[SAGE Publishing|SAGE]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦١٩-٢٧٦٢-٤|پەڕە=٣٣}}</ref> دادگاییکردن و بێتاوانکردنی [[جۆن پیتەر زێنگەر]] لە ساڵی ١٧٣٥ لە مانھاتن، کە تۆمەتبار کرابوو بە [[ناوزڕاندنی یاخیبووانە]] دوای ڕەخنەگرتن لە [[پێڕستی پارێزگارە داگیرکارەکانی نیویۆرک|پارێزگاری داگیرکار]] [[ویلیام کۆسبی]]، یارمەتیدەر بوو بۆ چەسپاندنی [[ئازادیی ڕۆژنامەگەری]] لە ئەمریکای باکووردا.<ref name="zenger">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Linder |یەکەم=Doug |ساڵ=٢٠٠١ |سەردێڕ=The Trial of John Peter Zenger: An Account |ناونیشان=http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/zenger/zengeraccount.html |بڵاوکەرەوە=[[University of Missouri–Kansas City]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121122040556/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/zenger/zengeraccount.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٧٥٤دا، [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moore |یەکەم=Nathaniel Fish |ناونیشان=https://archive.org/details/anhistoricalske00univgoog |سەردێڕ=An Historical Sketch of Columbia College, in the City of New York, 1754–1876 |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]] |ساڵ=١٨٧٦|پەڕە=[https://archive.org/details/anhistoricalske٠٠univgoog/page/n١٤ ٨]}}</ref> === شۆڕشی ئەمریکی === [[File:BattleofLongisland.jpg|thumb|[[شەڕی لۆنگ ئایلەند]]، کە یەکێک بوو لە گەورەترین شەڕەکانی [[شەڕی شۆڕشی ئەمریکا]]، و لە ٢٧ی ئابی ١٧٧٦ لە [[بڕوکلین]] ڕوویدا]] [[کۆنگرێسی یاسای مۆر (ستامپ ئاکت)]] لە تشرینی یەکەمی ١٧٦٥ لە نیویۆرک کۆبووەوە، لە کاتێکدا ڕێکخراوی [[کوڕانی ئازادی]] لە شارەکەدا سەریھەڵدا و لە دە ساڵی داھاتوودا پێکدادان ڕوویدا لەگەڵ ئەو ھێزە بەریتانیانەی کە لەوێ جێگیر کرابوون.<ref name="BoyerClark2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Paul |دوایین١=Boyer |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=O7NsCgAAQBAJ&pg=PA100 |سەردێڕ=The Enduring Vision: A History of the American People, Volume 1: To 1877, Concise |یەکەم٢=Clifford |دوایین٢=Clark |یەکەم٣=Sandra |دوایین٣=Hawley |یەکەم٤=Joseph |دوایین٤=Kett |یەکەم٥=Andrew |دوایین٥=Rieser |بڵاوکەرەوە=[[Cengage Learning]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-١١١-٧٨٥٥٣-٦|پەڕە=١٠٠}}</ref> [[شەڕی لۆنگ ئایلەند]]، کە گەورەترین شەڕی ناو [[شەڕی شۆڕشی ئەمریکا]] بوو، لە ئابی ١٧٧٦ لە ناو سنووری مۆدێرنی بڕوکلیندا ئەنجامدرا.<ref name="Reno2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Linda Davis |دوایین=Reno |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KvhogpG5154C&pg=PA3 |سەردێڕ=The Maryland 400 in the Battle of Long Island, 1776 |بڵاوکەرەوە=[[McFarland & Company|McFarland]] |ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٥١٨٤-٥|پەڕە=٣}}</ref> تێکشکاندنی سوپای کیشوەری (ئەمریکییەکان) لەلایەن بەریتانییەکانەوە لە [[شەڕی قەڵای واشینگتن]] لە تشرینی دووەمی ١٧٧٦دا دوایین مۆڵگەی ئەمریکییەکانی لە مانھاتن لەناوبرد، و وایکرد [[جۆرج واشینگتن]] و ھێزەکانی بەسەر ڕووباری ھادسۆندا بەرەو [[نیوجێرزی]] پاشەکشە بکەن، لەکاتێکدا لەلایەن ھێزەکانی بەریتانیاوە ڕاودەنران.<ref>[https://www.battlefields.org/learn/revolutionary-war/battles/fort-washington Fort Washington], [[American Battlefield Trust]]. Accessed December 31, 2023. "شەڕی قەڵای واشینگتن، کە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٧٧٦ لەسەر دوورگەی مانھاتن ڕوویدا، دوایین بەشی وێرانکەری ھەڵمەتە کارەساتبارەکەی جەنەراڵ واشینگتن بوو لە نیویۆرک... ھاو کاتێک بینی پێگەی ئەمریکییەکان چەندە لاوازە، ھێرشێکی سێ-قۆڵی بۆ سەر قەڵای واشینگتن و کارە بەرگرییە دەرەکییەکانی دەستپێکرد. ھێزی ھێرشبەری ھاوبەشی بەریتانی-ھێسی کە لە ٨,٠٠٠ پیاو پێکھاتبوو ژمارەیان زۆر زیاتر بوو لە ٣,٠٠٠ بەرگریکاری قەڵاکە... لە کاتژمێر ٣:٠٠ی پاشنیوەڕۆ، دوای ھەوڵێکی بێھوودە بۆ بەدەستھێنانی مەرجی نەرمتر بۆ پیاوەکانی، ماگاو قەڵای واشینگتن و ٢,٨٠٠ بەرگریکارە ڕزگاربووەکەی ڕادەستی بەریتانییەکان کرد."</ref><ref>Schenawolf, Harry. [https://revolutionarywarjournal.com/washingtons-retreat-across-new-jersey-a-british-fox-chase/ "Washington's Retreat Across New Jersey: A British Fox Chase"], Revolutionary War Journal, August 5, 2019. Accessed December 31, 2023.</ref> دوای شەڕەکە، کە ئەمریکییەکان تێیدا دۆڕان، بەریتانییەکان نیویۆرکیان کردە بنکەی ئۆپەراسیۆنە سەربازی و سیاسییەکانیان لە ئەمریکای باکووردا.<ref>[[Rohit Aggarwala|Aggarwala, Rohit T.]] [https://www.jstor.org/stable/90018770 "'I want a Packet to arrive': Making New York City the headquarters of British North America 1696–1783"], ''New York History'', Winter 2017. Accessed December 29, 2023. "یەکێک لە جیاکەرەوە سەرەکییەکانی شاری نیویۆرک لە کۆتایی سەردەمی داگیرکاریدا ڕۆڵی بوو وەک بارەگای سەرەکی سوپای بەریتانیا لە ئەمریکای باکوور، کە بە شێوەیەکی نزیک لە بەردەوام لە ساڵی ١٧٥٥ تا ١٧٨٣ بەو شێوەیە بوو."</ref> شارەکە بووە پەناگەیەک بۆ ئاوارەکانی [[دڵسۆزەکان (شۆڕشی ئەمریکا)|دڵسۆزانی بەریتانیا]] و کۆیلە ھەڵاتووەکان کە چوونە پاڵ ڕیزەکانی بەریتانیا لە پێناو ئەو ئازادییەی کە لەلایەن [[تاجی بەریتانیا|تاجی بەریتانیاوە]] بەڵێنیان پێدرابوو، و نزیکەی ١٠,٠٠٠ کۆیلەی ھەڵاتوو لە کاتی داگیرکاریی بەریتانییەکاندا لە شارەکەدا کۆببوونەوە، کە گەورەترین کۆمەڵگەی لەو جۆرە بوو لە کیشوەرەکەدا.<ref>[https://www.amrevmuseum.org/revolution-stories/finding-freedom-deborah "Finding Freedom: Deborah"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231231230351/https://www.amrevmuseum.org/revolution-stories/finding-freedom-deborah |date=December 31, 2023 }}, [[Museum of the American Revolution]], May 4, 2018. Accessed December 31, 2023. "ئەوان ڕایانکرد بۆ لای سوپای بەریتانیا، کە ئازادی پێشکەش بەو کەسانە دەکرد کە کۆیلە بوون لای خاوەنە یاخیبووەکانیان بەپێی ڕاگەیاندنی فیلیپسبێرگ لە ساڵی ١٧٧٩ کە لەلایەن جەنەراڵی بەریتانی ھێنری کلینتۆنەوە دەرکرابوو. مێژوونووسان مەزەندە دەکەن کە ١٠,٠٠٠ کەسی کۆیلە بە ھەڵاتن بۆ لای بەریتانییەکان لە کاتی شەڕی شۆڕشگێڕیدا بەدوای ئازادیدا گەڕابێتن."</ref><ref>Goulet, L.; and Tsaltas-Otoomanelli, Mary. [https://www.gothamcenter.org/blog/black-loyalists-evaculation-zy4la "Black Loyalists In The Evacuation Of New York City, 1783"], [[The Gotham Center for New York City History]], November 15, 2023. Accessed December 31, 2023. "تا ساڵی ١٧٨٣، شاری نیویۆرک ببووە گەورەترین کۆمەڵگەی کۆیلە ھەڵاتووەکان لە ئەمریکای باکووردا... خەڵکی ڕەشپێستی ئازاد و خۆ-ئازادکراو چوونە ناو شاری نیویۆرکەوە لە کاتی داگیرکاری بەریتانییەکاندا بۆ گەڕان بەدوای پاراستندا."</ref> کاتێک ھێزەکانی بەریتانیا لە کۆتایی شەڕەکەدا لە ساڵی ١٧٨٣ نیویۆرکیان [[ڕۆژی چۆڵکردن (نیویۆرک)|چۆڵ کرد]]، ھەزاران لە [[ئازادکراوان]]یان گواستەوە بۆ دووبارە نیشتەجێکردنیان لە [[نۆڤا سکۆشیا]]، ئینگلتەرا، و [[کاریبی]].<ref name="Hinks2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Peter P. |دوایین=Hinks |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3UXQs0uO0VMC&pg=PA508 |سەردێڕ=Encyclopedia of Antislavery and Abolition |بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group]] |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٣١٤٤-٢|پەڕە=٥٠٨}}</ref> ھەوڵدان بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی ئاشتییانە بۆ جەنگەکە لە [[کۆنفرانس ھاوس]] لە ستەیتن ئایلەند بەڕێوەچوو لە نێوان نوێنەرانی ئەمریکی، لە نێویاندا [[بنجامین فرانکلین]]، و جەنەراڵی بەریتانی [[ڕیچارد ھاو، یەکەمین ئێڕڵی ھاو|لۆرد ھاو]] لە ١١ی ئەیلوولی ١٧٧٦دا.<ref>Mattera, John. [https://www.nycgovparks.org/parks/conference-house-park/dailyplant/19934 Conference House Park The Daily Plant: Thursday, September 7, 2006], [[New York City Department of Parks and Recreation]]. Accessed December 29, 2023.</ref> کەمێک دوای دەستپێکردنی داگیرکاریی بەریتانییەکان، [[ئاگرە گەورەکەی نیویۆرک (١٧٧٦)|ئاگرە گەورەکەی نیویۆرک]] نزیکەی ٥٠٠ بینای وێران کرد، کە دەکاتە نزیکەی چوارەکی پێکھاتەکانی شارەکە، لە نێویاندا [[کڵێسای ترینیتی (شاری نیویۆرک)|کڵێسای ترینیتی]].<ref>Trinity Church bicentennial celebration, May 5, 1897, By Trinity Church (New York, N.Y.) p. 37, ISBN 978-1-356-90825-7</ref><ref>[https://baruch.cuny.edu/nycdata/disasters/fires-1776.html New York City (NYC) The Great Fire of 1776], [[Baruch College]]. Accessed December 29, 2023. "ئاگرەکە لە بینایەکی دارین لە نزیک وایت ھۆڵ سلیپ دەستی پێکرد، کە پێی دەگوترا مەیخانەی فایتینگ کۆکس، کە ماڵێکی کاتبەسەربردن بوو و لەلایەن خراپترین دانیشتووانی شارەکەوە سەردان دەکرا. بەھۆی ئەو بایەی کە لە باشووری ڕۆژاوای شارەکەوە ھەڵیدەکرد، ئاگرەکە گەورەتر بوو و بەخێرایی بەناو شەوەکەدا بڵاوبووەوە، و لە ئەنجامدا ٤٩٣ بینا و خانووی وێران کرد."</ref> === سەردەمی دوای شۆڕش و سەرەتای سەدەی نۆزدەھەم === [[File:Ramon Elorriaga - Inauguration of George Washington.jpg|thumb|وێنەیەکی [[یەکەمین سوێندخواردنی جۆرج واشینگتن]] لە ساڵی ١٧٨٩دا]] لە کانوونی دووەمی ١٧٨٥دا، ئەنجومەنی [[کۆنگرێسی کۆنفیدڕاڵی]] شاری نیویۆرکی کردە پایتەختی نیشتمانی.<ref>[https://declaration.fas.harvard.edu/blog/january-superintending-1 "January Highlight: Superintending Independence, Part 1"], [[Harvard University]] Declaration Resources Project, January 4, 2017. Accessed December 29, 2023. "لە ١١ی کانوونی دووەمی ١٧٨٥ەوە تا ١٧٨٩، کۆنگرێسی کۆنفیدڕاڵی لە شاری نیویۆرک کۆبووەوە، لە ھۆڵی شار (کە دواتر بوو بە فیدراڵ ھۆڵ) و لە مەیخانەی فراونسێس."</ref> نیویۆرک دوایین پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو لەژێر [[ماددەکانی کۆنفیدڕاڵی]] و یەکەمین پایتەخت بوو لەژێر [[دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکان|دەستووردا]].<ref name="Post-Revolutionary War"/> وەک پایتەختێک، شاری نیویۆرک میوانداریی مەراسیمی سوێندخواردنی یەکەمین سەرۆک، [[جۆرج واشینگتن]]، و یەکەمین [[کۆنگرێسی ویلایەتە یەکگرتووەکان|کۆنگرێسی]] کرد، لە [[فیدراڵ ھۆڵ]] لە [[وۆڵ ستریت]]. کۆنگرێس [[پەیماننامەی مافەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|پەیماننامەی مافەکانی]] لەوێ داڕشت.<ref name="Post-Revolutionary War">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=The People's Vote: President George Washington's First Inaugural Speech (1789) |ناونیشان=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |magazine=[[U.S. News & World Report]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080925045133/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای باڵا]] یەکەمین کۆبوونەوەی ڕێکخستنی خۆی لە نیویۆرک ئەنجامدا لە ساڵی ١٧٩٠دا. لە ساڵی ١٧٩٠دا، بۆ یەکەمین جار، شاری نیویۆرک پێشی [[فیلادێلفیا]] کەوت و بووە گەورەترین شاری وڵاتەکە. لە کۆتایی ساڵی ١٧٩٠دا، پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان [[یاسای نیشتەجێبوون|گواسترایەوە بۆ فیلادێلفیا]]، کە لەوێ مایەوە تا ئەوکاتەی [[واشینگتن دی سی]] دروستکرا.<ref name="residence act">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Residence Act |ناونیشان=https://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Residence.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222110855/https://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Residence.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٧ |ئیش=Web Guides: Primary Documents in American History |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]]}}</ref><ref name="senate">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Robert |دوایین=Fortenbaugh |ناونیشان=https://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |سەردێڕ=The Nine Capitals of the United States |ساڵ=١٩٤٨|پەڕەکان=٩|بڵاوکەرەوە=[[United States Senate]]}}</ref> لە ماوەی سەدەی ١٩یەمدا ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک لە ٦٠,٠٠٠ کەسەوە بۆ ٣.٤٣&nbsp;ملیۆن بەرزبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smil |یەکەم=Vaclav |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=52yuDwAAQBAJ |سەردێڕ=Growth: From Microorganisms to Megacities |بڵاوکەرەوە=[[The MIT Press]] |ساڵ=٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٦٢-٠٤٢٨٣-٣|پەڕە=٣٣٦|بەستەری نووسەر=Vaclav Smil}}</ref> لەژێر یاسای [[ئازادکردنی پلەبەپلە (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|ئازادکردنی پلەبەپلە]]ی ویلایەتی نیویۆرک لە ساڵی ١٧٩٩دا، ئەو منداڵانەی کە لە دایکێکی کۆیلە لەدایکدەبوون لە کۆتاییدا ئازاد دەکران، بەڵام لە ڕووی یاسایییەوە ناچارکرابوون وەک [[خزمەتکاری گرێبەستدار|خزمەتکاری گرێبەستدار]] خزمەت بکەن تا تەمەنی ٢٨ ساڵی بۆ نێرەکان و تەمەنی ٢٥ ساڵی بۆ مێیەکان.<ref>"An Act for the Gradual Abolition of Negro Slavery in New York" ([[Laws of New York|L. 1799, Ch. 62]])</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harper |یەکەم=Douglas |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Emancipation in New York |ناونیشان=http://www.slavenorth.com/nyemancip.htm |ئیش=Slave North |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> کۆمەڵگەیەکی بەرچاوی ڕەشپێستی ئازاد وردە وردە لە مانھاتن گەشەی کرد، کە پێکھاتبوون لە کۆیلە پێشووەکان کە لەلایەن خاوەنەکانیانەوە ئازادکرابوون دوای [[شەڕی شۆڕشی ئەمریکا]]، ھەروەھا کۆیلە ھەڵاتووەکان. [[کۆمەڵەی ئازادکردنی نیویۆرک]] کاری بۆ ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی دەکرد و [[قوتابخانەی ئازادی ئەفریقییەکانی]] دامەزراند بۆ پەروەردەکردنی منداڵە ڕەشپێستەکان.<ref name="Divided">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nydivided.org/VirtualExhibit/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120414223102/http://www.nydivided.org/VirtualExhibit/ |سەردێڕ=New York Divided: Slavery and the Civil War Online Exhibit |بڵاوکەرەوە=New-York Historical Society (physical exhibit) |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تا ساڵی ١٨٢٧ بوو کە [[مێژووی کۆیلایەتی لە نیویۆرک (ویلایەت)|کۆیلایەتی بەتەواوی لە ویلایەتەکەدا ھەڵوەشێنرایەوە]].<ref>[https://www.nyhistory.org/community/slavery-end-new-york-state When Did Slavery End in New York State?], [[New-York Historical Society]]. Accessed January 16, 2024. "لە ساڵی ١٧٩٩دا، نیویۆرک یاسایەکی ئازادکردنی پلەبەپلەی دەرکرد کە ئەو منداڵە کۆیلانەی ئازاد دەکرد کە دوای ٤ی تەممووزی ١٧٩٩ لەدایکدەبوون، بەڵام وەک گرێبەستدار دایدەمەزراندن تا دەبوونە پێگەیشتووی گەنج. لە ساڵی ١٨١٧دا، یاسایەکی نوێ دەرچوو کە ئەو کۆیلانەی ئازاد دەکرد کە پێش ساڵی ١٧٩٩ لەدایکببوون، بەڵام ئەمە تا ساڵی ١٨٢٧ نەبوو."</ref> ڕەشپێستە ئازادەکان بەدەست جیاکارییەوە دەیانناڵاند، و چالاکیی [[دژە-کۆیلایەتی|دژە-کۆیلایەتی]] نێوان-ڕەگەزەکان بەردەوام بوو. ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک لە ١٢٣,٧٠٦ کەس لە ساڵی ١٨٢٠ەوە (کە ١٠,٨٨٦یان ڕەشپێست بوون و لەوانە ٥١٨یان کۆیلە بوون) بەرزبووەوە بۆ ٣١٢,٧١٠ کەس تا ساڵی ١٨٤٠ (کە ١٦,٣٥٨یان ڕەشپێست بوون).<ref name="Census1790to1990">Gibson, Campbell; and Jung, Kay. [https://www.census.gov/content/dam/Census/library/working-papers/2005/demo/POP-twps0076.pdf#page=81 ''Historical Census Statistics On Population Totals By Race, 1790 to 1990, and By Hispanic Origin, 1970 to 1990, For Large Cities And Other Urban Places In The United States''], [[United States Census Bureau]], February 2005. Accessed January 16, 2024.</ref> [[File:Hippolyte_Sebron_-_Rue_De_New-York_En_1840.jpg|alt=تابلۆیەکی شەقامێکی شاری بەفراوی بە خلیسکێنەی ئەسپ‌ڕاکێشراو و بارهەڵگرێکی ئاگرکوژێنەوەی سەدەی ١٩یەم لەژێر ئاسمانێکی شیندا|thumb|[[برۆدوەی (مانھاتن)|برۆدوەی]]، کە بەدوای ڕێڕەوی ئەمریکییە ڕەسەنەکانی [[Wecquaesgeek]]دا دەڕوات بەناو مانھاتندا، ١٨٤٠<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shorto |یەکەم=Russell |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٠٤ |سەردێڕ=The Streets Where History Lives |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/02/09/opinion/the-streets-where-history-lives.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref>]] لە سەدەی ١٩یەمدا، شارەکە گۆڕا بەھۆی ھەردوو گەشەسەندنی بازرگانی و نیشتەجێبوون کە پەیوەست بوو بە پێگەکەیەوە وەک ناوەندێکی بازرگانی نیشتمانی و نێونەتەوەیی، ھەروەھا بەھۆی کۆچبەریی ئەورووپییەکانەوە.<ref name="Rosenwaike">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rosenwaike |یەکەم=Ira |ناونیشان=https://archive.org/details/populationhistor00irar |سەردێڕ=Population History of New York City |ڕێکەوت=١٩٧٢|بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٢١٥٥-٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref>{{Rp|page=[https://archive.org/details/populationhistor00irar/page/55 55]}} شارەکە [[پلانی کۆمیسیارەکانی ساڵی ١٨١١]]ی پەسەند کرد، کە [[شێوازی تۆڕی#ئەمریکای سەرەتایی (سەدەکانی ١٧–١٩)|تۆڕی شەقامەکانی]] شارەکەی فراوان کرد بۆ ئەوەی نزیکەی ھەموو مانھاتن بگرێتەوە. تەواوبوونی [[نۆکەندی ئیری]] لە ساڵی ١٨٢٥ بەناو [[ناوەڕاستی نیویۆرک]]دا بەندەری زەریای [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک|ئەتڵەسی]]ی بەستەوە بە بازاڕە کشتوکاڵییەکان و کاڵاکانی ناوەوەی ئەمریکای باکوور لە ڕێگەی ڕووباری ھادسۆن و [[دەریاچە مەزنەکان]]ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bridges |یەکەم=William |سەردێڕ=Map of the City Of New York And Island Of Manhattan With Explanatory Remarks And References |ساڵ=١٨١١}}; Lankevich (1998), pp. 67–68.</ref> سیاسەتی ناوخۆیی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[تامانی ھۆڵ]]، کە [[ئامێری سیاسی|ئامێرێکی سیاسیی]] بوو و لەلایەن کۆچبەرانی [[ڕەوەندی ئێرلەندی|ئێرلەندی]] و [[ڕەوەندی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]یەوە پشتگیری دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mushkat |یەکەم=Jerome |ناونیشان=https://archive.org/details/fernandowoodpoli0000mush |سەردێڕ=Fernando Wood: A Political Biography |بڵاوکەرەوە=[[Kent State University Press]] |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٣٨-٤١٣-١|پەڕە=[https://archive.org/details/fernandowoodpoli٠٠٠٠mush/page/٣٦ ٣٦]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە ساڵی ١٨٣١دا، [[زانکۆی نیویۆرک]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Communications |یەکەم=NYU Web |سەردێڕ=A Brief History of New York University |ناونیشان=http://www.nyu.edu/content/nyu/en/faculty/governance-policies-and-procedures/faculty-handbook/the-university/history-and-traditions-of-new-york-university/a-brief-history-of-new-york-university |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٤ |وێبگە=nyu.edu |زمان=en}}</ref> چەندین کەسایەتیی وێژەییی دیاری ئەمریکی لە ساڵانی ١٨٣٠ەکان و ١٨٤٠ەکاندا لە نیویۆرک دەژیان، لەوانە [[ویلیام کوڵین براینت]]، [[واشینگتن ئیرڤینگ]]، [[ھێرمان مێلڤێل]]، [[ڕوفوس ویڵمۆت گریسۆڵد]]، [[جۆن کیس]]، [[ناثانیێل پارکەر ویلیس]]، و [[ئێدگار ئالان پۆ]]. ئەندامانی نوخبەی بازرگانی لۆبییان کرد بۆ دامەزراندنی [[سێنتڕاڵ پارک]]، کە لە زستانی ١٨٥٨ وەک یەکەمین [[دیزاینی لاندسکەیپ|پارکی لاندسکەیپکراو]] لە شارێکی ئەمریکادا کرایەوە.<ref>Waxman, Sarah. [https://www.ny.com/articles/centralpark.html "History of Central Park, New York"], NY.com. Accessed January 16, 2024. "سێنتڕاڵ پارکی نیویۆرک یەکەم پارکی شاریی لاندسکەیپکراوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا."</ref> [[قاتقڕیی گەورە (ئێرلەندا)|قاتقڕیی گەورەی ئێرلەندا]] لێشاوێکی گەورەی لە کۆچبەرانی ئێرلەندی ھێنا، کە زیاتر لە ٢٠٠,٠٠٠یان تا ساڵی ١٨٦٠ لە نیویۆرک دەژیان، و زیاتر لە چوارەکی دانیشتووانی شارەکەیان پێکدەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Cholera in Nineteenth Century New York |ناونیشان=http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html |وێبگە=Virtual New York |بڵاوکەرەوە=[[City University of New York]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525074050/http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆچبەریی بەرفراوان لە پارێزگاکانی ئەڵمانیاوە وایکرد کە ئەڵمانییەکانیش ٢٥٪ی تری دانیشتووانی نیویۆرک تا ساڵی ١٨٦٠ پێکبھێنن.<ref name="Harris">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Leslie M. |دوایین=Harris |بەستەری نووسەر=Leslie M. Harris |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TZx6A_M0yjQC |سەردێڕ=In the Shadow of Slavery: African Americans in New York City, 1626–1863 |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=[[University of Chicago Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٣١٧٧٥-٥|لە=Excerpted from pages 279–288 |section=The New York City Draft Riots |section-url=http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/317749.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=M.G. Leonard |سەردێڕ=H. Doc. 29-54 - Paupers and criminals. Memorial of the Corporation of the City of New York, relative to the exportation from abroad of paupers and criminals. January 25, 1847. Read, and referred to the Committee on the Judiciary |ناونیشان=https://www.govinfo.gov/app/details/SERIALSET-00499_00_00-043-0054-0000 |وێبگە=GovInfo.gov |بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |پەڕەکان=٨–٩|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ١٨٤٧ |وتەگێڕانەوە='بەجێھێشتنی ماڵەکانیان،' [کۆچبەران] دەڵێن، 'بە گەشاوەترین ئومێدەوە،' بەو وێنا ڕاکێشەرانەی کە پێشکەشیان کرا بوو لەبارەی دۆخی پیرۆزی ژیانی ئەمریکییەوە، چەند دراوێکی کەم لە گیرفانیاندا، ھەرچەندە ھەستیان بە تەندروستییەکی باش دەکرد، و بە دەوروبەریاندا منداڵە گەنج و بێتاوانەکانیان ھەبوون، کەمتر بیریان لەو سەختییانە دەکردەوە کە ڕووبەڕوویان دەبێتەوە؛ بەڵام لە کۆتاییدا بە خەمبارییەوە، و ناڕەزایەتییەکی زۆر سروشتییەوە، بۆیان دەردەکەوێت کە ژێرزەمینە پیسەکەی کەشتییەکی زەریا-بڕ کەناودا دەبێتە شوێنی مانەوەی پیسی کەسەکان، کە پڕکراونەتەوە لە کۆمەڵە خەڵکێکی زۆری مرۆڤ، بە نەبوونی شوێنی پێویست تەنانەت بۆ لەخۆگرتنی نیوەیان—بێگومان نەک زیاتر لە ''چوارەکیان'' بە ''ئاسوودەیی''؛ و بەم جۆرە ھەموویان بەیەکەوە وەک یەک ''بارستە''، دەبنە ئەو "''سەرنشینە کۆچبەرانەی''" کە بۆ ئەم وڵاتە نێردراون.}}</ref> === شەڕی ناوخۆی ئەمریکا === [[File:The Departure of the 7th Regiment.jpg|thumb|ڕۆیشتنی فەوجی ٧ی میلیشیای نیویۆرک بۆ بەرگریکردن لە واشینگتن دی سی، ١٩ی نیسانی ١٨٦١]] کاندیدەکانی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]] بەردەوام ھەڵدەبژێردران بۆ پۆستە ناوخۆیییەکان، ئەمەش پەیوەندییەکانی شارەکەی لەگەڵ باشوور و پارتە زاڵەکەیدا بەھێزتر کرد. لە کانوونی دووەمی ١٨٦١دا، لە دوای جودابوونەوەی باشوور، سەرۆک شارەوانیی شاری نیویۆرک [[فێرناندۆ وود]] پێشنیاری بۆ [[ئەنجومەنی شاری نیویۆرک|ئەنجومەنی گشتی]] کرد کە شارەکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و ویلایەتی نیویۆرک جیاببێتەوە بۆ ئەوەی ببێتە "شارێکی ئازاد"ی سەربەخۆ کە بتوانێت بازرگانییە قازانجبەخشەکەی لۆکە بپارێزێت، بەڵام پێشنیارەکەی کاری لەسەر نەکرا.<ref name="Divided" /> توڕەیی بەرامبەر بە یاسا نوێیەکانی [[سەربازگیریی زۆرەملێی سەربازی]] لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]] (١٨٦١-١٨٦٥)، کە ئەو پیاوە دەوڵەمەندانەی دەپاراست کە دەیانتوانی جێگرەوەیەک بۆ خۆیان بەکرێ بگرن، بووە ھۆی [[ئاژاوەکانی سەربازگیری شاری نیویۆرک|ئاژاوەکانی سەربازگیری ساڵی ١٨٦٣]]، کە دیارترین بەشداربووانی بریتی بوون لە چینی کرێکاری ڕەچەڵەک ئێرلەندی.<ref name="Divided" /> ئاژاوەکانی سەربازگیری گۆڕان بۆ ھێرشکردنە سەر نوخبەی نیویۆرک، و دواتر ھێرشکردنە سەر نیویۆرکییە ڕەشپێستەکان دوای ململانێیەکی توند بۆ ماوەی دە دەیە لە نێوان کۆچبەرە ئێرلەندییەکان و ڕەشپێستەکان بۆ دۆزینەوەی کار. ئاژاوەگێڕەکان خانەی بێسەرپەرشتانی ڕەنگاوڕەنگیان (Colored Orphan Asylum) تا سەر زەوی سووتاند.<ref name="Harris" /> لایەنی کەم ١٢٠ کەس کوژران.<ref name="McPherson">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=McPherson |یەکەم١=James M. |دوایین٢=Hogue |یەکەم٢=James Keith |ناونیشان=https://books.google.com/books?isbn=0077430352 |سەردێڕ=Ordeal by Fire: The Civil War and Reconstruction |بڵاوکەرەوە=[[McGraw-Hill Education]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٧-٧٤٣٠٣٥-١|پەڕە=٣٩٩}}</ref> یازدە پیاوی ڕەشپێست لە ماوەی پێنج ڕۆژدا بەبێ دادگاییکردن کوژران، و ئاژاوەکان بوونە ھۆی ھەڵاتنی سەدان ڕەشپێست. ژمارەی دانیشتووانی ڕەشپێست لە مانھاتن دابەزی بۆ خوار ١٠,٠٠٠ کەس تا ساڵی ١٨٦٥. چینی کرێکاری سپیپێست باڵادەستیی خۆی سەلماندبوو.<ref name="Harris" /><ref name="McPherson" /> ئەمە یەکێک بوو لە خراپترین ڕووداوەکانی [[پێڕستی ڕووداوەکانی پشێویی مەدەنی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|پشێویی مەدەنی لە مێژووی ئەمریکادا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cook |یەکەم=Adrian |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QNkeBgAAQBAJ |سەردێڕ=The Armies of the Streets: The New York City Draft Riots of 1863 |ساڵ=١٩٧٤|پەڕەکان=١٩٣–١٩٥|بڵاوکەرەوە=[[University Press of Kentucky]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣١-٦٢٥٥-٣}}</ref> === کۆتایی سەدەی ١٩یەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم === [[File:Mulberry Street NYC c1900 LOC 3g04637u edit.jpg|thumb|[[ئیتاڵیای بچووک، مانھاتن|ئیتاڵیای بچووک]] لە مانھاتن {{Circa|1900}}]] لە ساڵی ١٨٨٦دا، [[پەیکەری ئازادی]]، کە دیارییەک بوو لەلایەن فەڕەنساوە، لە بەندەری نیویۆرک تەرخانکرا. پەیکەرەکە پێشوازی لە ١٤ ملیۆن کۆچبەر کرد کاتێک لە ڕێگەی [[ئێلیس ئایلەند]]ەوە بە کەشتی گەیشتن لە کۆتایی سەدەی ١٩یەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، و ھێمایەکی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئایدیاڵە ئەمریکییەکانی ئازادی و ئاشتییە.<ref name="Statue of Liberty UNESCO">[https://whc.unesco.org/en/list/307 Statue of Liberty], [[UNESCO]]. Accessed December 28, 2023. "لە ساڵی ١٨٨٦دا کرایەوە، پەیکەرەکە لە دەروازەی بەندەری نیویۆرکدا وەستاوە و لەو کاتەوە پێشوازی لە ملیۆنان کۆچبەر کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان."</ref><ref>[https://www.nps.gov/stli/learn/historyculture/the-immigrants-statue.htm The Immigrant's Statue], [[Statue of Liberty National Monument]]. Accessed December 28, 2023. "لە نێوان ١٨٨٦ و ١٩٢٤دا، نزیکەی ١٤ ملیۆن کۆچبەر لە ڕێگەی نیویۆرکەوە چوونە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە. پەیکەری ئازادی نیشانەیەکی دڵنیاکەرەوە بوو کە ئەوان گەیشتوونەتە خاکی خەونەکانیان."</ref> لە ساڵی ١٨٩٨دا، شاری نیویۆرک پێکھێنرا بە [[شاری گەورەی نیویۆرک|یەکخستنی]] بڕوکلین (کە تا ئەوکاتە شارێکی جیاواز بوو)، کاونتیی نیویۆرک (کە ئەوکات بەشەکانی بڕۆنکسیشی دەگرتەوە)، کاونتیی ڕیچمۆند، و بەشی ڕۆژاوای کاونتیی کوینز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 100 Year Anniversary of the Consolidation of the 5 Boroughs into New York City |ناونیشان=http://nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071011221627/http://nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |وێبگە=NYC100 Centennial Celebration}}</ref> کردنەوەی [[میترۆی شاری نیویۆرک]] لە ساڵی ١٩٠٤، کە سەرەتا وەک سیستەمی تایبەتی جیاواز دروستکرا، یارمەتی دا بۆ پێکەوەبەستنی شارە یەکخراوەکە.<ref name="Cudahy2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Brian J. |دوایین=Cudahy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=UfodzizzrfQC&pg=PA2 |سەردێڕ=The New York Subway: Its Construction and Equipment: Interborough Rapid Transit, 1904 |بڵاوکەرەوە=[[Fordham University Press]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٣٢-٢٤٠١-٢|پەڕە=٢}}</ref> لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، شارەکە بووە ناوەندێکی جیھانی بۆ پیشەسازی، بازرگانی، و پەیوەندییەکان.<ref name="Blake2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Angela M. |دوایین=Blake |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=v36fyM6qswYC&pg=PT63 |سەردێڕ=How New York Became American, 1890–1924 |بڵاوکەرەوە=[[Johns Hopkins University Press]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٨-٨٨٧٤-٨|پەڕەکان=٦٣–٦٦}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٤دا، [[کەشتیی ھەڵمی|کەشتییەکی ھەڵمی]] بە ناوی ''General Slocum'' ئاگری گرت لە [[ڕووباری ڕۆژھەڵات (ئیست ڕیڤەر)|ڕووباری ڕۆژھەڵات]]، کە بووە ھۆی کوژرانی ١,٠٢١ کەس.<ref name="Sheard1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Bradley |دوایین=Sheard |ناونیشان=https://archive.org/details/lostvoyagestwoce0000shea |سەردێڕ=Lost Voyages: Two Centuries of Shipwrecks in the Approaches to New York |بڵاوکەرەوە=Aqua Quest Publications, Inc. |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-١-٨٨١٦٥٢-١٧-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/lostvoyagestwoce٠٠٠٠shea/page/٦٧ ٦٧]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە ساڵی ١٩١١دا، [[ئاگرکەوتنەوەی کارگەی ترایەنگڵ شێرتوەیست]]، کە خراپترین کارەساتی پیشەسازی بوو لە مێژووی شارەکەدا، بووە ھۆی کوژرانی ١٤٦ کرێکاری جلوبەرگ و بووە ھۆی گەشەسەندنی [[سەندیکای نێونەتەوەییی ژنانی کرێکاری جلوبەرگ]] و باشتربوونی گەورە لە پێوەرەکانی سەلامەتیی بیناکاندا.<ref name="cornell1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 1911 Triangle Factory Fire |ناونیشان=https://trianglefire.ilr.cornell.edu/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=Kheel Center, [[Cornell University]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251019102100/https://trianglefire.ilr.cornell.edu/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[File:Old_timer_structural_worker2.jpg|alt=پیاوێک کار لەسەر کۆڵەکەیەکی پۆڵا دەکات لە بەرزایییەکی زۆردا بەسەر ئاسۆی شارێکەوە.|thumb|[[کرێکاری بیناسازی|کرێکارێکی بیناسازی]] لەسەرەوەی [[ئیمپایەر ستەیت بیڵدینگ]] لە کاتی دروستکردنیدا لە ساڵی ١٩٣٠. [[بینای کرایسلەر]] لەلای ڕاستەوە دەردەکەوێت.]] دانیشتووانی نا-سپیپێستی نیویۆرک ٣٦,٦٢٠ کەس بوون لە ساڵی ١٨٩٠دا.<ref name="Rosenwaike"/>{{Rp|at=Table 30}} شاری نیویۆرک شوێنێکی مەبەستی سەرەکی بوو لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا بۆ ڕەشپێستەکان لە کاتی [[کۆچی گەورە (ئەفریقی-ئەمریکی)|کۆچی گەورە]] لە باشووری ئەمریکاوە، و تا ساڵی ١٩١٦، شاری نیویۆرک گەورەترین [[ڕەوەندی ئەفریقی]] شاری لە ئەمریکای باکوور ھەبوو.<ref name="GatesHigginbotham2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Henry Louis Jr. |دوایین١=Gates |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=E_vRLcgEdGoC&pg=PR7 |سەردێڕ=Harlem Renaissance Lives from the African American National Biography |یەکەم٢=Evelyn Brooks |دوایین٢=Higginbotham |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٨٧٩٥-٧|پەڕە=٧}}</ref> بوژانەوەی [[ھارلێم ڕێنێسانس]] لە ژیانی وێژەیی و [[کولتووری شاری نیویۆرک|کولتووری]] لە کاتی سەردەمی [[قەدەغەکردنی مەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|قەدەغەکردنیدا]] گەشەی کرد.<ref name="Roche2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Linda De |دوایین=Roche |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cOGOCgAAQBAJ&pg=PR18 |سەردێڕ=The Jazz Age: A Historical Exploration of Literature: A Historical Exploration of Literature |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٦٦٨-٥|پەڕەکان=١٨–١٩}}</ref> گەشەسەندنی ئابووریی گەورەتر بووە ھۆی دروستکردنی باڵەخانە بەرزەکان (ھەوربڕەکان) کە کێبڕکێیان دەکرد لە بەرزیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Willis |یەکەم١=Carol |سەردێڕ=Form Follows Finance: Skyscrapers and Skylines in New York and Chicago |ڕێکەوت=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=Princeton Architectural Press |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٨٩٨-٠٤٤-٧|پەڕەکان=٤١, ٨٥, ١٦٥}}</ref> شاری نیویۆرک بووە پڕدانیشتووترین [[ناوچەی شاری#ویلایەتە یەکگرتووەکان|ناوچەی شارنشین]] لە جیھاندا لە سەرەتای ١٩٢٠ەکاندا، کە پێشی لەندەن کەوت. ناوچە میترۆپۆلیتانییەکە لە ١٠ ملیۆن کەس تێپەڕی لە سەرەتای ١٩٣٠ەکاندا، و بووە یەکەمین [[مێگاشار]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Urbanized Area: Population & Density from 1800 (Provisional) |ناونیشان=http://www.demographia.com/db-nyuza1800.htm |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٠٩ |بڵاوکەرەوە=[[Demographia]]}}</ref> لە سەردەمی [[قەیرانی ئابووریی گەورە]] (نیگەرانیی گەورە) چاکسازخواز [[فیۆرێلۆ لا گواردیا]] وەک سەرۆک شارەوانی ھەڵبژێردرا و تامانی ھۆڵ دوای ھەشتا ساڵ لە باڵادەستیی سیاسی کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen |یەکەم=Oliver E. |سەردێڕ=The Tiger—The Rise and Fall of Tammany Hall |بڵاوکەرەوە=[[Addison-Wesley Publishing Company]] |ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠١-٦٢٤٦٣-٢|chapter=Chapter 9: The Decline |chapter-url=https://archive.org/details/tigerrisefalloft00alle}}</ref> گەڕانەوەی پێشمەرگە دێرینەکانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] بووە ھۆی [[سوڕی بازرگانی|گەشەیەکی ئابووری]] دوای جەنگ و پەرەپێدانی [[یەکەی نیشتەجێبوون|پرۆژەی نیشتەجێبوونی]] گەورە لە ڕۆژھەڵاتی کوینز و [[کاونتیی ناساو، نیویۆرک|کاونتیی ناساو]]، لەکاتێکدا وۆڵ ستریت پێشەنگی پێگەی ئەمریکا بوو وەک زلھێزی ئابووریی باڵادەستی جیھان. دروستکردنی [[بارەگای سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە ساڵی ١٩٥٢ تەواو بوو، کە کاریگەرییە [[جیۆپۆلەتیک|جیۆپۆلەتیکییە]] جیھانییەکانی نیویۆرکی بەھێزتر کرد، و سەرهەڵدانی [[ئێکسپرێشنیزمی ئەبستراکت]] لە شارەکەدا بووە ھۆی ئەوەی نیویۆرک جێگەی پاریس بگرێتەوە وەک ناوەندی جیھانی ھونەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Burns |یەکەم=Ric |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠٣ |سەردێڕ=The Center of the World—New York: A Documentary Film (Transcript) |ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |بڵاوکەرەوە=PBS |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623065806/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کۆتایی سەدەی ٢٠ەم و سەرەتای سەدەی ٢١ەم === [[File:Stonewall_Inn_5_pride_weekend_2016.jpg|alt=بینایەکی دوو-نھۆمی بە خشت لە نھۆمی یەکەمدا، لەگەڵ دوو دەرگای کەوانەیی، و ستوکۆی خۆڵەمێشی لە نھۆمی دووەمدا، کە چەندین ئاڵای پەلکەزێڕینەی پێوە ھەڵواسراوە.|thumb|[[ستۆنواڵ ئین]] لە [[گرینیچ ڤیلێج]]، کە شوێنی [[ئاژاوەکانی ستۆنواڵ]]ی حوزەیرانی ١٩٦٩ و بێشکەی بزووتنەوەی مۆدێرنی [[مافەکانی ھاوڕەگەزخوازان|مافەکانی LGBTQ+]]ە<ref name="GayGreenwichVillage1">{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Julia |دوایین=Goicichea |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٧ |سەردێڕ=Why New York City Is a Major Destination for LGBT Travelers |ناونیشان=https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/why-new-york-city-is-a-major-destination-for-lgbt-travelers/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=The Culture Trip |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200102084000/https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/why-new-york-city-is-a-major-destination-for-lgbt-travelers/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Workforce Diversity The Stonewall Inn, National Historic Landmark National Register Number: 99000562 |ناونیشان=https://www.nps.gov/diversity/stonewall.htm |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Eli |دوایین=Rosenberg |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |سەردێڕ=Stonewall Inn Named National Monument, a First for the Gay Rights Movement |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/06/25/nyregion/stonewall-inn-named-national-monument-a-first-for-gay-rights-movement.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref>]] لە ساڵی ١٩٦٩دا، [[ئاژاوەکانی ستۆنواڵ]] زنجیرەیەک خۆپیشاندانی توندوتیژانە بوون لەلایەن ئەندامانی [[کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازان|کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازانەوە]] دژی [[ھەڵکوتانە سەر بۆ پۆلیس|ھەڵکوتانێکی پۆلیس]] کە لە بەیانی زووی ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٦٩ لە [[ستۆنواڵ ئین]] لە [[گرینیچ ڤیلێج]] ڕوویدا.<ref name="Murphy2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Timothy |دوایین=Murphy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FeWMAQAAQBAJ&pg=PA572 |سەردێڕ=Reader's Guide to Lesbian and Gay Studies |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٩٤٢٣٤-٢|پەڕە=٥٧٢}}</ref> ئەوان بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک گرنگترین ڕووداوی تاکەکەسی دادەنرێن کە بووە ھۆی بزووتنەوەی [[ئازادکردنی ھاوڕەگەزخوازان]]<ref name="GayGreenwichVillage1"/><ref name="KentuckyStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brief History of the Gay and Lesbian Rights Movement in the U.S. |ناونیشان=http://www.uky.edu/~lbarr2/gws250spring11_files/Page1186.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=[[University of Kentucky]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191118054142/http://www.uky.edu/~lbarr2/gws250spring11_files/Page1186.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="PinkNewsStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nell |دوایین=Frizzell |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=Feature: How the Stonewall riots started the LGBT rights movement |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/2013/06/28/feature-how-the-stonewall-riots-started-the-gay-rights-movement/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=[[PinkNews]]}}</ref><ref name="EncycloStonewall">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/event/Stonewall-riots |title=Stonewall riots |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=٣١ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> و خەباتی مۆدێرن بۆ [[مافەکانی ھاوڕەگەزخوازان بەپێی وڵات یان ناوچە|مافەکانی LGBTQ+]].<ref name="NPSStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٦ |سەردێڕ=Civil Rights at Stonewall National Monument |ناونیشان=https://www.nps.gov/places/stonewall.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref><ref name="ObamaStonewall">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Obama inaugural speech references Stonewall gay-rights riots |ناونیشان=http://www.northjersey.com/news/2012_Presidential_Election/Obama_inaugural_speech_references_Stonewall_riots.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130530065722/http://www.northjersey.com/news/2012_Presidential_Election/Obama_inaugural_speech_references_Stonewall_riots.html |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٣ |بڵاوکەرەوە=[[North Jersey Media Group]]}}</ref> [[وەین ئاڕ. داینز]]، نووسەری ''[[ئینسایکلۆپیدیای ھاوڕەگەزخوازی]]''، نووسیویەتی کە [[دراگ کوین]]ـەکان (پیاوانێک کە وەک ژن خۆیان دەگۆڕن بۆ نماییش) تەنھا "کەسانی [[ترانسجێندەر]]ی دەوروبەر" بوون لە کاتی ئاژاوەکانی ستۆنواڵدا. کۆمەڵگەی ترانسجێندەر لە شاری نیویۆرک ڕۆڵێکی گرنگیان ھەبوو لە خەباتکردن بۆ یەکسانی LGBTQ+.<ref name="TransEqualityNYC">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Cristan |دوایین=Williams |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |سەردێڕ=So, what was Stonewall? |ناونیشان=http://transadvocate.com/so-what-was-stonewall_n_8424.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧ |بڵاوکەرەوە=The TransAdvocate}}</ref> [[File:Ford to City.PNG|thumb|right|لاپەڕەی یەکەمی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥ی ''[[نیویۆرک دەیلی نیوز]]'' لەسەر ڕەتکردنەوەی سەرۆک فۆرد بۆ یارمەتیدانی شارەکە بۆ خۆپاراستن لە مایەپووچبوون|upright]] لە ساڵانی ١٩٧٠ەکاندا، لەدەستدانی کارەکان بەھۆی [[بێپیشەسازیبوون|ڕێکخستنەوەی پیشەسازییەوە]] وایکرد کە شاری نیویۆرک بەدەست کێشە ئابوورییەکان و بەرزبوونەوەی ڕێژەی تاوانەوە بناڵێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tannenbaum |یەکەم=Allan |سەردێڕ=New York in the 70s: A Remembrance |ناونیشان=http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=[[The Digital Journalist]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320194616/http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گەشەسەندنی کورھێنانی دارایی لە ساڵی ١٩٧٥ وایکرد کە شارەکە داوای یارمەتی دارایی لە حکومەتی فیدراڵی بکات، کە سەرۆک [[جێراڵد فۆرد]] ڕەتیکردەوە لە وتارێکدا کە لەلایەن ''[[نیویۆرک دەیلی نیوز]]''ەوە بەمشێوەیە کورتکرایەوە "[[فۆرد بۆ شار: بمرە|فۆرد بۆ شار: بمرە (FORD TO CITY: DROP DEAD)]]".<ref>[[Sam Roberts (journalist)|Roberts, Sam]]. [https://www.nytimes.com/2006/12/28/nyregion/28veto.html "Infamous 'Drop Dead' Was Never Said by Ford"], ''[[The New York Times]]'', December 28, 2006. Accessed February 20, 2024. "بەڕێز فۆرد، لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥، وتارێکی پێشکەش کرد کە تێیدا ڕەتیکردەوە یارمەتی فیدراڵی بدات بۆ ئەوەی نیویۆرک لە مایەپووچبوون بپارێزێت. لاپەڕەی یەکەمی The Daily News لە ڕۆژی دواتردا نووسیبووی: "فۆرد بۆ شار: بمرە."... لەگەڵ ئەوەشدا، وتارەکە سەرکردە مەدەنی، بازرگانی و کرێکارییەکانی نیویۆرکی ھاندا بۆ ئەوەی بانکدارەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و دەرەوە کۆبکەنەوە، کە ترسیان ھەبوو وەبەرھێنانەکانی خۆیان زیانیان پێبگات ئەگەر نیویۆرک قەرزەکانی نەداتەوە."</ref> [[کۆمپانیای ھاوکاری شارەوانی]] پێکھێنرا و دەسەڵاتی چاودێریکردنی بەسەر دارایی شارەکەدا پێدرا.<ref>Chan, Sewell. [https://www.nytimes.com/2019/12/14/nyregion/felix-rohatyn-dead.html "Felix G. Rohatyn, Financier Who Piloted New York's Rescue, Dies at 91"], ''[[The New York Times]]'', December 14, 2019. Accessed February 20, 2024. "بۆ نزیکەی دوو دەیە، لە ١٩٧٥ تا ١٩٩٣، وەک سەرۆکی کۆمپانیای ھاوکاری شارەوانی کە لەلایەن ویلایەتەکەوە دیاریکرابوو، بەڕێز ڕۆھاتین قسەی ھەبوو، زۆرجار قسەی کۆتایی، لەسەر باجەکان و خەرجییەکان لە گەورەترین شاری وڵاتەکەدا، کە ئەم ئاستەی کاریگەری بۆ بەرپرسێکی ھەڵنەبژێردراو ھەندێک لە ڕەخنەگرانی تووڕە دەکرد. ھەوڵەکانی بۆ تێکەڵکردنی قازانجی تایبەت لەگەڵ بەرژەوەندی گشتیدا ناسنامەی ئەویان پێکھێنا: لە تێڕوانینی زۆر کەسدا، ناوەکەی ھاوتای دوو دامەزراوە بوو—M.A.C.، کە بەپەلە لە ساڵی ١٩٧٥ دروستکرا بۆ ڕزگارکردنی شارەکە لە مایەپووچبوون، و لازارد (پێشتر لازارد فرێریس)، کۆمپانیا بەناوبانگەکەی وەبەرھێنان کە لە ساڵی ١٨٤٨ وەک بازرگانییەکی کاڵای وشک لە نیو ئۆرلینز دەستی پێکرد."</ref> لەکاتێکدا بوژانەوەیەکی پیشەسازیی دارایی تەندروستیی ئابووریی شارەکەی لە ١٩٨٠ەکاندا باشتر کرد، ڕێژەی تاوانی نیویۆرک بەردەوام بوو لە بەرزبوونەوە بەدرێژایی ئەو دەیە و تا سەرەتای ١٩٩٠ەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Effgen |یەکەم=Christopher |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١ |سەردێڕ=New York Crime Rates 1960–2009 |ناونیشان=http://www.disastercenter.com/crime/nycrime.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |بڵاوکەرەوە=Disastercenter.com}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک بۆ یەکەمین جار لە ٨ ملیۆن تێپەڕی لە [[سەرژمێریی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ٢٠٠٠دا]]؛<ref>[https://www.nyc.gov/site/planning/planning-level/nyc-population/census-summary-2000.page Population – Decennial Census – Census 2000], [[New York City Department of City Planning]]. Accessed January 27, 2024. "بەپێی نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ژمارەی دانیشتووانی شاری نیویۆرک تا ١ی نیسانی ٢٠٠٠ بریتی بوو لە ٨,٠٠٨,٢٧٨ کەس، کە گەورەترین ژمارەی دانیشتووانی تۆمارکراوە لە مێژووی شارەکەدا. لوتکەی پێشوو لە ساڵی ١٩٧٠ بوو، کاتێک دانیشتووانە تۆمارکراوەکە گەیشتە ٧,٨٩٤,٨٦٢."</ref> ژمارەی پێوانەیی زیاتر تۆمارکرا لە سەرژمێرییەکانی [[سەرژمێریی ٢٠١٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠١٠]] و [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠٢٠دا]].<ref>[https://www.nyc.gov/site/planning/planning-level/nyc-population/nyc-population.page Population], [[New York City Department of City Planning]]. Accessed January 27, 2024. "ژمارەی تۆمارکراوی دانیشتووانی شاری نیویۆرک گەیشتە ٨,٨٠٤,١٩٠ کەس تا ١ی نیسانی ٢٠٢٠، کە ئەمەش ژمارەیەکی پێوانەیی بەرزە. ئەمە زیادبوونێکی ٦٢٩,٠٥٧ کەسییە لە دوای سەرژمێریی ٢٠١٠ەوە."</ref> کەرتە ئابوورییە نوێیە گرنگەکانی وەک [[سیلیکۆن ئالێی]] سەریان ھەڵدا.<ref name="Waller2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Irvin |دوایین=Waller |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qQPGAgAAQBAJ&pg=PA38 |سەردێڕ=Smarter Crime Control |بڵاوکەرەوە=[[Rowman & Littlefield]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٢-٢١٧٠-٣|پەڕە=٣٨}}</ref> ساڵی ٢٠٠٠ بە ئاھەنگگێڕانێکی گەورەوە لە [[تایمز سکوێر]] یادکرایەوە.<ref name=NYC-Y2K>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2000/01/02/nyregion/year-2000-overview-2000-draws-rave-reviews-after-opening-night-night-jitters.html |سەردێڕ=THE YEAR 2000: THE OVERVIEW; 2000 Draws Rave Reviews After Opening Night Night Jitters |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[File:North_face_south_tower_after_plane_strike_9-11.jpg|thumb|upright|[[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر (١٩٧٣–٢٠٠١)|ناوەندی بازرگانیی جیھانی (وۆرڵد ترەید سەنتەر)]]، لە [[خوارووی مانھاتن]]، لە کاتی [[ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] لە ساڵی ٢٠٠١]] شاری نیویۆرک تووشی زۆربەی [[شوێنەوارە ئابوورییەکانی ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر#شاری نیویۆرک|زیانە ئابوورییەکان]] و گەورەترین لەدەستدانی ژیانی مرۆڤ بوو لە دوای [[ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] لە ساڵی ٢٠٠١دا.<ref name="Dieterle2017">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=David A. |دوایین=Dieterle |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LmphDgAAQBAJ&pg=PA396 |سەردێڕ=Economics: The Definitive Encyclopedia from Theory to Practice [4 volumes] |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٩٧٠٨-٠|پەڕە=٣٩٦}}</ref> دوو لەو چوار فڕۆکە ڕفێندراوە خۆیان کێشا بە ھەردوو تاوەرە دووانەکەی [[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر (١٩٧٣–٢٠٠١)|ناوەندی بازرگانیی جیھانیدا]]، کە بووە ھۆی داڕمانی ھەردوو بیناکە و گیانلەدەستدانی ٢,٧٥٣ کەس، لە نێویاندا ٣٤٣ فریاگوزاری سەرەتایی لە [[بەشی ئاگرکوژێنەوەی شاری نیویۆرک]] و ٧١ ئەفسەری جێبەجێکردنی یاسا.<ref>Nelson, Joshua Q. [https://www.foxnews.com/media/former-fdny-commissioner-firefighters-9-11 "Former FDNY commissioner on losing 343 firefighters on 9/11: 'We had the best fire chiefs in the world'"], ''[[Fox News]]'', September 11, 2021. Accessed January 30, 2024. "لەو ٢,٧٥٣ کەسەی لە ناوەندی بازرگانیی جیھانی کوژران، ٣٤٣ کەسیان فریاگوزارانی سەرەتایی بەشی ئاگرکوژێنەوەی نیویۆرک بوون، لەکاتێکدا ٧١ کەسی تریان ئەفسەری جێبەجێکردنی یاسا بوون لە ١٠ ئاژانسی جیاوازەوە."</ref> [[پێگەی ناوەندی بازرگانیی جیھانی#پلاندانان بۆ ناوەندی نوێی بازرگانیی جیھانی|ناوچەکە دووبارە دروستکرایەوە]] بە دروستکردنی [[وەن وۆرڵد ترەید سەنتەر (٢٠٠١–ئێستا)|ناوەندێکی نوێی بازرگانیی جیھانی]]، [[مۆزەخانە و یادپەیکەری نیشتمانی ١١ی سێپتەمبەر]]، و بینا و ژێرخانی تری نوێ،<ref name="Greenspan2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Elizabeth |دوایین=Greenspan |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DMHzmpTK5rYC&pg=PA152 |سەردێڕ=Battle for Ground Zero: Inside the Political Struggle to Rebuild the World Trade Center |بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]]/[[Harvard University]] |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٣٦٥٤٧-٧|پەڕە=١٥٢}}</ref> لە نێویاندا [[سەنتەری گواستنەوەی ناوەندی بازرگانیی جیھانی]]، کە سێیەم گەورەترین مەکۆیە لە شارەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.panynj.gov/wtcprogress/transportation-hub.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200103164156/https://old.panynj.gov/wtcprogress/transportation-hub.html |سەردێڕ=World Trade Center Transportation Hub |بڵاوکەرەوە=[[Port Authority of New York and New Jersey]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |وتەگێڕانەوە=سەنتەری گواستنەوەی پێشکەوتووی ناوەندی بازرگانیی جیھانی، کە لە ساڵی ٢٠١٦دا تەواو بووە، ڕۆژانە خزمەت بە ٢٥٠,٠٠٠ سەرنشینی گەشتیاری دەسەڵاتی بەندەر-ھادسۆن (PATH) و ملیۆنان سەردانیکەری ساڵانە دەکات لە سەرتاسەری جیھانەوە. بە نزیکەی ٨٠٠,٠٠٠ پێی چوارگۆشە، سەنتەرەکە کە لەلایەن تەلارسازێکی نێونەتەوەییی بەناوبانگەوە دیزاین کراوە بە ناوی سانتیاگۆ کالاتراڤا، سێیەم گەورەترین سەنتەری گواستنەوەیە لە شاری نیویۆرک. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەن وۆرڵد ترەید سەنتەری نوێ (یەکەمین ناوەندی بازرگانی جیھانی) بەرزترین ھەوربڕە لە نیوەگۆی ڕۆژاوا<ref name="OneWTCtallest">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hetter |یەکەم١=Katia |دوایین٢=Boyette |یەکەم٢=Chris |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |سەردێڕ=It's official: One World Trade Center to be tallest U.S. skyscraper |بڵاوکەرەوە=[[CNN]] |ناونیشان=http://www.cnn.com/2013/11/12/travel/one-world-trade-center-tallest-us-building/index.html?hpt=hp_t2 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> و [[پێڕستی بەرزترین بیناکانی جیھان|حەوتەم بەرزترین بینایە لە جیھاندا]] لە ڕووی بەرزیی [[لووتکە]]وە، بە [[منارە|شووشەکەیدا]] کە دەگاتە بەرزییەکی ڕەمزیی {{convert|1776|ft|m|1}}، کە ئاماژەیە بۆ ساڵی [[ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەربەخۆییی ئەمریکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York City Skyscraper Diagram |ناونیشان=http://skyscraperpage.com/diagrams/?cityID=8 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |وێبگە=[[SkyscraperPage.com]] |بڵاوکەرەوە=Skyscraper Source Media}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=One World Trade Center |ناونیشان=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7788 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧ |وێبگە=[[SkyscraperPage.com]] |بڵاوکەرەوە=Skyscraper Source Media |وتەگێڕانەوە=بەرزی سەقفەکە ھەمان بەرزی وەن وۆرڵد ترەید سەنتەری ڕەسەنە. بیناکە بە لوتکەیەکی ١٢٤ مەتری (٤٠٨ پێ) کۆتایی دێت. بۆیە تاوەرەکە دەگاتە بەرزیی ١,٧٧٦ پێ (٥٤١ مەتر)، کە ئاماژەیە بۆ ساڵی ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ئەمریکا.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lesser |یەکەم=Benjamin |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٢ |سەردێڕ=It's official: 1 World Trade Center is now New York's tallest skyscraper |ناونیشان=https://www.nydailynews.com/life-style/real-estate/official-1-wtc-new-york-new-tallest-building-article-1.1069925 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ئیش=[[New York Daily News|Daily News]] |شوێن=New York}}</ref> خۆپیشاندانەکانی [[ئۆکوپای وۆڵ ستریت]] لە [[زوکۆتی پارک]] لە [[ناوچەی دارایی، مانھاتن|ناوچەی دارایی]] خوارووی مانھاتن لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١ دەستی پێکرد، و سەرنجی جیھانی ڕاکێشا و وایکرد کە [[بزووتنەوەی ئۆکوپای]] دژی [[نایەکسانیی کۆمەڵایەتی|نایەکسانیی کۆمەڵایەتی]] و [[نایەکسانیی ئابووری]] لە سەرتاسەری جیھاندا ناوبانگ دەربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Joe |دوایین=Nocera |بەستەری نووسەر=Joe Nocera |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/09/15/opinion/nocera-two-days-in-september.html |سەردێڕ=Two Days in September |ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٧ |وتەگێڕانەوە=لەلایەنی چەپەوە، ئەو توڕەیییە وایکرد، ساڵێک لەمەوبەر، بزووتنەوەی ئۆکوپای وۆڵ ستریت سەرهەڵبدات. بەم جۆرە، ساڵیادی ژمارە ٢: ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١، ئەو ڕێکەوتە بوو کە ئۆکوپای وۆڵ ستریت دەستی بەسەر زوکۆتی پارکدا گرت لە خوارووی مانھاتن، کە بەزوویی بووە ھۆی کردەوەی ھاوشێوە لە شارەکانی سەرتاسەری وڵاتەکەدا. کێشەی سەرەکیی بزووتنەوەکە نایەکسانیی داھات بوو—"ئێمە سەدا ٩٩ەکەین"، ئەوان بەو جۆرە دروشمیان دەدا.}}</ref> شاری نیویۆرک [[شوێنەوارەکانی زریانی ساندی لە نیویۆرک|بە توندی زیانی بەرکەوت]] لەلایەن [[زریانی ساندی]] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا. لایەنی کەم ٤٣ کەس لە شاری نیویۆرک گیانیان لەدەستدا بەھۆی ساندیەوە، و زیانە ئابوورییەکان لە شاری نیویۆرکدا بە ١٩ ملیار دۆلار مەزەندە کرا.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-13/nyc-still-vulnerable-to-hurricanes-10-years-after-sandy "NYC Still Vulnerable to Hurricanes 10 Years After Sandy"], ''[[Bloomberg Businessweek]]'', October 13, 2022. Accessed January 15, 2024. "زریانی ساندی بەناو شاری نیویۆرکدا تێپەڕی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا، و بووە ھۆی ٤٣ گیانلەدەستدان و زیانێک بە بڕی خەمڵێنراوی ١٩&nbsp;ملیار دۆلار... نیویۆرک پێویستە ھەوڵەکانی چڕبکاتەوە و ئەو ١٥&nbsp;ملیار دۆلارەی باجە فیدراڵییەکان خەرج بکات کە وەرگرتبووی بۆ ھەوڵەکانی چاکبوونەوە، بەپێی ڕاپۆرتێکی نوێی چاودێری داراییی شاری نیویۆرک براد لاندەر کە لە ڕۆژی پێنجشەممە بڵاوکراوەتەوە."</ref> لافاوەکە بووە ھۆی داخرانی سیستەمی میترۆ بۆ چەندین ڕۆژ،<ref>Flegenheimer, Matt. [https://www.nytimes.com/2012/10/31/nyregion/subways-may-be-shut-for-several-days-after-hurricane-sandy.html "Flooded Tunnels May Keep City's Subway Network Closed for Several Days"], ''[[The New York Times]]'', October 30, 2012. Accessed January 15, 2024. "کاتێک پاشماوەکانی زریانی ساندی لە ڕۆژی سێشەممەدا شارەکەی بەجێھێشت، بەرپرسانی گواستنەوە پێداچوونەوەیان بۆ زیانەکانی سەر سیستەمەکە کرد، کە لە ڕۆژی یەکشەممەی شەودا وەک ڕێکارێکی پێشوەختە دایانخستبوو. ئەوەی دۆزییانەوە ھێرشێکی بێپێشینە بوو: تونێلە پڕ لە ئاوەکان، وێستگە و سویچە وێرانبووەکان، و ئەو ئاماژەدانانەی کە بەئەگەرێکی زۆرەوە زیانیان پێگەیشتبوو."</ref> و یەکەمین داخرانی پەیوەندیدار بە کەشوھەوا بۆ بۆرسەی نیویۆرک لە دوای [[بایە بەفراوییە گەورەکەی ١٨٨٨]]ەوە ڕوویدا.<ref>Strasburg, Jenny; Cheng, Jonathan; and Bunge, Jacob. [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204789304578087131092892180 "Behind Decision to Close Markets"], ''[[The Wall Street Journal]]'', October 29, 2012. Accessed January 15, 2024. "زریانی سەختی ساندی وایکرد ڕێکخەران و کارپێکەرانی بۆرسە بازاڕەکانی پشکی ئەمریکا لە ڕۆژی سێشەممەدا بە داخراوی بھێڵنەوە، ئەمەش یەکەمین داخرانی پەیوەست بە کەشوھەوا بوو کە زیاتر لە ڕۆژێکی خایاندبێت لە دوای بایە بەفراوییەکەی ساڵی ١٨٨٨ەوە. بڕیاری داخستنی بۆرسەی نیویۆرک و بازاڕەکانی تری پشکی ئەمریکا بۆ دووەم ڕۆژی لەسەریەک—کە لە نیوەی پاشنیوەڕۆی دووشەممەدا درا—پرسیارەکانی دەربارەی ئامادەیی پیشەسازییەکە بۆ کارەساتەکان نوێ کردەوە."</ref> ئەو زیانە درێژخایەنانەی کە بەر چەندین تونێلی میترۆ و ڕێگاوبانەکان کەوت<ref>[https://www.govinfo.gov/content/pkg/CHRG-112shrg81827/html/CHRG-112shrg81827.htm ''Superstorm Sandy: The Devastating Impact On The Nation's Largest Transportation Systems''], [[United States Senate Commerce Subcommittee on Surface Transportation, Maritime, Freight, and Ports]], December 6, 2012. Accessed January 15, 2024. "خراپترین زیانی زریانەکە، لە ڕوانگەی گواستنەوەوە، لەسەر شاڕێگەکان، گواستنەوەی گشتی، و تونێلەکانی شەمەندەفەر بوو بەرەو ناوەوە و دەرەوەی مانھاتن. ھەر حەوت تونێلی میترۆکە لەژێر ڕووباری ئیست ئاویان تێچوو، ھەروەھا تونێلی میترۆی ڕووباری ھادسۆن، تونێلەکانی شەمەندەفەری گەشتیاریی ڕووباری ئیست و ڕووباری ھادسۆن، و تونێلەکانی میترۆ لە خوارووی مانھاتن. سێ لە چوار تونێلی شاڕێگەکە بۆ ناو مانھاتن ئاویان تێچوو، کە تەنھا تونێلی لینکۆڵن بە کراوەیی مایەوە. لەکاتێکدا ھەندێک لە خزمەتگوزارییەکانی میترۆ سێ ڕۆژ دوای زریانەکە گەڕێنرانەوە، خزمەتگوزاریی شەمەندەفەری PATH بۆ ناوەندی بازرگانیی جیھانی تەنھا لە ٢٦ی تشرینی دووەم گەڕێنرایەوە، کە چوار ھەفتە دوای زریانەکە بوو، و پێشبینی نەدەکرا خزمەتگوزاریی میترۆ لە نێوان نیمچەدوورگەی ڕۆکەوەی و ھاوارد بیچ بۆ چەند مانگێک بکرێتەوە."</ref> بووە ھۆی دەستپێکردنی ھەوڵێکی درێژخایەن بۆ پرۆژەکانی ژێرخان بۆ بەرەنگاربوونەوەی [[گۆڕانی کەشوھەوا]] و بەرزبوونەوەی ئاستی دەریاکان، لە نێویاندا ١٥&nbsp;ملیار دۆلار لە تەمویلی فیدراڵی کە تا ساڵی ٢٠٢٢ وەرگیراون بۆ ئەو ھەوڵانەی خۆڕاگری.<ref name=ClimateResiliency2/><ref>[https://comptroller.nyc.gov/reports/ten-years-after-sandy/ ''Ten Years After Sandy; Barriers to Resilience''], [[New York City Comptroller]] [[Brad Lander]], October 13, 2022. Accessed January 15, 2024. "لە کۆی ئەو ١٥&nbsp;ملیار دۆلارە باجە فیدراڵییانەی کە بۆ چاکبوونەوە و خۆڕاگری ساندی تەرخان کرابوون، شارەکە ١١&nbsp;ملیار دۆلاری خەرج کردووە، یان ٧٣٪، تا حوزەیرانی ٢٠٢٢."</ref> لە ئازاری ٢٠٢٠دا، یەکەمین حاڵەتی [[پەتای کۆڤید-١٩ لە شاری نیویۆرک|کۆڤید-١٩ لە شارەکەدا]] پشتڕاست کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=West |یەکەم=Melanie Grayce |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٠ |سەردێڕ=First Case of Coronavirus Confirmed in New York State |زمان=en-US |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/first-case-of-coronavirus-confirmed-in-new-york-state-11583111692 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ |issn=0099-9660}}</ref> بەھۆی چڕیی دانیشتووانەکەی و بەرکەوتنی زۆری بە گەشتیارە جیھانییەکان، شارەکە بەخێرایی جێگەی [[وھان]]ی چین گرتەوە وەک چەقی جیھانیی [[پەتای کۆڤید-١٩|پەتاکە]] لە قۆناغە سەرەتایییەکانیدا، کە ئەمەش فشارێکی زۆری خستە سەر ژێرخانی چاودێری تەندروستی شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=When New York City was the COVID-19 pandemic epicenter: The impact on trauma care |journal=[[The Journal of Trauma and Acute Care Surgery]] |pmc=٩٣٢٢٨٩٣|وتەگێڕانەوە=لە سەرەتای بەھاری ٢٠٢٠دا، شاری نیویۆرک (NYC) بەخێرایی بووە یەکەمین چەقی پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەمریکادا. |دوایین١=Liveris |یەکەم١=A. |دوایین٢=Stone Jr |یەکەم٢=M. E. |دوایین٣=Markel |یەکەم٣=H. |دوایین٤=Agriantonis |یەکەم٤=G. |دوایین٥=Bukur |یەکەم٥=M. |دوایین٦=Melton |یەکەم٦=S. |دوایین٧=Roudnitsky |یەکەم٧=V. |دوایین٨=Chao |یەکەم٨=E. |دوایین٩=Reddy |یەکەم٩=S. H. |دوایین١٠=Teperman |یەکەم١٠=S. H. |دوایین١١=Meltzer |یەکەم١١=J. A. |بەرگ=٩٣|issue=2 |پەڕەکان=٢٤٧–٢٥٥|doi=10.1097/TA.0000000000003460 |pmid=٣٥٨٨١٠٣٥}}</ref><ref>Robinson, David. [https://www.lohud.com/story/news/coronavirus/2020/03/27/how-new-york-city-became-coronavirus-pandemic-epicenter-what-know/2924735001/ "COVID-19: How New York City became epicenter of coronavirus pandemic, what that means"], ''[[The Journal News]]'', March 27, 2020. Accessed January 13, 2024. "بەرزبوونەوەی شاری نیویۆرک لەم مانگەدا بۆ ئەوەی ببێتە چەقی نوێی پەتای کۆرۆناڤایرۆس لێکەوتەی زۆر فراوانی ھەیە بۆ کۆمەڵگەکانی سەرتاسەری ویلایەتەکە. ئەوەی زۆر بەپەلەیە ئەوەیە کە، ئەم ڤایرۆسە خێرا بڵاوبووەوەیە کە لە وھانی چین سەریھەڵداوە، ھەڕەشە لەوە دەکات کە تەواوی سیستەمی پزیشکیی ویلایەتی نیویۆرک دابپۆشێت، کە ئەمەش پاڵنەرێکە بۆ ھەوڵێکی گەورە بۆ دابینکردنی ھەزاران جێگەی نوێی نەخۆشخانەکان بۆ چارەسەرکردنی نیویۆرکییە تووشبووەکان. سەرباری ئەوە، بڵاوبوونەوەکە، کە تا ڕۆژی ھەینی گەیشتە زیاتر لە ٤٤,٦٠٠ حاڵەتی پشتڕاستکراوە لە سەرتاسەری ویلایەتەکەدا، لە نێویاندا ٢٣,٠٠٠ لە شاری نیویۆرک بەتەنھا، ھەروەھا ئابووری تەواوی ویلایەتەکە وێران دەکات و خەزێنەکانی حکومەت لە ھەموو ئاستەکاندا خاڵی دەکاتەوە... بۆچی چڕیی شاری نیویۆرک، گەشتیارییەکەی وایکرد کە ئامادە بێت بۆ گیرۆدەبوون بە کۆرۆناڤایرۆس"</ref> تا ئازاری ٢٠٢٣، شاری نیویۆرک زیاتر لە ٨٠,٠٠٠ حاڵەتی گیانلەدەستدانی بەھۆی لێکەوتەکانی پەیوەندیدار بە کۆڤید-١٩ تۆمارکردووە.<ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2021/us/new-york-covid-cases.html "Tracking Coronavirus in New York: Latest Map and Case Count"], ''[[The New York Times]]'', March 23, 2023. Accessed January 13, 2024. "لە سەرەتای سەرهەڵدانی پەتاکەوە، کۆی گشتی ٦,٨٠٥,٢٧١ حاڵەت تۆمارکراون. لایەنی کەم ١ لە ھەر ٢٤٣ دانیشتووێک بەھۆی کۆرۆناڤایرۆسەوە گیانیان لەدەستداوە، کە دەکاتە کۆی گشتی ٨٠,١٠٩ حاڵەتی گیانلەدەستدان."</ref> لێرەدا تەواوی دەقەکە بێ کورتکردنەوە و بێ دەستکاریکردنی قاڵب و کۆدەکان وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی (سۆرانی): == جوگرافیا == [[File:Core_of_New_York_City_by_Sentinel-2.jpg|alt=|thumb|دیمەنێکی ئاسمانی [[ناوچەی گەورەشاری نیویۆرک|ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی]] کە مانھاتن لە ناوەڕاستیدایە]] نیویۆرک سیتی دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتی نیویۆرک، نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان واشینگتن دی سی و [[بۆستن]]. ھەڵکەوتەکەی لەسەر دەمی [[ڕووباری ھادسۆن]]، کە دەڕژێتە ناو بەندەرێکی پارێزراوی سروشتی و پاشان بۆ ناو زەریای ئەتڵەسی، یارمەتیدەر بووە بۆ ئەوەی شارەکە ببێتە بەندەرێکی بازرگانیی گرنگ. زۆربەی شارەکە لەسەر سێ دوورگەی [[لۆنگ ئایلەند]]، [[مانھاتن]]، و [[ستەیتن ئایلەند]] دروستکراوە. لە سەردەمی [[سەردەمی سەھۆڵبەندانی ویسکۆنسن|سەھۆڵبەندانی ویسکۆنسندا]]، لە ٧٥,٠٠٠ بۆ ١١,٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا، ناوچەی نیویۆرک سیتی دەکەوتە قەراغی [[پەڕەی سەھۆڵی|پەڕەیەکی سەھۆڵیی]] گەورەوە.<ref name="JacksonKeller2010a">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Kenneth T. |دوایین١=Jackson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lI5ERUmHf3YC&pg=PT2384 |سەردێڕ=The Encyclopedia of New York City: Second Edition |یەکەم٢=Lisa |دوایین٢=Keller |یەکەم٣=Nancy |دوایین٣=Flood |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١٨٢٥٧-٦|پەڕە=٢٣٨٤}}</ref> جووڵەی وێرانکەری بەرەوپێشچوونی سەھۆڵەکە (و پاشەکشێی دواتری) بەشدار بوو لە جیاکردنەوەی ئەوەی کە ئێستا لۆنگ ئایلەند و ستەیتن ئایلەندە. ئەو کردارە [[بەردی بنچینە|بەردی بنچینەی]] لە قووڵایییەکی تا ڕادەیەک کەمدا بەجێھێشت، کە [[بنیاتنان (ئەندازیاری)|بنیاتنانێکی]] بەھێزی بۆ زۆربەی ھەوربڕەکانی مانھاتن دابین کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Remnants of an Ice Age, The Wisconsin Ice Sheet Continues Its Journey |ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/about/history/geology |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Parks and Recreation]]}}</ref> ڕووباری ھادسۆن بەناو دۆڵی ھادسۆندا دەڕژێتە ناو [[کەنداوی نیویۆرک]]. لە نێوان نیویۆرک سیتی و [[ترۆی، نیویۆرک|ترۆی لە نیویۆرک]]، ڕووبارەکە [[ئێستواری]] (دەمی ڕووبار)ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Hudson River Estuary |ناونیشان=http://life.bio.sunysb.edu/marinebio/fc.1.estuaries.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=Life.bio.sunysb.edu |بڵاوکەرەوە=[[Stony Brook University]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170604154033/http://life.bio.sunysb.edu/marinebio/fc.1.estuaries.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕووباری ھادسۆن شارەکە لە نیوجێرزی جیا دەکاتەوە. ڕووباری ڕۆژھەڵات (East River) —کە [[گەروویەکی مەد و جەزر|گەروویەکی کێشکردنی ئاوە]]— لە [[لۆنگ ئایلەند ساوند]]ەوە دەڕژێت و دە بڕۆنکس و مانھاتن لە لۆنگ ئایلەند جیا دەکاتەوە. [[ڕووباری ھارلم]]، کە گەروویەکی دیکەی کێشکردنی ئاوە لە نێوان ڕووباری ڕۆژھەڵات و ڕووباری ھادسۆن، زۆربەی مانھاتن لە دە بڕۆنکس جیا دەکاتەوە. [[ڕووباری بڕۆنکس]]، کە بەناو دە بڕۆنکس و [[کاونتیی وێستچێستەر]]دا دەڕژێت، تاکە ڕووباری تەواو [[ئاوی شیرین|ئاوی شیرینە]] لە شارەکەدا.<ref name="nytimes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Berger |یەکەم=Joseph |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=Reclaimed Jewel Whose Attraction Can Be Perilous |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2010/07/20/nyregion/20river.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> زەویی شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو بە دەستێوەردانی مرۆڤ گۆڕدراوە، بە [[دروستکردنەوەی زەوی]] (وشککردنەوەی ئاو)ی بەرچاو بەدرێژایی [[کەناراوەکان|کەناراوەکان]] لە سەردەمی کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندییەوە؛ وشککردنەوەی زەوی بەتایبەتی لە خوارووی مانھاتن بەرچاوە، لەگەڵ پەرەپێدانەکانی وەک [[باتەری پارک سیتی]] لە ١٩٧٠ەکان و ١٩٨٠ەکاندا.<ref name="gillespie-p71">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gillespie |یەکەم=Angus K. |ناونیشان=https://archive.org/details/twintowerslifeof00gill |سەردێڕ=Twin Towers: The Life of New York City's World Trade Center |بڵاوکەرەوە=[[Rutgers University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٣٨-٩٧٨٥-١|پەڕە=[https://archive.org/details/twintowerslifeof٠٠gill/page/٧١ ٧١]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ھەندێک لە بەرز و نزمییە سروشتییەکانی تۆپۆگرافیا یەکسان کراون، بەتایبەتی لە مانھاتن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lopate |یەکەم=Phillip |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QR69izwr9dcC |سەردێڕ=Waterfront: A Walk Around Manhattan |بڵاوکەرەوە=Anchor Press |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٨٥-٤٩٧١٤-٥}}</ref> ڕووبەری گشتی شارەکە {{convert|468.484|sqmi}}یە. {{cvt|302.643|sqmi}} لە شارەکە وشکانییە و {{cvt|165.841|sqmi}}ی ئاوە.<ref name="CensusGazetteer">[http://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2010_place_list_36.txt New York State Gazetteer from 2010 United States Census], [[United States Census Bureau]]. Retrieved February 9, 2017.</ref><ref name="NYT Land Estimate">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roberts |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=It's Still a Big City, Just Not Quite So Big |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2008/05/22/nyregion/22shrink.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٨}}</ref> بەرزترین خاڵی شارەکە [[تۆدت ھیڵ]]ە لە ستەیتن ئایلەند، کە بە بەرزی {{convert|409.8|ft}} [[ئاستی ڕووی دەریا|لە سەرووی ئاستی دەریاوە]]، بەرزترین خاڵە لە کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات لە باشووری ویلایەتی [[مەین]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lundrigan |یەکەم=Margaret |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-p4lHNbJfE8C |سەردێڕ=Staten Island: Isle of the Bay |بڵاوکەرەوە=[[Arcadia Publishing]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٨٥-٢٤٤٣-٦|پەڕە=١٠}}</ref> لوتکەی گردەکە بەزۆری بە [[دارستان|دارستان]] داپۆشراوە وەک بەشێک لە پڕۆژەی [[پشتێنەی سەوزی ستەیتن ئایلەند]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howard |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZfCcxk4OcwkC |سەردێڕ=Outside Magazine's Urban Adventure New York City |بڵاوکەرەوە=[[W.W. Norton & Company]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٣٢٢١٢-٥|پەڕە=٣٥}}</ref> === ناوچەکان === [[File:5_Boroughs_Labels_New_York_City_Map.svg|alt=نەخشەیەک کە پێنج ناوچەکە بە ڕەنگی جیاواز پیشان دەدات.|thumb|{{legend|#4DAF4A|١. [[مانھاتن]] (کاونتی نیویۆرک)}}{{legend|#FFFF33|٢. [[بروکلین]] (کاونتی کینگز)}}{{legend|#FF7F00|٣. [[کوینز]] (کاونتی کوینز)}}{{legend|#E41A1C|٤. [[دە بڕۆنکس]] (کاونتی بڕۆنکس)}}{{legend|#984EA3|٥. [[ستەیتن ئایلەند]] (کاونتی ڕیچمۆند)}}]] {{nowrap|نیویۆرک سیتی}} ھەندێک جار بە کۆکراوەیی بە ''پێنج ناوچەکە'' (Five Boroughs) ناودەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Five Boroughs of the City of New York: A Brief Historical Description |ناونیشان=http://www.thehistorybox.com/ny_city/nycity_5_boros_historical_descrip__article00598.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171007144725/http://www.thehistorybox.com/ny_city/nycity_5_boros_historical_descrip__article00598.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=The History Box |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ھەر ناوچەیەک ھاوسنوورە لەگەڵ [[دابەشکارییە کارگێڕییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)#کاونتی|کاونتییەکی]] پەیوەندیداری ویلایەتی نیویۆرک، ئەمەش وایکردووە نیویۆرک سیتی ببێتە یەکێک لەو [[پێڕستی شارەوانییەکانی ئەمریکا لە چەند کاونتییەکدا|شارەوانییانەی ئەمریکا کە دەکەونە چەند کاونتییەکەوە]]. [[مانھاتن]] (کاونتی نیویۆرک) بچووکترین ناوچەیە لە ڕووی جوگرافییەوە و چڕترین ناوچەی دانیشتووانە. ماڵی سەنتڕاڵ پارک و زۆربەی ھەوربڕەکانی شارەکەیە، و ھەندێک جار لەسەر ئاستی ناوخۆیی بە ''شارەکە'' (The City) دەناسرێت.<ref name="ManhattanTheCity">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Jen |دوایین=Carlson |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Do You Refer To Manhattan As "The City"? |ناونیشان=http://gothamist.com/2012/05/21/do_you_refer_to_manhattan_as_the_ci.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161025130428/http://gothamist.com/2012/05/21/do_you_refer_to_manhattan_as_the_ci.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Gothamist]]}}</ref> چڕیی دانیشتووانی مانھاتن کە {{Convert|70450.8|PD/sqmi}} بوو لە ساڵی ٢٠٢٢دا دەیکاتە [[ئامارەکانی کاونتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان#چڕیی دانیشتووان|بەرزترین لە ھەر کاونتییەکی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]] و [[پێڕستی شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەپێی چڕیی دانیشتووان#ناوچەکانی نیویۆرک سیتی|بەرزترە لە چڕیی ھەر شارێکی تاکی ئەمریکی]].<ref name=CensusDensity2022/> مانھاتن ناوەندی کولتووری، کارگێڕی، و [[ناوەندی دارایی|دارایی]] نیویۆرک سیتییە و بارەگای زۆرێک لە [[کۆمپانیای فرەنەتەوەیی|کۆمپانیا فرەنەتەوەیییەکان]]، [[بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان]]، وۆڵ ستریت، و چەندین زانکۆی گرنگ لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە زۆرجار وەک ناوەندی دارایی و کولتووریی جیھان وەسف دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Barry, Dan |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=A Nation challenged: in New York; New York Carries On, but Test of Its Grit Has Just Begun |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2001/10/11/nyregion/nation-challenged-new-york-new-york-carries-but-test-its-grit-has-just-begun.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٦|وتەگێڕانەوە=A roaring void has been created in the financial center of the world.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Sorrentino, Christopher |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|سەردێڕ=When He Was Seventeen |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/16/nyregion/thecity/16toug.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٦|وتەگێڕانەوە=In 1980 there were still the remains of the various downtown revolutions that had reinvigorated New York's music and art scenes and kept Manhattan in the position it had occupied since the 1940s as the cultural center of the world.}}</ref> [[بروکلین]] (کاونتی کینگز)، لە لوتکەی ڕۆژاوای [[لۆنگ ئایلەند]]، پڕدانیشتووترین ناوچەی شارەکەیە. بروکلین بە فرەچەشنیی کولتووری، کۆمەڵایەتی، و نەتەوەیی، دیمەنی سەربەخۆی مۆسیقا و ھونەر، [[پێڕستی گەڕەکەکانی بروکلین|گەڕەکە جیاوازەکان]]، و میراتێکی تەلارسازیی تایبەتمەند ناسراوە. [[داونتاون بروکلین]] گەورەترین گەڕەکی ناوەندییە لە ناوچەکانی دەرەوەی مانھاتن. ناوچەکە کەنار دەریایەکی درێژی ھەیە لەوانەش [[کۆنی ئایلەند]]، کە لە ١٨٧٠ەکاندا وەک یەکێک لە سەرەتاییترین گۆڕەپانەکانی کاتبەسەربردن لە ئەمریکادا دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Immerso |یەکەم=Michael |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i4POVzmwY9cC |سەردێڕ=Coney Island: The People's Playground |بڵاوکەرەوە=[[Rutgers University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٥-٣١٣٨-٠|پەڕە=٣}}</ref> [[پارکی دەریایی (پارکی بروکلین)|پارکی دەریایی]] و [[پرۆسپێکت پارک (بروکلین)|پرۆسپێکت پارک]] دوو گەورەترین پارکی بروکلینن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hughes |یەکەم=C.J. |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Marine Park, Brooklyn: Block Parties, Bocce and Salt Air |وێبگە=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/08/21/realestate/marine-park-brooklyn-block-parties-bocce-and-salt-air.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=The neighborhood of Marine Park, a compact enclave in southeast Brooklyn, has a major claim to fame. It sits next to the borough's largest park, Marine Park}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، بروکلین پەرەی سەندووە بۆ ناوەندێکی گەشەسەندووی [[کارساز|کارسازی]] و [[تەکنۆلۆژیای بەرز|تەکنۆلۆژیای بەرزی]] [[کۆمپانیای تازەدامەزراو|کۆمپانیاکانی ستارت‌ئەپ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=19 Reasons Why Brooklyn Is New York's New Startup Hotspot |ناونیشان=https://www.cbinsights.com/blog/brooklyn-hot-startup-list-investments/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=CB Insights}}</ref><ref name="BrooklynDesignHub">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Vanessa |دوایین=Friedman |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Brooklyn's Wearable Revolution |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/05/01/fashion/brooklyn-wearables-revolution.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> و ھونەری [[پۆست‌مۆدێرنیزم|پۆست‌مۆدێرن]] و دیزاین.<ref name="BrooklynDesignHub" /><ref name="BrooklynArt1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Alexandria |دوایین=Symonds |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=One Celebrated Brooklyn Artist's Futuristic New Practice |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/04/29/t-magazine/art/dustin-yellin-vr-google-tilt-brush-art.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> بروکلین ھەروەھا ماڵی [[فۆرت ھامیلتۆن]]ە، تاکە بنکەی سەربازیی چالاکی [[ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەربازی ئەمریکی]] لە ناو نیویۆرک سیتی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Military Bases in the Continental United States |ناونیشان=http://www.nps.gov/nagpra/documents/BASES.PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110902235300/http://www.nps.gov/nagpra/documents/BASES.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Nps.gov]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بێجگە لە ئۆپەراسیۆنەکانی [[پاسەوانی کەناراوی ویلایەتە یەکگرتووەکان|پاسەوانی کەناراوی]]. دامەزراوەکە لە ساڵی ١٨٢٥ لە شوێنی [[پاتری تۆپخانە|پاترییەکی تۆپخانە]] کە لە کاتی [[شۆڕشی ئەمریکا]]دا بەکاردەھێنرا دروستکرا، و یەکێکە لەو قەڵا سەربازییانەی کە درێژترین ماوەیە خزمەت دەکات لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lI5ERUmHf3YC&q=encyclopedia+of+new+york |سەردێڕ=The History of New York City |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١١٤٦٥-٢|editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |پەڕە=٣٠}}</ref> [[کوینز]] (کاونتی کوینز)، لەسەر لۆنگ ئایلەند لە باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[بروکلین]]، لە ڕووی جوگرافییەوە گەورەترین ناوچەیە، ھەروەھا [[فرەچەشنیی نەتەوەیی|فرەنەتەوەترین]] کاونتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref name="queensdiverse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=O'Donnell |یەکەم=Michelle |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=In Queens, It's the Glorious 4th, and 6th, and 16th, and 25th&nbsp;... |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/07/04/nyregion/04fourth.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> و فرەنەتەوەترین ناوچەی شارنشینە لە جیھاندا.<ref name="QueensMostDiverseWorld1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Christine |دوایین١=Kim |سەردێڕ=Queens, New York, Sightseeing |newspaper=[[USA Today]] |ناونیشان=http://traveltips.usatoday.com/queens-new-york-sightseeing-107156.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref name="QueensMostDiverseWorld2">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Andrew |دوایین=Weber |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Queens |ناونیشان=http://www.newyork.com/articles/neighborhoods/queens-72876/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150513065643/http://www.newyork.com/articles/neighborhoods/queens-72876/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=NewYork.com}}</ref> کوینز شوێنی یاریگای [[سیتی فیڵد]]ە، کە ماڵی تیمی بەیسبۆڵی [[نیویۆرک مێتس]]ە، و ساڵانە میوانداریی [[جامی کراوەی ئەمریکا (تێنس)|پاڵەوانێتی تێنسی جامی کراوەی ئەمریکا]] دەکات لە [[ناوەندی نەتەوەییی تێنسی USTA Billie Jean King]] لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]]، لەگەڵ پلان بۆ دروستکردنی [[ئیتیحاد پارک]]، کە یاریگایەکی تایبەت بە تۆپی پێیە بۆ تیمی [[نیویۆرک سیتی ئێف سی]].<ref>[https://abc7ny.com/metropolitan-park-casino-nyc-new-york-mets/14021998/ "Mets owner Steve Cohen proposes $8 billion casino complex at Citi Field"], [[WABC-TV]], November 7, 2023. Accessed January 15, 2024. "The property surrounding Citi Field is home to Flushing Corona Park, the US Open Tennis Center, and a planned soccer stadium for New York City FC."</ref> جگە لەوەش، دوو لەو سێ فڕۆکەخانەیەی کە قەرەباڵغترینن لە خزمەتکردنی ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی]] و [[فڕۆکەخانەی لاگواردیا]]، لە کوینزن.<ref>Rizzo, Cailey. [https://www.travelandleisure.com/airlines-airports/new-york-city-airports "What to Know About NYC Airports Before Your Next Trip; New York City has three major airports, so which should you choose? Here's everything you need to know before booking your flight."], ''[[Travel and Leisure]]'', January 10, 2024. Accessed January 15, 2024. "NYC's main airport, John F. Kennedy International, is in Queens. It's the largest and busiest of the three major airports serving the city, seeing more than 55 million passengers per year... LaGuardia is the smallest of the NYC area's three major airports, but it has been called the most efficient in the world. It's located in Queens, about 10 miles north of JFK, and is most accessible from Queens, Manhattan's Upper East Side, the Bronx, and northern Brooklyn."</ref> [[دە بڕۆنکس]] (کاونتی بڕۆنکس) ھەم باکوورترین ناوچەی نیویۆرک سیتییە و ھەم تاکە ناوچەیە کە زۆربەی دەکەوێتە سەر [[خاکی سەرەکی ئەمریکا|خاکی سەرەکیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ئەوە شوێنی [[یاریگای یانکی]]یە، کە یاریگای بەیسبۆڵی تیمی [[نیویۆرک یانکیز]]ە، و ماڵی گەورەترین کۆمەڵگەی [[ھەرەوەزی خانووبەرە|خانووبەرەی ھەرەوەزییە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، [[کۆئۆپ سیتی، بڕۆنکس|کۆ-ئۆپ سیتی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Frazier |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Utopia, the Bronx |magazine=[[The New Yorker]] |ناونیشان=https://www.newyorker.com/archive/2006/06/26/060626fa_fact_frazier |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref> ئەوە ماڵی [[باخچەی ئاژەڵانی بڕۆنکس]]ە، کە گەورەترین باخچەی ئاژەڵانی میترۆپۆلیتانە لە جیھاندا،<ref name="BronxZoo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Animals & Exhibits |ناونیشان=http://www.bronxzoo.com/animals-and-exhibits.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150114073313/http://bronxzoo.com/animals-and-exhibits.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|ئیش=[[Bronx Zoo]] |بڵاوکەرەوە=[[Wildlife Conservation Society]]}}</ref> و ڕووبەرەکەی {{convert|265|acre|km2}} دەگرێتەوە و زیاتر لە ٦,٠٠٠ ئاژەڵ لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ward |یەکەم=Candace |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FuWKuHbWnvIC |سەردێڕ=New York City Museum Guide |بڵاوکەرەوە=[[Dover Publications]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٨٦-٤١٠٠٠-٥|پەڕە=٧٢}}</ref> دە بڕۆنکس شوێنی لەدایکبوونی [[مۆسیقای ھیپ ھۆپ]] و [[کولتووری ھیپ ھۆپ|کولتوورە]] پەیوەندیدارەکەیەتی.<ref name="Toop-1992">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Toop |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9KuRQgAACAAJ |سەردێڕ=Rap Attack 2: African Rap to Global Hip Hop |بڵاوکەرەوە=[[Serpent's Tail]] |ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٢٤٢-٢٤٣-١}}</ref> [[پارکی کەنداوی پێلھام]] گەورەترین پارکە لە نیویۆرک سیتی، بە ڕووبەری {{convert|2772|acre|ha}}.<ref name="nyt20130601">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Foderaro, Lisa W. |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=How Big Is That Park? City Now Has the Answer |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/06/01/nyregion/surveying-effort-alters-sizes-of-some-new-york-parks.html |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> [[ستەیتن ئایلەند]] (کاونتی ڕیچمۆند) شێوەی شارنشینی دەوروبەر (سبێرب)ی تێدا زاڵە بە بەراورد بە پێنج ناوچەکەی تر. لە ڕێگەی [[پردی ڤێرازانو-نارۆز]]ەوە بە بروکلین دەبەسترێتەوە، و لە ڕێگەی [[بەلەمی ستەیتن ئایلەند]]ی بێبەرامبەرەوە بە مانھاتن دەبەسترێتەوە. ستەیتن ئایلەند بە "ناوچەی پارکەکان"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Parks You Must Visit on Staten Island : NYC Parks |ناونیشان=https://www.nycgovparks.org/highlights/parks-you-must-visit-on-staten-island |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.nycgovparks.org}}</ref> و "سەوزترین ناوچە" ناسراوە بەھۆی ئەو ١٢,٣٠٠ دۆنم زەوییە پارێزراوانەی پارکەکان و زیاتر لە ١٧٠ پارکی تێدایە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Staten Island Parks - The Peopling of New York City |ناونیشان=https://eportfolios.macaulay.cuny.edu/seminars/bellamy10/articles/s/t/a/Staten_Island_Parks_55d6.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=eportfolios.macaulay.cuny.edu }}{{بەستەری مردوو|url=https://eportfolios.macaulay.cuny.edu/seminars/bellamy10/articles/s/t/a/Staten_Island_Parks_55d6.html |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ناوەڕاستی ستەیتن ئایلەند، [[پشتێنەی سەوزی ستەیتن ئایلەند]] بە نزیکەی {{cvt|2500|acres|km2}} درێژ دەبێتەوە، کە {{convert|28|mi|km}} لە ڕێڕەوی پیاسەکردن و یەکێک لە دوایین دارستانە دەستلێنەدراوەکانی شارەکە لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Staten Island Greenbelt |ناونیشان=http://www.nynjtc.org/park/staten-island-greenbelt |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=NYNJTC.org |بڵاوکەرەوە=[[New York–New Jersey Trail Conference]]}}</ref> پشتێنە سەوزەکە کە لە ساڵی ١٩٨٤ دیاریکرا بۆ پاراستنی زەوییە سروشتییەکانی دوورگەکە، حەوت پارکی شارەکە لەخۆدەگرێت. ھەروەھا سەنتەرەکانی ژینگەپارێزی بۆ مەبەستی پەروەردەیی و کاتبەسەربردن لەخۆدەگرێت.<ref name=":0" /> === ئاو و ھەوا === {{climate chart | نیویۆرک | 27.9 | 39.5 | 3.64 | 29.5 | 42.2 | 3.19 | 35.8 | 49.9 | 4.29 | 45.5 | 61.8 | 4.09 | 55.0 | 70.8 | 3.96 | 64.4 | 79.7 | 4.54 | 70.1 | 84.9 | 4.60 | 68.9 | 83.3 | 4.56 | 62.3 | 76.2 | 4.31 | 51.4 | 64.5 | 4.38 | 42.0 | 54.0 | 3.58 | 33.8 | 44.3 | 4.38 | units = imperial | float = right | clear = right | source = "New York City Weatherbox NOAA" }} لەژێر [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]، نیویۆرک سیتی خاوەنی [[ئاووھەوای ژێر-خولگەیی شێدار]]ە (''Cfa'') و باکوورترین شاری گەورەیە لە کیشوەری ئەمریکای باکوور کە ئەم پۆلێنەی ھەبێت. ناوچەکانی دەوروبەری شار (سەبەربەکان) لە باکوور و ڕۆژاوا دەکەونە ناوچەی گواستنەوەی نێوان ئاووھەوای ژێر-خولگەیی شێدار و [[ئاووھەوای کیشوەریی شێدار]] (''Dfa'').<ref name="Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Peel |یەکەم١=M.C. |دوایین٢=Finlayson |یەکەم٢=B.L. |دوایین٣=McMahon |یەکەم٣=T.A |سەردێڕ=World Map of Köppen-Geiger climate classification |ناونیشان=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Koppen_World_Map_%28retouched_version%29.png |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150113015116/http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Koppen_World_Map_%28retouched_version%29.png |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[The University of Melbourne]]}}</ref><ref name="newyorkpolonia.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Polonia Polish Portal in New York |ناونیشان=http://www.newyorkpolonia.com/index.php?sitelg=en&p=localinfo |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=NewYorkPolonia.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130530180028/http://www.newyorkpolonia.com/index.php?sitelg=en&p=localinfo |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەکە ساڵانە بە تێکڕا {{convert|49.5|in|sigfig=3}} دابارینی ھەیە، کە تا ڕادەیەک بە یەکسانی بەسەر ساڵەکەدا دابەشبووە. نیویۆرک بە تێکڕا [[کەشوھەوای نیویۆرک سیتی#دیاردەکانی تر|زیاتر لە ٢,٥٠٠ کاتژمێر تیشکی خۆری]] ھەیە ساڵانە.<ref name=NYCSunshine>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Average monthly hours of sunshine in New York City (NY) |ناونیشان=https://weather-and-climate.com/average-monthly-hours-Sunshine,New-York,United-States-of-America |بڵاوکەرەوە=World Weather & Climate Information |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=On average, the total annual amount of sun is 2540 hours.}}</ref> زستانەکان سارد و شێدارن، و شێوازی با زاڵەکان کە [[بای دەریا]] بەرەو وشکانی دەھێنن کاریگەرییە مامناوەندەکانی [[زەریای ئەتڵەسی]] ھاوسەنگ دەکەن. زەریای ئەتڵەسی و بەربەستی بەشەکی لە ھەوای ساردتر بەھۆی [[چیاکانی ئەپالاچی]]یەوە وا دەکات شارەکە لە زستاندا گەرمتر بێت بە بەراورد بەو شارانەی ئەمریکای باکوور کە دەکەونە ناوەوەی وشکانی و لە ھەمان ھێڵی پانی یان خوارووتریشدان.<ref>[http://www.climateandweather.com/weather-in-new-york Weather in New York], Climate and Weather. Accessed December 31, 2023. "Sprawling across three islands at the mouth of the Hudson River in the north-eastern United States, New York City's climate benefits from the warm Gulf Stream of the Atlantic Ocean. This, coupled with the protection of the Appalachian Mountains inland, keeps the city warmer than other big American cities at similar latitudes."</ref> تێکڕای پلەی گەرمیی ڕۆژانە لە مانگی کانوونی دووەمدا، کە ساردترین مانگی ناوچەکەیە، {{convert|33.3|°F|1}}یە.<ref name="NOAA txt">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=New York, NY |ناونیشان=http://w2.weather.gov/climate/local_data.php?wfo=okx |بڵاوکەرەوە=United States [[National Weather Service]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816095750/https://w2.weather.gov/climate/local_data.php?wfo=okx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەکانی گەرمی زۆرجار دادەبەزن بۆ خوار {{convert|10|°F|0}} چەند جارێک لە زستاندا،<ref name="NYC climate">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Climate of New York |ناونیشان=https://nysc.eas.cornell.edu/climate_of_ny.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080412104922/http://nysc.eas.cornell.edu/climate_of_ny.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Cornell University]]}}</ref> و دەشکرێت بگەنە {{convert|60|°F}} بۆ چەند ڕۆژێک تەنانەت لە ساردترین مانگی زستانیشدا. بەھار و پاییز پێشبینی نەکراون و دەکرێت لە فێنکەوە بۆ گەرم بگۆڕێن، ھەرچەندە بەزۆری مامناوەندن لەگەڵ شێی کەم. ھاوینەکان بەزۆری گەرم و شێدارن، لەگەڵ تێکڕای پلەی گەرمی ڕۆژانەی {{convert|77.5|°F|1}} لە مانگی تەممووزدا.<ref name="NOAA txt" /> پلەکانی گەرمیی شەوانە بە تێکڕا {{Convert|9.5|F-change}} پلە بەرزترن بۆ دانیشتووێکی ئاساییی شار بەھۆی کاریگەریی [[دوورگەی گەرمیی شاری]]یەوە، کە بەھۆی شەقامە قیرتاوکراوەکان و بینا بەرزەکانەوە دروست دەبێت.<ref>Maldonando, Samantha. [https://www.thecity.nyc/2023/07/26/heat-island-hot-map-temperature/ "How Much Hotter Is NYC's Heat Island Effect Making Your Neighborhood?"], [[The City (website)|The City]], July 26, 2023. Accessed December 30, 2023. "The city as a whole feels about 9.5 degrees hotter for the average New Yorker. That's thanks to the human-made surroundings that define the cityscape: tall buildings that limit air circulation, abundant asphalt and pavement, and the heat-generating things New Yorkers do fairly close to one another, like running appliances and driving."</ref> پلەکانی گەرمیی ڕۆژانە تێدەپەڕن لە {{convert|90|°F|0}} بە تێکڕا لە ١٧ ڕۆژدا لە ھەر ھاوینێکدا و لە ھەندێک ساڵدا دەگەنە سەرووی {{convert|100|°F|0}}، ھەرچەندە ئەمە ڕووداوێکی دەگمەنە و کۆتا جار لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢دا تۆمارکراوە.<ref name = "New York City Weatherbox NOAA" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=okx |سەردێڕ=NowData – NOAA Online Weather Data |بڵاوکەرەوە=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150527215410/http://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=okx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="New York City Weatherbox NOAA txt">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210504224841/https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&startDate=0001-01-01&endDate=9996-12-31&stations=USW00094728&format=pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&startDate=0001-01-01&endDate=9996-12-31&stations=USW00094728&format=pdf |بڵاوکەرەوە=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |سەردێڕ=Summary of Monthly Normals 1991–2020 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name = noaasun>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Central Park, NY Climate Normals 1961–1990 |ناونیشان=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP2/00305801.TXT |بڵاوکەرەوە=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525073803/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP2/00305801.TXT |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref name="Weather Atlas NYC">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.weather-us.com/en/new-york-usa/new-york-climate |سەردێڕ=New York, New York, USA – Monthly weather forecast and Climate data |بڵاوکەرەوە=Weather Atlas |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211201112345/https://www.weather-us.com/en/new-york-usa/new-york-climate |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەی گەرمیی {{convert|0|°F|0}} زۆر دەگمەنە، کۆتا جار لە ١٤ی شوباتی ٢٠١٦ تۆمارکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weather2000.com/NY_Cold.html |سەردێڕ=Days below 0&nbsp;°F in New York City |بڵاوکەرەوە=Weather 2000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220326153735/http://weather2000.com/NY_Cold.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلە گەرمییە ئەوپەڕییەکان لە نێوان {{convert|106|°F|0}} بووە، کە لە ٩ی تەممووزی ١٩٣٦ تۆمارکراوە، تا دەگاتە {{convert|−15|°F|0}} لە ٩ی شوباتی ١٩٣٤.<ref name="NOAA txt" /> ساردترین پلەی ساردیی با (wind chill) بە {{convert|−37|°F|0}} تۆمارکراوە لە ھەمان ئەو ڕۆژەی کە نزمترین پلەی گەرمیی مێژوویی تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pollak |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Determining New York City's Record Wind Chill |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2014/01/12/nyregion/determining-new-york-citys-record-wind-chill.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> تێکڕای بەفربارینی زستانە لە نێوان ١٩٩١ و ٢٠٢٠دا {{convert|29.8|in|cm|0}} بووە. ئەمە بە شێوەیەکی بەرچاو لە ساڵێکەوە بۆ ساڵێکی تر دەگۆڕێت. نزمترین (ساردترین) بەرزترین پلەی گەرمیی ڕۆژانە {{convert|2|°F|0}} بووە لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩١٧. بەرزترین (گەرمترین) نزمترین پلەی گەرمیی ڕۆژانە {{convert|87|°F|0}} بووە لە ٢ی تەممووزی ١٩٠٣.<ref name="New York City Weatherbox NOAA" /> تێکڕای پلەی گەرمیی ئاوی زەریای ئەتڵەسیی نزیک لە شارەکە لە نێوان {{convert|39.7|°F|1}} لە مانگی شوباتەوە بۆ {{convert|74.1|°F|1}} لە مانگی ئاب دەگۆڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York City Sea Temperature—United States—Sea Temperatures |ناونیشان=https://www.seatemperature.org/north-america/united-states/new-york-city.htm |وێبگە=World Sea Temperatures |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ھێڵی کەناراوی ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک یەکێکە لەوانەی کە خێراترین [[گەرمبوونی جیھانی|گەرمبوونی]] کەناراوە شارییەکانی ئۆقیانووسی ھەیە لە جیھاندا.<ref name=NYCFastestWarmingUrbanShorelineWorld>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/us-news/2021/sep/23/atlantic-ocean-warming-climate-change|سەردێڕ=US north-east faces rapid warming amid global climate crisis|نووسەر=Oliver Milman|بڵاوکەرەوە=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> [[گێژەڵووکە (زریان)|زریانەکان]] (Hurricanes) و [[زریانی خولگەیی|زریانە خولگەیییەکان]] لە ناوچەی نیویۆرک دەگمەنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dolnick |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=Damage From Irene Largely Spares New York—Recovery Is Slower in New York Suburbs |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/08/29/nyregion/wind-and-rain-from-hurricane-irene-lash-new-york.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> زریانی ساندی لە ئێوارەی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا [[شەپۆلی زریان|شەپۆلێکی]] وێرانکەری ھێنایە نیویۆرک سیتی، کە بووە ھۆی ژێرئاوکەوتنی چەندین شەقام، تونێل، و ھێڵەکانی میترۆ لە خوارووی مانھاتن و ناوچەکانی تری شارەکە و پچڕانی کارەبا لە زۆر بەشی شارەکە و دەوروبەریدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Superstorm Sandy blamed for at least 11 U.S. deaths as it slams East Coast |ناونیشان=http://news.blogs.cnn.com/2012/10/29/hurricane-sandy-strengthens-to-85-mph/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[CNN]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130120072118/http://news.blogs.cnn.com/2012/10/29/hurricane-sandy-strengthens-to-85-mph/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زریانەکە و کاریگەرییە قووڵەکانی بوونە ھۆی ورووژاندنی گفتوگۆ سەبارەت بە دروستکردنی [[دیواری دەریایی]] و بەربەستە کەناراوییەکانی تر لە دەوری کەناراوەکانی شارەکە و ناوچە میترۆپۆلیتانەکە بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی دەرئەنجامە وێرانکەرەکان لە ڕووداوێکی ھاوشێوە لە داھاتوودا.<ref name=ClimateResiliency2>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eshelman |یەکەم=Robert S. |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Adaptation: Political support for a sea wall in New York Harbor begins to form |ناونیشان=http://www.eenews.net/public/climatewire/2012/11/15/1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150702082031/http://www.eenews.net/stories/1059972561 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Environment & Energy Publishing]], LLC |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{Weather box | name = New York City weatherbox | location = نیویۆرک ([[قەڵای بێلڤێدێر]]، [[سەنتڕاڵ پارک]]), نۆرمەڵەکانی ١٩٩١–٢٠٢٠,{{efn|تێکڕای مانگانەی بەرزترین و نزمترین (واتە چاوەڕوانکراوترین بەرزترین و نزمترین خوێندنەوەکانی پلەی گەرمی لە ھەر کاتێکی ساڵ یان مانگێکی دیاریکراودا) کە بەپێی داتای ئەو شوێنە لە ١٩٩١ تا ٢٠٢٠ ھەژمار کراوە}} ئەوپەڕییەکان ١٨٦٩–ئێستا{{efn|تێبینییە کەشوھەوایییە فەرمییەکان بۆ سەنتڕاڵ پارک لە ساڵی ١٨٦٩ تا ١٩١٩ لە ئارسیناڵ لە شەقامی پێنجەم و شەقامی ٦٤ ئەنجام دەدران، و لە ساڵی ١٩١٩ەوە لە قەڵای بێلڤێدێر ئەنجام دەدرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/parks/centralpark/highlights/11956 |سەردێڕ=Belvedere Castle at NYC Parks |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140702010127/http://www.nycgovparks.org/parks/centralpark/highlights/11956 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} | single line = Y | Jan record high F = 72 | Feb record high F = 78 | Mar record high F = 86 | Apr record high F = 96 | May record high F = 99 | Jun record high F = 101 | Jul record high F = 106 | Aug record high F = 104 | Sep record high F = 102 | Oct record high F = 94 | Nov record high F = 84 | Dec record high F = 75 | year record high F = 106 <!-- To calculate avg record high, go to monthly summarized data, choose 1991-2020 as year range, max temp as variable, and daily maximum under summary, and values are obtained under "mean" -->| Jan avg record high F = 60.4 | Feb avg record high F = 60.7 | Mar avg record high F = 70.3 | Apr avg record high F = 82.9 | May avg record high F = 88.5 | Jun avg record high F = 92.1 | Jul avg record high F = 95.7 | Aug avg record high F = 93.4 | Sep avg record high F = 89.0 | Oct avg record high F = 79.7 | Nov avg record high F = 70.7 | Dec avg record high F = 62.9 | year avg record high F = 97.0 | Jan high F = 39.5 | Feb high F = 42.2 | Mar high F = 49.9 | Apr high F = 61.8 | May high F = 71.4 | Jun high F = 79.7 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 83.3 | Sep high F = 76.2 | Oct high F = 64.5 | Nov high F = 54.0 | Dec high F = 44.3 | year high F = 62.6 | Jan mean F = 33.7 | Feb mean F = 35.9 | Mar mean F = 42.8 | Apr mean F = 53.7 | May mean F = 63.2 | Jun mean F = 72.0 | Jul mean F = 77.5 | Aug mean F = 76.1 | Sep mean F = 69.2 | Oct mean F = 57.9 | Nov mean F = 48.0 | Dec mean F = 39.1 | year mean F = 55.8 | Jan low F = 27.9 | Feb low F = 29.5 | Mar low F = 35.8 | Apr low F = 45.5 | May low F = 55.0 | Jun low F = 64.4 | Jul low F = 70.1 | Aug low F = 68.9 | Sep low F = 62.3 | Oct low F = 51.4 | Nov low F = 42.0 | Dec low F = 33.8 | year low F = 48.9 <!-- To calculate avg record low, go to monthly summarized data, choose 1991-2020 as year range, min as variable, and daily minimum under summary, and values are obtained under "mean" -->| Jan avg record low F = 9.8 | Feb avg record low F = 12.7 | Mar avg record low F = 19.7 | Apr avg record low F = 32.8 | May avg record low F = 43.9 | Jun avg record low F = 52.7 | Jul avg record low F = 61.8 | Aug avg record low F = 60.3 | Sep avg record low F = 50.2 | Oct avg record low F = 38.4 | Nov avg record low F = 27.7 | Dec avg record low F = 18.0 | year avg record low F = 7.7 | Jan record low F = −6 | Feb record low F = −15 | Mar record low F = 3 | Apr record low F = 12 | May record low F = 32 | Jun record low F = 44 | Jul record low F = 52 | Aug record low F = 50 | Sep record low F = 39 | Oct record low F = 28 | Nov record low F = 5 | Dec record low F = −13 | year record low F = -15 | precipitation colour = green | Jan precipitation inch = 3.64 | Feb precipitation inch = 3.19 | Mar precipitation inch = 4.29 | Apr precipitation inch = 4.09 | May precipitation inch = 3.96 | Jun precipitation inch = 4.54 | Jul precipitation inch = 4.60 | Aug precipitation inch = 4.56 | Sep precipitation inch = 4.31 | Oct precipitation inch = 4.38 | Nov precipitation inch = 3.58 | Dec precipitation inch = 4.38 | year precipitation inch = 49.52 | Jan snow inch = 8.8 | Feb snow inch = 10.1 | Mar snow inch = 5.0 | Apr snow inch = 0.4 | May snow inch = 0.0 | Jun snow inch = 0.0 | Jul snow inch = 0.0 | Aug snow inch = 0.0 | Sep snow inch = 0.0 | Oct snow inch = 0.1 | Nov snow inch = 0.5 | Dec snow inch = 4.9 | year snow inch = 29.8 | unit precipitation days = 0.01 in | Jan precipitation days = 10.8 | Feb precipitation days = 10.0 | Mar precipitation days = 11.1 | Apr precipitation days = 11.4 | May precipitation days = 11.5 | Jun precipitation days = 11.2 | Jul precipitation days = 10.5 | Aug precipitation days = 10.0 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 9.5 | Nov precipitation days = 9.2 | Dec precipitation days = 11.4 | year precipitation days = 125.4 | unit snow days = 0.1 in | Jan snow days = 3.7 | Feb snow days = 3.2 | Mar snow days = 2.0 | Apr snow days = 0.2 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.0 | Nov snow days = 0.2 | Dec snow days = 2.1 | year snow days = 11.4 | humidity colour = green | Jan humidity = 61.5 | Feb humidity = 60.2 | Mar humidity = 58.5 | Apr humidity = 55.3 | May humidity = 62.7 | Jun humidity = 65.2 | Jul humidity = 64.2 | Aug humidity = 66.0 | Sep humidity = 67.8 | Oct humidity = 65.6 | Nov humidity = 64.6 | Dec humidity = 64.1 | year humidity = 63.0 | Jan sun = 162.7 | Feb sun = 163.1 | Mar sun = 212.5 | Apr sun = 225.6 | May sun = 256.6 | Jun sun = 257.3 | Jul sun = 268.2 | Aug sun = 268.2 | Sep sun = 219.3 | Oct sun = 211.2 | Nov sun = 151.0 | Dec sun = 139.0 | year sun = | Jan percentsun = 54 | Feb percentsun = 55 | Mar percentsun = 57 | Apr percentsun = 57 | May percentsun = 57 | Jun percentsun = 57 | Jul percentsun = 59 | Aug percentsun = 63 | Sep percentsun = 59 | Oct percentsun = 61 | Nov percentsun = 51 | Dec percentsun = 48 | year percentsun = 57 | Jan dew point C = −7.8 | Feb dew point C = −7.2 | Mar dew point C = −3.4 | Apr dew point C = 1.1 | May dew point C = 8.5 | Jun dew point C = 14.1 | Jul dew point C = 16.6 | Aug dew point C = 16.7 | Sep dew point C = 13.1 | Oct dew point C = 6.7 | Nov dew point C = 1.1 | Dec dew point C = −4.1 | year dew point C = 4.6 | Jan uv = 2 | Feb uv = 3 | Mar uv = 4 | Apr uv = 6 | May uv = 7 | Jun uv = 8 | Jul uv = 8 | Aug uv = 8 | Sep uv = 6 | Oct uv = 4 | Nov uv = 2 | Dec uv = 1 | source 1 = [[NOAA]] (شێی ڕێژەیی و تیشکی خۆر ١٩٦١–١٩٩٠; خاڵی شه‌ونم ١٩٦٥–١٩٨٤)<ref name = "New York City Weatherbox NOAA" /><ref name="New York City Weatherbox NOAA txt"/><ref name = noaasun/> }} === پارکەکان === [[File:Statue_of_Liberty,_NY.jpg|thumb|[[پەیکەری ئازادی]] لە [[دوورگەی لیبێرتی]] لە [[بەندەری نیویۆرک]]، ھێمایەکی جیھانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان و [[شێوازی ئەمریکی|ئامانجەکانیەتی بۆ ئازادی، سەربەستی، و دەرفەت]]<ref name="Statue of Liberty UNESCO" />]] [[File:Central Park - The Pond (48377220157).jpg|thumb|[[گۆلاو و پەناگەی سروشتی ھالێت|گۆلاوەکە]] و [[میدتاون مانھاتن]] وەک ئەوەی لە پردی [[گاپستۆو]]ەوە لە [[سەنتڕاڵ پارک]] دەردەکەوێت]] شاری نیویۆرک خاوەنی سیستەمێکی پارکی ئاڵۆزە، کە زەوییە جۆراوجۆرەکان لەلایەن [[خزمەتگوزاری پارکە نەتەوەیییەکان]]، [[نووسینگەی پارکەکان، کاتبەسەربردن و پاراستنی مێژووییی ویلایەتی نیویۆرک]]، و [[وەزارەتی پارکەکان و کاتبەسەربردنی نیویۆرک سیتی]]یەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ڕیزبەندیی ParkScoreی ساڵی ٢٠٢٣دا، [[تڕەست فۆر پبلیک لاند]] ڕایگەیاند کە سیستەمی پارکەکان لە نیویۆرک سیتی دەیەمین باشترین سیستەمی پارکەکان بووە لە نێوان پڕدانیشتووترین شارەکانی ئەمریکادا، بە ئاماژەدان بە ڕووبەری دۆنمی پارکەکانی شارەکە، وەبەرھێنان لە پارکەکاندا، و ئەوەی کە ٩٩٪ی دانیشتووان لە دووری {{Convert|1/2|mi}}ی پارکێکدان.<ref>[https://parkserve.tpl.org/downloads/pdfs/New%20York%20City_NY.pdf 2023 ParkScore Index New York, NY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240115145230/https://parkserve.tpl.org/downloads/pdfs/New%20York%20City_NY.pdf |date=January 15, 2024 }}, [[Trust for Public Land]]. Accessed January 15, 2024.</ref> [[ناوچەی کاتبەسەربردنی نەتەوەیی گەیتوەی]] زیاتر لە {{convert|26000|acres|km2}} لەخۆدەگرێت، کە زۆربەی لە نیویۆرک سیتییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Discover the truly wild side of New York's metropolitan area |ناونیشان=https://www.nps.gov/gate/index.htm |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[nps.gov]]}}</ref> لە بروکلین و کوینز، پارکەکە زیاتر لە {{convert|9000|acre|km2}}ی [[زۆنگاوی سوێر]]، [[زۆنگاو|زۆنگاوەکان]]، دوورگەکان، و ئاو لەخۆدەگرێت، لەوانە زۆربەی [[کەنداوی جامایکا]] و [[پەناگەی ژیانی کێویی کەنداوی جامایکا]]. ھەروەھا لە کوینز، پارکەکە بەشێکی گرنگی [[نیمچەدوورگەی ڕۆکاواێی]] ڕۆژاوا لەخۆدەگرێت، بەتایبەتی [[جەیکەب ڕیس پارک]] و [[فۆرت تیلدن]].<ref>[https://www.nps.gov/gate/planyourvisit/map_jbu.htm Maps for Jamaica Bay Unit], [[Gateway National Recreation Area]]. Accessed January 15, 2024. "Within the Jamaica Bay Unit, there are several places to visit. Floyd Bennett Field, Jamaica Bay Wildlife Refuge, Canarsie Pier, Breezy Point, Fort Tilden, and Jacob Riis Park."</ref> لە ستەیتن ئایلەند، [[فۆرت وادزۆرس]] لەخۆدەگرێت، بە [[پاتریی ویید]]ی مێژوویی سەردەمی پێش شەڕی ناوخۆ و [[چوارگۆشەی فۆرت تۆمپکینس|فۆرت تۆمپکینس]]، ھەروەھا [[گرەیت کیڵس پارک]].<ref>[https://www.nps.gov/gate/planyourvisit/maps_siu.htm Maps for Staten Island Unit], [[Gateway National Recreation Area]]. Accessed January 15, 2024. "The Staten Island Unit is made of three different areas, Fort Wadsworth, Miller Field, and Great Kills Park."</ref> [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی پەیکەری ئازادی]] و [[مۆزەخانەی کۆچبەرانی دوورگەی ئێلیس]] لەلایەن خزمەتگوزاریی پارکە نەتەوەیییەکانەوە بەڕێوەدەبرێن و لە ھەردوو نیویۆرک و نیوجێرزیدان. لە بەندەرەکەدا پەیوەست دەبن بە [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی دوورگەی پارێزگاران]]ەوە. ئەو ناوچە مێژووییانەی لەژێر بەڕێوەبردنی فیدراڵیدان لەسەر دوورگەی مانھاتن بریتین لە [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی ستۆنوۆڵ]]؛ [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی کاستڵ کلینتۆن]]؛ یادی نەتەوەیی ھۆڵی فیدراڵی؛ [[پێگەی مێژوویی نەتەوەیی شوێنی لەدایکبوونی تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]]؛ [[یادی نەتەوەیی ژەنەڕاڵ گرانت]] (گۆڕی گرانت)؛ [[مۆنیۆمێنتی نەتەوەییی گۆڕستانی ئەفریقییەکان]]؛ و [[یادی نەتەوەیی ھامیلتۆن گرەینج]]. [[پێڕستی نیشانە مێژووییە نەتەوەیییەکان لە نیویۆرک سیتی|سەدان موڵک]] لەسەر [[تۆماری نەتەوەییی شوێنە مێژووییەکان]] یان وەک [[نیشانەی مێژوویی نەتەوەیی]] تۆمارکراون. حەوت پارکی ویلایەتی لە ناو نیویۆرک سیتی ھەن. ئەوان بریتین لە: [[پارێزراوی پارکی ویلایەتی کلەی پیت پۆندز]]، ناوچەیەکی سروشتی کە [[ڕێڕەوی ئەسپسواری|ڕێڕەوی ئەسپسواریی]] بەرفراوان لەخۆدەگرێت؛ [[پارکی ویلایەتی ڕیڤەربانک]]، کە دامەزراوەیەکی {{convert|28|acre|ha|adj=on}}یە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation, New York City Region |ناونیشان=http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110215035615/http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation|Nysparks.state.ny.us]]}}</ref> و [[پارکی ویلایەتی مارشا پی جۆنسۆن]]، کە پارکێکی ویلایەتییە لە بروکلین و مانھاتن و ھاوسنوورە لەگەڵ ڕووباری ڕۆژھەڵات و ناوی گۆڕدرا بۆ ڕێزگرتن لە [[مارشا پی جۆنسۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Marsha P. Johnson State Park (East River State Park) |ناونیشان=https://www.parks.ny.gov/parks/155/details.aspx |وێبگە=[[New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> نیویۆرک سیتی زیاتر لە {{convert|28000|acre|km2}}ی لە [[پارکی شاری|زەوی پارکی شارەوانی]] و {{convert|14|mi|km}}ی لە کەناراوی گشتی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ١٩٩٩|سەردێڕ=Mayor Giuliani Announces Amount of Parkland in New York City has Passed {{convert|28000|acre|km2 |adj=on}} Mark |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/om/html/99a/pr042-99.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=New York City Mayor's Office}}; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beaches |ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/facilities/beaches |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Parks & Recreation]]}}</ref> گەورەترین پارکی شارەوانی لە شارەکەدا پارکی کەنداوی پێلھامە لە دە بڕۆنکس، بە {{cvt|2772|acres|0}}،<ref name="nyt20130601" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pelham Bay Park |ناونیشان=http://www.nycgovparks.org/parks/pelham-bay-park |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Parks and Recreation]]}}</ref> و زۆرترین سەردانیکراوترین پارکی شاریش [[سەنتڕاڵ پارک]]ە، و یەکێکە لە زۆرترین وێنەگیراوترین و سەردانیکراوترین شوێنەکانی جیھان، بە ٤٢ ملیۆن سەردانیکەر لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref name=NYCvisitors/> === ژینگە === [[File:Recycling_combine_-_Sunset_Pk,_NYC_05.jpg|thumb|[[دامەزراوەی وەرگرتنەوەی ماددەی سەنسێت پارک]] گەورەترین دامەزراوەی [[ڕیسایکلکردنی یەک-ڕێڕەوی|ڕیسایکلکردنی تێکەڵ]]ە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Szczepanski |یەکەم=Mallory |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Behind the Scenes of Sims Municipal Recycling's MRF in Brooklyn |ناونیشان=https://www.waste360.com/mrfs/behind-scenes-sims-municipal-recyclings-mrf-brooklyn |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Waste360 |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Paben |یەکەم=Jared |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Closed Loop picks up an MRF operator with strong financials – Resource Recycling |ناونیشان=https://resource-recycling.com/recycling/2022/01/11/closed-loop-picks-up-a-mrf-operator-with-strong-financials/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=Resource Recycling News |زمان=en-US}}</ref>]] پرسە ژینگەیییەکان لە نیویۆرک سیتی کاریگەرن بە قەبارەی شارەکە، چڕییەکەی، [[گواستنەوە لە نیویۆرک سیتی|ژێرخانی زۆری گواستنەوەی گشتی]]، و ھەڵکەوتەکەی لەسەر دەمی ڕووباری ھادسۆن. بۆ نموونە، یەکێکە لە گەورەترین سەرچاوەکانی پیسبوون لە وڵاتەکەدا و کەمترین ڕێژەی دەردانی [[گازی خانووی شووشەیی]] و بەکارھێنانی کارەبای ھەیە بۆ ھەر تاکێک. پلان وایە [[دوورگەی پارێزگاران]] ببێتە میوانداری سەنتەرێکی توێژینەوە و پەروەردە بە بڕی ١ ملیار دۆلاری ئەمریکی بۆ ئەوەی نیویۆرک سیتی بکاتە پێشەنگی جیھانی لە مامەڵەکردن لەگەڵ [[گۆڕانی کەشوھەوا|قەیرانی کەشوھەوا]].<ref name="NYCGlobalClimateLeader">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Mayor Adams, Trust For Governors Island Unveil Finalist Proposals For Climate Solutions Center |ناونیشان=https://www1.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/781-22/mayor-adams-trust-governors-island-finalist-proposals-climate-solutions-center#/0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=City of New York}}</ref> وەک شارێکی [[بەندەر|بەندەری ئۆقیانووسی]]، نیویۆرک سیتی لە مەترسیدایە بەرامبەر دەرکەوتە درێژخایەنەکانی [[گەرمبوونی جیھانی]] وەک [[بەرزبوونەوەی ئاستی دەریا]] کە بەھۆی [[دابەزینی زەوی]]یەوە خراپتر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Prisco |یەکەم١=Jacopo |سەردێڕ=New York City is sinking due to its million-plus buildings, study says |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2023/05/23/world/nyc-sinking-sea-level-climate-scn/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|agency=CNN |بڵاوکەرەوە=Earth's Future |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> گۆڕانی کەشوھەوا بووەتە ھۆی پەرەپێدانی ئابوورییەکی بەرچاوی سەقامگیریی کەشوھەوا لە [[ئابووریی سەوز|کەشوھەوا]] و [[بەرگەگرتنی ژینگەیی]] لە شارەکەدا. نیویۆرک سیتی سەرنجی خستووەتە سەر کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەرییە ژینگەیییەکانی]] و [[پەنجەمۆری کاربۆنی]].<ref name="NYCCarbonFootprint">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Mayor de Blasio Commits to 80 Percent Reduction of Greenhouse Gas Emissions by 2050, Starting with Sweeping Green Buildings Plan |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/451-14/mayor-de-blasio-commits-80-percent-reduction-greenhouse-gas-emissions-2050-starting-with#/0 |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=City of New York}}</ref> بەکارھێنانی [[ترانزێتی بەکۆمەڵ]] بەرزترینە لە وڵاتەکەدا. [[پێڕستی شارەکانی ئەمریکا کە زۆرترین بەکارھێنانی ترانزێتیان ھەیە|ڕێژەی بەرزی بەکارھێنانی ترانزێتی گشتی]] لە نیویۆرک، زیاتر لە ٦١٠,٠٠٠ گەشتی ڕۆژانەی پاسکیل تا ساڵی ٢٠٢٢،<ref name=NYCcycling/> و بوونی [[پێڕستی شارەکانی ئەمریکا کە زۆرترین پیادەی ھاتوچۆکەری تیادایە|چەندین ھاتوچۆکەری پیادە]] وای لێدەکات ببێتە کاراترین شاری گەورە لە ڕووی بەکارھێنانی وزەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name="NYC energy consumption">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jervey |یەکەم=Ben |ناونیشان=https://archive.org/details/biggreenappleyou00jerv |سەردێڕ=The Big Green Apple: Your Guide to Eco-Friendly Living in New York City |بڵاوکەرەوە=[[Globe Pequot Press]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٢٧-٣٨٣٥-٩}}</ref> شێوازەکانی ڕۆیشتن بە پێ و پاسکیل ڕێژەی ٢١٪ی ھەموو شێوازەکانی گەشتکردن لە شارەکەدا پێکدەھێنن؛ لەسەر ئاستی نیشتمانی، ڕێژەکە بۆ ناوچە میترۆپۆلیتانەکان نزیکەی ٨٪یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=2001 National Household Travel Survey: Summary of Travel Trends |ناونیشان=http://nhts.ornl.gov/2001/pub/STT.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Transportation]]}}</ref> لە ھەردوو ساڵی ٢٠١١ و ٢٠١٥دا، [[وۆک سکۆر]] نیویۆرک سیتی وەک گونجاوترین شاری گەورە بۆ [[پیادەڕەوی|ڕۆیشتن بە پێ]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستنیشان کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Florida |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=2015's Most Walkable U.S. Cities |newspaper=[[The Atlantic]] |بڵاوکەرەوە=[[MSN]] |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/travel/news/2015s-most-walkable-us-cities/ar-AAayJRg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150411013021/http://www.msn.com/en-us/travel/news/2015s-most-walkable-us-cities/ar-AAayJRg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYC tops list of most walkable cities in America—video narrative by Mara Montalbano |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/video/travel/nyc-tops-list-of-most-walkable-cities-in-america/vi-AAaEJMr |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151024120549/https://www.msn.com/en-us/video/travel/nyc-tops-list-of-most-walkable-cities-in-america/vi-AAaEJMr |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Buzz60, on [[MSN]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١١|سەردێڕ=The 10 Most Walkable U.S. Cities |ناونیشان=http://www.marketwatch.com/story/the-10-most-walkable-us-cities-2011-07-20?link=MW_popular |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|ئیش=[[MarketWatch]]}}</ref> و لە ساڵی ٢٠١٨دا، ''Stacker'' نیویۆرکی وەک پیادەڕەوترین شاری ئەمریکی ڕیزبەند کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Betsy |دوایین=Ladyzhets |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Most walkable cities in America |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/lifestyle/smart-living/most-walkable-cities-in-america/ss-AAw27Ti?li=BBnb7Kz&ocid=iehp |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Stacker, via [[MSN]]}}</ref> [[سیتی‌بانک]] سپۆنسەری پاسکیلی گشتی کرد بۆ پڕۆژەی [[ھاوبەشیکردنی پاسکیل]]ی شارەکە، کە لە ساڵی ٢٠١٣دا بە [[سیتی بایک]] ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hamblin |یەکەم=James |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Summer Bicycles Took Control |ناونیشان=https://www.theatlantic.com/health/archive/2013/06/the-summer-bicycles-took-control/277166/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ئیش=[[The Atlantic Monthly]] |بڵاوکەرەوە=The Atlantic Monthly Group}}</ref> پێوەری ژمارەییی نیویۆرک سیتی بۆ "پێوەری پاسکیلسواری وەرزی" لە شارەکەدا گەیشتە بەرزترین ئاستی مێژوویی کە ٤٣٧ بوو کاتێک لە ساڵی ٢٠١٤ پێوانە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=2014 NYC In-Season Cycling Indicator |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dot/downloads/pdf/2014-isci.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=City of New York |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190412032610/http://www.nyc.gov/html/dot/downloads/pdf/2014-isci.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرچاوەی ئاوی خواردنەوەی نیویۆرک سیتی لە ئاوی پارێزراوی [[چیاکانی کاتسکیل]]ەوە دەردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Current Reservoir Levels |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/maplevels_wide.shtml |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Environmental Protection]]}}</ref> بەھۆی یەکپارچەیی و سیستەمی سروشتیی دەستلێنەدراوی [[پاڵاوتنی ئاو]]ی سەرچاوەکەوە، نیویۆرک یەکێکە لەو چوار شارە گەورەیەی ئەمریکا کە زۆربەی ئاوی خواردنەوەکەی ئەوەندە پاکە کە پێویستی بە [[چارەسەری ئاو]] نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lustgarten |یەکەم=Abrahm |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=City's Drinking Water Feared Endangered; $10B Cost Seen |ئیش=[[The New York Sun]] |ناونیشان=http://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-0b-cost/83288/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160820001437/http://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-0b-cost/83288/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمی ئاوی شارەوانیی شارەکە گەورەترینە لە وڵاتەکەدا، کە ڕۆژانە زیاتر لە {{Convert|1|e9gal|e9l|abbr=off|sp=us}} ئاو دەگوازێتەوە لە سەرچاوەیەکەوە کە ڕووبەری {{Convert|1900|sqmi}} دادەپۆشێت.<ref name="NYTimes-Water-Investment-2018">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Winnie |دوایین=Hu |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=A Billion-Dollar Investment in New York's Water |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/01/18/nyregion/new-york-city-water-filtration.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>[https://www.epa.gov/sites/default/files/2017-02/documents/ws-ourwater-new-york-state-fact-sheet.pdf ''New York Water Fact Sheet''], [[United States Environmental Protection Agency]]. June 2010. Accessed December 29, 2023. "New York City is home to the largest engineered water system in the nation, supplying more than 1 billion gallons of water each day to approximately 9 million people, representing half of the state's population. The city draws its water from reservoirs upstate, supplied by a 1,900-square-mile watershed—that's about the size of Delaware."</ref> بەپێی بنکەی دراوەی پیسبوونی ھەوای ژینگەی شاریی جیھانیی ساڵی ٢٠١٦ی [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WHO Global Ambient Air Quality Database (update 2018) |ناونیشان=https://www.who.int/airpollution/data/cities/en/ |وێبگە=[[World Health Organization]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> تێکڕای چڕیی ساڵانە لە ھەوای نیویۆرک سیتی بۆ تەنۆلکەکانی قەبارە ٢.٥{{nbsp}}مایکرۆمەتر یان کەمتر (PM<sub>2.5</sub>) بریتی بوو لە ٧.٠{{nbsp}}مایکرۆگرام بۆ ھەر مەترێکی سێجا، واتە ٣.٠{{nbsp}}مایکرۆگرام لە ناو سنووری ڕێنمایییەکانی کوالێتی ھەوای ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی بۆ تێکڕای ساڵانەی [[تەنۆلکەی قەبارە ٢.٥|PM<sub>2.5</sub>]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ambient (outdoor) air quality and health |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ambient-(outdoor)-air-quality-and-health |وێبگە=[[World Health Organization]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[وەزارەتی تەندروستی و تەندروستیی دەروونیی نیویۆرک سیتی]]، بە ھاوبەشی لەگەڵ [[کۆلێژی کوینز، زانکۆی سیتیی نیویۆرک|کۆلێژی کوینز]]، ڕووپێوی ھەوای کۆمەڵگەی نیویۆرک ئەنجام دەدات بۆ پێوانەکردنی پیسکەرەکان لە نزیکەی ١٥٠ شوێندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Air Pollution Monitoring |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dep/html/air/air_pollution_monitoring.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190305195347/http://www.nyc.gov/html/dep/html/air/air_pollution_monitoring.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[New York City Department of Environmental Protection]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دیمۆگرافیا == {{Historical populations|type=USA | 1698|4937 | 1712|5840 | 1723|7248 | 1737|10664 | 1746|11717 | 1756|13046 | 1771|21863 | 1790|33131 | 1800|60515 | 1810|96373 | 1820|123706 | 1830|202589 | 1840|312710 | 1850|515547 | 1860|813669 | 1870|942292 | 1880|1206299 | 1890|1515301 | 1900|3437202 | 1910|4766883 | 1920|5620048 | 1930|6930446 | 1940|7454995 | 1950|7891957 | 1960|7781984 | 1970|7894862 | 1980|7071639 | 1990|7322564 | 2000|8008288 | 2010|8175133 | 2020|8804190 | 2025 est.|8584629 | footnote={{efn|ئامارەکانی ١٨٨٠ و ١٨٩٠ بەشێک لە دە بڕۆنکس لەخۆدەگرن. لە ١٩٠٠ەوە پێدوا، ئامارەکان بۆ شاری یەکگرتووی پێنج [[ناوچەکانی نیویۆرک سیتی|ناوچەکە]]ن. '''سەرچاوەکان:''' ١٦٩٨–١٧٧١،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Greene and Harrington |سەردێڕ=American Population Before the Federal Census of 1790 |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ساڵ=١٩٣٢}}, as cited in: {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rosenwaike |یەکەم=Ira |سەردێڕ=Population History of New York City |بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |شوێن=Syracuse, N.Y. |ساڵ=١٩٧٢|ژپنک=٠-٨١٥٦-٢١٥٥-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/populationhistor٠٠irar/page/٨ ٨]|ناونیشان=https://archive.org/details/populationhistor00irar/page/8}}</ref> ١٧٩٠–١٩٩٠<ref name=Census1790to1990/> ٢٠٠٠ و ٢٠١٠<ref name="2010 Census pop est">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Table PL-P1 NYC: Total Population New York City and Boroughs, 2000 and 2010 |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/assets/planning/download/pdf/data-maps/nyc-population/census2010/t_pl_p1_nyc.pdf |وێبگە=nyc.gov |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> ٢٠٢٠ و ٢٠٢٥<ref name=NYCQuickFacts/>}} }} نیویۆرک سیتی پڕدانیشتووترین شاری ویلایەتە یەکگرتووەکانە، بە ٨,٨٠٤,١٩٠ دانیشتوو بەپێی [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٠٢٠|سەرژمێریی ٢٠٢٠]]، کە بەرزترین ژمارەی دەیەیییە تا ئێستا تۆمارکرابێت، و کۆچبەرانی زیاتری بۆ ناو شارەکە لەخۆگرتووە بە بەراورد بەو کۆچانەی کە بۆ دەرەوەی شار کراون لە کاتی [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٠١٠|سەرژمێریی ٢٠١٠]]ەوە.<ref name="QuickFacts">[https://www.census.gov/quickfacts/table/3651000,36,00 QuickFacts for New York city, New York; New York; United States], [[United States Census Bureau]]. Accessed January 12, 2024.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sherry |یەکەم=Virginia N. |ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Staten Island population at all-time high of 473,000; NYC's soars to record 8.4&nbsp;million |newspaper=[[Staten Island Advance]] |ناونیشان=http://www.silive.com/news/index.ssf/2014/03/staten_island_residents_number.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref><ref name="nytimes_a">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roberts |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Fewer People Are Abandoning the Bronx, Census Data Show |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/14/nyregion/more-people-moving-to-bronx-census-shows.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> ژمارەی ئەو کەسانەی لە نیویۆرک سیتی دەژین زیاتر لە دوو ھێندەی دانیشتووانی لۆس ئانجلەسە، کە دووەم گەورەترین شاری ئەمریکایە.<ref name="estimate2023a">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Population Rebounds for Many Cities in Northeast and Midwest |ناونیشان=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2024/subcounty-population-estimates.html |وێبگە=[[United States Census Bureau]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٣٥.٩٪ی [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپیپێست]]، ٢٢.٧٪ [[ڕەشپێستە ئەمریکییەکان|ڕەشپێست]]، ١٤.٦٪ [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان|ئاسیایی]]، ١٠.٥٪ [[ئەمریکییە فرەڕەگەزەکان|تێکەڵ]]، ٠.٧٪ ئەمریکیی ڕەسەن و ٠.١٪ [[ئەمریکییەکانی دوورگەکانی زەریای ھێمن|دوورگەنشینی زەریای ھێمن]] بوون؛ ٢٨.٤٪ خۆیان وەک [[ھیسپانی و لاتینییە ئەمریکییەکان|ھیسپانی یان لاتینی]] ناساند.<ref name=QuickFacts/> لەنێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠٢٠دا، دانیشتووانی نیویۆرک سیتی بە بڕی ٦٢٩,٠٠٠ کەس زیادی کرد، کە زیاترە لە کۆی گەشەی چوار گەورەترین شارەکانی تری ئەمریکا پێکەوە (لۆس ئانجلەس، شیکاگۆ، [[ھیووستن]]، و [[فینیکس، ئەریزۆنا|فینیکس]]).<ref name=2010to2020CensusGrowth1>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Celine |دوایین=Castronuovo |ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/567611-all-10-largest-cities-grew-phoenix-supplants-philly-as-5th-largest-in-us |سەردێڕ=All 10 largest cities grew, Phoenix supplants Philly as 5th largest in US |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}</ref><ref name=2010to2020CensusGrowth2>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=John L. |دوایین=Dorman |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/census-10-largest-cities-united-states-population-growth-reapportionment-2021-8 |سەردێڕ=Census: The 10 most populous US cities are led by NYC, Los Angeles, and Chicago; Phoenix leapfrogs Philadelphia to claim the No. 5 spot |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[Business Insider]]}}</ref> چڕیی دانیشتووانی شارەکە کە {{Convert|27744.1|PD/sqmi}}یە دەیکاتە چڕترین شارەوانی ئەمریکا بە دانیشتووانێک لە سەرووی ١٠٠,٠٠٠ کەسەوە.<ref name="CensusDensity2022">[https://www.census.gov/popclock/embed.php?component=density Highest Density States, Counties and Cities (2022)], [[United States Census Bureau]]. Accessed December 30, 2023.</ref> چڕیی دانیشتووانی مانھاتن {{Convert|70450.8|PD/sqmi}}یە، کە بەرزترینە لە ھەر کاونتییەکی ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name=CensusDensity2022/> بەپێی داتاکانی سەرژمێریی ٢٠٢٠، نیویۆرک سیتی نزیکەی ٤٣.٦٪ی دانیشتووانی ویلایەتەکە بە ٢٠,٢٠٢,٣٢٠ کەس پێکدەھێنێت،<ref name=QuickFacts/> و نزیکەی ٣٩٪ی دانیشتووانی [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]ە.<ref name="PopHousingEstMetro">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=ACS Demographic and Housing Estimates—2012–2016 American Community Survey 5-Year Estimates—City Versus Metro |ناونیشان=https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/15_5YR/DP05/1600000US3651000%7C330M200US408 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200711031203/https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/15_5YR/DP05/1600000US3651000&#124;330M200US408 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=American Fact Finder, [[United States Census Bureau]]}}</ref> زۆربەی دانیشتووانی نیویۆرک سیتی لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٥,١٤١,٥٣٩ یان ٥٨.٤٪) لە بروکلین یان کوینز دەژیان، کە دوو ناوچەن لەسەر لۆنگ ئایلەند.<ref name="QuickFactsFiveBoroughs">[https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/newyorkcitynewyork,bronxcountynewyork,kingscountynewyork,newyorkcountynewyork,queenscountynewyork,richmondcountynewyork/ QuickFacts New York city, New York; Bronx County, New York; Kings County, New York; New York County, New York; Queens County, New York; Richmond County, New York], [[United States Census Bureau]]. Accessed January 14, 2024.</ref> بە خەمڵاندن ٨٠٠ زمان لە نیویۆرک قسەیان پێدەکرێت،<ref name="NYCWorld'sMostCulturallyLinguisticallyDiverseCityTop"/><ref name="QueensMostLinguisticallyDiverseTop"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://elalliance.org/ |سەردێڕ=Endangered Language Alliance |ساڵ=٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref><ref name=800source3>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/us/new-yorkers-self-assured-and-opinionated-defend-their-values/ar-BBog5Ms?li=BBnb7Kz&ocid=iehp |سەردێڕ=New Yorkers, Self-Assured and Opinionated, Defend Their Values |نووسەر=N. R. Kleinfield |newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160118134043/http://www.msn.com/en-us/news/us/new-yorkers-self-assured-and-opinionated-defend-their-values/ar-BBog5Ms?li=BBnb7Kz&ocid=iehp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ناوچەی ئاماریی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی گەورەترین [[لەدایکبووی دەرەوە#ناوچە میترۆپۆلیتانەکان کە گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیان ھەیە|دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەی ھەر ناوچەیەکی میترۆپۆلیتان]] ھەیە لە جیھاندا. ناوچەی نیویۆرک بەردەوامە لەوەی بە جیاوازییەکی زۆر پێشەنگترین دەروازەی میترۆپۆلیتان بێت بۆ ئەو کۆچبەرە یاسایییانەی کە دەچنە ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە، کە بە شێوەیەکی بەرچاو تێدەپەڕێت لە کۆی گشتیی لۆس ئانجلەس و [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی مەیامی|مەیامی]] پێکەوە.<ref name="Immigrants2022est">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yearbook of Immigration Statistics LPRSupplemental Table 2d Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2022 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/sites/default/files/2023-12/2023_0818_plcy_yearbook_lawful_permanent_residents_fy2022.xlsx |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Homeland Security]]}}</ref> نزیکەی حەوت ھێندە زیاتر لەو پیشەگەرە گەنجانەی کە لە ساڵی ٢٠١٩دا داواکارییان بۆ کار پێشکەش کردبوو لە ساڵی ٢٠٢٣دا داواکارییان بۆ کار پێشکەش کردووە لە نیویۆرک سیتی، کە ئەمەش نیویۆرکی کردووەتە باوترین شوێنی مەبەست بۆ دەرچووانی زانکۆ لەم دواییانەدا.<ref name=NYCMostPopularDestinationCollegeGrads>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2023/10/10/this-is-the-no-1-city-where-young-people-want-to-work-most.html |سەردێڕ=This is the No. 1 city attracting young professionals—demand grew nearly 7 times since 2019 |نووسەر=Jennifer Liu |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک لە ساڵی ١٩٢٥دا بوو بە [[گەورەترین شاری جیھان|گەورەترین ناوچەی شارنشینی جیھان]]، و پێشی [[لەندەن]] کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Exhibition Text—New York at Its Core: World City |ناونیشان=https://www.mcny.org/nyaic-worldcity-online |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.mcny.org |زمان=en}}</ref><ref name="Chandler">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chandler|یەکەم=Tertius|سەردێڕ=Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census|بڵاوکەرەوە=Edwin Mellen Press|ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٠-٨٨٩٤٦-٢٠٧-٠|شوێن=Lewiston, New York|بەستەری نووسەر=Tertius Chandler}} Chandler defines a city as a continuously built-up area (urban) with suburbs but without farmland inside the municipality. Figures in main tables are preferentially cited. Part of Chandler's estimates are summarized or modified at: (a) {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chase-Dunn|یەکەم=Christopher|سەردێڕ=Polities and Settlements Research Working Group|ناونیشان=https://irows.ucr.edu/research/citemp/citemtoc.htm|وێبگە=The Institute for Research on World-Systems|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220424173719/https://irows.ucr.edu/research/citemp/citemtoc.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} (b) {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenberg|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Largest Cities Throughout History: Determining population prior to census-taking was no easy task|ناونیشان=https://www.thoughtco.com/largest-cities-throughout-history-4068071|وێبگە=ThoughtCo|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160818124242/http://geography.about.com/library/weekly/aa011201a.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} (c) {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Populations of Largest Cities in PMNs from 2000BCE to 1988AD|ناونیشان=http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BCE-1988AD|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080211233018/http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BCE-1988CE|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٠٨|وێبگە=Etext Archives}}</ref> ناوچە میترۆپۆلیتانەکە لە سەرەتای ١٩٣٠ەکاندا لە ١٠ ملیۆن کەس تێپەڕی، و بوو بە یەکەمین [[مێگاسیتی]].<ref name=":1" /><ref name="Chandler" /> لە ساڵی ١٩٥٥دا، [[گەورەشاری تۆکیۆ]] پێشی کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Focusing on World Megacities: Demographia World Urban Areas, 2021 {{!}} Newgeography.com |ناونیشان=https://www.newgeography.com/content/007127-focusing-world-megacities-demographia-world-urban-areas-2021 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.newgeography.com}}</ref><ref name="Chandler" /> === نەتەوە و ڕەگەزنامە === بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠٢٢ لە [[ڕووپێوی کۆمەڵگەی ئەمریکی]]، گەورەترین ڕەچەڵەکە ڕاپۆرتکراوەکان لە نیویۆرک سیتی بریتی بوون لە [[ئەمریکییە دۆمینیکانییەکان|دۆمینیکانی]] (٨.٧٪)، [[ئەمریکییە چینییەکان|چینی]] (٧.٥٪)، [[پۆرتۆڕیکۆیییەکان|پۆرتۆڕیکۆیی]] (٦.٩٪)، [[ئەمریکییە ئیتالییەکان|ئیتالی]] (٥.٥٪)، [[ئەمریکییە مەکسیکییەکان|مەکسیکی]] (٤.٤٪)، [[ئەمریکییە ئێرلەندییەکان|ئێرلەندی]] (٤.٤٪)، [[ئەمریکییە ھیندییەکان|ھیندیی ئاسیایی]] (٣.١٪)، [[ئەمریکییە ئەڵمانییەکان|ئەڵمانی]] (٢.٩٪)، [[ئەمریکییە جامایکییەکان|جامایکی]] (٢.٤٪)، [[ئەمریکییە ئیکوادۆرییەکان|ئیکوادۆری]] (٢.٣٪)، [[ئەمریکییە ئینگلیزەکان|ئینگلیزی]] (٢.١٪)، [[ئەمریکییە پۆڵەندییەکان|پۆڵەندی]] (١.٩٪)، [[ئەمریکییە ڕووسەکان|ڕووسی]] (١.٧٪)، [[ئەمریکییە عەرەبەکان|عەرەب]] (١.٤٪)، [[ئەمریکییە ھایتییەکان|ھایتی]] (١.٤٪)، [[ئەمریکییە گویانییەکان|گویانی]] (١.٣٪)، [[ئەمریکییە فلیپینییەکان|فلیپینی]] (١.١٪)، و [[ئەمریکییە کۆرییەکان|کۆری]] (١.١٪).<ref name="United States Census Bureau">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=QuickFacts for New York City / New York State / United States |ناونیشان=https://www.census.gov/quickfacts/table/PST045216/3651000,36,00 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]}}</ref><ref name="The City of New York" /><ref name="Digital Diplomacy Coalition, New York" /> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 90%;" !دیمۆگرافیای مێژوویی !٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.census.gov/cedsci/table?g=1600000US3651000&y=2020 |بڵاوکەرەوە=US Census Bureau |سەردێڕ=2020: DEC Redistricting Data (PL 94-171)}}</ref> !٢٠١٠<ref name="United States Census Bureau" /> !١٩٩٠<ref name="pop">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Race and Hispanic Origin for Selected Cities and Other Places: Earliest Census to 1990 |ناونیشان=https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120812191959/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Census Bureau]]}}</ref> !١٩٧٠<ref name="pop" /> !١٩٤٠<ref name="pop" /> |- |[[سپیپێستی نا-ھیسپانی|سپیپێست]] (نا-ھیسپانی) |٣٠.٩٪ |٣٣.٣٪ |٤٣.٤٪ |٦٤.٠٪ |٩٢.١٪ |- |[[ھیسپانی و لاتینییە ئەمریکییەکان|ھیسپانی یان لاتینی]] |٢٨.٣٪ |٢٨.٦٪ |٢٣.٧٪ |١٥.٢٪ |١.٦٪ |- |[[ڕەشپێستەکان لە نیویۆرک سیتی|ڕەشپێست یان ئەفریقی-ئەمریکی]] (نا-ھیسپانی) |٢٠.٢٪ |٢٢.٨٪ |٢٨.٨٪ |٢١.١٪ |٦.١٪ |- |[[ئاسیایییەکان لە نیویۆرک سیتی|ئاسیایی]] و [[ئەمریکییەکانی دوورگەکانی زەریای ھێمن|دوورگەنشینی زەریای ھێمن]] (نا-ھیسپانی) |١٥.٦٪ |١٢.٦٪ |٧.٠٪ |١.٢٪ |٠.٢٪ |- |ئەمریکیی ڕەسەن (نا-ھیسپانی) |٠.٢٪ |٠.٢٪ |٠.٤٪ |٠.١٪ |نەزانراو |- |[[ئەمریکییە فرەڕەگەزەکان|دوو یان چەند ڕەگەزێک]] (نا-ھیسپانی) |٣.٤٪ |١.٨٪ |نەزانراو |نەزانراو |نەزانراو |} بەپێی داتاکانی ڕووپێوی کۆمەڵگەی ئەمریکی لە ساڵی ٢٠١٨ تا ٢٠٢٢، نزیکەی ٣٦.٣٪ی دانیشتووانی شارەکە [[لەدایکبووی دەرەوە|لەدەرەوە لەدایکبوون]] (بە بەراورد بە ١٣.٧٪ لەسەر ئاستی نیشتمانی)،<ref name=QuickFacts/> و ٤٠٪ی ھەموو منداڵان لە دایکێکی کۆچبەر لەدایک دەبن.<ref>Camarota, Steven A.; Zeigler, Karen; and Richwine, Jason. [https://cis.org/Report/Births-Legal-and-Illegal-Immigrants-US ''Births to Legal and Illegal Immigrants in the U.S; A look at health insurance coverage among new mothers by legal status at the state and local level''], [[Center for Immigration Studies]], October 9, 2018. Accessed January 14, 2024.</ref> بە درێژایی مێژووەکەی، نیویۆرک [[دەروازەی چوونەژوورەوە|دەروازەیەکی سەرەکییە بۆ چوونەژوورەوە]]ی کۆچبەران.<ref name="CityDiversity">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Semple |یەکەم=Kirk |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=City's Newest Immigrant Enclaves, From Little Guyana to Meokjagolmok it |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/interactive/2013/06/09/nyregion/new-york-citys-newest-immigrant-enclaves.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref><ref name="NYC immigration">[https://www1.nyc.gov/assets/planning/download/pdf/data-maps/nyc-population/nny2013/nny_2013.pdf ''The Newest New Yorkers: 2013''], [[New York City Department of City Planning]], December 2013. Retrieved February 9, 2017. "The immigrant share of the population has also doubled since 1965, to 37 percent. With foreign-born mothers accounting for 51 percent of all births, approximately 6-in-10 New Yorkers are either immigrants or the children of immigrants."</ref> ھیچ وڵاتێک یان ناوچەیەکی سەرچاوەی دیاریکراو زاڵ نییە.<ref name="CityDiversity" /> کوینز گەورەترین دانیشتووانی ئاسیایی-ئەمریکی و [[شارستانییەکانی ئەندێس|ئەندێسی]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ھەیە، و ھەروەھا فرەنەتەوەترین و فرەزمانترین ناوچەی شارنشینە لە جیھاندا.<ref name="QueensMostLinguisticallyDiverseTop"/><ref name="QueensMostDiverseWorld2"/> ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی بە گشتی ماڵی گەورەترین [[لەدایکبووی دەرەوە#ناوچە میترۆپۆلیتانەکان کە گەورەترین دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیان ھەیە|دانیشتووانی لەدایکبووی دەرەوەیە لە ھەر ناوچەیەکی میترۆپۆلیتانی تردا]] لە جیھاندا، کە لە ساڵی ٢٠٢٣دا ژمارەیان دەگەیشتە ٥.٩ ملیۆن. {{multiple image | title = [[گرووپە نەتەوەیییەکانی نیویۆرک سیتی]] | align = right | perrow = 2 | total_width = 400 | caption_align = center | image1 = Chinatown,_New_York_(18076448908).jpg | caption1 = [[فوژۆی بچووک]]، مانھاتن | image2 = Little Italy NY Street.JPG | caption2 = [[ئیتالیای بچووک، مانھاتن|ئیتالیای بچووک]]، مانھاتن | image3 = Brighton_beach_(7434138858).jpg | caption3 = [[ڕووسیای بچووک]]، بروکلین | image4 = 74th St shopping Jax Hts jeh.jpg | caption4 = [[ھیندی بچووک]]، کوینز }} [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]] گەورەترین دانیشتووانی [[ئاسیایییەکان لە نیویۆرک سیتی|ئاسیایی]] ھەیە، بە ٢.٦ ملیۆن کەس.<ref name=NYCMetroLargestAsianPopulation>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/race-and-ethnicity/fact-sheet/asian-americans-in-the-u-s/|سەردێڕ=Facts about Asians in the U.S.|نووسەر=Carolyne Im|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> نیویۆرک گەورەترین دانیشتووانی [[چینییەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک|چینی]] لە دەرەوەی ئاسیا و گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە ھیندییەکان|ھیندیی ئاسیایی]] لە نیوەگۆی ڕۆژاوا ھەیە،<ref name="NYCLargestChinesePopulation">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/02/23/nyregion/in-new-york-indictment-of-officer-peter-liang-divides-chinese-americans.html|سەردێڕ=Indictment of New York Officer Divides Chinese-Americans |نووسەر=Vivian Yee |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=Now they are reaching out to the Chinese-language press, contacting lawyers to advise Officer Liang and planning a protest march in New York, a city with the largest Chinese population outside of Asia.}}</ref> ھەروەھا گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە ڕووسەکان|ڕووسی-ئەمریکی]]،<ref name="U.S. Department of Homeland Security" /> ئیتالی-ئەمریکی، و ئەفریقی-ئەمریکی. نیویۆرک ماڵی گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە دۆمینیکانییەکان|دۆمینیکانی-ئەمریکی]]، [[کۆچکردنی پۆرتۆڕیکۆیییەکان بۆ نیویۆرک سیتی|پۆرتۆڕیکۆیی-ئەمریکی]]، و [[ئەمریکییە باشوورییە ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی باشووری ئەمریکا]]یە<ref name="U.S. Department of Homeland Security">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/files/statistics/publications/LPR11.shtm |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Homeland Security]]}}</ref> و بە گشتی دووەم گەورەترین دانیشتووانی [[ھیسپانی و لاتینییە ئەمریکییەکان|ھیسپانی]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ھەیە، کە ژمارەیان لە ٥ ملیۆن کەس زیاترە. [[ئەمریکییە ڤێنیزوێلییەکان|ڤێنیزوێلا]]، [[ئەمریکییە ئیکوادۆرییەکان|ئێکوادۆر]]، [[ئەمریکییە کۆلۆمبییەکان|کۆلۆمبیا]]، [[ئەمریکییە گویانییەکان|گویانا]]، [[ئەمریکییە پیرۆیییەکان|پیرۆ]]، و [[ئەمریکییە بەڕازیلییەکان|بەڕازیل]]، وڵاتە سەرەکییەکانی سەرچاوەن لە ئەمریکای باشوورەوە بۆ کۆچبەران بۆ ناوچەی نیویۆرک سیتی؛ [[کۆماری دۆمینیکان]]، [[جامایکا]]، [[ھایتی]]، و [[ئەمریکییە ترینیدادی و تۆباگۆیییەکان|ترینیداد و تۆباگۆ]] لە [[کاریبییەکان لە نیویۆرک سیتی|کاریبی]]؛ [[ئەمریکییە نێجێرییەکان|نێجیریا]]، [[ئەمریکییە میسرییەکان|میسر]]، [[ئەمریکییە غانییەکان|غانا]]، [[ئەمریکییە تانزانییەکان|تانزانیا]]، [[ئەمریکییە کینیایییەکان|کینیا]]، و [[ئەمریکییە باشووری ئەفریقییەکان|باشووری ئەفریقا]] لە [[کۆچکردنی ئەفریقییەکان بۆ ئەمریکا|ئەفریقا]]وە؛ و [[ئەمریکییە سالڤادۆرییەکان|ئێلسالڤادۆر]]، [[ئەمریکییە ھۆندوراسییەکان|ھۆندوراس]]، و [[ئەمریکییە گواتیمالییەکان|گواتیمالا]] لە ئەمریکای ناوەڕاستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Persons Obtaining Lawful Permanent Resident Status by Leading Core Based Statistical Areas (CBSAs) of Residence and Region and Country of Birth: Fiscal Year 2013 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140712214124/https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2013/LPR/immsuptable2d.xls |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[United States Department of Homeland Security]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نیویۆرک سیتی بەرزترین کۆی دانیشتووانی ئاسیایی لە ھەر شارێکی تاکی ئەمریکی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Asian American Statistics |ناونیشان=http://www.ameredia.com/resources/demographics/asian_american.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١ |بڵاوکەرەوە=Améredia Incorporated |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714063833/http://www.ameredia.com/resources/demographics/asian_american.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان لە نیویۆرک سیتی]]، بەپێی سەرژمێریی ٢٠١٠، ژمارەیان لە ١.٢ ملیۆن کەس زیاترە،<ref name=QuickFacts/> کە گەورەترە لە کۆی دانیشتووانی ئاسیایی لۆس ئانجلەس و سان فرانسیسکۆ پێکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Semple |یەکەم=Kirk |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=Asian New Yorkers Seek Power to Match Numbers |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/06/24/nyregion/asian-new-yorkers-asian-new-yorkers-seek-power-to-match-surging-numbers.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١|وتەگێڕانەوە=Asians, a group more commonly associated with the West Coast, are surging in New York, where they have long been eclipsed in the city's [[kaleidoscope|kaleidoscopic]] racial and ethnic mix. For the first time, according to census figures released in the spring, their numbers have topped one million—nearly one in eight New Yorkers, which is more than the Asian population in the cities of San Francisco and Los Angeles combined.}}</ref> [[چایناتاون، مانھاتن|چایناتاون (گەرەکی چینییەکان)ی مانھاتن]] گەورەترین کۆبوونەوەی چینییەکانە لە [[نیوەگۆی ڕۆژاوا]]دا،<ref name="fact-sheet">* {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.explorechinatown.com/PDF/FactSheet.pdf |سەردێڕ=Chinatown New York City Fact Sheet |بڵاوکەرەوە=www.explorechinatown.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ny.com/articles/chinatown.html |سەردێڕ=The History of New York's Chinatown |یەکەم=Sarah |دوایین=Waxman |بڵاوکەرەوە=Mediabridge Infosystems, Inc |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=Manhattan's Chinatown, the largest Chinatown in the United States and the site of the largest concentration of Chinese in the Western Hemisphere, is located on the Lower East Side.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NagJFMxtkAcC&q=Flushing+Chinatown+Little+Taiwan&pg=PA104 |سەردێڕ=Still the golden door: the Third ...&nbsp;– Google Books |یەکەم=David M. |دوایین=Reimers |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٦٨١-٤|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://geographyplanning.buffalostate.edu/MSG%202002/13_McGlinn.pdf |سەردێڕ=Beyond Chinatown: Dual immigration and the Chinese population of metropolitan New York City, 2000, Page 4 |نووسەر=Lawrence A. McGlinn, Department of Geography SUNY-New Paltz |بڵاوکەرەوە=Middle States Geographer, 2002, 35: 110–119, Journal of the Middle States Division of the Association of American Geographers |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121029075400/http://geographyplanning.buffalostate.edu/MSG%202002/13_McGlinn.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NagJFMxtkAcC&q=Flushing+Chinatown+Little+Taiwan&pg=PA104 |سەردێڕ=Still the golden door: the Third ...&nbsp;– Google Books |یەکەم=David M. |دوایین=Reimers |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٦٨١-٤|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press}}</ref> و کوینز ماڵی گەورەترین دانیشتووانی [[گەلی تیبێت|تیبیتییە]] لە دەرەوەی ئاسیا.<ref name="UnreachedNY">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=Most Significant Unreached People Group Communities in Metro NY |ناونیشان=http://www.globalgates.info/church-plant-needs-among-unreached/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=GLOBAL GATES |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141027192509/http://www.globalgates.info/church-plant-needs-among-unreached/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئەمریکییە عەرەبەکان]] ژمارەیان لە نیویۆرک سیتی لە ١٦٠,٠٠٠ تێدەپەڕێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Community of Many Worlds: Arab Americans in New York City |ناونیشان=http://www.allied-media.com/Arab-American/NY-Arabs.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141108212113/http://www.allied-media.com/Arab-American/NY-Arabs.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Allied Media Corp}}</ref> کە زۆرترینیان لە بروکلین کۆبوونەتەوە. نیویۆرک سیتی میوانداری بەرزترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە فەلەستینییەکان|فەلەستینییە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا،<ref name=NYCLargestPalestinianPopulation>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Largest Palestinian Community in the United States by City {{!}} Zip Atlas |ناونیشان=https://zipatlas.com/us/city-comparison/largest-palestinian-community.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=zipatlas.com}}</ref> و گەورەترین ڕەوەندەکانی [[ئەمریکییە ئۆزبەکییەکان|ئۆزبەکستانی]] و [[ئەمریکییە ئەلبانییەکان|ئەلبانی]] ھەیە لە جیھاندا؛<ref name=NYCWhiteMuslimDiasporas>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/04/10/nyregion/eric-adams-albania-citizen.html?smid=nytcore-ios-share|سەردێڕ=Eric Adams, Citizen of the World, Becomes an Actual Citizen of Albania|نووسەر=Emma Goldberg|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا [[ئەمریکییە تورکەکان|تورک]]، [[ئەمریکییە ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]]، و [[ئەمریکییە ئازەربایجانییەکان]] بەشێکی گەشەسەندوون لە دانیشتووانە سپیپێستە نا-ھیسپانییەکەی شارەکە.<ref name=NYCLittleIstanbul>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://brooklyndowntownstar.com/restaurants/2024/03/06/meet-the-turkish-immigrants-of-south-brooklyn/|سەردێڕ=Meet the Turkish Immigrants of South Brooklyn: Experience the culture and taste of Turkey|نووسەر=Yasin Akdag|newspaper=Brooklyn Star|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yearbook of Immigration Statistics: 2013 Lawful Permanent Residents Supplemental Table 2 |ناونیشان=https://www.dhs.gov/yearbook-immigration-statistics-2013-lawful-permanent-residents |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Homeland Security]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Zunitch |یەکەم=Victoria |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |سەردێڕ=City lauds Armenian culture in Queens |ناونیشان=https://www.qchron.com/editions/queenswide/city-lauds-armenian-culture-in-queens/article_b2885ecf-d09f-5d9b-b84d-5b2955d3cc83.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=Queens Chronicle |زمان=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251205030337/https://www.qchron.com/editions/queenswide/city-lauds-armenian-culture-in-queens/article_b2885ecf-d09f-5d9b-b84d-5b2955d3cc83.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |url-status=dead}}</ref> ناوچە میترۆپۆلیتانەکە ماڵی ٢٠٪ی [[ئەمریکییە ھیندییەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک|ئەمریکییە ھیندییەکانی]] وڵاتەکەیە و لایەنی کەم بیست ناوچەی [[ھیندی بچووک (شوێن)|ھیندی بچووک]] لەخۆدەگرێت، و ١٥٪ی ھەموو [[ئەمریکییە کۆرییەکان لە نیویۆرک سیتی|ئەمریکییە کۆرییەکانی]] وڵاتەکە و چوار [[کۆریاتاون، مانھاتن|کۆریاتاون]] لەخۆدەگرێت.<ref name=NYCAmericanCommunitySurvey>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.census.gov/ |سەردێڕ=Explore Census Data |بڵاوکەرەوە=United States Census Bureau |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> نیویۆرک سیتی و ناوچە میترۆپۆلیتانەکەی گەورەترین دانیشتووانی [[ڕەشپێستەکان لە نیویۆرک سیتی|ڕەشپێست یان ئەفریقی-ئەمریکی]] ھەیە لە وڵاتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Facts About the U.S. Black Population |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/race-and-ethnicity/fact-sheet/facts-about-the-us-black-population/}}</ref> نیویۆرک سیتی گەورەترین دانیشتووانی [[ئەمریکییە ئەورووپییەکان|ئەورووپی]] و [[سپیپێستی نا-ھیسپانی|سپیپێستی نا-ھیسپانی]] ھەیە لە ھەر شارێکی ئەمریکا، کە لە ساڵی ٢٠١٢دا ژمارەیان گەیشتە ٢.٧ ملیۆن کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=American FactFinder—Results |ناونیشان=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_12_1YR_DP05&prodType=table |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200315193522/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_12_1YR_DP05&prodType=table |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Department of Commerce]]}}</ref> [[ڕەوەندی ئەورووپی]] کە لە شارەکەدا دەژین زۆر فرەچەشنن و زۆرێک لە [[گرووپە نەتەوەیییەکانی نیویۆرک سیتی#ئەورووپی|گرووپە نەتەوەیییە ئەورووپییەکان ناوچەی تایبەت بە خۆیان دروستکردووە]].<ref name=BrightonBeachRussianSpeakingEpicenter>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://untappedcities.com/2014/01/23/nyc-micro-neighborhoods-little-odessa-brighton-beach-brooklyn/ |سەردێڕ=NYC's Micro Neighborhoods: Little Odessa in Brighton Beach, Brooklyn |نووسەر=Brennan Ortiz |ساڵ=٢٠١٤|ئیش=Untapped Cities (online, January 23) |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref name=AstoriaNYCGreektown1>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1991/11/15/arts/astoria-a-greek-isle-in-the-new-york-city-sea.html |سەردێڕ=Astoria, a Greek Isle in the New York City Sea |نووسەر=Richard F. Shepard |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref name=AstoriaNYCGreektown2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://greekreporter.com/2022/06/18/the-ever-changing-face-of-greektown-in-astoria-queens-video/ |سەردێڕ=Astoria: The Ever-Changing Greektown of New York |نووسەر=Kerry Kolasa-Sikiaridi |بڵاوکەرەوە=Greek Reporter |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بە ٩٦٠,٠٠٠ دانیشتووی جوولەکە لە ساڵی ٢٠٢٣دا، نیویۆرک سیتی ماڵی بەرزترین [[دانیشتووانی جوولەکە بەپێی شار|دانیشتووانی جوولەکەیە]] لە ھەر شارێکی جیھان،<ref name="Gergely-2024">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gergely |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Nearly 1 million Jews live in NYC, new study finds |ناونیشان=https://www.jta.org/2024/05/09/ny/nearly-1-million-jews-live-in-nyc-new-study-finds |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Jewish Telegraphic Agency |زمان=en-US}}</ref> و ناوچە میترۆپۆلیتانەکەی تا ساڵی ٢٠٢١ زیاتر لە ٢ ملیۆن جوولەکەی تێدا کۆببووەوە، کە دووەم گەورەترین دانیشتووانی جوولەکەیە لە جیھاندا لە دوای [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی تەلئەبیب]] لە ئیسرائیل.<ref>{{cite report |editor1-last=Dashefsky |editor1-first=Arnold |editor-link1=Arnold Dashefsky |editor2-last=Della-Pergola |editor2-first=Sergio |editor-link2=Sergio Della Pergola |editor3-last=Sheskin |editor3-first=Ira |date=2021 |title=World Jewish Population |url=https://www.jewishdatabank.org/api/download/?studyId=1185&mediaId=bjdb%5c2021_World_Jewish_Population_AJYB_(DellaPergola)_DB_Public.pdf |publisher=[[Berman Jewish DataBank]] |access-date=September 4, 2023 }}</ref> لە ناوچەی بروکلین، بە خەمڵاندن لە ھەر چوار دانیشتوویەک یەکێکیان جوولەکە بووە تا ساڵی ٢٠١٨.<ref name="BrooklynJewish">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weichselbaum |یەکەم=Simone |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Nearly one in four Brooklyn residents are Jews, new study finds |newspaper=[[New York Daily News]] |شوێن=New York |ناونیشان=http://www.nydailynews.com/new-york/brooklyn/brooklyn-residents-jews-new-study-finds-article-1.1100080 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704130656/http://www.nydailynews.com/new-york/brooklyn/brooklyn-residents-jews-new-study-finds-article-1.1100080 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref><ref name=BrookynTheMostJewishSpotOnEarth>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hilary |دوایین=Danailova |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Brooklyn, the Most Jewish Spot on Earth |ناونیشان=https://www.hadassahmagazine.org/2018/01/11/brooklyn-jewish-spot-earth/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Hadassah Magazine]] |زمان=en-US}}</ref> === ئاراستەی سێکسی و ناسنامەی جێندەری === نیویۆرک سیتی وەک [[کولتووری ھاوڕەگەزخوازان لە نیویۆرک سیتی|پایتەختی ھاوڕەگەزخوازانی]] جیھان و گرێی ناوەندی [[سیستەمی ژینگەیی کۆمەڵایەتی-سیاسی|سیستەمی ژینگەیی کۆمەڵایەتی-سیاسی]] [[پەیمانگای ھاوڕەگەزخوازان|لێزبیەن، گەی، دووڕەگەزخواز، و ترانسجێندەر]] (LGBT) وەسف کراوە، و ماڵی یەکێک لە گەورەترین دانیشتووانی LGBTی جیھان و دیارترینەکانە.<ref name=NYCGayCapitalOfTheWorld1>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gayexpress.co.nz/2018/04/new-york-worlds-gay-capital/ |سەردێڕ=New York – The World's Gay Capital |یەکەم=Peter |دوایین=Minkoff |بڵاوکەرەوە=Your LGBTQ+ Voice |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک ماڵی نزیکەی ٥٧٠,٠٠٠ کەسە کە خۆیان وەک [[ھاوڕەگەزخوازەکان لە نیویۆرک سیتی|گەی]] و [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] دەناسێنن، کە [[دیمۆگرافیای LGBT لە ویلایەتە یەکگرتووەکان#بەپێی ناوچەی میترۆپۆلیتان|گەورەترینە لە وڵاتەکەدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gates |یەکەم=Gary J. |سەردێڕ=Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey |ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-Same-Sex-Couples-GLB-Pop-ACS-Oct-2006.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130609015224/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-Same-Sex-Couples-GLB-Pop-ACS-Oct-2006.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Williams Institute|The Williams Institute on Sexual Orientation Law and Public Policy]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Silverman |یەکەم١=Brian |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fIAuxa6ic9EC&q=new+york+one+of+the+largest+world+gay+population&pg=PT703 |سەردێڕ=Frommer's New York City 2013 |دوایین٢=Chauvin |یەکەم٢=Kelsy |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٣٣١٤٤-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[John Wiley & Sons]]}}</ref> چالاکیی سێکسیی نێوان ھاوڕەگەزەکان لە نێوان پێگەیشتووانی ڕازیبوودا یاسایی بووە لە نیویۆرک لە کەیسی ''[[نیویۆرک دژی ئۆنۆفری]]'' لە ساڵی ١٩٨٠ەوە، کە [[یاساکانی لادانی سێکسی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان#یاساکانی ویلایەت و ناوچەکان پێش کەیسی لۆرێنس دژی تێکساس|یاسای لادانی سێکسی]] ویلایەتەکەی ھەڵوەشاندەوە.<ref>{{cite court |litigants=People v. Ronald Onofre |vol=51 |reporter=N.Y.2d |opinion=476 |court=[[New York Court of Appeals|N.Y. Court of Appeals]] |date=December 18, 1980 |url=https://scholar.google.com/scholar_case?case=8178620795596160936 |access-date=March 30, 2022 }}</ref> [[ھاوسەرگیریی ھاوڕەگەزەکان لە نیویۆرک]] لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١دا یاسایی کرا، و ڕێگەی پێدرا لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١١دا ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Confessore |یەکەم١=Nicholas |دوایین٢=Barbaro |یەکەم٢=Michael |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=New York Allows Same-Sex Marriage, Becoming Largest State to Pass Law |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/06/25/nyregion/gay-marriage-approved-by-new-york-senate.html?_r=1&hp |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> [[File:NYC_Pride_2019_26.jpg|thumb|[[ڕێپێوانی شانازیی نیویۆرک سیتی]] [[پێڕستی گەورەترین ڕووداوەکانی LGBT|گەورەترین نمایشی شانازییە لە جیھاندا]].<ref name="NYCWorld'sLargestPrideParade"/>]] [[ڕێپێوانی شانازیی نیویۆرک سیتی]] ساڵانە بەرەو باشوور بە شەقامی [[پێنجەم ئەڤینیو]]دا دەڕوات و لە [[گرینویچ ڤیلێج، مانھاتن|گرینویچ ڤیلێج]] لە خوارووی مانھاتن کۆتایی دێت؛ نمایشەکە [[پێڕستی گەورەترین ڕووداوەکانی LGBT|گەورەترین نمایشی شانازییە لە جیھاندا]]، کە ھەموو مانگێکی حوزەیران دەیان ھەزار بەشداربوو و ملیۆنان بینەری سەر شۆستەکان بۆ خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="NYCWorld'sLargestPrideParade">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Revelers Take to the Streets For 48th Annual NYC Pride March |ناونیشان=http://newyork.cbslocal.com/2017/06/25/48th-nyc-pride-march/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[CBS New York]] |وتەگێڕانەوە=A sea of rainbows took over the Big Apple for the biggest pride parade in the world Sunday.}}</ref><ref name=NYCWorld>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gleason |یەکەم=Will |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Citing its diversity and culture, NYC was voted best city in the world in new global survey |ناونیشان=https://www.timeout.com/newyork/news/new-york-voted-best-city-in-the-world-in-massive-worldwide-survey-031119 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |وتەگێڕانەوە=After compiling the thoughts of over 30,000 people, both from our NYC readership and half-a-world away, New York was voted the greatest city on the planet for 2019. In a hint as to why this happened, and why now, it also led to the categories of most diverse metropolis and best culture.... Since then, it's steadily attracted more and more attendees and, last year, averaged 10,000 people a night. Those thousands of New Yorkers weren't just hungry for new food, but for new points of view.... 'We've now been able to represent over 85 countries, and I'm constantly hearing examples of people branching out and trying things they've never heard of before.'}}</ref> [[نمایشی شانازیی کوینز]] ساڵانە لە [[جاکسن ھایتس، کوینز|جاکسن ھایتس]] بەڕێوەدەچێت و نمایشێکی ''فرەکلتووریی'' بەدوادا دێت.<ref name="NYCTrans">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Bill |دوایین=Parry |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Elmhurst vigil remembers transgender victims lost to violence and hate |newspaper=[[TimesLedger Newspapers|TimesLedger]] |شوێن=New York |ناونیشان=https://www.timesledger.com/stories/2016/48/transvigil_2016_11_25_q.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190213003206/https://www.timesledger.com/stories/2016/48/transvigil_2016_11_25_q.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> [[ستۆنوۆڵ ٥٠ - شانازیی جیھانیی نیویۆرک سیتی ٢٠١٩]] [[پێڕستی گەورەترین ڕووداوەکانی LGBT|گەورەترین ئاھەنگی شانازیی نێونەتەوەیی]] بوو لە مێژوودا، کە یادی ٥٠ ساڵەی ڕاپەڕینی ستۆنوۆڵی دەکردەوە، بە ئامادەبوونی ١٥٠,٠٠٠ بەشداربوو و پێنج ملیۆن بینەر تەنھا لە مانھاتندا.<ref name="Authorities1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Karma |دوایین=Allen |ناونیشان=https://abcnews.go.com/US/million-people-crowed-nyc-worldpride-mayor/story?id=64090338 |سەردێڕ=About 5 million people attended WorldPride in NYC, mayor says |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=[[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> نیویۆرک سیتی ماڵی گەورەترین دانیشتووانی [[ترانسجێندەر]]ە لە جیھاندا، کە لە ساڵی ٢٠١٨دا بە زیاتر لە ٥٠,٠٠٠ کەس خەمڵێنراوە، کە لە مانھاتن، بروکلین، و کوینز کۆبوونەتەوە؛ بەڵام، تا پشێوییەکانی ستۆنوۆڵ لە حوزەیرانی ١٩٦٩دا، ئەم کۆمەڵگەیە ھەستیان بە پەراوێزخستن و پشتگوێخستن دەکرد لەلایەن کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازانەوە.<ref name="NYCTrans" /><ref name="TransEqualityNYC" /> ڕێپێوانی ڕزگاریی بروکلین، کە گەورەترین خۆپیشاندانی [[مافەکانی ترانسجێندەر|مافەکانی ترانسجێندەر]] بوو لە مێژووی LGBTدا، لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا بەڕێوەچوو، کە لە [[گۆڕەپانی گراند ئارمی]]ەوە بۆ [[فۆرت گرین، بروکلین]] درێژبووەوە، و تیشکی خستە سەر پاڵپشتیکردنی ژیانی ترانسجێندەرە ڕەشپێستەکان، و بە خەمڵاندنێک ١٥,٠٠٠ بۆ ٢٠,٠٠٠ بەشداربووی بۆ خۆی ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Anushka |دوایین=Patil |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=How a March for Black Trans Lives Became a Huge Event |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/06/15/nyregion/brooklyn-black-trans-parade.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Shannon |دوایین=Keating |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Corporate Pride Events Can't Happen This Year. Let's Keep It That Way |وێبگە=[[BuzzFeed News]] |ناونیشان=https://www.buzzfeednews.com/article/shannonkeating/pride-protest-black-trans-rally-brooklyn-liberation-lgbtq |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> === ئایین === {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 250 | header = بینا ئایینییە دیارەکان لە نیویۆرک سیتی | image1 = Emanu-elNYjeh.JPG | image2 = At New York, USA 2017 119.jpg | image3 = Islamic Cultural Center E96 jeh.JPG | image4 = Hindu Temple Society of North America (Flushing, Queens - exterior).jpg | footer = لە چەپەوە بۆ ڕاست لە سەرەوە: [[پەرستگای ئیمانوێل لە نیویۆرک (١٩٣٠)|پەرستگای ئیمانوێل]]؛ [[کڵێسای سەرەکی سانت پاتریک (نیویۆرک سیتی)|کڵێسای سەرەکی سانت پاتریک]]؛ [[ناوەندی کولتووری ئیسلامیی نیویۆرک]]؛ و [[کۆمەڵگەی پەرستگای ھیندووی ئەمریکای باکوور]] }} [[مەسیحییەت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|مەسیحییەت]] گەورەترین ئایینە (٥٩٪ی پەیڕەوکاران) لە نیویۆرک سیتی،<ref name="NYCReligion1">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Michael |دوایین=Lipka |ناونیشان=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/07/29/major-u-s-metropolitan-areas-differ-in-their-religious-profiles/ |سەردێڕ=Major U.S. metropolitan areas differ in their religious profiles |بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]] |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> کە ماڵی بەرزترین ژمارەی کڵێسایە لە ھەر شارێکی جیھاندا.<ref name="NYCTheCapitaloftheWorld"/> [[کەنیسەی کاسۆلیک|کاسۆلیکیزم]] گەورەترین مەزھەبی مەسیحییە (٣٣٪)، بەدوایدا [[پرۆتێستانتیزم]] (٢٣٪)، و [[پێڕستی مەزھەبە مەسیحییەکان|مەزھەبە مەسیحییەکانی تر]] (٣٪) دێن. دانیشتووانی [[کەنیسەی لاتین|کاسۆلیکی لاتین]] بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن [[ئارکدیۆسێسی کاسۆلیکی ڕۆمانیی نیویۆرک]] و [[دیۆسێسی کاسۆلیکی ڕۆمانیی بروکلین|دیۆسێسی بروکلین]]ەوە خزمەت دەکرێن، لەکاتێکدا [[کەنیسە کاسۆلیکەکانی ڕۆژھەڵات|کاسۆلیکەکانی ڕۆژھەڵات]] دابەشکراون بەسەر چەندین دەسەڵاتی دادوەریدا لە سەرتاسەری شارەکەدا. [[ئێڤانجیلیزم|پرۆتێستانتیزمی ئێڤانجیلی]] گەورەترین لقی پرۆتێستانتیزمە لە شارەکەدا (٩٪)، بەدوایدا [[پرۆتێستانتی سەرەکی]] (٨٪) دێت، لەکاتێکدا پێچەوانەکەی بەزۆری بۆ شارەکان و ناوچە میترۆپۆلیتانەکانی تری ئەمریکا ڕاستە.<ref name="NYCReligion2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics |ناونیشان=https://www.pewforum.org/religious-landscape-study/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Pew Research Center]]'s Religion & Public Life Project |زمان=en-US}}</ref> بە [[جوولەکەکان لە نیویۆرک سیتی|٩٦٠,٠٠٠ دانیشتووی جوولەکە]] تا ساڵی ٢٠٢٣، [[جوودایزم]] دووەم گەورەترین ئایینە کە لە نیویۆرک سیتی پەیڕەو دەکرێت،<ref name="Gergely-2024" /> کە ماڵی گەورەترین دانیشتووانی جوولەکەیە لە دەرەوەی [[تەلئەبیب]]. نزیکەی نیوەی دانیشتووانە جوولەکەکەی شارەکە لە بروکلین دەژین.<ref name="BrooklynJewish"/><ref name=BrookynTheMostJewishSpotOnEarth/> [[ئیسلام]] وەک سێیەم گەورەترین ئایین لە نیویۆرک سیتی دادەنرێت، لە دوای مەسیحییەت و جوودایزم، بە خەمڵاندنێک لە نێوان ٦٠٠,٠٠٠ و ١,٠٠٠,٠٠٠ پەیڕەوکاری ئیسلام، کە ١٠٪ی منداڵانی قوتابخانە گشتییەکانی شارەکە لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Grynbaum |یەکەم١=Michael M. |دوایین٢=Otterman |یەکەم٢=Sharon |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=New York City Adds 2 Muslim Holy Days to Public School Calendar |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/03/05/nyregion/new-york-to-add-two-muslim-holy-days-to-public-school-calendar.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> ٢٢.٣٪ی [[ئیسلام لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|موسڵمانە ئەمریکییەکان]] لە نیویۆرک سیتی دەژین، بە ١.٥ ملیۆن موسڵمان لە ناوچەی گەورەترینی [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]، کە گەورەترین دانیشتووانی میترۆپۆلیتانی موسڵمانە لە [[نیوەگۆی ڕۆژاوا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=An Impact Report of Muslim Contributions to New York City |ناونیشان=https://www.ispu.org/wp-content/uploads/2018/08/MAP-NY-Key-Findings-Web.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١ |وێبگە=Institute for Social Policy and Understanding |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210402143659/https://www.ispu.org/wp-content/uploads/2018/08/MAP-NY-Key-Findings-Web.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>—و [[فرەچەشنیی نەتەوەیی|فرەنەتەوەترین]] دانیشتووانی موسڵمانە لە ھەر شارێکی جیھاندا.<ref name=NYCMostDiverseMuslimPopulationWorld>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=Muslims in Metro New York (Part 2) – Specific Muslim Group Estimates |ناونیشان=https://globalgates.info/resources-information/muslims-in-metro-new-york-part-2-specific-muslim-group-estimates/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=Global Gates |زمان=en-US}}</ref> [[مزگەوتی پاوەرز ستریت]] لە بروکلین یەکێکە لە کۆنترین مزگەوتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان کە بەردەوام کار دەکات، و نوێنەرایەتیی یەکەمین ڕێکخراوی ئیسلامی دەکات ھەم لە شارەکە و ھەم لە ویلایەتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Tharik |دوایین=Hussain |سەردێڕ=How America's oldest mosque was built by Muslims from the Baltic |ناونیشان=https://www.baltictimes.com/how_america___s_oldest_mosque_was_built_by_muslims_from_the_baltic/ |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[The Baltic Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Zuha |دوایین=Siddiqui |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=America's Oldest Surviving Mosque Is in Williamsburg |ناونیشان=https://bedfordandbowery.com/2018/12/americas-oldest-surviving-mosque-is-in-williamsburg/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Bedford + Bowery |زمان=en-US}}</ref> لە دوای ئەم سێ گەورەترین گرووپە ئایینییانە لە نیویۆرک سیتی، [[ھیندوئیزم]]، [[بوودیزم]]، [[سیکیزم]]، [[زەردەشتی]]، و ئەوانی تر دێن. تا ساڵی ٢٠٢٣، ٢٤٪ی دانیشتووانی گەورەشاری نیویۆرک ڕایانگەیاند کە ھیچ سەر بە ئایینێکی ڕێکخراو نین، و ٤٪ خۆیان وەک [[بێخوایەتی|بێبڕوا (ئەتەئیست)]] ناساندووە.<ref name=NYCReligion3>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/religion/religious-landscape-study/metro-area/new-york-city-metro-area/ |سەردێڕ=Religious composition of adults in the New York City metropolitan area |بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == ئابووری == [[File:Midtown_Manhattan_from_Weehawken_September_2021_001.jpg|thumb|[[میدتاون مانھاتن]] گەورەترین ناوەندی بازرگانییە لە جیھاندا.<ref name=reuters-2022-03-24/>]] [[File:Luchtfoto_van_Lower_Manhattan.jpg|thumb|[[خوارووی مانھاتن]]، بە [[وۆڵ ستریت]]یشەوە، کە ناوەندی سەرەکیی داراییی جیھانە،<ref name="NYCFinancialAndFintechCapitalWorld" /> و [[سەنتەری بازرگانیی جیھانیی یەک]]، کە [[پێڕستی بەرزترین بیناکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|بەرزترین ھەوربڕە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]]]] نیویۆرک سیتی ناوەندێکی جیھانییە بۆ بازرگانی و مامەڵە، کە ھەندێک جار پێی دەوترێت "پایتەختی جیھان".<ref name="NewYorkCapitaloftheWorld1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kenneth T. |دوایین=Jackson |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Does New York Still Want to Be the Capital of the World? |newspaper=The Wall Street Journal |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/does-new-york-still-want-to-be-the-capital-of-the-world-11617400766 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> گەورەشاری نیویۆرک خاوەنی [[پێڕستی شارەکان بەپێی GDP|گەورەترین ئابووریی میترۆپۆلیتانە لە جیھاندا]]، کە [[بەرھەمی ناوخۆیی میترۆپۆلیتان]]ی بە ٢.١٦&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی خەمڵێنراوە لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref name="bea.gov">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gross Domestic Product by County and Metropolitan Area |ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/release?et=&pageID=2&rid=397&t= |وێبگە=fred.stlouisfed.org}}</ref><ref name="fred.stlouisfed.org" /> نیویۆرک ناوەندێکە بۆ بانکی و داراییی جیھانی، چاودێریی تەندروستی، و [[زانستەکانی ژیان]]،<ref name="NYCHealthCareLifeSciences">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.governor.ny.gov/news/governor-hochul-mayor-adams-announce-plan-sparc-kips-bay-first-its-kind-job-and-education-hub |سەردێڕ=Governor Hochul, Mayor Adams Announce Plan for SPARC Kips Bay, First-of-Its-Kind Job and Education Hub for Health and Life Sciences Innovation |بڵاوکەرەوە=[[New York (state)|State of New York]] |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[تەکنۆلۆژیای پزیشکی]] و توێژینەوە، فرۆشتنی تاک، بازرگانیی جیھانی، گواستنەوە، گەشتیاری، خانووبەرە، [[میدیای نوێ]]، [[میدیای نەریتی]]، ڕیکلام، [[خزمەتگوزارییە یاسایییەکان]]، [[ژمێریاری]]، دڵنیایی، و ھونەرەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان؛ لەکاتێکدا [[سیلیکۆن ئالێی]]، کە [[میۆتۆنی|نازناوێکە]] بۆ بواری تەکنۆلۆژیای بەرزی نیویۆرک، بەردەوامە لە فراوانبوون. [[بەندەری نیویۆرک و نیوجێرزی]] بزوێنەرێکی ئابووریی گەورەیە، کە بە شێوەی [[پاناماکس|دوای-پاناماکس]] سوود لە فراوانکردنی [[نۆکەندی پەنەما]] وەردەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=LaRocco |یەکەم=Lori Ann |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=New York is now the nation's busiest port in a historic tipping point for United States–bound trade |ناونیشان=https://www.cnbc.com/2022/09/24/new-york-now-no-1-port-in-us-as-sea-change-in-trade-hits-west-coast.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=CNBC |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port of NYNJ Beats West Coast Rivals with Highest 2023 Volumes |ناونیشان=https://maritime-executive.com/article/port-of-nynj-beats-west-coast-rivals-with-highest-2023-volumes |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Maritime Executive |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port of New York and New Jersey Remains US' Top Container Port |ناونیشان=https://www.marinelink.com/news/port-new-york-new-jersey-remains-us-top-501852 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Marinelink.com |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> چەندین کۆمپانیای [[فۆڕچون ٥٠٠|''فۆڕچون'' ٥٠٠]] بارەگای سەرەکییان لە نیویۆرک سیتییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fortune 500 2011: Cities with most companies |ناونیشان=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/cities/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110506212133/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/cities/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FORTUNE on CNNMoney.com}}</ref> ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە [[کۆمپانیای فرەنەتەوەیی|کۆمپانیا فرەنەتەوەیییەکان]]. نیویۆرک سیتی لە پلەی یەکەمی شارەکانی جیھان دایە لە ڕاکێشانی [[سەرمایە (ئابووری)|سەرمایە]]، بازرگانی، و گەشتیاران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kennedy |یەکەم=Simon |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Beijing Breaks into Top Ten in Rankings by A.T. Kearney |وێبگە=[[Bloomberg.com]] |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-13/beijing-breaks-into-top-ten-in-rankings-by-a-t-kearney.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Bloomberg L.P]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kaske |یەکەم=Michelle |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120312173905/http://www.bloomberg.com/news/2012-03-12/new-york-city-tops-global-competitiveness-london-is-no-2-economist-says.html |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2012-03-12/new-york-city-tops-global-competitiveness-london-is-no-2-economist-says |سەردێڕ=New York City Tops Global Competitiveness Rankings, Economist Report Says |بڵاوکەرەوە=[[Bloomberg L.P.]] |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> ڕۆڵی نیویۆرک سیتی وەک سەنتەری پێشەنگی جیھانی بۆ [[ڕیکلام|پیشەسازیی ڕیکلام]] بە شێوەیەکی میتۆنیمی وەک ''[[مادیسۆن ئەڤینیو#پیشەسازیی ڕیکلام|مادیسۆن ئەڤینیو]]'' ڕەنگدەداتەوە.<ref name="MadisonAveMetonym">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Definition of Metonymy |ناونیشان=https://www.chegg.com/homework-help/definitions/metonymy-39 |بڵاوکەرەوە=[[Chegg]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200731204559/https://www.chegg.com/homework-help/definitions/metonymy-39 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پیشەسازیی مۆدە]]ی شارەکە نزیکەی ١٨٠,٠٠٠ کارمەندی ھەیە کە ١١&nbsp;ملیار دۆلار مووچەی ساڵانەیانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fermino |یەکەم=Jennifer |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Mayor de Blasio announces $3M in grants for New York City's fashion industry |newspaper=[[New York Daily News]] |شوێن=New York |ناونیشان=http://www.nydailynews.com/news/politics/de-blasio-announces-3m-grants-city-fashion-industry-article-1.1605556 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011005433/http://www.nydailynews.com/news/politics/de-blasio-announces-3m-grants-city-fashion-industry-article-1.1605556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> کەرتە ئابوورییە گرنگەکانی تر بریتین لە زانکۆکان و دامەزراوە قازانج نەویستەکان. [[بەرھەمھێنان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|بەرھەمھێنان]] لە سەدەی ٢٠ەمدا کەمی کرد بەڵام ھێشتا بەشێکی گرنگی دامەزراندن پێکدەھێنێت. پیشەسازیی جلوبەرگ و [[پیشەسازیی قوماش|قوماش]]ی شارەکە، کە لە ڕووی مێژوویییەوە سەنتەرەکەی لە [[ناوچەی جلوبەرگ، مانھاتن|ناوچەی جلوبەرگ]] لە مانھاتن بوو، لە ساڵی ١٩٥٠ گەیشتە لوتکە، کاتێک زیاتر لە ٣٢٣,٠٠٠ کرێکار لەو پیشەسازییەدا لە نیویۆرک کاریان دەکرد. لە ساڵی ٢٠١٥دا، کەمتر لە ٢٣,٠٠٠ دانیشتووی نیویۆرک سیتی لەم پیشەسازییەدا کاریان دەکرد، ھەرچەندە ھەوڵەکانی بوژاندنەوە بەردەوام بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Winnie |دوایین=Hu |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=New York Tries to Revive Garment Industry, Outside the Garment District |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/02/07/nyregion/new-york-garment-industry-brooklyn.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> و پیشەسازیی مۆدەی ئەمریکی بەردەوامە لەوەی بە شێوەیەکی میتۆنیمی پێی بوترێت ''[[سێڤنث ئەڤینیو (مانھاتن)|شەقامی حەوتەم]]''.<ref>[[Geoff Nunberg|Nunberg, Geoff]]. [https://www.npr.org/2011/12/07/143265669/occupy-geoff-nunbergs-2011-word-of-the-year "'Occupy': Geoff Nunberg's 2011 Word Of The Year"], [[WNPR]], December 7, 2011. Accessed January 6, 2026. "But give props to the magic of metonymy, too. That's the figure of speech that lets us use names like Wall Street, Hollywood or Seventh Avenue to refer to the things that go on there."</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی نیویۆرک سیتی لە ١.٣&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی تێپەڕی، کە لەو بڕەش زیاتر لە ١&nbsp;تریلیۆن دۆلار (٧٧٪) تەنھا لەلایەن [[پێڕستی کاونتییەکانی ئەمریکا بەپێی GDP|مانھاتنەوە]] بەرھەم ھێنرابوو.<ref name=ManhattanGDP>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gross Domestic Product: All Industries in New York County, NY|ناونیشان=https://fred.stlouisfed.org/series/GDPALL36061|وێبگە=fred.stlouisfed.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bea.gov" /> ھاوشێوەی شارە گەورەکانی تر، نیویۆرک سیتی ئاستێک لە [[جیاوازیی داھات|نایەکسانی داھاتی]] ھەیە، وەک چۆن لە [[پێوەری جینی]]یەکەیدا کە ٠.٥٥ بووە لە ساڵی ٢٠٢٢دا دەردەکەوێت.<ref>[https://data.census.gov/table?q=B19083:%20GINI%20INDEX%20OF%20INCOME%20INEQUALITY&g=160XX00US3651000 B19083 Gini Index of Income Inequality American Community Survey Universe: Households 2022: ACS 1-Year Estimates], [[United States Census Bureau]]. Accessed January 12, 2024.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Honan |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=New York City's Income-Inequality Gap Hasn't Changed, Report Says |زمان=en-US |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/new-york-citys-income-inequality-gap-hasnt-changed-report-says-11568174460 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0099-9660}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، شارەکە کۆی گشتیی دامەزراندنی زیاتر لە ٤.٧٥&nbsp;ملیۆن کەس بوو کە زیاتر لە چوارەکیان لە خزمەتگوزارییەکانی پەروەردە و تەندروستیدا بوون.<ref>[https://www.bls.gov/regions/northeast/summary/blssummary_newyorkcity.pdf New York City Economic Summary], [[Bureau of Labor Statistics]], updated January 8, 2024. Accessed January 12, 2024.</ref> مانھاتن، کە زیاتر لە نیوەی ھەلی کارەکانی شارەکەی لەخۆدەگرت، تێکڕای مووچەی ھەفتانەی ٢,٥٩٠ دۆلاری ھەبوو لە چارەکی دووەمی ٢٠٢٣دا، کە بە چوارەم بەرزترین ڕیزبەند کرابوو لە نێوان ٣٦٠ گەورەترین کاونتییەکانی وڵاتەکەدا.<ref name="BLS2023Q3">[https://www.bls.gov/news.release/pdf/cewqtr.pdf County Employment And Wages – Second Quarter 2023], [[Bureau of Labor Statistics]], November 21, 2023. Accessed January 12, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی یەکێکە لەو شارە کەمە ئەمریکییانەی کە [[باجی داھات|باجی داھات]] (نزیکەی ٣٪) دەخاتە سەر دانیشتووانەکەی؛<ref name="Localities_with_INCOME_tax">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moreno |یەکەم=Tonya |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=U.S. Cities That Levy Income Taxes |ناونیشان=https://www.thebalance.com/cities-that-levy-income-taxes-3193246 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170308014312/https://www.thebalance.com/cities-that-levy-income-taxes-3193246 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[The Balance (website)|The Balance]] |وتەگێڕانەوە=Fourteen states and the District of Columbia allow cities, counties, and municipalities to levy their own separate individual income taxes in addition to state income taxes.}}</ref><ref name="NYCTax">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Personal Income Tax & Non-resident NYC Employee Payments |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/site/finance/taxes/personal-income-tax-and-non-resident-employees.page |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Finance]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220827134650/https://www1.nyc.gov/site/finance/taxes/personal-income-tax-and-non-resident-employees.page |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYC_tax_schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=New York City tax rate schedule |ناونیشان=https://www.tax.ny.gov/pdf/current_forms/it/nyc_tax_rate_schedule.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170308234704/https://www.tax.ny.gov/pdf/current_forms/it/nyc_tax_rate_schedule.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[New York State Department of Taxation and Finance]]}}</ref> سەرەڕای ئەم سەپاندنی باجە، نیویۆرک سیتی لە ساڵی ٢٠٢٤دا بە جیاوازییەکی زۆرەوە ماڵی بەرزترین ژمارەی ملیاردێرەکان بوو لە ھەر شارێکی جیھان، بە کۆی گشتی ١١٠ ملیاردێر.<ref name="NYCHighestNumberBillionaires" /> === وۆڵ ستریت === [[File:Gaming-Wall-Street BTS Prodigium-266.jpg|thumb|[[بۆرسەی نیویۆرک]] [[پێڕستی بۆرسەکان#بۆرسە سەرەکییەکان|گەورەترین بۆرسەی جیھانە]] لە ڕووی کۆی [[سەرمایەداریکردنی بازاڕ|سەرمایەداریکردنی بازاڕ]]ی ئەو [[پێڕستی ئەو کۆمپانیایانەی لە بۆرسەی نیویۆرک تۆمارکراون|کۆمپانیایانەی تێیدا تۆمارکراون]].<ref name="NYSElargest" /><ref name="NYSEhighestcap" />|alt=ئاڵایەکی گەورە بەسەر کۆڵەکە شێواز ڕۆمانییەکانی پێشەوەی بینایەکی گەورەدا ڕاکێشراوە.]] گرنگترین [[کەرتی ئابووری|کەرتی ئابووریی]] نیویۆرک سیتی لە ڕۆڵیدایە وەک [[ناوەندی دارایی|ناوەندێکی داراییی]] گشتگیر، کە بە شێوەیەکی میتۆنیمی بە ''وۆڵ ستریت'' ناسراوە. [[خوارووی مانھاتن]] ماڵی [[بۆرسەی نیویۆرک]] و [[نازداک]]ە، کە بەڕیزبەندی گەورەترین و دووەم گەورەترین [[بۆرسە|بۆرسەکانی]] جیھان پێکدەھێنن، کاتێک دەپێورێن ھەم بە تێکڕای قەبارەی مامەڵەی ڕۆژانە و ھەم بە کۆی [[سەرمایەداریکردنی بازاڕ]]ی کۆمپانیا تۆمارکراوەکانیان لە ساڵی ٢٠١٣دا.<ref name="NYSElargest">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYSE Listings Directory |ناونیشان=https://www.nyse.com/about/listed/lc_ny_overview.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130621174531/http://www.nyse.com/about/listed/lc_ny_overview.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York Stock Exchange]]}}</ref><ref name="NYSEhighestcap">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2013 WFE Market Highlights |ناونیشان=http://www.world-exchanges.org/files/2013_WFE_Market_Highlights.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327112731/http://www.world-exchanges.org/files/2013_WFE_Market_Highlights.pdf |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[World Federation of Exchanges]]}}</ref> لە ساڵی دارایی ٢٠١٣-١٤دا، [[پیشەسازیی کاغەزە دارایییەکان|پیشەسازیی کاغەزە دارایییەکانی]] وۆڵ ستریت ١٩٪ی داھاتی باجی ویلایەتی نیویۆرکی بەرھەم ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=DiNapoli: Wall Street Bonuses Edge Up in 2014 |ناونیشان=https://www.osc.state.ny.us/press/releases/mar15/031115.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Office of the [[New York State Comptroller]]}}</ref> نیویۆرک سیتی وەک گەورەترین ناوەندی جیھانی دەمێنێتەوە بۆ مامەڵەکردن لە بازاڕەکانی [[پشکی گشتی]] و سەرمایەی [[کاغەزی دارایی (دارایی)|قەرز]].<ref name="CNY2007">{{cite report |url=http://www.nyc.gov/html/om/pdf/ny_report_final.pdf |title=Sustaining New York's and the US' Global Financial Services Leadership |publisher=[[New York City Economic Development Corporation]] |access-date=July 19, 2015 }}</ref>{{rp|31–32}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Total debt securities|ناونیشان=http://www.bis.org/statistics/r_qa1306_hanx18.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Bank for International Settlements]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923222511/http://www.bis.org/statistics/r_qa1306_hanx18.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نیویۆرک ھەروەھا پێشەنگە لە بەڕێوەبردنی [[سندووقی پارێزی|سندووقەکانی پارێزی]]؛ [[پێڕستی کۆمپانیاکانی پشکی تایبەت|پشکی تایبەت]]؛ و قەبارەی دراویی [[یەکگرتن و کڕین]]. چەندین [[بانکداریی وەبەرھێنان|بانکی وەبەرھێنان]] و [[بەڕێوەبردنی وەبەرھێنان|بەڕێوەبەری وەبەرھێنان]] کە بارەگایان لە مانھاتنە، بەشداربووی گرنگن لە ناوەندە دارایییەکانی تری جیھاندا.<ref name="CNY2007" />{{rp|34–35}} نیویۆرک سەنتەری سەرەکیی [[بانکی بازرگانی|بانکداریی بازرگانی]]یە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chaudhuri |یەکەم=Saabira |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Ranking the Biggest U.S. Banks: A New Entrant in Top 5 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://blogs.wsj.com/moneybeat/2014/09/15/ranking-the-biggest-u-s-banks-a-new-entrant-in-top-5/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> مانھاتن زیاتر لە ٥٠٠&nbsp;ملیۆن پێی چوارگۆشە (٤٦.٥&nbsp;ملیۆن مەتر دووجا) ڕووبەری ئۆفیسی تێدابوو لە ساڵی ٢٠١٨دا،<ref name="ManhattanOfficeSpace">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Cynthia |دوایین=Foster |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Q3 2018 U.S. Office Market Outlook |ناونیشان=https://www2.colliers.com/en/Research/2018-Q3-US-Office-Market-Outlook-Report |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Colliers International]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414022654/https://www2.colliers.com/en/Research/2018-Q3-US-Office-Market-Outlook-Report |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە نیویۆرک سیتی دەکاتە گەورەترین بازاڕی ئۆفیس لە جیھاندا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ft.com/content/f2849309-f490-47e8-abe6-2aa6bfcc69fc |سەردێڕ=Law firm Paul Weiss signs biggest US office lease of 2023 in Manhattan |نووسەر=Joe Miller and Joshua Chaffin |newspaper=Financial Times |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=New York City's office market, the world's largest...}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Understanding The Manhattan Office Space Market |ناونیشان=http://www.officespaceseeker.com/manhattan-office-space-market.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Officespaceseeker.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140713071533/http://www.officespaceseeker.com/manhattan-office-space-market.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەکاتێکدا [[میدتاون مانھاتن]]، بە ٤٠٠&nbsp;ملیۆن پێی چوارگۆشە (٣٧.٢&nbsp;ملیۆن مەتر دووجا) لە ساڵی ٢٠١٨دا،<ref name="ManhattanOfficeSpace" /> گەورەترین ناوەندی بازرگانییە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Marketbeat United States CBD Office Report 2Q11 |ناونیشان=http://www.cushwake.com/cwmbs2q11/PDF/off_us_cbd_2q11.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130508231043/http://www.cushwake.com/cwmbs2q11/PDF/off_us_cbd_2q11.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Cushman & Wakefield|Cushman & Wakefield, Inc]]}}</ref> === تەکنۆلۆژیا و بایۆتەکنۆلۆژیا === [[File:Flatiron District.jpg|thumb|[[ناوچەی فلاتئایرۆن]] بێشکەی سیلیکۆن ئالێییە، کە لە سەرەتادا میتۆنیمی بوو بۆ کەرتی تەکنۆلۆژیای بەرزی ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک.]] [[File:Cornell_Tech_buildings_(41991).jpg|thumb|[[کۆرنێڵ تێک]] لەسەر [[دوورگەی ڕۆزڤێڵت]]]] نیویۆرک ناوەندێکی تەکنۆلۆژیای جیھانیی ئاست بەرزە.<ref name="NewYorkCityDestinationNumberOneTechHub" /><ref name="NYCTopTierTechHub">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/bradthomas/2021/09/11/silicon-alley-provides-path-to-prosperity-for-new-york-city/?sh=728c3b7b5465 |سەردێڕ='Silicon Alley' Provides Path To Prosperity For New York City |یەکەم=Brad |دوایین=Thomas |magazine=Forbes |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=As it stands now, the city is second only to Silicon Valley as the largest technology ecosystem in the world.}}</ref> سیلیکۆن ئالێی، کە سەردەمانێک نازناوێک بوو بۆ ئەو بوارەی کە پیشەسازییەکانی [[تەکنۆلۆژیای بەرز|تەکنۆلۆژیای بەرزی]] ناوچە میترۆپۆلیتانەکەی دەگرتەوە،<ref name="Dickey2013">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/silicon-alley-100-2013-2013-10?op=1 |سەردێڕ=SA 100 2013: The Coolest People In New York Tech |یەکەم١=Megan Rose |دوایین١=Dickey |یەکەم٢=Jillian |دوایین٢=D'Onfro |وێبگە=[[Business Insider]] |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722170340/http://www.businessinsider.com/silicon-alley-100-2013-2013-10?op=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئیتر ناوێکی گونجاو نییە چونکە ژینگەی تەکنۆلۆژیای شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان بووە ھەم لە ڕووی شوێن و ھەم لە ڕووی بوارەوە لایەنی کەم لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە، کاتێک بازرگانیی تەکنۆلۆژیا لە شوێنی زیاتری مانھاتن و ناوچەکانی تر دەرکەوت، و پەیوەندی زۆری بە [[سیلیکۆن]]ەوە نەبوو.<ref name="Dickey2013" /><ref name="Ward2018">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/the-history-of-new-yorks-silicon-alley |سەردێڕ=The History of New York's Silicon Alley |یەکەم=Peter |دوایین=Ward |ئیش=The Culture Trip |ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=When the revival began in 2003, tech companies didn't stick to the same areas. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250225083249/https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/the-history-of-new-yorks-silicon-alley |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بواری تەکنۆلۆژیای ئێستای نیویۆرک سیتی کۆمەڵێک بەرنامە دەگرێتەوە کە بەکارھێنانی گشتگیری [[ژیریی دەستکرد]] (AI)،<ref name="AI-NYC1A">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nyc.gov/assets/cto/downloads/ai-strategy/nyc_ai_strategy.pdf |سەردێڕ=AI Strategy |ئیش=City of New York |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="AI-NYC1B">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2023/08/24/google-amazon-nvidia-amd-other-tech-giants-invest-in-hugging-face.html |سەردێڕ=Google, Amazon, Nvidia and other tech giants invest in AI startup Hugging Face, sending its valuation to $4.5 billion |نووسەر=Kif Leswing |بڵاوکەرەوە=[[CNBC]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=Hugging Face, an AI firm based in New York, has raised $235 million at a $4.5 billion valuation from some of technology's biggest companies.}}</ref> ئینتەرنێتی بڕۆدباند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nyc.gov/assets/cto/downloads/internet-master-plan/NYC_IMP_1.7.20_FINAL-2.pdf |سەردێڕ=The New York City Internet Master Plan |ئیش=City of New York |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> [[میدیای نوێ]]، [[تەکنۆلۆژیای دارایی]] (''فینتێک'') و [[دراوی کۆدکراو|کریپتۆکەرەنسی]]، [[بایۆتەکنۆلۆژیا]]، [[دیزاینی یاری]]، و بوارەکانی تر لە ناو تەکنۆلۆژیای زانیاری دەگرێتەوە کە لەلایەن [[سیستەمی ژینگەییی کارسازی|سیستەمی ژینگەییی کارسازی]] و وەبەرھێنانەکانی [[سەرمایەی مەترسیدار]]ەوە پشتگیری دەکرێن. [[کۆمپانیای تازەدامەزراو|کۆمپانیا ستارت‌ئەپە]] تەکنۆلۆژییەکان و دامەزراندنی کارسازی لە نیویۆرک سیتی و ناوچەکەدا لە گەشەکردندان. کەرتی تەکنۆلۆژیا لە ساڵی ٢٠١٠ەوە پشکی گەورەتر لە ئابووریی نیویۆرک سیتی داگیر دەکات.<ref name="TechNYC1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Ben |دوایین١=Casselman |یەکەم٢=Keith |دوایین٢=Collins |یەکەم٣=Karl |دوایین٣=Russell |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Even Without Amazon, Tech Could Keep Gaining Ground in New York |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/interactive/2019/02/15/business/economy/nyc-tech-startups-amazon.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> [[Tech:NYC]]، کە لە ساڵی ٢٠١٦ دامەزراوە، ڕێکخراوێکی قازانج نەویستە کە نوێنەرایەتیی پیشەسازیی تەکنۆلۆژیای نیویۆرک سیتی دەکات لەگەڵ حکومەت، دامەزراوە مەدەنییەکان، لە بازرگانی، و لە میدیادا، و ئامانجە سەرەکییەکانی بریتییە لە زیاتر گەورەکردنی بنکەی بەھرە تەکنۆلۆژییە بەرچاوەکەی نیویۆرک و داکۆکیکردن لەو سیاسەتانەی کە ھانی کۆمپانیا تەکنۆلۆژییەکان دەدەن بۆ گەشەکردن لە شارەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Jonathan |دوایین=Schieber |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=A Year After its Launch, TechNYC Has Become a Force in New York Politics |ئیش=[[TechCrunch]] |ناونیشان=https://techcrunch.com/2017/05/24/a-year-after-its-launch-technyc-has-become-a-force-in-new-york-politics/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> کەرتی ژیریی دەستکردی نیویۆرک سیتی ٤٨٣.٦&nbsp;ملیۆن دۆلاری ئەمریکی کۆکردەوە لە وەبەرھێنانی سەرمایەی مەترسیدار لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref name="NYCArtificialIntelligenceHub">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.crainsnewyork.com/technology/new-york-artificial-intelligence-firms-raised-whopping-4836m-2022 |سەردێڕ=City AI firms bucked the VC downturn, raised a whopping $483.6M in 2022 |نووسەر=Cara Eisenpress |بڵاوکەرەوە=Crain Communications |ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣دا، نیویۆرک یەکەم دەستپێشخەریی گشتگیری ڕاگەیاند بۆ دروستکردنی ھەم چوارچێوەیەک لە ڕێساکان و ھەم [[چات‌بۆت|چات‌بۆتێک]] بۆ ڕێکخستنی بەکارھێنانی AI لە ناو بازنەی حکومەتی شارەکەدا.<ref name="NYCArtificialIntelligenceGovernment">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pymnts.com/artificial-intelligence-2/2023/new-york-city-unveils-ai-action-plan-that-develops-rules-framework/ |سەردێڕ=New York City Unveils AI Action Plan that Develops Rules Framework |بڵاوکەرەوە=PYMNTS |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=This comprehensive initiative is the first for a major U.S. city...As part of the plan, the city has piloted the first citywide AI chatbot to help business owners navigate the government.}}</ref> کەرتی [[بایۆتەکنۆلۆژیا]] لە نیویۆرک سیتی لە گەشەکردندایە، بە پشتبەستن بە ھێزی شارەکە لە [[توێژینەوەی زانستی|توێژینەوەی زانستیی]] ئەکادیمی و پاڵپشتییە دارایییە گشتی و بازرگانییەکان. لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، سەرۆکی شارەوانی مایکل ئاڕ بلومبێرگ ڕایگەیاند کە [[زانکۆی کۆرنێڵ]] و [[پەیمانگای تەکنۆلۆژیای تەکنیۆن-ئیسرائیل]]ی ھەڵبژاردووە بۆ دروستکردنی قوتابخانەیەکی باڵای [[زانستە کارپێکراوەکان|زانستە کارپێکراوەکان]] بە بڕی ٢&nbsp;ملیار دۆلار بە ناوی [[کۆرنێڵ تێک]] لەسەر [[دوورگەی ڕۆزڤێڵت]] بە ئامانجی گۆڕینی نیویۆرک سیتی بۆ پایتەختی تەکنۆلۆژیای پێشەنگی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pérez-Peña |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Cornell Alumnus Is Behind $350 Million Gift to Build Science School in City |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/12/20/nyregion/cornell-and-technion-israel-chosen-to-build-science-school-in-new-york-city.html?scp=3&sq=cornell&st=cse |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ju |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ='Game-changing' Tech Campus Goes to Cornell, Technion |ناونیشان=https://news.cornell.edu/stories/2011/12/nyc-chooses-cornell-technion-build-tech-campus |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Cornell University]]}}</ref> === خانووبەرە === [[File:5th Avenue 9304.JPG|thumb|[[پێنجەم ئەڤینیو]] لە [[میدتاون مانھاتن]] گرانترین شەقامی بازاڕکردنە لە جیھاندا.<ref name=FifthAvenueMostExpensiveStreetOnEarth>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ir.cushmanwakefield.com/news/press-release-details/2023/New-Yorks-Fifth-Avenue-Retains-its-Top-Ranking-as-the-Worlds-Most-Expensive-Retail-Destination/default.aspx#:~:text=around%20the%20world.-,New%20York's%20Fifth%20Avenue%20retains%20its%20top%20ranking%20as%20the,which%20placed%20third%20in%202023. |سەردێڕ=New York's Fifth Avenue Retains its Top Ranking as the World's Most Expensive Retail Destination |بڵاوکەرەوە=Cushman & Wakefield |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref>]] خانووبەرەی نیویۆرک سیتی پەناگەیەکە بۆ وەبەرھێنەرانی جیھانی.<ref name="NYCSafeHavenGlobalInvestors" /> کۆی بەھای ھەموو موڵکەکانی نیویۆرک سیتی بە ١.٤٧٩&nbsp;تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی خەمڵێنرا بۆ [[ساڵی دارایی]] ٢٠١٧، کە زیادبوونی ٦.١٪ بوو لە ساڵی پێشووتر. لە کۆی بەھای بازاڕ، خانووە یەک خێزانییەکان ٧٦٥&nbsp;ملیار دۆلار (٥١.٧٪)یان پێکدەھێنا؛ [[کۆندۆمینیۆم|کۆندۆمینیۆمەکان]]، [[ھەرەوەزی خانووبەرە|کۆ-ئۆپەکان]]، و بینا شوقەیییەکان گەیشتنە ٣٥١&nbsp;ملیار دۆلار (٢٣.٧٪)؛ و موڵکە بازرگانییەکان بە ٣١٧&nbsp;ملیار دۆلار (٢١.٤٪) خەمڵێنران.<ref>[https://www.nyc.gov/site/finance/about/press/press-release-fy24-tentative-assessment-roll.page ''Department Of Finance Publishes Fiscal Year 2024 Tentative Property Tax Assessment Roll''], [[New York City Department of Finance]], press release dated January 17, 2023. Accessed July 28, 2023. "The tentative assessment roll for FY24 shows the total market value of all New York City properties is $1.479 trillion, a 6.1 percent increase from Fiscal Year 2023. Property values for FY24 reflect real estate activity between January 6, 2022, to January 5, 2023, the taxable status date."</ref><ref name="NYC real estate">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nyc.gov/assets/finance/downloads/pdf/press_release/fy2017_tentative_assessment_roll.pdf |سەردێڕ=Department of Finance Publishes Fiscal Year 2017 Tentative Assessment Roll |بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Finance]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Today, Jacques Jiha, Commissioner for the Department of Finance, announced the publication of the Tentative Property Assessment Roll for fiscal year 2017, which shows the total Market Value for the upcoming year at about $1.072&nbsp;trillion, an increase of $102.5&nbsp;billion, or 10.6 percent from the 2016 Fiscal Year.}}</ref> [[پێنجەم ئەڤینیو]] لە میدتاون مانھاتن بەرزترین کرێی بازاڕکردنی ھەیە لە جیھاندا، کە دەگاتە {{convert|2000|$/ft2|$/m2}} لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref>Boonshoft, Michael. [https://www.cushmanwakefield.com/en/news/2023/11/ny-fifth-avenue-retains-its-top-ranking-as-the-worlds-most-expensive-retail-destination "New York's Fifth Avenue Retains Its Top Ranking As The World's Most Expensive Retail Destination"], [[Cushman & Wakefield]], November 20, 2023. Accessed January 13, 2024. "New York's Fifth Avenue retains its top ranking as the world's most expensive retail destination, despite recording flat rental growth year-over-year (YOY)."</ref> نیویۆرک سیتی یەکێکە لە بەرزترین [[تێچووی ژیان|تێچووەکانی ژیان]] لە جیھاندا، کە ئەمەش بەھۆی کەمیی خانووبەرە لە شارەکەدا خراپتر بووە.<ref>Horowitz, Alex; and Staveski, Adam. [https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/articles/2023/05/25/new-yorks-housing-shortage-pushes-up-rents-and-homelessness "New York's Housing Shortage Pushes Up Rents and Homelessness"], [[The Pew Charitable Trusts]], May 25, 2023. Accessed March 17, 2024. "Housing construction in New York City and its suburbs has lagged far behind that of other major cities and their suburbs, resulting in low housing availability and a vacancy rate of just 3%. New York City's housing stock has only increased 4% since 2010, not nearly enough to keep up with its 22% increase in jobs. And from 2017 to 2021, New York City permitted 13 homes for every 1,000 residents in 2017, while Boston added 28, Washington, D.C., added 43, and Seattle added 67."</ref><ref>Morabito, Charlotte (June 24, 2024). [https://www.cnbc.com/2023/06/24/how-new-york-citys-sky-high-cost-of-living-stacks-up-to-london.html How New York City's sky-high cost of living stacks up to London], [[CNBC]]. Retrieved January 12, 2024.</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣دا، شوقەی یەک ژوورە لە مانھاتن بە تێکڕای نرخی مانگانەی ٤,٤٤٣ دۆلاری ئەمریکی بەکرێ دەدرا.<ref>Duddridge, Natalie (August 11, 2023). [https://www.cbsnews.com/newyork/news/manhattans-average-rent-soared-to-record-5588-in-july/ Manhattan's average rent soared to a record $5,588 in July]. CBS New York. Retrieved January 12, 2024.</ref> تێکڕای نرخی خانوو لە سەرتاسەری شارەکەدا تا ساڵی ٢٠٢٣ لە سەرووی ١&nbsp;ملیۆن دۆلارەوە بوو.<ref>Barrett, George (August 2, 2023). [https://www.nyrealestatetrend.com/home-prices-and-property-values-in-new-york/ Home Prices and Property Values in New York] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260825193116/https://www.nyrealestatetrend.com/home-prices-and-property-values-in-new-york/ |date=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ }}. NY Real Estate Trend. Retrieved January 12, 2024.</ref> بە ھەبوونی ٣٣,٠٠٠ یەکە لە ساڵی ٢٠٢٣ لە نێوان ٢.٣&nbsp;ملیۆن شوقەی کرێی شارەکەدا، ڕێژەی چۆڵی ١.٤٪ بوو، کە نزمترین ئاستە لە ساڵی ١٩٦٨ەوە و ڕێژەیەکە کە ئاماژەیە بۆ کەمیی یەکەی بەردەست، بەتایبەتی لە نێوان ئەوانەی کرێکەیان لە خوار ١,٦٥٠ دۆلارە لە مانگێکدا، کە کەمتر لە ١٪ی یەکەکان بەردەست بوون.<ref>Zaveri, Mihir. [https://www.nytimes.com/2024/02/08/nyregion/apartment-vacancy-rate-housing-crisis.html "New York City's Housing Crunch Is the Worst It Has Been in Over 50 Years. Only 1.4 percent of the city's rentals were available in 2023, according to new data, the lowest portion since 1968. The market was even tighter for lower-cost apartments."], ''[[The New York Times]]'', February 8, 2024. Accessed February 9, 2024. "The portion of rentals that were vacant and available dropped to a startling 1.4 percent in 2023, according to city data released on Thursday. It was the lowest vacancy rate since 1968 and shows just how drastically home construction lags behind the demand from people who want to live in the city.... Then, that number—about 33,210 units in 2023—is divided by the roughly 2.3 million total rental homes in the city that are either available or occupied by tenants. The vacancy rate dropped to 1.4 percent even as the city added some 60,000 homes over the past two years, according to the city data."</ref> خواستێکی بەرزی بەردەوام وایکردووە تێکڕای کرێی مانگانەی شوقەی یەک ژوورە لە نیویۆرک سیتی بگاتە سەرووی ٤,٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی و کرێی دوو ژوورەش بۆ سەرووی ٥,٠٠٠ دۆلار، کە بە جیاوازییەکی زۆر بەرزترینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا.<ref name="NYCMostExpensiveRents" /> === گەشتیاری === [[File:Times_Square,_Broadway,_May_2016.jpg|thumb|[[تایمز سکوێیەر]] یەکێکە لە پێشەنگترین شوێنە گەشتیارییەکانی جیھان بە ٥٠&nbsp;ملیۆن گەشتیار ساڵانە.<ref name="NYCvisitors" />]] گەشتیاری پیشەسازییەکی گرنگە بۆ نیویۆرک سیتی، و [[گەشتیاری + کۆنفڕانسەکانی نیویۆرک سیتی]] نوێنەرایەتیی فەرمانگەی گەشتیاریی فەرمیی شارەکە دەکات.<ref>[https://www.travelweekly.com/Travel-News/Travel-Agent-Issues/NYC-and-Company-changes-its-name "NYC & Company is now New York City Tourism + Conventions"], ''Travel Weekly'', March 28, 2023. Accessed January 17, 2024. "New York City's official destination marketing organization has changed its name to New York City Tourism + Conventions, dropping the NYC & Company name it's held since 1999."</ref> نیویۆرک شایەتحاڵی گەشەسەندنی قەبارەی تێکەڵاوی گەشتیارانی نێونەتەوەیی و ناوخۆیی بووە، کە دەگاتە ٦٦.٦&nbsp;ملیۆن سەردانیکەر بۆ شارەکە لە ساڵێکدا، لەوانەش تا ١٣.٥&nbsp;ملیۆن سەردانیکەری نێونەتەوەیی، کە زۆرترین ژمارەیان لە شانشینی یەکگرتوو، کەنەدا، بەڕازیل، و چینەوە بووە.<ref name="Tourism2021" /> چەندین سەرچاوە نیویۆرکیان بە وێنەگیراوترین شاری جیھان ناوبردووە.<ref name="NYCMostPhotographed1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=History in Photos: New York is the Most Photographed City in the World |ناونیشان=https://nycity.media/history/history-in-photos-new-york-is-the-most-photographed-city-in-the-world.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=Not eliminate how many photos you have done well with your digital cameras, cell phones, and smartphones. And also in the professional area, New York has a non-sealing charm for filmmakers and photographers..Every year, there are 40,000 shoots for advertising, cinema films, TV shows, series, music videos, and documentation. New York is considered the most photographed city in the world. And yet photographers, again and again, manage to take a new perspective in the megacity, to avoid an unusual motif, to create an optics that fascinates.}}</ref><ref name="NYCMostPhotographed2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=McNeely |یەکەم١=Jamie |سەردێڕ=The Most Photographed Places In The World Based On Traveler Data |ئیش=Expedia Travel Blog |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشان=https://www.expedia.com/stories/most-photographed-places-in-the-world/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ |بڵاوکەرەوە=Expedia |وتەگێڕانەوە=With visitors taking a slice of the Big Apple back home on their camera reel, it's hardly surprising that New York is the most photographed city in the world. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230713051730/https://www.expedia.com/stories/most-photographed-places-in-the-world/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYCMostPhotographed3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Swanson |یەکەم١=Ana |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=The world's most photographed places |newspaper=[[The Washington Post]] |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/08/26/the-worlds-most-photographed-places/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> ''[[ئای ڵاڤ نیویۆرک]]'' (کە بە شێوەی I <span style="color:red;">❤</span> NY دەنووسرێت) ھەم لۆگۆیەکی بازرگانییە و ھەم گۆرانییەکە کە بنەمای [[کەمپەینی ڕیکلام|ھەڵمەتێکی ڕیکلامین]] و لە ساڵی ١٩٧٧ەوە بەکاردەھێنرێن بۆ بەرەوپێشبردنی [[گەشتیاری لە نیویۆرک سیتی|گەشتیاری لە نیویۆرک سیتی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.believermag.com/issues/200309/?read=interview_glaser |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150619204157/http://www.believermag.com/issues/200309/?read=interview_glaser |سەردێڕ=Chip Kidd talks with Milton Glaser |ئیش=[[The Believer (magazine)|The Believer]] |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> و دواتر بۆ بەرەوپێشبردنی ویلایەتی نیویۆرکیش. لۆگۆ بازرگانییەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن [[کۆمپانیای گەشەپێدانی ئیمپایەر ستەیت|پەرەپێدانی ئیمپایەر ستەیتی ویلایەتی نیویۆرک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=I Love New York Logo |ناونیشان=http://www.nysl.nysed.gov/emblems/iluvny.htm |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[New York State Education Department]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150906091226/http://www.nysl.nysed.gov/emblems/iluvny.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرێک لە [[پێڕستی نیشانەکانی نیویۆرک سیتی|ناوچە و مۆنیۆمێنتەکانی]] نیویۆرک سیتی نیشانەی گرنگن، لەوانە سێ لە دە شوێنە گەشتیارییەکانی جیھان کە زۆرترین سەردانیکەریان ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World's Most Visited Tourist Attractions, Ranked |ناونیشان=https://www.farandwide.com/s/most-visited-tourist-destinations-bc849c0424864219 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Farandwide.com |زمان=en}}</ref> ژمارەیەکی پێوانەیی لە ٦٦.٦&nbsp;ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠١٩دا سەردانی نیویۆرک سیتییان کرد، کە بووە ھۆی ھێنانی ٤٧.٤&nbsp;ملیار دۆلار وەک داھاتی گەشتیاری. ژمارەی سەردانیکەران بە ڕێژەی دوو لەسەر سێ کەمبووەوە لە ساڵی ٢٠٢٠دا لە کاتی پەتاکەدا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٣دا گەڕایەوە بۆ ٦٣.٣&nbsp;ملیۆن.<ref name="Tourism2021">[https://www.osc.ny.gov/reports/osdc/tourism-industry-new-york-city ''The Tourism Industry in New York City Reigniting the Return''], [[New York State Comptroller]] [[Thomas DiNapoli]], April 2021. Accessed December 29, 2023. "After reaching a record high of 66.6 million visitors in 2019 and generating $47.4 billion in spending, the number of visitors to New York City dropped by 67 percent and their spending declined by 73 percent in 2020.... New York City hosted 66.6 million visitors in 2019 (about 25 percent of the State's 265.5 million visitors that year), its tenth consecutive annual record. In 2020, the pandemic and related behavioral and governmental restrictions caused the number to drop to 22.3 million, a 67 percent reduction (see Figure 1)."</ref><ref>David, Greg. [https://www.thecity.nyc/2023/09/05/tourists-china-hotel-rates/ "Tourists Are Back to NYC in Big Numbers"], [[The City (website)|The City]], September 5, 2023. Accessed December 29, 2023. "But the city will not surpass its 2019 record of 66.6 million visitors because once-numerous travelers from China remain few and far between and Americans are flocking to Europe in unprecedented numbers.... Still, the numbers show a rebound with the official forecast from the tourism agency NYC & Co. still predicting 63.3 million visitors this year, up 12% from last year."</ref> نیشانە مێژووییە گەورەکانی نیویۆرک سیتی بریتین لە [[مۆزەخانەی ھونەری مێترۆپۆلیتان]]، [[پەیکەری ئازادی]]، [[ئیمپایەر ستەیت بڵدینگ]]، و سەنتڕاڵ پارک.<ref>[https://www.lux-review.com/most-popular-landmarks-in-new-york/ Most Popular Landmarks in New York] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909073305/https://www.lux-review.com/most-popular-landmarks-in-new-york/ |date=September 9, 2024 }}, ''LUXlife Magazine'', November 5, 2021</ref> تایمز سکوێیەر سەنتەری ڕووناککراوەی [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|ناوچەی شانۆی بڕۆدوەی]]یە،<ref>{{Cite encyclopedia |title=Times Square |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/596253/Times-Square |access-date=May 10, 2011 }}</ref> و ناوەندێکی سەرەکییە بۆ [[پیشەسازیی کاتبەسەربردن|پیشەسازیی کاتبەسەربردنی]] جیھان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Architecture Images—Midtown Times Square |ناونیشان=http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170125164419/http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=usurped |بڵاوکەرەوە=2011 nyc-architecture}}</ref> کە ساڵانە ٥٠&nbsp;ملیۆن سەردانیکەر بۆ یەکێک لە قەرەباڵغترین یەکتربڕە پیادەکانی جیھان ڕادەکێشێت.<ref name="NYCvisitors">Alikpala, Gidget. [https://en.as.com/latest_news/the-top-10-most-visited-tourist-attractions-in-the-usa-n/ "The top 10 most visited tourist attractions in the USA"], ''[[As (newspaper)|As]]'', September 4, 2023. Accessed January 13, 2024. "Central Park, New York- 42 million annual visitors... Times Square, New York- 50 million annual visitors. At number one is Times Square, one of the most iconic locations in the world."</ref> بەپێی [[یەکێتیی بڕۆدوەی]]، نمایشەکان لەسەر [[شانۆی بڕۆدوەی|بڕۆدوەی]] بە بەھای نزیکەی ١.٥٤&nbsp;ملیار دۆلاری ئەمریکی بلیتەکانیان فرۆشتووە لە ھەردوو وەرزی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ و ٢٠٢٣-٢٠٢٤دا. ھەردوو وەرزەکە ئامادەبوونی شانۆیییان بە نزیکەی ١٢.٣&nbsp;ملیۆن کەس بۆ ھەر یەکێکیان بەخۆوە بینیوە.<ref name="BroadwayLeagueStatistics">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.broadwayleague.com/research/statistics-broadway-nyc/ |سەردێڕ=Broadway Season Statistics |بڵاوکەرەوە=The Broadway League |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> === ڕاگەیاندن و کاتبەسەربردن === [[File:New_York,_2019_(48621790492).jpg|thumb|[[سەنتەری ڕۆکفێلەڕ]]، یەکێک لە پێشەنگترین [[ڕاگەیاندن لە نیویۆرک سیتی|ناوەندەکانی میدیا و کاتبەسەربردن]]ی مانھاتن]] [[File:Freedom_Of_Speech_(256854761).jpeg|thumb|[[بینای نیویۆرک تایمز|بارەگای سەرەکیی]] [[کۆمپانیای نیویۆرک تایمز]]، بڵاوکەرەوەی ڕۆژنامەی ''[[نیویۆرک تایمز]]'']] نیویۆرک سیتی وەک پایتەختی [[پیشەسازی کاتبەسەربردن|کاتبەسەربردنی]]<ref name="NYCTheCapitaloftheWorld" /><ref name="NYCTheEntertainmentCapitaloftheWorld">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=New York City Skyscrapers |یەکەم=Richard |دوایین=Panchyk |بڵاوکەرەوە=Arcadia Publishing |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩٦-٣٨٦٢-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=01rPeuHXpeQC&pg=PT180}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=New York: The Movie Lover's Guide: The Ultimate Insider Tour of Movie New York |یەکەم=Richard |دوایین=Alleman |بڵاوکەرەوە=Crown/Archetype |ساڵ=٢٠١٣|پەڕە=٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٤١-٣٧٧٨-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=f_0Z5SxTKLkC&pg=PA95}}</ref> و [[میدیای دیجیتاڵ|میدیای دیجیتاڵی]] جیھان وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lgbtqnation.com/2017/05/first-nyc-pridefest-will-televised/ |سەردێڕ=ABC will broadcast New York's pride parade live for the first time |یەکەم=Dawn |دوایین=Ennis |بڵاوکەرەوە=[[LGBTQ Nation]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=Never before has any TV station in the entertainment and news media capital of the world carried what organizer boast is the world's largest Pride parade live on TV.}}</ref> ناوەندێکە بۆ پیشەسازییەکانی ڕیکلام، [[مۆسیقای نیویۆرک سیتی|مۆسیقا]]، [[پێڕستی ڕۆژنامە و گۆڤارەکانی نیویۆرک سیتی|ڕۆژنامە]]، میدیای دیجیتاڵ، و بڵاوکردنەوە، و گەورەترین بازاڕی میدیایە لە ئەمریکای باکوور.<ref>{{cite press release |title=Tampa Bay 12th Largest Media Market Now |publisher=Tampa Bay Partnership |date=August 26, 2005 |url=http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |access-date=September 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928205103/http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |archive-date=September 28, 2008 }}</ref> زۆرێک لە گەورەترین [[گرووپی کۆمپانیاکانی میدیا|گرووپەکانی میدیای]] جیھان بنکەیان لەم شارەیە، لەوانە Warner Bros. Discovery، Thomson Reuters Corporation، [[ئەسۆوشیەیتید پرێس]]، Bloomberg L.P.، News Corp، [[کۆمپانیای نیویۆرک تایمز]]، NBCUniversal، Hearst Corporation، AOL و Fox Corporation. حەوت لە کۆی ھەشت تۆڕە جیھانییە پێشەنگەکانی [[ئاژانسی ڕیکلام|ئاژانسی ڕیکلام]] بارەگای سەرەکییان لە نیویۆرکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070602212322/http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 |سەردێڕ=Top 10 Consolidated Agency Networks: Ranked by 2006 Worldwide Network Revenue |ئیش=[[Advertising Age]] |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زیاتر لە ٢٠٠ ڕۆژنامە و ٣٥٠ گۆڤاری بەکارھێنەر ئۆفیسیان لە شارەکەدا ھەیە،<ref name="NYC Media" /> و پیشەسازی بڵاوکردنەوە نزیکەی ١١,٥٠٠ کەس دادەمەزرێنێت، بە کاریگەرییەکی ئابووریی ٩.٢&nbsp;ملیار دۆلارەوە.<ref>Milliot, Jim. [https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/financial-reporting/article/91028-new-report-finds-nyc-publishing-bookselling-jobs-fell-between-2010-and-2020.html "New Report Finds NYC Publishing, Bookselling Jobs Fell Between 2010 and 2020"], ''[[Publishers Weekly]]'', December 1, 2022. Accessed January 30, 2024. "According to the study, book publishers generated $9.2 billion of economic output in 2020, ahead of the other publishing sub-sectors: periodical publishers ($6.3 billion); internet publishers ($2.8 billion); and newspaper publishers (2.5 billion).... The number of people employed in New York publishing houses dipped by 1.7% between 2010 and 2020, falling to 11,500."</ref> دوو ڕۆژنامە نیشتمانییە ڕۆژانەیییەکان کە گەورەترین [[بڵاوبوونەوە (ڕۆژنامە)|بڵاوبوونەوەیان]] ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە نیویۆرک بڵاودەکرێنەوە: لاپەڕە گەورەکانی ''[[وۆڵ ستریت جۆرناڵ]]'' و ''[[نیویۆرک تایمز]]''.<ref>Majid, Aisha. [https://pressgazette.co.uk/media-audience-and-business-data/media_metrics/top-25-us-newspaper-circulations-down-march-2023/ "Top 25 US newspaper circulations: Largest print titles fall 14% in year to March 2023"], ''[[Press Gazette]]'', June 26, 2023. Accessed January 13, 2024. "News Corp's business-focused ''The Wall Street Journal'' (609,654) and ''The New York Times'' (296,329) remain the biggest dailies in the US."'</ref> بە ١٣٢ خەڵات تا ساڵی ٢٠٢٢، ''The Times'' زۆرترین [[خەڵاتی پولیتیزەر]]ی بۆ ڕۆژنامەوانی بردووەتەوە<ref>[[David Folkenflik|Folkenflik, David.]] [https://www.npr.org/2022/05/08/1097097620/new-york-times-pulitzer-ukraine-walter-duranty "''The New York Times'' can't shake the cloud over a 90-year-old Pulitzer Prize"], [[NPR]], May 8, 2022. Accessed January 13, 2024. "''The New York Times'' is looking to add to its list of 132 Pulitzer Prizes – by far the most of any news organization – when the 2022 recipients for journalism are announced on Monday."</ref> و وەک [[ڕۆژنامەی تۆمارکراو]]ی میدیای ئەمریکی دادەنرێت.<ref>[https://ropercenter.cornell.edu/new-york-times The New York Times], [[Roper Center for Public Opinion Research]]. Accessed January 13, 2024. "Nicknamed The Gray Lady, The Times is long regarded within the industry as a national 'newspaper of record'."</ref> ڕۆژنامە [[تابلۆید (فۆرماتی ڕۆژنامە)|تابلۆیدەکانی]] شارەکە بریتین لە ''[[نیویۆرک دەیلی نیوز]]''، کە لە ساڵی ١٩١٩ لەلایەن [[جۆزێف مێدیل پاتەرسۆن]]ەوە دامەزرا،<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/412434/New-York-Daily-News |title=New York Daily News (American newspaper) |encyclopedia=[[Britannica.com]] |access-date=May 4, 2013 }}</ref> و ''[[نیویۆرک پۆست]]''، کە لە ساڵی ١٨٠١ لەلایەن [[ئەلێکساندەر ھامیلتۆن]]ەوە دامەزرا.<ref>Allan Nevins, ''The Evening Post: Century of Journalism'', Boni and Liveright, 1922, p. 17.</ref><ref>[https://www.loc.gov/item/lcwaN0011417/ ''New York Post''], [[Library of Congress]]. Accessed January 13, 2024. "The New York Post is an American daily newspaper, primarily distributed in New York City and its surrounding area. It is the 13th-oldest and seventh-most-widely circulated newspaper in the United States. Established in 1801 by Federalist and Founding Father Alexander Hamilton, it became a respected broadsheet in the 19th century, under the name New York Evening Post."</ref> {{As of|2019}}، نیویۆرک سیتی دووەم گەورەترین ناوەند بوو بۆ بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە ساڵانە نزیکەی ٢٠٠ فیلمی درێژی بەرھەم دەھێنا. ئەم پیشەسازییە لە ساڵی ٢٠١٩دا زیاتر لە ١٠٠,٠٠٠ کەسی دامەزراندووە، و ١٢.٢&nbsp;ملیار دۆلاری وەک مووچە و کاریگەرییەکی ئابووریی گشتیی بە بڕی ٦٤.١&nbsp;ملیار دۆلار بەرھەم ھێناوە.<ref>[https://www.nyc.gov/assets/mome/pdf/mome-nyc-film-tv-industry-study-executive-summary.pdf ''New York City Film and Television Industry Economic Impact Study 2021''], New York City Mayor's Office of Media and Entertainment. Accessed January 30, 2024. "In 2019, New York City's film and television industry was directly responsible for 100,200 jobs, $12.2 billion in wages, and $64.1 billion in direct economic output."</ref> لە ڕووی قەبارەوە، نیویۆرک پێشەنگی جیھانە لە بەرھەمھێنانی [[فیلمی سەربەخۆ]]—یەک لەسەر سێی ھەموو فیلمە سەربەخۆکانی ئەمریکا لەوێ بەرھەم دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Film Academy, New York City |ناونیشان=http://www.nyfa.edu/filmschools/newyork.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120126210946/http://www.nyfa.edu/filmschools/newyork.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[New York Film Academy]]}}</ref><ref name="NYC Media">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Request for Expressions of Interest |ناونیشان=http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080802030053/http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Governors Island|Governors Island Preservation and Education Corporation]]}}</ref> نیویۆرک ناوەندێکی گەورەیە بۆ میدیای [[نا-بازرگانی و پەروەردەیی]]. NYC Media تۆڕی فەرمیی ڕادیۆ، تەلەڤیزیۆن، و میدیای سەرھێڵ و خزمەتگوزاری پەخشی گشتیی نیویۆرک سیتییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About NYC Media |ناونیشان=https://www1.nyc.gov/site/media/about/about.page |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=[[NYC Media]] |بڵاوکەرەوە=City of New York}}</ref> و چەندین بەرنامەی ڕەسەنی براوەی [[خەڵاتی ئێمی]] بەرھەمھێناوە کە باس لە مۆسیقا و کولتووری گەڕەکەکانی شارەکە و حکومەتی شارەکە دەکەن. کۆنترین کەناڵی [[تەلەڤیزیۆنی دەستڕاگەیشتنی گشتی]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا [[تۆڕی گەڕەکی مانھاتن]]ە، کە لە ساڵی ١٩٧١ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Community Celebrates Public Access TV's 35th Anniversary |ناونیشان=http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Manhattan Neighborhood Network|Mnn.org]]}}</ref> WNET وێستگە تەلەڤیزیۆنییە گشتییە سەرەکییەکەی شارەکەیە و یەک لەسەر سێی پڕۆگرامەکانی تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی [[خزمەتگوزاریی پەخشی گشتی]] (PBS) بەرھەم دەھێنێت.<ref>[https://www.nyc-arts.org/organizations/thirteen-wnet/ Thirteen/WNET], [[NYC Arts]]. Accessed January 30, 2024. "Channel Thirteen is the flagship television station of the Public Broadcasting Service—a national, commercial-free, viewer-supported network known for its productions of top-notch programming in the arts and culture (Masterpiece Theater; Great Performances), science and nature (NOVA; Stephen Hawking's Universe), news and public affairs (News Hour with Jim Lehrer; ITN World News) and the humanities (The 1900 House; The American President). Thirteen/WNET produces about a third of the prime-time public-television programming aired in the United States, for which it often taps the unmatched cultural resources of New York City."</ref> WNYC، کە وێستگەیەکی [[ڕادیۆی گشتی]]یە و تا ساڵی ١٩٩٧ لەلایەن شارەکەوە خاوەندارێتی دەکرا،<ref>Darrow, Peter H. [https://www.wnyc.org/story/going-public-story-wnycs-journey-independence/ "Going Public: The Story of WNYC's Journey to Independence"], [[WNYC]], May 10, 2018. Accessed January 30, 2024. "From July 1924 until January 1997, WNYC was owned and operated by the City of New York. This is the story of how it became a self-supporting, independent non-profit organization."</ref> گەورەترین گوێگری ڕادیۆی گشتی ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Top 30 Public Radio Subscribers – Spring 2006 Arbitron |ناونیشان=http://www.rrconline.org/reports/pdf/Sp06%20eRanks.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Radio Research Consortium]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130113222054/http://www.rrconline.org/reports/pdf/Sp06%20eRanks.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لێرەدا تەواوی دەقەکە بەبێ ھیچ کورتکردنەوە و گۆڕانکارییەک لە پێکھاتە، قاڵبەکان و سەرچاوەکاندا، وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی (سۆرانی): == پەروەردە == [[File:Low_Memorial_Library_Columbia_University_College_Walk_Court_Yard_05.jpg|thumb|[[کتێبخانەی یادەوەریی لۆو]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]]] نیویۆرک سیتی گەورەترین سیستەمی پەروەردەیی ھەیە لە نێو ھەموو شارەکاندا.<ref name="NYCTheCapitaloftheWorld" /> ژێرخانی پەروەردەییی شارەکە خوێندنی سەرەتایی، خوێندنی ئامادەیی، خوێندنی باڵا، و توێژینەوە لەخۆدەگرێت. سیستەمی [[قوتابخانە گشتییەکانی نیویۆرک سیتی]]، کە لەلایەن [[وەزارەتی پەروەردەی نیویۆرک سیتی]]یەوە بەڕێوەدەبرێت، گەورەترین سیستەمی قوتابخانەی گشتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تا ساڵی ٢٠١٧-٢٠١٨ خزمەت بە نزیکەی ١.١&nbsp;ملیۆن خوێندکار دەکات لە نزیکەی ١,٨٠٠ قوتابخانەی سەرەتایی و ئامادەییی جیاوازدا، بە [[قوتابخانە چارترەکان]]یشەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Where we live NRC Fair housing together |ناونیشان=https://wherewelive.cityofnewyork.us/explore-data/access-to-opportunity/education/#:~:text=New%20York%20City's%20public%20school,and%20various%20charter%20programs1. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230723020135/http://wherewelive.cityofnewyork.us/explore-data/access-to-opportunity/education/#:~:text=New%20York%20City's%20public%20school,and%20various%20charter%20programs1. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا نزیکەی ٩٠٠ قوتابخانەی سێکولار (عەلمانی) و ئایینیی تایبەت ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Private School Universe Survey |ناونیشان=http://nces.ed.gov/surveys/pss/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080906170332/http://www.nces.ed.gov/surveys/pss/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[National Center for Education Statistics]]}}</ref> [[File:Facade_of_the_New_York_Public_Library_Main_Branch_2.jpg|thumb|[[لقی سەرەکیی کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|بینای بارەگای سەرەکیی ستیفن ئەی 슈وارزمان]]ی [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک]]]] [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک]] (NYPL) گەورەترین کۆمەڵەی ھەیە لە ھەر سیستەمێکی کتێبخانەی گشتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref name="libraryspot">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nation's Largest Libraries |ناونیشان=http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=LibrarySpot}}</ref> کوینز لەلایەن [[کتێبخانەی گشتیی ناوچەی کوینز]] (QPL)ەوە خزمەت دەکرێت، کە دووەم گەورەترین سیستەمی کتێبخانەی گشتییە لە وڵاتەکەدا، لەکاتێکدا [[کتێبخانەی گشتیی بروکلین]] (BPL) خزمەت بە بروکلین دەکات.<ref name="libraryspot" /> زیاتر لە ملیۆنێک خوێندکار، کە بەرزترین ژمارەیە لە ھەر شارێکی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=America's Biggest College Towns |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-08/america-s-biggest-college-towns |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220728164158/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-08/america-s-biggest-college-towns |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ئیش=Bloomberg.com |زمان=en}}</ref> لە زیاتر لە ١٢٠ دامەزراوەی خوێندنی باڵای نیویۆرک سیتی وەرگیراون، کە نزیکەی چارەکە ملیۆنێکیان تەنھا لە سیستەمی [[زانکۆی سیتیی نیویۆرک]] (CUNY)دان {{as of|2025|lc=yes}}.<ref>[https://www.cuny.edu/news/cuny-welcomes-240000-students-for-fall-2025-with-new-initiatives-to-support-students/ "CUNY Welcomes 240,000 Students for Fall 2025 with New Initiatives to Support Students"], [[City University of New York]], August 26, 2025. Accessed February 22, 2026. "The City University of New York today kicked off its 2025-26 academic year, welcoming about 240,000 students with new initiatives and offerings geared to better meet their needs."</ref> بەپێی [[ڕیزبەندی ئەکادیمیی زانکۆکانی جیھان]]، نیویۆرک سیتی بە تێکڕا باشترین دامەزراوەکانی خوێندنی باڵای ھەیە لە ھەر [[شاری جیھانی|شارێکی جیھانییدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academic Ranking of World Universities 2019 |ناونیشان=http://www.shanghairanking.com/ARWU2019.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190817225232/http://www.shanghairanking.com/ARWU2019.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Academic Ranking of World Universities|Shanghai Ranking Consultancy]]}}</ref> سیستەمی گشتی CUNY پێکھاتووە لە ٢٥ دامەزراوە لە سەرانسەری ھەر پێنج ناوچەکەدا.<ref>[https://www.cuny.edu/about/colleges/ Colleges and Schools], [[City University of New York]]. Accessed February 22, 2026.</ref> کەمپەکانی سیستەمی گشتیی [[زانکۆی ویلایەتیی نیویۆرک]] (SUNY) لە نیویۆرک سیتی بریتین لە زانکۆی زانستە تەندروستییەکانی داونستەیتی SUNY، [[پەیمانگای تەکنۆلۆژیای مۆدە]]، کۆلێژی دەریاییی SUNY، و کۆلێژی بیناییی SUNY.<ref>[https://www.suny.edu/attend/visit-us/complete-campus-list/ Complete Campus List], [[State University of New York]]. Accessed February 22, 2026.</ref> نیویۆرک سیتی ماڵی چەندین زانکۆی تایبەتیی بەناوبانگە وەکوو [[زانکۆی ئادێلفی]]، [[کۆلێژی پەروەردەی بانک ستریت]]، [[کۆلێژی بارنارد]]، [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، [[کۆپەر یونیۆن]]، [[زانکۆی فۆردھام]]، [[زانکۆی نیویۆرک]]، [[پەیمانگای تەکنۆلۆژیای نیویۆرک]]، [[زانکۆی ڕۆکفێلەڕ]]، [[زانکۆی مێرسی]]، [[کۆرنێڵ تێک]] و [[زانکۆی یێشیڤا]]؛ چەندین لەمانە لە ڕیزبەندیی باشترین زانکۆکانی جیھاندان،<ref name="ARWU">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academic Ranking of World Universities 2017 |ناونیشان=http://www.shanghairanking.com/ARWU2017.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012154517/http://www.shanghairanking.com/ARWU2017.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Academic Ranking of World Universities|Shanghai Ranking Consultancy Consultancy]]}}</ref><ref name="CWUR">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CWUR 2016—World University Rankings |ناونیشان=https://cwur.org/2016.php |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Center for World University Rankings]]}}</ref> لەکاتێکدا ھەندێک لە بەناوبانگترین دامەزراوەکانی جیھان، وەکوو [[زانکۆی پرینستۆن]] و [[زانکۆی یەیڵ]]، دەکەونە [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]]ەوە. بەشێکی زۆری [[توێژینەوەی زانستی]] لە شارەکەدا لە بواری پزیشکی و [[زانستەکانی ژیان]]دا ئەنجام دەدرێت. لە ساڵی ٢٠١٩دا، ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک لە پلەی یەکەمدا بوو [[پێڕستی شارەکان بەپێی بەرھەمی زانستی#شارە پێشەنگەکان لە بوارە جیاوازەکاندا|بەپێی پشکی وتارە بڵاوکراوەکان لە زانستەکانی ژیاندا]].<ref name="NYCLifeSciencesCapital">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 50 science cities in life sciences |ناونیشان=https://www.natureindex.com/supplements/nature-index-2020-science-cities/tables/life-sciences |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=natureindex.com |زمان=en}}</ref> نیویۆرک سیتی زۆرترین بڕوانامەی دەرچوونی زانستەکانی ژیانی ھەیە کە ساڵانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەبەخشرێت، و لە ساڵی ٢٠١٢دا، ٤٣,٥٢٣ پزیشکی مۆڵەتپێدراو لە نیویۆرک سیتی کاریان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Horner |یەکەم١=Blair |دوایین٢=Levin |یەکەم٢=Arthur |دوایین٣=Mattei |یەکەم٣=Suzanne |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٤|ئەوانی تر=Casey Ciceron (contributor) |سەردێڕ=The Doctor Is In: New York's Increasing Number of Doctors |ناونیشان=http://www.nypirg.org/pubs/health/2014.08.21DoctorIsIn.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York City Economic Development Corporation]] |پەڕە=١٣, Appendix ١: Comparison of the Numbers Of New York Doctors By County, As Of December ٣١, ٢٠٠٤, And December ٣١, ٢٠١٢}}</ref> ١٢٧ [[ھەڵگرانی خەڵاتی نۆبێل|ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل]] ھەن کە ڕەگ و ڕیشەیان لە دامەزراوە ناوخۆیییەکاندا ھەیە {{As of|2004|lc=y}}.<ref name="NYC science institutions">{{cite press release |title=Mayor Michael R. Bloomberg and Economic Development Corporation President Andrew M. Alper Unveil Plans to Develop Commercial Bioscience Center in Manhattan |date=November 18, 2004 |publisher=[[New York City Economic Development Corporation]] |url=http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004b%2Fpr310-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1 |access-date=September 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011233830/http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004b%2Fpr310-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1 |archive-date=October 11, 2007}}</ref> == چاند == [[File:NYC_-_Guggenheim_Museum.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی سۆلۆمۆن ئاڕ. گۆگێنھایم]] وەک ئەوەی لە پێنجەم ئەڤینیوەوە دەردەکەوێت]] نیویۆرک سیتی زۆرجار [[پێڕستی فیلمەکان کە لە نیویۆرک سیتی ڕوودەدەن|شوێنی ڕوودانی ڕۆمان، فیلم، و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانە]] و وەک پایتەختی کولتووریی جیھان وەسف کراوە.<ref name="cultura1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/ |سەردێڕ=Consulate General of Iceland New York Culture |بڵاوکەرەوە=Consulate General of Iceland New York |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref><ref name="culture2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.latvia-newyork.org/english/ |سەردێڕ=Consulate of Latvia in New York |بڵاوکەرەوە=Consulate of Latvia |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130208223706/http://www.latvia-newyork.org/english/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref><ref name="culture3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/Culture/intro.htm |سەردێڕ=Introduction to Chapter 14: New York City (NYC) Culture |بڵاوکەرەوە=The Weissman Center for International Business Baruch College/CUNY 2011 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130505181316/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/culture/intro.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref><ref name="cultural4">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://catalogue.nla.gov.au/Record/371497 |سەردێڕ=New York, Culture Capital of the World, 1940–1965 / edited by Leonard Wallock; essays by Dore Ashton&nbsp;... [et al.] |بڵاوکەرەوە=[[National Library of Australia]] |ساڵ=١٩٨٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٧٨-٠٩٩٠-٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> شارەکە شوێنی لەدایکبوونی چەندین بزووتنەوەی کولتوورییە، لەوانە [[ڕێنێسانسی ھارلم]] لە ئەدەب و ھونەری بینراودا؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ١٩٨٧|سەردێڕ=Harlem in the Jazz Age |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1987/02/08/magazine/harlem-in-the-jazz-age.html?src=pm |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Holland |دوایین=Cotter |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩٨|سەردێڕ=ART; A 1920's Flowering That Didn't Disappear |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1998/05/24/arts/art-a-1920-s-flowering-that-didn-t-disappear.html?src=pm |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> [[ئێکسپرێشنیزمی ئەبستراکت]] (کە بە [[قوتابخانەی نیویۆرک (ھونەر)|قوتابخانەی نیویۆرک]] ناسراوە) لە وێنەکێشاندا؛ و [[مۆسیقای ھیپ ھۆپ|ھیپ-ھۆپ]]،<ref name="Toop-1992" /><ref name="BPOHPINY">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=David |دوایین=Gonzalez |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Will Gentrification Spoil the Birthplace of Hip-Hop? |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/05/21/nyregion/21citywide.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> [[پەنک ڕۆک|پەنک]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Harrington |یەکەم=Joe S. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lw9Ccboc5OcC |سەردێڕ=Sonic Cool: The Life & Death of Rock 'N' Roll |پەڕەکان=٣٢٤–٣٠|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣٤٠-٢٨٦١-٨|بڵاوکەرەوە=[[Hal Leonard]]}}</ref> [[ھاردکۆر پەنک|ھاردکۆر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|یەکەم١=Sam |دوایین١=McPheeters |یەکەم٢=Christy |دوایین٢=Karacas |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Survival of the Streets |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/survival-of-the-streets-137-v16n9/ |magazine=[[Vice (magazine)|Vice]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> [[مۆسیقای سالسا|سالسا]]، [[مۆسیقای فريستایل|فريستایل]]، [[تین پان ئالێی]]، ھەندێک جۆری [[جەز]]،<ref name="Jazzzz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Harlem Renaissance Music in the 1920s |ناونیشان=http://www.1920s-fashion-and-music.com/Harlem-Renaissance-music.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=1920s Fashion & Music}}</ref> و (لەگەڵ فیلادێلفیا) [[دیسکۆ]] لە مۆسیقادا. نیویۆرک سیتی بە پایتەختی سەمای جیھان دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Free To Dance—About The Film |ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/freetodance/about/episodes.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100414045804/https://www.pbs.org/wnet/freetodance/about/episodes.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Public Broadcasting Service]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Group Visits |ناونیشان=http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110513030823/http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Alvin Ailey American Dance Theater|Alvin Ailey Dance Foundation, Inc]]}}</ref> === خێراییی ژیان === [[File:Broadway (9075158922).jpg|thumb|نیویۆرک بەگشتی بە خێراییی ڕیتمی ژیانی دەناسرێتەوە،<ref name=FastPaceNYC1/><ref name=FastPaceNYC2/><ref name=FastPaceNYC3/> کە زاراوەی ''[[wiktionary:New York minute|خولەکی نیویۆرکی]]''ی لێکەوتووەتەوە.<ref name="NewYorkMinuteDefinition"/>]] یەکێک لە باوترین ئەو تایبەتمەندییانەی دەدرێتە پاڵ نیویۆرک سیتی بریتییە لە خێراییی ژیان،<ref name=FastPaceNYC1/><ref name=FastPaceNYC2/><ref name=FastPaceNYC3/> کە زاراوەی ''[[wiktionary:New York minute|خولەکی نیویۆرکی]]'' لێ پەیدا بووە.<ref name="NewYorkMinuteDefinition">{{cite encyclopedia |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/new%20york%20minute |title=Dictionary—Full Definition of ''New York Minute'' |dictionary=[[Merriam-Webster]] |access-date=November 1, 2015 }}</ref> دانیشتووانی نیویۆرک سیتی بە شێوەیەکی بەرچاو ناسراون بە خۆڕاگرییان لە ڕووی مێژوویییەوە، و لەم دواییانەشدا سەبارەت بە بەڕێوەبردنی کاریگەرییەکانی [[ھێرشە تیرۆریستییەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] و [[پەتای کۆڤید-١٩ لە نیویۆرک سیتی|پەتای کۆڤید-١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=The City That Endures|ناونیشان=https://time.com/6094319/new-york-after-sept-11/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250223082931/https://time.com/6094319/new-york-after-sept-11/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Weaver-2022">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Weaver |یەکەم١=Shaye |سەردێڕ=New York is the most resilient city in the world, according to locals |ناونیشان=https://www.timeout.com/newyork/news/new-york-is-the-most-resilient-city-in-the-world-according-to-locals-072222#:~:text=New%20York%20is%20the%20most,isn't%20just%20a%20phrase.&text=Throughout%20its%20history%2C%20New%20York,to%20whatever%20comes%20their%20way. |وێبگە=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Moynihan |یەکەم=Colin |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=On Subways as Riders Return: Odes to Their Resilience |زمان=en-US |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/05/03/arts/virus-subway-riders-poems.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> نیویۆرک وەک خۆڕاگرترین شاری جیھان دەنگی پێدرا لە ساڵانی ٢٠٢١ و ٢٠٢٢، بەپێی ڕاپرسییە جیھانییەکەی گۆڤاری ''Time Out'' لە نێو دانیشتووانی شارەکاندا.<ref name="Weaver-2022" /> === شانۆ === [[File:Various Pictures from New York City - September, 2025.jpg|thumb|شانۆکانی [[شانۆی جۆن گۆڵدن|گۆڵدن]]؛ [[شانۆی بێرنارد بی جەیکەبس|جەیکەبس]]؛ [[شانۆی جێراڵد شۆنفێڵد|شۆنفێڵد]]؛ و [[شانۆی بووز|بووز]] لە [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|ناوچەی شانۆ]]]] ناوەندی سەرەکیی [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|دیمەنی شانۆی ئەمریکی مانھاتنە]]، بە بەشەکانی [[شانۆی بڕۆدوەی|بڕۆدوەی]]، [[ئۆف-بڕۆدوەی]]، و [[ئۆف-ئۆف-بڕۆدوەی]].<ref name="LondréWatermeier1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Felicia Hardison |دوایین١=Londré |یەکەم٢=Daniel J. |دوایین٢=Watermeier |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present |بڵاوکەرەوە=Continuum |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-١٠٧٩-٥|oclc=١٠٢٤٨٥٥٩٦٧}}</ref> زۆرێک لە [[کەسایەتیی ناسراو|ئەستێرەکانی]] شانۆ و شاشە یەکەمین دەرفەتی گەورەی خۆیان لە کارکردن لە بەرھەمەکانی نیویۆرکدا بەدەستھێناوە.<ref>Stephen Watt, and Gary A. Richardson, ''American Drama: Colonial to Contemporary'' (1994).</ref> شانۆی بڕۆدوەی یەکێکە لە پێشەنگترین فۆرمەکانی شانۆی ئینگلیزی زمان لە جیھاندا، کە بە ناوی [[بڕۆدوەی (مانھاتن)|بڕۆدوەی]]یەوە ناونراوە، کە ئەو شەقامە گەورەیەیە کە بەناو [[تایمز سکوێیەر]]دا تێدەپەڕێت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Welsh |یەکەم=Anne Marie |ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=2 plays + 9 nominations = good odds for locals |newspaper=[[The San Diego Union-Tribune]] |ناونیشان=http://www.signonsandiego.com/news/features/20040606-9999-1a6tony.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081005110339/http://www.signonsandiego.com/news/features/20040606-9999-1a6tony.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> ھەندێک جار پێی دەوترێت "[[The Great White Way|ڕێگە سپییە مەزنەکە]]".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McBeth |یەکەم=VR |ناونیشان=http://timessquare.com/NYC__/Times_Square_History/The_Great_White_Way/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110504160457/http://timessquare.com/NYC__/Times_Square_History/The_Great_White_Way/ |سەردێڕ=The Great White Way |وێبگە=TimesSquare.com |وتەگێڕانەوە=Coined in 1901 by O.J. Gude, the designer of many prominent advertising displays, to describe the new light show that beckoned along Broadway, The Great White Way is a phrase known worldwide to describe Broadway's profusion of theaters in Times Square. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tell |یەکەم=Darcy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NwaLWFSG3rcC&pg=PA41 |سەردێڕ=Times Square Spectacular: Lighting Up Broadway |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦٠٨-٨٤٣٣-٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen |یەکەم=Irving Lewis |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=j41z0yeKbeIC&pg=PA59 |سەردێڕ=The City in Slang: New York Life and Popular Speech |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٥|وتەگێڕانەوە=By 1910, the blocks of Broadway just above 42nd Street were at the very heart of the Great White Way. The glow of Times Square symbolized the center of New York, if not of the world. |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٥٣-٥٧٧٦-٩}}</ref> [[پێڕستی شانۆکانی بڕۆدوەی|چل و یەک شانۆ]]، کە زۆربەیان لە [[ناوچەی شانۆی مانھاتن|ناوچەی شانۆ]]ی میدتاون مانھاتن دان، ھەریەکەیان بە لایەنی کەمەوە ٥٠٠ کورسییان ھەیە، وەک شانۆکانی بڕۆدوەی پۆلێن دەکرێن.<ref>[https://www.playbill.com/broadway-theatres Learn about the 41 theatres on Broadway.], ''[[Playbill]]''. Accessed January 15, 2024.</ref> وەرزی شانۆیی بڕۆدوەی ٢٠١٨-١٩ ژمارەی پێوانەییی تۆمارکرد بە کۆی ئامادەبووانی ١٤.٨&nbsp;ملیۆن کەس و داھاتی گشتیی ١.٨٣&nbsp;ملیار دۆلار.<ref>[https://www.broadwayleague.com/press/press-releases/2018-2019-broadway-end-of-season-statistics/ "2018 – 2019 Broadway End-of-Season Statistics"], [[The Broadway League]], May 28, 2019. Accessed November 13, 2022.</ref> دوای بوژانەوە لە [[کاریگەرییەکانی پەتای کۆڤید-١٩ لەسەر ھونەرەکانی نواندن#مۆسیقای ڕاستەوخۆ و شانۆ|داخستنەکان کە بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ەوە سەپێندران]]، داھاتەکانی ٢٠٢٢-٢٣ گەڕانەوە بۆ ١.٥٨&nbsp;ملیار دۆلار بە کۆی گشتیی ئامادەبووانی ١٢.٣&nbsp;ملیۆن کەس.<ref>[https://www.broadwayleague.com/press/press-releases/20222023-broadway-end-of-season-statistics-show-that-broadway-had-attendance-of-123-million-and-grosses-of-158-billion/ "2022–2023 Broadway End-Of-Season Statistics Show That Broadway Had Attendance Of 12.3 Million And Grosses Of $1.58 Billion"], [[The Broadway League]], press release dated May 23, 2023. Accessed January 1, 2024. "The Broadway League has released statistics for the 2022–2023 season, which began on May 23, 2022, and ended on May 21, 2023. In the first full season since Broadway returned from the COVID-19 pandemic closure, Broadway reached a total attendance of 12,283,399 and generated $1,577,586,897 in grosses."</ref><ref name="BroadwayLeagueStatistics"/> [[خەڵاتەکانی تۆنی]] دان بە نایابیدا دەنێن لە شانۆی ڕاستەوخۆی بڕۆدوەی و ساڵانە لەلایەن [[باڵی شانۆی ئەمریکی]] و [[یەکێتیی بڕۆدوەی]]یەوە<ref>Gans, Andrew (December 18, 2007). [http://www.playbill.com/news/article/113654.html "League of American Theatres and Producers Announces Name Change"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221090634/http://www.playbill.com/news/article/113654.html|date=December 21, 2007}}. ''[[Playbill]]''. Retrieved September 13, 2013. The League of American Theatres and Producers was renamed "The Broadway League".</ref> لە مانھاتن پێشکەش دەکرێن.<ref>[https://www.tonyawards.com/about/faq/ Frequently Asked Questions], [[Tony Awards]]. Accessed January 15, 2024. "Only Broadway productions that open in designated Broadway theatres in Manhattan are eligible for Tonys."</ref> === شێوەزار و زاراوە === ناوچەی نیویۆرک ماڵی شێوەزار و شێوازی قسەکردنی ناوچەیی تایبەتە کە پێی دەوترێت [[ئینگلیزیی نیویۆرک سیتی|زاراوەی نیویۆرکی]]، کە بە جێگرەوەیی بە ''بروکلینیز'' یان ''نیویۆرکیز'' ناسراوە. ئەمە بە یەکێک لە ناسراوترین شێوەزارەکانی ناو [[ئینگلیزیی ئەمریکی]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Newman |یەکەم=Michael |سەردێڕ=American Voices |بڵاوکەرەوە=Blackwell |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥١-٢١٠٩-٥|editor1-last=Wolfram |editor1-first=Walt |پەڕەکان=٨٢–٨٧|chapter=New York Talk |editor2-last=Ward |editor2-first=Ben}}</ref> شێوازی قسەکردنی نەریتیی ناوچەی نیویۆرک بە دەربڕینی خێرای ناسراوە، و شێوەزارەکەی بە [[ڕوتیسیتی لە ئینگلیزیدا|نائەڕتی]] (non-rhotic) وەسف دەکرێت بە شێوەیەک کە دەنگی {{IPA|[ɹ]}} لە کۆتایی [[بڕگە]] یان ڕاستەوخۆ پێش [[نەبزوێن|نەبزوێنێک]] دەرناکەوێت، بۆیە ناوی شارەکە وەک "New Yawk" (نیو یۆک) دەخوێندرێتەوە.<ref name="NYT19930214">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sontag |یەکەم=Deborah |ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ١٩٩٣|سەردێڕ=Oy Gevalt! New Yawkese: An Endangered Dialect? |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE0D61438F937A25751C0A965958260 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> وەشانی کلاسیکی زاراوەی نیویۆرک سیتی چەقیوەتە سەر نیویۆرکییەکانی [[چینی مامناوەند|چینی مامناوەند]] و چینی کرێکار. لێشاوی کۆچبەرە نا-ئەورووپییەکان لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ھۆی گۆڕانکاری لەم زاراوە تایبەتمەندەدا،<ref name="NYT19930214" /> و فۆرمی نەریتیی ئەم شێوازی قسەکردنە ئیتر وەکوو جاران بەربڵاو نییە.<ref name="NYT19930214" /> === تەلارسازی === [[File:1232-42 Dean Street Crown Heights.jpg|thumb|[[خانووە ڕیزەکان]] لە [[ناوچەی مێژووییی کراون ھایتس نۆرس]]، بروکلین]] نیویۆرک بینای تەلارسازیی جێی سەرنجی ھەیە لە کۆمەڵێک شێوازی بەرفراوان و لە سەردەمە جیاوازەکانەوە، لە ماڵی [[کۆلۆنیالیزمی ھۆڵەندی]]یەوە وەکوو ماڵی [[ماڵی وایکۆف|پیتەر کلاێسن وایکۆف]] لە بروکلین، کە کۆنترین بەشی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٥٦، تا دەگاتە مۆدێرنترین کە [[سەنتەری بازرگانیی جیھانیی یەک]]ە، ئەو ھەوربڕەی کە لەسەر [[شوێنی سەنتەری بازرگانیی جیھانی|گراوند زیرۆ]]یە لە خوارووی مانھاتن و [[پێڕستی گرانترین بیناکان لە جیھاندا|گرانترین تاوەری ئۆفیسە لە جیھاندا]] بەپێی تێچووی دروستکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Marisa |دوایین=Taylor |سەردێڕ=As One World Trade Center soars, so do its costs |ناونیشان=http://bottomline.msnbc.msn.com/_news/2012/01/31/10279406-as-one-world-trade-center-soars-so-do-its-costs |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120201180547/http://bottomline.msnbc.msn.com/_news/2012/01/31/10279406-as-one-world-trade-center-soars-so-do-its-costs |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[MSNBC]]}}</ref> [[ئاسۆ|ئاسۆی]] مانھاتن، بە چەندین ھەوربڕەکەیەوە، وەک ھێمایەکی ئایکۆنیی شارەکە ناسراوە،<ref>Fazzare, Elizabeth. [https://www.architecturaldigest.com/gallery/what-makes-nycs-skyline-so-iconic "What Makes NYC's Skyline So Iconic? 17 Buildings to Know"], ''[[Architectural Digest]]'', May 23, 2023. Accessed February 13, 2024. "When it comes to recognizable skylines, New York City tops the list.... Super-talls and their historic neighbors have helped shape the iconic urban silhouette we associate with the city today."</ref><ref>Dobnik, Verena for [[Associated Press]]. [https://www.newspapers.com/article/the-indianapolis-star-iconic-skyline-of/140916473/ "NYC sizing up its iconic skyline; Empire State Building's owner objects to tower he says would spoil view"], ''[[The Indianapolis Star]]'', August 25, 2010. Accessed February 13, 2024, via [[Newspapers.com]]. "Look at Manhattan from afar, and the first thing you notice is the Empire State Building, spiking like a needle above the carpet of skyscrapers that coats the island from tip to tip. Now it's got some competition, a proposal for a nearby glass office tower that would rise almost as high and alter the iconic skyline."</ref><ref>Hakela, Deepti. [https://www.newspapers.com/article/the-day-new-skyscrapers-changing-new-yor/140916613/ "Rising to new heights; Skinny skyscrapers are transforming NYC's iconic skyline"], ''[[The Day (New London)|The Day]]'', February 28, 2016. Accessed February 13, 2024, via [[Newspapers.com]]. "In New York City, there's no escaping the pressure to be taller and thinner—not even for the skyscrapers. Changes in building technology and materials in recent years have made it possible to build slender towers that are among the tallest in the world, and some of these cloud-puncturing beanstalks are poised to transform the city's iconic skyline."</ref> و شارەکە ماڵی چەندین لە [[ھەوربڕ#مێژووی بەرزترین ھەوربڕەکان|بەرزترین بیناکانی جیھان]] بووە. {{As of|2019}}، نیویۆرک سیتی ٦,٤٥٥ بینای بەرزی ھەبوو، کە سێیەم زۆرترینە لە جیھاندا لە دوای [[ھۆنگ کۆنگ]] و [[سێئول]].<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20121106210644/http://www.emporis.com/statistics/skyline-ranking Skyline Ranking]}}, [[Emporis]]. Accessed February 9, 2017.</ref> کارەکتەری ناوچە نیشتەجێبووە گەورەکانی نیویۆرک زۆرجار بە خانووە ڕیزەکانی [[براونستۆن]]ی (بەردی قاوەیی) ئەلیگانت و [[تاونھاوس]]ەکان و [[تێنەمێنت]]ە (خانووی ھاوبەشی) کۆنەکان پێناسە دەکرێت کە لە ماوەی فراوانبوونی خێرادا لە ساڵی ١٨٧٠ بۆ ١٩٣٠ دروستکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Plunz |یەکەم=Richard A. |سەردێڕ=History of Housing in New York City: Dwelling Type and Change in the American Metropolis |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]] |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٦٢٩٧-٨|chapter=Chapters 3 [Rich and Poor] & 4 [Beyond the Tenement]}}</ref> بەرد و خشت بوونە کەرەستەی بیناسازیی پەسەندکراوی شارەکە دوای ئەوەی دروستکردنی خانووی دارین سنووردار کرا لە دوای [[ئاگرە گەورەکەی نیویۆرک|ئاگرە گەورەکەی ساڵی ١٨٣٥]].<ref name="lankevich-p82">Lankevich (1998), pp. 82–83; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilson |یەکەم=Rufus Rockwell |ناونیشان=https://archive.org/details/newyorkoldnewit01wilsgoog |سەردێڕ=New York: Old & New: Its Story, Streets, and Landmarks |بڵاوکەرەوە=[[J.B. Lippincott]] |ساڵ=١٩٠٢|پەڕە=[https://archive.org/details/newyorkoldnewit٠١wilsgoog/page/n٣٧٥ ٣٥٤]}}</ref> لە بەرامبەردا، نیویۆرک سیتی گەڕەکیشی ھەیە کە کەمتر چڕن و شوێنی نیشتەجێبوونی سەربەخۆیان تێدایە. لە گەڕەکەکانی وەک [[ڕیڤەردەیل، بڕۆنکس|ڕیڤەردەیل]] (لە دە بڕۆنکس)، [[دیتماس پارک، بروکلین|دیتماس پارک]] (لە بروکلین)، و [[داگڵاستۆن، کوینز|داگڵاستۆن]] (لە کوینز)، خانووی گەورەی یەک-خێزانی باون لە چەندین شێوازی تەلارسازیی جیاواز وەکوو بوژانەوەی تودۆر ([[تەلارسازیی بوژانەوەی تودۆر]]) و [[تەلارسازیی ڤیکتۆریایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Margaret |دوایین=Garb |ڕێکەوت=١ی ئازاری ١٩٩٨|سەردێڕ=If You're Thinking of Living In/Riverdale, the Bronx; A Community Jealous of Its Open Space |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1998/03/01/realestate/if-you-re-thinking-living-riverdale-bronx-community-jealous-its-open-space.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠١|سەردێڕ=New York Metro: 6 Affordable Neighborhoods |ناونیشان=https://nymag.com/realestate/articles/affordable/ditmaspark.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120204145438/https://nymag.com/realestate/articles/affordable/ditmaspark.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ئیش=[[New York (magazine)|New York]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Diana |دوایین=Shaman |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٤|سەردێڕ=If You're Thinking of Living In/Douglaston, Queens; Timeless City Area, With a Country Feel |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/02/08/realestate/if-you-re-thinking-living-douglaston-queens-timeless-city-area-with-country-feel.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> {{Wide image|Midtown Manhattan from Weehawken September 2021 HDR panorama.jpg|1000px|3=پانۆرامایەکی ڕوونیی بەرزی [[میدتاون مانھاتن]]، کە لە [[ویھۆکن، نیوجێرزی]]یەوە گیراوە، لە ئەیلوولی ٢٠٢١دا}} === ھونەرەکان === [[File:Lincoln Center at dawn.jpg|thumb|[[سەنتەری لینکۆڵن]]: [[شانۆی دەیڤد ئەیچ. کۆخ]] (چەپ)، ماڵی [[بالێی نیویۆرک سیتی]]؛ [[ماڵی ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان (سەنتەری لینکۆڵن)|ماڵی ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان]] (ناوەڕاست)، ماڵی [[ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان]]؛ و [[دەیڤد گێفێن ھۆڵ]] (ڕاست)، ماڵی [[فیلارمونیکی نیویۆرک]]]] [[File:Metropolitan Museum of Art (The Met) - Central Park, NYC.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی ھونەری مێترۆپۆلیتان]]، گەورەترین [[مۆزەخانەی ھونەر|مۆزەخانەی ھونەری]]یە لە کیشوەرەکانی ئەمریکا]] [[سەنتەری لینکۆڵن بۆ ھونەرەکانی نواندن]]، کە جێگیر بووە لە [[گۆڕەپانی لینکۆڵن، مانھاتن|گۆڕەپانی لینکۆڵن]] لە بەشی سەرەوەی ڕۆژاوای مانھاتن، ماڵی چەندین ڕێکخراوی ھونەریی کاریگەرە، لەوانە [[ئۆپێرای مێترۆپۆلیتان]]، [[ئۆپێرای نیویۆرک سیتی]]، [[فیلارمونیکی نیویۆرک]]، و [[بالێی نیویۆرک سیتی]]، ھەروەھا [[شانۆی ڤیڤیان بیومۆنت]]، [[قوتابخانەی جولیارد]]، [[جەز لە سەنتەری لینکۆڵن]]، و [[ئەلیس تولی ھۆڵ]]. [[پەیمانگای لی ستراسبێرگ بۆ شانۆ و فیلم]] لە [[گۆڕەپانی یونیۆن (نیویۆرک سیتی)|گۆڕەپانی یونیۆن]]دایە، و [[قوتابخانەی تیش بۆ ھونەرەکان]] بنکەکەی لە زانکۆی نیویۆرکە، لەکاتێکدا [[سەمەرستەیجی سەنتڕاڵ پارک]] کۆنسێرتی بێبەرامبەر لە سەنتڕاڵ پارکدا پێشکەش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Summer Stage |ناونیشان=http://www.cityparksfoundation.org/summerstage/about/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121016075818/http://www.cityparksfoundation.org/summerstage/about/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[City Parks Foundation]]}}</ref> نیویۆرک سیتی زیاتر لە ٢,٠٠٠ ڕێکخراوی ھونەری و کولتووری و زیاتر لە ٥٠٠ [[پێشانگای ھونەری|پێشانگای ھونەریی]] تێدایە.<ref name="NYC arts">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Creative New York |ناونیشان=http://www.nycfuture.org/images_pdfs/pdfs/CREATIVE_NEW_YORK.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080831013443/http://www.nycfuture.org/images_pdfs/pdfs/CREATIVE_NEW_YORK.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Center for an Urban Future]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حکوومەتی شارەکە بە بودجەیەکی ساڵانەی گەورەتر لە [[سندووقی نیشتمانی بۆ ھونەرەکان]] پاڵپشتیی ھونەرەکان دەکات.<ref name="NYC arts" /> شارەکە ھەروەھا ماڵی سەدان دامەزراوەی کولتووری و شوێنەوارە مێژوویییەکانە. مایلی مۆزەخانە (Museum Mile) ناوی بەشێکی [[پێنجەم ئەڤینیو|شەقامی پێنجەمە]] کە لە شەقامی ٨٢ەوە تا ١٠٥ درێژ دەبێتەوە لە [[بەشی سەرەوەی ڕۆژھەڵات]]ی مانھاتن،<ref name="festival">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Museum Mile Festival |ناونیشان=http://www.museummilefestival.org/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120804102650/http://museummilefestival.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=museummilefestival.org}}</ref> لە بەشی سەرەوەی [[کارنێگی ھیڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kusisto |یەکەم=Laura |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Reaching High on Upper 5th Avenue |ئیش=[[The Wall Street Journal]] |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204618704576643022038133998 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111023171126/http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204618704576643022038133998.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> نۆ مۆزەخانە لەم بەشەی شەقامی پێنجەمدان، لەوانە [[مۆزەخانەی سۆلۆمۆن ئاڕ. گۆگێنھایم|گۆگێنھایم]]، [[مۆزەخانەی ھونەری مێترۆپۆلیتان]]، [[نۆیێ گالێریی نیویۆرک]]، [[مۆزەخانەی جوولەکە (مانھاتن)|مۆزەخانەی جوولەکە]]، و [[سەنتەری ئەفریقا]]، کە ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە چڕترین نمایشەکانی [[کولتووری باڵا]] لە جیھاندا.<ref name="mmilemus">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Museums on the Mile |ناونیشان=http://www.museummilefestival.org/museums/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120101013336/http://www.museummilefestival.org/museums/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=museummilefestival.org}}</ref> سەرباری بەرنامەکانی تریشیان، مۆزەخانەکان ھاوکاری یەکتر دەکەن بۆ فێستیڤاڵی ساڵانەی مایلی مۆزەخانە، کە ھەموو ساڵێک لە مانگی حوزەیراندا بەڕێوەدەچێت، بۆ بەرەوپێشبردنی مۆزەخانەکان و زیادکردنی سەردانیکەران.<ref name="drv">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ١٩٧٩|سەردێڕ=New Drive Promoting 5th Ave.'s 'Museum Mile' |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0F1FFA395D12728DDDAE0A94DE405B898BF1D3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140506150805/https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0F1FFA395D12728DDDAE0A94DE405B898BF1D3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> زۆرێک لە گرانبەھاترین [[مەزاتی ھونەری|مەزاتە ھونەرییەکانی]] جیھان لە نیویۆرک سیتی بەڕێوەدەچن.<ref name="NYCArtAuction1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Robin |دوایین١=Pogrebin |یەکەم٢=Scott |دوایین٢=Reyburn |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Leonardo da Vinci Painting Sells for $450.3 Million, Shattering Auction Highs |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/11/15/arts/design/leonardo-da-vinci-salvator-mundi-christies-auction.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="NYCArtAuction2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Christ painting by Leonardo da Vinci sells for record $450M |ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/news/us/christ-painting-by-leonardo-da-vinci-sells-for-record-dollar450m/ar-BBEYwDu?li=BBnbfcL&ocid=iehp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171116083413/http://www.msn.com/en-us/news/us/christ-painting-by-leonardo-da-vinci-sells-for-record-dollar450m/ar-BBEYwDu?li=BBnbfcL&ocid=iehp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|agency=[[Associated Press]] |بڵاوکەرەوە=[[MSN]]}}</ref> [[مۆزەخانەی ھونەری]] مێترۆپۆلیتان [[پێڕستی گەورەترین مۆزەخانەکانی ھونەر|گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرە]] لە کیشوەرەکانی ئەمریکا. لە ساڵی ٢٠٢٢دا، پێشوازی لە ٣.٢&nbsp;ملیۆن سەردانیکەر کرد، کە وایکرد ببێتە [[پێڕستی زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|سێیەم زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانە لە وڵاتەکەدا]]، و [[پێڕستی زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانەکانی ھونەر|ھەشتەم زۆرترین سەردانیکراوترین مۆزەخانەی ھونەری لە جیھاندا]].<ref>''The Art Newspaper'', "Visitors Survey 2022", March 27, 2023</ref> کۆکراوە ھەمیشەیییەکەی زیاتر لە دوو ملیۆن بەرھەمی ھونەری لەخۆدەگرێت کە بەسەر ١٧ بەشی جیاوازدا دابەشبوون،<ref name="Metropolitan Museum Launches New and Expanded Web Site">[https://www.metmuseum.org/press/exhibitions/2000/metropolitan-museum-launches-new-and-expanded-web-site "Metropolitan Museum Launches New and Expanded Web Site"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161128201035/https://www.metmuseum.org/press/exhibitions/2000/metropolitan-museum-launches-new-and-expanded-web-site |date=November 28, 2016 }}, press release, The Met, January 25, 2000.</ref> و بەرھەمە ھونەرییەکانی [[سەردەمی کلاسیک|سەردەمی دێرینی کلاسیک]] و [[ھونەری میسری کۆن|میسری کۆن]]؛ وێنەکێشان و پەیکەرسازی لە نزیکەی ھەموو [[وێنەکێشانی ڕۆژاوایی|مامۆستا ئەورووپییەکانەوە]]؛ و کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە ھونەری [[ھونەری بینراوی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکی]] و [[ھونەری مۆدێرن|مۆدێرنی]] تێدایە. مۆزەخانەکە کۆمەڵەیەکی گەورەی ھونەری [[ھونەری ئەفریقی|ئەفریقی]]، [[ھونەری ئاسیایی|ئاسیایی]]، [[ھونەری ئۆقیانووسی|ئۆقیانووسی]]، [[ھونەری بیزەنتی|بیزەنتی]]، و [[ھونەری ئیسلامی|ئیسلامی]] پاراستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=de Montebello |یەکەم=Philippe |بەستەری نووسەر=Philippe de Montebello |سەردێڕ=Masterpieces of the Metropolitan Museum of Art |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Museum of Art |شوێن=New York |پەڕەکان=[https://archive.org/details/masterpiecesofme٠٠٠٠unse/page/٦ ٦–٧]|ژپنک=٠-٣٠٠-١٠٦١٥-٧|ناونیشان=https://archive.org/details/masterpiecesofme0000unse/page/6}}</ref> === چێشتەکان (خواردن) === [[File:Lox-and-bagel-02.jpg|thumb|[[بەیگڵی شێوازی نیویۆرک]] لەگەڵ [[لۆکس]] (جۆرە ماسییەکی ئامادەکراو)]] کولتووری خواردنی نیویۆرک سیتی کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە خواردنە نێونەتەوەیییەکان لەخۆدەگرێت کە کاریگەرە بە مێژووی درێژی کۆچبەرانی شارەکە. کۆچبەرانی [[ئەورووپای ناوەندی|ناوەڕاست]] و ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا، بەتایبەتی کۆچبەرە [[ئەمریکییە جوولەکەکان|جوولەکەکان]] لەو ناوچانەوە، [[بەیگڵی شێوازی نیویۆرک|بەیگڵی نیویۆرکی]]، [[چیزکەیک#ئەمریکای باکوور|چیزکەیک]]، [[ھۆت دۆگ]]، [[کەنیش|کەنیشەکان]]، و خواردنگەی [[دێلیکاتێسن|دێلییەکان]]یان ھێنایە شارەکە. کۆچبەرانی [[ڕەوەندی ئیتالی|ئیتالی]] [[پیتزای شێوازی نیویۆرک]] و [[خواردنی ئیتالی|چێشتی ئیتالی]]یان ھێنایە شارەکە، لەکاتێکدا کۆچبەرە جوولەکەکان و کۆچبەرە ئێرلەندییەکان بەڕیزبەندی [[پاسترامی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pastrami On Rye: A Full-length History Of The Jewish Deli |ئیش=[[Public Radio International]] |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The World (radio program)|The World]] |ناونیشان=https://theworld.org/stories/2016/03/31/pastrami-rye-full-length-history-new-york-jewish-deli |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402133541/https://www.pri.org/stories/2016-03-31/pastrami-rye-full-length-history-new-york-jewish-deli |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[گۆشتی مانگای سوێرکراو|گۆشتی مانگای سوێرکراو]]یان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Shaylyn |دوایین=Esposito |سەردێڕ=Is Corned Beef Really Irish? |ئیش=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]] |ناونیشان=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/is-corned-beef-really-irish-2839144/ |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> ھێنایە شارەکە. [[چێشتخانەی چینی|چێشتخانەی چینی]] و ئاسیایییەکانی تر، شوێنی فرۆشتنی ساندویچ، [[تراتۆریا|تراتۆریاکان]]، [[داینەر|دینەرەکان]]، و [[قاوەخانە|قاوەخانەکان]] لە سەرتاسەری شارەکەدا بڵاوبوونەتەوە. نزیکەی ٤,٠٠٠ فرۆشیاری گەڕۆکی خواردن کە مۆڵەتیان لەلایەن شارەکەوە پێدراوە، کە زۆربەیان خاوەندارێتییان دەگەڕێتەوە بۆ کۆچبەران، خواردنی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستیان وەک [[فەلافل]] و [[کەباب]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bleyer |یەکەم=Jennifer |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Kebabs on the Night Shift |ئیش=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/05/14/nyregion/thecity/14vend.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> کردووەتە نموونەی [[خواردنی سەر شەقام|خواردنی سەر شەقام]]ی مۆدێرنی نیویۆرک. بەپێی [[میشلین]]، شارەکە ماڵی "نزیکەی ھەزارێکە لە باشترین و جۆراوجۆرترین چێشتخانەکانی [[خواردنی ئاست بەرز|خواردنی ئاست بەرز (haute cuisine)]] لە جیھاندا".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=27,479 restaurants selected by the Michelin Guide—Top Destinations |ناونیشان=http://www.viamichelin.com/web/Restaurants |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Michelin Guide]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200412002700/http://www.viamichelin.com/web/Restaurants |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[وەزارەتی تەندروستی و تەندروستیی دەروونیی نیویۆرک سیتی]] پیت (پلە) دەداتە چێشتخانەکانی شارەکە لەسەر بنەمای ئەنجامەکانی پشکنین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Restaurant Inspection Results (Letter Grades) |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/doh/html/services/restaurant-inspection.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140122123431/http://www.nyc.gov/html/doh/html/services/restaurant-inspection.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Health and Mental Hygiene]]}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، ٢٧,٠٤٣ چێشتخانە لە شارەکەدا ھەبووە، کە لە ساڵی ٢٠١٧دا ٢٤,٨٦٥ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Jennifer |دوایین=Tiedemann |سەردێڕ=$15-Per-Hour Minimum Wage Isn't What NYC Restaurant Workers Ordered |ناونیشان=https://indefenseofliberty.blog/2019/04/08/15-per-hour-minimum-wage-isnt-what-nyc-restaurant-workers-ordered/ |ئیش=[[Goldwater Institute]] |بڵاوکەرەوە=In Defense of Liberty |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> [[بازاڕی شەوانەی کوینز]] لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]] شەوەانە زیاتر لە دە ھەزار کەس ڕادەکێشێت بۆ تاقیکردنەوەی خواردنی زیاتر لە ٨٥ وڵاتەوە.<ref name="NYCWorld" /> === مۆدە === [[File:Carolina Herrera AW14 12.jpg|thumb|[[مۆدێل|مۆدێلەکانی]] مۆدەی [[خاوت کۆتور]] (haute couture) بەسەر [[کاتواک (مۆدە)|ڕێڕەوی نمایشی مۆدەدا]] دەڕۆن لە کاتی [[ھەفتەی مۆدەی نیویۆرک|NYFW]].]] نیویۆرک سیتی [[پایتەختی مۆدە|پایتەختێکی جیھانیی مۆدە]]یە، و [[مۆدە|پیشەسازیی مۆدە]] ٤.٦٪ی ھێزی کاری کەرتی تایبەتی شارەکە دادەمەزرێنێت.<ref name="NYCFashionCapital">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://edc.nyc/industry/fashion |سەردێڕ=Global Center of Fashion |بڵاوکەرەوە=NYCEDC |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=With the industry employing 4.6 percent of the city's private sector workforce, fashion is a major driver of New York City's economy.}}</ref> ھەفتەی مۆدەی نیویۆرک (NYFW) ڕووداوێکی نیو ساڵانەی ئاست بەرزە کە تێیدا [[مۆدێل|مۆدێلەکان]] نوێترین جلوبەرگەکان نمایش دەکەن کە لەلایەن دیزاینەرانی مۆدەوە لە سەرتاسەری جیھاندا دروستکراون پێش ئەوەی ئەم مۆدێلانە بخرێنە بازاڕەوە.<ref name="NewYorkFashionWeekRetailTrendsetter">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |سەردێڕ=New York Fashion Week 2023 {{!}} Retailers bring the runway to real-life |نووسەر=Naeme Elzein |ئیش=Lightspeed |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |وتەگێڕانەوە=Starting with world renown designers reading the winds of change through to buyers forecasting trends that feel 'right now', New York Fashion Week is the first big domino to fall in a succession of actions resulting in what ends up in your closet. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250219095329/https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> NYFW ڕێچکە و ئاراستەی پیشەسازیی مۆدەی جیھانی دیاری دەکات.<ref name="NewYorkFashionWeekGlobalAndEconomicImpact">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://thefordhamram.com/93053/news/fashion-week/ |سەردێڕ=The Economic Impact of New York Fashion Week |نووسەر=Diana Juarez |newspaper=The Fordham Ram |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=New York Fashion Week (NYFW) is an iconic event that not only sets the global fashion industry's tone but also plays a pivotal role in contributing to the economic vitality of the city. Beyond the glitz, glamor, and gorgeous soirées of the runway, NYFW profoundly impacts various sectors of the economy, including tourism, retail, hospitality, and media.}}</ref> ناوچەی مۆدەی نیویۆرک نزیکەی ٣٠ بلۆکی شار دەگرێتەوە لە [[میدتاون مانھاتن]]،<ref name="NYCFashionDistrict">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.allartschools.com/fashion-design/fashion-design-new-york/ |سەردێڕ=New York: Fashion Design Capital of the U.S. |بڵاوکەرەوە=All Art Schools |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وتەگێڕانەوە=New York and fashion design go hand in hand.}}</ref> کە لە دەوری بەشێکی [[سێڤنث ئەڤینیو (مانھاتن)|شەقامی حەوتەم]] کۆبوونەتەوە کە بە ''[[سێڤنث ئەڤینیو (مانھاتن)#ناوچە و بینا دیارەکان|شەقامی مۆدە]]'' ناسراوە.<ref name="NYCFashionAvenue">Nemy, Enid.(June 8, 1972) [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B06E5DD1F3EE63BBC4053DFB0668389669EDE "Everybody – Well, Almost – Attended A Mammoth Party on 'Fashion Ave.'"] ''[[The New York Times]]''</ref> ساڵنامەی مۆدەی نیویۆرک ھەروەھا ھەفتەی مۆدەی کۆتور لەخۆدەگرێت بۆ نمایشکردنی شێوازەکانی [[خاوت کۆتور]] (haute couture).<ref name="NYCHauteCouture">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.couturefashionweek.com/designers/ |سەردێڕ=Couture Fashion Week |بڵاوکەرەوە=Couture Fashion Week |وتەگێڕانەوە=Couture Fashion Week New York Latest Designers |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> مێت گالا زۆرجار وەک "گەورەترین شەوی مۆدە" وەسف دەکرێت.<ref name="MetGalaFashion'sBiggestNight">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/newyork/news/met-gala-2023-red-carpet/ |سەردێڕ=Met Gala 2023: Fashion's biggest night honors Karl Lagerfeld |نووسەر=Ali Bauman |بڵاوکەرەوە=[[CBS News]] |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> === نمایشەکان (پەڕەیدەکان) === [[File:Macy's Thanksgiving Day Parade 2022 New York City (52523112564).jpg|thumb|[[نمایشی ڕۆژی سوپاسگوزاریی مەیسی]] ساڵانە، کە گەورەترین نمایشە لە جیھاندا<ref name="NYCThanksgivingParadeLargestWorld" />]] نیویۆرک سیتی زۆر ناسراوە بە [[نمایش (ڕێپێوان)|نمایشەکانی]] سەر شەقام، کە زۆربەیان لە مانھاتن بەڕێوەدەچن. ئاراستەی سەرەکیی نمایشە ساڵانەکانی سەر شەقامەکان بەگشتی لە باکوورەوە بۆ باشوورە، کە بەدرێژایی شەقامە گەورەکاندا تێدەپەڕن. [[نمایشی ڕۆژی سوپاسگوزاریی مەیسی]] ساڵانە گەورەترین نمایشە لە جیھاندا،<ref name="NYCThanksgivingParadeLargestWorld">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Millions Of Revelers Marvel Over Macy's Thanksgiving Day Parade |ناونیشان=http://newyork.cbslocal.com/2016/11/24/macys-thanksgiving-day-parade-2016/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[CBS Broadcasting Inc]]|وتەگێڕانەوە=The world's largest parade kicked off in Midtown around 9 a.m.}}</ref> کە لە تەنیشت سەنتڕاڵ پارکەوە دەست پێدەکات و بەرەو باشوور دەڕوات تا دەگاتە فرۆشگای سەرەکیی [[مەیسیس ھێراڵد سکوێیەر]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hilarey |دوایین=Wojtowicz |سەردێڕ=Guide to the 2016 Macy's Thanksgiving Day Parade |ناونیشان=http://www.familyvacationcritic.com/guide-to-2016-macys-thanksgiving-day-parade/art/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170329144025/http://www.familyvacationcritic.com/guide-to-2016-macys-thanksgiving-day-parade/art/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=The Independent Traveler, Inc}}</ref> نمایشەکە لە ڕێگەی تەلەڤیزیۆنەوە لە سەرتاسەری جیھاندا دەبینرێت و ملیۆنان بینەری ئامادەبوو بۆ خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="NYCThanksgivingParadeLargestWorld"/> نمایشە دیارەکانی تر بریتین لە [[نمایشی ڕۆژی سانت پاتریک لە نیویۆرک سیتی]] ساڵانە لە مانگی ئازاردا، [[ڕێپێوانی شانازیی نیویۆرک سیتی|نمایشی شانازیی LGBT نیویۆرک سیتی]] لە مانگی حوزەیراندا، [[نمایشی ھالۆوینی گرینویچ ڤیلێج]] کە بە ئیلھاموەرگرتن لە LGBT ڕێکدەخرێت لە مانگی تشرینی یەکەمدا، و چەندین نمایشی تر کە یادی ڕۆژانی سەربەخۆیی نەتەوە جیاوازەکان دەکەنەوە. [[پێڕستی نمایشەکانی تیکەر تەیپ لە نیویۆرک سیتی|نمایشەکانی تیکەر تەیپ]] کە ئاھەنگ دەگێڕن بۆ ئەو پاڵەوانێتییانەی تیمە وەرزشییەکان بردوویانەتەوە ھەروەھا دەستکەوتەکانی تر، بەرەو باکوور بە درێژایی [[کانیۆنی پاڵەوانەکان]] لەسەر شەقامی [[بڕۆدوەی (مانھاتن)|بڕۆدوەی]] لە [[بۆولینگ گرین (نیویۆرک سیتی)|بۆولینگ گرین]]ەوە تا [[پارکی ھۆڵی شارەوانی]] لە خوارووی مانھاتن بەڕێوەدەچن. === وەرزش === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Arthur ashe stadium interior.jpg | caption1 = [[جامی کراوەی ئەمریکا (تێنس)|پاڵەوانێتییەکانی تێنسی جامی کراوەی ئەمریکا]] لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]] لە [[کوینز]] | image2 = Citi Field 2011.JPG | caption2 = [[سیتی فیڵد]]، ھەروەھا لە پارکی فلۆشینگ مێدۆز-کۆرۆنا، لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە ماڵی تیمی [[نیویۆرک مێتس]] بووە. | image3 = Yankee_Stadium_overhead_2010.jpg | caption3 = [[یاریگای یانکی]] لە [[دە بڕۆنکس]] ماڵی تیمەکانی [[نیویۆرک یانکیز]] و [[نیویۆرک سیتی ئێف سی]]یە. | image4 = Barclays_Center_1.jpg | caption4 = [[سەنتەری بارکلیز]]، ماڵی تیمی [[بروکلین نێتس]] لە [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکە|NBA]] و تیمی [[نیویۆرک لیبێرتی]] لە [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکەی ژنان|WNBA]] | image5 = Madison Square Garden (MSG) - Full (48124330357).jpg | caption5 = [[مادیسۆن سکوێیەر گاردن]]، ماڵی تیمی [[نیویۆرک نیکس]] لە NBA و تیمی [[نیویۆرک ڕەینجەرز]] لە [[خولی نیشتمانیی ھۆکی|NHL]] }} نیویۆرک سیتی ماڵی بارەگای سەرەکیی [[خولی نیشتمانیی تۆپی پێ]] (NFL)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Football League Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.National_Football_League.f36bd60db3fbcb01.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> [[خولی گەورەی بەیسبۆڵ]] (MLB)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Major League Baseball Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.Major_League_Baseball.690243a73fc37ae4.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکە]] (NBA)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Basketball Association, Inc. Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.National_Basketball_Association_Inc.9752d99632cf8a45.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> [[خولی نیشتمانیی ھۆکی]] (NHL)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Hockey League Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.National_Hockey_League.6eb8cbd895fc6ce9.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> و [[خولی گەورەی تۆپی پێ]] (MLS)ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Major League Soccer, L.L.C. Company Information |ناونیشان=http://www.hoovers.com/company-information/cs/company-profile.Major_League_Soccer_LLC.0432cbf68c309307.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Hoover's, Inc.]]}}</ref> نیویۆرک سیتی میوانداریی [[پارالیمپیکی ھاوینەی ١٩٨٤]]<ref>[https://www.paralympicheritage.org.uk/new-york-1984-paralympic-summer-games New York 1984 Paralympic Summer Games]{{بەستەری مردوو|url=https://www.paralympicheritage.org.uk/new-york-1984-paralympic-summer-games |date=ئابی ٢٠٢٦ }}, National Paralympic Heritage Trust. Accessed January 18, 2024. "The New York Games were set to run from 17th – 29th June and the Stoke Mandeville Games from 22nd July – 1st August."</ref> و [[یارییەکانی نیازپاکی ١٩٩٨]]ی کردووە.<ref>Bondy Filip. [https://www.nytimes.com/1992/10/16/us/new-york-city-and-environs-land-goodwill-games-for-98.html "New York City and Environs Land Goodwill Games for '98"], ''[[The New York Times]]'', October 16, 1992. Accessed January 18, 2024. "New York City, New Jersey, and Long Island were awarded the 1998 Goodwill Games last night, an intriguing but risky choice by the Games' selection committee. Six years from now, the area will be called upon to play host to thousands of international athletes and fans who have every right to expect upgraded athletic facilities and a convenient ride to the arena."</ref> پێشکەشکردنی داواکاریی نیویۆرک سیتی بۆ میوانداریکردنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] یەکێک بوو لە پێنج داواکارییە کۆتایییەکان، بەڵام بە لەندەن دۆڕا.<ref>Zinser, Lynn. [https://www.nytimes.com/2005/07/06/sports/othersports/olympic-committee-chooses-london-for-2012-summer-games.html "Olympic Committee Chooses London for 2012 Summer Games"],''[[The New York Times]]'', July 6, 2005. Accessed January 19, 2023. "London won the 2012 Olympic Summer Games on Wednesday in a surprising upset over the front-running Paris after ardent last-minute lobbying by Prime Minister Tony Blair..... The British capitalized on a desire to hold the Games in Western Europe and surpassed four finalists, including New York, which was knocked out in the second round of voting, earlier than most expected."</ref> شارەکە میوانداری زیاتر لە ٤٠ تیمی پیشەگەری گەورەی کردووە لە پێنج وەرزشەکە و خولە ڕکابەرەکانیاندا. چوار لە دە گرانترین یاریگاکانی جیھان کە تا ئێستا دروستکراون ([[یاریگای مێتڵایف]]، [[یاریگای یانکی]]ی نوێ، [[مادیسۆن سکوێیەر گاردن]]، و [[سیتی فیڵد]]) لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرکدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Esteban |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=11 Most Expensive Stadiums in the World |ناونیشان=http://www.totalprosports.com/2011/10/27/11-most-expensive-stadiums-in-the-world/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Total Pro Sports |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120827201315/http://www.totalprosports.com/2011/10/27/11-most-expensive-stadiums-in-the-world/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەکە لە خولی نیشتمانیی تۆپی پێدا لەلایەن [[نیویۆرک جایەنتس]] و [[نیویۆرک جێتس]]ەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، ھەرچەندە ھەردوو تیمەکە یارییە ناوخۆیییەکانیان لە یاریگای مێتڵایف لە نزیک [[ئیست ڕەدەرفۆرد، نیوجێرزی]] ئەنجام دەدەن،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Preparations Different for a Home-and-Home Contest |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/12/23/sports/football/for-giants-jets-game-metlife-stadium-preparations-differ.html?pagewanted=all |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> کە لە ساڵی ٢٠١٤دا میوانداریی سوپەر بۆڵی XLVIIIی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Owners warm up to New York/New Jersey as Super Bowl XLVIII host |بڵاوکەرەوە=[[National Football League]] |agency=[[Associated Press]] |ناونیشان=http://www.nfl.com/news/story?id=09000d5d8184fc83&template=with-video-with-comments&confirm=true |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=It's the first time the league has gone to a cold-weather site that doesn't have a dome{{nbsp}}... the NFL will wait and see how this foray into the great outdoors in winter goes. Then the league might OK another bid}}</ref> دوو تیمەکەی شارەکە لە خولی گەورەی بەیسبۆڵدا بریتین لە [[نیویۆرک مێتس]]، کە لە یاریگای ٤١,٨٠٠-کورسیدای سیتی فیڵد لە کوینز یاری دەکەن، و [[نیویۆرک یانکیز]]، کە لە یاریگای ٤٧,٤٠٠-کورسیدای [[یاریگای یانکی]] لە دە بڕۆنکس یاری دەکەن.<ref>[https://www.nytimes.com/2018/07/11/nyregion/stadiums-arenas-funding-nyc.html "So Many Seats, So Many Tax Breaks"], ''[[The New York Times]]'', July 11, 1028. Accessed January 18, 2024. "Yankee Stadium Location: Bronx Year Opened: 2009 Seats: 47,422. The stadium cost more than $2.3 billion to build.... Citi Field Location: Queens; Year Opened: 2009; Seats: 41,800. The project cost about $830.6 million, with $134.91 million coming from the New York Mets, and $614.3 million in public money and tax breaks."</ref> ئەم دوو ڕکابەرە ھەموو وەرزێکی ئاسایی لە شەش یاریی [[یاری نێوان خولەکان|نێوان خولەکاندا]] پێشبڕکێ دەکەن، کە پێی دەوترێت [[زنجیرەی سەبوەی]].<ref>[[Mike Lupica|Lupica, Mike]]. [https://www.mlb.com/news/subway-series-2023-a-time-to-hit-reset "Subway Series still as intriguing a ticket as there is in town"], [[MLB.com]], June 12, 2023. Accessed January 18, 2024. "You certainly know what it was like at the old Stadium and Shea, where the Mets and Yankees played a real Subway Series in 2000. Four games this time. Two at Citi. Two at the Stadium next month."</ref> یانکیز ٢٧ پاڵەوانێتییان بردووەتەوە کە ژمارەیەکی پێوانەیییە لە خولەکەدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York Yankees: Facts, History, Stats, and Resources |ناونیشان=http://www.thefreeresource.com/new-york-yankees-facts-history-stats-and-resources |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120605211426/http://www.thefreeresource.com/new-york-yankees-facts-history-stats-and-resources |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=The free sources}}</ref> لەکاتێکدا مێتس دوو جار [[جامی جیھانیی بەیسبۆڵ|زنجیرەی جیھانی]]یان بردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٦|سەردێڕ=How Mets, Colt .45s Grew Up To Beat The Bullies |newspaper=[[Chicago Tribune]] |ناونیشان=https://www.chicagotribune.com/1986/10/08/how-mets-colt-45s-grew-up-to-beat-the-bullies/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> شارەکە سەردەمانێک ماڵی تیمی بروکلین دۆجەرز بوو (ئێستا [[لۆس ئانجلەس دۆجەرز]])، کە یەک جار زنجیرەی جیھانییان بردەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dodgers Timeline |ناونیشان=http://losangeles.dodgers.mlb.com/la/history/timeline01.jsp |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Los Angeles Dodgers |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080704170220/http://losangeles.dodgers.mlb.com/la/history/timeline01.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا [[نیویۆرک جایەنتس (NL)|نیویۆرک جایەنتس]] (ئێستا [[سان فرانسیسکۆ جایەنتس]])، کە پێنج جار زنجیرەی جیھانییان بردەوە. ھەردوو تیمەکە لە ساڵی ١٩٥٨دا چوون بۆ کالیفۆرنیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historical Moments |ناونیشان=http://www.dodgers-giants.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Dodgers Giants}}</ref> یەک تیمی [[خولی لاوەکیی بەیسبۆڵ]] لە شارەکەدا ھەیە، ئەویش [[بروکلین سایکڵۆنز]]ە کە سەر بە یانەی مێتسە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Major League Baseball, Police Athletic League and the Brooklyn Cyclones to host free MLB Umpire Camp |newspaper=MLB Press Release |ناونیشان=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20120530&content_id=32491896&vkey=pr_mlb&c_id=mlb |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> و شارەکە یانەیەکی لە [[خولی ئەتڵەسی بۆ بەیسبۆڵی پیشەگەر|خولی ئەتڵەسی]]ی سەربەخۆ بەدەستھێنا کاتێک تیمی [[ستەیتن ئایلەند فێری‌ھۆکس]] دەستیان بە یاریکردن کرد لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Introducing Your Ferryhawks!! |ئیش=Staten Island Entertainment |ناونیشان=https://ferryhawks.com/news/2021/11/17/Your_FerryHawks_2.aspx |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211118141533/https://ferryhawks.com/news/2021/11/17/Your_FerryHawks_2.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تیمەکانی کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکە لە شارەکەدا بریتین لە [[نیویۆرک نیکس]]، کە لە [[مادیسۆن سکوێیەر گاردن]] یاری دەکەن، و [[بروکلین نێتس]]، کە لە [[سەنتەری بارکلیز]] یاری دەکەن. تیمی [[نیویۆرک لیبێرتی]] تیمی شارەکەیە بۆ [[کۆمەڵەی نیشتمانیی باسکەی ژنان]]. یەکەم پاڵەوانێتی نیشتمانیی باسکە لەسەر ئاستی کۆلێژ، [[پاڵەوانێتیی بانگھێشتکردنی نیشتمانی]]، لە ساڵی ١٩٣٨ لە نیویۆرک بەڕێوەچوو و لە شارەکەدا ماوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Postseason Overview |ناونیشان=http://www.nit.org/history/nit-postseason.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080724155001/http://www.nit.org/history/nit-postseason.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[National Invitation Tournament]]}}</ref> ناوچە میترۆپۆلیتانەکە ماڵی سێ تیمی خولی نیشتمانیی ھۆکییە. [[نیویۆرک ڕەینجەرز]]، کە یەکێکە لە [[شەشە ڕەسەنەکە|شەش تیمە ڕەسەنەکەی]] خولەکە، لە مادیسۆن سکوێیەر گاردن لە مانھاتن یاری دەکەن. [[نیویۆرک ئایلاندەرز]]، کە بە شێوەیەکی نەریتی نوێنەرایەتیی [[لۆنگ ئایلەند]] دەکەن، لە [[یو بی ئێس ئارێنا]] لە [[ئێلمۆنت، نیویۆرک]] یاری دەکەن، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ ٢٠٢٠ لە سەنتەری بارکلیزی بروکلین یارییان دەکرد. [[نیوجێرزی دێڤڵس]] لە [[سەنتەری پرودێنشیال]] لە نزیک [[نیوارک، نیوجێرزی]] یاری دەکەن. نیویۆرک سیتی لە خولی گەورەی تۆپی پێدا لەلایەن [[نیویۆرک سیتی ئێف سی]]یەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، کە یارییە ناوخۆیییەکانیان لە یاریگای یانکی ئەنجام دەدەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nycfc.com/schedule |سەردێڕ=nycfc.com |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> ھەروەھا [[نیویۆرک ڕێد بوڵس]]، کە یارییە ناوخۆیییەکانیان لە [[یاریگای سپۆرتس ئیلستڕەیتد]] لە نزیک [[ھاریسۆن، نیوجێرزی]] ئەنجام دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Picture-perfect opening for $200M Red Bull Arena in Harrison |agency=[[Associated Press]] |ناونیشان=http://www.nj.com/hudson/index.ssf/2010/03/picture-perfect_opening_for_20.html}}</ref> تیمی [[گۆثەم ئێف سی]] لە [[خولی نیشتمانیی تۆپی پێی ژنان]] ھەروەھا یارییە ناوخۆیییەکانیان لە یاریگای سپۆرتس ئیلستڕەیتد ئەنجام دەدەن و بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٨ بگوازنەوە بۆ [[ئیتیحاد پارک]] لە نیویۆرک سیتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Anzidei |یەکەم=Melanie |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Gotham FC to move to NYCFC’s Etihad Park in Queens in 2028 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/athletic/7427005/2026/07/07/gotham-nycfc-etihad-park-move-queens-2028/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> [[بروکلین ئێف سی (٢٠٢٤)|بروکلین ئێف سی]] یانەیەکی پیشەگەری تۆپی پێیە کە بنکەکەی لە بروکلینە، و تیمێکی ژنان لە خولی پلە یەکی USL Super League لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە بەشدار دەکات و تیمێکی پیاوانیش لە خولی پلە دووی USL Championship لە ساڵی ٢٠٢٥دا بەشدار دەبێت.<ref name="shared">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Brooklyn FC reveal "shared identity" for USL Super League brand |ناونیشان=https://www.uslsuperleague.com/news/2024/04/12/brooklyn-fc-reveal-shared-identity-for-usl-super-league-brand/ |وێبگە=uslsuperleague.com |بڵاوکەرەوە=United Soccer League |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240501111953/https://www.uslsuperleague.com/news/2024/04/12/brooklyn-fc-reveal-shared-identity-for-usl-super-league-brand/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نیویۆرک یەکێک بوو لە شارە میواندارەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]]، و یارییەکانی لە [[یاریگای جایەنتس]] لە ناوچەی دراوسێی [[ئیست ڕەدەرفۆرد، نیوجێرزی]] ئەنجامدران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stadiumguide.com/fifa-world-cup-1994-stadiums/|سەردێڕ=FIFA 1994 World Cup Stadiums - USA - The Stadium Guide}}</ref> نیویۆرک سیتی یەکێکە لە یازدە شاری میوانداری [[جامی جیھانیی فیفا ٢٠٢٦]]، کە بڕیارە یاریی [[یاریی کۆتایی جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٦|کۆتایییەکەی]] لە یاریگای مێتڵایف ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |سەردێڕ=FIFA announces hosts cities for FIFA World Cup 2026 |وێبگە=Fifa.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>[https://www.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/096-24/mayor-adams-governor-murphy-celebrate-new-york-new-jersey-selection-host-biggest "Mayor Adams and Governor Murphy Celebrate New York New Jersey Selection as Host for Biggest Sporting Event in World History: FIFA World Cup 26 Final"], [[Mayor of New York City]] [[Eric Adams]], February 4, 2024. Accessed February 14, 2024. "New York City Mayor Eric Adams and New Jersey Governor Phil Murphy celebrated today's announcement that the Host Region of New York, New Jersey (NYNJ) was awarded the rights to host the FIFA World Cup 26™ Final and seven other matches throughout the tournament at New York New Jersey Stadium (MetLife Stadium) in East Rutherford, New Jersey.... Consistent with stadiums in other Host Cities, MetLife Stadium will adopt a new venue name for the FIFA World Cup 26, New York New Jersey Stadium."</ref> پاڵەوانێتیی ساڵانەی [[جامی کراوەی ئەمریکا (تێنس)|جامی کراوەی ئەمریکا (US Open)]] یەکێکە لە چوار پاڵەوانێتییە گەورەکانی تێنس ([[گراند سلام (تێنس)|گراند سلام]]) و لە ناوەندی نەتەوەییی تێنسی USTA لە [[پارکی فلۆشینگ مێدۆز–کۆرۆنا]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=US Open 2015 |ناونیشان=http://www.usopen.org/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[United States Tennis Association]]}}</ref> [[ماراسۆنی نیویۆرک سیتی]]، کە بەناو ھەر پێنج ناوچەکەدا تێدەپەڕێت، گەورەترین ماراسۆنی ڕاکردنە لە جیھاندا، کە ٥١,٤٠٢ کەس لە ساڵی ٢٠٢٣دا تا کۆتایی ڕایانکردووە و لە ھەر ٥٠ ویلایەتەکە و ١٤٨ نەتەوەی جیاوازەوە ھاتبوون.<ref>Butler, Sarah Lorge. [https://www.runnersworld.com/races-places/a45760471/new-york-city-marathon-2023-by-the-numbers/ "New York City Was the World's Largest Marathon in 2023"], ''[[Runner's World]]'', November 7, 2023. Accessed January 17, 2024. "If you were one of the 51,933 people who started the New York City Marathon on November 5, chances are very high that you also finished it. According to New York Road Runners, 51,402 runners finished the marathon, a 98.9 percent completion rate.... They hailed from all 50 states and 148 countries."</ref> یارییەکانی [[میڵرۆس گەیمز]] پێشبڕکێیەکی ساڵانەی گۆڕەپان و مەیدانە کە لە [[فۆرت واشینگتن ئەڤینیو ئارمۆری]] بەڕێوەدەچێت، و ڕووداوە سەرەکییەکەی بریتییە لە [[مایڵی وانامەیکەر]].<ref>Metzler, Brian. [https://www.outsideonline.com/running/news/millrose-games-records-and-wanamaker-mile/ "The Famous Millrose Games Delivers Speed, Records, and the Wanamaker Mile"], ''[[Outside (magazine)|Outside]]'', February 13, 2023. Accessed January 17, 2024. "With his dominating performance in the Wanamaker Mile, Nuguse might have signaled a new era in the classic imperial distance—the quest for the world's first sub-3:47 mile on an indoor track.... In the final race of the 115th Millrose Games at The Armory Track & Field Center, Nuguse made it look relatively easy."</ref> بۆکسێن بەشێکی دیاری دیمەنی وەرزشیی شارەکەیە، کە ڕووداوەکانی وەک [[نیویۆرک گۆڵدن گڵاڤز]] ساڵانە لە مادیسۆن سکوێیەر گاردن بەڕێوەدەچن.<ref>[https://www.nydailynews.com/2021/12/31/daily-news-golden-gloves-amateur-boxing-tournament-may-return-in-2022/ "Daily News Golden Gloves amateur boxing tournament may return in 2022"], ''[[New York Daily News]]'', December 13, 2021. Accessed July 17, 2024. "Created by Daily News sports columnist Paul Gallico, the city's inaugural Golden Gloves was held in 1927 at Madison Square Garden, and its ensuing popularity led to a wave of similar tournaments across the country."</ref> == خزمەتگوزارییە مرۆیییەکان == === تەندروستی === [[File:NewYorkPresbyterian-Cornell.jpg|thumb|[[نەخۆشخانەی نیویۆرک-پرێسبیتێریان]]، کە سەر بە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] و [[زانکۆی کۆرنێڵ]]ە، گەورەترین نەخۆشخانە و گەورەترین خاوەنکاری کەرتی تایبەتە لە نیویۆرک سیتی و یەکێکە لە قەرەباڵغترین نەخۆشخانەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Us: Locations |ناونیشان=http://careers.nyp.org/about-us/locations/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812212715/http://careers.nyp.org/about-us/locations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[NewYork-Presbyterian Hospital]]}}</ref>]]نیویۆرک سیتی ناوەندێکە بۆ چاودێریی تەندروستی و ڕاھێنانی پزیشکی، و زیاتر لە ٧٥٠,٠٠٠ کەس لە کەرتی چاودێریی تەندروستیی شارەکەدا کار دەکەن.<ref name="NYCHealthCareLifeSciences"/><ref>[https://edc.nyc/industry/healthcare Healthcare], [[New York City Economic Development Corporation]]. Accessed January 17, 2024. "New York City is home to the largest public healthcare system in the US, world-class private medical centers, and a robust, cutting-edge R&D landscape."</ref> نەخۆشخانە تایبەتەکان لە نیویۆرک سیتی بریتین لە [[نەخۆشخانەی نەشتەرگەریی تایبەت]]، [[نەخۆشخانەی لێنۆکس ھیڵ]]، [[ناوەندی پزیشکیی جوولەکەی لۆنگ ئایلەند]]، [[سەنتەری شێرپەنجەی مێمۆریال سلۆن کێتێرینگ]]، [[نەخۆشخانەی ماونت ساینای (مانھاتن)|نەخۆشخانەی ماونت ساینای]]، [[نەخۆشخانەی نیویۆرک-پرێسبیتێریان]]، و [[تەندروستیی لێنگۆنی زانکۆی نیویۆرک|تەندروستیی لێنگۆنی NYU]].<ref>[https://www.definitivehc.com/resources/healthcare-insights/top-hospitals-new-york-net-patient-revenue "Top 25 New York hospitals by net patient revenue"], Definitive Healthcare, June 6, 2023. Accessed January 16, 2024.</ref> کۆلێژە پزیشکییەکان بریتین لە کۆلێژی پزیشکیی داونستەیتی SUNY لە بروکلین، [[کۆلێژی پزیشکیی ئەلبەرت ئاینشتاین]] لە دە بڕۆنکس، و کۆلێژی پزیشکیی CUNY، [[کۆلێژی پزیشکیی ئۆستیۆپاتیی تۆرۆ]]، [[کۆلێژی پزیشکان و نەشتەرگەرییەکانی ڤاگێلۆسی زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، [[پزیشکیی وێیڵ کۆرنێڵ]]، [[قوتابخانەی پزیشکیی ئیکان لە ماونت ساینای]]، و [[قوتابخانەی پزیشکیی زانکۆی نیویۆرک]] لە مانھاتن.<ref>[https://www.nyacep.org/practice-resources-2/resources/medical-students/new-york-medical-schools New York Medical Schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241115050433/https://www.nyacep.org/practice-resources-2/resources/medical-students/new-york-medical-schools |date=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}, New York ACEP. Accessed January 16, 2024.</ref> [[تەندروستی + نەخۆشخانەکانی نیویۆرک سیتی|NYC Health + Hospitals]] (HHC) [[کۆمپانیایەکی قازانج-گشتیی ویلایەتی نیویۆرک|کۆمپانیایەکی قازانج-گشتییە]] کە لە ساڵی ١٩٦٩ دامەزراوە و نەخۆشخانە گشتییەکانی شارەکە و تۆڕێک لە نۆرینگە دەرەکییەکان بەڕێوەدەبات.<ref>[https://a856-gbol.nyc.gov/GBOLWebsite/GreenBook/Details?orgId=2879 Health + Hospitals NYC, (NYC H+H)], ''New York City Green Book''. Accessed January 16, 2024. "Description: A public benefit Corporation created by the State Legislature, July 1, 1969, to operate the City's municipal hospitals. Operates facilities in all five boroughs, providing general, chronic, ambulatory, and skilled nursing care and a wide variety of specialized patient care services. All employees are public employees."</ref><ref>[https://www.nysenate.gov/legislation/laws/HHC Chapter1016 New York City health and hospitals corporation act 1016/69], [[New York State Senate]]. Accessed January 16, 2024.</ref> {{as of|2021}}، HHC گەورەترین سیستەمی چاودێریی تەندروستیی شارەوانییە لە ئەمریکا بە داھاتی ساڵانەی ١٠.٩ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Financial Statements and Supplemental Schedules and Report of Independent Certified Public Accountants – New York City Health and Hospitals Corporation (A Component Unit of the City of New York) |ناونیشان=https://comptroller.nyc.gov/wp-content/uploads/documents/HHC-Financial-Statements-2021.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=The City of New York}}</ref> HHC خزمەت بە ١.٤&nbsp;ملیۆن نەخۆش دەکات، لەوانەش زیاتر لە ٤٧٥,٠٠٠ دانیشتووی بێ-دڵنیایی (بێ-تەئمینات)ی شارەکە.<ref name="HHC1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=HHC Health and Hospitals Corporation |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/hhc/html/home/home.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[nyc.gov]]}}</ref> HHC یازدە نەخۆشخانەی [[چاودێریی توند|چاودێریی توند]]، چوار [[دامەزراوەی پەرستاریی لێھاتوو]]، شەش سەنتەری دەستنیشانکردن و چارەسەرکردن، و زیاتر لە ٧٠ بنکەی [[چاودێریی سەرەتایی]] کۆمەڵگە بەڕێوەدەبات، کە بە شێوەیەکی سەرەکی خزمەت بە دانیشتووانە ھەژار و چینی کرێکاری شارەکە دەکەن.<ref>[https://www.nychealthandhospitals.org/careers/frequently-asked-questions/ Frequently Asked Questions], [[NYC Health + Hospitals]]. Accessed January 16, 2024. "Where are your facilities located? NYC Health + Hospitals includes 11 acute care hospitals, four skilled nursing facilities, six large diagnostic and treatment centers, and more than 70 community-based clinics. These facilities are within seven geographically based networks throughout the New York City metropolitan area."</ref><ref>Miller, Kenneth. [https://www.nursing.columbia.edu/news/public-option The Public Option], [[Columbia University School of Nursing]], November 12, 2023. Accessed January 16, 2024. "HHC is the largest municipal health system in the United States, serving 1.4&nbsp;million patients—mostly low-income or working-class people on Medicaid or Medicare. About one-third are uninsured, and many are undocumented. A public benefit corporation, HHC operates 11 acute care hospitals, five nursing homes, six diagnostic and treatment centers, and more than 70 primary care centers across New York's five boroughs."</ref> پلانی تەندروستی میترۆپڵەسی HHC یەکێکە لە گەورەترین دابینکەرانی دڵنیاییی تەندروستی کە لەلایەن حکوومەتەوە سپۆنسەر کراوە لە نیویۆرک سیتی، و تا حوزەیرانی ٢٠٢٢، ٦٧٠,٠٠٠ دانیشتووی شارەکەی تۆمار کردووە.<ref>[https://www.osc.ny.gov/reports/osdc/metroplus-health-plan-covid-19-enrollment-trends MetroPlus Health Plan: COVID-19 Enrollment Trends], [[New York State Comptroller]] [[Thomas P. DiNapoli]], September 2022. Accessed January 16, 2024. "MetroPlus Health Plan is a prepaid health services plan and a wholly owned subsidiary of NYC Health + Hospitals (H+H).... MetroPlus enrollment reached a record high of 670,915, an increase of 159,284 members (31 percent) between February 2020 and June 2022, the period impacted by the COVID-19 pandemic (see Figure 1)."</ref> دامەزراوەکانی HHC ساڵانە خزمەت بە ملیۆنان دانیشتووی نیویۆرک دەکەن، کە بە زیاتر لە ١٩٠ زمان وەرگێڕانیان بۆ دەکرێت.<ref name="HHC2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2014 HHC Report to the Community |ناونیشان=http://www.nychealthandhospitals.org/wp-content/uploads/2016/07/2014-hhc-report-to-the-community.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[New York City Health and Hospitals Corporation]]}}</ref> ناسراوترین نەخۆشخانە لە سیستەمی HHCدا بریتییە لە [[نەخۆشخانەی بێلڤیو]]، کە کۆنترین نەخۆشخانەی گشتییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و لە ساڵی ١٧٣٦ دامەزراوە.<ref>Fiani, Brian; Covarrubias, Claudia; Jarrah, Ryan; Kondilis, Athanasios; and Doan, Thao M. [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36041717/ "Bellevue Hospital, the Oldest Public Health Center in the United States of America"], ''[[World Neurosurgery]]'', August 28, 2022. Accessed January 16, 2024. "Bellevue Hospital is known as the oldest public hospital in the United States of America. Although its historical beginnings date back to the 1600s, it was officially founded on the second floor of the New York City Almshouse in 1736, 40 years before the American Revolution."</ref> بێلڤیو ئەو نەخۆشخانە دیاریکراوەیە بۆ چارەسەرکردنی سەرۆک و [[پێڕستی سەرۆکەکانی ئێستای دەوڵەت و حکوومەتەکان|سەرکردەکانی تری جیھان]] ئەگەر پێویستیان بە چاودێری ھەبێت لە کاتی مانەوەیان لە نیویۆرک سیتی.<ref name="Funding Universe Web Site">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York City Health and Hospitals Corporation History |ناونیشان=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/New-York-City-Health-and-Hospitals-Corporation-Company-History.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Funding Universe}}</ref> شارەکە [[جگەرەکێشان]]ی لە زۆربەی بەشەکانی چێشتخانەکاندا لە ساڵی ١٩٩٥دا قەدەغە کرد و لە ساڵی ٢٠٠٣دا [[جگەرەکێشان]]ی لە باڕەکان، چێشتخانەکان، و شوێنی کارە گشتییەکاندا قەدەغە کرد.<ref>[[Sam Roberts (journalist)|Roberts, Sam]]. [https://www.nytimes.com/2023/04/07/health/dr-colin-mccord-dead.html "Colin McCord, Who Helped Impose a Smoking Ban, Dies at 94"], ''[[The New York Times]]'', April 7, 2023. Accessed January 16, 2024. "Dr. McCord successfully lobbied for a ban on smoking in workplaces, restaurants, and bars while he was an assistant health commissioner in Mayor Michael R. Bloomberg's administration. The ban, which took effect in 2003, was later expanded and replicated in jurisdictions around the world. New York had banned smoking in most restaurants in 1995, but the city continued to allow smoking in bars and the bar areas of restaurants."</ref> [[دەرمانخانە|دەرمانخانەکان]] ڕێگەیان پێنادرێت بەرھەمە دوکەڵی و ڤەیپەکان بفرۆشن لە ویلایەتی نیویۆرکدا.<ref name="NoTobaccoNYPharmacies">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New York State Tobacco Control Laws |ناونیشان=https://www.health.ny.gov/prevention/tobacco_control/current_policies.htm |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=New York State Department of Health}}</ref> نیویۆرک سیتی یاسایەکی [[مافی نیشتەجێبوون|مافی پەناگە]] جێبەجێ دەکات کە پەناگە بۆ ھەر کەسێک کە پێویستی پێی بێت مسۆگەر دەکات، بەبێ گوێدانە دۆخی کۆچبەری، ئابووری، یان نیشتەجێبوون، کە ئەمەش دابینکردنی پەناگە و خۆراکی پێویست لەخۆدەگرێت.<ref name="NYCRightToShelter">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Annie McDonough |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Could New York City's right to shelter apply statewide? |ناونیشان=https://www.cityandstateny.com/policy/2023/08/could-new-york-citys-right-shelter-apply-statewide/389450/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=City & State New York}}</ref> لە ئەنجامدا، لە کاتێکدا کە نیویۆرک زۆرترین کۆی دانیشتووانی بێلانەی ھەیە لە نێو شارەکانی ئەمریکادا، لە ساڵی ٢٠٢٤دا تەنھا ٥٪یان لە دەرەوەی پەناگەکانی شارەکەدا بوون، کە ئەمەش ڕێژەیەکی زۆر نزمترە لە بێلانەییی سەر شەقامەکان بە بەراورد بە شارەکانی تر.<ref name="MostNYCHomelessAreSheltered">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Gwynn's Hogan |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=NYC's Unsheltered Homeless Population Reaches Highest Number in More Than a Decade. Volunteers and city staffers counted 4,140 people sleeping on the streets and subways during the overnight annual count on Jan. 23 |ناونیشان=https://www.thecity.nyc/2024/06/13/nycs-unsheltered-homeless-population-reaches-highest-number-in-more-than-a-decade/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=The City |وتەگێڕانەوە=Shelter Beacon. City officials also pointed out that compared to other major United States cities, a relatively low proportion of New York City's homeless population lives outdoors. In Los Angeles last year, 52,000 of 72,000 homeless people were living outdoors (72%), whereas the unsheltered homeless in New York City is around 5% of the 124,000 who are unhoused in total.}}</ref> تا ساڵی ٢٠٢٣، ٩٢,٨٢٤ [[بێلانەیی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|کەسی بێلانە]] ھەموو شەوێک لە سیستەمی پەناگەکانی شارەکەدا دەخەوتن.<ref>[https://www.coalitionforthehomeless.org/basic-facts-about-homelessness-new-york-city/ Basic Facts About Homelessness: New York City], [[Coalition for the Homeless]], updated December 2023. Accessed January 13, 2024. 'In recent years, homelessness in New York City has reached the highest levels since the Great Depression of the 1930s. In November 2023, there were 92,824 homeless people, including 33,365 homeless children, sleeping each night in New York City's main municipal shelter system. A total of 23,945 single adults slept in shelters each night in November 2023."</ref> === سەلامەتیی گشتی === [[File:My_picture_of_NYPD_officers.jpg|thumb|ئەفسەرانی پۆلیسی [[پۆلیسی نیویۆرک سیتی|نیویۆرک سیتی]] (NYPD) لە بروکلین]] [[File:FDNY_Tower_Ladder_1_(897367891).jpg|alt=|thumb|[[ئاگرکوژێنەرەوەکانی نیویۆرک سیتی|وەزارەتی ئاگرکوژاندنەوەی نیویۆرک]] (FDNY)، کە گەورەترین وەزارەتی ئاگرکوژاندنەوەی شارەوانییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆلیسی نیویۆرک سیتی|وەزارەتی پۆلیسی نیویۆرک]] (NYPD) گەورەترین ھێزی پۆلیسە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بە زیاتر لە ٣٦,٠٠٠ ئەفسەری سوێندخواردوو.<ref>Kershner, Ellen. [https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-police-departments-in-the-us.html "The Largest Police Departments In The US"], WorldAtlas, August 3, 2020. Accessed January 17, 2024. "Established in 1845, the New York City Police Department (NYPD) is one of the most well-known law enforcement agencies in the world. As the largest in the United States, it currently has about 36,008 full-time active officers and 19,000 civilian employees. This is almost three times as many as the country's second-largest police department in Chicago."</ref> ئەندامانی NYPD زۆرجار لەلایەن سیاسەتمەداران، میدیاکان، و ئۆتۆمبێلە پۆلیسییەکانی خۆیانەوە بە نازناوی ''باشترینەکانی نیویۆرک'' (New York's Finest) ناودەبرێن.<ref>Williams, Keith. [https://www.nytimes.com/2017/05/04/nyregion/origins-of-new-yorks-finest.html "We Know They're New York's Finest. But Why?"], ''[[The New York Times]]'', May 4, 2017. Accessed January 17, 2024. "The Police Department's slogan also came from a phrase with military origins: "the finest police force on the planet," an adaptation of Gen. Joseph Hooker's 1863 claim that the Union forces were 'the finest army on the planet.' A similar phrase referring to police officers appeared in The Times in 1865. The police chief George Washington Matsell promoted the nickname in the early 1870s, Mr. Popik wrote; the 1882 play 'One of the Finest' cemented the label, which was condensed to 'New York's Finest' by 1889."</ref> شارەکە لە ساڵانی ١٩٧٠ەکانەوە تا ١٩٩٠ەکان بەرزبوونەوەیەکی زۆری لە تاواندا بەخۆیەوە بینی.<ref name="Prager">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Prager |یەکەم=Arthur |ڕێکەوت=شوبات–ئازاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Worst-Case Scenario |ناونیشان=http://www.americanheritage.com/content/worst-case-scenario |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٩|magazine=[[American Heritage (magazine)|American Heritage]] |بەرگ=٥٧|issue=1}}</ref> تاوان بەگشتی لە نیویۆرک سیتی لە ساڵانی ١٩٩٠ەکانەوە ڕووی لە کەمبوونەوە کردووە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Compstat |ناونیشان=http://www1.nyc.gov/assets/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cs-en-us-city.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[City of New York Police Department]]}}</ref> تاوانی توندوتیژ لە نێوان ساڵانی ١٩٩٣ بۆ ٢٠٠٥ بە ڕێژەی زیاتر لە ٧٥٪ کەمی کرد، و بەردەوام بوو لە کەمبوونەوە لەو کاتانەشدا کە سەرتاسەری وڵات بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە دەبینی.<ref name="Law">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=December 15–31, 2013 |سەردێڕ=Don't Tell New York, But Crime Is Going Up |ناونیشان=http://www.lib.jjay.cuny.edu/len/2002/12.31/page5.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=[[City University of New York]] |بەرگ=٢٨|issue=589, 590 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023100612/https://www.lib.jjay.cuny.edu/len/2002/12.31/page5.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=Lib.jjay.cuny.edu}}</ref> بەرنامەی [[وەستاندن و پشکنین لە نیویۆرک سیتی|وەستاندن و پشکنین (stop-and-frisk)ی NYPD]] لە ساڵی ٢٠١٣ بە نادەستووری ناسێندرا وەک "سیاسەتێکی ناڕاستەوخۆی [[پڕۆفایلی ڕەگەزی]]" بەرامبەر بە دانیشتووانی ڕەشپێست و تێکەڵ،<ref>Goldstein, Joseph. [https://www.nytimes.com/2013/08/13/nyregion/stop-and-frisk-practice-violated-rights-judge-rules.html 'Judge Rejects New York's Stop-and-Frisk Policy"], ''[[The New York Times]]'', August 12, 2013. Accessed January 17, 2024. "But the judge, Shira A. Scheindlin, found that the Police Department resorted to a 'policy of indirect racial profiling' as it increased the number of stops in minority communities. That has led to officers' routinely stopping 'blacks and Hispanics who would not have been stopped if they were white.'"</ref> ھەرچەندە ئیدیعای کاریگەرییە نایەکسانەکان لە ساڵانی دواتریشدا بەردەوام بوو.<ref>Katersky, Aaron; Grant, Teddy. [https://abcnews.go.com/US/nypd-safety-team-making-high-number-unlawful-stops/story?id=99850699 "NYPD safety team making high number of unlawful stops, mostly people of color: Report"], ''[[ABC News (United States)|ABC News]]'', June 5, 2023. January 17, 2024. "A decade after the New York Police Department's stop-and-frisk tactic was deemed unconstitutional, the police are still unlawfully stopping and searching many people, particularly men of color, according to a new report issued Monday by a court-appointed monitor. The monitor, Mylan Denerstein, faulted certain units of the NYPD's Neighborhood Safety Teams (NST), which are meant to combat gun violence in high-crime areas.... Shortly after a U.S. District Court judge ruled in 2013 that the policy violated the Constitution, then-NYC Mayor Michael Bloomberg, in an op-ed in the Washington Post, pushed back against claims that stop-and-frisk promoted racial profiling."</ref> بەرنامەی وەستاندن و پشکنین بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ھۆکاری کەمبوونەوەی تاوان دادەنرا، ھەرچەندە ڕێژەکان لەو ساڵانەدا کە بەرنامەکە کۆتایی پێھات بەردەوام بوون لە دابەزین.<ref>Ehrenfreund, Max. [https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2016/09/22/donald-trump-claims-new-yorks-stop-and-frisk-policy-reduced-crime-the-data-disagree/ "Donald Trump claims New York's stop-and-frisk policy reduced crime. The data disagree."], ''[[The Washington Post]]'', September 22, 2016. Accessed January 17, 2024. "In 1990, there were nearly 31 homicides in the city for every 100,000 people – more than the average for other major American cities, even in a year of frequent violence across the country. A decade later, that figure had declined by nearly 75 percent, to 8.4 homicides per 100,000 people. As New York police abruptly moved away from the practice of stop-and-frisk toward the end of Kelly's tenure in 2013, the rate of homicide continued to decline as it had previously."</ref><ref>Badger, Emily. [https://www.nytimes.com/2020/03/02/upshot/stop-and-frisk-bloomberg.html "The Lasting Effects of Stop-and-Frisk in Bloomberg's New York"], ''[[The New York Times]]'', March 2, 2020, updated November 30, 2020. Accessed January 17, 2024. "In the years since Michael Bloomberg left the mayor's office in New York, the legacy of stop-and-frisk policing widely used during his administration has become clearer. Crime in the city continued to decline, suggesting that the aggressive use of police stops wasn't so essential to New York's safety after all."</ref> شارەکە لە ساڵی ١٩٩٠دا ژمارەی پێوانەییی بەرزی تۆمارکرد کە ٢,٢٤٥ کوشتن بوو، و لە ساڵی ٢٠١٨دا گەیشتە نزمترین ئاستی ژمارەی پێوانەییی نزیکەی ٧٠-ساڵە کە ٢٨٩ کوشتن بوو.<ref>Kanno-Youngs, Zolan. [https://www.wsj.com/articles/new-york-citys-murder-rate-hit-new-low-in-2018-11546559793 "New York City's Murder Rate Hit New Low in 2018"], ''[[The Wall Street Journal]]'', January 3, 2019. Accessed January 15, 2024. "The New York Police Department recorded 289 murders in 2018, three fewer than the 292 recorded in 2017. Mayor Bill de Blasio said it was the fewest number of homicides in nearly 70 years. Overall, major crime in the city fell by 1.3% from 97,089 to 95,844, police said. There were 2,245 people murdered in New York City in 1990."</ref> ژمارەی کوشتنەکان و ڕێژەی ٣.٣ بۆ ھەر ١٠٠,٠٠٠ دانیشتوویەک لە ساڵی ٢٠١٧ نزمترین بوو لە ساڵی ١٩٥١ەوە.<ref>[https://a860-gpp.nyc.gov/concern/nyc_government_publications/05741v36b "Fewest Annual Murders and Shooting Incidents Ever Recorded in the Modern Era; Lowest per-capita murder rate since 1951"]{{بەستەری مردوو|url=https://a860-gpp.nyc.gov/concern/nyc_government_publications/05741v36b |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}, [[New York City Police Department]], press release dated January 5, 2018. Accessed January 15, 2024. "With the close of 2017, New York City marks three new crime reduction benchmarks: the first time the total number of index crimes has fallen below 100,000; the first time the number of shooting incidents has fallen below 800; and the first time the total number of murders has fallen below 300. This reduction in murders has resulted in the lowest per-capita murder rate in nearly 70 years."</ref> نیویۆرک سیتی لە ساڵی ٢٠٢٣دا ٣٨٦ کوشتنی تۆمارکرد، کە بەراورد بە ساڵی پێشتر ١٢٪ کەمیکردبوو.<ref>Cramer, Maria; Meko, Hurubie; and Marcius, Chelsia Rose. [https://www.nytimes.com/2024/01/03/nyregion/nyc-crime-2023.html "Homicides and Shootings Fell in New York City as Felony Assaults Rose"], ''[[The New York Times]]'', January 3, 2024. Accessed January 15, 2024. "There were 386 homicides in 2023, a 12 percent drop from 2022."</ref><ref>[https://www.nyc.gov/site/nypd/news/p00098/nypd-december-2023-end-of-year-citywide-crime-statistics "NYPD Announces December 2023, End-of-Year Citywide Crime Statistics"], [[New York City Police Department]], press release dated January 4, 2024. Accessed January 15, 2024. "Murders – which rose for four consecutive years before the current administration was installed – fell by 11.9% (386 vs. 438) in 2023 compared to 2022, and by 33.3% (24 vs. 36) in December 2023, compared to the same month a year prior."</ref> نیویۆرک سیتی خاوەنی [[پێڕستی شارەکان بەپێی ڕێژەی کوشتن|یەکێک لە نزمترین ڕێژەکانی کوشتن لە نێو دە گەورەترین شارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بوو]] کە ٥.٥ بوو بۆ ھەر ١٠٠,٠٠٠ دانیشتوویەک لە ساڵی ٢٠٢١دا.<ref>[https://www.vitalcitynyc.org/vital_signs/gun-violence-in-new-york-city-the-data "Gun Violence in New York City; The Data"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260221204250/https://www.vitalcitynyc.org/vital_signs/gun-violence-in-new-york-city-the-data |date=٢١ی شوباتی ٢٠٢٦ }}, Vital City. Accessed January 17, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی [[یاساکانی چەک لە نیویۆرک سیتی|یاسای توندتری بۆ چەک ھەیە]] بە بەراورد بە زۆربەی [[یاسای چەک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|شارەکانی تری ویلایەتە یەکگرتووەکان]]—مۆڵەت بۆ خاوەندارێتی ھەر چەکێکی ئاگرین پێویستە، و [[یاسای SAFEی نیویۆرک]] لە ساڵی ٢٠١٣دا [[یاسای چەکی ھێرشبەر لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|چەکە ھێرشبەرەکانی قەدەغە کرد]]. ویلایەتی نیویۆرک لە ساڵی ٢٠٢٠دا پێنجەم نزمترین ڕێژەی مردنی بە چەک ھەبوو لە نێوان ویلایەتەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=States with the most gun violence share one trait |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2022/05/26/politics/gun-violence-data-what-matters/index.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|agency=CNN}}</ref> [[تاوانی ڕێکخراو]] لە مێژە پەیوەستە بە نیویۆرک سیتییەوە، کە لە ١٨٢٠ەکاندا بە چەتەکانی وەک [[چڵ دزەکە (چەتەی نیویۆرک)|فۆرتی تیڤس]] و [[ڕۆچ گواردس]] لە گەڕەکی [[فایڤ پۆینتس، مانھاتن|فایڤ پۆینتس]] دەستی پێکرد، و دواتر [[تۆنگ (ڕێکخراو)|تۆنگەکان]] لە ھەمان گەڕەکدا سەریان ھەڵدا، کە دواتر بوو بە چایناتاونی مانھاتن. سەدەی بیستەم بەرزبوونەوەی لە مافیای ئەمریکی بەخۆیەوە بینی ([[مافیای ئەمریکی]])، کە لەلایەن [[پێنج خێزانەکە]]وە زاڵ بوون، ھەروەھا سەرهەڵدانی [[گرووپە چەتەکان|گرووپەکانی چەتە]]، لەوانە [[بلاک سپەیدس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Berkey-Gerard |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Youth Gangs |ناونیشان=http://www.gothamgazette.com/article/issueoftheweek/20010305/200/161 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=[[Gotham Gazette]]}}</ref> بوونی مافیا و چەتەکان لە سەدەی ٢١ەمدا لە شارەکەدا کەمی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gardiner |یەکەم١=Sean |دوایین٢=Shallwani |یەکەم٢=Pervaiz |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=NY Crime: Mafia Is Down—but Not Out – Crime Families Adapt to Survive, Lowering Profile and Using Need-to-Know Tactics |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304626804579363363092833756 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|newspaper=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ferranti |یەکەم=Seth |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=How New York Gang Culture Is Changing |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/how-new-york-citys-gang-culture-is-changing-818/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|magazine=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> [[ئاگرکوژێنەرەوەکانی نیویۆرک سیتی|وەزارەتی ئاگرکوژاندنەوەی نیویۆرک]] (FDNY) خزمەتگوزارییەکانی [[پاراستن لە ئاگر]]، ڕزگارکردنی تەکنیکی، وەڵامدانەوەی سەرەتایی بۆ مەترسییە بایۆلۆژی، کیمیایی و تیشکییەکان، و [[خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاریی پزیشکی]] دابین دەکات. FDNY ڕووبەڕووی ئاستەنگی ئاگرکوژاندنەوەی فرەلایەن دەبێتەوە کە بە چەندین شێوە تایبەتن بە نیویۆرک. جگە لە وەڵامدانەوە بۆ [[پێڕستی جۆرەکانی بینا|جۆرەکانی بینا]] کە لە ماڵە دارینەکانی یەک خێزانەوە تا دەگاتە [[باڵەخانە بەرزەکان|پێکھاتە بەرزەکان]] دەگرێتەوە، FDNY وەڵامی ئەو ئاگرانەش دەداتەوە کە لە ناو [[میترۆی نیویۆرک سیتی]]دا ڕوودەدەن.<ref>{{cite report |url=https://www.hsdl.org/?view&did=730260 |title=Special Investigation Report: New York City Transit Authority Subway System Fires |date=October 23, 1985 |publisher=[[National Transportation Safety Board]] |access-date=July 30, 2022}}</ref> پرد و تونێلە دابڕاوەکان، ھەروەھا پارکە گەورەکان و ناوچە دارستانەکان کە دەشێت ببنە ھۆی ئاگری دارستان، بە ھەمان شێوە ئاستەنگییەکان زیاد دەکەن. بارەگای سەرەکیی FDNY لە [[سەنتەری ٩ میترۆتێک]] لە [[داونتاون بروکلین]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=9 Metrotech Center – FDNY Headquarters |ناونیشان=http://www.fmmcorp.com/p_gov5.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118054305/http://www.fmmcorp.com/p_gov5.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Fresh Meadow Mechanical Corp}}</ref> و ئەکادیمیای ئاگرکوژاندنەوەی FDNY لەسەر [[دوورگەکانی ڕانداڵز و وۆردز]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FDNY Fire Academy |ناونیشان=http://nyc.gov/html/fdny/html/units/fire_academy/fa_index.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141014104143/http://www.nyc.gov/html/fdny/html/units/fire_academy/fa_index.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=[[New York City Fire Department]] |بڵاوکەرەوە=[[Government of New York City|The City of New York]]}}</ref> == گواستنەوە == === گواستنەوەی خێرا === [[File:Port-authority-terminal.jpg|thumb|[[تێرمیناڵی پاسەکانی پۆرت ئۆسۆریتی]]، قەرەباڵغترین وێستگەی پاس لە جیھاندا، لە گۆشەی [[شەقامی ھەشتەم (مانھاتن)|شەقامی ھەشتەم]] و [[شەقامی ٤٢ (مانھاتن)|شەقامی ٤٢]]<ref name="Record2021" /><ref name="PABT2008" />]] ترانزێتی گشتی لە نیویۆرک سیتی، کە زۆربەی بە درێژایی ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات، یەک لەسەر سێی ھەموو بەکارھێنەرانی ترانزێتی گشتی لە وڵاتەکەدا پێکدەھێنێت، و دوو لەسەر سێی نەفەرەکانی شەمەندەفەرەکانی وڵاتەکە لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک سیتی دەژین.<ref name="MTAinfo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The MTA Network: Public Transportation for the New York Region |ناونیشان=http://web.mta.info/mta/network.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Metropolitan Transportation Authority]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pisarski |یەکەم=Alan |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Commuting in America III: Commuting Facts |ناونیشان=http://onlinepubs.trb.org/onlinepubs/nchrp/CIAIIIfacts.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Transportation Research Board]]}}</ref> ==== پاسەکان ==== کەشتیگەلی پاسە گشتییەکانی نیویۆرک سیتی (MTA Regional Bus Operations) بە شێوەی [[خزمەتگوزاریی ٢٤/٧|٢٤/٧]] (بەردەوام) کار دەکات و گەورەترینە لە ئەمریکای باکووردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 100 Transit Bus Fleets |ناونیشان=http://www.metro-magazine.com/resources/septoct_top100.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٥|ئیش=[[Metro Magazine]] |پەڕە=٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011010537/http://www.metro-magazine.com/resources/septoct_top100.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمی پاسەکانی نیویۆرک سیتی زۆرترین نەفەر دەگوازێتەوە لە چاو ھەر شارێکی تری وڵاتەکەدا: لە ساڵی ٢٠٢٢دا، پاسەکانی [[دەسەڵاتی گواستنەوەی نیویۆرک سیتی|MTA نیویۆرک سیتی ترانزێت]] خزمەتی ٤٨٣.٥&nbsp;ملیۆن گەشتیان کرد، لەکاتێکدا پاسەکانی ھەرێمیی MTA خزمەتی ١٠٠.٣&nbsp;ملیۆن گەشتیان کرد.<ref>[https://www.apta.com/wp-content/uploads/2022-Q4-Ridership-APTA.pdf#page=8 ''Public Transportation Ridership Report: Fourth Quarter 2022''], [[American Public Transportation Association]], March 1, 2023. Accessed February 13, 2024.</ref> [[تێرمیناڵی پاسەکانی پۆرت ئۆسۆریتی]] تێرمیناڵی سەرەکیی [[پاسی نێوان شارەکان]]ە لە شارەکەدا و قەرەباڵغترین وێستگەی پاسە لە جیھاندا، کە لە ھەر ڕۆژێکی کارکردندا خزمەت بە ٢٥٠,٠٠٠ سەرنشین دەکات لەسەر ٧,٠٠٠ پاس لە بینایەکدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا کراوەتەوە و دیزاین کرابوو بۆ لەخۆگرتنی ٦٠,٠٠٠ سەرنشینی ڕۆژانە. پلانێک کە لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن پۆرت ئۆسۆریتییەوە ڕاگەیەندرا پێشنیاری خەرجکردنی ١٠&nbsp;ملیار دۆلار دەکات بۆ فراوانکردنی توانای لەخۆگرتن و مۆدێرنکردنی دامەزراوەکە.<ref name="PABT2008">[https://www.panynj.gov/port-authority/en/press-room/press-release-archives/2008_press_releases/architect_chosenforplannedofficetoweraboveportauthoritybustermin.html Architect Chosen for Planned Office Tower Above Port Authority Bus Terminal's North Wing], [[Port Authority of New York and New Jersey]], dated November 17, 2008. Accessed January 4, 2024. "The Port Authority Bus Terminal opened in 1950 and has become the busiest bus passenger facility in the world, handling 7,000 buses and 200,000 commuters each day. It includes 223 bus gates, retail and commercial space, and public parking for 1,250 vehicles."</ref><ref name="NYT2021">McGeehan, Patrick; and Hu, Winnie. [https://www.nytimes.com/2021/01/21/nyregion/port-authority-bus-terminal.html "'Notorious' Port Authority Bus Terminal May Get a $10 Billion Overhaul"], ''[[The New York Times]]'', January 21, 2021, updated September 23, 2021. Accessed January 4, 2024. "The bus terminal plan, which has been in the works for more than seven contentious years, would cost as much as $10 billion and could take a decade to complete.... More than 250,000 people passed through it on a typical weekday before the pandemic, according to the Port Authority.... The bus terminal, a brick hulk perched at the mouth of the Lincoln Tunnel, has long exceeded its capacity—when it opened in late 1950, it was expected to handle 60,000 passengers a day."</ref><ref name="Record2021">Wilson, Colleen. [https://www.northjersey.com/in-depth/news/transportation/2021/06/30/port-authority-bus-terminal-replacement-meet-commuter-needs/7685645002/ "Port Authority Bus Terminal was once a marvel. Will the next one meet commuters' needs?"], ''[[The Record (North Jersey)|The Record]]'', June 30, 2021. Accessed January 4, 2024. "Becoming the busiest bus terminal in the world doesn't happen without also bearing the brunt of blame every time a commute goes horribly wrong—deserved or otherwise.... The popularity of bus commuting over the Hudson River has steadily risen over the last seven decades, with some 260,000 people a day coming through the terminal pre-pandemic... A more efficient terminal should improve some of the delays through the Lincoln Tunnel and exclusive bus lane (XBL), the dedicated lane in the morning that converges all buses into a single lane from I-495 into the Lincoln Tunnel from New Jersey."</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پۆرت ئۆسۆریتی پلانەکانی بۆ تێرمیناڵێکی نوێ ڕاگەیاند کە ئاتریۆمێکی شوشەیی (گۆڕەپانێکی ناوەکی) لەخۆدەگرێت لە دەروازە سەرەکییە نوێیەکەی لە شەقامی ٤١.<ref>Hill, John. [https://www.world-architects.com/en/architecture-news/headlines/renderings-of-new-midtown-bus-terminal-revealed "Renderings of New Midtown Bus Terminal Revealed"], World Architects, February 5, 2024. Accessed February 13, 2024. "Not surprisingly, the two renderings included in last week's announcement show the main terminal and are accompanied by photos of the existing to depict a dramatic departure from the current situation. Compare the existing intersection of 8th Avenue and 41st Street (below) with a rendering of the same (above), in which a portion of 41st Street would be closed to create an 'iconic' atrium entrance."</ref><ref>McGeehan, Patrick. [https://www.nytimes.com/2024/02/01/nyregion/port-authority-bus-terminal-replacement.html "A Look at the $10 Billion Design for a New Port Authority Bus Terminal. The Port Authority unveiled a revised design for a replacement of the much-reviled transit hub, which opened in 1950."], ''[[The New York Times]]'', February 1, 2024. Accessed February 9, 2024. "Instead of the dismal, brick hulk that has darkened two full blocks of Midtown Manhattan for more than 70 years, there would be a bright, modern transit hub topped by two office towers... Construction is expected to take eight years, he said, meaning the project could be completed by 2032."</ref> ==== شەمەندەفەر ==== [[File:Image-Grand_central_Station_Outside_Night_2.jpg|alt=ڕیزێک لە تەکسییە زەردەکان لە بەردەم بینایەکی چەند نھۆمیی بەردینی نەخشێنراو بە سێ پەنجەرەی کەوانەیی زەبەلاحەوە.|thumb|نیویۆرک سیتی ماڵی دوو قەرەباڵغترین وێستگەی شەمەندەفەرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە بریتین لە [[وێستگەی گراند سەنتڕاڵ]] (کە لە وێنەکەدا دیارە) و [[وێستگەی پێنسیلڤانیای نیویۆرک]].]] [[File:R160_E_enters_42nd_Street.jpg|alt=بەشی پێشەوەی شەمەندەفەرێکی میترۆ، کە پیتێکی Eی سووری لەسەر شاشەیەکی LED لە سەرەوە ھەیە. لە لای ڕاستی شەمەندەفەرەکەوە سەکۆیەک ھەیە کە کۆمەڵێک خەڵک چاوەڕێی شەمەندەفەرەکەیان دەکەن.|thumb|[[میترۆی نیویۆرک سیتی]]، یەکێک لە گەورەترین سیستەمەکانی میترۆ لە جیھاندا.]] سیستەمی [[میترۆی نیویۆرک سیتی]] یەکێکە لە گەورەترین سیستەمەکانی [[گواستنەوەی خێرا]] لە جیھاندا کاتێک بەپێی ژمارەی ئەو وێستگانەی لە کاردان دەپێورێت، کە {{NYCS const|number |total}} وێستگەیە، ھەروەھا بەپێی درێژیی ڕێڕەوەکان. نزیکەی ھەموو سیستەمی میترۆی نیویۆرک بە درێژایی ٢٤ کاتژمێر کراوەیە، بە پێچەوانەی زۆربەی سیستەمەکانی تری میترۆ کە لە شەودا دادەخرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hu |یەکەم١=Winnie |دوایین٢=Schweber |یەکەم٢=Nate |دوایین٣=Piccoli |یەکەم٣=Sean |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=New York City Subway Returns to 24-Hour Service |زمان=en-US |ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2021/05/17/nyregion/nyc-subway-full-service-24-hours.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> میترۆی نیویۆرک سیتی [[میترۆکان بەپێی ژمارەی گەشتەکانی ساڵانە|قەرەباڵغترین سیستەمی ترانزێتی شەمەندەفەری میترۆپۆلیتانە لە نیوەگۆی ڕۆژاوا]]،<ref name="Railway Technology 2014 m729">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The world's top 10 busiest metros |وێبگە=Railway Technology |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.railway-technology.com/features/featurethe-worlds-top-10-busiest-metros-4433827/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> کە ١.٧٠&nbsp;ملیار گەشتی سەرنشینی ھەبووە لە ساڵی ٢٠١٩دا.<ref name="MTA p768">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Subway and bus ridership for 2021 |وێبگە=MTA |ناونیشان=https://new.mta.info/agency/new-york-city-transit/subway-bus-ridership-2021 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> گواستنەوەی گشتی بە شێوەیەکی بەرفراوان لە نیویۆرک سیتی بەکاردەھێنرێت. ٥٤.٦٪ی دانیشتووانی نیویۆرک بۆ چوونە سەر کارەکانیان لە ساڵی ٢٠٠٥دا [[گواستنەوەی گشتی|ترانزێتی بەکۆمەڵ]]یان بەکارھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Christie |یەکەم=Les |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=New Yorkers are Top Transit Users |بڵاوکەرەوە=[[CNNMoney.com]] |ناونیشان=https://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070617043812/http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> ئەمەش جیاوازە لەگەڵ بەشەکانی تری وڵاتەکە، کە تێیدا ٩١٪ی کرێکاران بە ئۆتۆمبێل دەچن بۆ شوێنی کارەکانیان.<ref name="2001summary">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠١|سەردێڕ=NHTS 2001 Highlights Report, BTS03-05 |ناونیشان=http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/pdf/entire.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050514220419/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/pdf/entire.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Bureau of Transportation Statistics]]}}</ref> بەپێی [[کۆنتڕۆڵکەری داراییی نیویۆرک سیتی]]، کرێکاران لە ناوچەی نیویۆرک سیتی بە تێکڕا شەش کاتژمێر و ١٨ خولەک لە ڕێگادا بەسەر دەبەن بۆ چوون بۆ کار لە ھەفتەیەکدا، کە ئەمە درێژترین کاتی ھاتوچۆیە لە وڵاتەکەدا لە نێوان شارە گەورەکاندا.<ref>{{cite report |url=http://comptroller.nyc.gov/wp-content/uploads/documents/Longest_Work_Weeks_March_2015.pdf |title=The Hardest Working Cities |date=March 2015 |publisher=[[New York City Comptroller|Office of the New York City Comptroller]] }}</ref> نیویۆرک تاکە شاری ئەمریکایە کە تێیدا زۆرینەی خێزانەکان (٥٢٪) ئۆتۆمبێلیان نییە؛ تەنھا ٢٢٪ی دانیشتووانی مانھاتن خاوەنی ئۆتۆمبێلن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Weinberger |یەکەم١=Rachel |دوایین٢=Kaehny |یەکەم٢=John |دوایین٣=Rufo |یەکەم٣=Matthew |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=U.S. Parking Policies: An Overview of Management Strategies |ناونیشان=http://www.infrastructureusa.org/wp-content/uploads/2010/03/itdp_parking_fullreport.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Institute for Transportation and Development Policy]] |پەڕە=٦٢|وتەگێڕانەوە=New York City is the largest, densest and most transit- and pedestrian-oriented city in the United States. It is the only U.S. city in which a majority of households do not have a car. Despite this, New York City is very much an American city in the way it underprices and underuses curbside parking meters. Meter rates are far lower than in other leading world cities, and New York suffers from high levels of cruising and double parking (p. 62)&nbsp;... Nationally, 90% of households own automobiles. New Yorkers own fewer at 48% with only 22% of Manhattan residents owning automobiles (p. 78)}}</ref> بەھۆی [[پێڕستی شارەکانی ئەمریکا کە زۆرترین بەکارھێنانی ترانزێتیان ھەیە|بەکارهێنانی زۆریان لە ترانزێتی گشتی]]، نیویۆرکییەکان ڕێژەیەکی کەمتر لە داھاتی خێزانەکانیان لە گواستنەوەدا خەرج دەکەن بە بەراورد لەگەڵ تێکڕای نیشتمانی، کە ساڵانە ١٩&nbsp;ملیار دۆلار پاشەکەوت دەکەن لە گواستنەوەدا بە بەراورد لەگەڵ دانیشتووانی شارەکانی تری ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=New York City's Green Dividend |ناونیشان=http://www.streetsblog.org/2010/04/21/sustainable-transport-saves-new-yorkers-19-billion-per-year/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=CEOs for Cities |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161101135006/http://www.streetsblog.org/2010/04/21/sustainable-transport-saves-new-yorkers-19-billion-per-year/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆڕی [[شەمەندەفەری ناوچەیی]] نیویۆرک سیتی گەورەترینە لە ئەمریکای باکوور.<ref name="MTAinfo" /> تۆڕی شەمەندەفەرەکە، کە نیویۆرک سیتی بە دەوروبەرییەوە دەبەستێتەوە، پێکھاتووە لە [[ڕێگەی ئاسنینی لۆنگ ئایلەند]]، [[ڕێگەی ئاسنینی میترۆ-نۆرس]]، و [[ئۆپەراسیۆنەکانی شەمەندەفەری نیوجێرزی ترانزێت]]. سیستەمە تێکەڵەکە لە وێستگەی گراند سەنتڕاڵ و [[وێستگەی پێنسیلڤانیای نیویۆرک]] یەکدەگرنەوە و زیاتر لە ٢٥٠ وێستگە و ٢٠ ھێڵی شەمەندەفەر لەخۆدەگرن.<ref name="MTAinfo" /> شەمەندەفەری بەرزکراوەی AirTrain JFK لە کوینز [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی]] بە میترۆی نیویۆرک سیتی و ڕێگەی ئاسنینی لۆنگ ئایلەندەوە دەبەستێتەوە.<ref>[https://www.jfkairport.com/to-from-airport/public-transportation Public Transportation], [[John F. Kennedy International Airport]]. Accessed January 15, 2024.</ref> بۆ [[شەمەندەفەری نێوان شارەکان]]، نیویۆرک سیتی لەلایەن [[ئەمتراک]]ەوە خزمەت دەکرێت، کە قەرەباڵغترین وێستگەی بە جیاوازییەکی زۆر وێستگەی پێنسیلڤانیایە لە [[لای ڕۆژاوای مانھاتن|لای ڕۆژاوا]]ی مانھاتن، کە لێوەی ئەمتراک بەستنەوە بە بۆستن، فیلادێلفیا، و واشینگتن دی سی بە درێژایی [[کۆریدۆری باکووری ڕۆژھەڵات]] دابین دەکات، ھەروەھا خزمەتگوزاریی شەمەندەفەری دوور مەودا بۆ شارەکانی تری ئەمریکای باکوور.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Fact Sheet Fiscal Year 2013 |ناونیشان=http://www.amtrak.com/ccurl/826/406/Amtrak-National-Fact-Sheet-FY2013-rev.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150410143624/http://www.amtrak.com/ccurl/826/406/Amtrak-National-Fact-Sheet-FY2013-rev.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Amtrak]]}}</ref> سیستەمی ترانزێتی خێرای [[ڕێگەی ئاسنینی ستەیتن ئایلەند]] تەنھا خزمەت بە ستەیتن ئایلەند دەکات، و ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات، بە بەستنەوە بە مانھاتن لە [[تێرمیناڵی سانت جۆرج]]ەوە لە ڕێگەی [[بەلەمی ستەیتن ئایلەند]]ەوە.<ref>[https://new.mta.info/document/14061 Staten Island Railway Timetable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210820174915/https://new.mta.info/document/14061 |date=٢٠ی ئابی ٢٠٢١ }}, [[Metropolitan Transportation Authority]], effective January 2020. Accessed January 15, 2024. "MTA Staten Island Railway – service runs 24 hours a day between the St George and Tottenville terminals. At the St George terminal, customers can make connections with the Staten Island Ferry service to Manhattan."</ref> شەمەندەفەری PATH میدتاون و خوارووی مانھاتن بە [[تێرمیناڵی ھۆبۆکێن]] و [[وێستگەی پێنسیلڤانیای نیوارک]] لە نیوجێرزییەوە دەبەستێتەوە، و پاشان ئەو وێستگانە بە [[وێستگەی سەنتەری بازرگانیی جیھانی (PATH)|سەنتەری بازرگانیی جیھانی ئۆکولوس]]ەوە دەبەستێتەوە لەوبەری ڕووباری ھادسۆن.<ref>[https://www.panynj.gov/path/en/schedules-maps.html PATH Schedules and Maps], [[Port Authority of New York and New Jersey]]. Accessed January 15, 2024.</ref> ھاوشێوەی میترۆی نیویۆرک سیتی، PATH ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات، بە واتای ئەوەی کە سێ لەو پێنج سیستەمە ترانزێتە خێرایەی ئەمریکا کە بە خشتەی ٢٤-کاتژمێری کار دەکەن بەتەواوی یان بەشێکیان لە نیویۆرکن.<ref>Cohn, Emily. [https://www.businessinsider.com/nyc-subway-runs-all-night-and-thats-why-its-great-2017-8 "Say what you want about the NYC subway—there's one thing that makes it much better than most other subways in the world"], ''[[Business Insider]]'', August 28, 2017. Accessed January 15, 2024. "Only five rapid transit systems in the country have 24-hour service, and three of them—the subway, the Staten Island Railway, and the PATH—all serve New York City. Chicago's 'L' is only 24/7 on some of its lines."</ref> [[وێستگەی گراند سەنتڕاڵ]] گەورەترین وێستگەی شەمەندەفەرە لە جیھاندا بەپێی ژمارەی [[سەکۆی شەمەندەفەر|سەکۆکانی شەمەندەفەر]] و ئەو دۆنمانەی داگیری کردوون.<ref name="GrandCentralLargestTrainStationWorld">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=10 things we bet you didn't know about Grand Central |بڵاوکەرەوە=Signum International AG |ناونیشان=https://www.ef.com/wwen/blog/language/10-things-we-bet-you-didnt-know-about-grand-central/ |وتەگێڕانەوە=Grand Central Terminal is spread over 49 acres, has 44 platforms and 67 tracks on two levels. It is the world's largest train station by some platforms and area occupied.}}</ref> پڕۆژە چەند ملیار دۆلارییەکانی ترانزێتی [[شەمەندەفەری قورس]] کە لە قۆناغی دروستکردندان لە نیویۆرک سیتی بریتین لە [[میترۆی شەقامی دووەم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dobnik |یەکەم=Verena |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=NYC Transit Projects: East Side Access, Second Avenue Subway, And 7 Train Extension (PHOTOS) |ئیش=[[HuffPost]] |ناونیشان=https://huffingtonpost.com/2013/02/07/nyc-subway-underground-rail-second-avenue-subway_n_2637601.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130208120505/http://www.huffingtonpost.com/2013/02/07/nyc-subway-underground-rail-second-avenue-subway_n_2637601.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> === ئاسمانی === [[File:JFK_Aerial_Nov_14_2018.jpg|thumb|[[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی|فڕۆکەخانەی جۆن ئێف کێنەدی]] لە [[کوینز]]]] [[فڕین لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک|ئاسمانی نیویۆرک]] قەرەباڵغترینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و یەکێکە لە قەرەباڵغترین کۆریدۆرە ئاسمانییەکانی جیھان. سێ قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک بریتین لە [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جۆن ئێف کێنەدی]] (بە ٥٥.٣&nbsp;ملیۆن سەرنشین)، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی نیوارک لیبێرتی]] (٤٣.٦&nbsp;ملیۆن) و [[فڕۆکەخانەی لاگواردیا]] (٢٩.٠&nbsp;ملیۆن)؛ ١٢٧.٩&nbsp;ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠٢٢دا ئەم سێ فڕۆکەخانەیەیان بەکارھێناوە.<ref>[https://www.panynj.gov/content/dam/airports/statistics/statistics-general-info/annual-atr/ATR_2022.pdf#page=39 ''2022 Air Traffic Report''], [[Port Authority of New York and New Jersey]], April 2023. Accessed January 15, 2024.</ref> جەی ئێف کەی و نیوارک لیبێرتی بەڕیزبەندی [[پێڕستی قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان#١٠ قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەمریکا بەپێی ھاتوچۆی سەرنشینی نێونەتەوەیی (٢٠١٢)|قەرەباڵغترین و چوارەم قەرەباڵغترین دەروازەی ئەمریکا]] بوون بۆ گەشتیارانی نێونەتەوەیی لە ساڵی ٢٠٢٣دا.<ref>[https://www.transportation.gov/sites/dot.gov/files/2023-11/US%20International%20Air%20Passenger%20and%20Freight%20Statistics%20for%20June%202023.pdf ''U.S. InternationalAir Passenger and Freight Statistics June 2023''], [[United States Department of Transportation]], released November 2023. Accessed January 14, 2024. "The top five domestic scheduled passenger gateway airports for the year-ended June 2023 were New York, NY (JFK), Miami, FL (MIA), Los Angeles, CA (LAX), New York, NY (EWR), and Chicago, IL (ORD)."</ref> {{As of|2022}}، جەی ئێف کەی [[پێڕستی قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکان بەپێی ھاتوچۆی سەرنشینی نێونەتەوەیی|قەرەباڵغترین فڕۆکەخانە بوو بۆ سەرنشینانی نێونەتەوەیی]] لە ئەمریکای باکووردا، بە ٢٦.٨&nbsp;ملیۆن سەرنشینی نێونەتەوەیی.<ref>[https://airportscouncil.org/wp-content/uploads/2023/07/NAM-2022-Top-50.xlsx 2022 North American Airport Traffic Summary (Passenger)], [[Airports Council International]]. Accessed January 6, 2026.</ref> فڕۆکەخانەی لاگواردیا، کە لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن جێگری سەرۆکۆماری ئەوکات [[جۆ بایدن]]ەوە وەک جۆرە فڕۆکەخانەیەک وەسف کرا کە گەشتیاران دەکرێت لە "وڵاتێکی جیھانی سێیەم" بیبینن، پڕۆژەیەکی ٨&nbsp;ملیار دۆلاری بە پاڵپشتی فیدراڵی و ویلایەتەکە جێبەجێ کردووە کە دامەزراوە کۆنەکانی بە تێرمیناڵ و ڕێگەی مۆدێرن گۆڕیوە.<ref>Reed, Ted. [https://airlineweekly.skift.com/2023/03/laguardia-airport-the-queens-miracle-from-loser-to-winner/ "In a Queens Miracle, New York LaGuardia Airport Goes From Loser to Winner"], ''Airline Weekly'', March 21, 2023. Accessed January 15, 2023. "Throughout a troubled 2022, the pandemic exposed many fragilities in a troubled United States airline industry, but it also enabled a widely recognized miracle in the $8 billion resurrection of New York LaGuardia Airport. Once widely viewed as a hellhole, LaGuardia was transformed.... The transformation involved rebuilding two terminals, each costing about $4 billion, as well as about five miles of roadway. Terminal B has 35 gates, occupied by American and four other airlines. Work began in 2016 and was completed on July 8, 2022, the exact day specified in a bond offering six years earlier. Terminal C, occupied and financed by Delta Air Lines, will have 37 gates. Work began in 2017 and is largely finished, with completion by the end of the year."</ref><ref>McGeehan, Patrick. [https://www.nytimes.com/2015/07/28/nyregion/la-guardia-airport-to-be-rebuilt-by-2021-cuomo-and-biden-say.html "La Guardia Airport to Be Overhauled by 2021, Cuomo and Biden Say"], ''[[The New York Times]]'', July 27, 2015. Accessed January 15, 2024. "He said he took it personally when, in February 2014, Mr. Biden likened La Guardia to something a traveler might find 'in a third world country.'"</ref><ref>via [[Associated Press]]. [https://www.nytimes.com/2014/02/07/nyregion/biden-compares-la-guardia-airport-to-third-world.html "Biden Compares La Guardia Airport to 'Third World'"], ''[[The New York Times]]'', February 6, 2014. Accessed January 15, 2024. "Vice President Joseph R. Biden says La Guardia Airport in New York could use some major improvements—and that is putting it mildly. Mr. Biden said that if he blindfolded someone and took him to La Guardia, the person would think he was in 'some third world country.'"</ref><ref>[https://www.anewlga.com/about-the-project/ The Project], A Whole New LGA. Accessed January 15, 2024. "The $8 billion project, two-thirds of which is funded through private financing and existing passenger fees, broke ground in 2016."</ref> پلانەکان بۆ فراوانکردنی قەبارەی سەرنشینان لە فڕۆکەخانەی چوارەم، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ستیوارت]]، لە نزیک [[نیوبێرگ، نیویۆرک]]، لەلایەن [[پۆرت ئۆسۆریتیی نیویۆرک و نیوجێرزی]]یەوە بەرەوپێشچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Strunsky |یەکەم=Steve |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Stewart International Airport upgrade approved as Port Authority aims to increase passenger traffic |ناونیشان=http://www.nj.com/news/index.ssf/2012/05/stewart_international_airport.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٢|وێبگە=[[NJ.com]] |بڵاوکەرەوە=New Jersey On-Line LLC.}}</ref> فڕۆکەخانە بازرگانییەکانی تری کە لەناو یان خزمەت بە [[ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]] دەکەن بریتین لە [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئایلەند ماکئارسەر]]، [[فڕۆکەخانەی ترێنتۆن-مێرسەر]] و [[فڕۆکەخانەی کاونتیی وێستچێستەر]]. فڕۆکەخانەی سەرەکی فڕینی گشتی کە خزمەت بە ناوچەکە دەکات بریتییە لە [[فڕۆکەخانەی تێتێربۆرۆ]]. === بەلەمەکان، تەکسییەکان و ترامەکان === [[File:Spirit_of_America_-_Staten_Island_Ferry.jpg|thumb|بەلەمی ستەیتن ئایلەند [[ھاتوچۆکەر (کۆمیوتەر)|ھاتوچۆکەران]] لە نێوان [[مانھاتن]] و [[ستەیتن ئایلەند]] دەگوازێتەوە.]] بەلەمی ستەیتن ئایلەند قەرەباڵغترین بەلەمە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٢٣&nbsp;ملیۆن سەرنشینی گواستووەتەوە لە تەممووزی ٢٠١٥ تا حوزەیرانی ٢٠١٦ لەسەر ڕێڕەوێکی {{convert|5.2|mi|km|adj=on}} لە نێوان ستەیتن ئایلەند و خوارووی مانھاتن و بە شێوەی ٢٤/٧ کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Anna |دوایین=Sanders |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Staten Island Ferry ridershilip breaks record |ناونیشان=http://www.silive.com/news/index.ssf/2016/09/staten_island_ferry_ridership.html |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[SILive.com]]}}</ref><ref name="nycgov-official">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/dot/html/ferrybus/staten-island-ferry.shtml |سەردێڕ=Staten Island Ferry |بڵاوکەرەوە=[[New York City Department of Transportation]] |وێبگە=[[Government of New York City|nyc.gov]] |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> سیستەمەکانی تری بەلەم ھاتوچۆکەران لە نێوان مانھاتن و ناوچەکانی تری شارەکە و ناوچە میترۆپۆلیتانەکە دەگوازنەوە. بەلەمی NYC، کە دەستپێشخەرییەکی [[کۆمپانیای گەشەپێدانی ئابووریی نیویۆرک سیتی|NYCEDC]]ە و ڕێڕەوی بۆ ھەر پێنج ناوچەکە پلانی بۆ دانراوە، لە ساڵی ٢٠١٧دا دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Zoe |دوایین=Rosenberg |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=First of New York's citywide ferries arrives in Brooklyn Bridge Park |ناونیشان=http://ny.curbed.com/2017/4/17/15326348/nyc-ferry-routes-times |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170418082618/http://ny.curbed.com/2017/4/17/15326348/nyc-ferry-routes-times |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Curbed]] New York, [[Vox Media]]}}</ref> کە بە ڕەنگەکەیان و [[مەدالیای تەکسی|مەدالیای تەکسییەکەیان]] دەناسرێنەوە، ١٣,٥٨٧ تەکسییە زەردەکەی شارەکە تاکە ئۆتۆمبێلن کە ڕێگەیان پێدراوە ئەو سەرنشینانە ھەڵبگرن کە لەسەر شەقامەکان ئاماژەیان پێ دەدەن لە سەرتاسەری شارەکەدا.<ref>[https://www.nyc.gov/site/tlc/businesses/yellow-cab.page Yellow Cab], [[New York City Taxi and Limousine Commission]]. Accessed January 14, 2024. "Taxicabs are the only vehicles that have the right to pick up street-hailing and prearranged passengers anywhere in New York City. By law, there are 13,587 taxis in New York City, and each taxi must have a medallion affixed to it."</ref> [[تەکسییەکانی بۆرۆ]] کە بە ڕەنگی [[سەوزی سێوی]]ن دەتوانن ئەو سەرنشینانە ھەڵبگرن کە لەسەر شەقام ئاماژەیان پێ دەدەن لە [[بەشی سەرەوەی مانھاتن]] و چوار ناوچەکەی تری دەرەوە.<ref>[https://www.nyc.gov/site/tlc/businesses/green-cab.page Green Cab], [[New York City Taxi and Limousine Commission]]. Accessed January 14, 2024. "Street-hail Liveries, also known as green cabs, are For-Hire Vehicles that are permitted to accept street-hails. In exchange, Street-Hail Liveries may not operate in the Hail Exclusionary Zone, south of West 110th St and East 96th St."</ref> ھەرچەندە بۆ ماوەیەکی درێژ تەکسییە زەردەکان زاڵ بوون، [[ئۆتۆمبێلە بەکرێگیراوەکان|ئۆتۆمبێلە بەکرێگیراوە قەبارە گەورەکانی]] وەک [[ئوبەر]] و [[لیفت]] زۆرترین گەشتیان لە شارەکەدا دابین کردووە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ەوە، کاتێک ئۆتۆمبێلە بەکرێگیراوەکان و تەکسییەکان ھەریەکەیان نزیکەی ١٠.٥&nbsp;ملیۆن گەشتیان ھەبوو. تا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣، ٧٨,٠٠٠ ئۆتۆمبێلی بەکرێگیراو پێکەوە ٢٠.٣&nbsp;ملیۆن گەشتیان ھەبوو، لەکاتێکدا ٣.٥&nbsp;ملیۆن گەشت بە تەکسییە زەردەکان ئەنجامدراون.<ref>[https://tlcpolicy.maps.arcgis.com/apps/instant/portfolio/index.html?appid=be00fce0963540628e37fd7c75a6d386 TLC Factbook], [[New York City Taxi and Limousine Commission]], updated December 18, 2023. Accessed January 13, 2024.</ref><ref>[https://www.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/597-23/mayor-adams-tlc-new-rules-require-city-s-rideshare-vehicles-be-zero-emission- "Mayor Adams, TLC Announce New Rules to Require City's Rideshare Vehicles to be Zero-Emission, Wheelchair Accessible by 2030"], [[Mayor of New York City]] [[Eric Adams]], August 16, 2023. Accessed January 14, 2024. "Both Uber and Lyft, which together comprise New York City's high-volume for-hire fleet of approximately 78,000 vehicles, have committed to transitioning to a greener fleet by 2030."</ref> تراموای دوورگەی ڕۆزڤێڵت، کە [[تەلەفریکی ئاسمانی|تەلەفریکێکی ئاسمانییە]] و لە ساڵی ١٩٧٦ دەستی بە کارکردن کردووە،<ref>[https://rioc.ny.gov/169/History History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260107175540/https://rioc.ny.gov/169/History |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}, [[Roosevelt Island Operating Corporation]]. Accessed January 13, 2024. "The original Roosevelt Island aerial tramway – the first tram in the country to be used for urban transportation – was opened in May 1976."</ref> ساڵانە ٢&nbsp;ملیۆن سەرنشین دەگوازێتەوە بە دووری {{Convert|3140|ft}} لە نێوان دوورگەی ڕۆزڤێڵت و [[شەقامی ٥٩ (مانھاتن)|شەقامی ٥٩]] و [[دووەم ئەڤینیو (مانھاتن)|دووەم ئەڤینیو]] لە دوورگەی مانھاتن.<ref>[https://rioc.ny.gov/173/Aerial-Tramway-Vital-Statistics Aerial Tramway Vital Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705192206/https://rioc.ny.gov/173/Aerial-Tramway-Vital-Statistics |date= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ }}, [[Roosevelt Island Operating Corporation]]. Accessed January 13, 2024. "The Tram travels between the Manhattan station at 2nd Avenue between 59th and 60th streets and the Tram station on Roosevelt Island. It travels a distance of 3,140 feet at a speed of up to 17 miles per hour in less than three (3) minutes. It rises to a maximum height of 230 feet and can carry a maximum of 109 passengers plus an attendant per cabin. The system annually transports more than two million passengers."</ref> === تۆڕی پاسکیلسواری === [[File:Citi_bike_(10414610734).jpg|thumb|خزمەتگوزاریی ھاوبەشیکردنی پاسکیلی [[سیتی بایک]]، کە لە ئایاری ٢٠١٣ دەستی پێکرد]] نیویۆرک سیتی دۆخێکی تێکەڵاوی بۆ پاسکیلسواری ھەیە، کە چڕیی شارنشینی، زەوی تا ڕادەیەک تەخت، شەقامە قەرەباڵغەکان کە ھاتوچۆی وەستان و ڕۆیشتنیان ھەیە، و چەندین پیادەڕەو لەخۆدەگرێت. دانیشتووانە زۆرەکەی پاسکیلسوارانی شارەکە [[پاسکیلسواری بەسوود|پاسکیلسوارانی سوودبەخش]] لەخۆدەگرێت، وەکوو خزمەتگوزارییەکانی گەیاندن و پەیامبەرەکان؛ [[یانەی پاسکیلسواری|یانەکانی پاسکیلسواریی]] کاتبەسەربردن؛ و ژمارەیەکی زیاد لە [[ھاتوچۆکردن بە پاسکیل|ھاتوچۆکەران بە پاسکیل]]. پاسکیلسواری تا دێت زیاتر باو دەبێت لە نیویۆرک سیتی؛ لە ساڵی ٢٠٢٢دا نزیکەی ٦١,٢٠٠ کەس ھەبوون کە ڕۆژانە بە پاسکیل ھاتوچۆیان دەکرد و ٦١٠,٠٠٠ گەشتی ڕۆژانەی پاسکیل ھەبوو، کە ھەردووکیان بە نزیکەیی دوو ھێندە بوون بە بەراورد بە دەیەی پێشووتر.<ref name="NYCcycling" /> {{As of|2022||df=}}، نیویۆرک سیتی {{convert|1525|mi|km}} [[ڕێڕەوی پاسکیل|ڕێڕەوی پاسکیلی]] ھەبوو، لەوانە {{Convert|644|mi||abbr=}} ڕێڕەوی پاسکیلی جیاکراوە یان "پارێزراو" لە سەرتاسەری شارەکەدا.<ref name="NYCcycling">[https://www.nyc.gov/html/dot/html/bicyclists/cyclinginthecity.shtml Cycling in the City], [[New York City Department of Transportation]]. Accessed January 14, 2024. "1,525 lane miles of bike lanes installed in New York City as of 2022; 644 lane miles of protected bike lanes installed in New York City as of 2022"</ref> === شەقام و ڕێگە خێراکان === [[File:Manhattanhenge 2016-07-12-FRD.png|thumb|upright=0.8|گەشتیاران سەیری [[مانھاتنھێنج]] دەکەن لەسەر [[شەقامی ٤٢ (مانھاتن)|شەقامی ٤٢]] لە ١٢ی تەممووزی ٢٠١٦دا]] شەقامەکان تایبەتمەندییەکی تری دیاریکەری شارەکەن. دەرکەوتووە کە نیویۆرک لەسەر ئاستی جیھان لە پێشەنگدایە لە ڕووی [[قەرەباڵغیی ھاتوچۆ|قەرەباڵغیی ھاتوچۆی]] ئۆتۆمبێلی شارنشینییەوە.<ref name="NYCCongestion">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.economist.com/united-states/2024/11/21/congestion-pricing-in-new-york-gets-the-go-ahead-after-all-maybe |سەردێڕ=Congestion pricing in New York gets the go-ahead after all. Maybe |بڵاوکەرەوە=[[The Economist]] |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=But traffic is bad most days, with more than 900,000 cars entering Manhattan's central business district. INRIX, a traffic-data firm, found that New York City leads the world in urban traffic congestion among the cities scored, with the average driver stationary for 101 hours a year.}}</ref> [[پلانی کۆمیسیۆنەرانی ١٨١١]] کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر گەشەسەندنی فیزیکیی شارەکە. نیویۆرک سیتی تۆڕێکی بەرفراوانی ڕێگەی خێرا و [[پارکوەی|پارکوەیی]] ھەیە، کە ناوچەکانی شارەکە بەیەکەوە و بە [[باکووری نیوجێرزی]]، کاونتیی وێستچێستەر، لۆنگ ئایلەند، و باشووری ڕۆژاوای [[کۆنێتیکت]]ەوە دەبەستنەوە لە ڕێگەی [[پرد و تونێلەکان لە نیویۆرک سیتی|پرد و تونێلەکانەوە]]. لەبەرئەوەی ئەم ڕێگە خێرایانە خزمەت بە ملیۆنان دانیشتووی ناوچەکانی دەرەوە و دەوروبەر دەکەن کە ھاتوچۆ دەکەن بۆ ناو مانھاتن، باوە کە شۆفێران بۆ چەندین کاتژمێر گیر بخۆن لە قەرەباڵغیی ھاتوچۆی چڕدا کە ڕووداوێکی ڕۆژانەیە، بەتایبەتی لە کاتی [[کاتژمێری لوتکە|کاتژمێری لوتکەی ھاتوچۆدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ny.curbed.com/2019/8/15/20807470/nyc-streets-dot-mobility-report-congestion |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190816022547/https://ny.curbed.com/2019/8/15/20807470/nyc-streets-dot-mobility-report-congestion |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=New York City's streets are 'more congested than ever': report |یەکەم١=Amy |دوایین١=Plitt |یەکەم٢=Valeria |دوایین٢=Ricciulli |ئیش=[[Curbed]] |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.crainsnewyork.com/op-ed/solving-citys-traffic-nightmares |سەردێڕ=Solving the city's traffic nightmares |یەکەم=Jason M. |دوایین=Barr |ئیش=[[Crain Communications]] |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[نرخدانانی قەرەباڵغی لە نیویۆرک سیتی]]، کە یەکەمین بەرنامەی لەو جۆرەیە لە وڵاتەکەدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mta.info/project/CBDTP|سەردێڕ=Central Business District Tolling Program|وێبگە=MTA}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥دا کارا کرا، کە دەسەپێنرێت بەسەر زۆربەی ھاتوچۆی ئۆتۆمبێلەکاندا کە ناوچەی مانھاتنی باشووری [[شەقامی ٦٠ (مانھاتن)|شەقامی ٦٠]] بەکاردەھێنن، وەک ھەوڵێک بۆ ھاندانی ھاتوچۆکەران بۆ بەکارھێنانی [[گواستنەوەی خێرا]] لەبری ئۆتۆمبێل.<ref name=ManhattanCongestionPricing>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/04/nyregion/congestion-pricing-nyc.html|سەردێڕ=Welcome to the Congestion Zone: New York Toll Program Is Set to Begin|نووسەر=Winnie Hu and Ana Ley|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> بە پێچەوانەی زۆربەی بەشەکانی تری وڵاتەکە، ویلایەتی نیویۆرک قەدەغەی کردووە کە [[سووڕانەوە لەسەر گڵۆپی سوور|لە کاتی گڵۆپی سووردا بسووڕێیتەوە]] لەو شارانەی کە ژمارەی دانیشتووانیان لە یەک ملیۆن کەس زیاترە، بە مەبەستی کەمکردنەوەی پێکدادانەکان و زیادکردنی سەلامەتی پیادەکان. بۆیە، لە نیویۆرک سیتی، ھەموو سووڕانەوەیەک لەسەر گڵۆپی سوور نایاسایییە مەگەر نیشانەیەک ھەبێت کە ڕێگە بەو جووڵەیە بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chapter 4: Traffic Control |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://dmv.ny.gov/about-dmv/chapter-4-traffic-control-2 |بڵاوکەرەوە=[[New York State Department of Motor Vehicles]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> === پرد و تونێلەکان === [[File:Manhattan and Brooklyn bridges on the East River, New York City, 1981.jpg|thumb|[[پردی مانھاتن]] و [[پردی بروکلین]] لەسەر [[ڕووباری ڕۆژھەڵات]]]] ناوچەکانی مانھاتن و ستەیتن ئایلەند دەکەونە سەر دوورگەیەک کە ھەمان ناویان ھەیە، لەکاتێکدا کوینز و بروکلین دەکەونە کۆتایی ڕۆژاوای دوورگەی گەورەتری لۆنگ ئایلەند، و دە بڕۆنکس دەکەوێتە سەر خاکی سەرەکیی ویلایەتی نیویۆرک. دوورگەی مانھاتن لە ڕێگەی تۆڕێکی بەرفراوانی پرد و تونێلەکانەوە بە ناوچەکانی دەرەوە و نیوجێرزی دەبەسترێتەوە. [[پردی جۆرج واشینگتن]]ی ١٤-ڕێڕەوی، کە مانھاتن بە نیوجێرزییەوە دەبەستێتەوە بەسەر ڕووباری ھادسۆندا، قەرەباڵغترین پردی ئۆتۆمبێلە لە جیھاندا.<ref name="gwbridge">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port Authority of New York and New Jersey—George Washington Bridge |ناونیشان=https://www.panynj.gov/bridges-tunnels/en/george-washington-bridge.html |بڵاوکەرەوە=[[Port Authority of New York and New Jersey]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="gwbridgepainters">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Bod |دوایین١=Woodruff |یەکەم٢=Lana |دوایین٢=Zak |یەکەم٣=Stephanie |دوایین٣=Wash |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=GW Bridge Painters: Dangerous Job on Top of the World's Busiest Bridge |ناونیشان=https://abcnews.go.com/US/george-washington-bridge-painters-dangerous-job-top-worlds/story?id=17771877 |ئیش=[[ABC News (United States)|ABC News]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> [[پردی ڤێرازانو-نارۆز]]، کە بەسەر گەرووی [[نارۆز]]دا تێدەپەڕێت لە نێوان بروکلین و ستەیتن ئایلەند، درێژترین [[پردی ھەڵواسراو]]ە لە کیشوەرەکانی ئەمریکادا و یەکێکە لە درێژترین پردەکانی جیھان.<ref name="infoplease.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Top Ten: Longest Suspension Bridges in the World |ناونیشان=http://www.infoplease.com/toptens/worldsuspbridges.html |وێبگە=Infoplease |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Pearson Education |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121113220448/http://www.infoplease.com/toptens/worldsuspbridges.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref name="Verrazano-Narrows Bridge">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Verrazano-Narrows Bridge |ناونیشان=http://www.nycroads.com/crossings/verrazano-narrows/ |وێبگە=NYCRoads |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Eastern Roads}}</ref> [[پردی بروکلین]]، بە تاوەرە ھەڵواسراوە بەردینەکانییەوە کە بە شێوازی نیۆ-گۆتیک دروستکراون، ھێمایەکی ئایکۆنیی شارەکەیە؛ کاتێک لە ساڵی ١٨٨٣ کرایەوە، یەکەمین پردی ھەڵواسراو بوو بە وایەری پۆڵایین و درێژترین پردی ھەڵواسراو بوو لە جیھاندا تا ساڵی ١٩٠٣.<ref>"[https://www.loc.gov/item/today-in-history/june-12/ Today in History – June 12: Roebling and the Brooklyn Bridge]", [[Library of Congress]]. Accessed July 30, 2023. "The Brooklyn Bridge, Roebling's last and greatest achievement, spans New York's East River to connect Manhattan with Brooklyn. When completed in 1883, the bridge, with its massive stone towers and a main span of 1,595.5 feet between them, was by far the longest suspension bridge in the world."</ref><ref>"[https://www.asce.org/about-civil-engineering/history-and-heritage/historic-landmarks/williamsburg-bridge Williamsburg Bridge]", [[American Society of Civil Engineers]]. Accessed July 30, 2023. "When opened in 1903, the 1,600 foot long main span of the Williamsburg Bridge was the world's longest suspension span, surpassing the nearby Brooklyn Bridge by only 4.5 feet."</ref> [[پردی کوینزبۆرۆ]] "درێژترین [[پردی کانتلێڤەر|بەشی کانتلێڤەر]] بوو لە ئەمریکای باکوور" لە ١٩٠٩ تا ١٩١٧.<ref>"[https://www.asce.org/about-civil-engineering/history-and-heritage/historic-landmarks/queensboro-bridge Queensboro Bridge]", [[American Society of Civil Engineers]]. Accessed July 30, 2023. "The Queensboro Bridge was the longest cantilever span in North America (1,182 feet) from 1909 until the Quebec Bridge opened in 1917 and the longest in the United States until 1930."</ref> [[پردی مانھاتن]]، کە لە ساڵی ١٩٠٩ کرایەوە، "وەک پێشەنگی پردە ھەڵواسراوە مۆدێرنەکان دادەنرێت"، و دیزاینەکەی "وەک مۆدێلێک بوو بۆ پردە ھەڵواسراوە درێژەکانی تر" لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا.<ref>"[https://www.ascemetsection.org/committees/history-and-heritage/landmarks/manhattan-bridge Manhattan Bridge]", [[American Society of Civil Engineers]] Metropolitan Section. Accessed July 30, 2023. "As the first suspension bridge to use the deflection theory, it is considered to be the forerunner of modern suspension bridges and served as the model for the major long-span suspension bridges built in the first half of the twentieth century."</ref> [[پردی ثرۆگس نێک]] و [[پردی وایتستۆن]] کوینز و دە بڕۆنکس بەیەکەوە دەبەستنەوە، لەکاتێکدا [[پردی ترایبۆرۆ]] مانھاتن، کوینز، و دە بڕۆنکس بەیەکەوە دەبەستێتەوە. [[File:Lincoln_Manh_portal_9-38_jeh.JPG|thumb|[[تونێلی لینکۆڵن]]]] [[تونێلی لینکۆڵن]]، کە ڕۆژانە ١٢٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل دەگوازێتەوە لەژێر ڕووباری ھادسۆندا لە نێوان نیوجێرزی و میدتاون مانھاتن، قەرەباڵغترین تونێلی ئۆتۆمبێلە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lincoln Tunnel Historic Overview |ناونیشان=http://www.nycroads.com/crossings/lincoln/ |وێبگە=NYCRoads |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Eastern Roads}}</ref> تونێلەکە لەبری پرد دروستکرا بۆ ئەوەی ڕێگە بە تێپەڕبوونی ئازادانەی کەشتییە گەورەکانی نەفەرھەڵگر و [[کەشتیی بارھەڵگر|کەشتییە بارھەڵگرەکان]] بدات کە بە بەندەری نیویۆرک و سەرووی ڕووباری ھادسۆندا بەرەو لەنگەرگەکانی مانھاتن دەڕۆیشتن. [[تونێلی ھۆڵەند]]، کە خوارووی مانھاتن بە [[جێرزی سیتی، نیوجێرزی]]یەوە دەبەستێتەوە، یەکەمین تونێلی ئۆتۆمبێل بوو کە بە شێوەیەکی میکانیکی ھەواگۆڕکێی بۆ کرابوو کاتێک لە ساڵی ١٩٢٧دا کرایەوە.<ref>"[http://www.nycroads.com/crossings/holland/ Holland Tunnel (I-78)]". Nycroads.com. Retrieved April 12, 2014.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Holland Tunnel |ناونیشان=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=2176&ResourceType=Structure |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140629011542/http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=2176&ResourceType=Structure |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=National Historic Landmark Quicklinks |بڵاوکەرەوە=[[National Park Service]]}}</ref> [[تونێلی کوینز-میدتاون]]، کە بۆ کەمکردنەوەی قەرەباڵغی لەسەر ئەو پردانە دروستکرا کە مانھاتنیان بە کوینز و بروکلینەوە دەبەستەوە، گەورەترین پڕۆژەی ناحکومیی فیدراڵی بوو لە سەردەمی خۆیدا کاتێک لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Queens-Midtown Tunnel Historic Overview |ناونیشان=http://www.nycroads.com/crossings/queens-midtown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Eastern Roads}}</ref> [[تونێلی بروکلین-باتەری]] (بە فەرمی تونێلی ھیو ئێل کاری) درێژترین تونێلی ئۆتۆمبێلی ژێرئاوە کە بەردەوام بێت لە ئەمریکای باکوور و لەژێر [[باتەری پارک]]دا تێدەپەڕێت، کە [[ناوچەی دارایی، مانھاتن|ناوچەی دارایی مانھاتن]] بە [[ڕێد ھوک، بروکلین]]ەوە دەبەستێتەوە.<ref>[https://new.mta.info/bridges-and-tunnels/about/hugh-l-carey-tunnel Hugh L. Carey Tunnel], [[Metropolitan Transportation Authority]], updated July 10, 2023. Accessed January 16, 2024. "When the Hugh L. Carey Tunnel (formerly Brooklyn-Battery Tunnel) opened in 1950, it was the longest continuous underwater vehicular tunnel in North America. It still is.... On the Brooklyn side is the community of South Brooklyn, comprising the Red Hook, Columbia Terrace, Carroll Gardens, Cobble Hill, and Boerum Hill districts.... The Manhattan end of the tunnel leads to the Wall Street area, the South Street Seaport, City Hall/Civic Center, Battery Park City, the World Trade Center site, and the World Financial Center."</ref> == حکوومەت و سیاسەت == === حکوومەت === [[File:New_York_City_Hall_exterior,_October_2016.jpg|thumb|[[ھۆڵی شاری نیویۆرک]]]] نیویۆرک سیتی [[شارەوانیی میترۆپۆلیتان|شارەوانییەکی میترۆپۆلیتانە]] کە خاوەنی [[سەرۆک شارەوانیی بەھێز|فۆرمێکی حکوومەتی سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەنی بەھێزە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Forms of Municipal Government |ناونیشان=http://www.nlc.org/build-skills-networks/resources/cities-101/forms-of-municipal-government |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118035924/http://www.nlc.org/build-skills-networks/resources/cities-101/forms-of-municipal-government |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[National League of Cities]]}}</ref> حکوومەتی شارەکە بەرپرسە لە پەروەردەی گشتی، دامەزراوە چاکسازییەکان، سەلامەتی گشتی، دامەزراوەکانی کاتبەسەربردن، پاکوخاوێنی، دابینکردنی ئاو، و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان. [[ئەنجومەنی شاری نیویۆرک|ئەنجومەنی شار]] دەستەیەکی [[یەک-ئەنجومەن|یەک-ژوورییە]] کە لە ٥١ ئەندامی ئەنجومەن پێکھاتووە و ناوچەکانیان لەسەر بنەمای سنووری جوگرافیی دانیشتووان دیاریکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the Council |ناونیشان=http://www.nyccouncil.info/html/actioncenter/moved.cfm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071208230244/http://www.nyccouncil.info/html/actioncenter/moved.cfm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[New York City Council]]}}</ref> ھەر خولێک بۆ [[سەرۆک شارەوانیی نیویۆرک سیتی|سەرۆک شارەوانی]] و ئەندامانی ئەنجومەن چوار ساڵ دەخایەنێت و [[سنووردارکردنی خول|سنووری دوو خولی لەسەریەکی ھەیە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Chan |یەکەم١=Sewell |دوایین٢=Hicks |یەکەم٢=Jonathan P. |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Council Votes, 29 to 22, to Extend Term Limits |newspaper=[[The New York Times]] |ناونیشان=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2008/10/23/council-to-debate-term-limits-change/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> (کە دوای چوار ساڵ پشوو سەرلەنوێ دەست پێدەکاتەوە). ''[[کۆدی کارگێڕیی نیویۆرک سیتی]]''، ''[[ڕێساکانی نیویۆرک سیتی]]''، و ''[[تۆماری شار]]'' بەڕیزبەندی بریتین لە کۆدی یاسا ناوخۆیییەکان، کۆمەڵەی ڕێنمایییەکان، و ڕۆژنامەی فەرمی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gibson |یەکەم١=Ellen M. |ناونیشان=https://www.wshein.com/media/samples/5268.pdf |سەردێڕ=Gibson's New York Legal Research Guide |دوایین٢=Manz |یەکەم٢=William H. |بڵاوکەرەوە=Wm. S. Hein Publishing |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٥٨٨-٧٢٨-٩|edition=3rd |پەڕەکان=٤٥٠, ٤٥٨, ٤٧٣|lccn=2004042477 |oclc=٥٤٤٥٥٠٣٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Durkin |یەکەم=Erin |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Councilman Ben Kallos wants city to publish government notices on its website |newspaper=[[New York Daily News]] |شوێن=New York |ناونیشان=https://www.nydailynews.com/new-york/post-city-notices-website-councilman-article-1.1806264 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011010531/http://www.nydailynews.com/new-york/post-city-notices-website-councilman-article-1.1806264 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ھەر ناوچەیەک ھاوسنوورە لەگەڵ [[ناوچەی دادوەری|ناوچەیەکی دادوەریی]] [[سیستەمی دادگای یەکگرتووی ویلایەتی نیویۆرک|سیستەمی دادگای یەکگرتووی ویلایەتەکە]]، کە تێیدا [[دادگای تاوانی نیویۆرک سیتی|دادگای تاوان]] و [[دادگای مەدەنیی نیویۆرک سیتی|دادگای مەدەنی]] دادگا ناوخۆیییەکانن، لەکاتێکدا [[دادگای باڵای نیویۆرک]] دادگایییە گەورەکان و تێھەڵچوونەوەکان بەڕێوەدەبات. مانھاتن میوانداریی بەشی یەکەمی [[بەشی تێھەڵچوونەوەی دادگای باڵای نیویۆرک|دادگای باڵای بەشی تێھەڵچوونەوە]] دەکات، لەکاتێکدا بروکلین میوانداری بەشی دووەم دەکات. چەندین [[دادگای کارگێڕی|دادگای کارگێڕیی]] دەرەوەی دەسەڵاتی دادوەری ھەن، کە ئاژانسی جێبەجێکردنن و بەشێک نین لە سیستەمی دادگای یەکگرتووی ویلایەتەکە. نیویۆرک سیتی دابەشکراوە لە نێوان دوو [[دادگای ناوچەییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای ناوچەییی جیاوازی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و میوانداری لقە سەرەکییەکانیان دەکات: [[دادگای ناوچەیی بۆ ناوچەی باشووری نیویۆرک]]، کە کۆشکی دادگای سەرەکی لە گۆڕەپانی [[فۆلی سکوێیەر]]ە لە مانھاتن و دەسەڵاتی دادوەرییەکەی مانھاتن و دە بڕۆنکس دەگرێتەوە؛<ref>[https://www.nysd.uscourts.gov Welcome], [[District Court for the Southern District of New York]]. Accessed January 15, 2024. "The United States District Court for the Southern District of New York encompasses the counties of New York, Bronx, Westchester, Rockland, Putnam, Orange, Dutchess, and Sullivan and draws jurors from those counties."</ref> و [[دادگای ناوچەیی بۆ ناوچەی ڕۆژھەڵاتی نیویۆرک]]، کە کۆشکی دادگای سەرەکی لە بروکلینە و دەسەڵاتی دادوەرییەکەی بروکلین، کوینز، و ستەیتن ئایلەند دەگرێتەوە.<ref>[https://www.nyed.uscourts.gov Home Page], [[District Court for the Eastern District of New York]]. Accessed January 15, 2024. "The district comprises the counties of Kings, Nassau, Queens, Richmond, and Suffolk, and concurrently with the Southern District, the waters within the counties of Bronx and New York."</ref> [[دادگای تێھەڵچوونەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ سووڕی دووەم]] و [[دادگای بازرگانیی نێونەتەوەییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھەروەھا بنکەیان لە فۆلی سکوێیەرە.<ref>[https://www.ca2.uscourts.gov/about_the_court.html About the Court], [[U.S. Court of Appeals for the Second Circuit]]. Accessed January 15, 2024. "The Second Circuit Court of Appeals sits in New York City at the Thurgood Marshall U.S. Courthouse in lower Manhattan."</ref><ref>[https://www.cit.uscourts.gov/court-info/court-locations Court Address & Directory], [[U.S. Court of International Trade]]. Accessed January 15, 2024.</ref> === سیاسەت === [[File:Zohran Mamdani 05.25.25 (b) (cropped).jpg|thumb|[[زۆھران مەمدانی|زۆھران مامدانی]]، سەرۆک شارەوانیی ئێستا و ١١٢ەمی [[سەرۆک شارەوانیی نیویۆرک سیتی|نیویۆرک سیتی]]|alt=وێنەیەکی زۆھران مامدانی. ئەو زەردەخەنە دەکات و ڕاستەوخۆ سەیر دەکاتە ناو کامێراکە. پۆشاکێکی ڕەشی لەبەرە لەگەڵ بۆینباخێکی شین کە خاڵی سپی پێوەیە.]] سەرۆک شارەوانیی شارەکە [[زۆھران مەمدانی|زۆھران مامدانییە]]، کە کاندیدێکی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]]ە و [[ھەڵبژاردنی سەرۆک شارەوانیی نیویۆرک سیتی ٢٠٢٥|لە ساڵی ٢٠٢٥ ھەڵبژێردرا]]. مامدانی کەمێک دوای نیوەشەو لە ڕێوڕەسمێکی تایبەتدا لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ دەستبەکاربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mamdani seals remarkable victory - but real challenges await |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cly4kr8gzr2o |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> پارتی دیموکرات زۆرینەی پۆستە گشتییەکان بەدەستەوەیە. تا تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، ٦٧٪ی دەنگدەرە تۆمارکراوە کاراکانی شارەکە دیموکراتن و ١٠.٢٪یان [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارین]].<ref>[https://www.elections.ny.gov/NYSBOE/enrollment/county/county_Nov23.xlsx NYSVoter Enrollment by County, Party Affiliation and Status Voters Registered as of November 01, 2023] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20240116035832/https://www.elections.ny.gov/NYSBOE/enrollment/county/county_Nov23.xlsx |date=January 16, 2024 }}, [[New York State Board of Elections]], November 1, 2023. Accessed January 15, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی لەلایەن کاندیدێکی سەرۆکایەتیی کۆمارییەکانەوە نەوەیراوەتەوە (نەبردراوەتەوە) لە دوای [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ١٩٢٤ لە نیویۆرک|ساڵی ١٩٢٤]]ەوە، و ھیچ کاندیدێکی کۆماری بۆ پۆستێکی سەرانسەریی ویلایەتەکە ھەر پێنج ناوچەکەی نەبردووەتەوە لە کاتی دروستبوونی شارەکەوە لە ساڵی ١٨٩٨. لە دابەشکردنەوەی ناوچەکانی ھەڵبژاردن دوای سەرژمێریی ٢٠٢٠، ١٤ لە [[ناوچەکانی کۆنگرێسی نیویۆرک|٢٦ ناوچەکەی کۆنگرێسی نیویۆرک]] بەشێک لە نیویۆرک سیتی لەخۆدەگرن.<ref>Boschma, Janie; Rigdon, Renée; Manley, Byron; and Cohen, Ethan. [https://www.cnn.com/interactive/2022/politics/us-redistricting/new-york-redistricting-map/ "Redistricting in New York"], [[CNN]], November 8, 2022. Accessed January 15, 2024.</ref> نیویۆرک سیتی سەرچاوەیەکی گرنگی [[کۆکردنەوەی یارمەتیی سیاسی|کۆکردنەوەی دارایییە بۆ سیاسەت]].<ref>Lincoln, Taylor. [https://www.citizen.org/wp-content/uploads/MaxedOut.pdf ''The Wells of the Congress''], [[Public Citizen]], January 18, 2022. Accessed January 13, 2024. "Eight of the 10 zip codes giving the most in maxed-out contributions are located in New York City and, specifically, in Manhattan."</ref> شارەکە لاسەنگییەکی بەھێزی ھەیە لە پێدانی پارە لەگەڵ حکوومەتی نیشتمانی و ویلایەتەکە. بۆ ھەر دۆلارێک کە وەک [[باجدان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|باج]] دەینێرێت بۆ حکوومەتی فیدراڵی، ٨٣ سەنت وەک خزمەتگوزاری وەردەگرێتەوە (یان ساڵانە ١١.٤&nbsp;ملیار دۆلار زیاتر دەنێرێت لەوەی کە وەریدەگرێتەوە). دانیشتووان و بازرگانییەکانی شارەکە ھەروەھا ٤.١&nbsp;ملیار دۆلاری زیاتریان ناردووە لە [[ساڵی دارایی|ساڵی دارایی]] ٢٠٠٩-٢٠١٠ بۆ ویلایەتەکە لەوەی کە شارەکە وەک قەرەبوو وەریگرتووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Downstate Pays More, Upstate Gets More: Does It Matter? |ناونیشان=https://rockinst.org/blog/downstate-pays-upstate-gets-matter |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160501015209/http://www.rockinst.org/observations/wardr/2011-12-giving_getting.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=The Nelson A. [[Rockefeller Institute of Government]]—The Public Policy Research Arm of the State University of New York}}</ref> === پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان === لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرنامەی [[دەستەخوشکە شار|دەستەخوشکە شارەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/rwg/mcp/html/scp/scptokyohistory.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=nyc.gov |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030227225602/http://www.nyc.gov/html/rwg/mcp/html/scp/scptokyohistory.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دووبارە ڕێکخرایەوە بە ناوی ''ھاوبەشە جیھانییەکانی نیویۆرک سیتی''. ''دەستەخوشکە شارە مێژووییيەکانی'' نیویۆرک لە خوارەوە ئاماژەیان پێکراوە بەپێی ئەو ساڵەی کە چوونەتە پاڵ تۆڕی ھاوبەشیی نیویۆرک سیتی.<ref name="GlobalOutreach">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYC's Partner Cities |ناونیشان=http://www.nyc.gov/html/ia/gp/html/partner/partner.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130814165415/http://www.nyc.gov/html/ia/gp/html/partner/partner.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=The City of New York}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" width="100%" !تۆڕی ھاوبەشە جیھانییەکانی نیویۆرک سیتی |- |'''ئەفریقا'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[ئەکرا]]، غانا * [[ئەدیس ئەبابا]]، ئەسیوپیا * [[قاھیرە]]، میسر (١٩٨٢) * [[کەیپتاون]]، باشووری ئەفریقا * [[لاگۆس]]، نێجیریا * [[لیبرەڤیل]]، گابۆن * [[جۆھانسبێرگ]]، باشووری ئەفریقا (٢٠٠٣) * [[نایرۆبی]]، کینیا {{div col end}}'''ئاسیا''' '''(''ڕۆژھەڵات'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * پەکین، چین (١٩٨٠) * [[چانگۆن]]، کۆریای باشوور * [[چۆنگچینگ]]، چین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://open.nysenate.gov/legislation/bill/K1084-2011 |سەردێڕ=K1084-2011: Recognizing Yunnan Province and Chongqing Municipality of the People's Republic of China as a "Sister City" with New York City |بڵاوکەرەوە=[[New York State Senate]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> * [[گوانگژۆو]]، چین * ھۆنگ کۆنگ، چین * [[سێئول]]، کۆریای باشوور * شانگھای، چین * [[شێنیانگ]]، چین * [[تایپێ]]، تایوان * تۆکیۆ، ژاپۆن (١٩٦٠) {{div col end}}'''(''باشوور'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بەنکالۆر]]، ھیندستان * دەلھی، ھیندستان * [[داکا]]، بەنگلادیش * [[کەراچی]]، پاکستان * [[مومبای]]، ھیندستان {{div col end}}'''(''باشووری ڕۆژھەڵات'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بانکۆک]]، تایلەند * [[بیێن ھۆا]]، ڤێتنام * [[ھۆ چی مین سیتی]]، ڤێتنام * [[جاکارتا]]، ئیندۆنیزیا * [[کوالالومپور]]، مالیزیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ |سەردێڕ=KL's Sister Cities |بڵاوکەرەوە=poskod.my |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130830201710/http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> * [[مانیلا]]، فلیپین * سەنگاپوور {{div col end}}'''(''ڕۆژاوا'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[دوبەی]]، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان * [[ئەستەمبوڵ]]، تورکیا ([[پێڕستی وڵاتانی کیشوەربڕ|کیشوەربڕ]]) * [[قودس]]، ئیسرائیل (١٩٩٣)<ref>[https://a860-collectionguides.nyc.gov/repositories/2/archival_objects/790931 Sister City Jerusalem, 1993]{{بەستەری مردوو|url=https://a860-collectionguides.nyc.gov/repositories/2/archival_objects/790931 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}, [[New York City Department of Records and Information Services]]. Accessed February 23, 2026.</ref> * [[تەلئەبیب]]، ئیسرائیل<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515 |سەردێڕ=(Israel) Sister Cities |بڵاوکەرەوە=Tel Aviv |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131001194353/http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> {{div col end}}'''ئوسترالیا'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[مێلبۆرن]]، ئوسترالیا * سیدنی {{div col end}}'''ئەورووپا''' '''(''ناوەڕاست'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بەرلین]]، ئەڵمانیا * [[بوداپێست]]، ھەنگاریا (١٩٩٢) * [[دوسلدۆرف]]، ئەڵمانیا * [[جنێڤ]]، سویسرا * [[ھامبۆرگ]]، ئەڵمانیا * [[ھایدلبێرگ]]، ئەڵمانیا * [[میونشن]]، ئەڵمانیا * [[پراگ]]، کۆماری چیک * [[ڤیێنا]]، نەمسا * [[وارشۆ]]، پۆڵەندا {{div col end}}'''(''ڕۆژھەڵات'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کیێڤ]]، ئوکراینا * مۆسکۆ، ڕووسیا * [[سەنت پیتەرزبورگ]]، ڕووسیا {{div col end}}'''(''باکوور'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کۆپنھاگن]]، دانیمارک * [[ھێلسینکی]]، فینلاند * [[ئۆسلۆ]]، نەرویژ * [[ستۆکھۆڵم]]، سوێد {{div col end}}'''(''باشوور'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بەرشەلۆنە]]، ئیسپانیا * [[بوخارێست]]، ڕۆمانیا * [[ئەستەمبوڵ]]، تورکیا ([[پێڕستی وڵاتانی کیشوەربڕ|کیشوەربڕ]]) * [[لیسبۆن]]، پورتوگال * [[مەدرید]]، ئیسپانیا (١٩٨٢) * [[میلان]]، ئیتالیا * [[پریشتینا]]، کۆسۆڤۆ * [[ڕۆما]]، ئیتالیا (١٩٩٢) {{div col end}}'''(''ڕۆژاوا'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[ئەمستەردام]]، ھۆڵەندا * [[ئەنتۆێرپ]]، بەلجیکا * [[بێلفاست]]، شانشینی یەکگرتوو * [[برۆکسێل]]، بەلجیکا * [[دەبلین]]، ئێرلەندا * [[ئێدینبرا]]، شانشینی یەکگرتوو * [[گلاسگۆ]]، شانشینی یەکگرتوو * لەندەن، شانشینی یەکگرتوو (٢٠٠١) * [[لوکسمبۆرگ (شار)|لوکسمبۆرگ سیتی]]، لوکسمبۆرگ * [[لیۆن]]، فەڕەنسا * پاریس، فەڕەنسا * [[ڕۆتەردام]]، ھۆڵەندا * [[لاھای]]، ھۆڵەندا {{div col end}}'''ئەمریکای باکوور''' '''(''کەنەدا'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کالگاری]]، ئەلبێرتا، کەنەدا * [[ئێدمۆنتۆن]]، ئەلبێرتا، کەنەدا * [[مۆنتریال]]، کێبێک، کەنەدا * [[ئۆتاوا]]، ئۆنتاریۆ، کەنەدا * [[کێبێک سیتی]]، کێبێک، کەنەدا * [[تۆرۆنتۆ]]، ئۆنتاریۆ، کەنەدا * [[ڤانکۆڤەر]]، بریتیش کۆڵۆمبیا، کەنەدا * [[ڤیکتۆریا، بریتیش کۆڵۆمبیا|ڤیکتۆریا]]، بریتیش کۆڵۆمبیا، کەنەدا * [[وینیپێگ]]، مانیتۆبا، کەنەدا {{div col end}}'''(''مەکسیک، ئەمریکای ناوەڕاست، و کاریبی'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[کوێرناڤاکا]]، مۆرالێس، مەکسیک * [[مەکسیکۆ سیتی]]، مەکسیک * [[مۆنتێرەی]]، نویڤۆ لیۆن، مەکسیک * [[پەنەما سیتی]]، پەنەما * [[سانتۆ دۆمینگۆ]]، کۆماری دۆمینیکان (١٩٨٣) {{div col end}}'''(''ویلایەتە یەکگرتووەکان'')'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بالتیمۆر]]، میریلاند، ویلایەتە یەکگرتووەکان * [[بۆستن]]، ماساچووسیتس، ویلایەتە یەکگرتووەکان * شیکاگۆ، ئیلینۆی، ویلایەتە یەکگرتووەکان * لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان * [[فیلادێلفیا]]، پێنسیلڤانیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان {{div col end}}'''ئەمریکای باشوور'''{{div col|small=yes|rules=yes|colwidth=20em}} * [[بۆگۆتا]]، کۆلۆمبیا * [[بەڕازیلیا]]، بەڕازیل (٢٠٠٤) * [[بوینس ئایریس]]، ئەرژەنتین * [[کاراکاس]]، ڤێنیزوێلا * [[کۆردۆبا، ئەرژەنتین|کۆردۆبا]]، ئەرژەنتین * [[کوریتیبا]]، بەڕازیل * [[لیما]]، پیرۆ * [[مێدێلین]]، کۆلۆمبیا * [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]، بەڕازیل * [[سانتیاگۆ]]، چیلی * [[ساو پاولۆ]]، بەڕازیل {{div col end}} |} * == تێبینییەکان == {{notelist|30em}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Belden |یەکەم=E. Porter |ساڵ=١٨٤٩|سەردێڕ=New York, Past, Present, and Future: Comprising a History of the City of New York, a Description of Its Present Condition, and an Estimate of Its Future Increase |ناونیشان=https://archive.org/details/bub_gb_Jv-nXd8W8b0C |بڵاوکەرەوە=G. P. Putnam |ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Burgess |یەکەم=Anthony |بەستەری نووسەر=Anthony Burgess |ساڵ=١٩٧٦|سەردێڕ=New York |title-link=New York (Anthony Burgess book) |بڵاوکەرەوە=Little, Brown & Co. |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٦١٨٢-٢٦٦-٠|ref=none}} * {{cite gotham}} * Holli, Melvin G., and Jones, Peter d'A., eds. (1981). [https://archive.org/details/biographicaldict0000unse_r8s1 ''Biographical Dictionary of American Mayors, 1820–1980'']. Greenwood Press. Provides short scholarly biographies of each of the city's mayors from 1820 to 1980; see index at p.&nbsp;410 for list. * {{cite enc-nyc}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Dunbar |editor2-first=David S. |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Empire City: New York Through the Centuries |بڵاوکەرەوە=[[Columbia University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-١٠٩٠٩-٣|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lankevich |یەکەم=George L. |ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=American Metropolis: A History of New York City |ناونیشان=https://archive.org/details/americanmetropol00lank |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[NYU Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٤٧-٥١٨٦-٢|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wallace |یەکەم١=Mike |بەستەری نووسەر=Mike Wallace (historian) |ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=Greater Gotham: A History of New York City from 1898 to 1919 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٦٣٥-٩|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wallace |یەکەم١=Mike |بەستەری نووسەر=Mike Wallace (historian) |ساڵ=٢٠٢٥|سەردێڕ=Gotham at War: A History of New York City from 1933 to 1945 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٨٤٥١-٨|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White |یەکەم=E. B. |بەستەری نووسەر=E. B. White |ساڵ=١٩٤٩|سەردێڕ=Here Is New York |edition=2000 reissue |بڵاوکەرەوە=Little Bookroom |ref=none}} * {{cite AIA4}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Whitehead |یەکەم=Colson |بەستەری نووسەر=Colson Whitehead |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Colossus of New York: A City in 13 Parts |ناونیشان=https://archive.org/details/colossusofnewyor00whit |بڵاوکەرەوە=Doubleday |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٨٥-٥٠٧٩٤-٣|ref=none}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website}} * [http://www.nycgo.com/ NYC Go] – وێبگەی فەرمیی گەشتیاری * {{osmrelation-inline|175905}} * [http://collections.mcny.org/ Collections] – ١٤٥,٠٠٠ وێنەی نیویۆرک سیتی لە [[مۆزەخانەی شاری نیویۆرک]] * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The New New York Skyline (interactive) |ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/new-york-city-skyline-tallest-midtown-manhattan/ |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=[[National Geographic]]}} {{s-start}} {{s-bef|before=[[ترێنتۆن، نیوجێرزی]]}} {{s-ttl|title=پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان<br />ی ئەمریکا|years=١٧٨٥–١٧٩١}} {{s-aft|after=[[فیلادێلفیا]]، پێنسیلڤانیا}} {{s-end}} {{Subject bar |book=New York City | commons=yes |n=yes |wikt=yes |b=yes |q=yes |s=yes |v=yes |voy=yes |d=yes }}{{Portal bar|6=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|7=جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}}{{authority control}} {{پۆلی کۆمنز|New York City}} [[پۆل:نیویۆرک سیتی| ]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٢٤ لە ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٢٤ لە ئیمپراتۆریەتیی ھۆڵەندی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٩٨ لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٩٨ لە نیویۆرک سیتی]] [[پۆل:شارەکان لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:شارەکان لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی نیویۆرک]] [[پۆل:دامەزراوەکان لە نیو نێدەرلاند]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:پایتەختە ویلایەتییەکانی پێشوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:شوێنە کەناراوییە نیشتەجێبووەکان لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووە دامەزراوەکان لەلایەن کۆمپانیای ھۆڵەندیی ھیندستانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووە دامەزراوەکان لە ١٦٢٤]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان کە لە ١٨٩٨ دامەزراون]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووەکانی نیویۆرک (ویلایەت) لەسەر ڕووباری ھادسۆن]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کەناراوی ئەتڵەسیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ناوەندە تەکنۆلۆژییەکان]] [[پۆل:مێگاسیتییەکان]] [[پۆل:شارەکانی نیویۆرک]] [[پۆل:شارەکانی ناوچەی گەورەی نیویۆرک]] [[پۆل:دامەزراوەکان لە نیو هۆڵەندا]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ویلایەتەکان لە ئەمریکا]] [[پۆل:شارە گەورەکان]] [[پۆل:شاری نیویۆرک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦٢٤]] jpd9o4trarf3vhn1yxvmgfq8u3d751z یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) 0 24851 1695071 1694817 2026-10-26T12:04:04Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695071 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = یووسفی پێغەمبەر | native_name = یوسف پیامبر | image = Prophet Joseph.JPG | image_upright = 0.9 | image_alt = | caption = | genre = [[ئایین]]ی{{ھن}}[[مێژوو|مێژوویی]] | creator = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور{{ھن}}جەمال شوورجە | based_on = | writer = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور | screenplay = | story = [[قورئان]] | director = فەرەجوڵڵا سەلەحشوور | starring = [[مستەفا زەمانی]]{{ھن}}مەحموود پاکنییەت{{ھن}}کەتایوون ڕیاحی{{ھن}}[[جەعفەر دێھقان]]{{ھن}}ئیلھام حەمیدی{{ھن}}ڕەحیم نەورۆزی{{ھن}}لەیلا بولووکات | narrated = | theme_music_composer = پەیمان یەزدانیان | country = ئێران | language = [[زمانی فارسی|فارسی]] | num_episodes = ٤٥ | producer = ڕەسووڵ ئەحادی | editor = حوسێن زەندبەف | cinematography = | runtime = | company = | distributor = سێرێن فیلمز | budget = | network = IRIB TV1 | first_aired = {{start date|٢٠٠٨|١٢|٢٧|df=y}} | last_aired = | followed_by = }} '''یووسفی پێغەمبەر'''، '''یووسفی ڕاستگۆ'''، یان '''یووزارسیف''' بە کورتکراوەیی ({{بە فارسی|یوسف پیامبر}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٨ە لە دەرھێنانی فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە، کە چیرۆکی پێغەمبەر [[یووسف]] لە [[قورئان]]دا دەگێڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2013%5C01%5C30%5Cstory_30-1-2013_pg3_4|سەردێڕ=ANALYSIS: Sanctity and sensitivity|دوایین=Hamid|یەکەم=Naqib|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> ھەروەھا باسێکی مێژوویی سەردەمی عەمارنەی [[میسری کۆن]] دەکات. دروستکردنی زنجیرەکە لە تیرماهی ٢٠٠٣ لە شارۆچکەی سینەماییی جەنگی پیرۆز بە ٤٥ ئەڵقە دەستی پێکرد. وێنەگرتنی زنجیرەکە لە ئایاری ٢٠٠٤ دەستی پێکرد و لە ئازاری ٢٠٠٧ کۆتایی هات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8802-07302/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%8A-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وضع آب و هوای تهران |ناونیشان=https://tabnak.ir/fa/tags/28698/1/%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D8%A2%D8%A8-%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=تابناک {{!}} TABNAK |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8802-07302/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%8A-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=سریال یوسف پیامبر در کدام کشور ساخته شد؟ + تصاویر |ناونیشان=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4018906-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=روزنامه دنیای اقتصاد |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Entekhab.ir |یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=ویدیو / بازدید از لوکیشن سریال «یوسف پیامبر» پس از ۱۷ سال |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/748922/%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%DB%B1%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |بڵاوکەرەوە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=یوزارسیف؛ وامدار سینوهه |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/7772/%DB%8C%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D9%81-%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%88%D9%87%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/9647642/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D9%BE%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> ئەم زنجیرەیە لە ساڵانی دواتریشدا چەندین جار لە ئای فیلم و کەناڵی سەحەرەوە پەخشکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=میزان |یەکەم=خبرگزاری |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=پخش دو سریال محبوب «یوسف پیامبر» و «پایتخت» از آی‌فیلم |ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/4742643/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%88-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8-%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%DB%8C%E2%80%8C%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری میزان |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری میزان |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8802-14265/%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%D9%83%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%8A-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] == ئەکتەران == زنجیرەکە ٥٦ ئەکتەری سەرەکی و زیاتر لە ١٥٠ ئەکتەری پاڵپشتی تێدابوو. لیستی ناوی بەشێک لە ئەکتەرەکانی زنجیرەکە کە بەپێی ڕۆڵەکانیان دابەشکراوە، بەم شێوەیەیە: {| class="wikitable" |-بەشداربووان ! ناوی ئەکتەر!! ناوی کاراکتەر |- | [[مستەفا زەمانی]]|| یوسف |- | کەتایۆن ڕەیحانی || زولەیخا |- | [[مەحموود پاکنێت]]|| پێغەمبەر یەعقوب |- | ڕەحیم نەورۆزی || ئەخناتون |- | لەیلا بلوکات || نەفەرتیتی |- | ئیلھام حەمیدی || ئاسینات |- | مھوش صبرکن || کالی ماما |- | ئەردەلان شەجاع کاوە || فریشتە وەحی |- | زھیر یاری || بنیامین |- | پەروانە مەعسوومی || خاتوو نەتی |- | ئەمیر حوسێن مودەرس || ئیناروس |- | سیروس کھوری نەژاد || نیمی سابوو |- | محمد عەلی سلێمان تاش || ئاپۆپیس |- | زەھرا سەعیدی || فایەقە |- | کوروش زارعی || لاوی |- | عەباس ئەمیری || ئالیخماھوو |- | ئیسماعیل سوڵتانیان || کیمونی |- | فیشتە سر ئەبندی || لیا |- | جیھانبەخش سوڵتانی || ئامنحوتەبی سێیەم |- | محمد جەواد تاھری || مالیک |- | ڕەزا رەزەوی || ھۆرێمھۆپ |- | داوود شێخ || یەھوودا |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{IMDb title|3084150}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئیسلام|ئێران|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] bj0fq0a7fnz5gf9x4osflxxice816n3 ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە) 4 25122 1695375 1694820 2026-10-27T00:03:15Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1695375 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٨٠٤٥٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٣٨٧٦ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٥٥٢٠١ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٤ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٩٦ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٦٥ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٣٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٣٣٢ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٣٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١١٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٦٦٩ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠٠١ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٦٤٦ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٢٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٤٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٤٠٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٧٠ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] du8mbqlvs8kh6hl9cn03asila7ivsvc ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دەستکارییەکان 4 25128 1695376 1694821 2026-10-27T00:03:25Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1695376 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٤ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٦٥ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٣٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٣٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١١٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠٠١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٢٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٤٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٤٠٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٧٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١١٢٥ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٨ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٨٢٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 08s0ocfs0zr9fzw94kd1z1va54rygle ژەرەژی 0 25467 1695261 1649027 2026-10-26T19:39:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1695261 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژەرەژی | ناوی_فەرمی = ژراژی - Jereji | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Zharazhi | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2162|frame-long=44.886|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مەرگەوەڕ|مەرگەوەڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1553 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 642 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژەرەژی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مەرگەوەڕ]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژەرەژی''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھۆلستانە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کانی سپی، مەرگەوەڕ|کانی سپی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ژارەوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەلییێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٤٢) کەس و (١١٣) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] j1rf22ud4vq71c0jt2aylpi0hj2assu ڕەوایی (سیاسەت) 0 27008 1695210 1694936 2026-10-26T17:04:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:فەلسەفە|فەلسەفە]] 1695210 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[زانستی سیاسی]]دا، '''ڕەوایی''' یا '''شەرعییەت''' یا '''مەشرووعییەت''' بریتییە لە ڕادەی وەرگیراوی و پەسەندکراویی [[دەسەڵات|دەسەڵاتێک]] (زیاتر یاسایەکی حاکم یا [[ڕژێم|ڕژێمێک]]) لە لایەن [[گەل|جەماوەرەوە]]. "دەسەڵات" نیشاندەری پێگەیەکی تایبەتە لەناو [[حکوومەت|حکوومەتێکی]] دامەزراودا، بەڵام "ڕەوایی" نیشاندەری سیستەمێکە لە [[گۆڕەپانی دەسڕۆیی]] (sphere of influence) -ی حکوومەتێکدا. ڕەوایی یا شەرعییەتی سیاسی مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ حکوومەتکردن، کە نەبوونی، حکوومەت تووشی داتەپین و قەتیسمانەوە لە کاری یاسادانان ئەکا. ==بەستەری دەرەکییەکان== [http://plato.stanford.edu/entries/legitimacy Political Legitimacy - Stanford Encyclopedia of Philosophy] {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|فەلسەفە}} [[پۆل:سەروەری]] [[پۆل:چاندی سیاسی]] [[پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان]] 4fhx629kdx5anpow84m84arsq7n5bl1 ڤێرجیل 0 33696 1695536 1549702 2026-10-27T07:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695536 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڤێرجیل''' نووسەر و ستران نووسی گەورەی سەردەمی پێش لەدایکبوونی [[مەسیح]]ە. ==سەرچاوەکان== *[https://web.archive.org/web/20170719142021/https://en.wikipedia.org/wiki/Virgil ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{پۆلی کۆمنز|Virgil}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شیعر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:مردووانی ١٩ی پ.ز]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی لاتینی]] [[پۆل:ڤێرجیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٧٠ی پ.ز]] i9ikqarswe3y3au8z3hb53kolyng78p مەلەکان، گێغی 0 36622 1695480 1517511 2026-10-27T05:47:25Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695480 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەلەکان''' گوندێکی سەر بە شاری [[گێغی]]ی سەر بە [[پارێزگای بینگۆل]]ی [[باکووری کوردستان]]ە، کە لە لایەن میریی [[تورکیا]]وە وێران کراوە. [[پۆل:گوندەکانی گێغی]] raq6mshusnxpu6gc3lss8ba6u8xpf5t ڤلادیمیر ڤیسۆتسکی 0 37650 1695396 1549749 2026-10-27T01:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695396 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Russia stamp V.Vysotsky 1999 2r.jpg|٢٥٠px|وێنۆک|چەپ|ڤلادیمیر ڤیسۆتسکی]] '''ڤلادیمیر ڤیسۆتسکی''' ناوی تەواوی '''ڤلادیمیر سیمیۆنۆڤیچ ڤیستۆتسکی''' و ناسراو بە '''ھۆنەری خۆشەویستی گەل''' (بە [[ڕووسی]]: ''Влади́мир Семёнович Высо́цкий'') گۆرانیبێژ و ھۆنەرێکی بەناوبانگی ڕووسی بوو کە لە [[٢٥ی کانوونی دووەم]]ی [[١٩٣٨]]ز لەدایکبووە و لە [[٢٥ی تەمموز]]ی [[١٩٨٠]]ز گیانی سپاردووە. ئەم ھۆنەرە بەناوبانگترین ھۆنەری نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمی بوو لە [[ڕووسیا]]دا ئەم ھۆنەرە لەگەڵ ئەوەی ھیچ پەرتووک و نامیلکەیەکی لە چاپ دراوی نەبوو بەڵام ناوەندە کۆمەڵایەتییەکانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی جاران ئاماژە بەوە دەدەن کە ٧٠٠ ھۆنراوە و گۆرانی تۆمار کردووە. == سەرچاوە == * پەرتووکی (ڤلادیمێر ڤیستۆتسکی) وەرگێڕانی لە ڕووسییەوە: گوڵاڵە نوری. {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ژیاننامە|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vladimir Vysotsky}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:نووسەرانی ڕووسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەری پیاوی سۆڤیەت]] q9y9cy53ik567qnynf0c09wg5c1id06 ژەھر 0 40557 1695326 1549774 2026-10-26T22:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695326 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Hazard T.svg|250px|وێنۆک|چەپ|کەللەسەر و دوو پارچە ئێسک نیشانەیەکن بۆ ئاگادار کردنەوە لە مەترسی ژەھراوی بوون]] '''ژەھر''' یان '''ژار''' لە زانستی زیندەوەرزانیدا بریتییە لە ھەندێک جۆری ماددە کە توانای ئازاردان و زیان گەیاندنی ھەیە، یاخود نەخۆشخستن یانیش کوشتن. ژەھرەکان لە ڕێگەی ھەڵمژین یان دەست لێدان یان خواردنیان کاریگەری خۆیان دەنوێنن. ئەو زانستەی کە لە ژەھر و کاریگەری و ڕێگەچارەکانی دەکۆڵێتەوە پێی دەوترێت ''زانستی ژەھرەکان''، ھەر ماددەیەکیش سیفەتی ژەھری ھەبێت بە "ژەھراوی" ناوی دەبرێت. ژەھرەکان لە کۆنەوە بەکارھاتوون و بە ڕێگەی جۆراوجۆر دروست کراون کۆنترینیان لە ڕێگەی دەرکردنی ژەھری [[مار]] بووە، بەڵام لە ئێستادا لەگەڵ پێشکەوتنی زانستدا ژەھر لە تاقیگەکاندا بەھۆی ماددەی کیمیایی جیاوازەوە دروست دەکرێت و بۆ چەندین مەبەستی جیاوازیش بەکاردەھێنرێن. <gallery> پەڕگە:Poison Dart Frogs.jpg|بۆقی ژەهراوی پەڕگە:Amanita muscaria a.jpg|قارچکی ژەهراوی </gallery> {{پۆلی کۆمنز|Poisons}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} ja3ahn1lr9niui9ltk9b0656oi8b7v8 ویکیپیدیا:ئەمڕۆ لە مێژوودا/٢٥ی تشرینی یەکەم 4 40674 1695372 750128 2026-10-26T23:07:35Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1695372 wikitext text/x-wiki * لە ساڵی ١٩١٧ دا، [[بۆلشێڤیک]]ەکان بە سەرکردەیی [[ڤلادیمیر لێنین]] (لە وێنە دا) دەسەڵاتی سیاسی لە [[ڕووسیا]] بە دەست بھێنن. * لە ساڵی ١٩٥٠ دا، [[کۆماری گەلی چین]] بۆ بەرخۆدان لە [[کۆریای باکوور]] دەستی کرد بە شەڕ لەگەڵ ھێزە چەکدارەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[کۆریای باشوور]]. * لە ساڵی ١٩٩٣ دا، [[یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]] و [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق|بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستانی عێراق]]، ڕێکەوتننامەیەکی ئاشتییان مۆر کرد، بە مەبەستی کۆتایی ھێنان بە شەڕ و ناکۆکییەکانی نێوانیان. * لە ساڵی ٢٠٠١ دا، [[کۆمپانیای مایکرۆسۆفت]] وەشانێکی نوێی [[ویندۆز]]ی بە ناوی [[ویندۆز ئێکس پی]] بڵاوکردەوە. <noinclude> [[پۆل:ئەمڕۆ لە مێژوودا بەپێی ڕۆژ]] </noinclude> azt5i9jk6balblgsd5v5fdmjowu1ec2 مەمان، تاتۆس 0 40748 1695481 1517516 2026-10-27T05:47:35Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695481 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Erzurum in Turkey.svg|وێنۆک|چەپ|پارێزگای ئەرزەڕۆم]] '''مەمان''' ناوی گوندێکە لە شارۆچکە [[تاتۆس]]ی سەر بە [[پارێزگای ئەرزەڕۆم]]ە لە [[باکووری کوردستان]]. [[پۆل:گوندەکانی تاتۆس]] 4cle2urgokxbtc1jai1zz6pyqo1nrav ڤۆڵگۆگراد 0 42057 1695408 1407081 2026-10-27T01:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695408 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian inhabited locality|en_name=ڤۆڵگۆگراد|mun_admctr_of1=Volgograd Urban Okrug|representative_body=[[Volgograd City Duma|City Duma]]|leader_name_ref={{citation needed|date=June 2018}}|leader_name=[[Alexander Chunakov]]|leader_title_ref=<ref name="HeadLegis">Charter of Volgograd, Article&nbsp;22</ref>|leader_title=Head|mun_admctr_of2_ref=|mun_admctr_of2=|mun_admctr_of1_ref=|inter_settlement_territory_ref=|elevation_m=|inter_settlement_territory=|rural_settlement_jur_ref=|rural_settlement_jur=|urban_settlement_jur_ref=|urban_settlement_jur=|urban_okrug_jur_ref=|urban_okrug_jur=Volgograd Urban Okrug|mun_district_jur_ref=|mun_district_jur=|representative_body_ref=<ref name="HeadLegis" /> <!-- statistics -->|area_km2=|inhabloc_type=|established_date_ref=<ref name="gr">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Энциклопедия Города России|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Большая Российская Энциклопедия|شوێن=Moscow|ژپنک=٥-٧١٠٧-٧٣٩٩-٩|پەڕەکان=٨١–٨٣}}</ref>|dialing_codes_ref=|dialing_codes=8442|postal_codes_ref=|postal_codes=400000–400002, 400005–400012, 400015–400017, 400019–400023, 400026, 400029, 400031–400034, 400036, 400038–400040, 400042, 400046, 400048–400055, 400057–400059, 400062–400067, 400069, 400071–400076, 400078–400082, 400084, 400086–400089, 400093, 400094, 400096–400098, 400105, 400107, 400108, 400110–400112, 400117, 400119–400125, 400127, 400131, 400136–400138, 400700, 400880, 400890, 400899, 400921–400942, 400960–400965, 400967, 400970–400979, 400990–400993|abolished_date_ref=<!-- misc -->|abolished_date=|current_cat_date_ref=<ref name="Charter0" />|current_cat_date=the end of the<br />18th century|established_title=|area_km2_ref=|established_date=1589|time_zone_ref=<!-- history -->|population_demonym=|pop_latest_ref=|pop_latest_date=|pop_latest=|pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref>|pop_2010census_rank=12th|pop_2010census=1021215|inhabloc_type_ref=<!-- municipal status -->|inhabloc_cat_ref=<ref name="Charter0" />|ru_name=Волгоград|image_skyline=Volgograd Montage 2016.png|coa_caption=|image_coa=Coat of arms of Volgograd city.svg|flag_caption=|image_flag=FlagVolgograd.svg|coordinates={{coord|48|42|N|44|31|E|display=inline,title}}|map_caption=|image_map=|image_caption='''Counterclockwise:''' ''[[The Motherland Calls]]'', the [[Volgograd railway station|railway station]], Planetarium, The [[Volgograd Metrotram|Metrotram]], Panorama of the City, Gerhardt Mill, [[Mamayev Kurgan]]|other_lang=|anthem_ref=<ref name="Anthem">Official website of Volgograd. [http://www.volgadmin.ru/ru/MPAuthority/News/NewsAdminText.aspx?idn=16110 Конкурс на создание гимна Волгограда будет проведен повторно] {{in lang|ru}}</ref>|other_name=|loc_lang4=|loc_name4=|loc_lang3=|loc_name3=|loc_lang2=|loc_name2=|loc_lang1=|loc_name1=|anthem=''none''|holiday=Second Sunday of September|inhabloc_cat=شار|adm_selsoviet_type=|adm_ctr_of3_ref=|adm_ctr_of3=|adm_ctr_of2_ref=|adm_ctr_of2=city of oblast significance of Volgograd|adm_ctr_of1_ref=|adm_ctr_of1=[[Volgograd Oblast]]|capital_of_ref=|capital_of=|adm_selsoviet_jur_ref=|adm_selsoviet_jur=|holiday_ref=<ref name="Charter0">Charter of Volgograd, Preamble</ref> <!-- administrative status -->|adm_citydistrict_jur_ref=|adm_citydistrict_type=|adm_citydistrict_jur=|adm_inhabloc_jur_ref=|adm_inhabloc_jur=[[city of federal subject significance|city of oblast significance]] of Volgograd|adm_district_jur_ref=|adm_district_jur=|federal_subject_ref=|federal_subject=[[Volgograd Oblast]]|website=http://www.volgadmin.ru}} '''ڤۆلڤۆگراد''' (بە [[ڕووسی]]: Волгогра́д) شارێکە لە قەراغی [[ڕووباری ڤۆڵگا]]. ئەم شارە بە ناوی ''ستالینگراد''یش ناسراوە. ھۆی بەناوبانگی ئەم شارە، ڕوودانی شەڕی ستالینگرادە (لە زنجیرە شەڕەکانی [[شەڕی جیھانیی دووەم]]) لە ناوچەی ئەم شارە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠ نزیکی یەک ملیۆن کەسە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئۆبلاستی ڤۆڵگۆگراد]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20170725205006/https://en.wikipedia.org/wiki/Volgograd ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Volgograd}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٨٩]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڤۆڵگا]] [[پۆل:ڤۆڵگۆگراد]] [[پۆل:پێگەکانی شەڕی جیھانیی دووەم لە ڕووسیا]] bft57mrbrqlhthxk3xq6i5kb402yfvr ڤێزیکل 0 42203 1695569 1549226 2026-10-27T10:33:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1695569 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Biological cell.svg|چەپ|350px|وێنۆک|[[ئەندامۆچکە]]کان:<br /> (١) [[ناوکیلە]]<br /> (٢) [[ناوکەخانە]]<br /> (٣) [[ڕایبۆسۆم]] <br /> (٤) [[ڤێزیکل]]<br /> (٥) [[ناوە پلازمە تۆڕ]]ی زبر<br /> (٦) [[دەزگای گۆڵجی|دەزگای گۆلجی (خانە)]]<br /> (٧) [[پەیکەری خانە]]<br /> (٨) [[ناوە پلازمە تۆڕ]]ی لووس<br /> (٩) [[مایتۆکۆندریا]]<br /> (١٠) [[ڤاکیوئۆل|ڤاکۆئۆل]]<br /> (١١) [[سایتۆسۆل]]<br /> (١٢) [[لایسۆسۆم]]<br /> (١٣) [[سێنتریۆل]]]] '''ڤێزیکل''' یان '''پەقۆک''' تۆقلەیەکە نا [[خانە]]دا کە بەھۆی بوونی بەرگی خانە بە دەورییەوە وەکوو [[ئەندامۆچکە|ئەندامۆچکەیەک]] دێتە ئەژمار. ڤێزیکل دەتوانێت لە زۆر شوێندا ئەرکی ھەبێت، دەتوانێت شوێنی ئەنجامدانی [[کاردانەوەی کیمیایی|کارلێکی کیمیایی]] بێت، دەتوانێت شوێنی زەخیرەی ماددە پێویستەکان یان پەسماندەکانی خانە بێت. [[پەڕگە:خانە و بەشەکانی.jpg|230px|وێنۆک|خانە و بەشەکاننی بە کوردی]] == سەرچاوەکان == * بیۆلۆژی کەمپڵ چاپی ٢٠٠٥ {{پێکھاتەی خانەیی}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Exosomes}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:خانە]] [[پۆل:ئەندامۆچکەکان]] 7a0afupaphtdssznezm2vtgc740lx3v ڤاکیوئۆل 0 42207 1695358 1549757 2026-10-26T22:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1695358 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Plant cell structure svg vacuole.svg|300px|وێنۆک|ڤاکۆئۆلی خانە]] [[پەڕگە:Biological cell.svg|چەپ|350px|وێنۆک|[[ئەندامۆچکە]]کان:<br /> (١) [[ناوکیلە]]<br /> (٢) [[ناوکەخانە]]<br /> (٣) [[ڕایبۆسۆم]] <br /> (٤) [[ڤێزیکل]]<br /> (٥) [[ناوە پلازمە تۆڕ]]ی زبر<br /> (٦) [[دەزگای گۆلجی (خانە)]]<br /> (٧) [[پەیکەری خانە]]<br /> (٨) [[ناوە پلازمە تۆڕ]]ی لووس<br /> (٩) [[مایتۆکۆندریا]]<br /> (١٠) [[ڤاکۆئۆل]]<br /> (١١) [[سایتۆسۆل]]<br /> (١٢) [[لایسۆسۆم]]<br /> (١٣) [[سێنتریۆل]]]] '''ڤاکۆئۆل''' [[ئەندامۆچکە]]یەکەلە ناو [[خانە]]دا کە چەندین ئەرکی ھەیە، وەکوو ڕاگرتنی [[ئاو]] بۆ خانە، ھەرسکردنی ماددە خۆراکییەکان، ڕاگرتنی ماددە زائیدەکان، گرتنی دەوری ئەو ماددانەی کە دەتوانن بۆ ژیانی خانە مەترسیدار بن و پاراستنی ژیانی خانە بەم جۆرە و ڕاگرتنی ھەندێک لە [[گەرد]]ە بچووکەکان.<ref> Brooker, Robert J, et al. (2007). Biology (First Edition), (McGraw-Hill, New York), p. 79 ISBN 0-07-326807-0.</ref> [[پەڕگە:خانە و بەشەکانی.jpg|230px|وێنۆک|خانە و بەشەکاننی بە کوردی]] == سەرچاوەکان == <references/> {{پێکھاتەی خانەیی}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|ڕوەک}} {{پۆلی کۆمنز|Vacuole}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:خانە]] [[پۆل:توێکاریی خانە]] [[پۆل:توێکاریی ڕوەک]] py6a7mm6p5mr899jew5lary94u1chgy ژیواندن 0 42349 1695240 1532511 2026-10-26T19:36:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1695240 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژیواندن''' ، ژیاندن، (لە عەرەبی: تغذیە) ، ( لە ئینگلیزیدا Nutrition) و (لە فارسی: تغذیە) ژیواندن چاوگێکی دەسکردە لە وشەی (بژیو)، واتە: گەیاندنی پێداویستییەکانی ژیان بە ئەندام یان تاکێکی گیاندار بۆ درێژە پێدانی ژیان. (بژیو: پێداویستی ژیان) بژیوی باش دەبێتە ھۆی گەشە، تەندروستی، تەمەن درێژی و شکۆفانەوەی مێشک و دەروونی مرۆڤ. بژیوی مرۆڤ دەبێ لەخۆگری [[پرۆتین]] ، [[چەوری]] ، [[کەربۆھیدرات]] ، [[ماکی کانی]] ، [[ڤیتامین]] ، [[ئاو]] بێت تا گەشە و تەندروستی خانەکانی لەشی مرۆڤ دابین بکات. ==بژیوی پیران== لە پیراندا بە ھۆی دابەزینی ڕێژەی چالاکی و سەرھەڵدانی نەخۆشی وبارودۆخی تایبەت، پێویستە سەرنجێکی زۆرتر بەژیانیان بدرێت. ڕاگرتنی باری تەندروستی و ساخلەمی، باری دەروونی و دابین کردنی بژیوی گونجاو لە گرنگترین تەوەرەکانی پێڕاگەیشتن به‌ پیرانه‌. لەگەڵ بەرز بوونەوەی تەمەن، ڕێژەی پێداویستی وزە دادەبەزێت؛ ئەمە واتا کەم کردنەوەی خۆراکی وزەدەر، بەڵام ڕێژەی پێویستی مرۆڤ بە پرۆتەیین ناگۆڕیت، کە وابوو دەبێ ڕێژەیەکی بەرچاو لە پرۆتین، بە تایبەت پرۆتینی جۆرباش، بخرێتە ناو سەلەی خۆراکییانەوە. ==بژیوی منداڵ و تازەلاوان== ئەم خۆراکانە لە بەرچاو بگرن: [[شیرەمەنی]] ، [[نان]] ، [[خورما]] ، [[پسکیت]] ، [[میوە]] ، [[ئاومیوە]] ، [[وشکەبار]] ==[[بەدبژیوی]]== بەدبژیوی جۆرێک نەخۆشییە کە لە کەموکووڕی خۆراک یان عاداتی خۆراکی خراپەوە سەرھەڵدەدات. [[قەڵەوی]] ، [[کەمخۆری]] ، [[گەنەخۆری]] لە زەقترین دیاردەکانی بەدبژیوین.بە گوێرەی ئاماری [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی]] بەدبژیوی گەورەترین ھۆکاری مەرگ و مری منداڵان لە جیھاندایە. گرنگترین ھۆکارەکانی بەدبژیوی لە دنیای ئەمڕۆدا، کەمی و خراپی خۆراکە؛ ھەڵبەت [[قاتی]] ، [[کەم ئاوی]] ، وشکی، شەڕ و ئافاتی کشتوکاڵ ئەوندەی تر کێشه‌که‌ی قورس کردووه‌. [[تەقینەوەی جەماوەر]] ، ھەژاری، رووتانەوەی شینکایی و ڕژیمی نالەبار و نه‌زانانه‌ی خۆراکیش ، دەورێکی گرنگ لە تەشەنە کردنی بەدبژیوی لە جیھاندا دەگێڕێ. بەدبژیوی لە وڵاتانی بەرەو پێشکەوتدا بواری بۆ نەخۆشییەکانی [[ڕاشیتیسم]] ، [[کواشیۆرکۆر]] ، [[کەمخوێنی]] و [[کوێری]] ( بە ھۆی کەمایەسی ڤیتامینC ) خۆش کردووە.بە گوێرەی ئاماری ساڵی ٢٠٠٤[[یونیسێف]]، کەمایەسی ئاسن لە ساوایانی ٦ تا ٢٤مانگە، ٤٠%تا٦٠% و کەمایەسی یۆد ١٠% تا١٥% لە سەر مێشک و ھۆشی منداڵان کاریگەرە. باشە بزانین کەمایەسی ئاسن و یۆد ساڵانە ١٨ ملیۆن منداڵی دواکەوتووی مێشکی له‌ سەر دەستی کۆمەڵگاکانی جیھان به‌رهه‌م ده‌هێنێت. ==وتار== *[[بەدھەرسی]] *[[گیاخۆری]] *[[کۆئەندامی ھەرس]] *[[خوارھدەمەنی تابۆ]] ==سەرچاوە== [[https://web.archive.org/web/20170906222231/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%BA%D8%B0%DB%8C%D9%87]] {{تووڵی دەروازە|خۆراک|تەکنۆلۆژیا|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Nutrition}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:زانستی بەکاربراو]] [[پۆل:تەندروستی]] [[پۆل:زانستی تەندروستی]] [[پۆل:خۆراک]] s296st88g0rp9cu28v11w6eye17ai64 ژن 0 42972 1695126 1549827 2026-10-26T13:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە، سێکسناسی-کۆلکە) 1695126 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن|ھۆکار=ھەڵەی ڕێزمانی}} }} [[پەڕگە:Woman Montage (1).jpg|چەپ|وێنۆک|'''ژنان''']] [[پەڕگە:Woman with a setar, Safavid Iran, Isfahan (ca. 1600-1610).jpg|چەپ|وێنۆک|نیگارێکی کۆن لە ژنی ئێران لە ھەشت بەھەشتی ئیسفەھان]] [[پەڕگە:Pink Venus symbol.svg|چەپ|وێنۆک|Jina bi setar, Safrana Sefewî, Isfahansfahan (ca. 1600-1610)]] '''ژن'''، '''ژەن'''، '''ئافرەت''' یان '''جێنیە''' بریتییە لە ڕەگەزی مێی مرۆڤ. وشەی [[کچ]] یان کەنیشک بۆ کەسانی پێنەگەیشتوو بەکاردێت و لە بەرامبەردا وشەی ژن بۆ کەسانی پێگەیشتوو؛ واتا تەمەنی ژێر 18 ساڵ بێت. ھەرچەند لە زمانی خەڵکی ئاساییدا کچ بە مێوینەی شوو نەکردوو دەڵێن. بە شێوەیەکی گشتی وشەی ژن ئاماژەیە بۆ مرۆڤی مێوینە، وەک «مافی ژن». لە دۆخی ئاساییدا ژنێکی پێگەیشتوو دەتوانێ [[دووگیانی|دووگیان]] بێ و بزێت. [[دایک]] (دا، داڵک، داڵگ، دایگ، ئەڎا) بە ژنی خاوەن منداڵ دەڵێن. ڕێزناوی ژنان لە بانگ کردندا بریتییە لە: «خانم»، «خاتوون»، «خاتوو»، «خان»، «دادە». == وشە ھاوتاکان == ھاوتاکانی وشەی ژن لە فەرھەنگی زمانی کوردیدا: * ژەن * زە * ئافرەت * زینە * پیرەک * پنکۆ * پتۆ == سەرەتای گەورەیی == کچ پاش قۆناخی مناڵی و تازەلاوی، پێ دەنێتە ناو قۆناخی ژنی، بە شێوەیەکی ئاسایی لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا لە باری زایەندییەوە پێدەگا و [[باڵغ]] دەبێت، لە ١٢و١٣ ساڵیدا تووشی یەکەمین سووڕی مانگانە دێت، لە زۆرێک لە ئایینەکاندا (وەک جوو، بڕێ لقی ئیسلام و مەسیحی) بۆ کچانی تازە پێگەیشتوو کە ئەرکی شەرعییان دەکەوێتە سەر، جێژنی تایبەت دەگرن. کچی ١٨ ساڵان بە لاو دادەنرێت. == پێگەی کۆمەڵایەتی ژنان == [[پەڕگە:Relief spinner Louvre Sb2834.jpg|چەپ|وێنۆک|شوێنەواری بەجێماو لە ژنی عیلامی و خزمەتکارەکەی]] [[ئایینی زەردەشتی]] بە ئاشکرا یەکسانی ژن و پیاوی ڕاگەیاندووە. بەڵگەی زۆر کەم لە بارودۆخی ژنان لە سەردەمی کەونارادا بەجێ ماوە. لە سەردەمی [[ساسانی]]ەکاندا دوو ژن شایەتیان کردووە === ژن لە یۆنانی کۆندا === [[پەڕگە:Female figurine running Louvre Br171.jpg|چەپ|وێنۆک|ژنێک لە کاتی ڕاکردندا، نیوەی دووھەمی سەدەی پێنجی پ.ز. (مووزەی لوڤر)]] لەو سەردەمەدا ژنان ڕێگەیان پێ نەدراوە فێری جەنگاوەری بن، بۆیە نەیان توانیوە لە پاراستنی شارەکاندا دەوریان ھەبێ و ھەمیشە بە چاوی سووک سەیریان کراوە، زۆر ڕووی داوە کە کچان لەسەر ڕێ دانراون یا وەک کۆیلە فرۆشراون. لەو سەردەمەدا ھەستی بێزاری لە ژن بووەتە ھۆکارێک بۆ ڕێ پێنەدان و دوورخستنەوەی ژنان لە کارە کۆمەڵایەتی و فیکرییەکان. سێمۆنید ئامۆرگۆس (Sémonide d'Amorgos) لە شوێنێکدا ئاماژە بە ئافراندنی پاندورا بە ئەمری [[زیووس]] دەکا و دەڵێ: «ئەوە زیووس بوو کە خراپترین بوونەوەری خولقاند؛ ژنان!» سەرەڕای سنووری تەسک و تاریکی کۆمەڵگا، نموونەی دەگمەنی پزیشکی، فەلسەفە و بیرکاری لە نێو ژناندا سەری ھەڵداوە، بۆ وێنە دەتوانین ئاماژە بە تیانۆ، فەیلەسووف و بیرکاری یۆنانی لە سەدەی شەشەمی پێش زایین بکەین. [[پەڕگە:Sépulture de Teviec Global.jpg|چەپ|وێنۆک|چاڵە گۆڕی دوو ژن لە دەورەی نێوان بەردی]] لە نێو سپارتاکاندا بارودۆخێکی زۆر جیاواز لە ئارادا بوو، لەم وڵاتەدا ئەگەر نەڵەین ژنان لە گەڵ پیاواندا یەکسان بوون، لانیکەم بە دڵنیایییەوە دەتوانین ئاماژە بە دەوری زۆر گرنگیان بکەین. لەوێ ژنان دەیانتوانی بخوێنن، فێری مووسیقا، ھەڵپەڕکێ، وەرزش، جەنگاوەری و ھونەرەکانی جەنگ ببن. لەو کۆمەلگایەدا دیتنی ژنانی سوارە و جەنگاوەر شتێکی ئاسایی بووە. سپارتاکان لەسەر ئەو باوڕە بوون کە تەنیا ژنانی بەھێز و پتەو دەتوانن منداڵانی بەھێز بەرھەم بھێنن. === لە [[ئیمپراتۆری ڕۆم|ڕۆمی]] کەونارادا === لەو سەردەمە، لە ڕۆمی کەونارادا ژنان بەپێی پیاوان پێگەیان دەسنیشان دەکرا، بە شێوەیەکی گشتی دەبوونە سێ بەشی سەرەکی: * کچی لاو یا puella, virgo: * ھاوسەری پیاو یا uxor, conjux: * دایکی خێزان یا matrona, materfamilias == ئەمانەش ببینە == * [[ژنان لە حکومەت]] * [[پێرستی ژنانی ھەڵبژێردراو و دیاریکراو بۆ پۆستی سەرۆکی وڵات و حکوومەت]] * [[پێڕستی ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20170831123740/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D9%86] {{تووڵی دەروازە|ژن|وەرزش|ژینناسی|سێکسناسی|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Women}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{سێکسناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مێیینەکان]] [[پۆل:سەرناوەکانی ژنان]] [[پۆل:ناسنامەی جێندەری]] die1l760h08krkznj0oyrp2fxfz9v17 ڤاسکۆ دا گاما 0 43388 1695337 1130881 2026-10-26T22:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695337 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ڤاسکۆ دا گاما | ناوی_خۆماڵی = Vasco da Gama | زمانی_ناوی_خۆماڵی = پۆرتوگالی | وێنە = Lisboa-Museu Nacional de Arte Antiga-Retrato dito de Vasco da Gama-20140917.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤٦٠ یان ١٤٦٩ | شوێنی لەدایکبوون = [[پورتوگال]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢٣ی دیسەمبری ١٥٢٤ | شوێنی مردن = [[ھیندستان]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەفزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژۆ = | جێگری_واژۆ = | قەبارەی_واژۆ = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڤاسکۆ دا گاما''' شوێندۆز و جیھاگەڕی [[پورتوگال|پورتوگالی]] بوو. دا گاما یەکێکە لە بەناوباگترین جیھانگەڕەکانی مێژوو و یەکەمین ئورووپاییە کە لە [[ئورووپا]]وە بی وچان چووبێتە [[ھیندستان]].<ref>http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110828160915/http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html |date=٢٨ی ئابی ٢٠١١ }}</ref><ref>http://www.archive.org/details/asiaandwesterndo009963mbp</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Vasco da Gama}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٤٦٠]] [[پۆل:مردووانی ١٥٢٤]] [[پۆل:دۆزەرەوەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:دۆزەرەوەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی گوا]] avfcsue9xssdz6xowoxvnjaj02gptir ژیان (فیلم) 0 72561 1695187 1532456 2026-10-26T16:38:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1695187 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = ژیان | image = Jyan Film.jpg | caption = پۆستەری فیلمی ژیان | writer = جانۆ ڕۆژبەیانی | starring = پڕشەنگ بەرزنجی {{ھن}} کوردۆ گەڵاڵی | director = [[جانۆ ڕۆژبەیانی]] | producer = جانۆ ڕۆژبەیانی | cinematography=Koutaiba Al Janabi | distributor = | released = {{Film date|2002}} | runtime = ١٠٢ خولەک | language = [[کوردی]] | budget = }} '''ژیان''' [[فیلم]]ێکی [[کوردی]]یە کە ساڵی ٢٠٠٢ بەرھەم ھێنراوە؛ ماوەکەی ١٢٠ خولەکە، کاری دەرھێنان و نووسینی لەلایەن [[جانۆ ڕۆژبەیانی]] بۆ کراوە. == چیڕۆکی فیلم == دیاری کوردێکە دەگەڕێتەوە شارۆچکەکەی [[ھەڵەبجە]]، ئەمەش لە دوای پێنج ساڵ لە پڕۆسەی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]]. == بەشداربووان == * کوردۆ گەڵاڵی بە ڕۆڵی دیاری * پڕشەنگ بەرزنجی بە ڕۆڵی ژیان * دەریا قادر بە ڕۆڵی تاڤگە * چۆمان ھەورامی بە ڕۆڵی شێرکۆ * ئەنوەر شێخانی بە ڕۆڵی سالار * ڕووبار ئەحمەد بە ڕۆڵی ژاڵە * نیاز لەتیف بە ڕۆڵی حاجی حەمە * تارا عەبدولڕەحمان بە ڕۆڵی شیلان * ئەحمەد سالار بە ڕۆڵی کوێخا * شەھلە محەممەد بە ڕۆلی شیرین * [[ناسر حەسەن]] بە ڕۆڵی مەلا ڕۆستەم * [[پەروین شازادە]] بە ڕۆڵی کەژاڵ * شەھرام نامیق بە ڕۆڵی ئالان * گوڵێ حەمە بە ڕۆڵی باجی گوڵێ * ئیبراھیم سەلد بە ڕۆڵی بەردھەڵکۆڵ * غازی غەفوور بە ڕۆڵی حەمە تاھیر * عومەر چاوشین بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * عەباس ژاژڵەیی بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * عەبدوڵڵا پشدەری بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * سەباح ھەورامی بە ڕۆڵی گۆرانیبێژی ئاھەنگی ھاوسەرگیری * عەلی گوڵپی بە ڕۆڵی گۆرانیبێژی ئاھەنگی ھاوسەرگیری * نەشمیل محەممەد بە ڕۆڵی بەڕۆڵی فاتم * جەژنی عیزەدین بە ڕۆڵی مێردی فاتم * گوڵێ حەسەن بە ڕۆڵی باجی بەسێ * کەریم ڕەحیم بە ڕۆڵی باوکی ئالان * ئیمرە محەممەد بە ڕۆڵی دایکی ئالان == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://www.imdb.com/title/tt0297992/ ژیان لە IMDb] *[http://www.imdb.com/title/tt0297992/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm بەشداربووانی فیلم] {{فیلمی کوردی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان]] ldh6719inrhpeklqx953pdnyv4arn51 1695203 1695187 2026-10-26T17:01:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:فیلم|فیلم]] و [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1695203 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = ژیان | image = Jyan Film.jpg | caption = پۆستەری فیلمی ژیان | writer = جانۆ ڕۆژبەیانی | starring = پڕشەنگ بەرزنجی {{ھن}} کوردۆ گەڵاڵی | director = [[جانۆ ڕۆژبەیانی]] | producer = جانۆ ڕۆژبەیانی | cinematography=Koutaiba Al Janabi | distributor = | released = {{Film date|2002}} | runtime = ١٠٢ خولەک | language = [[کوردی]] | budget = }} '''ژیان''' [[فیلم]]ێکی [[کوردی]]یە کە ساڵی ٢٠٠٢ بەرھەم ھێنراوە؛ ماوەکەی ١٢٠ خولەکە، کاری دەرھێنان و نووسینی لەلایەن [[جانۆ ڕۆژبەیانی]] بۆ کراوە. == چیڕۆکی فیلم == دیاری کوردێکە دەگەڕێتەوە شارۆچکەکەی [[ھەڵەبجە]]، ئەمەش لە دوای پێنج ساڵ لە پڕۆسەی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]]. == بەشداربووان == * کوردۆ گەڵاڵی بە ڕۆڵی دیاری * پڕشەنگ بەرزنجی بە ڕۆڵی ژیان * دەریا قادر بە ڕۆڵی تاڤگە * چۆمان ھەورامی بە ڕۆڵی شێرکۆ * ئەنوەر شێخانی بە ڕۆڵی سالار * ڕووبار ئەحمەد بە ڕۆڵی ژاڵە * نیاز لەتیف بە ڕۆڵی حاجی حەمە * تارا عەبدولڕەحمان بە ڕۆڵی شیلان * ئەحمەد سالار بە ڕۆڵی کوێخا * شەھلە محەممەد بە ڕۆلی شیرین * [[ناسر حەسەن]] بە ڕۆڵی مەلا ڕۆستەم * [[پەروین شازادە]] بە ڕۆڵی کەژاڵ * شەھرام نامیق بە ڕۆڵی ئالان * گوڵێ حەمە بە ڕۆڵی باجی گوڵێ * ئیبراھیم سەلد بە ڕۆڵی بەردھەڵکۆڵ * غازی غەفوور بە ڕۆڵی حەمە تاھیر * عومەر چاوشین بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * عەباس ژاژڵەیی بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * عەبدوڵڵا پشدەری بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * سەباح ھەورامی بە ڕۆڵی گۆرانیبێژی ئاھەنگی ھاوسەرگیری * عەلی گوڵپی بە ڕۆڵی گۆرانیبێژی ئاھەنگی ھاوسەرگیری * نەشمیل محەممەد بە ڕۆڵی بەڕۆڵی فاتم * جەژنی عیزەدین بە ڕۆڵی مێردی فاتم * گوڵێ حەسەن بە ڕۆڵی باجی بەسێ * کەریم ڕەحیم بە ڕۆڵی باوکی ئالان * ئیمرە محەممەد بە ڕۆڵی دایکی ئالان == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://www.imdb.com/title/tt0297992/ ژیان لە IMDb] *[http://www.imdb.com/title/tt0297992/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm بەشداربووانی فیلم] {{فیلمی کوردی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|عێراق}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان]] 6kldl5rokjznoribl8splzvbooe39ss 1695317 1695203 2026-10-26T21:06:32Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695317 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = ژیان | image = Jyan Film.jpg | caption = پۆستەری فیلمی ژیان | writer = جانۆ ڕۆژبەیانی | starring = پڕشەنگ بەرزنجی {{ھن}} کوردۆ گەڵاڵی | director = [[جانۆ ڕۆژبەیانی]] | producer = جانۆ ڕۆژبەیانی | cinematography=Koutaiba Al Janabi | distributor = | released = {{Film date|2002}} | runtime = ١٠٢ خولەک | language = [[کوردی]] | budget = }} '''ژیان''' [[فیلم]]ێکی [[کوردی]]یە کە ساڵی ٢٠٠٢ بەرھەم ھێنراوە؛ ماوەکەی ١٢٠ خولەکە، کاری دەرھێنان و نووسینی لەلایەن [[جانۆ ڕۆژبەیانی]] بۆ کراوە. == چیڕۆکی فیلم == دیاری کوردێکە دەگەڕێتەوە شارۆچکەکەی [[ھەڵەبجە]]، ئەمەش لە دوای پێنج ساڵ لە پڕۆسەی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]]. == بەشداربووان == * کوردۆ گەڵاڵی بە ڕۆڵی دیاری * پڕشەنگ بەرزنجی بە ڕۆڵی ژیان * دەریا قادر بە ڕۆڵی تاڤگە * چۆمان ھەورامی بە ڕۆڵی شێرکۆ * ئەنوەر شێخانی بە ڕۆڵی سالار * ڕووبار ئەحمەد بە ڕۆڵی ژاڵە * نیاز لەتیف بە ڕۆڵی حاجی حەمە * تارا عەبدولڕەحمان بە ڕۆڵی شیلان * ئەحمەد سالار بە ڕۆڵی کوێخا * شەھلە محەممەد بە ڕۆلی شیرین * [[ناسر حەسەن]] بە ڕۆڵی مەلا ڕۆستەم * [[پەروین شازادە]] بە ڕۆڵی کەژاڵ * شەھرام نامیق بە ڕۆڵی ئالان * گوڵێ حەمە بە ڕۆڵی باجی گوڵێ * ئیبراھیم سەلد بە ڕۆڵی بەردھەڵکۆڵ * غازی غەفوور بە ڕۆڵی حەمە تاھیر * عومەر چاوشین بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * عەباس ژاژڵەیی بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * عەبدوڵڵا پشدەری بە ڕۆڵی پیاوە پیرەکە لەخانووی چا * سەباح ھەورامی بە ڕۆڵی گۆرانیبێژی ئاھەنگی ھاوسەرگیری * عەلی گوڵپی بە ڕۆڵی گۆرانیبێژی ئاھەنگی ھاوسەرگیری * نەشمیل محەممەد بە ڕۆڵی بەڕۆڵی فاتم * جەژنی عیزەدین بە ڕۆڵی مێردی فاتم * گوڵێ حەسەن بە ڕۆڵی باجی بەسێ * کەریم ڕەحیم بە ڕۆڵی باوکی ئالان * ئیمرە محەممەد بە ڕۆڵی دایکی ئالان == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://www.imdb.com/title/tt0297992/ ژیان لە IMDb] *[http://www.imdb.com/title/tt0297992/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm بەشداربووانی فیلم] {{فیلمی کوردی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|عێراق}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە عێراق دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کوردستان داندراون]] 1d8eofur8jy7i7r3a0vpts2uc9lp4xw مەمەدۆ مەحموود ئەندۆنگۆ 0 74568 1695485 1517525 2026-10-27T05:48:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695485 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox writer | name = مەمەدۆ مەحموود ئەندۆنگۆ<br />Mamadou Mahmoud N'Dongo | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٩٧٠ | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = [[نووسەر]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''مەمەدۆ مەحموود ئەندۆنگۆ''' ({{بە فەڕەنسی|Mamadou Mahmoud N'Dongo }}) [[نووسەر]]ی سەدەی بیستەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی بیستەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی}} {{پۆلی کۆمنز|Mamadou Mahmoud N'Dongo}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] eyc4q41j7xywf1zemxl5ahn54shk0ok ڤۆ نگوین جیاپ 0 76080 1695401 1549747 2026-10-27T01:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695401 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Vo Nguyen Giap 2008.jpg|وێنۆک|ڤۆ نگۆین جیاپ لە ساڵی ٢٠٠٨]] '''ڤۆ نگۆین جیاپ''' (٢٥ی ئاگستی ١٩١١ - ٤ی ئاکتۆبری ٢٠١٣) جێنێڕاڵی [[ڤیێتنام]]ی بوو کە سەرکردایەتی شەڕەکانی گەلی ڤیێتنامی دەکرد دژ بە ھێزە چەکدارەکانی [[فەڕانسە]] و دواتر لە [[شەڕی ڤیێتنام]] دژ بە [[ئامریکا]].<ref>https://web.archive.org/web/20061127183407/http://www.time.com/time/asia/2006/heroes/nb_nguyen.html</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Võ Nguyên Giáp}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|شەڕی سارد|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ڤیێتنام]] ad2hcqie1hfmb71pamfyjkh00qgprfm ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە) 4 90420 1695377 1694823 2026-10-27T00:04:41Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1695377 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٦ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٨٤ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٥٧ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 2z1ag1p81k8l8tufs37lox4k9zj8plg ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان 4 90421 1695378 1694824 2026-10-27T00:04:51Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1695378 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ || ٦٦ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٠ || ٩٩ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٦ || ٠ || ٠ || ٧٥٩ || ١٠٨ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ || ٩٠٢ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٤ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٨٤ || ٩ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ || ١٢٤ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ || ٢٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٥٧ || ٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> nwczsjqak5877gar7wch23kwvip4ozx ڤایرۆید 0 92262 1695386 1532659 2026-10-27T01:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1695386 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڤایرۆئید'''ەکان [[ڤایرووس]]ی گیاکانن.پێک دێن لە RNA بەبێ بوونی هیچ ناوکەترشێک، ڤایرۆئیدەکان دەبنە ھۆی [[نەخۆشی]] لە گیاکان.توانای دووهێندەبوونیان هەیە.لەناوکەترش زیان بە رووەکە خانەکان دەگەیەنن زیان بەو رووەکە خانانە دەگەیەنن کە گرینگی ئابووریان هەیە وەک: پرتەقال،ئاروو،پەتاتە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www2.oakland.edu/biology/chaudhry/pics/Viroids%5B1%5D.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303232548/http://www2.oakland.edu/biology/chaudhry/pics/Viroids%5B1%5D.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232548/http://www2.oakland.edu/biology/chaudhry/pics/Viroids%5B1%5D.pdf |date= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Viroids}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} 1j4rmgdhzaavqm7ngg6pjqbq1b7ufhl ژیاننامە 0 100686 1695195 1201971 2026-10-26T16:39:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695195 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Cheshti-mjewr.jpg|thumb|[[چێشتی مجێور]]؛ بەرھەمی مامۆستا [[ھەژار]] کە تێیدا باسی بەسەرھاتەکانی ژیانی خۆی دەکات]] '''ژیاننامە''' یان '''بیۆگرافی''' ({{بە ئینگلیزی|biography}}) نووسین یان باسکردنی وردەکاری ژیانی کەسایەتییەکە، بڕگەکانی نووسینی ژیاننامە چەندین بڕگە و بابەتی سەرەکی ھەن وەک لەدایکبوون و مردن و کارەکان و پەیوەندییەکان و خوێندن ھتد..، نووسینی ژیاننامە بەپێی کەسی ژیاننامەنووس دەگۆڕێت، زۆرجاریش کەسەکان خۆیان ژیاننامەی خۆیان دەنووسن، زۆر جار ژیاننامەنووسیش لایەنێکی ئەدەبی تێیدا زاڵە لەوێنەی بەرھەمی [[چێشتی مجێور]]ی [[ھەژار]] کە زۆرتر وەک [[ڕۆمان]]ێکی ھونەری دەردەکەوێت، ھەروەھا کتێبی گەشتی ژیانم لە نووسینی [[مەسعوود محەممەد]] کە وەک باسکردن لە ژیانی سیاسی یان ناسۆری دێتە بەرچاو<ref>نموونەی ژیاننامەییەکان لە کتێبی کوردۆلۆجی وەرگریراوە لە نووسینی سەلام ناوخۆش - نەریمان خۆشناو و ئیدریس عەبدولڵا</ref> == زاراوەی بیۆگرافی یان ژیاننامە == ئەم زاراوەیە (biography) لە دوو وشەی [[یۆنانی]] پێک دێت؛ bios واتە ژیان، grapho واتە نووسینەوە، ھەردوو وشەکە بەسەر یەکەوە، واتە نووسینەوەی ژیان.<ref>فەرھەنگی زاراوەی ئەدەبی و ڕەخنەیی - نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Biographies}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ژیاننامە| ]] 4qvd77c6jvwdgiatrdy7izh2bcs0s2c 1695201 1695195 2026-10-26T17:00:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:وێژە|وێژە]]، [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]] و [[دەروازە:کتێب|کتێب]] 1695201 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Cheshti-mjewr.jpg|thumb|[[چێشتی مجێور]]؛ بەرھەمی مامۆستا [[ھەژار]] کە تێیدا باسی بەسەرھاتەکانی ژیانی خۆی دەکات]] '''ژیاننامە''' یان '''بیۆگرافی''' ({{بە ئینگلیزی|biography}}) نووسین یان باسکردنی وردەکاری ژیانی کەسایەتییەکە، بڕگەکانی نووسینی ژیاننامە چەندین بڕگە و بابەتی سەرەکی ھەن وەک لەدایکبوون و مردن و کارەکان و پەیوەندییەکان و خوێندن ھتد..، نووسینی ژیاننامە بەپێی کەسی ژیاننامەنووس دەگۆڕێت، زۆرجاریش کەسەکان خۆیان ژیاننامەی خۆیان دەنووسن، زۆر جار ژیاننامەنووسیش لایەنێکی ئەدەبی تێیدا زاڵە لەوێنەی بەرھەمی [[چێشتی مجێور]]ی [[ھەژار]] کە زۆرتر وەک [[ڕۆمان]]ێکی ھونەری دەردەکەوێت، ھەروەھا کتێبی گەشتی ژیانم لە نووسینی [[مەسعوود محەممەد]] کە وەک باسکردن لە ژیانی سیاسی یان ناسۆری دێتە بەرچاو<ref>نموونەی ژیاننامەییەکان لە کتێبی کوردۆلۆجی وەرگریراوە لە نووسینی سەلام ناوخۆش - نەریمان خۆشناو و ئیدریس عەبدولڵا</ref> == زاراوەی بیۆگرافی یان ژیاننامە == ئەم زاراوەیە (biography) لە دوو وشەی [[یۆنانی]] پێک دێت؛ bios واتە ژیان، grapho واتە نووسینەوە، ھەردوو وشەکە بەسەر یەکەوە، واتە نووسینەوەی ژیان.<ref>فەرھەنگی زاراوەی ئەدەبی و ڕەخنەیی - نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Biographies}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ئیسلام|مێژوو|کتێب}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ژیاننامە| ]] k9kna5thpa3xtffxdp4ve4jkzxweumt ژیلوان حەمەد 0 100727 1695231 1448290 2026-10-26T19:34:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695231 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Jiloan Hamad.jpg|thumb|'''ژیلوان''' ئەوکاتەی لەیانەی [[یانەی ماڵمۆ|ماڵمۆ]] بوو]] '''ژیلوان حەمەد''' لەدایکبووی [[٦ی تشرینی دووەم]]ی [[١٩٩٠]] لەشاری [[باکوو]] لە [[ئازەربایجان]]، ژیلوان لە بنەڕەتدا کوردی [[باشووری کوردستان]]ە و دایک و باوکی ئەو خەڵکی [[ڕانیە (قەزا)|ڕانییەن]].<ref>[http://gulan-media.com/sport/t_detail.php?id=9390&section=1 "گوڵانی وەرزشی - کوردێک چووە بۆندیسلیگا... ژیلوان بە ئاڵای کوردستـان ماڵئاوایی لە خولی سوید و یانەی مالمۆ کرد"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305121246/http://gulan-media.com/sport/t_detail.php?id=9390&section=1 |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://iraqsport.wordpress.com/2013/10/30/jiloan-hamad-can-still-play-for-iraq/ | سەردێڕ = iloan Hamad can still play for Iraq | بڵاوکەرەوە = iraqsport.wordpress.com | ڕێکەوت = ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ | یەکەم = Hassanin | دوایین = Mubarak | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20131125223352/http://iraqsport.wordpress.com/2013/10/30/jiloan-hamad-can-still-play-for-iraq/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.transfermarkt.co.uk/en/jiloan-hamad/profil/spieler_63833.html | سەردێڕ = Jiloan Hamad | بڵاوکەرەوە = transfermarkt.co.uk | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref><ref name="Jille nära målsättningen">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.mff.se/Aktuellt/Nyhetsarkiv/2009/2009-01-01_Jiloan_Hamad | سەردێڕ=Att få vara en av de tongivande spelarna i MFF skulle kännas häftigt |ئیش=mff.se | ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠١٠| دوایین=Reimer | یەکەم=Arne | زمان=Swedish | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130311043506/http://mff.se/Aktuellt/Nyhetsarkiv/2009/2009-01-01_Jiloan_Hamad | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311043506/http://mff.se/Aktuellt/Nyhetsarkiv/2009/2009-01-01_Jiloan_Hamad |date=١١ی ئازاری ٢٠١٣ }}</ref> , لە ئێستادا ژیلوان یاریزانی یانەی ستاندەرلیگی بەلژیکی وە یاری بۆ هەڵبژاردەی نیشتمانیی سوێد دەکا.<ref>http://www.achtzehn99.de/schwedens-nationalspieler-jiloan-hamad-wechselt-zur-tsg/</ref> بەرلە ڕووکردنە یانەی ستاندەرلیگی بەلژیکی ناوبراو یاریزانی یانەی [[یانەی ماڵمۆ|ماڵمۆ]]ی [[سوید]]ی و هۆڤینهایمی ئاڵمانی بوو. == سەرچاوە == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئازەربایجان|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Jiloan Hamad}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئاڵمانیا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی سویدی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی سویدی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی]] [[پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] 154wm599cznld4wahwnkvtuu3vuuona ڤیکتۆریا پلزن 0 100849 1695522 1532861 2026-10-27T07:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695522 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نوێکردنەوە}} }} {{زانیاریدانی یانەیەکی تۆپی پێ | ناوی یانە =یانەی تۆپی پێی ڤیکتۆریا پلزن <br /> FC Viktoria Plzeň | وێنە = [[پەڕگە:Znak Viktoria Plzen.png|150px]] | ناونیشانی وێنە = لۆگۆی یانەی ڤیکتۆریا پلزن | ناوی تەواو = یانەی تۆپی پێی ڤیکتۆریا پلزن | نازناو = | ناوی کورتکراوە = ڤیکتۆریا | دامەزراندن = [[١٩١١]] | هەڵوەشاندن = | زەوی = [[دۆسان ئەرینا]] | پانتایی = | ناوی پیشەیی خاوەن یانە = خاوەنی یانە | خاوەن یانە = {{flagicon|چیک}} ئەدۆڵف سادەک | ناوی پیشەیی سەرۆک یانە = | سەرۆک = | بەرپرسی جێبەجێکەر = | ناوی پیشەیی بەڕێوەبەر = | بەڕێوەبەر = | خول = [[گامبرينوس لیگا]] | وەرز = ٢٠٢١/٢٠٢٢ | ڕیزبەند = پلەی یەکەم | یەکەم یاری = | گەورەترین بردنەوە =٧ بە ٠ | گەورەترین دۆڕاندن =٦ بە ٠ | گۆڵکەر =پاڤێل ھۆراس | کۆمەڵەی هاندەران = | میدالیاکان = | American = | ڕاهێنەر = {{flagicon|چیک}} [[دوسان ئوەرين]] |ماڵپەڕی فەرمی = http://www.fcviktoria.cz |وەرزی ئەمساڵ = | pattern_la1 = _plzen2021h | pattern_b1 = _plzen2021h | pattern_ra1 = _plzen2021h | pattern_sh1 = _plzen2021h | pattern_so1 = _plzen2021h | leftarm1 = FF0000 | body1 = 0044FF | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _plzen2021a | pattern_b2 = _plzen2021a | pattern_ra2 = _plzen2021a | pattern_sh2 = _plzen2021a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _macron19b | pattern_b3 = _macronalhena19bng | pattern_ra3 = _macron19b | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = A7FF00 | socks3 = A7FF00 }} '''ڤیکتۆریا پلزن''' (بە[[چیک|چیکی]]:''Viktoria Plzeň'') یانەیەکی [[تۆپی پێ]] ی [[چیک|چیکی]]<nowiki/>ە لە ساڵی [[١٩١١]] لە شاری [[پلزن]] دامەزراوە، لەخولی پلە یەک یاری دەکات کە بە [[گامبرینوس لیگا]] ناسراوە، ڤیکتۆریا باشترین یانەی وڵاتی [[چیک|چیکە]] و مێژوویەکی پرشنگداری ھەیە لە خولەکەدا. لە زۆربەی وەرزەکاندا بەشداری [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا ٢٠١٣-١٤|خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]]<nowiki/>ی کردووە. ==سەرچاوە== [https://en.wikipedia.org/wiki/FC_Viktoria_Plze%C5%88 ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا ٢٠١٣-١٤}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|FC Viktoria Plzeň}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩١١]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٥]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێی چیک]] [[پۆل:یانەی تۆپی پێی ڤیکتۆریا پلزن]] [[پۆل:یانەکانی گامبرينوس لیگا]] jr7qygmj69c6uvaivcuvotkc2wh1thp ژینگەی سروشتی 0 101698 1695239 1414218 2026-10-26T19:36:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینگە-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1695239 wikitext text/x-wiki '''ژینگەی [[سروشت|سروشتی]]''' یان تەنیا '''ژینگە''' ھەموو ئەو شوێنانە دەگرێتەوە کە ژیانی تێدایە.<ref>http://daneshnameh.roshd.ir {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160118212224/http://daneshnameh.roshd.ir/ |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ }}</ref>{{ھن}} ژینگە پێکھاتووە لە کۆمەڵێک ھۆکاری دەرەکی و گیانداران، کە بەردەوام لەسەر یەک کاریگەرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nipc.net/ic/farhangestan/zist.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081209040728/http://www.nipc.net/ic/farhangestan/zist.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081209040728/http://www.nipc.net/ic/farhangestan/zist.htm |date= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> [[پەڕگە:Gletscherschmelze.jpg|350px|وێنۆک|پاشەکشێ و توانەوەی بەفرەچاڵەکانی [[ئاڵپ]]]] ژینگە بریتییە لە سەرجەم بوونەوەرانی زیندوو و نازیندوو کە لەسەر [[زەوی]] یان بەشێکی، بە شێوەی سروشتی، بوونیان ھەیە. ژینگە بە ھاوبەشی کۆمەڵێک گیاندار و بێگیان پێک دێت.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Natural_environment</ref> [[پاراستنی ژینگە]] لە [[سەدەی بیست و یەکەم]]دا وەک یەکێک لە ھەشت ئامانجەکانی گەشەی ھەسارە و یەکێک لە سێ کۆڵەکەکانی [[گەشەی بەردەوام]] دەناسرێت<ref>http://fr.wikipedia.org/wiki/Environnement</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینگە|ژینناسی|ڕوەک|زانست|ئاو}} {{پۆلی کۆمنز|Environment}} {{ژینگە-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ژینگە|*]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:سروشت]] fs9mifzw8z6a6wc8jb4jfj1spkpfou3 ڤایبەر 0 102043 1695380 1407066 2026-10-27T01:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695380 wikitext text/x-wiki {{Infobox software |name = ڤایبەر |logo = Rakuten Viber new 2017 logo.png |logo size = 250px |screenshot = |caption = |author = |developer = راکوتەن ڤایبەر |released = کانوونی یەکەم ٢٠١٠ | ver layout = stacked | status = کارا | programming language = [[C (programming language)|C]]/[[C++]]/[[Python (programming language)|Python]] (دێسک تۆپ, using [[SIP (software)|SIP]] and [[Qt (software)|Qt]] frameworks), [[Objective-C]] (iOS), [[Java (programming language)|Java]] (ئەندرۆید) |operating system = [[ئەندرۆید]] ، ئایفۆن و ئای پاد ، ویندۆز ، لینوکس ، ماک |language = ١٢ زمان <ref name="Supported Languages">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Supported Languages |ناونیشان = http://helpme.viber.com/Knowledgebase/List/Index/51/supported-languages |بڵاوکەرەوە = Viber |ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣ی شوباتی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140203010224/http://helpme.viber.com/Knowledgebase/List/Index/51/supported-languages |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |genre = [[نووسین و تەلەفۆن]] و [[VoIP]] |license = [[نەرمامێری ساماندار]] |website = {{URL|https://www.viber.com}} }} [[پەڕگە:Viber logo.svg|وێنۆک|لۆگۆی ڤایبەر]] <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Viber|سەردێڕ=engWiki}}</ref>'''ڤایبەر''' (بە [[ئینگلیزی]]: Viber) پڕۆگرامێکی [[نەرمەکاڵا]]یە تایبەت بە نامەناردن و پەیوەندیی دەنگی، دواتر پەڕەی پێدرا بۆ پەیوەندیی ڤیدیۆش، کە بە خۆڕایی خزمەتگوزارییەکانی پێشکەش دەکات لەسەر زۆربەی سیستمی کارپێکردنە باوەکان کە پێویستیشی بە تەلەفۆنێکی کۆمپیوتەری هەیە بۆ کارکردنی، و ڕێگە بە بەکارهێنەرەکانی دەدات کە وێنە، دەنگی تۆمارکراو و ناونیشانی یەکدی بۆ یەکدی بنێرن. سەرەتا ئەم نەرمەکاڵایە لەلایەن کۆمپانیایەکی [[ئیسرائیل|ئیسرائیلی]] بە ناوی میدیای ڤایبەر گەشەیی پێدەدرا، دواتر لە ساڵی ٢٠١٤ ڤایبەر لەلایەن کۆمپانیایەکی چەندوڵاتی [[ژاپۆن|ژاپۆنی]] بە ناوی ڕاکوتەن کڕدرا و ئێستاش ئەوان بەڕێوەی دەبەن و ناوەی کۆمپانیاکەیان کردووە بە ڕ'''اکوتەن''' '''ڤایبەر''' و بارەگای سەرەکیشیان لە [[لوکسەمبورگ|لوکسەمبورگە]] . == مێژوو == <ref name=":0" /> سەرەتا ڤایبەر میدیا لە شاری تێل ئەبیب لە ئیسرائیل لە لایەن دوو هاوڕی بە ناوی ماکرۆ و ماگەزینیک دۆزرایەوە کە لە ناوەندی هێزی بەرگری ئیسرائیلی کاریان دەکرد . ڤایبەر میدیا لە ئیسرائیل پەرەی پێدرا دواتر گوێزرایەوە بۆ وڵاتی بیلاڕوس لەبەر هۆکاری نرخی کرێکار . لە دوو ساڵی یەکەم ڤایبەر هیچ داهاتێکی نەبوو ، دواتر بەهۆی پەیوەندیە دەرەکیەکانی ڤایبەر ( ViberOut ) و وێنە نامەیەکانی ڤایبەر (ستیکەر sticker ) ڤایبەری توانی داهاتێک بۆخۆی پەیدا بکایت ، دواتر لەلایەن چەن سەرمایەداڕیکەوە پەرەی پیدرا کە ناویان لێنا (هاوڕێ و خێزان ) کە نزیکەی ٢٠ ملیۆنن دۆلاریان تیدا بەکارهێنا و بوونە خاوەنی ١٢٠ فەرمانبەر ئەمە تا ڕێکەوتی مەی ٢٠١٣ . لە فیبریوەری ٢٠١٤ ڤایبەر میدیا لەلایەن کۆمپانیای راکوتەن کردرا بە بری ٩٠٠ ملیۆن دۆلار و دواتر ناوە کۆمپانیاکەش گۆڕدرا لە ڤایبەر میدیا بۆ '''راکوتەن ڤایبەر''' بارەگای سەریکش برایە لوکسەمبورگ . [[پەڕگە:ڤایبەر.jpg|وێنۆک|دیمەنێک لە پرۆگرامی ڤایبەر لەسەر ئەندرۆید]] == بەکارھێنەران == ڤایبەر ساڵی ٢٠١٠ یەکەم جار لەسەر سیستمی [[ئایفۆن]] دەستی بە چالاکی کرد و توانی لە ماوەیەکی کەم‌دا بەکارھێنەرێکی زۆر بۆ لای خۆی ڕابکێشێ و دواتر توانی زیاتر لە ٤٠٠ میلیۆن بەکارھێنەری هەبێت. == بەستەر بۆ دەرەوە == * [https://web.archive.org/web/20170920230301/https://www.viber.com/ ماڵپەڕی سەرەکی] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Viber}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:کاناڵە کۆمەڵایەتییەکانی مۆبایل]] [[پۆل:کاناڵە کۆمەڵایەتییەکانی کۆمپیوتەر]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی بلاکبێری]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:میدیای کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:یەکگرتنەوە و دەستکەوتن ساڵی ٢٠١٤]] [[پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم]] qba3gr24u24ykiixkhyhz66d8mt0wwl مەموندی 0 103115 1695484 1517520 2026-10-27T05:48:05Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695484 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} هۆز یان عەشیرەتی مەموندی یەکێکە لە عەشیرەتە دێرینەکانی کوردستان، بەڕێژەیەکی زۆر لە پارێزگای هەولێری باشووری کوردستاندا دەژین. گوندەکانی دەشتی شەمامک زۆربەیان هی ئاغاو کوێخاکانی عەشیرەتی مەموندین. کەسێکی ناوداری وەک رەمزی نافیع رەشید ئاغا کە لەسەرەتای 1940ەوە هەوڵی داوە لەرێی هاوپەیمانێتی لەگەڵ ئەڵمانەکان دەوڵەتی کوردستان دابمەزرێنێ، لەبنەماڵەیەکی مەموندی بووە. نووسەرانی وەک عەبدولخالیق سەرسام و جەوهەر کرمانج و رێکار ئەحمەد لە عەشیرەتی مەموندین، هەورەها هونەرمەندی ناسراو سەعدون یونیس ئەویش هەر مەموندییە. تیرەکانی عەشیرەتی 'مەموندی' بریتین لە (مەموندە رەشکە، گەنجانی، شێخ مەموندی، قڕان، دزگر، نانبدەر، کەور زەرد، هیزانی، مەلازادە، مەمانی، پیرخدری، مام غەزایی، قورەیشی و مامڕەشان) عەشیرەتی مەموندی، لە نەوەی میرەکانی دەوڵەتی مەڕوانین کە ساڵی 983ی زاینی دامەزرابوو، شاری میافارقینیان کردبوو بە پێتەختی خۆیان، ئەو دەوڵەتە کوردیە هەتا نزیک بەغداد فەرمانڕەوایەتی دەکرد، بەڵام ساڵی 1085 لە کاتێکدا کە میری دەوڵەتی مەڕوانی بەسەردان چووە لای مەلەکشای سەلجوقی، دەستگیر کراو وەک دیل رەفتاری لەگەڵدا کرا، لەشکری سەلجوقیەکان ئەوەیان بە دەرفەت زانی هێرشیان کردە سەر شاری میافارقین و ئامەد (دیاربەکر) بەڵام ئەوان خۆیان رادەست نەکرد، پاشان بە فێڵ و تەڵەکەبازی وایان پێگەیاندن کە ئەوە فەرمانی میر نەسر کوڕی مەنسور کوڕی نەسرولدەولەیە، کە پادشای دەوڵەتی مەڕوانی بوو، ئیدی ئەوانیش دەرگەی شارەکانیان کردەوە، بەوشێوەیە دەوڵەتی مەڕوانی داگیرکرا. وشەی مەموندی لە 'مەم'+'وند'ەوە هاتووە، مەم ناوی کەسێکی ناوداری بنەماڵەی میرەکانی مەڕوانیە بەناوی (مەم کوڕی ئەسکۆ کوڕی دەرباس کوڕی ئەسکۆ کوڕی نەسرولدەولە) هەروەها 'وند' واتای وەچە، نەوە و ژیر دەدات. کەواتە مەموندی یان بە واتای نەوەی 'مەم'ەوە بەکار هاتووە یان ئەوەتا بە واتای 'مەم'یژیرەوە بەکارهێنراوە. دیارە دواتر بوونە بە مەموندی. سەرچاوە: ١- مەموندی و بۆچوونەکانی سەبارەت بە پەیدابوونی. رێکار ئەحمەد. ٢٠١١ باشووری کوردستان ٢- مێژووی دەشتی هەولێر. عەباس سلێمان سمایل. ٣- تاریخ الفارقی. احمد بن یوسف بن الازرق الفارقی {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} h5834i9m5mobv5ir50lri247ly8z3mq ڤێرجینیا وولف 0 103848 1695538 1407136 2026-10-27T07:39:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1695538 wikitext text/x-wiki {{ئاماژەی زیاتر}} {{کەسایەتی | ناو = ئەدێلاین ڤیرجینیا وولف | ناوی_خۆماڵی = Adeline Virginia Woolf | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | وێنە = George Charles Beresford - Virginia Woolf in 1902 - Restoration.jpg | قەبارەی وێنە = 300px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{birth date|df=y|١٨٨٢|١|٢٥}} | شوێنی لەدایکبوون = [[لەندەن]]، ئینگتەرا | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = {{death date and age|df=y|١٩٤١|٣|٢٨|١٨٨٢|١|٢٥}} | شوێنی مردن = ئینگتەرا | ھۆکاری مردن = خۆ خنکاندن | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = ئینگلیز | ناوەکانی تر = ئەدێلاین ڤیرجینیا ستێفەن (Adeline Virginia Stephen) | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = ڕۆماننووس، وتارنووس، [[بڵاوکەرەوە]]، ڕەخنەگر، و [[فێمینیزم|فێمینیست]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = بەرەوە فانۆسی دەریایی ١٩٢٥{{ھن}}میس دەلۆوەی ١٩٢٧{{ھن}}ئۆرلاندۆی ١٩٢٨ | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = لێۆنارد وولف ١٩١٢–١٩٤١ | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = لێسلی ستیڤەن، جوولیا ستیڤەن | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو =Virginia_Woolf_signature.svg | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = |خوشک و براکان=ڤانیسا بێڵ}} '''ڤێرجینیا وولف''' (٢٥ی کانوونی دووەمی ١٨٨٢ – ٢٨ی ئازاری ١٩٤١)، نووسەر و وتارنووسی [[ئینگلیز]] بوو، و یەکێک لە نوێخوازی پێشەنگی (پۆست سەدەی بیستەم و فێمینیست بوو، چیرۆکەکانی بەوە ناوبانگیان دەرکردووە کە ویژدانی مرۆڤ دەھەژێنێت و بەیەکێک لەگرنگترین ئەدیبەکانی سەدەی بیستەم دەژمێردرێت. == ژیان == لە ٢٥ یەنایری ساڵی ١٨٨٢ لە [[لەندەن]] لەدایک بووە، باوکی مێژوو نووس و نوسەر و ڕەخنەگر و شاخەوان بووە، دایکیشی نمونەیەک بووە لەجوانی و بەجوانێکەی ماوبانگی دەرکردووە، لەماڵێکی ڕۆشنبیر و لەسەر دەستی دایک و باوکی خوێندوێتی. ڤێرجینیا وولف ساڵی ١٩١٢ ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕەخنەگر و نووسەری ئابووری لیونارد وولف کردووە، یەکێک بووە لەو ئافرەتانەی زۆر کاریگەریان لەسەر ھەستی مرۆڤ ھەیە، لە ساڵی ١٩١٩ بۆ یەکەم جار چیرۆکێکی تەقلیدی بڵاوکردۆتەوە بەڵام دواتر ڕێبازی ڕەوتی وێژدان و ھەستی گرتۆتەبەر و ژمارەیەک چیرۆکی تەعبیری بڵاوکردۆتەوە، ھەروەھا وەکو ڕەخنەگریش کاری کردووە و وتار و کورتە چیرۆکیشی نووسیوە. == خۆکوژی و مردن == ڤێرجینیا وولف دوای ئەوەی چیرۆکی لەنێوان کارەکانی بەرھەم ھێناوە دووچاری نەخۆشی دەرونی بۆتەوە و لەدوای ھەڵگیرسانی جەنکی جیھانی دووەم بارودۆخی خراپتربووە و ماڵەکەی لەلەندەن وێرانکراوە و تەنانەت دەستەکانی گۆی نەکردووە لەنووسینیش بەردەوام بێت، لە ٢٨ مارسی ساڵی ١٩٤١ قاپوتەکەی لەبەرکردووە و پڕی کردووە لە بەرد و خۆی فڕێداوەتە ناو دەریایی ئاوسی نزیک لەماڵیان و خۆی خنکاندووە و لە ١٨ ئیبریلی ساڵی ١٩٤١ تەرمەکەی دۆزراوەتەوە. ڤێرجینیا وولف پێش ئەوەی خۆی بکوژێت نامەیەکی بۆ ھاوسەرەکەی نووسیوە و دەڵێت: «خۆشەویستەکەم من دڵنیام لەوەی کە شێت دەبم، لەو باوەڕەشدانیم بتوانین بەسەر کاتە ترسێنەرەکانماندا زاڵ بین ھەروەک لەو باوەڕشدانیم ئەمجارەیان چاک ببمەوە، واملێھاتووە گۆێم لەچەند دەنگێک دەبێت و توانای کۆنتڕۆڵی خودی خۆمم نەماوە بۆیە من ھەر ئەو کارە دەکەم کە خۆم بە گونجاوی دەزانم، تۆ واتلێکردم ھەست بەخۆشییەکی مەزن بکەم لەو بڕوایەشدانێم ھیچ کەسێک وەک من و تۆ ھەستی بەخۆشییەکی بێسنوور کردبێت تا ئەو کاتەی دووچاری ئەم نەخۆشییە سەختە بوومەوە، من چیتر توانای بەرگری کردنم نەماوە، دەشزانم ژیانی خۆم تێکدەدەم و تۆش بەبێ من ژیانێکی باشترت دەبێت، من دڵنیام لەوە، دەبینیت تەنانەت ناتوانم ئەم نامەیەشت بەشێوەیەکی باش بۆ بنوسم، ناشتوانم بخوێنمەوە، ئەوەی لەھەمووی گرنگترە پێتی بڵێم من لەو خۆشیانەی بەدەستم ھێناوە قەرزاری تۆم، تۆ مرۆڤێکی باش بویت لەگەڵما و زۆر بە ئارام بووی لەگەڵما، ھەموانیش ئەم ڕاستییە دەزانن، ئەگەر یەکێک ھەبوایە بیتوانیایە ڕزگارم بکات ئەوا ئەو کەسە تۆ دەبووی، ھەموو شتێکم لەدەستداوە و تەنانەت دڵم بەوە خۆشە کە تۆ مرۆڤێکی چاکیت، چیتر ناتوانم لەوە زیاتر ژیانت تێک و پێک بدەم، لەو باوەڕشدا نیم ھیچ کەسێک ھەبێت وەک من و تۆ تام چێژی لەخۆشی بینیبێت».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jones|یەکەم=Josh|سەردێڕ=Virginia Woolf’s Handwritten Suicide Note: A Painful and Poignant Farewell (1941)|ناونیشان=http://www.openculture.com/2013/08/virginia-woolfs-handwritten-suicide-note.html|ئیش=Open Culture|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref name="Rose">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rose|یەکەم=Phyllis|سەردێڕ=''Woman of Letters: A Life of Virginia Woolf''|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=١٩٨٦|پەڕە=٢٤٣|ژپنک=٠-٨٦٣٥٨-٠٦٦-١|ناونیشان=https://books.google.com/?id=Nco9AAAAIAAJ&pg=PA243&dq=%22I+don%27t+think+two+people+could+have+been+happier+than+we+have+been.%22|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref> ڤێرجینا خاوەن چەندین ڕۆمانە کە چەندێکیان کراون بە فیلم. == کتێبەکان == === ڕۆمانەکان === * ''شەو و ڕۆژ (١٩١٩)'' * ''ژووری جاکوب (١٩٢٢)'' * ''خاتوو دالوای (١٩٢٥)'' * ''بەرەو فانۆسی دەریایی (١٩٢٧)'' * ''ئۆرلاندۆ (١٩٢٨)'' * ''شەپۆلەکان (١٩٣١)'' * ''ساڵەکان (١٩٣٧)'' * ''لەنێو ئیشەکان (١٩٤١)'' === ناخەیاڵی === * [[ژوورێک بۆ خۆت]] == فیلمەکان == * ''کاتژمێرەکان (٢٠٠٢)'' * ''خاتوو دالوای (١٩٩٧)'' == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Virginia Woolf}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەرانی فێمینیست]] [[پۆل:خۆکوژییەکان لە ئینگلستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤١]] [[پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز]] [[پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی بریتانیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:دیارکەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مولحیدانی بریتانیا]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز]] [[پۆل:وەرگێڕە ئینگلیزەکان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە]] krj0krca60xa1313034i6jtfcpj0ei8 ژێرلانک 0 105609 1695251 1556844 2026-10-26T19:38:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695251 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} ژێرلانک '''ژێرلانک''' (بە [[ئینگلیزی]]: Hypothalamus) بەشێکی بچووکە لە [[مێشک]]ی بڕبڕەدارەکان کە دەکەوێتە ژێر [[لانک]] (Thalamus). ئەم بەشە ژمارەیەکی زۆر لە ناوکەکان (Nuclei) لەخۆ دەگرێت کە ئەرکی جۆراوجۆریان هەیە. یەکێک لە گرنگترین ئەرکەکانی ژێرلانک بریتییە لە بەستنەوەی [[کۆئەندامی دەمار]] بە [[کوێرە ڕژێنەکان]]ەوە لە ڕێگەی [[ژێرمێشکەڕژێن]] (Pituitary gland). ژێرلانک بە بەشێک لە [[کۆئەندامی پەلەکان]] دادەنرێت و دەکەوێتە بەشی خوارەوەی ناوەڕاستی مێشک(Diencephalon). مێشکی هەموو گیانلەبەرە بڕبڕەدارەکان ژێرلانکی تێدایە. لە مرۆڤدا، قەبارەی ژێرلانک نزیکەی ئەوەندەی قەبارەی بادەمێک دەبێت ئەرکی سەرەکیی ژێرلانک ڕاگرتنی هاوسەنگیی جەستەیە (Homeostasis). ئەم بەشە بەرپرسە لە جێبەجێکردنی چەندین فرمان، لەوانە: * '''ڕێکخستنی پلەی گەرمی:''' کاتێک جەستە گەرم دەبێت یاخود سارد دەبێت، ژێرلانک فەرمان دەدات بە ئارەقکردنەوە یان لەرزین بۆ ڕاگرتنی پلەی گەرمیی ئاسایی. * '''برسێتی و تینوێتی:''' هەستی تێربوون و پێویستی بە ئاو لەلایەن ئەم بەشەوە کۆنترۆڵ دەکرێت. * '''خەو:''' ڕۆڵی هەیە لە دیاریکردنی کاتی خەوتن و بێداربوونەوە (Circadian rhythm). * '''کۆنترۆڵی هۆرمۆنەکان:''' هۆرمۆنەکان دەنێرێت بۆ [[ڕژێنی ژێر مێشکەڕژێن]] (Pituitary gland) بۆ ئەوەی ئەویش هۆرمۆن بۆ بەشەکانی تری جەستە بنێرێت. {{پۆلی کۆمنز|Hypothalamus}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{پزیشکی-کۆلکە}} itm4oo0qca9532kv8lqwdy2o3j2xiq4 ڤاکیووم 0 116805 1695359 1546221 2026-10-26T22:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1695359 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kolbenluftpumpe hg.jpg|وێنۆک|پۆمپیک بۆ پیشاندانی ڤاکیووم]] '''ڤاکیووم''' یان '''هڵۆڵه''' شوێن یان فەزایەکە کە لە هەر [[ماددە|ماددەیەک]] خاڵییە و هیچی تێدا نییە.<ref>Campbell, Jeff (2005). Speed cleaning. p. 97. ISBN 1-59486-274-5. Note that 1 inch of water is ≈0.0025 atm.</ref> == پەڕاوێز == {{reflist|2}} {{پۆلی کۆمنز|Vacuum}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|گەردوون|زانست|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:گازەکان]] [[پۆل:دیاردە فیزیکییەکان]] [[پۆل:بۆشایی]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە لاتینییەکان]] bb0gapn7l6v9guuh21l11cezsc1ymtp کاترین دێ مێدیچی 0 117085 1695591 1549686 2026-10-27T10:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695591 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Catherine-de-medici.jpg|وێنۆک]] '''کاترین دێ مێدیچی''' یان '''کاترینی مێدیچی''' (بە ئیتالیایی: Caterina de' Medici) (١٥١٩-١٥٨٩) ژنێکی تانوپۆ ئاوریشمینی ئیتالیایی بوو لە [[بنەماڵەی مێدیچی]]ی ئیتالیا کە لە ماوەی ساڵانی ١٥٤٧ تا ١٥٥٩دا شاژنی [[فەڕەنسا]] بوو. ئەو ژنی [[ھێنڕیی دووھەمی فەڕەنسا]] بوو و لە دوای مردنی مێردەکەی وەکوو [[شاژنی دایک]] ڕۆڵێکی زۆر گرنگی لە سیاسەتی فەڕەنسادا هەبوو. ئەو یەکێ لە ئەو کەسانەی بوو کە [[کوشتارەکەی سەنت بارسۆلۆموو]]ی دروست کرد و ژمارەیەکی زۆر لە [[پرۆتێستانت]]ەکانی فەڕەنسای بە کوشتدا دا. ==سەرچاوە== Durant, W. and Durant, A. (1989). “The Story of Civilization: Age of Reason Begins,” World Library, Inc. , USA. {{پۆلی کۆمنز|Catherine de' Medici}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:پاشایەتیی فەڕەنسا]] [[پۆل:بنەماڵەی مێدیچی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥١٩]] [[پۆل:مردووانی ١٥٨٩]] [[پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] kvcr18hzugxmlxpfoaicdfli9yjwlfi ژیان خەونێکە 0 117148 1695191 1549790 2026-10-26T16:38:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1695191 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Monumento a Calderón de la Barca (Madrid) 03.jpg|وێنۆک|مانیۆمەنتێک کە بۆ کاڵدێرۆن لە مادریددا دروست کراوە]] '''ژیان خەونێکە''' ({{بە ئیسپانی|La vida es sueño}}) بەناوبانگترین شانۆنامەی نووسراوی [[پێدرۆ کاڵدێرۆن دێ لا بارکا]] شانۆنووسی ئیسپانییە کە لە ساڵی ١٦٣٥دا نووسراوە. لە ئەم شانۆیەدا ئاماژە بێ بنیات بوونی ژیانی دنیایی دەکرێت و ژیان وەکوو خەونێک وەسف دەکرێ. == ناوەرۆک == لە ئەم شانۆیەدا ناوەرۆکە کۆنەکانی خۆشەویستی و شەرەف دەخرێنە لاوە و مەسەلەیەکی تەقریبەن ڕۆژھەڵاتی دێتە سەر تەختەی شانۆوە: ئەوەی کە گۆڕانکارییەکان و سەرکەوتنەکانی ژیان تا چ ڕادەیەک ڕاستین و دەمێننەوە؟ یان ئەوەی کە ئایا ئەمانە خەیاڵ و فریوێکن کە وەک پەردەیەک ڕاستیی بنەمایی و ئەبەدی دەشارنەوە؟ == چیرۆک == لە ئەم شانۆیەدا باسیلیوس، پاشای [[پۆڵەندا]]، کوڕە تازە لەدایکبووەکەی دەکاتە زیندان. چونکە تالیعبینەکانی لەڕووی ئەستێرەکانەوە ئەوەیان پێش بینی کردوە کە کوڕەکە دژبە باوکی ھەڵدەستێتەوە. کوڕەکەی کە ناوی سیگیسمۆندە لە ناو کۆت و زنجیردا لەگەڵ گیان لەبەرە جەنگەڵییەکاندا پەروەردە دەکرێ و کاتێک کە گەورە دەبێ و دەبێ بە پیاو لە ھەموو جانەوەرەکان دڕندەترە. پاشاکە لە پیریدا دڵی نەرمتر دەبێت و کوڕەکەی بانگ دەکاتەوە کە لە حکوومەتدا بەشداری بکا؛ بەڵام سیگیسمۆند کە بۆ حکوومەت کردن پەروەردە نەکراوە، وەھا بە توندو تیژییەکی بێعەقڵانەوە حکوومەت دەکا کە مەجبوور دەبن دەری بکەن. کاتێک کە ھۆشی دێتەوە بە خۆیدا، دەزانێ بە خۆی کە لە غارێکدا لە دارستانەکەی خۆیدا لە ناو کۆت و زنجیرەکەی جاراندایە. پێی دەگوترێ کە پاشایەتییەکەی خەوێکی پەرۆش بووە و ئەویش بڕوا دەکات. دوایی بەھۆی گۆڕانکارییەکی دیکەوە کە بەسەر سیگیسمۆنددا دێ، کوڕەکە لە ئەو وەحشیگەرییە ڕزگاری دەبێ و عەقڵی دێتەوە سەرخۆی؛ کاتێک کە شۆڕشێک ڕێ دەکەوێ و ئەو دەکەن بە پاشا، دەبێ بە پاشایەکی باش و خاکی، چونکە دەزانێ کە ئەم سەرکەوتنەش دیسان خەوێکە. == وەرگێڕان == ئەم شانۆیە لە سەدەی نۆزدەھەمدا بە دەستی [[دێنیس فلۆرانس]] وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی [[ئینگلیزی]]. == سەرچاوەکان == Durant, W. and Durant, A. (1989). “The Story of Civilization: Age of Reason Begins,” pp.&nbsp;350– 400, World Library, Inc. , USA. {{پۆلی کۆمنز|La vida es sueño}} {{شریتی دەروازە|ئیسپانیا|پۆڵەندا|فەلسەفە|شانۆ}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:وێژەی ئیسپانی]] [[پۆل:وێژەی فەلسەفیی نوێ]] kq3kkk3y2tp4lb03kbhjg2vybzk2tgi ئەحمەد قازی 0 117703 1695309 1624842 2026-10-26T20:51:30Z Ismail.Sharifi 10885 /* */ +وێنە 1695309 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ئەحمەد قازی | وێنە =ئەحمەد قازی 2.jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٣٦]] | ڕێکەوتی مردن =٧ [[پووشپەڕ]] [[٢٠١٥]] | شوێنی مردن = [[تاران]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = [[مەھاباد]] | شوێنی لەدایکبوون = [[مەھاباد]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[نووسەر]]، [[وەرگێڕ]] و [[ڕۆژنامەنووس]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]]، [[سوننە]] | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = [[قازی محەممەد]] و [[محەممەد قازی]] | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} '''ئەحمەد قازی''' (٢٨ی حوزەیرانی ١٩٣٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdpress.com/news/11113/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%AE%D8%AA%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%84%D9%87 |سەردێڕ="احمد قاضی»؛ از آموختن روزنامه‌نگاری در زندان تا سردبیری مجله «سروه" |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://elmifarhangi.com/content/580594/%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85 |سەردێڕ="علمی و فرهنگی" تقاطع حیات حرفه‌ای دو مترجم - علمی و فرهنگی}}</ref> – ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mehrnews.com/news/2770228/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ= احمد قاضی روزنامه نگار و مترجم مهابادی درگذشت|ڕێکەوت= ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref>) نووسەر و [[وەرگێڕ]]ێکی [[کورد]] بوو. لە ساڵی ١٩٣٦ لە [[مەھاباد]] لەدایکبوو. بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی لە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] لە پەیمانگەی باڵای زمانەکانی [[تاران]] لە ١٩٥٨ وەرگرت. و لە حەفتاکانی [[سەدەی بیستەم]]دا ڕۆڵێکی چالاکی لە خەباتەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بۆ سەروەریی [[ڕامیاری]] گێڕا، کە بەو ھۆیەوە بۆ ماوەی چوار ساڵ لەژێر دەسەڵاتی [[شا]] زیندانی کرا. دوای [[شۆڕشی ئێران|شۆڕشی ئێرانی لە ١٩٧٩]]، توانی بەرھەمە [[وێژە]]یی و [[مێژوو]]ییەکان بە ھەردوو [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] بنووسێت و وەربگێڕێت. لە ١٩٨٦–٢٠٠٦ سەرنووسەری «سرووە» بوو، کە گۆڤارێکی کولتووری و وێژەیی باوی ئەو کاتە بوو بە کوردی. ھەروەھا ئەندامێکی ھەڵبژێردراوی [[ئەکادیمیای زمانی کوردی لە ئێران]] بوو. == بەرھەمەکان == # '''[[دۆن کیشۆت]]'''،<ref>[[دۆن کیشۆت]]، قازی، ئەحمەد (وەرگێڕ). ئاراس، ھەولێر: ٢٠٠٨</ref> وەرگێڕانی ڕۆمانی سێرڤانتێس، ٢ بەرگ، ٢٠٠٨ # '''دوانەی سەیر و سەمەرە'''،<ref>دوانەی سەیر و سەمەرە، قازی، ئەحمەد. ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگ و ئەدەبی کوردی سەلاحەددینی ئەییووبی، ورمێ: ١٩٩٠</ref> وەرگێڕانی ڕۆمانی ماڕک تواین، ١٩٩٠ # '''کتک و مشک'''،<ref>کتک و مشک، قازی، ئەحمەد (وەرگێڕ)، بڵاوکەرەوە نووسەر ١٩٨١</ref> وەرگێڕانی چیرۆکەشێعرێکی عوبەید زاکانی بە شێعر، ١٩٨١ # '''نسل اژدھا'''،<ref>نسل اژدھا، قاضی، احمد (مترجم)، نشر ناھید، تھران: ١٩٩٢</ref> وەرگێڕانی ڕۆمانی پێرل باک بۆ فارسی، ١٩٩٢ # '''کلیلە و دێمنە'''،<ref>کەلیلە و دێمنە، قازی، ئەحمەد (وەرگێڕ)، بڵاوکەرەوەی گوتار، سەقز: ٢٠١٥</ref> وەرگێڕانی کتێبی کلیلە و دمنەی فارسی، ٢٠١٥ # '''ڕێزمانی کوردی''' بە دوو زمانی [[کوردی]] و [[فارسی]]، دەزگای چاپی سەلاحەددین، [[ورمێ]]، ١٩٨٨ == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== {{تووڵی دەروازە|موکریان|ژیاننامە|ئێران|کوردستان|زمانی کوردی|وێژە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی مەھاباد]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] nzpvhiy2fkxf2xqdft41iu40nuypxgv ڤیلھێلم لیتن 0 117795 1695453 1543487 2026-10-27T04:38:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695453 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{کەسایەتی | ناو = ویلھێڵم لیتێن | وێنە = Wilhelm-litten.jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٨٨٠]] | ڕێکەوتی مردن = [[١٩٣٢]] | شوێنی مردن = [[بەغدا]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی لەدایکبوون = [[ئاڵمان]] | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[نووسەر]]، کارمەندی باڵوێزخانەی [[ئاڵمان]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ویلھۆڵم لیتێن'''، [[نووسەر]] و کارمەندی باڵوێزخانەی [[ئاڵمان]] لە [[ئێران]] ساڵی ١٨٨٠ی زایینی لە [[ئاڵمان]] لە دایک بووە و هەر لە وێ فێری زمانی [[فارسی]] بووە. ==ژیان== بۆ یەکەم جار (ساڵی ١٩٠٢) لە سەردەمی حکوومەتی [[موزەفەرەددین‌شای قاجار]]دا هاتووەتە [[ئێران]] و وەکوو وەرگێڕ لە باڵوێزخانەی [[ئاڵمان]] کاری کردووە و تا ساڵی ١٩١٥ واتا ساڵی [[جەنگی جیهانی دووەم]] لە [[ئێران]]دا ماوەتەوە. لیتێن، بە دوای [[شەڕی جیھانیی یەکەم|جەنگی یەکەمی جیهانی‌]]دا بووە بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی کۆڕی [[ئێران]] - [[ئاڵمان]] و بە هۆی زاڵ بوون بە سەر زمان و ئەدەبی [[فارسی]] و مێژووی [[ئێران]]دا، ماوەیەک لە زانکۆی [[بەرلین]] دەرسی کوتۆتەوە. دوایین ئەرکی ڕامیاری ئەو، کارداری باڵوێزخانەی [[ئاڵمان]] لە [[بەغدا]] بووە و تا کاتی مردن (ساڵی ١٩٣٢) ئەم ئەرکەی لە ئەستۆ بووە. لیتێن، کارمەندی پایەبەرزی باڵوێزخانەی [[ئاڵمان]] لە [[ئێران]]، لە سێپتامبری ١٩١٣ لە [[تاران]] لەگەڵ کچێکی ئاڵمانی زەماوەندی کردووە و هاوکات لە لایان باڵوێزی ئاڵمانەوە ئەرکی دامەزراندنی کۆنسولخانەی [[ئاڵمان]] لە [[تەورێز]]ی پێ ئەسپاردراوە تا لە ڕۆژانی ئاڵۆزی و بشێوی کە ئازەربایەجان بە ئاشکرایی لە چنگ عرووسان‌دا بوو، دەوڵەتی ئاڵمانیش دەستێکی لەو ڕووداو و کارەساتانەدا هەبێ. لیتێن، بۆ دامەزراندنی کۆنسولخانەی [[ئاڵمان]] لە [[تەورێز]] ڕۆژی سێی ماڕسی ١٩١٤ هاتووەتە ئەو شارە و ئەو ئەرکەی خۆی بە ئەنجام گەیاندووە. == بەرهەمەکان == سەفەرنامە و یادداشتەکانی لیتێن لە دوو بەشی مێژووی ڕامیاری و سەفەرنامە پێک‌هاتووە کە لە هەر بەشەی‌دا باس لە بابەت‌گەلێکی گرینگ دەکا. * [[بیرەوەرییەکانی لیتێن]] * [[مانگی هەنگوینی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == * [[گۆڤاری مەهاباد]]، ساڵی چاردە، ژمارە ١٦١، ساڵی ١٣٩٣، [[مێهرداد ڕامیدی‌نیا]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Wilhelm Litten}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:نووسەرانی ئاڵمانی]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:خەڵکی تەورێز]] cfo6oei51cff09vapy4tepoyw7k5co4 ژێردەریایی 0 117813 1695246 1549778 2026-10-26T19:37:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1695246 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} {{زس}} '''ژیرزەریایی''' ({{بە ئینگلیزی|submarine}}) ئامێرێکە کە بە ژێر [[ئاو]]دا دەڕوات و زۆرجار بۆ شەڕ کردن لەوێ دا بە کاردێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا|زانست|فیزیک|شەڕ}} {{پۆلی کۆمنز|Submarines}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ھۆڵەندییەکان]] [[پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:جۆرەكانی كەشتی]] d1ivcklv74121d2hhg5sn00w4rndazf ڕەمەزان شکور 0 118218 1695298 1694886 2026-10-26T20:18:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695298 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕەمەزان شکور حوسێن محەممەد''' لەدایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٧٦ لە مانگی ڕەمەزانی ساڵی ١٣٩٦ کۆچی، ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی جەباری، ڕەمەزان شوکر کەسایەتی بانگخواز و وتاربێژی ئیسلامییە، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ شەهیدکرا. {{پیاوی ئایینی | ڕەنگ = #A9A9A9 <!-- زانیاری--> | ناو = باوکی زوبێر | ناوی تەواو = ڕەمەزان شکور حسێن محەممەد | لەدایکبوون = ۱٨ی ئابی ۱۹۷٦ | شوێنی لەدایکبوون =[[کوردستان]] | بیروباوەڕ = [[سوننە]] [[سەلەفی]] | بواری کردوکۆش = زانستی شەرعی |ماڵپەڕ = [[/ ماڵپەڕی تایبەتی]]|مردن=۲۹ کانوونی دووەمی ۲۰۱۳|شوێنی مردن=ڕێگای سەرەکی [[سلێمانی]] – [[کەرکووک]]}} == پەروەردە و گەشەکردن == لە خێزانێکی ھەژار و ڕەنجەبەردا چاوی بە دونیا ھەڵھێنا، خێزانێکی موسڵمان و کاسب، لە شاری [[کەرکووک]] لە گەڕەکی شۆرجە گەورە بوو تێیدا تاوەکو دەستی داری گرت، ئەویش وەک برایانی تری شانیدا بە کرێکاری کردن بۆ پەیداکردنی پارووی ژیان. == سیفاتی لاشەیی == پیاوێکی باڵابەرز بوو، دەنگێکی زوڵاڵی ھەبوو، ڕیشێ چڕو پڕێ ڕەشی ھەبوو. == تێکۆشان و زەحمەتکێشانی بۆ دابین کردنی ژیانی == خەریکی کرێکاریبوو، وەک بلۆک بارکردن و حەماڵی و کاری بیناسازی. ھەردەم بە جوانی کارەکانی خۆی ئەنجام ئەدا. == خێزان == مامۆستا دایک و باوکی ماوە و پێنج براو چوار خوشکی ھەیە، ھەروەھا سێ ژنی ھێنابوو لە دوای خۆی دوو خێزانی بە جێ ھێشتبوو، لەگەڵ شەش منداڵ کە چواریان کوڕن (زوبێر، عەبدوللەتیف، داود و موسا) ئەوانی تر کچن (خەدیجە و زەھرا). === ھەوڵ و کۆششی بۆ بە دەستھێنانی زانستی شەرعی === مامۆستا خاوەنی ھیمەتێکی بڵند بوو لە فێربوونی عیلمی شەرعیدا. لە سەرەتادا ھەوڵی تەرخان کردبوو بۆ فێربوونی [[قورئانی پیرۆز]]، تاوەکو شارەزایەکی باشی پەیدا کرد. ھەروەھا ھەندێک زانستی سەرەتایی فێربوو دەربارەی ([[تەوحید]] و [[سوننەت]]). ھەروەھا شارەزای دیاردە [[شیرک]]ی و [[بیدعە]]کان بوو، کە لە ناوخەڵکیدا بەربڵاوبوون. مامۆستاکانی: * مامۆستا مەلا عەبدوڵڵای تەپەلو، قورئانی لا خوێند. * مامۆستا ئیبراھیم مەلا عومەر (عەقیدە، فیقھـ، لەبەرکردنی قورئان، فەرائض، نحو) لا خوێند. * مامۆستا مەلا جومعە عەلی (فیقھـ، نحو، {{عەرەبی|اصول الفقه}}، عەقیدە، {{عەرەبی|اصول الحديث}} و {{عەرەبی|الصرف}}). * مامۆستا دکتۆر [[عەبدوللەتیف ئەحمەد]]، ھەندێک لە پەرتووکی ({{عەرەبی|المسند الصحيح مما ليس في الصحيحين}}). * مامۆستا مۆفەق باوکی ھەمزە ھەندێک لە پەرتووکی ({{عەرەبی|زاد المعاد}}). * مامۆستا سەعدون زانستی جوان خوێندنەوەی قورئان. * مامۆستا ئیبراھیم محەممەد حەسەن، ({{عەرەبی|البلاغەوالمنطق}}). * مامۆستا ڕێبوار محەممەد ئەحمەد ({{عەرەبی|علوم القران}}). لە گەڵ ئەوەی کە خوێنکار بوو لە (پەیمانگای [[زانستە ئیسلامییەکان]]) ھەروەھا وتار خوێن و پێش نوێژ و خاوەنی مۆڵەتی زانستی بوو. === قوتابییەکان === مامۆستا قوتابییەکی زۆری ھەبوو کە ناژمێردرێن لە ڕێگای وتار و دەرس و ئامۆژگارییەکانیدا، ھەروەھا کۆمەڵێک لە قوتابی فێرخوازی شەرعی دەرسیان لای دەخوێند. === بانگەواز === دەرس و وتارەکانی لە زۆربەی شار و شارۆچکەکانی کوردستان بڵاوبۆوە، کە بوو بەھۆی ھیدایەتی خەڵکانێکی زۆر. == مردن == لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣، لە ڕۆژی سێ شەممە کاتژمێر ٩:٤٥ خولەکی شەو لە کاتی گەڕانەوەیدا لە (پەیمانگای [[زانستە ئیسلامییەکان]]) لە (چیمەن) لەسەر ڕێگای سەرەکی [[سلێمانی]] – [[کەرکووک]] لەلایەن چەند چەکدارێکی نەناسراوەوە تەقەی لێ کراو لە ئەنجامدا گیانی لەدەستدا. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|کوردستان|عێراق}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://1bwn.blogspot.com/2018/10/blog-post.html| سەردێڕ = کورتەیەک لە ژیاننامەی مامۆستا ڕەمەزان (ڕەحمەتی خودای لێبێت)| بڵاوکەرەوە = blogspot.com}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:موسڵمانانی کورد]] [[پۆل:سەلەفی]] 14ejsly842ym8w8xn8yghh6cve8k7ec ژۆزێ ساراماگۆ 0 120022 1695177 1549799 2026-10-26T16:36:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، پورتوگال-کۆلکە) 1695177 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:JSJoseSaramago.jpg|وێنۆک|ژۆزێ ساراماگۆ]] '''ژۆزێ ساراماگۆ''' (ماوەی ژیان:١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٢٢ تاکوو ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠)، چیرۆکنووس و ڕۆژنامەنووس و شانۆنووسێکی بورتوگالی بووە و [[خەڵاتی نۆبێل]]ی لە ئەدەبدا بەدەستھێناوە، لە ١٦ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٢٢ لەناوەڕاستی بورتوگال لەخێزانێکی جووتیاری ھەژار لە دایکبووە، ساڵی ١٩٢٤ لەگەڵ ماڵەوەیان لە لەشبونە نیشتەجێبوون و باوکی بۆتە کارمەندی ئاساییش. ھەرچەندە ساراماگۆ قوتابیەکی زیرەک بووە، بەڵام خێزانەکەی لەبەر نەبوونی نەیانتوانیووە تێچووی خوێندنی بکەن، ھەر بۆیە لەتەمەنی ١٢ ساڵیدا چۆتە قوتابخانەی تیقەنی، دوای ئەوەی قوتابخانەی تەواوکردووە کاری میکانیکی کردووە دواتر بۆتە وەرگێڕ و پاشان بۆتە ڕۆژنامەنووس، ساڵی ١٩٤٤ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئایدا ڕیس کردووە و کوڕێکیان بووە، ساڵی ١٩٨٦ چاوی کەوتووە بە بیلار دیل ڕیۆی ڕۆژنامەنووس و ساڵی ١٩٨٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ کردووە و ھەتاکو مردنی ھاوسەرگیرێتیەکەیان بەردەوام بووە. ساراماگۆ تاکو تەمەنی گەیشتۆتە ٦٠ ساڵان ناوبانگێکی بەربڵاوی دەرنەکردووە، کاتێک کە ڕۆمانی چوارەمی لەژێر ناونیشانی بالتاسار ویلیموندا بڵاوکردۆتەوە خەڵاتی یانەی قاوەی بورتوگالی وەرگرتووە، ساڵی ١٩٩٦ پەیوەندی کردووە بە حزبی کۆمۆنیستی بورتوگالی و ھەتاکو مردنی ئەندام بووە لەو حزبەدا، بیروبۆچونەکانی بۆتە مایەی مشتومڕ لەبورتوگال بەتایبەتی کە کتێبی ئینجیل وەکو ئەوەی مەسیح گێڕاوێتێوەی دەرکردووە. جۆزییە ساراماگۆ نزیکەی ٢٠ کتێبی بڵاوکردۆتەوە و ڕەخنەگرانیش بەیەکێک لە باڵاترین نووسەرەکانی پورتوگاڵ ناوی دەبەن، لەساڵی ١٩٥٩ بۆتە ئەندامی حزبی شیوعی لەبورتوگال، ساڵی ١٩٨٢ خەڵاتی یانەی پێنووسی نێودەوڵەتی وەرگرتووە و ساڵی ١٩٩٥ خەڵاتی کامۆیسی بورتوگالی بەدەستھێناوە، ساڵی ١٩٩٨ خەڵاتی نوبڵی لە ئادابدا وەرگرتووە و لە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٠ لەتەمەنی ٨٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە. == نووسراوەکان == * [[کوێری (ڕۆمان)]] * تەواوی ناوەکان * سەفەری فیل == سەرچاوە == [//ar.wikipedia.org/wiki/جوزیھ_ساراماغو ویکیی عەرەبی؛ شوباتی ٢٠١٥] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ڕۆمانەکان|پورتوگال|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|José Saramago}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{پورتوگال-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٠]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئیسپانیا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] 4icolcd9v7akf4xf5i4ajf3y8f2gdo1 ماسی و پشیلە 0 120502 1695094 1691882 2026-10-26T12:17:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695094 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ماسی و پشیلە | image = Mahi Va Gorbeh Poster.jpg | image_size = | caption = | director = شهرام مکری | writer = شهرام مکری | producer = سپهر سیفی | starring = عبد آبست {{-}} [[بابەک کەریمی]]{{-}} سعید ابراهیمی‌فر {{-}}[[پێدرام شەریفی]]{{-}} سیاوش چراغی‌پور {{-}}نازنین بابایی | music = کریستف رضاعی | cinematography = [[مەحموود کەلاری]] | editing = | released = ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ | studio = کانون ایران نوین | distributor = هنر و تجربه | runtime = ١٣٤ خولەک | language = فارسی | country = ئێران | gross = ٩٢٩٬٠٠٠٬٠٠٠ تمەن }} '''ماسی و پشیلە''' ({{بە فارسی|ماهی و گربه}}) فیلمێکە بە دەرھێنەریی [[شارام موکری]] ھونەرمەندی کورد کە لە ساڵی ٢٠١٣دا دروست کراوە. ئەم فیلمە بە زمانی [[فارسی]] و لە [[ئێران]]دا دروست کراوە. گەورەترین تایبەتمەندیی ئەم فیلمە ئەوەیە کە بە یەک شات و بە یەکجاری تۆمار [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]]کراوە. شەهرام موکری و [[مەحموود کەلاری|مەحمود کەلاری]] لەگەڵ کاستی فیلمەکە بۆ ماوەی مانگێک پرۆڤەیان کرد بۆ ئەوەی بتواننبە یەک شات و بە یەکجاری تۆماری بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Simon |یەکەم=Alissa |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=Venice Film Review: ‘Fish & Cat’ |ناونیشان=https://variety.com/2013/film/reviews/venice-film-review-fish-cat-1200615586/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> هەندێک لە ڕەخنەگران فیلمی ماسی و پشیلە بە فیلمێکی ناوازە لە مێژووی سینەمادا دادەنێن، چونکە توانیویەتی بە یەک شۆت تا کۆتایی وێنەی بگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://problematicaa.com/fishandcat|سەردێڕ=زمانِ ماهی‌ها و گربه‌ها پروبلماتیکا - پروبلماتیکا}}</ref> ئەم فیلمە لە حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی [[ڤێنیز]]دا خەڵاتی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= Biennale Cinema 2026 {{!}} Homepage 2026|ناونیشان=http://www.labiennale.org/en/cinema/archive/70th-festival/awards}}</ref> == ئەکتەرەکان == * [[بابەک کەریمی]] وەک بابەک * سەعید ئیبراهیمیفار وەک سەعید * سیاوش چراغی‌پور در وەک پدر کامبیز * [[پێدرام شەریفی]] وەک نقش پدرام * [[نەدا جەبرائیلی]] وەک نقش مینا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.labiennale.org/en/cinema/archive/70th-festival/awards ماڵپەڕی حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی] [[ڤێنیز]] * [http://variety.com/2013/film/reviews/venice-film-review-fish-cat-1200615586/ ڤەرایەتی، پیاچوونەوەیەکی پشیلە و ماسی] {{فیلم-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکانی وەن شۆت]] 9xhi2blv9zrwlpm7vdeh6pojno3ubvc ژێرخان 0 120544 1695245 1407048 2026-10-26T19:37:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1695245 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Lifecycle.png|وێنۆک|بازنەی ژیانی ژێرخان بە کورتی]] [[پەڕگە:401 3x3x3x3.jpg|وێنۆک|ڕێگەکان و ڕێوبان لە ژێر خانە گرنگەکان هەر وڵاتێکن]] [[پەڕگە:Grand Coulee Dam spillway.jpg|وێنۆک|[[بەنداو]]ەکان نموونەیەکن لە ژێرخانە گشتییەکان. ]] '''ژێرخان''' ({{بە ئینگلیزی|Infrastructure}}) بە ئەو پێکھاتانە و سیستەمانە دەوترێت کە لە وڵات یان شارێکدا وەکوو بناغەیەک بۆ پەرە سەندنی ئابووری و بەڕێوە چوونی ژیانی خەڵک پێویستن. دوو جۆری سەرەکیی ژێرخانەکان بریتین لە [[ژێرخانی نەرم]] و [[ژێرخانی سەخت]]. ژێرخانی نەرم بریتین لەو ژێرخانانە کە بوونی فیزیکییان نیە وەکوو سیستەمی پەروەردە و سیستەمی تەندروستیی شارێک یان وڵاتێک. بەڵام ژێرخانی ڕەق ئەو پێکھاتانەن کە بوونی فیزیکییان ھەیە، بۆ نموونە وەکوو [[بەنداو]]، سیستەمی [[زێراب]] و سیستەمی [[ڕێگە]]<nowiki/>کانی شار یان وڵاتێک. چۆنیەتیی بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی ژێرخانەکان یەکێک لە دڵەڕاوکێ سەرەکییەکانی حکوومەتەکانە لە سەدەی بیست و یەکەمدا. بەم بۆنەیەوە زۆرێک لە وڵاتان دەستیان کردووە بە [[بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Vanier, D., (2001), “Why Industry Needs Asset Management tools,” ASCE Journal of Computing in Civil Engineering, 15 (1), 35-43.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://trid.trb.org/view.aspx?id=1437181|سەردێڕ=El-Diraby, T. E., Kinawy, S., & Piryonesi, S. M. (2017). A Comprehensive Review of Approaches Used by Ontario Municipalities to Develop Road Asset Management Plans (No. 17-00281)|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612162128/https://trid.trb.org/view.aspx?id=1437181|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بازنەی ژیانی ژێرخان == ژێرخانەکانیش وەک زۆر شتی تر بازنەیەکی ژیانیان ھەیە. بازنەی ژیانی ژێرخانەکان بە کورتی پێک دێت لە پلان، کردنەوە، نۆژەنکردنەوە و لەناوبردن یا دووبارە کردنەوە. بازنە بەو واتایەی کە لە دوایی ژیانیاندا تیا ناچن بەڵکوو، سەر لە نوێ دروست دەکرێنەوە یا زبڵەکانیان لە پڕۆژەیەکی تردا بە کار دەھێنرێت. ژێرخانە فیزیکییەکان بێ نۆژەنکردنەوە زوو تێک دەشکێن و لە ناو دەچن، بەڵام کاتێک بە جۆرێکی سیستەماتیک ئاگادارییان لێ بکرێت، ڕەنگە بازنەی ژیانیان بۆ چەند سەد ساڵ درێژ بێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Mirza, S. (2007). “Danger Ahead: The Coming Collapse of Canada's Municipal Infrastructure,” Federation of Canadian Municipalities, Ottawa.}}</ref> ==سەرچاوەکان== *[[:en:Infrastructure|ویکیی ئینگلیزی؛ نیسانی ٢٠١٥]] *{{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Infrastructure}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئابووری|فەلسەفە|ئەندازیاری}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ژێرخان]] [[پۆل:کردنەوە]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیا لە کۆمەڵگا]] hqk7hiz6iozbnjiwyey5l9f7vdiufnq ڤارون داڤان 0 120732 1695334 1407057 2026-10-26T22:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695334 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڤارون دھاون | image = Varun Dhawan promoting Badrinath Ki Dulhania.jpg | caption =دھاون لەساڵی ٢٠١٣ | occupation = ئەکتەر | yearsactive = ٢٠١٢ تاکوو ئێستا | birth_date = {{birth date and age|df=y|١٩٨٧|٠٤|٢٤}} | birth_place = | relatives =}} '''ڤارون دھاون''' لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٨٧. ئەکتەرێکی ھیندییە کە لەفیلمەکانی [[بۆلیوود]]دا دەرکەوت. ڤارون کوڕی دەیڤد دھاونی دەرھێنەرە. ڤارون بەشی بەڕێوبردن و کاری لەزانکۆی نۆتینگھام ترینت لە ئەمریکا خوێندووە. لەساڵی ٢٠١٠ وەک یاریدەدەری دەرھێنەر [[کاران جۆھەر]] دەرکەوت ئەوەش لەفیلمی [[ناوم خانە (فیلم)|ناوم خانە]] بوو. بەڵام یەکەم دەرکەوتنی ڤارون لە فیلمی خوێندکاری ساڵ (Student of the Year) بوو لەساڵی ٢٠١٢ کە ئەویش لەدەرھێنانی [[کاران جۆھەر]] بوو وە فیلمێکی کۆمێدی و ڕۆمانسی بوو. لەساڵی ٢٠١٤ەش لەدوو فیلمی کۆمێدی و ڕۆمانسی بەشداربوو بەناوەکانی (Main Tera Hero) لەگەڵ ئیلینا د'کروز وە فیلمی (Humpty Sharma Ki Dulhania) لەگەڵ [[عالیا بھات]]. لەساڵی ٢٠١٥ەش لەسێ فیلم بەشدارە ئەوانیش فیلمەکانی بادلاپور کە فیلمێکی تاوانی و شانۆیی بوو وە فیلمی ABCD2 کەفیلمێکی سەماکردنە وە فیلمی (Dilwale) کە فیلمێکی درامی - کۆمێدییە. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col"|ساڵ ! scope="col"|فیلم ! scope="col"|ڕؤل ! class="unsortable" scope="col"|تێبینی |- |٢٠١٠ !scope="row"|''[[ناوم خانە (فیلم)|ناوم خانە]]'' | | یاریدەدەری دەرھێنەر |- | ٢٠١٢ !scope="row"|''[[خوێندکاری ساڵ]]'' | ڕۆھان | |- | ٢٠١٤ !scope="row" |''[[مەین تێرا ھێرۆ]]'' | سینو |- | ٢٠١٤ ! scope="row"|''[[ھەمپتی شارما کی دولھانیا]]'' | ڕاکیش "ھەمپتی شارما" | |- | ٢٠١٥ ! scope="row"|''[[بادلاپور]]'' | Raghav "Raghu" | |- | ٢٠١٥ !scope="row" |ABCD2 |سورێش موکوند |- |٢٠١٥ !scope="row" |دیلوالێ |ڤییر | |- |٢٠١٦ |دیشوم |جونەید ئەنساری | |- |٢٠١٦ |بادرینات کی دولھانیا |بادریانات | |- |٢٠١٧ |جوروا ٢ |پریم ، ڕاجا | |- |٢٠١٨ ! ئۆکتۆبەر |دانیش | |- | ٢٠١٨ ! scope="row" | نەوابزادە | بێناو | دەرکەوتنی تایبەتی لە گۆرانی "High Rated Gabru"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shiksha|یەکەم=Shruti|ناونیشان=https://www.ndtv.com/entertainment/varun-dhawan-and-shraddha-kapoor-team-up-for-a-high-rated-performance-details-here-1793507|سەردێڕ=Varun Dhawan And Shraddha Kapoor Team Up For A 'High Rated' Performance. Details Here|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=NDTV|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171230154804/https://www.ndtv.com/entertainment/varun-dhawan-and-shraddha-kapoor-team-up-for-a-high-rated-performance-details-here-1793507|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|df=dmy-all}}</ref> |- | ٢٠١٨ ! scope="row" | سوی داگا (دەرزی و داو) | ماوجی | |- |٢٠١٩ ! scope="row" | کەلەنک | زەفەر | |- |٢٠١٩ ! scope="row" | بھارات | [[دیروبھای ئەمبانی]] | دەرکەوتنی تایبەتی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.filmfare.com/news/bollywood/varun-dhawan-all-set-to-play-young-dhirubhai-ambani-in-salman-khans-bharat-32096.html|سەردێڕ=Varun Dhawan all set to play young Dhirubhai Ambani in Salman Khan's Bharat|ئیش=Filmfare|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190626183523/https://www.filmfare.com/news/bollywood/varun-dhawan-all-set-to-play-young-dhirubhai-ambani-in-salman-khans-bharat-32096.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |٢٠٢٠ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |ستریت دانسەر {{dagger|alt=Film has yet to be released}} | TBA | لەقۆناغی وێنەگرتندایە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Mankad, Himesh|ناونیشان=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/varun-dhawan-kicks-off-new-dance-franchise-in-punjab/articleshow/67647582.cms|سەردێڕ=Varun Dhawan kicks off new dance franchise in Punjab|ئیش=Mumbai Mirror|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190419162836/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/varun-dhawan-kicks-off-new-dance-franchise-in-punjab/articleshow/67647582.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ndtv.com/entertainment/shraddha-kapoor-and-varun-dhawan-s-biggest-dance-film-titled-street-dancer-to-release-on-1988222|سەردێڕ=Shraddha Kapoor And Varun Dhawan's 'Biggest Dance Film' Titled Street Dancer. To Release On...|وێبگە=NDTV|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> |} == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} * [//en.wikipedia.org/wiki/Varun_Dhawan ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھیندستان|بۆڵیوود|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Varun Dhawan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:پەنجابییەکان]] 61gurpy3jmikimrh6rsm5d7txnod90u ژنی ئاژاوەگێڕ 0 121272 1695136 1549825 2026-10-26T13:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1695136 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژنی ئاژاوەگێڕ''' یان تەنیا '''ئاژاوە''' چەمکێکە لە [[فیلم]] و ئەدەبی داستانیدا بە ژنێکی جوان دەوترێت، کە بە جوانییەکەی پیاوان ئەفسوون دەکات. ئەم کەسایەتییە کە ھەمان کاتدا توانای ئەفسانەییشی ھەیە، عاشقانی خۆی تووشی مەیلێکی لە ڕادەبەدەر دەکات و بەم جۆرە ئەوان تووشی کارەساتی مەترسیدار دەکات. == سەرچاوە == * ویکیپیدیای فارسی {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Femme fatale}} {{شریتی دەروازە|وێژە|ژن|چاند}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] 4j9wr9kx29g1mcf1b2zmo8vbxsy2wwd ڕۆناڵد ڕێیگن 0 121733 1695365 1473015 2026-10-26T23:03:07Z مامۆستا 39489 − [[پۆل:زیندووان]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1695365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = '''ڕۆناڵد ڕێیگن''' | birth_name = '''ڕۆناڵد ویلسن ڕێیگن''' | nickname = The Great Communicator | image = Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg | office1 = [[سەرۆککۆمار]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | vicepresident1= [[جۆرج ھێربێرت واکێر بووش]] | term_start1 = ١٩٨١ | term_end1 = ١٩٨٩ | predecessor1 = [[جیمی کارتەر]] | successor1 = [[جۆرج ھێربێرت واکێر بووش]] | office2 = سی و سێیەمین پارێزگاری [[کالیفۆرنیا]] | president2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = پێت براون | successor2 = [[جێری براون]] |birth_date = {{Birth date|1911|2|6|mf=y}} | birth_place = [[تامپیکو]]، [[ئیلینۆیز]] |death_date = {{Death date and age|2004|02|06|1911|06|05}} | death_place = [[بێل ئەیر]]، [[کالیفۆرنیا]] | nationality = {{flag|USA}} | residence = کتێبخانەی سەرۆککۆماری ڕۆناڵد ڕێیگن، سیمی ڤەللێی، [[کالیفۆڕنیا]] | alma_mater = | party = کۆماری خوازەکان | otherparty = | spouse = [[جێین وایمەن]]{{-}}[[نانسی ڕێیگن]] | children = ماورین، کریستین، مایکڵ، پێتی دێیڤیس، ڕۆنالڵد ڕێیگن | occupation = ھونەرپیشە، سیاستمەدار | profession = |cabinet = | religion = [[پرۆتێستانت]] |signature = Ronald Reagan Signature2.svg |awards = |website = | allegiance = | branch = چەکدارانی ئاسمانی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | serviceyears = ١٩٣٧–١٩٤٥ | rank = کاپتن | unit = | commands = | battles = |footnotes = }} '''ڕۆناڵد ویلسن ڕێیگن''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɒ|n|əl|d|_|ˈ|w|ɪ|l|s|ən|_|ˈ|r|eɪ|ɡ|ən}}؛ [[٦ی شوبات]]ی [[١٩١١]] – [[٥ی حوزەیران]]ی [[٢٠٠٤]]) [[ئەکتەر]] و [[سیاسەتوان]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو ٤٠ھەمین سەرۆکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتی یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بوو لە ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٨٩. ئەو ٣٣ھەمین پارێزگاری [[کالیفۆرنیا]] بوو لە ساڵانی ١٩٦٧ بۆ ١٩٧٥. ئەو ٩ھەم و ١٣ھەم سەرۆکی سەندیکای ئەکتەرانی سەر شاشە بوو.<ref name="biography2">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Ronald Reagan Biography|ناونیشان=http://www.thefamouspeople.com/profiles/ronald-reagan-69.php|دوایین=Hornick|یەکەم=Ed|بڵاوکەرەوە=Famous People|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> ڕێیگن ئەکتەری [[فیلم]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و [[ڕادیۆ]] پێش ئەوەی ڕوویکردە دونیای سیاسەت.<ref name="whitehouse">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The White House|ناونیشان=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan|ئیش=The White House|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140605095909/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێیگن لە گوندی تامپیکۆ لە [[ئیلینۆی]] لەدایکبوو.<ref name="whitehouse"/> ڕێێگن توانی سەرکەوتتو بێت لە پیشەکەی لە [[ھۆلیوود|ھۆڵیوود]]. ئەو لە ٥٣ فیلم دەرکەوت.<ref name="whitehouse"/> ئەو ھاوسەرگیری پێکھێنا لەگەڵ خانمەکتەر جەین ویمان لە ساڵی ١٩٤٠. دواتر یەکتریان تەڵاق دا لە ساڵی ١٩٤٩.<ref name="whitehouse"/> ئەوان سێ منداڵیان ھەبوو. دواتر، ڕێیگن ھاوسەرگیری پێکھێنا لەگەڵ نانسی دەیڤس لە ساڵی ١٩٥٢.<ref name="whitehouse"/> ئەوان دوو منداڵیان ھەبوو. ھاوسەرگیرییان کۆتایی ھات لە ساڵی ٢٠٠٤ دوای کۆچی دوایی ڕێیگن.<ref name="whitehouse"/> پێش ئەوەی ڕێیگن ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی بباتەوە لە ساڵی ١٩٨٠، ڕێیگن دوو جار خۆی ھەڵبژاردبوو لە ساڵی ١٩٦٨ و ١٩٧٦. لە تەمەنی ٧٣ ساڵیدا، کاتێک ڕێیگن دووبارە ھەڵبژاردراوە لە ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی ساڵی ١٩٨٤، ڕێیگن بوو بە بەتەمەنترین کەس کە ھەڵبژێردرێ بۆ سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="cnn">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Ronald Reagan dies at 93|ناونیشان=http://www.cnn.com/2004/ALLPOLITICS/06/05/reagan.health/index.html|بڵاوکەرەوە=[[سی ئێن ئێن|CNN]]|ساڵ=٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەو وەک «ڕاگەیێنەرە مەزنەکە» ناسراوە چونکە ئەو وتووبێژێکی گشتی باش بوو. ئەو لەبەر ئەوەش ناسراو بوو کە ھیچ لە ڕەخنە و ئابڕووچوونەکان لە دژی کاریگەری لەسەر ناوبانگی ئەو نەدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usatoday.com/news/opinion/editorials/2004-06-06-schroeder_x.htm|سەردێڕ=Nothing stuck to 'Teflon' president|دوایین=Schroeder|یەکەم=Patricia|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> ڕێیگن ھێشتا بە یەکێک لە بەناوبانگترین سەرۆکەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ناسراوە لە مێژووی ئەمریکا لەبەر گەشبینی بۆ وڵاتەکە.<ref name="biography2"/> ڕێیگن یەکەم سەرۆکی ئەمریکا بوو کە لەگەڵ ژنەکەی جیابووبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.livescience.com/32658-how-many-presidents-have-been-divorced.html|سەردێڕ=How Many Presidents Have Been Divorced?|نووسەر=Stuart Fox|بڵاوکەرەوە=Live Science.com|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> ڕێیگن دەست بە کار بوو لە کانوونی دووەمی ١٩٨١.<ref name="biography2"/> وەک سەرۆکێک، ڕێێگن یارمەتی ئەوەی دا بیرۆکەیەکی سیاسی و ئابووری نوێ دروستبکات. یاساکانی ئابووری ڕێیگن ڕێژەی باجی کەمکرەوە. ئەمە گەشەکردنێکی ئابووریی دروست کرد و ڕێژەی ھەڵئاوسانی کەمکردەوە.<ref name="biography2"/> ڕێیگن فەرمانی داگیرکردنی [[گرینادا]]ی دا بۆ کۆتاییھێنانی [[کوودەتا|کودەتای]] کۆمۆنیزم.<ref name="whitehouse"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|شەڕی سارد|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ronald Reagan}} [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:دیارکەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەر-سیاسەتمەدارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] hvvwijw8ebzma1b0ndeerh1ohq5a1uv 1695367 1695365 2026-10-26T23:05:12Z مامۆستا 39489 مامۆستا پەڕەی [[ڕۆناڵد ڕەیگن]] گواستەوە بۆ [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1695365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = '''ڕۆناڵد ڕێیگن''' | birth_name = '''ڕۆناڵد ویلسن ڕێیگن''' | nickname = The Great Communicator | image = Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg | office1 = [[سەرۆککۆمار]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | vicepresident1= [[جۆرج ھێربێرت واکێر بووش]] | term_start1 = ١٩٨١ | term_end1 = ١٩٨٩ | predecessor1 = [[جیمی کارتەر]] | successor1 = [[جۆرج ھێربێرت واکێر بووش]] | office2 = سی و سێیەمین پارێزگاری [[کالیفۆرنیا]] | president2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = پێت براون | successor2 = [[جێری براون]] |birth_date = {{Birth date|1911|2|6|mf=y}} | birth_place = [[تامپیکو]]، [[ئیلینۆیز]] |death_date = {{Death date and age|2004|02|06|1911|06|05}} | death_place = [[بێل ئەیر]]، [[کالیفۆرنیا]] | nationality = {{flag|USA}} | residence = کتێبخانەی سەرۆککۆماری ڕۆناڵد ڕێیگن، سیمی ڤەللێی، [[کالیفۆڕنیا]] | alma_mater = | party = کۆماری خوازەکان | otherparty = | spouse = [[جێین وایمەن]]{{-}}[[نانسی ڕێیگن]] | children = ماورین، کریستین، مایکڵ، پێتی دێیڤیس، ڕۆنالڵد ڕێیگن | occupation = ھونەرپیشە، سیاستمەدار | profession = |cabinet = | religion = [[پرۆتێستانت]] |signature = Ronald Reagan Signature2.svg |awards = |website = | allegiance = | branch = چەکدارانی ئاسمانی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | serviceyears = ١٩٣٧–١٩٤٥ | rank = کاپتن | unit = | commands = | battles = |footnotes = }} '''ڕۆناڵد ویلسن ڕێیگن''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɒ|n|əl|d|_|ˈ|w|ɪ|l|s|ən|_|ˈ|r|eɪ|ɡ|ən}}؛ [[٦ی شوبات]]ی [[١٩١١]] – [[٥ی حوزەیران]]ی [[٢٠٠٤]]) [[ئەکتەر]] و [[سیاسەتوان]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو ٤٠ھەمین سەرۆکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتی یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بوو لە ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٨٩. ئەو ٣٣ھەمین پارێزگاری [[کالیفۆرنیا]] بوو لە ساڵانی ١٩٦٧ بۆ ١٩٧٥. ئەو ٩ھەم و ١٣ھەم سەرۆکی سەندیکای ئەکتەرانی سەر شاشە بوو.<ref name="biography2">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Ronald Reagan Biography|ناونیشان=http://www.thefamouspeople.com/profiles/ronald-reagan-69.php|دوایین=Hornick|یەکەم=Ed|بڵاوکەرەوە=Famous People|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> ڕێیگن ئەکتەری [[فیلم]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و [[ڕادیۆ]] پێش ئەوەی ڕوویکردە دونیای سیاسەت.<ref name="whitehouse">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The White House|ناونیشان=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan|ئیش=The White House|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140605095909/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێیگن لە گوندی تامپیکۆ لە [[ئیلینۆی]] لەدایکبوو.<ref name="whitehouse"/> ڕێێگن توانی سەرکەوتتو بێت لە پیشەکەی لە [[ھۆلیوود|ھۆڵیوود]]. ئەو لە ٥٣ فیلم دەرکەوت.<ref name="whitehouse"/> ئەو ھاوسەرگیری پێکھێنا لەگەڵ خانمەکتەر جەین ویمان لە ساڵی ١٩٤٠. دواتر یەکتریان تەڵاق دا لە ساڵی ١٩٤٩.<ref name="whitehouse"/> ئەوان سێ منداڵیان ھەبوو. دواتر، ڕێیگن ھاوسەرگیری پێکھێنا لەگەڵ نانسی دەیڤس لە ساڵی ١٩٥٢.<ref name="whitehouse"/> ئەوان دوو منداڵیان ھەبوو. ھاوسەرگیرییان کۆتایی ھات لە ساڵی ٢٠٠٤ دوای کۆچی دوایی ڕێیگن.<ref name="whitehouse"/> پێش ئەوەی ڕێیگن ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی بباتەوە لە ساڵی ١٩٨٠، ڕێیگن دوو جار خۆی ھەڵبژاردبوو لە ساڵی ١٩٦٨ و ١٩٧٦. لە تەمەنی ٧٣ ساڵیدا، کاتێک ڕێیگن دووبارە ھەڵبژاردراوە لە ھەڵبژاردەی سەرۆکایەتی ساڵی ١٩٨٤، ڕێیگن بوو بە بەتەمەنترین کەس کە ھەڵبژێردرێ بۆ سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="cnn">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Ronald Reagan dies at 93|ناونیشان=http://www.cnn.com/2004/ALLPOLITICS/06/05/reagan.health/index.html|بڵاوکەرەوە=[[سی ئێن ئێن|CNN]]|ساڵ=٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەو وەک «ڕاگەیێنەرە مەزنەکە» ناسراوە چونکە ئەو وتووبێژێکی گشتی باش بوو. ئەو لەبەر ئەوەش ناسراو بوو کە ھیچ لە ڕەخنە و ئابڕووچوونەکان لە دژی کاریگەری لەسەر ناوبانگی ئەو نەدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usatoday.com/news/opinion/editorials/2004-06-06-schroeder_x.htm|سەردێڕ=Nothing stuck to 'Teflon' president|دوایین=Schroeder|یەکەم=Patricia|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> ڕێیگن ھێشتا بە یەکێک لە بەناوبانگترین سەرۆکەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ناسراوە لە مێژووی ئەمریکا لەبەر گەشبینی بۆ وڵاتەکە.<ref name="biography2"/> ڕێیگن یەکەم سەرۆکی ئەمریکا بوو کە لەگەڵ ژنەکەی جیابووبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.livescience.com/32658-how-many-presidents-have-been-divorced.html|سەردێڕ=How Many Presidents Have Been Divorced?|نووسەر=Stuart Fox|بڵاوکەرەوە=Live Science.com|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> ڕێیگن دەست بە کار بوو لە کانوونی دووەمی ١٩٨١.<ref name="biography2"/> وەک سەرۆکێک، ڕێێگن یارمەتی ئەوەی دا بیرۆکەیەکی سیاسی و ئابووری نوێ دروستبکات. یاساکانی ئابووری ڕێیگن ڕێژەی باجی کەمکرەوە. ئەمە گەشەکردنێکی ئابووریی دروست کرد و ڕێژەی ھەڵئاوسانی کەمکردەوە.<ref name="biography2"/> ڕێیگن فەرمانی داگیرکردنی [[گرینادا]]ی دا بۆ کۆتاییھێنانی [[کوودەتا|کودەتای]] کۆمۆنیزم.<ref name="whitehouse"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|شەڕی سارد|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ronald Reagan}} [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:دیارکەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەر-سیاسەتمەدارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] hvvwijw8ebzma1b0ndeerh1ohq5a1uv Ronald Reagan 0 121734 1695374 1067857 2026-10-26T23:24:57Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە لە [[ڕۆناڵد ڕەیگن]] بۆ [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] 1695374 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] hdklnerdva331ghv7nposwzob9qx9y9 ڤێن دیزەڵ 0 122109 1695571 1549698 2026-10-27T10:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695571 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = ڤین دیزێل | image = Vin Diesel by Gage Skidmore 2.jpg | caption = دیزێل لە تەممووزی ٢٠١٣ | birth_name = Mark Sinclair<!--- "Mark Sinclair" is correct; "Vincent" is his stepfather's surname ---> | birth_date = {{birth date and age|١٩٦٧|٧|١٨}} | birth_place = [[Alameda County, California]], [[United States]]<!--- born in Alameda County, California, where his mother was also born. He later moved to New York ---> | occupation = ئەکتەر، دەرهێنەر، سکرینرایتەر و بەرهەمهێنەر | years_active = ١٩٩٠ تاکوو ئێستا | partner = Paloma Jimenez<br />(٢٠٠٨ تاکوو ئێستا) | children =٣ | website = {{URL|http://www.vindiesel.com}} }} '''ڤین دیزێل''' ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Vin Diesel)، (ناوی تەواو: Mark Sinclair)، (لەدایکبووی ١٨ی تەممووزی ١٩٦٧). ئەکتەر و بەرهەمهێنەر و دەرهێنەری فیلمی ئەمریکییە. بەبەشدارییەکانی لە زنجیرەفیلمی خێرا و توڕە (Fast and Furious) دەناسرێتەوە. لەساڵی ١٩٩٠ لە فیلمی (Awakenings) بۆ یەکەم جار دەرکەوت.ڤین لەساڵی ٢٠١٥ لە فیلمی [[خێرا و تووڕە ٧]] و فیلمی [[دوایین ڕاوکەری جادووگەر (فیلم)|دوایین ڕاوکەری جادووگەر]]<nowiki/>دا دەرکەوت کە هەردووکیان فیلمێکی سەرکەوتوو بوون. == ژیانی سەرەتایی == دیزل لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەگەڵ برادووانەکەی لە ۱٨ی تەمووزی ۱۹٦۷ دایک بووە و ناوی تەواوی (mark sinclair) ە.پیشەی ئەکتەر ،دەرھێنەر ، سکرینرایتەر ، بەرھەمھێنەرە. لە ساڵی ۱۹۹۰ دەستی کردووە بە کاریی ھونەری و تا ئێستا بەردەوام و چالاکە . وە لەگەڵ یارەکەی paloma jimenezi خاوەنی سێ منداڵن. وە دایکی دیلورا شیرلین کە ئەستێرەناس بووە وە دیزل راگەیاند کە ئەو لە (ڕەگەزی نادیارە) ە و ھەرگیز باوکە بایلوجیەکەی نەبینیوە وە ھەروەھا ووتویەتی تەنھا ئەوە لە دایکمەوە دەزانم کە ڕەگەزم لە چەند نەتەوەیەکی جیاوازە .و پەیوەندی دایک و باوکم نا شەرعيە .دیزل یەکەم جار لە تەمەنی حەوت ساڵی لەسەر شانۆ دەرکەوتتوە لە شانۆی (dinosaur door) لە نوسینی باربراگارسۆن .دیزل بە درێژای تەمەنی ھەرزەکاری کاری شانۆیی دەکرد و لە زانکۆی ھنتر لە [[نیویۆرک]] دەیخوێند و یەکەم ڕۆڵی دیزل لە دەرکەوتنێکی کورت دا بوو کە پێشتر لە ھیچ درامایاکیدا رۆڵی ناگێرابوو دەرکەوتنەکەی لە (awakenings) بوو لە ۱۹۹۰، دواتر کاری دەرھێنان و نوسین و بەرھەمھێنانی بۆ کورتە فیلمی درامی multi-facial لە ۱۹۹٤ وە فیلمیەکە ھەڵبژێردرا بۆ نمایشکردن لە فیستیفاڵی کان لە ۱۹۹٥.دیزل لە یەکەم فیلمی درێژ دەرکەوت strays ۱۹۹۷ کە لە نوسینو و دەرھێنانی و بەرھەم ھێنانی دیزل خۆی بوو فیلمەکە ھەڵبژێردرا بۆ کێبرکێکردن لە فیستیفاڵی sundance لە ۱۹۹۷ . دوای ئەوە بە دەنگی بەژداری کرد ل فیلمی ئەنیمەیشنی (the iron giant ۱۹۹۹)   وە سەرکەوتنی لە دوو فیلمی دیکە بە دەستھێنا لە (the fast and the furious)لە ۲۰۰۱  و لە فیلمی [[ئەکشن]]ی (XxX) 2002 لە ساڵی ۲۰۰٤ لە رۆڵی ریدیك لە فیلمی  (the chronicles on riddik)کە لە بۆکس ئۆفیس سەرکەوتنی بە دەست نەھێنا لە  چاو ئەو بودجەی بۆی تەرخان کرابوو. دیزل لە فیلمێکی کۆمیدی دەرکەوت ئەویش فیلمی (the pacifier) لە ساڵی ۲۰۰٥ کە فیلمەکە سەرکەوتنی بەدەستھێنا . وە ھەر لە ساڵی ۲۰۰٥ لە فیلمی (find me guilty) بەڵام سەرکەوتنی بەدەستنەھێنا تەنھا ۲ ملیۆن دۆلاری بە دەستھێنا کە فیلمەکە خۆی بودجەکەی ۱۳ ملیۆن دۆلار بوو. ==سەرچاوەکان== *[https://en.wikipedia.org/wiki/Vin_Diesel ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|ژن|فیلم|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vin Diesel}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:دووانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] qfkoz1bhh90a3f8b1dhm493og9mq5sm ڤیکتۆریا (ئوسترالیا) 0 122312 1695518 964379 2026-10-27T07:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695518 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ڤیکتۆریا | native_name = Victoria | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[ویلایەتەکانی ئوسترالیا|ویلایەت]] | image_skyline = Hopetoun falls.jpg | image_alt = | image_caption = تاڤگەی هۆپتن له ڤیکتۆریا | image_flag = Flag of Victoria (Australia).svg | flag_alt = | image_seal = Coat_of_Arms_of_Victoria.svg | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Victoria locator-MJC.png | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 37 |latm = 0 |lats = |latNS = S | longd = 144 |longm = 0 |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{AUS}} | subdivision_type1 = ناوەند | subdivision_name1 = [[مێلبۆرن]] | subdivision_type2 = بەرزترین خاڵ | subdivision_name2 = Mount Bogong | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = دامەزراندنی داگیرگە | established_date = [[١٨٥٠ (زایینی)|١٨٥٠]] | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[پارێزگار]] | leader_name = [[لیندا دێسائۆ]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 237,629 | area_land_km2 = 227,416 | area_water_km2 = 10,213 | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = ٦٥١٦ | population_footnotes = | population_total = ٥,٥٤٧,527٥٢٧ | population_as_of = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = AEST | utc_offset1 = ١٠+ | timezone1_DST = AEDT | utc_offset1_DST = ١١+ | postal_code_type = کد پستی | postal_code = VIC | area_code_type = | area_code = ٢ ٦١ | iso_code = [[ISO 3166-2|AU-VIC]] | website = {{URL|http://www.vic.gov.au/}} | footnotes = }} '''ڤیکتۆریا''' ( بە [[ئینگلیزی]] :Victoria) ویلایەتێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی وڵاتی [[ئوسترالیا]]. ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری [[مێلبۆرن]]ه. == مێژوو== دوای درووست بوونی داگیرگەی [[نیو ساوت وێلز]] لە لایەن بەریتانیاوە لە ساڵی ١٧٧٨، بەرەبەرە خەڵکی ئەورووپا کۆچیان کردە ناوچەکانی تری ئوسترالیا. یەکەمین دانیشتووانی ڤیکتۆریا، لە بەندەری پۆرتلەند له ڕۆژاوای ئەم ویلایەتە دا نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٨٣٥ شاری مێلبۆرن دامەزرا ، بەڵام دامەزرانی داگیرگەی ڤیکتۆریا لە ساڵی ١٨٥١ لە لایەن بەریتانیاوه راگەیەنرا. لەم ساڵەدا لەگەڵ دۆزینەوەی [[زێڕ]] لەم ویلایەتە، سێڵی کۆچبەرانی وڵاتانی تر بە تایبەتی لە [[ئیرلەندا|ئیرلەند]] و [[چین]] ڕژایە ئەم ناوچەیە و [[مێلبۆرن]] و ڤیکتۆریا لە ڕووی ئابووری و بازرگانی، گەشەیەکی بەرچاویان بەخۆوە بینی.<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/History_of_Victoria مێژووی ڤیکتۆریا] پێداچوونەوە ٢٣/٢/٨٦</ref>؛ بە شێوەیەک که ئەم شاره به ناوی "مێلبۆرنی سەرسووڕهێنەر" بوو به گەورەترین شاری ئیمپراتۆری بەریتانیا لەدوای [[لەندەن]]. لە ساڵی ١٩٠١ لەگەڵ ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئوسترالیا، ڤیکتۆریا وەکوو یەکێک لە ویلایەتە سەربەخۆکان و مێلبۆرنیش بە پایتەختی ئەم وڵاتە هەڵبژێردرا. هەرچەندە لە ساڵی ١٩٢٧، شاری [[کانبێرا]] بوو بە پایتەختی ئەم وڵاتە. ئەورۆکە مێلبۆرن وەکوو ناوەندێکی چاند-هونەر و وەرزشی و هەروەها جەمسەریكی زانست، ئابووری و وەبەرهێنانی ئوسترالیا هەژمار دەکرێ. == جوگرافیا و گەلھە == ئەم ویلایەتە لە باکوورەوە بە نیو ساوت وێلز، له ڕۆژاواوە بە [[باشووری ئوسترالیا]] و له باشوورەوە بە دەریا ئازادەکانەوەیە. بەرزترین خاڵی ئەم ویلایەتە چیای بوگۆنگ بە بەرزی کەمتر لە دووهەزار مەتر و نزمترین خاڵیشی زەویەکانی باشووریەتی کە هاوتای دەریایە. پانتایی ئەم ویلایەتە ٢٣٧ هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە کە لە ویلایەتە بچووکەکانی ئوسترالیا هەژمار دەکرێ، بەڵام گەلهەی ئەم وڵاتە لە ساڵی ٢٠٠٦ دا زیاتر لە پێنج ملیۆن و سەد هەزار کەس بەراورد کراوه کە دەبێتە دووهەم ویلایەتی پڕ گەلهەی ئوسترالیا.<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Victoria_(Australia) ڤیکتۆریا لە ویکی ئینگلیزی دا] پێداچوونەوە ٢٣/٢/٨٦</ref> == شارەکانی ڤیکتۆریا == ناوەندی ڤیکتۆریا، شارە گەورەکەی مێلبۆرنە کە دووهەم گەوەرەشاری ئوسترالیایە. لە شارە گرینگەکانی تری ئەم ویلایەتە: * بالارت Ballarat * بێندیگۆ Bendigo * لاترۆب Latrobe City * بێنالا Benalla == شوێنە گەشتیارییەکان== * [[دوازده نێردراو]] * [[دوورگەی فیلیپ]] * ڕێگای گەورەی ئوقیانووسی * دۆڵی یاررا == پێشانگا == <gallery> File:Victoria_summer.jpg|<!--Average January temperatures:{{-}}Victoria's north is almost always hotter than coastal and mountainous areas.--> File:Victoria_winter.jpg|<!--Average July temperatures:{{-}}Victoria's hills and ranges are coolest during winter. Snow also falls there.--> File:Victoria_rainfall.jpg|<!--Average yearly precipitation:{{-}}Victoria's rainfall is concentrated in the mountainous north-east and coast.--> </gallery> == سەرچاوە== {{reflist}} {{کۆمنز|Victoria, Australia}} * [http://www.vic.gov.au دەوڵەتی ڤیکتۆریا] * [http://www.visitvictoria.com/ اطلاعات گردشگری ویکتوریازانیاریه گەشتیاریەکانی ڤیکتۆریا] {{ویلایەت و ناوچەکانی ئوسترالیا}} {{شارەکانی ئوسترالیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڤیکتۆریا، ئوسترالیا]] [[پۆل:ئەو ویلایەتانەی لە ١٨٥١ دامەزراون]] [[پۆل:ئەو ویلایەتانەی لە ١٩٠١ ھەڵوەشاون]] [[پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:داگیرکراوەکانی پێشووی بەریتانیا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٥١ لە ئوسترالیا]] [[پۆل:ئەم شوێنانەی لە ١٩٠١ (زایینی) ھەڵوەشاونەوە]] [[پۆل:ویلایەتەکان، دامەزرانی ١٨٥١]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا]] 3a6vtgikyl87294igvzulgs6vvh80tu ڤیکتۆر ھاربۆر 0 123018 1695515 1549710 2026-10-27T07:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695515 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox Australian place | type = شارۆچکە | name = ڤیکتۆر هاربۆر |force_national_map = yes | state = sa | image = 20040611_Victor_Harbor_Viewed_From_Bluff.jpg | caption = شارەکە لە بلافەوە | latd =35 |latm =33 |lats =0 | longd =138 |longm =37 |longs =0 | pushpin_label_position = left | lga = شاری ڤیکتۆر هاربۆر | postcode = 5211<ref name=postcode>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Victor Harbor, South Australia|ناونیشان= http://www.postcodes-australia.com/areas/sa/adelaide/victor+harbor|بڵاوکەرەوە= Postcodes Australia|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150924080436/http://www.postcodes-australia.com/areas/sa/adelaide/victor+harbor|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | pop = ١٣،٨٤١ | pop_year = سەرژمێری ٢٠١١ | pop_footnotes = <ref>[http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/LocationSearch?locationLastSearchTerm=victor+harbor&locationSearchTerm=victor+harbor&newarea=UCL427200&submitbutton=View+QuickStats+%3E&mapdisplay=on&collection=Census&period=2006&areacode=UCL427200&geography=&method=Place+of+Usual+Residence&productlabel=&producttype=QuickStats&topic=&navmapdisplayed=true&javascript=true&breadcrumb=PL&topholder=0&leftholder=0&currentaction=104&action=401&textversion=false&subaction=1 Australian Bureau of Statistics (25 October 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220612085819/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/LocationSearch?locationLastSearchTerm=victor+harbor |date=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ }}. Victor Harbor (Urban Centre/Locality). ''2006 Census Quickstats''. Retrieved on 29 May 2008</ref> | est = ١٨٦٣ | stategov = ناوچەی دەنگدانی فیننیس<ref name=ECSA>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=District of Finniss Background Profile|ناونیشان=http://www.ecsa.sa.gov.au/component/edocman/?task=document.download&id=549&Itemid=0|بڵاوکەرەوە=ELECTORAL COMMISSION SA|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923233507/http://www.ecsa.sa.gov.au/component/edocman/?task=document.download&id=549&Itemid=0|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | fedgov = ناوچەی دەنگدانی مایۆ<ref name=AEC>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Federal electoral division of Mayo, boundary gazetted 16 December 2011|ناونیشان=http://www.aec.gov.au/profiles/sa/files/2011/2011-aec-a4-map-sa-mayo.pdf |بڵاوکەرەوە=Australian Electoral Commission|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> | dist1 = 85 | dir1 = باشووری | location1= [[ئەدێلاید|سەنتەری شاری ئەدێلاید]] لە [[File:Australian Alphanumeric State Route A13.svg|25px]] }} '''ڤیکتۆر ھاربۆر''' ({{بە ئینگلیزی|Victor Harbor}}) شارێکی [[ئوسترالیای باشوور|ویلایەتی ئوسترالیای باشووری]] وڵاتی [[ئوسترالیا]]یە. شارەکە بە دووری ٨٠ کیلۆمەتر دەکەوێتە باشوری شاری [[ئەدێلاید]]. ==سەرچاوە== * [https://en.wikipedia.org/wiki/Victor_Harbor,_South_Australia ویکی ئینگلیزی Victor Harbor] {{پۆلی کۆمنز|Victor Harbor, South Australia|ڤیکتۆر ھاربۆر}} {{reflist}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئۆسترالیای باشوور]] [[پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا]] [[پۆل:شارە کەناراوییەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:ئۆسترالیا]] iopo5jim6irjzlsro6a3dz5kgnwquwp ڤیگۆ مۆرتنسن 0 124853 1695527 1546241 2026-10-27T07:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695527 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |image = Viggo Mortensen B (2020).jpg|birth_name = ڤیگۆ پیتەر مۆرتنسن جونیۆر|birth_date = {{birth date and age|1958|10|20}}|birth_place = [[نیویۆرک ]], [[نیویۆرک ]], [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]|alma_mater = |occupation = ئەکتەر ، نیگارکێش ، شاعیر و فۆتۆگرافەر|years_active = ١٩٨٤–تا ئێستا|spouse = |partner = ئەرەیدنا جیڵ (٢٠٠٩–تا ئێستا)|children = هێنری بلەیک مۆرتنسن}}'''ڤیگۆ پیتەر مۆرتنسن '''(لەدایکبووی ٢٠ی ئۆکتۆبەری ١٩٥٨) ئەکتەرێکی دانیماڕکی-ئەمەریکیە.ڤیگۆ بۆ یەکەمجار لە فیلمی (Witness) دەرکەوت لەساڵی ١٩٥٨.هەروەها لە چەندان فیلمی تری بەناوبانگ دەرکەوتووە وەک : Carlito's Way (1993), Crimson Tide (1995), Daylight (1996), The Portrait of a Lady (1996), G.I. Jane (1997), A Perfect Murder (1998), A Walk on the Moon (1999), and 28 Days (2000. ناوبانگی مۆرتنسن لەسەرەتای ٢٠٠ەکان دەستیپێکردن کاتێ ڕۆڵی ئەرەگۆرنی پێدرا لەسیانەی فیلمی (شای مستیلەکان - The Lord of the Rings) ، هەروەها سەرنجی ڕەخنەگرانیشی بەلای خۆی ڕاکێشا دوای ئەوەی ڕۆڵێکی جوانی بینی لەفیلمی (Eastern Promises) کە دواتریش پاڵێوراو کرا بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار]]<nowiki/>ی باشترین ئەکتەر.هەروەها لەساڵی ٢٠١١ش بۆ فیلمی (Dangerous Method) پاڵێوراو کرا بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]]. بەدەر لە نواندن ، ئەو یەکێکە لە نیگارکێشێک و شاعیرێکی سەرکەوتوو و لەنێو نووسەر و هونەرمەندەکانیش ناسراوە. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|شیعر|ھونەرەکان|نووسین|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Viggo Mortensen}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:وێنەگرانی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی دانمارکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی دوور لە وڵاتی خۆیان لە ئەرژەنتین]] [[پۆل:کوڕە وێنەکێشە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکایی بە ڕەچەڵەک دانیمارکی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی جینی و شاشەی کەنەدی]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] kupmj2bh6at2t1cvffd8ocwg68hnlsi 1695548 1695527 2026-10-27T09:03:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695548 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |image = Viggo Mortensen B (2020).jpg|birth_name = ڤیگۆ پیتەر مۆرتنسن جونیۆر|birth_date = {{birth date and age|1958|10|20}}|birth_place = [[نیویۆرک ]], [[نیویۆرک ]], [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]|alma_mater = |occupation = ئەکتەر ، نیگارکێش ، شاعیر و فۆتۆگرافەر|years_active = ١٩٨٤–تا ئێستا|spouse = |partner = ئەرەیدنا جیڵ (٢٠٠٩–تا ئێستا)|children = هێنری بلەیک مۆرتنسن}}'''ڤیگۆ پیتەر مۆرتنسن '''(لەدایکبووی ٢٠ی ئۆکتۆبەری ١٩٥٨) ئەکتەرێکی دانیماڕکی-ئەمەریکیە.ڤیگۆ بۆ یەکەمجار لە فیلمی (Witness) دەرکەوت لەساڵی ١٩٥٨.هەروەها لە چەندان فیلمی تری بەناوبانگ دەرکەوتووە وەک : Carlito's Way (1993), Crimson Tide (1995), Daylight (1996), The Portrait of a Lady (1996), G.I. Jane (1997), A Perfect Murder (1998), A Walk on the Moon (1999), and 28 Days (2000. ناوبانگی مۆرتنسن لەسەرەتای ٢٠٠ەکان دەستیپێکردن کاتێ ڕۆڵی ئەرەگۆرنی پێدرا لەسیانەی فیلمی (شای مستیلەکان - The Lord of the Rings) ، هەروەها سەرنجی ڕەخنەگرانیشی بەلای خۆی ڕاکێشا دوای ئەوەی ڕۆڵێکی جوانی بینی لەفیلمی (Eastern Promises) کە دواتریش پاڵێوراو کرا بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار]]<nowiki/>ی باشترین ئەکتەر.هەروەها لەساڵی ٢٠١١ش بۆ فیلمی (Dangerous Method) پاڵێوراو کرا بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]]. بەدەر لە نواندن ، ئەو یەکێکە لە نیگارکێشێک و شاعیرێکی سەرکەوتوو و لەنێو نووسەر و هونەرمەندەکانیش ناسراوە. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|شیعر|ھونەرەکان|نووسین|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Viggo Mortensen}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:وێنەگرانی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی دانمارکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی دوور لە وڵاتی خۆیان لە ئەرژەنتین]] [[پۆل:کوڕە وێنەکێشە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکایی بە ڕەچەڵەک دانیمارکی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی جینی و شاشەی کەنەدی]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:بێخوایانی ئەمریکی]] fglcawr8ixhawwx9toqsmwkf4w5elrs ڕەشید فەیزنژاد 0 125352 1695211 1694849 2026-10-26T17:05:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]] و [[دەروازە:ھونەرەکان|ھونەرەکان]] 1695211 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ڕەشید فەیزنژاد | وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = ڕەشید فەیزنژاد لە ھێڵسینکی ٢٠١٢ | نەتەوە = [[کورد]] | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥١ | شوێنی لەدایکبوون = [[سەقز]] | بنەچە = {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | پیشە = [[موسیقادانەر|ئاوازدانەر]]، گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەن | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = ١٩٦٠ ھەتا ئێستا | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = ویۆلۆن }} '''ڕەشید فەیزنژاد''' (١٩٥١ لە [[سەقز]]، [[ئێران]]) [[موسیقادانەر|ئاوازدانەر]]، گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنی بەناوبانگی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە زیاتر لە نیو سەدەیە لە بواری موسیقای فۆلکلۆر و کلاسیکی کوردی بەرھەمەکانی پێشکەش ھونەری کوردستان دەکات.<ref>[https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=03713879&news=کتاب%20زندگینامه%20رشید%20فیض‌نژاد%20منتشر%20شد کتاب زندگینامه رشید فیض‌نژاد منتشر شد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250527234353/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=03713879&news=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%20%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%20%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1%20%D8%B4%D8%AF |date=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٥ }}، هانا خبر، ٢٠١٧</ref> == ژیاننامە == ڕەشید فەیزنژاد کوڕی "حاجی سلیم خان" ساڵی ١٩٥١ی زایینی (١٣٣٠ھەتاوی)، لە گوندی [[ئارەبۆغڵووی سەروو]] سەر بە شاری [[سەقز]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەدایک بووە. بۆ خوێندنی قوتابخانە لە منداڵییەوە ھاتووتە شاری سەقز و لەوێ نیشتەجێ بووە. باوکی شاڕەزایییەکی سەرەتایی لە ئامێرەکانی وەک "تار" و "شمشاڵ" ھەبووە و لە بنەماڵەیاندا بە بەردەوامی کۆڕی مۆسیقا و گۆرانی ساز دراوە، ئەم ھۆکارە وای کردووە ڕەشید ھۆگر و شەیدای ھونەر بێت. فەیزنژاد لە منداڵییەوە دەستی داوەتە ئامێری "فلوت" و "دایەرە" و بێ مامۆستا دەستی کردووە بە مووسیقاژەندن و گۆرانی گوتن. لە دوای ماوەیەک ئاشقی دەنگی "ڤیۆڵۆن" بووە و بۆ ئەم مەبەستەش ماوەی ساڵێک کتێبی یەکەمی ڤیوڵۆنی لای مامۆستا "حامید تەوحیدی" لەسەقز خوێندووە و لە دوایشدا خۆی درێژەی بە فێربوونی کتێبی ٢و٣ی مۆسیقا داوە. ھەر لە سەرەتاکانی تەمەنیدا لەشاری سەقز لە ئاھەنگ و بۆنەکاندا وەک کەمانژەن و گۆرانیبێژ بەشداری کردووە. لەتەمەنی ١٧ ساڵیدا لەگەڵ بنەماڵەکەی بۆ سەفەرێکی ھاوینی دەچێتە شاری "ورمێ" و بە ڕێکەوت دەچێتە ناوەندێکی مۆسیقا و شانۆ بە ناوی "ئاریا" و حەز دەکا لەوێ بمێنێتەوە. لەلایەن بەرپرسانی موزیکەوە تاقیکاری لەسەر دەکرێ و بە پلەی باش دەردەچێت و بڕیار دەدەن لە تیپەکەدا بەشداری بکات و لەوێ بمێنێتەوە. لە ماوەی چەندساڵ مانەوەی لەو ناوەندە، توانی کەڵکێکی بەسوود لەو دەرفەتە وەربگرێ و زۆر باش خۆی پەروەردە بکات و ئەزموونێکی بەنرخیشی لە مۆسیقای فارسی و ئازەری بەدەست بێنێت. ھاوکات لەگەڵ ئەم ھەوڵانە لە ناوەندە ھونەرییەکانی شاری ورمێ وەک مامۆستا ڕۆڵی گێراوە. ساڵی ١٩٧١ ی زایینی (١٣٥٠ی ھەتاوی) کاتێ ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی مەھاباد دامەزرا لەسەر داخوازی بەرپرسی ڕادیۆ لەگەڵ چەند ھونەرمەندێکی تر کۆرێکی مۆسیقایان لەوێ پێکھێنا و بۆ ماوەی چەند ساڵێ سەرپەرشتی تیپەکەی لە ئەستۆ بووە. ماوەیەک پێش ڕووخانی ڕژیمی پاشایەتی ئێران لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی "سنە"ش چەن بەرھەمێکی بە دەنگ خۆی و چەندین مەقام و ئاوازیشی بۆ ھونەرمەند "ناسرڕەزازی" لەو ناوەندە تۆمار کردووە.<ref>[https://jinomusic.net/دانلودمجموعه-آلبومهای-رشید-فیض-نژاد/#more-7393 ژیان نامەی مامۆستا فەیزنژاد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826113128/https://jinomusic.net/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF/#more-7393 |date=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠ }}، ژینۆموزیک، ٢٠١٧</ref><ref>[https://www.flickr.com/photos/dohogu/8148764220 Welat Nehri Rashid Fayznejad], flickr, 2012</ref><ref>[https://old.iranintl.com/ویدیو/گفت‌وگو-با-رشید-فیض‌نژاد،-خواننده-و-آهنگساز-کُرد-درباره-تاثیر-سبک-موسیقی-استاد-شجریان-بر Interview with Rashid Feiznejad, Kurdish singer and composer about the impact of Shajarian's style of music on Kurdish traditional music], Iran International TV, 8 October 2020</ref> == ھاوکاری لەگەل ھونەرمەندانی دیکەی کورد == فەیزنژاد ساڵانێکی زۆر لە فێرگەکاندا خەریکی ڕاھینان و پەروەدەکردنی ھۆگرانی ھونەر بووە و ھاوکات لەگەڵ ئەم چالاکییانەدا چەندین بەرھەمی بۆ زۆربەی ئەم ھونەرمەندانە تومار کردووە بۆ نموونە: [[محەممەد ماملێ]]، [[ناسر ڕەزازی]]، [[محەممەد دانش]]، [[قادر سەییاحی]]، [[محەممەد ناھید]]، [[یۆسف مستەفا]]، [[ئەحمەد حەسەن زادە]]، [[حەمە نەجاڕ]]، [[برایم فەتاحی]]، [[سەید عەلی سەردەشتی]]، [[مستەفا دادار]]، [[ڕەحیم سەڵەواتی]]، [[نایب منبەری]]، [[سدیق زۆھری]]، [[برایم خەیات]]، [[جەماڵ موفتی]]، [[قادر ئەلیاسی]]، [[سەیدبرایم ئیسماعیل زادە]]، [[حەسەن دەرزی]]، [[ڕەحیم ھەجیجی]]، [[عەلی زەندی]]، [[تاھیر خەلیلی]]، [[ئیسماعیل سابوور]]، [[غەریب خدریار]]و… . == بەرھەمەکان == [[پەڕگە:StudentMusicgroup.jpg|وێنۆک|250px|left|گروپی مۆسیقای قوتابخانە لە سەقز لە ساڵانی ١٩٦٠]] بەشێک لە گۆرانییە ڕەسەنەکانی ڕەشید فەیزنژاد: * ''سەوزە'' * ''واھاتەوە پێشمەرگە'' * ''مانگی چواردە'' * ''سوورە گوڵ'' * ''مەستوورە'' * ''تازە گوڵەکەی دەزگیران'' * ''بە عینوانی'' * ''ھەی مەڕۆ مەڕۆ'' * ''عەزیزەکەم'' * ''خاڵداری'' * ''کەرکووک'' * ''دڵەکەم غەمگینە'' * ''ڕێحانەکەی جوانم'' * ''باوان گیان'' * ''تەیرەکەی گەرمێن'' * ''شیرین گیان'' * ''کوردستان'' * ''بە ڕێبوارت بم'' == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە|ئێران|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rashid Fayznejad}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] dghg03n8oy3gntsu8pvvt99eh0s2g9o ڤایرۆسی زیکا 0 125699 1695383 1549753 2026-10-27T01:33:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695383 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Global Aedes aegypti distribution (e08347).png|وێنۆک|بڵاوەی ڤایرۆسی زیکا لە جیهان]] '''ڤایرۆسی زیکا''' ([[ناوی زانستی]]: ''Zika virus'') [[ڤایرۆس]]ێکە لە [[مێشوولە]]وە بۆ مرۆڤ دەگوازرێتەوە. زیکا هەتاکوو ئێستا لە [[ئەفریقا]] و [[ئاسیا]] بینراوە. گەورەترین مەترسی بۆ تووشبووانی ژنە کە لە تەمەنی ئاوسبووندان، چونکوو زیکا دەبێتە هۆی میکرۆسێفالیا یان بچووک بوونی مێشکی مناڵ. == سەرچاوە == * ویکیپیدیای ئینگلیسی {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Zika virus}} {{شریتی دەروازە|ژن|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] i46s4vbf8g6e78l3bm308674sjjw8g7 ڤایکینگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) 0 126188 1695389 1546222 2026-10-27T01:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1695389 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television |show_name=ڤایکینگەکان|image=پۆستەری زنجیرەکە.jpeg|genre=درامای مێژوویی<br/>ئەکشن و سەرکێشی|creator=مایکڵ ھیرست|starring={{Plainlist| * ترەیڤس فیمێل * کاترین وینیک * کلایڤ ستاندن * جێسایلین سلیگ * گوستاف سکارسگارد * جیرۆج بلاجن * گابریێل براین * ئەلێکساندەر لودویگ * ئەلیسیا سوزەرلاند * دۆناڵ لۆگ}}|opentheme=|composer=ترێڤەر مۆریس|country={{ئاڵا|کەنەدا}} و [[ئێرلەندا]]|language=[[ئینگلیزی]]|num_seasons=٦|num_episodes=٩٣|list_episodes=|executive_producer=<nowiki>{{Plainlist|</nowiki> * مایکڵ ھیرست * جۆن وێبەر * جەیمس فلین * شێری ماڕش * ئالان گاسمێر * شیلا ھۆکین|producer=|location=|cinematography={{Plainlist| * [[جۆن بارتلی]] * ئۆوین مکپۆلین * پیجەی دیلین}}|editor=ئاڕۆن ماڕشاڵ<br/>تاد سیبۆرن|runtime=٤٥ خولەک|company=|distributor=کەناڵی History|network=کەناڵی History|first_aired={{Start date|٢٠١٣|٣|٣|df=y}}|last_aired={{End date|تا ئێستاt}}|website=http://www.history.com/shows/vikings|website_title=وێبسایتی{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} سەرەکی }} '''ڤایکینگەکان''' زنجیرەیەکی ئێرلەندی-کەنەدی مێژوویی و درامایە، لەدرووستکردن و نووسینی مایکڵ ھیرستە بۆ کەناڵی History. کاری وێنەگرتنەکەی لە ئێرلەندا کراوە و یەکەم ئەڵقەی لە ٣ی مارسی ٢٠١٣ لە ئەمەریکا و کەنەدا پەخش کراوە. زنجیرەکە لەنواندنی ئەکتەران ترەیڤس فیمێل لەڕۆلی ڕاگنار لۆثبرۆک و  کاترین وینیک لەڕۆلی لاگێرثا و کلایڤ ستاندن لەڕۆلی ڕۆلۆ و گوستاف سگاسارد لەڕۆلی فلۆکی و جیرۆج بلاگن لەڕۆلی ئاثلستانە. زنجیرەکە باسی پاشای دانیماڕکی ڕاگناری لۆثبرۆک دەکات، کە بەیەکێک لەناسراوترین ئەفسانەکانی [[ڤایکینگەکان]] بووە و ئەوە نیشاندەدات کە چۆن ھەوڵی داگیرکردنی وڵاتە ئەوڕوپیەکانی وەک [[فەڕەنسا]] و [[ئینگڵتەڕا]] دەدات. زنجیرەکە ڕاگنار وەک جوتیارێک نیشاندەدات کە دواتر دەبێتە پادشا و ھێرشدەکاتە سەر ئینگڵتەڕا و دەبێتە پادشای [[دانمارک|دانیماڕک]]، بەپشتگیری جەنگاوەرەکانی تری وەک: ڕۆلۆی برای، کوڕەکەی بیۆن ئایرۆنسیاند و ھاوسەرەکانی لاگێرثا و شازادە ئاسلاوگ. لە ٢٦ی مارسی ٢٠١٥، زنجیرەکە نوێکرایەوە بۆ وەرزی چوارەم و پێکدێت لە ٢٠ ئەڵقە، ئەمش پێچەوانەی سێ وەرزی ڕابردووی زنجیرەکە بوو کە ھیچیان لە ١٠ ئەڵقە زیاتر نەبوون، یەکەم ئەڵقەی وەرزی چوارەمیش لە ١٨ی فێبرایەری ٢٠١٦ پەخش کرا، وە دواتر لە ١٧ی مارسی ٢٠١٦ کەناڵی History بڕیاری دا بە نوێکردنەوەی زنجیرەکە بۆ وەرزی پێنجەم کە لە ٢٠ ئەڵقە پێکھاتووە و لە ٢٩ی نۆڤەمبەری ٢٠١٧ یەکەم ئەڵقەی پەخش کرا لە ئێستادا زنجیرەکە ھەموو بەشەکانی کۆتای ھاتووە کە پێکھاتبوو لە ٦ بەش مانگی ١٢ لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆتا ئەڵقەکانی پەخشکرا وە کار لەسەر زنجیرەیەک دەکەن بەناوی vikings valhala کە باسی کۆتای ڤاکینگەکان دەکرێت لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتووە لەوانەیە نەوەکانی پاڵەوانی ڤاکینگەکان لە زنجیرەکە بن == کاراکتەرەکان == * ترەیڤس فیمێڵ بە ڕۆڵی [[ڕاگنار]] (وەرزی ١-٤) * کاترین وینیک بە ڕۆڵی لاگێرثا (وەرزی ١-) * کلایڤ ستاندن بە ڕۆڵی [[ڕۆلۆ]] (وەرزی ١-٤؛ دەرکەوتنی تایبەت لە وەرزی ٥) * جێسایلین سلیگ بە ڕۆڵی [[سیگی]] (وەرزی ١-٣) * گوستاف سکارسگارد بە ڕۆڵی [[فلۆکی]] (وەرزی ١-) * جیرۆج بلاجن بە ڕۆڵی [[ئەثێلستان]] (وەرزی ١-٣؛ دەرکەوتنی تایبەت لە وەرزی ٤) * گابریێل براین بە ڕۆڵی [[ئێرڵ ھارڵدسن]] (وەرزی ١) * ئەلێکساندەر لودویگ بە ڕۆڵی [[بیۆن ئایرۆنسیاند]] (وەرزی ٢-) * ئەلیسیا سوزەرلاند بە ڕۆڵی [[ئاسلاوگ]] (وەرزی ١-٤) * دۆناڵ لۆگ بە ڕۆڵی [[ھۆریک]] (وەرزی ١-٢) {{تووڵی دەروازە|زنجیرە فیلم|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Vikings (TV series)}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێم جی ئێم تەلەڤیژن]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە وێنەگیراوەکان لە کۆماری ئیرلەند]] fdr993pywsfanzkrwi6qg3vokhf0ia6 ھاڤانا 0 126333 1695080 1694534 2026-10-26T12:07:04Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە دووبارەکان کە ھەمان نرخیان ھەیە لابران (بێجگە لە کۆتا دانە) (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695080 wikitext text/x-wiki {{Short description|پایتەخت و گەورەترین شاری کووبا}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هاڤانا | settlement_type = {{بنز|پایتەخت|en|Capital city|lt=پایتەخت}} | native_name = {{native name|es|La Habana}} | native_name_lang = | nickname = شاری ستوونەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Obama's US-Cuba deal could shape Havana's future|ناونیشان=http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> | image_map = | mapsize = 200px | map_caption = | pushpin_map = Cuba#Caribbean#North America | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{Coord|23|08|12|N|82|21|32|W|region:CU-03_type:city(2,100,000)|display=inline,title}} | motto = | image_flag = Official flag of Havana, Cuba.svg | flag_border = no | flag_size = 110px | image_shield = Coat_of_arms_of_La_Habana.svg | shield_size = 50px | shield_link = نیشانی هاڤانا | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | caption_align = center | perrow = 1/2/2/2 | image1 = DJI 0197 crp wiki.jpg | caption1 = ئاسۆی {{بنز|مالێکۆن، هاڤانا|en|Malecón, Havana|lt=مالێکۆن}} | image2 = El Capitolio Havana Cuba.jpg | caption2 = {{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|en|National Capitol of Cuba}} | image3 = Castillo de la Real Fuerza (Jan 2014).jpg | caption3 = {{بنز|کاستیلۆ دێ لا ڕیال فوێرسا|en|Castillo de la Real Fuerza}} | image4 = Línea, La Habana, Cuba.jpg | caption4 = شەقامی لینیا | image5 = Havana (Cuba, February 2023) - 98.jpg | caption5 = {{بنز|سێنترۆ هابانا|en|Centro Habana|lt=گەڕەکی چینییەکان}} | image6 = Comité Central del Partido Comunista - Palacio de la Revolucion (18086011665).jpg | caption6 = {{بنز|کۆشکی شۆڕش|en|Palace of the Revolution}} | image7 = Havana (Cuba, February 2023) - 80.jpg | caption7 = {{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes Del Morro|lt=کاستیلۆ دێل مۆرۆ}} }} | image_caption = | imagesize = | subdivision_type = {{بنز|پێڕستی دەوڵەتە سەروەرەکان|en|List of sovereign states|lt=وڵات}} | subdivision_name = {{flag|Cuba}} | subdivision_type2 = {{بنز|پارێزگاکانی کووبا|en|Provinces of Cuba|lt=پارێزگا}} | subdivision_name2 = {{بنز|پارێزگای لا هابانا|en|La Habana Province|lt=لا هابانا}} | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = ڕۆژاوا | seat_type = | seat = | parts_type = {{بنز|شارەوانییەکانی کووبا#هاڤانا|en|Municipalities of Cuba#Havana|lt=شارەوانییەکان}} | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = [[#Municipalities|١٥]] | government_type = | governing_body = حکوومەتی پارێزگای لا هابانا | leader_title = {{بنز|پارێزگاکانی کووبا#سەرۆکەکانی مەجلیسە پارێزگاییەکانی دەسەڵاتی گەل|en|Provinces of Cuba#Presidents of the People's Power Provincial Assemblies|lt=پارێزگار}} | leader_name = {{بنز|یانێت هێرناندێز پێرێز|en|Yanet Hernández Pérez}} | leader_party = {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی کووبا|en|Communist Party of Cuba|lt=PCC}} | established_title1 = گوازرایەوە | established_date1 = ١٦ی تشرینی دووەمی ١٥١٩<br>(شوێنی ئێستا) | established_title = دامەزراوە | established_date =١٥١٤<ref name=poster/> | area_total_km2 = 728.26 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ٢٠٢٢ | population_footnotes = <ref name="h244">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ciudad de la Habana (City, Cuba) |وێبگە=Population Statistics, Charts, Map and Location |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/cuba/admin/23__la_habana/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250820200815/https://www.citypopulation.de/en/cuba/admin/23__la_habana/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_note = | population_total = 2137847 | population_density_km2 = 2,936 | population_urban = 2,146,237 | population_urban_footnotes = <ref name="j046">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana, Cuba Population (2025) |وێبگە=Population Stat |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشان=https://populationstat.com/cuba/havana |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250804011700/https://populationstat.com/cuba/havana |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_demonym = هابانێرۆ، -ا | population_rank = {{بنز|پێڕستی شارەکانی باکووری ئەمریکا بەپێی ژمارەی دانیشتووان|en|List of North American cities by population|lt=٨ەم}} لە باکووری ئەمریکا<br />{{بنز|پێڕستی شارەکانی کووبا|en|List of cities in Cuba|lt=١ەم}} لە کووبا | blank3_name = {{بنز|پێوەرەی گەشەپێدانی مرۆیی|en|Human Development Index|lt=HDI}} (٢٠١٩) | blank3_info = ٠.٨٣٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CUB/|سەردێڕ= Subnational Human Development Index|بڵاوکەرەوە= Global Data Lab|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200617064237/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CUB/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> – <span style="color:#090;">زۆر بەرز</span> <!-- GDP --------------->| demographics_type1 = تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی {{nobold|(نەختینەیی، ٢٠٢٣)}} | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = {{بنز|پایتەخت|en|Capital city}} | demographics1_info1 = $٢١.٤&nbsp;ملیار<ref name="TelluBase">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cub.pdf|بڵاوکەرەوە=Tellusant|سەردێڕ=TelluBase—Cuba Fact Sheet|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240116222857/https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cub.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics1_title3 = بۆ هەر تاکێک | demographics1_info3 = $٩,٩٠٠ | timezone = [[UTC−05:00]] | utc_offset = −5 | timezone_DST = [[UTC−04:00]] | utc_offset_DST = −4 | elevation_m = 59 | elevation_ft = 195 | blank_name_sec1 = پیاوچاکی پارێزەر | blank_info_sec1 = {{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher|lt=سان کریستۆڤاڵ}} | website = {{URL|www.lahabana.gob.cu}} | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}} و سیستەمی قەڵاکانی | designation1_date = ١٩٨٢ <small>({{بنز|لیژنەی کەلەپووری جیهانی|en|World Heritage Committee|lt=دانیشتنی ٦ەم}})</small> | designation1_type = کلتووری | designation1_criteria = iv, v | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/204 204] | designation1_free1name = هەرێم | designation1_free1value = {{بنز|پێڕستی شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە باکووری ئەمریکا|en|List of World Heritage Sites in North America|lt=کاریبی}} }} | official_name = | other_name = | population_metro = 2,156,350 | population_metro_footnotes = <ref name="j226">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana Population 2025 |وێبگە=World Population Review |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana#:~:text=Havana's%202025%20population%20is%20now,represents%20a%200.18%25%20annual%20change. |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251008185328/https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana#:~:text=Havana's%202025%20population%20is%20now,represents%20a%200.18%25%20annual%20change. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} '''هاڤانا''' ({{IPAc-en|h|ə|ˈ|v|æ|n|ə}}، {{IPAc-en|USalso|h|ə|ˈ|v|ɑː|n|ə}}؛ بە ئیسپانی: {{langx|es|La Habana}} {{IPA|es|la‿aˈβana||HAV.ogg}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Anagó: vocabulario lucumí: El yoruba que se habla en Cuba|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YAqtDwAAQBAJ&dq=%22ain%C3%A1+yogo%22&pg=PT32|بڵاوکەرەوە=Linkgua|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨-٨٤-٩٠٠٧-٨٣٤-١|نووسەر=Cabrera, Lydia|زمان=es}}</ref> {{بنز|پایتەخت|en|Capital city}} و گەورەترین شاری {{بنز|کووبا|en|Cuba}}<nowiki/>یە. دڵی {{بنز|پارێزگای لا هابانا|en|La Habana Province}}<nowiki/>یە، هاڤانا بەندەر و سەنتەری سەرەکیی بازرگانیی وڵاتەکەیە.<ref name="CIA Factbook">[https://web.archive.org/web/20260112183129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba Cuba]. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].</ref> پڕدانیشتووانترین شارە، و گەورەترینە لە ڕووی ڕووبەرەوە، و {{بنز|پێڕستی ناوچە گەورەشارەکان لە ناوچەی کاریبی|en|List of metropolitan areas in the West Indies|lt=دووەم گەورەترین ناوچەی گەورەشارە}} لە هەرێمی {{بنز|کاریبی|en|Caribbean}}. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢١دا بریتی بوو لە کەس،<ref name= Official_census>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|ئیش=2012 Official Census|سەردێڕ= Población total por color de la piel según provincias y municipios|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20131110011903/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|بڵاوکەرەوە= Oficina Nacional de Estadística e Información}}</ref><ref name="CIA Factbook"/> و ڕووبەرەکەی {{convert|728.26|km2|abbr=on}}<ref name=JJ>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.onei.gob.cu/sites/default/files/anuario_demografico_2021_0.pdf|سەردێڕ= Demographic Yearbook of Cuba 2021/Anuario Demografico de Cuba 2021 (in Spanish)|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221118211559/http://www.onei.gob.cu/sites/default/files/anuario_demografico_2021_0.pdf}}</ref>ە بۆ شاری پایتەختەکە و ٨,٤٧٥.٥٧&nbsp;کم<sup>٢</sup>یە بۆ ناوچەی گەورەشارەکەی.<ref name=Official_census/> لەگەڵ ئەوەشدا، ژمارەی دانیشتووانە فەرمییەکەی تا کۆتاییەکانی ٢٠٢٤ دابەزی بۆ ١,٧٤٩,٩٦٤ کەس.<ref name=ONEI>[https://www.facebook.com/ONEI.LaHabana/posts/oneilahabana-%EF%B8%8F-le-informa-hoy-sobre-la%EF%B8%8F-poblaci%C3%B3n-total-residente-en-lahabanadet/979087551446790/ #ONEILaHabana le informa hoy sobre la población total residente en #LaHabanaDeTodos y las estadísticas por género en la sección La Habana en Datos ] - Oficina Provincial de Estadística e Información en La Habana</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aznations.com/population/cu/cities/havana|سەردێڕ=Population of Havana 2026|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927202343/https://www.aznations.com/population/cu/cities/havana|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم شارە لەلایەن {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی|en|Spanish Empire}}یەوە لە ساڵی ١٥١٩ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=La Habana: Fundación, evolución y papel político en el proceso de las independencias americanas (1514-1825)|ساڵ=٢٠٢١|شوێن=Seville|ناونیشان=https://www.upo.es/revistas/index.php/americania/article/view/6307/5455|بڵاوکەرەوە=[[Universidad Pablo de Olavide]]|journal=Americanía|doi=10.46661/americania.6307|یەکەم=Justo|دوایین=Cuño Bonito|پەڕە=٦٦|doi-access=free|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260415204833/https://www.upo.es/revistas/index.php/americania/article/view/6307/5455|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ناوەڕاستی سەدەی ١٦ەمدا توانیبووی پێش {{بنز|سانتیاگۆ دێ کووبا|en|Santiago de Cuba|lt=سانتیاگۆ}} بکەوێت بەهۆی سوودە جیۆستراتیژییەکانی بەندەرەکەیەوە، و لە ساڵی ١٥٥٢دا بوو بە پایتەختی دوورگەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Siglo XVI. Bojeo, conquista y colonización de Cuba. Las primeras villas. Primeras epidemias. Ataques de corsarios y piratas. Primeras noticias médicas de las Actas del Cabildo de La Habana|journal=Cuadernos de Historia de la Salud Pública|issn=0045-9178|issue=96|ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0045-91782004000200006}}</ref> بوو بە شوێنێکی بنەڕەتی بۆ ئیمپراتۆریەتی کۆلۆنیالیزمی ئیسپانی لە ئەمریکاکاندا،{{Sfn|Cuño Bonito|2021|p=64}} و خاڵێکی وەستان بۆ ئەو {{بنز|گالیۆن|en|galleon|lt=گالیۆنانەی}} کە دەگەڕانەوە بۆ نیمچەدوورگەی ئیبیریا، و دیوار و قەڵای بۆ دروست کران بۆ پاراستنی لە هێرشە دەریاییەکان. شارەکە بارەگای {{بنز|حکوومەتی کووبا|en|Government of Cuba}} و چەندین وەزارەتە، بارەگای سەرەکیی چەندین بازرگانی و نیشتمانی زیاتر لە ١٠٠ نووسینگەی دیپلۆماسییە.<ref name="Embassies in Havana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba – Embassies and Consulates |ناونیشان= https://www.embassypages.com/cuba |بڵاوکەرەوە=Embassypages.com|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20181004144931/https://www.embassypages.com/cuba|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩دا، شارەکە سێیەم بەرزترین داهاتی هەبوو لە وڵاتەکەدا.<ref name="Monthly Income by Province">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Workforce and Salary (Section 4.5) |بڵاوکەرەوە=Oficina Nacional de Estadisticas – Republica de Cuba |زمان=es|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101216054154/http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> هاڤانای هاوچەرخ دەکرێت لە بنەڕەتدا وەک سێ شار لە یەک شاردا وەسف بکرێت: {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}}، {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}} و گەڕەکە نوێیەکانی دەوروبەری.<ref name=":2" /> شارەکە زیاتر بەرەو ڕۆژاوا و باشوور لە {{بنز|کەنداوی هاڤانا|en|Havana Harbor|lt=کەنداوەکەوە}} درێژ دەبێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی تەسکەوە دەچیتە ناوی و دابەش دەبێت بۆ سێ بەندەری سەرەکی: {{بنز|کەنداوی هاڤانا#دامەزراوەکان|en|Havana Harbour#Facilities|lt=ماریمێلێنا، گواناباکۆا و ئانتارێس}}. {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}} لە باشوورەوە بۆ باکوور بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە چەند میلێک لە ڕۆژاوای کەنداوەکەوە دەچێتە ناو {{بنز|گەرووی فلۆریدا|en|Straits of Florida}}وە.<ref name="Anuario Estadistico">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anuario Estadistico de Ciudad de La Habana|ناونیشان=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ONE – Oficina Nacional de Estadisticas (National Statistics Office)|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> شارەکە ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیار ڕادەکێشێت<ref name="Havana Tourism">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Section 15 (Turismo), article 15.7 (Visitantes por mes)|ناونیشان=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ONE- Oficina de Estadisticas de Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> (١,١٧٦,٦٢٧ گەشتیاری نێودەوڵەتی لە ٢٠١٠،<ref name="Havana Tourism"/> کە زیادبوونێکی ٢٠٪ بوو لە ٢٠٠٥ەوە). هاڤانای کۆن لە ساڵی ١٩٨٢دا وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی یوونێسکۆ ڕاگەیەندرا.<ref name="UNESCO Havana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Old Havana and its Fortification System|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/204|بڵاوکەرەوە=UNESCO.ORG|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200605025659/http://whc.unesco.org/en/list/204|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شارەکە بە {{بنز|مێژووی هاڤانا|en|History of Havana|lt=مێژوو}}، کلتوور، تەلارسازی و مۆنۆمێنتەکانی ناسراوە.<ref>{{cite encyclopedia |url = https://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana |encyclopedia = Encyclopædia Britannica |title = Havana |first = James Nelson |last = Goodsell |date = 11 April 2017 |access-date = 21 June 2022 |archive-date = 18 May 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150518020801/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana |url-status = live }}</ref> وەک شتێکی باو بۆ کووبا، هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای خولگەیی|en|tropical climate}}ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=42287&cityname=Havana%2C+La+Habana%2C+Cuba&units=|سەردێڕ=Havana climate summary|بڵاوکەرەوە=Weatherbase|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161220065852/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=42287&cityname=Havana%2C+La+Habana%2C+Cuba&units=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == وشەناسی == لە ساڵی ١٥١٤دا، {{بنز|دیێگۆ ڤێلاسکێز دێ کوێلار|en|Diego Velázquez de Cuéllar}} شارۆچکەی ''سان کریستۆباڵ دێ لا هابانا''ی دامەزراند، کە بە واتای '{{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher}}ی هابانا' دێت. تیۆری ئەوە هەیە کە ناوەکە لە {{بنز|هاباگوانێکس|en|Habaguanex}}ەوە وەرگیراوە، کە سەرۆکی هۆزێکی ناوخۆییی ئاخێوەری {{بنز|زمانی تاینۆ|en|Taíno language|lt=تاینۆ}} بووە کە زانیارییەکی کەمی لەسەر هەیە. لە زمانی ئیسپانیدا، ناوەکە بە شێوەیەکی باو وەک Havana یان Hauana دەنووسرا، هەروەک لە بەڵگەنامە مێژووییەکاندا دۆزراوەتەوە. ڕێنووسی "Habana" بە پیتی "b" لە دوای ساڵی ١٧٩٨ەوە زیاتر بەکارهێنرا، و تا ساڵی ١٨٢١ بوو بە شێوازی ستاندارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Why Is Havana Named Havana? |ناونیشان=https://www.cubaheadlines.com/articles/303241 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=CubaHeadlines |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251118041358/https://www.cubaheadlines.com/articles/303241 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاتێک وشەی Habana گونجێنرا بۆ ناو زمانی ئینگلیزی، پیتی ⟨b⟩ گۆڕدرا بۆ ⟨v⟩ بەهۆی دیاردەیەکی زمانەوانییەوە کە پێی دەوترێت {{بنز|بیتاسیزم|en|betacism}}، کە لێکچوونێکی دەنگەکانی {{بنز|نەبزوێنی لێوی|en|voiced bilabial plosive}} و {{بنز|نەبزوێنی لێوی-ددانی|en|voiced labiodental fricative}}یە کە لە زۆربەی شێوەزارەکانی ئیسپانیی مۆدێرندا ڕوودەدات. بەکارهێنانی وشەی ''Havana'' لە ئەدەبیاتدا بە شێوەیەکی تێگەیشتراو لە کاتی {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish–American War}}دا گەیشتە لوتکە، بەڵام هەروەها نوێنەرایەتی جۆرێک لە {{بنز|جگەرە|en|cigar}}، ڕەنگێک، و جۆرێک لە کەروێشکیش دەکات هەروەها وەک شارەکەش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Aleksic |یەکەم١=Adam |سەردێڕ=HABAGUANEX |ناونیشان=https://www.etymologynerd.com/blog/habaguanex |وێبگە=The Etymology Nerd |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220626115548/https://www.etymologynerd.com/blog/habaguanex |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> Havana ئەو ناوە زاڵەیە بۆ شارەکە کە لە فەرهەنگەکانی زمانی ئینگلیزیدا دەدۆزرێتەوە. == مێژوو == {{For timeline}} === سەدەی ١٦ەم === ====سەرەتاکان==== دیێگۆ ڤێلاسکێز لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٥١٤ هاڤانای دامەزراند، لە کەناراوەکەی بەرامبەر، بە دووریی {{convert|69|km|mi|abbr=on}} لە باشووری شوێنەکەی ئێستای. نەخشەیەکی سەرەتایی کووبا کە لە ساڵی ١٥١٤ کێشراوە، دەیکاتە دەمی {{بنز|ڕووباری مایابێک|en|Mayabeque River}}، کە ئێستا شارۆچکەی {{بنز|باتابانۆ، کووبا|en|Batabanó, Cuba|lt=باتابانۆ}}یە.<ref name=poster>{{in lang|es}} [[commons:File:LaHabanaalSur.jpg|Fundación de La Habana a orillas del Río Onicajinal o Mayabeque]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php |سەردێڕ=San Cristóbal de La Habana en el Sur |بڵاوکەرەوە=Mayabeque.blogia.com |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190913141534/http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم نیشتەجێبوونە شکستی هێنا، بە پلەی یەکەم بەهۆی نزم و زۆنگاویی خاکی دەوروبەری ڕووبارەکەوە. هەموو هەوڵەکانی ئیسپانییەکان بۆ دروستکردنی نیشتەجێبوونێک لەم ناوچەیەدا لە کۆتاییدا شکستیان هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.guije.com/pueblo/habana/historia01/c10/index.htm|سەردێڕ=Una población que cambia su asiento o lugar|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260317074429/http://guije.com/pueblo/habana/historia01/c10/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نێوان ساڵانی ١٥١٤ و ١٥١٩دا، ئیسپانییەکان یەکەمین نیشتەجێبوونەکانیان لەسەر کەناراوەکانی باکووری کووبا لە نزیک هاڤانای ئێستا دامەزراند. یەکێکیان ناوی ''لا چۆرێرا'' بوو، لەسەر شوێنی ئێستای {{بنز|قەڵای چۆرێرا|en|Torreón de la Chorrera|lt=قەڵای لا چۆرێرا}}، لە تەنیشت دەمی {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}}. ئەم نیشتەجێبوونە لە شوێنێکی باشتردا بوو لە چاو یەکەمین نیشتەجێبوون لە کەناراوەکانی باشووردا، چونکە زەویی دەوروبەری بەرزتر بوو و دیمەنەکەش کەمتر زۆنگاوی بوو. لا چۆرێرا لە کۆتاییدا بوو بە گەڕەکەکانی {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}} و {{بنز|میرامار، هاڤانا|en|Miramar, Havana|lt=میرامار}}. ئەو شارۆچکەیەی کە بوو بە هاڤانا، لە تەنیشت ئەو شوێنەی کە لەو کاتەدا پێی دەگوترا ''پوێرتۆ دێ کارێناس'' (بە واتای وشەیی، 'بەندەری {{بنز|پاچەوەرکردن|en|Careening}}')، لە ساڵی ١٥١٩ سەرچاوەی گرت. کوالێتیی کەنداوی هاڤانا و کەنداوەکەی دەوروبەری ئەوەیە کە بووە هۆی گۆڕینی شوێنەکەی. {{بنز|پانفیلۆ دێ نارڤایز|en|Pánfilo de Narváez}} ناوەکەی بە هاڤانا بەخشی – کە شەشەمین شارۆچکە بوو لە کووبا دامەزرابێت: ''سان کریستۆباڵ دێ لا هابانا''. ''سان کریستۆباڵ'' {{بنز|پیاوچاکی پارێزەر|en|patron saint}}ی هاڤانایە. یەکەمین شارەکان کە لە دوورگەکەدا دامەزران، وەک بنکەیەک بوون بۆ داگیرکردنی زەوییەکانی تر. ====هێرشەکان==== [[File:Jacquesdesores.jpg|thumb|{{بنز|کۆرسێرە فەڕەنسییەکان|en|French corsairs|lt=کۆرسێری فەڕەنسی}} {{بنز|ژاک دێ سۆرێس|en|Jacques de Sores}} هاڤانا تاڵان دەکات و دەیسووتێنێت لە ساڵی ١٥٥٥دا]] لەبەر ئەوەی هاڤانا وەک بەندەرێکی بازرگانی لە کاریبی دەستی پێکرد، ڕووبەڕووی هێرشی بەردەوامی {{بنز|چەتەی دەریایی|en|buccaneer|lt=چەتەکانی دەریا}}، {{بنز|چەتەی دەریایی|en|pirate|lt=چەتەکان}}، و {{بنز|کۆرسێرە فەڕەنسییەکان|en|French corsairs}} بووەوە. یەکەمین هێرش و سووتاندنی شارەکە کە لێی کەوتەوە لەلایەن کۆرسێری فەڕەنسی {{بنز|ژاک دێ سۆرێس|en|Jacques de Sores}}ەوە بوو لە ساڵی ١٥٥٥دا. ئەم جۆرە هێرشانە {{بنز|تاجی ئیسپانی|en|Spanish Crown}}یان قایل کرد کە پارە بۆ دروستکردنی یەکەمین قەڵاکان لە شارە سەرەکییەکاندا دابین بکات – نەک تەنها بۆ بەرەنگاربوونەوەی چەتەکان و کۆرسێرەکان، بەڵکو بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی زیاتر بەسەر بازرگانیدا لە {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوا|en|West Indies}} و سنووردارکردنی قاچاغچیێتییە بەرفراوانەکە کە بەهۆی کۆتوبەندە بازرگانییەکانی سەپێنراو لەلایەن {{بنز|کاسا دێ کۆنتراتاسیۆن|en|Casa de Contratación}}ی {{بنز|سێڤیلیا|en|Seville}}ەوە سەریهەڵدابوو (کە ماڵێکی بازرگانیی ژێر کۆنترۆڵی تاج بوو و قۆرخکاریی بەسەر بازرگانییدا هەبوو لە جیهانی نوێ).<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Havana - Colonial, Revolution, Cuba {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Havana/History |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.britannica.com/place/Havana/History |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەشتییەکان لە سەرتاسەری {{بنز|جیهانی نوێ|en|New World}}ەوە بەرهەمەکانیان سەرەتا دەهێنایە هاڤانا، بۆ ئەوەی لەلایەن کەشتیگەلەکانەوە ببرێن بۆ ئیسپانیا. ئەو هەزاران کەشتییەی کە لە کەنداوی شارەکەدا کۆدەبوونەوە، وزەیان بە پیشەسازییەکانی کشتوکاڵ و بەرهەمهێنانی هاڤانا دەبەخشی، چونکە دەبوو خۆراک، ئاو، و بەرهەمەکانی تری پێویست بۆ بڕینی زەریایان بۆ دابین بکرێت.<ref name=":1" /> لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٥٩٢دا، {{بنز|فیلیپی دووەمی ئیسپانیا|en|King Philip II of Spain}} نازناوی شاری بەخشی بە هاڤانا. دواتر، شارەکە بە فەرمی وەک "کلیل بۆ جیهانی نوێ و قەڵغانی دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوا" لەلایەن تاجی ئیسپانییەوە دیاریکرا. لەم نێوەندەدا، هەوڵەکان بۆ دروستکردن یان باشترکردنی ژێرخانی بەرگریی شارەکە بەردەوام بوون.<ref name=":1"/> === سەدەی ١٧ەم === [[File:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|thumb|upright=1.15|هاڤانا لە ساڵی ١٦٩٠دا، بەپێی ئەتڵەسی ڤان دێر هاگن. کتێبخانەی بەریتانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://garystockbridge617.getarchive.net/media/atlas-van-der-hagen-kw1049b13-081-panorama-van-havana-a5ef76|سەردێڕ=Nederlands: Dit niet gesigneerde stadspanorama op Havana|وێبگە=garystockbridge617.getarchive.net|ڕێکەوت=١٧٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227234823/https://garystockbridge617.getarchive.net/media/atlas-van-der-hagen-kw1049b13-081-panorama-van-havana-a5ef76|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] هاڤانا لە ماوەی سەدەی ١٧ەمدا بە شێوەیەکی گەورە فراوان بوو. بینای نوێ دروستکران لە زۆرترین کەرەستەکانی دوورگەکە، بەتایبەتی دار، بە تێکەڵکردنی شێوازە تەلارسازییە جیاوازەکانی {{بنز|نیمچەدوورگەی ئیبیریا|en|Iberian Peninsula|lt=ئیبیری}} هەروەها وەرگرتنی زۆرێک لە تایبەتمەندییەکانی دوورگەکانی {{بنز|دوورگەکانی کەناری|en|Canary Islands|lt=کەناری}}. لەم قۆناغەدا، شارەکە چەندین مۆنۆمێنتی مەدەنی و بینای ئایینیی دروستکرد، لەوانە {{بنز|قەڵای مۆرۆ|en|El Morro Castle}}، دێری سانت ئۆگستین، پەرستگای هومییادێرۆ، فوارەی دۆرۆتیا دێ لا لونین لا چۆرێرا، کڵێسای فریشتەی پیرۆز، {{بنز|نەخۆشخانەی سان لازارۆ، هاڤانا|en|Hospital de San Lazaro, Havana|lt=نەخۆشخانەی سان لازارۆ}}، دێری سانتا تێرێسا، و دێری سان فێلیپێ نێری. لە ساڵی ١٦٤٩دا، پەتایەکی کوشندەی {{بنز|تای زەرد|en|yellow fever}} کە لە {{بنز|کارتاگێنا، کۆلۆمبیا|en|Cartagena, Colombia|lt=کارتاگێنا}}وە هێنرابوو، یەک لەسەر سێی دانیشتووانی هاڤانای کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america|بڵاوکەرەوە=PBS|سەردێڕ=Yellow Fever in America|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251202002244/https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.piratesurgeon.com/pages/surgeon_pages/nw_quarantine6.html|سەردێڕ=New World Quarantine During the Golden Age of Piracy, Page 6|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251222230429/https://www.piratesurgeon.com/pages/surgeon_pages/nw_quarantine6.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٦٧٤دا، دروستکردنی دیوارەکانی شارەکە دەستی پێکرد وەک بەشێک لە هەوڵەکانی قەڵابەندکردن. ئەمە تا ساڵی ١٧٤٠ تەواو دەبوو. ===سەدەی ١٨ەم=== [[File:Fachada principal de la catedral de la Habana, en La Ilustración Católica.jpg|thumb|right|{{بنز|کڵێسای سەرەکیی هاڤانا|en|Havana Cathedral}}، ١٧٤٨–١٧٧٧]] لە ناوەڕاستی سەدەی ١٨ەمدا، هاڤانا زیاتر لە حەفتا هەزار دانیشتووانی هەبوو، کە وایکرد ببێتە سێیەم گەورەترین شار لە ئەمریکاکاندا، لە دوای {{بنز|لیما|en|Lima}} و {{بنز|مەکسیکۆ سیتی|en|Mexico City}} بەڵام پێش {{بنز|بۆستن|en|Boston}} و {{بنز|نیویۆرک سیتی|en|New York City}}.<ref>Thomas, Hugh: ''Cuba, A pursuit of freedom'', 2nd Edition, p. 1.</ref> لەو کاتەدا، هاڤانا گرنگترین بەندەر بوو لە {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوای ئیسپانی|en|Spanish West Indies}}، چونکە دامەزراوەکانی هەبوو کە تێیدا کەشتییەکان دەکرانە نۆژەن ببنەوە پێش بەردەوامبوونی گەشتەکەیان. تا ساڵی ١٧٤٠، ببووە گەورەترین و چالاکترین {{بنز|کەشتی‌سازی|en|shipyard}}ی ئیسپانیا و تەنها {{بنز|حەوزی وشک|en|drydock}} لە جیهانی نوێدا.<ref>Harbron, John D..''Trafalgar and the Spanish navy'', Lestrange Maritime Press, 2004, {{ISBN|0-87021-695-3}}, pp. 15–17. Havana built nearly 50% more Ships of the Line than any other Spanish dockyard during the 18th century.</ref> ====جەنگی حەوت ساڵە==== [[File:British ships in the Seven Years War before Havana.jpg|thumb|کەشتیگەلی بەریتانی دەچنە ناو هاڤاناوە]] شارەکە لەلایەن بەریتانییەکانەوە گەمارۆدرا لە کاتی {{بنز|گەمارۆدانی هاڤانا|en|Siege of Havana}} لە {{بنز|جەنگی حەوت ساڵە|en|Seven Years' War}}دا. {{بنز|شەڕی هاڤانا (١٧٦٢)|en|Battle of Havana (1762)|lt=ئەڵقە}}کە لە ٦ی حوزەیرانی ١٧٦٢ دەستی پێکرد، کاتێک لە بەرەبەیاندا، کەشتیگەلێکی بەریتانی کە لە زیاتر لە ٥٠ کەشتی و هێزێکی هاوبەشی زیاتر لە ١١,٠٠٠ پیاو لە {{بنز|هێزی دەریاییی شاهانە|en|Royal Navy}} و {{بنز|سوپای بەریتانیا|en|British Army|lt=سوپا}} پێکهاتبوو، چوونە ناو ئاوەکانی کووباوە و هێزێکی وشکانی و دەریاییان لە ڕۆژهەڵاتی هاڤانا دابەزاند.<ref name="Seven Years War">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Pocock |یەکەم= Tom|سەردێڕ= Battle for Empire: The very first world war 1756–63|chapter = Chapter Six|بڵاوکەرەوە=Michael O'Mara Books |ڕێکەوت= ١٩٩٨|ژپنک= ٩٧٨-١-٨٥٤٧٩-٣٩٠-٤}}</ref> دوای گەمارۆکە، بەریتانییەکان دەستبەجێ هاڤانایان کردەوە بۆ بازرگانیکردن لەگەڵ {{بنز|ئەمریکای باکووری بەریتانی|en|British North America}} و {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوای بەریتانی|en|British West Indies|lt=داگیرگەلەکانی کاریبی}}یاندا، کە بووە هۆی گۆڕانکارییەکی خێرا لە کۆمەڵگەی کووبادا. کەمتر لە ساڵێک دوای داگیرکردنی هاڤانا، {{بنز|پەیماننامەی پاریس (١٧٦٣)|en|Treaty of Paris (1763)|lt=پەیماننامەی پاریس}} لە ساڵی ١٧٦٣دا لەلایەن سێ هێزە شەڕکەرەکەوە واژۆ کرا، کە کۆتایی بە جەنگەکە هێنا. پەیماننامەکە {{بنز|فلۆریدای ئیسپانی|en|Spanish Florida}}ی دایە بەریتانییەکان لە بەرامبەر گەڕاندنەوەی هاڤانا بۆ ئیسپانیا.<ref name="Siege">Thomas, Hugh: Cuba: The Pursuit of Freedom 2nd edition. Chapter One</ref> دوای گەڕاندنەوەی شارەکە، ئیسپانییەکان هاڤانایان گۆڕی بۆ قەڵابەندترین شار لە ئەمریکاکاندا؛ هاوشێوەی کارتاگێنا، شارێک کە لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|بلاس دێ لێزۆ|en|Blas de Lezo}}دا شکستی بە داگیرکارییەکی بەریتانیی ٣٠,٠٠٠ دەریاوان هێنا لە کاتی {{بنز|شەڕی کارتاگێنا دێ ئیندیاس|en|Battle of Cartagena|lt=شەڕی کارتاگێنا}} لە ساڵی ١٧٤١دا. دروستکردن دەستی پێکرد لەسەر ئەوەی کە دەبوو ببێتە {{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña|lt=قەڵای سان کارلۆس دێ لا کابانیا}}، سێیەم گەورەترین قەڵای ئیسپانی لە جیهانی نوێدا لە دوای {{بنز|کاستیلۆ سان کریستۆڤاڵ (سان خوان)|en|Castillo San Cristóbal (San Juan)|lt=کاستیلۆ سان کریستۆڤاڵ}} و {{بنز|کاستیلۆ سان فێلیپێ دێل مۆرۆ|en|Castillo San Felipe del Morro}}، کە هەردووکیان لە {{بنز|سان خوان، پۆرتۆ ڕیکۆ|en|San Juan, Puerto Rico|lt=سان خوان}}، پۆرتۆ ڕیکۆ هەڵکەوتوون. لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٧٩٦دا، پاشماوەکانی {{بنز|کریستۆفەر کۆڵومبس|en|Christopher Columbus}} لە {{بنز|سانتۆ دۆمینگۆ|en|Santo Domingo}}وە گوازرانەوە بۆ کووبا. لەوێ مانەوە تا ساڵی ١٨٩٨، کاتێک گوازرانەوە بۆ {{بنز|کڵێسای سەرەکیی سێڤیلیا|en|Seville Cathedral}} دوای ئەوەی ئیسپانیا کووبای لەدەستدا لە {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish-American War}}دا. ===سەدەی ١٩ەم=== [[File:Havana Harbor entrance (cropped, includes original border).jpg|thumb|right|دەروازەی کەنداوی هاڤانا لە ساڵی ١٨٤١ لەلایەن ببیلیۆگرافیشێس ئینستیتووت بۆ مەیێرس یونیڤێرسوم]] بەهۆی زیادبوونی بازرگانی لە نێوان کاریبی و ئەمریکای باکوور لە سەرەتای سەدەی ١٩ەمدا، هاڤانا بوو بە شارێکی ئاوەدان و گەشەسەندوو. شانۆکانی هاڤانا دیارترین ئەکتەرەکانی سەردەمەکەیان تێدا نمایش دەکرا، و خۆشگوزەرانی لە نێوان چینی ناوەندیی تازە پێگەیشتوودا بووە هۆی دروستکردنی کۆشکی نوێی کلاسیکیی گرانبەها. لەم قۆناغەدا، هاڤانا بە "پاریسی {{بنز|ئەنتێلیز|en|Antilles}}" ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Exciting Story of Cuba|دوایین=Bracker|یەکەم=Hans|ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[CreateSpace]]|ژپنک=٩٧٨١٤٨٤٨٠٩٤٥٧}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٧دا، یەکەمین هێڵی ئاسنین لە وڵاتەکەدا لە هاڤانا دروست کرا، کە مەودایەکی {{convert|51|km|abbr=on}} بوو لە نێوان هاڤانا و {{بنز|بێخوکاڵ|en|Bejucal}}، کە بەکاردەهێنرا بۆ گواستنەوەی شەکر لە دۆڵی {{بنز|گوینێس|en|Güines}}ەوە بۆ بەندەری هاڤانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Comisión Oficial para la Conmemoración del Primer Centenario del Ferrocarril en España|سەردێڕ=Cien años de ferrocarril en España, 1|بڵاوکەرەوە=Comisión|شوێن=Madrid|ساڵ=١٩٤٨}}</ref> بەمە، کووبا بوو بە حەوتەمین وڵات لە جیهاندا کە هێڵی ئاسنینی هەبێت، و یەکەمین وڵاتی {{بنز|ئەمریکای لاتین|en|Latin America|lt=ئەمریکای لاتینی}} و {{بنز|ئیسپانیزمان|en|Spanish-speaking}} بوو کە ئەمە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba's Railroad Museum Packed with History|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Havana Times]]|ناونیشان=https://havanatimes.org/other-galleries/cubas-railroad-museum-packed-with-history/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251207002818/https://havanatimes.org/other-galleries/cubas-railroad-museum-packed-with-history/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە درێژایی سەدەکە، هاڤانا بەردەوام بوو لە دروستکردنی دامەزراوەی کلتووریی زیاتر، وەک {{بنز|شانۆی تاکۆن|en|Tacón Theatre}}، کە دواتر بوو بە {{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Gran Teatro de La Habana}}. لە ساڵی ١٨٦٣دا، دیوارەکانی شارەکە ڕووخێندران بۆ ئەوەی شارەکە بتوانرێت فراوان بکرێت. {{بنز|کۆیلایەتی لە کووبا|en|Slavery in Cuba}} تا ساڵی ١٨٨٦ یاسایی بوو، کە بووە هۆی دروستبوونی ئارەزوو لەلایەن کۆیلەدارەکانەوە لە {{بنز|باشووری ئەمریکا|en|American South}} کە بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕان بۆ پاراستنی {{بنز|ویلایەتی کۆیلەدار|en|slave state}}. {{بنز|سوارچاکانی بازنەی زێڕین|en|Knights of the Golden Circle}} پێشنیاری 'بازنەی زێڕین'یان کرد بە نیوەتیرەی ١٢٠٠ میل کە تێیدا کۆیلایەتی هێشتا ڕێگەپێدراو دەبێت. بازنەکە لەسەر هاڤانا چەق دەبەستێت و بەشێکی زۆری ئەمریکای باکوور دەگرێتەوە. دوای ئەوەی {{بنز|ویلایەتە کۆنفیدڕاڵییەکانی ئەمریکا|en|Confederate States of America}} لە {{بنز|جەنگی ناوخۆییی ئەمریکا|en|American Civil War}}دا لە ساڵی ١٨٦٥ شکستیان هێنا، زۆرێک لە کۆیلەدارەکانی پێشوو بە کەشتی هەڵاتن بۆ هاڤانا، لەوانەش وەزیری دەرەوەی کۆنفیدڕاڵی {{بنز|جودا پی. بێنجامین|en|Judah P. Benjamin}} و جێگری سەرۆک و وەزیری جەنگی کۆنفیدڕاڵی {{بنز|جۆن سی. بڕێکینریج|en|John C. Breckinridge}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Heck|یەکەم=Frank H.|ساڵ=١٩٧٦|سەردێڕ=Proud Kentuckian: John C. Breckinridge, 1821–1875|شوێن=Lexington, Kentucky|بڵاوکەرەوە=The University Press of Kentucky|ژپنک=٠-٨١٣١-٠٢١٧-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.essentialcivilwarcurriculum.com/confederate-diaspora.html|سەردێڕ=Confederate Diaspora|نووسەر=Dr. Claire M. Wolnisty|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251206184429/https://www.essentialcivilwarcurriculum.com/confederate-diaspora.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە پەنابەرەکان لە کووبا مانەوە تا ئەو کاتەی {{بنز|ئاندرو جۆنسۆن|en|Andrew Johnson}} لێخۆشبوونی گشتی بەخشی بە کۆنفیدڕاڵییەکانی پێشوو لە ساڵی ١٨٦٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Davis|یەکەم=William|سەردێڕ=Breckinridge: Statesman, Soldier, Symbol|بڵاوکەرەوە=University Press of Kentucky|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨٠٨١٣١٥٩٩٧٣}}</ref> ====سەربەخۆیی کووبا==== [[File:Destruction of "Maine", Havana harbor, Cuba, Spanish-American War 1898 LCCN2013646059.jpg|thumb|right|وێرانبوونی {{بنز|یوو ئێس ئێس مەین (١٨٩٠)|en|USS Maine (1890)|lt=یوو ئێس ئێس مەین}} لە کەنداوی هاڤانادا]] نوقمبوونی کەشتی جەنگیی {{بنز|یوو ئێس ئێس مەین (١٨٩٠)|en|USS Maine (1890)|lt=یوو ئێس ئێس مەین}} لە کەنداوی هاڤانادا هۆکاری ڕاستەوخۆی {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish–American War}} بوو.<ref>{{in lang |en}} [http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/ Spanish–American War] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011117054641/http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/ |date=17 November 2001 }}, Effects of the Press on Spanish-American Relations in 1898</ref> لە کووبا، جەنگەکە لوتکەی {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی کووبا|en|Cuban War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆیی لەگەڵ ئیسپانیا}} بوو، کە پێشتر بۆ ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بوو. لە ١٢ی ئابی ١٨٩٨دا، ئیسپانیا دەستبەرداری سەروەریی خۆی بوو بەسەر کووبادا، و بەمەش کۆتایی بە بوونی ئیسپانییەکان لە {{بنز|ئەمریکاکان|en|Americas}} هێنا. ===سەدەی ٢٠ەم === [[File:Raising the Cuban flag on the Governor General's Palace at noon on May 20, 1902.gif|thumb|بەرزکردنەوەی ئاڵای کووبا لەسەر کۆشکی پارێزگاری گشتی لە نیوەڕۆی ٢٠ی ئایاری ١٩٠٢دا]] [[File:Paseo del Prado in Havana in 1920.jpg|thumb|[[Paseo del Prado, Havana]] لە ١٩٠٩دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50322553?ocid=socialflow_twitter|سەردێڕ=In pictures: Havana celebrates 500 years of foundation|وێبگە=[[BBC News Online]]|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231001181708/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50322553?ocid=socialflow_twitter|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] [[File:Havana - air view (cropped).jpg|thumb|right|ئێل کاپیتۆلیۆ لە ١٩٣٣دا، چاپێکی فۆتۆمیکانیکی (پۆستکارت)]] ====سەردەمی کۆماری==== هاڤانا بوو بە پایتەختی {{بنز|کۆماری کووبا (١٩٠٢-١٩٥٩)|en|Republic of Cuba (1902–1959)|lt=کۆماری کووبا}}ی تازە سەربەخۆ لە ساڵی ١٩٠٢دا. شارەکە میوانداریی مەراسیمی سوێندخواردنی یەکەمین سەرۆکی کووبا، {{بنز|تۆماس ئێسترادا پالما|en|Tomás Estrada Palma}}ی کرد، کە پێیان وابوو بەرزترین پێوەرەکانی دەستپاکی کارگێڕیی پاراستووە لە سەردەمی کۆمارەکەدا.<ref name=":13">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historia de Cuba: la lucha de un pueblo por cumplir su destino histórico y su vocación de libertad |دوایین=Masó y Vázquez |یەکەم=Calixto |ساڵ=١٩٧٦|بڵاوکەرەوە=Ediciones Universal |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٧٢٩-٨٧٥-٩|edition=2nd|شوێن=Miami, Fla.}}</ref> لە تەممووزی ١٩٤٠دا، لە کاتی {{بنز|جەنگی جیهانیی دووەم|en|World War II}}دا، کووبا میوانداریی {{بنز|کۆنفرانسی هاڤانا (١٩٤٠)|en|Havana Conference (1940)|lt=کۆنفرانسی هاڤانا}}ی کرد، کە تێیدا نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ٢٠ وڵاتی تر لە ئەمریکای لاتین لە هاڤانا کۆبوونەوە و ڕێککەوتن لەسەر سیاسەتێکی بەرگریکردن لە داگیرگە و پاشکۆکانی خاوەندارێتی ئەورووپی لە باکوور و باشووری ئەمریکادا، ئەگەر وڵاتی خاوەندار بکەوێتە دەست {{بنز|هێزەکانی تەوەر|en|Axis powers}}. لە ساڵی ١٩٥٨دا، کووبا وڵاتێکی تا ڕادەیەک دەوڵەمەند بوو بەپێی پێوەرەکانی ئەمریکای لاتین، و لە هەندێک حاڵەتدا تەنانەت بەپێی پێوەرەکانی جیهانیش.<ref name=asce>{{Harvnb|Smith|Llorens|1998}}.</ref> سێیەم بەرزترین تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی بۆ هەر تاکێک لە ئەمریکای لاتین هەبوو لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، کە تەنها {{بنز|ڤێنیزوێلا|en|Venezuela}} و {{بنز|ئوروگوای|en|Uruguay}} پێشی کەوتبوون. کووبا لەوانەیە هەندێک لە گەورەترین یاساکانی پاراستنی کاری بۆ کرێکاران لە ئەمریکاکاندا جێبەجێ کردبێت، لەوانەش قەدەغەکردنی دەرکردن لە کار و پاراستن لە دژی {{بنز|میکانیزەکردن|en|mechanization}}. ئەمانە تا ڕادەیەکی زۆر بەدەستهێنران "لەسەر حیسابی بێکاران و جووتیاران"، کە بووە هۆی جیاوازیی ئابووری.<ref>{{Harvnb|Baklanoff|1998}}.</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٣٣ و ١٩٥٨دا، کووبا بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێساکانی ئابووریی فراوان کرد، کە بووە هۆی کێشەی زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thomas |یەکەم= Hugh|ساڵ= ١٩٩٨|سەردێڕ=Cuba or the Pursuit of Freedom |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٦-٨٠٨٢٧-٢|پەڕە= ١١٧٣|بڵاوکەرەوە= Da Capo Press}}</ref> بێکاری بوو بە کێشەیەک کاتێک دەرچووانی زانکۆ کە دەچوونە ناو هێزی کارەوە نەیاندەتوانی کار بدۆزنەوە. چینی ناوەندی، کە لەو کاتەدا بەراورد دەکرا لەگەڵ ئەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕووی سامانەوە، تا دەهات زیاتر ناڕازی دەبوو لە بێکاری و چەوساندنەوەی سیاسی، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا سەندیکاکانی کرێکاران بەردەوام بوون لە پشتگیریکردنی {{بنز|فولگێنسیۆ باتیستا|en|Fulgencio Batista|lt=باتیستا}} تا دوا ساتەکان. هەرچەندە کووبا بەرزترین ڕێژەی {{بنز|جێگەی نەخۆشخانە|en|hospital bed}}ی هەبوو بۆ خەڵک لە کاریبیدا (٨٨ قەرەوێڵە بۆ هەر ٣٠٠ کەسێک)، نزیکەی ٨٠٪یان لە هاڤانا بوون. لە دەرەوەی پایتەخت، تەنها یەک نەخۆشخانەی گوندنشین هەبوو، کە بە ١٠ قەرەوێڵە ئامادە کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Report on the Situation of Human Rights in Cuba Inter-Am. C.H.R.|ساڵ=١٩٨٣|ناونیشان=https://humanrts.umn.edu/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251223073536/https://humanrts.umn.edu/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|لەشفرۆشی لە کووبا|en|Prostitution in Cuba}} بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کرد لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە هاڤانادا چڕببووەوە. ژمارەی لەشفرۆشان لە شارەکەدا لە ٤,٠٠٠ لە ساڵی ١٩١٢ەوە گەشەی کرد بۆ زیاتر لە ١١,٠٠٠ لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، کە ناوبانگێکی بەخشی بە شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WBvTDQAAQBAJ|سەردێڕ=Inside Cuba: The History, Culture, and Politics of an Outlaw Nation|یەکەم١=John|دوایین١=Miller|یەکەم٢=Aaron|دوایین٢=Kenedi|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Da Capo Press|ژپنک=٩٧٨١٥٦٩٢٤٤٨٤٥}}</ref> ====دوای شۆڕش==== [[File:Paseo de Martí, szemben jobbra a San Lazaro. Fortepan 89075.jpg|thumb|پاسیۆ دێ مارتی لە ١٩٧٨دا]] دوای {{بنز|شۆڕشی کووبا|en|Cuban Revolution}} لە ساڵی ١٩٥٩دا، حکوومەتی نوێی شۆڕشگێڕ بە سەرۆکایەتیی {{بنز|فیدڵ کاسترۆ|en|Fidel Castro}} دەستی کرد بە باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان، نیشتەجێکردنی گشتی، و بینا فەرمییەکان. سەرەڕای ئەوەش، دەستبەسەرداگرتنی لەناکاوی هەموو موڵک و پیشەسازییە تایبەتەکان لەلایەن کاسترۆوە (لەژێر مۆدێلێکی {{بنز|مارکسیست-لێنینیزم|en|Marxist-Leninist}}دا)، بەدوایدا {{بنز|گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا|en|United States embargo against Cuba|lt=گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا}} لە ساڵی ١٩٦٠دا، بووە هۆی کەمایەسییەک کە بە سەختی لێدانی دا لە کووبا و هاڤانا. تا ساڵانی ١٩٦٦-٦٨، حکوومەتی کووبا هەموو قەوارە بازرگانییە تایبەتەکانی لە کووبادا {{بنز|خۆماڵیکردن|en|nationalized|lt=خۆماڵی کرد}}، تا دەگاتە "جۆرە دیاریکراوەکانی فۆرمەکانی بازرگانیی تاکەکەسیی بچووک" وەک لە یاسای ژمارە ١٠٧٦دا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر= Nigel Hunt |ناونیشان= http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236 |سەردێڕ= Cuba Nationalization Laws |بڵاوکەرەوە= cuba heritage .org |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100916065256/http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236}}</ref> دابەزینێکی ئابووری ڕوویدا دوای {{بنز|هەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت|en|Dissolution of the Soviet Union|lt=داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت}} لە ساڵی ١٩٩١دا. ئەم دوو وڵاتە {{بنز|پەیوەندییەکانی کووبا و یەکێتیی سۆڤیەت|en|Cuba – Soviet Union relations|lt=پەیوەندییەکی نزیک}}یان هەبوو، و کاتێک یارمەتییە داراییەکانی سۆڤیەت کۆتاییان هات، ملیارەها دۆلار کە کووبا لە یەکێتیی سۆڤیەتەوە وەریدەگرت لەدەست چوون. زۆر کەس پێیان وابوو حکوومەتی شۆڕشگێڕ بەم زووانە دادەڕمێت، هەروەک چۆن بەسەر {{بنز|دەوڵەتی پاشکۆ|en|satellite state|lt=دەوڵەتە پاشکۆکانی}} سۆڤیەتدا هات لە {{بنز|ئەورووپای ڕۆژهەڵات|en|Eastern Europe}}. ===سەدەی ٢١ەم=== {{بنز|گەشتیاری لە کووبا|en|Tourism in Cuba}} وەبەرهێنەرانی بیانی هێناوە بۆ نۆژەنکردنەوەی بینای خۆماڵیکراوی مانزانا دێ گۆمێز و گۆڕینی بۆ {{بنز|هۆتێلی گەورەی مانزانا کێمپینسکی لا هابانا|en|Gran Hotel Manzana Kempinski La Habana}}، هۆتێلێکی {{بنز|پۆلێنکردنی هۆتێل|en|Hotel rating|lt=٥-ئەستێرە}}، کە هەوڵەکان بۆ پەرەپێدانی پیشەسازی میوانداریی شارەکە پیشان دەدات. لە {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}}، ژمارەیەک شەقام و گۆڕەپان نۆژەنکراونەتەوە لە هەوڵێکدا بۆ ڕاکێشانی گەشتیاریی زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071012210544/http://granma.cu/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ= Elogian capital humano en restauración de La Habana|ئیش= Digital Granma Internacional|ڕێکەوت= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان= http://www.granma.cu/granmad/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html|زمان= es}}</ref> لە شەوی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، گێژەلوولەیەکی توند و وێرانکەری نائاسایی بەناو هاڤانادا تێپەڕی. گێژەلوولەکە هەشت کەسی کوشت و زیاتر لە ١٩٠ کەسی بریندار کرد. پۆلێنکردنێکی فەرمیی EF4ی پێدرا لەسەر {{بنز|پێوەری فووجیتای پێشکەوتوو|en|Enhanced Fujita scale}} لەلایەن {{بنز|پەیمانگای کەشناسیی کووبا|en|Instituto de Meteorología de Cuba|lt=پەیمانگای کەشناسیی کووبا}}وە، کە وایکرد ئەمە ببێتە یەکەمین گێژەلوولەی F4 یان EF4 لە کووبادا لە دوای ساڵی ١٩٤٠ەوە. == کارگێڕی == ===پارێزگارێتی (١٥٥٠ - ١٦٠١) === ئەنجومەنی شاری هاڤانا بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٥٥٠ دروست کرا، لە سەردەمی {{بنز|پارێزگارێتی کووبا|en|Governorate of Cuba}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=UNESCO recognizes the Acts of the Havana City Council {{!}} Arte por Excelencias |ناونیشان=https://www.arteporexcelencias.com/en/events-500-aniversario/unesco-recognizes-acts-havana-city-council |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.arteporexcelencias.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003547/https://www.arteporexcelencias.com/en/events-500-aniversario/unesco-recognizes-acts-havana-city-council |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٥٥٧دا، ئەنجومەنەکە دەنگیدا بە قەدەغەکردنی هەموو پیاوە ڕەشپێستە ئازادکراوەکان لە خاوەندارێتیکردنی مەیخانە، خان، و فرۆشتنی تووتن یان شەراب.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuban history timeline: 1492 thru 1775 |ناونیشان=http://www.historyofcuba.com/history/time/timetbl1.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.historyofcuba.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222190050/http://historyofcuba.com/history/time/timetbl1.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کاپتنی گشتی (١٦٠٧ - ١٨٩٨) === لە سەردەمی {{بنز|کاپتنی گشتیی کووبا|en|Captaincy General of Cuba}}، ئەنجومەنی شاری هاڤانا بوونی هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Acts of the Havana City council (colonial period 1550-1898) - Memory of the World |ناونیشان=https://www.unesco.org/en/memory-world/acts-havana-city-council-colonial-period-1550-1898 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241203232759/https://www.unesco.org/en/memory-world/acts-havana-city-council-colonial-period-1550-1898 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> [[File:Habana - Plaza de Armas y Ayuntamiento 01.jpg|thumb|هۆڵی شارەوانی و "پلازا دێ ئارماس"، ١٩٣٧]] === کۆماری کووبا (١٩٠١ - ١٩٥٩) === دوای {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی کووبا|en|Cuban War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی کووبا}}، کووبا دەستوورێکی نوێی لە ساڵی ١٩٠١دا دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Economic History and Economy of Cuba |ناونیشان=https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cuba.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.sjsu.edu |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110913044312/https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cuba.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەنجومەنی شاری هاڤانا لە ٢ی تەممووزی ١٩٠١دا دووبارە کرایەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ١٩٠١|سەردێڕ=Havana City Council Inaugurated. |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1901/07/02/archives/havana-city-council-inaugurated.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251012012044/https://www.nytimes.com/1901/07/02/archives/havana-city-council-inaugurated.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلفرێدۆ زایاس بۆ ماوەیەکی کورت وەک سەرۆک شارەوانی دیاریکرا، بەدوایدا دانانی {{بنز|میگێل خێنێر|en|Miguel Gener|lt=میگێل خێنێر ئی ڕینکۆن}}، وەزیری دادی بەوەکالەتی کووبا هات،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Department |یەکەم=United States War |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4_hIAQAAMAAJ |سەردێڕ=Annual Reports of the War Department |ڕێکەوت=١٩٠١|بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251123024552/https://books.google.com/books?id=4_hIAQAAMAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای بردنەوەی {{بنز|هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی کووبا ١٩٠٠|en|1900 Cuban local elections}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alfredo Zayas |ناونیشان=https://www.latinamericanstudies.org/zayas-bio.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.latinamericanstudies.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.latinamericanstudies.org/zayas-bio.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>Averhoff Purón, Mario. ''Los primeros partidos políticos''. La Habana: Instituto Cubano del Libro, 1971. p. 66</ref><ref name=":3" /> لە ساڵی ١٩٠٢دا، بەهۆی چاوەڕوانیی لێکۆڵینەوەیەکەوە لەلایەن {{بنز|ئێمیلیۆ نونێز|en|Emilio Núñez}}ەوە، خێنێر لە پۆستی سەرۆک شارەوانیی هاڤانا لەلایەن {{بنز|لیۆناردوود|en|Leonard Wood}}ەوە لادرا، دوای ئەوەی کە دەنگدانی بیست و سێ لە کۆی بیست و پێنج ئەندامی ئەنجومەنی شار داوایان لێکرد کە ئەوە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Salt Lake Herald {{!}} 1902-01-09 {{!}} Page 7 {{!}} Mayor of Havana Said to be a Boodler Already |ناونیشان=https://newspapers.lib.utah.edu/details?id=10378420 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=newspapers.lib.utah.edu |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250529070049/https://newspapers.lib.utah.edu/details?id=10378420 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===کۆماری مۆدێرن=== دوای {{بنز|شۆڕشی کووبا|en|Cuban Revolution}} لە ساڵی ١٩٥٩دا، حکوومەتی شارەوانیی هاڤانا دووبارە پێکهێنرایەوە وەک بەشێک لە پێکهێنانەوەیەکی بەرفراوانتری دەوڵەتی کووبا لەلایەن حکوومەتی شۆڕشگێڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Toft |یەکەم=Nigel |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Old Havana as an Exemplary Case of World Heritage Protection |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/41945926 |journal=International Journal of Cuban Studies |بەرگ=٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٢–٤٢|jstor=41945926 |issn=1756-3461 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.jstor.org/stable/41945926 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەستووری ساڵی ١٩٧٦ کە {{بنز|ئەنجومەنی نیشتمانیی دەسەڵاتی گەل|en|National Assembly of People's Power}}ی دامەزراند، دەسەڵاتی سیاسیی ناوەندی کرد و حکوومەتی هاڤانای دووبارە گۆڕی. دەستوورەکە پێگەی هەردوو شار (شاری هاڤانا) و پارێزگا (پارێزگای هاڤانا)ی بە هاڤانا بەخشی، بەم شێوەیە هاڤانا وەک هەم شار و هەم پارێزگایەکی کووبا کار دەکات. لەلایەن ئەنجومەنێکی شار-پارێزگاوە بەڕێوەدەبرێت کە پارێزگارێک وەک ئەفسەری باڵا کاری تێدا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rodriguez |یەکەم=Andrea |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Cuba elige gobernadores ajustándose a nueva Constitución |زمان=es |ناونیشان=https://apnews.com/article/2fad9d6d53fa47b1a584e71fc5874506 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221109162110/https://apnews.com/article/2fad9d6d53fa47b1a584e71fc5874506 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگاری ئێستا {{بنز|یانێت هێرناندێز پێرێز|en|Yanet Hernández Pérez}}ە، ئەو لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣دا هەڵبژێردرا. شارەکە سەربەخۆیییەکی کەمی هەیە و پشت بە حکوومەتی نیشتمانی دەبەستێت، بەتایبەتی بۆ زۆربەی کۆتوبەندە داراییەکانی و ئاڕاستە سیاسییەکەی. [[File:Comité Central PCC.jpg|thumb|left|لێژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کووبا (لێژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کووبایی)]] دەنگدەران نوێنەران هەڵدەبژێرن بۆ ئەنجومەنە شارەوانییەکان لە هەڵبژاردنە کێبڕکێکارییەکاندا هەموو پێنج ساڵ جارێک، و ئەنجومەنە شارەوانییەکان بەرپرسیارن لە هەر یەکێک لە ناوچەکانی شارەکە. ئەم ئەنجومەنانە سەرۆک و جێگری سەرۆک ناوچەکان هەڵدەبژێرن، کە هاوتای سەرۆک شارەوانییەکان و جێگرانی سەرۆک شارەوانییەکانن لە پارێزگاکانی تردا. تەنها یەک پارتی سیاسی هەیە، ئەویش {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی کووبا|en|Communist Party of Cuba|lt=پارتی کۆمۆنیست}}ە، بەڵام لەبەرئەوەی دەبێت لایەنی کەم دوو کاندید هەبن، ئەندامانی پارتی کۆمۆنیست زۆرجار کێبڕکێی یەکتر دەکەن. داواکراو نییە کە کاندیدەکان ئەندامی پارتەکە بن. ئەوان ڕاستەوخۆ لەلایەن هاووڵاتیانەوە لە کۆبوونەوە کراوەکاندا لە ناو هەر بازنەیەکی هەڵبژاردندا کاندید دەکرێن. نوێنەرانی ئەنجومەنی شارەوانی لە ناو ناوچەکاندا لە بەرامبەردا ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا هەڵدەبژێرن (تا ساڵی ٢٠١٩ ئەنجومەنی پارێزگا بوو)، کە لە هاڤانادا نزیکەی وەک ئەنجومەنی شار کار دەکات؛ سەرۆکەکەی پارێزگار و جێگری پارێزگار دیاری دەکات، کە وەک سەرۆک شارەوانی و جێگری سەرۆک شارەوانیی هاڤانا خزمەت دەکەن و دەتوانرێت یان لەلایەن ئەنجومەنەکەوە هەڵبژێردرێن یان لەلایەن سەرۆکەوە دەستنیشان بکرێن بە پەسەندکردنی ئەنجومەنەکە. هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ هەیە بۆ نوێنەرانی شارەکە بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی لەسەر بنەمای لیستەکان، و بەشێک لە کاندیدەکان لەسەر ئاستی ناوخۆیی کاندید دەکرێن. ئەنجومەنەکانی گەل (Consejos Populares) لە نوێنەرانی شارە ناوخۆییەکان پێکدێن کە نوێنەرێکی تەواوکات هەڵدەبژێرن بۆ سەرۆکایەتیکردنی دەزگاکە. ئەم ئەنجومەنانە ڕاستەوخۆ بەرپرسیارن لە گەڕەک و ناوچەکانی شارەکە. سەرەڕای ئەوەش، بەشداریی "ڕێکخراوە جەماوەرییەکان" و نوێنەرانی دەزگا حکوومییە ناوخۆییەکان، پیشەسازییەکان و خزمەتگوزارییەکان هەیە. ١٠٥ ئەنجومەنی گەل لە هاڤانادا هەر یەکەیان تێکڕای ٢٠,٠٠٠ دانیشتوو دەگرێتەوە.{{Citation needed|date=December 2021}} پارێزگای پێشووی {{بنز|پارێزگای لا هابانا (١٩٧٦–٢٠١٠)|en|La Habana Province (1976–2010)|lt=لا هابانا}} (هاڤانا کامپۆ) لە ساڵی ٢٠١٠دا دابەشکرا بۆ {{بنز|پارێزگای ئارتێمیسا|en|Artemisa Province|lt=ئارتێمیسا}} و {{بنز|پارێزگای مایابێک|en|Mayabeque Province}}. مایابێک سنووری باشوور و ڕۆژهەڵات پێکدەهێنێت، و ئارتێمیسا سنووری ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Proponen en Pleno del Partido dos nuevas provincias cubanas: Artemisa y Mayabeque (+ Infografía) |ناونیشان=http://www.cubadebate.cu/noticias/2010/06/07/cuba-tiene-dos-nuevas-provincias-artemisa-y-mayabeque/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180424032912/http://www.cubadebate.cu/noticias/2010/06/07/cuba-tiene-dos-nuevas-provincias-artemisa-y-mayabeque/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == جوگرافیا == === شوێن === [[File:La_Habana._Fisico.png|thumb|نەخشەی تۆپۆگرافیی هاڤانا]] [[File:La Habana Nasa.jpg|thumb|دیمەنی مانگی دەستکردی هاڤانا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥دا]] [[File:Paseo del Prado, La Habana.jpg|thumb|right|[[Paseo del Prado, Havana]] لە نیسانی ٢٠١٩دا]] هاڤانا دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی باکووری کووبا بە درێژایی {{بنز|گەرووی فلۆریدا|en|Straits of Florida}}، لە باشووری {{بنز|کلیلی فلۆریدا|en|Florida Keys}}، لەو شوێنەی کە تێیدا {{بنز|کەنداوی مەکسیک|en|Gulf of Mexico}} بە زەریای ئەتڵەسییەوە دەبەسترێتەوە. شارەکە زۆربەی بەشەکانی بەرەو ڕۆژاوا و باشوور لە کەنداوەکەوە درێژ دەبێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی تەسکەوە دەچیتە ناوی و دابەش دەبێت بۆ سێ بەندەری سەرەکی: ماریمێلێنا، گواناباکۆا، و ئانتارێس. {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}} لە باشوورەوە بۆ باکوور بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە چەند میلێک لە ڕۆژاوای کەنداوەکەوە دەچێتە ناو گەرووی فلۆریداوە.{{citation needed|date=March 2024}} شارەکە بە زۆری لەسەر گردە نزمەکان هەڵکەوتووە کە بە نەرمی لە گەرووی فلۆریداوە بەرز دەبنەوە. بەرزبوونەوەیەکی شایەنی سەرنج، زنجیرە بەردە قسڵە بەرزەکەی ٢٠٠ پێ (٦٠ مەتر)یە کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لێژ دەبێتەوە و لە بەرزاییەکانی {{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña}} و {{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes del Morro|lt=ئێل مۆرۆ}} کۆتایی دێت، کە شوێنی قەڵاکانی ئیسپانییە و بەسەر کەنداوی ڕۆژهەڵاتدا دەڕوانن. بەرزبوونەوەیەکی تری دیار، گردەکەی لای ڕۆژاوایە کە {{بنز|زانکۆی هاڤانا|en|University of Havana}} و {{بنز|قەڵای پادشا|en|Castillo del Príncipe (Havana)}}ی لەسەرە.{{citation needed|date=March 2024}} === کەشوهەوا === هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای خولگەیی|en|tropical climate}}ە کە بەهۆی شوێنی دوورگەکەوە لە ناو پشتێنەی {{بنز|بای بازرگانی|en|trade wind}}ەکان و بەهۆی تەوژمە گەرمەکانی دەریاوە هاوسەنگ کراوە.{{clarify|date=December 2021}} بەپێی {{بنز|پۆلێنکردنی کەشوهەوای کۆپن|en|Köppen climate classification}}، هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای ساڤانای خولگەیی|en|tropical savanna climate}}یە (''Aw'') کە زۆر نزیکە لە {{بنز|کەشوهەوای دارستانی باراناویی خولگەیی|en|tropical rainforest climate}} (''Af'') و {{بنز|کەشوهەوای مۆنسۆنی خولگەیی|en|tropical monsoon climate}} (''Am''). تێکڕای پلەکانی گەرما لە {{convert|22|°C|°F|abbr=on}} لە کانوونی دووەم و شوباتدا تا دەگاتە {{convert|28|°C|°F|abbr=on}} لە ئابدا دەگۆڕێت. پلەی گەرما دەگمەنە بۆ خوار {{convert|10|°C|°F|abbr=on}} دابەزێت. نزمترین پلەی گەرما {{convert|1|°C|°F|abbr=on}} بووە لە سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس، بۆیێرۆس. نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو لە کووبادا {{convert|0|°C|°F|abbr=on}} بووە لە باینۆا، {{بنز|پارێزگای مایابێک|en|Mayabeque Province}} (پێش ساڵی ٢٠١١ بەشی ڕۆژهەڵاتی پارێزگای هاڤانا بوو). بارانبارین قورسترینە لە حوزەیران و تشرینی یەکەمدا و سووکترینە لە کانوونی یەکەمەوە تا نیسان، کە تێکڕای ساڵانەی دەگاتە {{convert|1200|mm|in|abbr=on}}. زریانەکان ناوبەناو لە دوورگەکە دەدەن، بەڵام بە شێوەیەکی ئاسایی لە کەناراوەکانی باشوور دەدەن، و زیانەکان لە هاڤانا کەمتر بووە لە چاو شوێنەکانی تری وڵاتەکەدا.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana {{!}} History, Climate, Population, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Havana |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170730102720/https://www.britannica.com/place/Havana |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تازەترین گەردەلوولی خولگەیی کە لە هاڤانا نزیک بووبێتەوە بە هێزی زریانەوە، {{بنز|گەردەلوولی ئیان|en|Hurricane Ian|lt=ئیان}} بوو لە ساڵی ٢٠٢٢دا. گێژەلوولەکان دەکرێت تا ڕادەیەک دەگمەن بن لە کووبادا. سەرەڕای ئەوەش، لە ئێوارەی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، {{بنز|گێژەلوولەی هاڤانای ٢٠١٩|en|2019 Havana tornado|lt=گێژەلوولەیەکی توندی دەگمەنی EF4 لە لای ڕۆژهەڵاتی هاڤانای دا}}. گێژەلوولەکە زیانێکی زۆری لێکەوتەوە، و لایەنی کەم ٩٠ ماڵی وێران کرد، چوار کەسی کوشت و ١٩٥ کەسیشی بریندار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Havana tornado: Cuba's capital hit by rare twister |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-47025852 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514093709/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-47025852 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.startribune.com/the-latest-resident-havana-looks-like-a-horror-movie/504962142/ |سەردێڕ=The Latest: Havana hit by Category F3 tornado |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190129181446/http://www.startribune.com/the-latest-resident-havana-looks-like-a-horror-movie/504962142/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ئیش= StarTribune.com|ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|agency = Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.cnn.com/2019/01/28/americas/cuba-tornado-dead-scli-intl/index.html|یەکەم= Jack|دوایین= Guy|سەردێڕ= Huge tornado in Cuba kills 4 and injures 195|ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ئیش= CNN|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191223051119/https://www.cnn.com/2019/01/28/americas/cuba-tornado-dead-scli-intl/index.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Cappucci |یەکەم١=Matthew |سەردێڕ=A deadly tornado plowed through Havana on Sunday night. Here's how it happened. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/weather/2019/01/28/deadly-tornado-plowed-through-havana-sunday-night-heres-how-it-happened/?noredirect=on |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|newspaper=The Washington Post |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129040901/https://www.washingtonpost.com/weather/2019/01/28/deadly-tornado-plowed-through-havana-sunday-night-heres-how-it-happened/?noredirect=on |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ٤ی شوبات ژمارەی کوژراوان بۆ شەش کەس بەرزبووەوە، و ١١ کەسیش هێشتا لە دۆخێکی ناجێگیردابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Death Toll Rises to Six From Rare Havana Tornado |ناونیشان=https://www.wunderground.com/cat6/Death-Toll-Rises-Six-Rare-Havana-Tornado?cm_ven=cat6-widget |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Weather Underground |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190207015253/https://www.wunderground.com/cat6/Death-Toll-Rises-Six-Rare-Havana-Tornado?cm_ven=cat6-widget |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم خشتەیە تێکڕاکانی پلەی گەرما پیشان دەدات: {{Weather box |location = هاڤانا (پارێزگای هاڤانا، وێستگەی کاسا بلانکا) ناوەندییەکانی ١٩٩١–٢٠٢٠، توندترینەکانی ١٨٥٩–ئێستا) |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 33.0 |Feb record high C = 34.5 |Mar record high C = 35.3 |Apr record high C = 37.0 |May record high C = 37.3 |Jun record high C = 35.4 |Jul record high C = 36.6 |Aug record high C = 37.7 |Sep record high C = 38.2 |Oct record high C = 39.6 |Nov record high C = 34.0 |Dec record high C = 33.2 |year record high C = 39.6 |Jan high C = 26.5 |Feb high C = 27.2 |Mar high C = 28.5 |Apr high C = 29.8 |May high C = 30.8 |Jun high C = 31.6 |Jul high C = 32.3 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 31.8 |Oct high C = 30.5 |Nov high C = 28.6 |Dec high C = 27.2 |year high C = 29.8 |Jan mean C = 22.2 |Feb mean C = 22.4 |Mar mean C = 23.7 |Apr mean C = 24.8 |May mean C = 26.1 |Jun mean C = 27.0 |Jul mean C = 27.6 |Aug mean C = 27.9 |Sep mean C = 27.4 |Oct mean C = 26.1 |Nov mean C = 24.5 |Dec mean C = 23.0 |year mean C = 25.2 |Jan low C = 19.3 |Feb low C = 19.4 |Mar low C = 20.3 |Apr low C = 21.6 |May low C = 23.0 |Jun low C = 24.1 |Jul low C = 24.4 |Aug low C = 24.5 |Sep low C = 24.1 |Oct low C = 23.4 |Nov low C = 21.8 |Dec low C = 20.3 |year low C = 22.2 |Jan record low C = 6.0 |Feb record low C = 11.9 |Mar record low C = 10.0 |Apr record low C = 15.1 |May record low C = 15.4 |Jun record low C = 20.0 |Jul record low C = 19.0 |Aug record low C = 20.0 |Sep record low C = 20.0 |Oct record low C = 18.0 |Nov record low C = 14.0 |Dec record low C = 10.0 |year record low C = 6.0 |Jan rain mm = 56.4 |Feb rain mm = 58.7 |Mar rain mm = 53.6 |Apr rain mm = 58.4 |May rain mm = 120.3 |Jun rain mm = 168.1 |Jul rain mm = 125.4 |Aug rain mm = 145.2 |Sep rain mm = 175.7 |Oct rain mm = 140.3 |Nov rain mm = 82.5 |Dec rain mm = 57.6 |rain colour = green |Jan humidity = 78 |Feb humidity = 77 |Mar humidity = 76 |Apr humidity = 74 |May humidity = 76 |Jun humidity = 79 |Jul humidity = 79 |Aug humidity = 79 |Sep humidity = 81 |Oct humidity = 80 |Nov humidity = 79 |Dec humidity = 79 |Jan rain days = 6.4 |Feb rain days = 5.8 |Mar rain days = 5.1 |Apr rain days = 5.3 |May rain days = 8.9 |Jun rain days = 12.6 |Jul rain days = 11.4 |Aug rain days = 12.3 |Sep rain days = 14.1 |Oct rain days = 11.8 |Nov rain days = 7.7 |Dec rain days = 6.5 |unit rain days = 1.0 mm |Jan sun = 217.0 |Feb sun = 203.4 |Mar sun = 272.8 |Apr sun = 273.0 |May sun = 260.4 |Jun sun = 237.0 |Jul sun = 272.8 |Aug sun = 260.4 |Sep sun = 225.0 |Oct sun = 195.3 |Nov sun = 219.0 |Dec sun = 195.3 |year sun = |Jand sun = 7.0 |Febd sun = 7.2 |Mard sun = 8.8 |Aprd sun = 9.1 |Mayd sun = 8.4 |Jund sun = 7.9 |Juld sun = 8.8 |Augd sun = 8.4 |Sepd sun = 7.5 |Octd sun = 6.3 |Novd sun = 7.3 |Decd sun = 6.3 |yeard sun = 7.8 |Jan uv = 6 |Feb uv = 7 |Mar uv = 9 |Apr uv = 11 |May uv = 12 |Jun uv = 12 |Jul uv = 12 |Aug uv = 12 |Sep uv = 11 |Oct uv = 9 |Nov uv = 7 |Dec uv = 6 |source 1 = ڕێکخراوی کەشناسیی جیهانی،<ref name= WMO >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldweather.wmo.int/131/c00280.htm |سەردێڕ=World Weather Information Service – Havana |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cuban Institute of Meteorology |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107070304/http://worldweather.wmo.int/131/c00280.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> Climate-Charts.com<ref name = "Relative Humidity" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.climate-charts.com/Locations/c/CU78325.php |سەردێڕ= Casa Blanca, Habana, Cuba: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data |ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110623233609/http://www.climate-charts.com/Locations/c/CU78325.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> |source 2 = Meteo Climat (بەرزترین و نزمترینەکانی تۆمارکراو)،<ref name = meteoclimat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=2061 |سەردێڕ= Station La Havane |بڵاوکەرەوە= Meteo Climat |زمان= fr |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220409230418/http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=2061 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> خزمەتگوزاری کەشوهەوای ئەڵمانیا (خۆر)<ref name = DWD>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_783250_kt.pdf |سەردێڕ= Klimatafel von Havanna (La Habana, Obs. Casa Blanca) / Kuba |ئیش= Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world |بڵاوکەرەوە= Deutscher Wetterdienst |زمان= de |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190510033409/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_783250_kt.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |date=August 2010 }} <ref>|سەرچاوەی ١ = پەیمانگای کەشناسی (INSMET) / ڕێکخراوی کەشناسیی جیهانی |سەرچاوەی ٢ = Meteo Climat (توندترینەکانی ١٨٥٩–ئێستا) / خزمەتگوزاریی کەشوهەوای ئەڵمانیا (خۆر و شێ)</ref> {|class="wikitable" |+تێکڕای پلەی گەرمای دەریا |- !کانوونی دووەم !شوبات !ئازار !نیسان !ئایار !حوزەیران !تەممووز !ئاب !ئەیلوول !تشرینی یەکەم !تشرینی دووەم !کانوونی یەکەم |- |{{convert|23|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|23|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|24|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|26|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|27|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|27|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|26|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|24|°C|°F|abbr=on}} |} === شارەوانییەکان === <!--linked section from "Municipalities of Havana" redirect--> شارەکە دابەشکراوە بۆ ١٥ شارەوانی<ref name=territorios>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |سەردێڕ=Statistical Yearbook of Cuba 2009 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111001220152/http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}} Population by Province and Municipality</ref> – یان ''ناوچەکان''، کە ئەوانیش دابەشکراون بۆ ١٠٥ ''consejos populares'' (گەڕەکەکان)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oficial Statistics for Havana|ناونیشان=http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm|بڵاوکەرەوە=Oficina Nacional de Estadisticas de Cuba (ONE)|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=Spanish|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181226003540/http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm}}</ref> [[File:Cuba May 2014 (14181430042).jpg|thumb|ئەم بینا ڕەنگاوڕەنگە پارێزراوانەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمی {{بنز|تەلارسازیی ئیسپانی|en|Spanish architecture|lt=ئیسپانی}} دیمەنێکی باون لە سەرتاسەری هاڤانا.]] [[File:CU La Habana 9709 028 (17229424611).jpg|thumb|دەروازەی سەدەی ١٨ەمی {{بنز|قەڵای پادشا|en|Castillo del Príncipe (Havana)}}، وێنەکە لە ساڵی ١٩٩٧ گیراوە]] # '''{{بنز|پلایا، هاڤانا|en|Playa, Havana|lt=پلایا}}''': {{بنز|سانتا فێ، هاڤانا|en|Santa Fe, Havana|lt=سانتا فێ}}، سیبۆنێی، کووباناکان، ئامپلیاسیۆن ئالمێندارێس، {{بنز|میرامار، هاڤانا|en|Miramar, Havana|lt=میرامار}}، سیێرا، سێیبا، بوینا ڤیستا. # '''{{بنز|گۆڕەپانی شۆڕش|en|Plaza de la Revolución}}''': ئێل کارمێلۆ، ڤێدادۆ-مالێکۆن، ڕامپا، پرینسیپێ، پلازا، نویڤۆ ڤێدادۆ-پوێنتێس گراندێس، کۆلۆن-نویڤۆ ڤێدادۆ، {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}}. # '''{{بنز|سێنترۆ هابانا|en|Centro Habana}}''': {{بنز|کایۆ هوێسۆ، هاڤانا|en|Cayo Hueso, Havana|lt=کایۆ هوێسۆ}}، پویبلۆ نویڤۆ، لۆس سیتیۆس، دراگۆنێس، کۆلۆن. # '''{{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana|lt=لا هابانا ڤیێخا}}''': پرادۆ، کاتێدراڵ، {{بنز|مەیدانی ڤیێخا، هاڤانا|en|Plaza Vieja, Havana|lt=پلازا ڤیێخا}}، بێلێن، سان ئیسیدرۆ، خێسووس ماریا، تایاپیێدرا. # '''{{بنز|ڕێگلا|en|Regla}}''': گوایکانیمار، لۆما مۆدێلۆ، {{بنز|کازابلانکا، هاڤانا|en|Casablanca, Havana|lt=کازابلانکا}}. # '''{{بنز|هاڤانای ڕۆژهەڵات|en|Habana del Este|lt=لا هابانا دێل ئێستێ}}''': کامیلۆ سینفوێگۆس، {{بنز|کۆخیمار|en|Cojímar}}، گیتێراس، ئەلتوراس دێ ئالامار، ئالامار ئێستێ، {{بنز|گوانابۆ|en|Guanabo}}، کامپۆ فلۆریدۆ، {{بنز|ئالامار|en|Alamar|lt=ئالامار-پلایا}}. # '''{{بنز|گواناباکۆا|en|Guanabacoa}}''': مانیانا-هابانا نویڤا، ڤییا I، ڤییا II، شیڤاس-رۆبلێ، دێبێچێ-نالۆن، هاتا-نارانخۆ، پێنیالڤێر-باکورانایۆ، میناس-بارێراس. # '''{{بنز|سان میگێل دێل پادرۆن|en|San Miguel del Padrón}}''': ڕۆکافۆرت، لویانۆ مۆدێرنۆ، {{بنز|دیێزمێرۆ|en|Diezmero}}، سان فرانسیسکۆ دێ پاولا، دۆلۆرێس-ڤێراکرۆز، خاکۆمینۆ. # '''{{بنز|دەی تشرینی یەکەم|en|Diez de Octubre}}''': لویانۆ، خێسووس دێل مۆنتێ، لاوتۆن، ڤیستا ئالێگرێ، گۆیلی، سێڤییانۆ، {{بنز|لا ڤیبۆرا، هاڤانا|en|La Víbora, Havana|lt=لا ڤیبۆرا}}، سانتۆس سوارێز، تاماریندۆ. # '''{{بنز|سێرۆ، هاڤانا|en|Cerro, Havana|lt=سێرۆ}}''': لاتینۆئەمێریکانۆ، پیلار-ئاتارێس، سێرۆ، لاس کانییاس، ئێل کەناڵ، پالاتینۆ، ئارمادا. # '''{{بنز|ماریاناو|en|Marianao}}''': CAI-لۆس ئانخێلێس، پۆسیتۆ-پالماس، زامۆرا-کۆکۆسۆلۆ، لیبەرتاد، پۆگۆلۆتی-بێلێن-فینلای، سانتا فێلیسیا. # '''{{بنز|لا لیسا|en|La Lisa}}''': ئەلتوراس دێ لا لیسا، بالکۆن ئاریماو، ئێل کانۆ-ڤالێ گراندێ-بێلۆ ٢٦ ئی مۆرادۆ، {{بنز|پونتا براڤا|en|Punta Brava}}، ئارۆیۆ ئارێناس، سان ئاگۆستین، ڤێرسایێس-کۆرۆنێلا. # '''{{بنز|بۆیێرۆس|en|Boyeros}}''': {{بنز|سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس|en|Santiago de Las Vegas}}، نویڤۆ سانتیاگۆ، بۆیێرۆس، {{بنز|واخای|en|Wajay}}، {{بنز|کالابازار|en|Calabazar}}، ئەلتاهابانا-کاپدێڤیلا، ئارمادا-ئالدابۆ. # '''{{بنز|ئارۆیۆ نارانخۆ|en|Arroyo Naranjo}}''': لۆس پینۆس، پۆی، ڤیبۆرا پارک، مانتییا، پاراگا، کالڤاریۆ-فراتێرنیداد، گینێرا، ئێلێکتریکۆ، ماناگوا، کایێخاس. # '''{{بنز|کۆتۆرۆ|en|Cotorro}}''': سان پێدرۆ-سێنترۆ کۆتۆرۆ، سانتا ماریا دێل ڕۆزاریۆ، لۆتێریا، کواترۆ کامینۆس، ماگدالێنا-تۆریێنتێ، ئەلبێرۆ. == دیمۆگرافیا == {{Historical populations |type = |footnote = |1750 | 70,000 |1907|297,159<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/cuba-1907/04771803ch4.pdf |سەردێڕ=1907 census |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250924000656/https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/cuba-1907/04771803ch4.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |1931 | 728,500 |1943 | 868,426 |1953 | 1,139,579 |1970 | 1,786,522 |1981 | 1,929,432 |2002 | 2,171,671 |2012 | 2,106,146 |2018 | 2,131,480 |2024 | 1,749,964 }} لە کۆتایی سەرژمێریی ٢٠١٢دا، ١٩.١٪ی دانیشتووانی کووبا لە هاڤانا دەژیان.<ref name=Official_census />، یان ٢,١٠٦,١٤٦ کەس.<ref name="Official_census" /> شارەکە تێکڕای {{بنز|تەمەنی پێشبینیکراو|en|life expectancy}}ی ٧٦.٨١ ساڵە لە کاتی لەدایکبووندا.<ref name=Official_census /> تا کۆتایی ٢٠٢٤، دوای {{بنز|قەیرانی کۆچبەریی کووبای ٢٠٢١-٢٠٢٣|en|2021–2023_Cuban_migration_crisis|lt=قەیرانی کۆچبەری کووبا}} لە ٢٠٢١-٢٠٢٣ کە تێیدا هاڤانا لەگەڵ پارێزگاکانی {{بنز|پارێزگای کاماگوێی|en|Camagüey Province|lt=کاماگوێی}} و {{بنز|پارێزگای سینفوێگۆس|en|Cienfuegos Province|lt=سینفوێگۆس}} زۆرترین زیانیان بەرکەوت، ژمارەی دانیشتووان دابەزی بۆ ١,٧٤٩,٩٦٤ کەس، بەپێی نووسینگەی ئامار و زانیاریی لا هابانا.<ref name=ONEI/><ref>[https://eldespertador.com.mx/poblacion-de-cuba-cae-mas-de-1-4-millones-en-4-anos/ Población de Cuba cae más de 1.4 millones en 4 años - El Despertador]</ref> ناوچەی گەورەشاری هاڤانا بە خێرایی گەشەی کرد لە ماوەی نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا و گەیشتە ملیۆنێک دانیشتوو لە سەرژمێریی ١٩٤٣دا. پەرەسەندنی شارنشینی فراوان بوو بۆ دەرەوەی سنوورەکانی شارەوانیی هاڤانا و گەیشتە شارەوانییە دراوسێکانی ماریاناو، ڕێگلا و گواناباکۆا. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکانەوە، دانیشتووانی شارەکە بە هێواشی گەشە دەکات لە ئەنجامی سیاسەتەکانی گەشەپێدانی هاوسەنگ، ڕێژەی کەمی لەدایکبوون، ڕێژەی تا ڕادەیەک بەرزی کۆچکردن بۆ دەرەوەی وڵات، و کۆچبەریی ناوخۆیی کۆنترۆڵکراو. بەهۆی ڕێژەی کەمی لەدایکبوون و بەرزی تەمەنی پێشبینیکراوی شارەکە و وڵاتەکە،<ref name="CIA Factbook" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192|سەردێڕ=Millennium Indicators|بڵاوکەرەوە=Mdgs.un.org|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120121152701/http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێکهاتەی تەمەنی هاوشێوەی وڵاتێکی پێشکەوتووە، و هاڤانا تەنانەت ڕێژەیەکی بەرزتری کەسانی بەتەمەنی هەیە لە چاو وڵاتەکە بە گشتی.<ref name=Official_census /> ===دابەشبوونی نەتەوەیی=== بەپێی {{بنز|سەرژمێریی کووبا ٢٠١٢|en|2012 Cuba census|lt=سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠١٢}} بۆ دانیشتووانی هاڤانا (سەرژمێریی کووبا و توێژینەوە هاوشێوەکان زاراوەی "ڕەنگی پێست" بەکاردەهێنن لەبری "ڕەگەز").<ref name="Official_census" /> * {{بنز|کووباییە سپیپێستەکان|en|White Cubans|lt=سپیپێست}}: ٥٨.٤٪، (ڕەچەڵەکی ئیسپانی زۆرترین بوون)<ref name="Official_census" /><ref name= immigracion>[http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 Embassy of Cuba in Beijing – History of Immigration in Cuba] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203174406/http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 |date=February 3, 2009 }} "The first (immigrants) came from various regions of Spain, mostly peasants from the Canaries and Galicia, which like those from China, were subjected to conditions of living and working conditions similar to those of slaves."</ref> * ''{{بنز|مەستیزۆ|en|Mestizo}} یان {{بنز|مولاتۆ|en|Mulatto}}'' (ڕەگەزی تێکەڵ): ٢٦.٤٪ * {{بنز|کووباییە ئەفریقییەکان|en|Afro-Cuban|lt=ڕەشپێست}}: ١٥.٢٪ * {{بنز|کووباییە چینییەکان|en|Chinese Cuban|lt=ئاسیایی}}: ٠.٢٪<ref name=immigracion/> هەروەک نەتەوەکانی تری کاریبی، ژمارەیەکی کەم لە مەستیزۆ لە هاڤانادا (و لە کووبا بە گشتی) هەن، بە پێچەوانەی وڵاتانی تری {{بنز|ئەمریکای لاتین|en|Latin America|lt=ئەمریکای لاتینی}}، چونکە دانیشتووانە ڕەسەنەکانی {{بنز|زمانی تاینۆ|en|Taíno language|lt=تاینۆ}} {{بنز|کۆمەڵکوژیی تاینۆ|en|Taíno genocide|lt=بە شێوەیەکی کردەیی لەناو چوون}} بەهۆی نەخۆشییە ئەوراسیاییەکانەوە لە سەرەتای سەردەمی داگیرکاریی ئیسپانییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم= Joseph Patrick|دوایین=Byrne|سەردێڕ= Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues: A–M|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=kRAInwEACAAJ|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ= ٢٠٠٨|پەڕە= ٤١٣|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣١٣-٣٤١٠٢-١}} </ref> حکوومەتی کووبا کۆنترۆڵی هاتوچۆی خەڵک بۆ ناو هاڤانا دەکات لەسەر ئەو بنەمایەی کە ناوچەی گەورەشاری هاڤانا (کە نیشتمانی نزیکەی ٢٠٪ی دانیشتووانی وڵاتەکەیە) فشاری زۆری لەسەرە لە ڕووی بەکارهێنانی زەوی، ئاو، کارەبا، گواستنەوە، و پێکهاتەکانی تری ژێرخانی شارنشینی. دانیشتووانێک لە کۆچبەرانی ناوخۆیی بۆ هاڤانا هەن کە بە ''"پالێستینۆس"'' (فەلەستینییەکان) ناسراون<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Larry Rohter |سەردێڕ=Cuba's Unwanted Refugees Squatters in Havana's Shantytowns |ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220605202143/https://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە بە زۆری خەڵکی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی پارێزگای ئۆریێنتێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml |سەردێڕ=Castro's Cuba in Perspective |بڵاوکەرەوە=Isreview.org |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100715134448/http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml}}</ref> کەمینەیەکی بەرچاوی چینییەکان لە شارەکەدا، کە زۆربەیان لە ڕەچەڵەکی {{بنز|گەلی کانتۆنی|en|Cantonese people|lt=کانتۆنی}}ن، لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩ەمدا لەلایەن دانیشتووە ئیسپانییەکانەوە هێنران لە ڕێگەی {{بنز|فلیپین|en|Philippines}}ەوە بە گرێبەستی کار و، دوای تەواوکردنی گرێبەستە هەشت ساڵییەکان، زۆرێک لە کۆچبەرە چینییەکان بە هەمیشەیی لە هاڤانا نیشتەجێ بوون.<ref name=immigracion/> پێش شۆڕش، ژمارەی دانیشتووانی چینی گەیشتە زیاتر لە ٢٠٠,٠٠٠ کەس،<ref>[http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm Havana's Chinatown] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070927004533/http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm |date=27 September 2007 }} – Cuba's Chinese population before the Revolution</ref> و ئەمڕۆ، نەوەی چینییەکان دەکرێت بگاتە ١٠٠,٠٠٠ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260112183129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Cuba|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov}}</ref>{{failed verification|date=June 2020}} چینییە لەدایکبووەکان/ ڕەسەنەکان (کە ئەوانیش زۆربەیان کانتۆنین) لە ئێستادا نزیکەی ٤٠٠ کەسن.<ref>[http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm In Havana there are now about 400 native Chinese, but their presence is being felt like a{{nbsp}}million] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320035737/http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm |date=2012-03-20 }} ("En La Habana quedan hoy unos 400 chinos oriundos, pero su presencia se está haciendo sentir como si fueran un millón".)</ref> نزیکەی ٣,٠٠٠ {{بنز|ڕووسەکان|en|Russians}} لە شارەکەدا دەژین؛ وەک ئەوەی لەلایەن باڵیۆزخانەی ڕووسیاوە لە هاڤانا ڕاپۆرت کراوە؛ زۆربەیان ئەو ژنانەن کە هاوسەرگیرییان لەگەڵ ئەو کووباییانە کردووە کە لە یەکێتیی سۆڤیەت دەیانخوێند.<ref>{{in lang|es}} [http://www.elnuevoherald.com/2008/10/22/307471/los-rusos-de-cuba-viven-en-el.html Russians in Cuba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101222852/http://www.elnuevoherald.com/2008/10/22/307471/los-rusos-de-cuba-viven-en-el.html |date=1 November 2011 }} Los rusos que se quedaron en la isla -unos 3.000 actualmente- son en su mayoría mujeres como Marina o Natalia que se casaron con cubanos que habían ido a la URSS a estudiar, indicó la embajada rusa en La Habana.</ref> هاڤانا هەروەها دانیشتووانی تری ناکووبایی لەخۆدەگرێت کە قەبارەیان نەزانراوە. دانیشتووانێکی چەند هەزار کەسی لە پەنابەرە هەرزەکار و پێش-هەرزەکارەکانی باکووری ئەفریقا هەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.moroccotimes.com/Paper/article.asp?idr=2&id=13816 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061125161820/http://www.moroccotimes.com/Paper/article.asp?idr=2&id=13816 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Sahrawi children inhumanely treated in Cuba, former Cuban official |بڵاوکەرەوە=MoroccoTimes.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref> لە سەرژمێریی نیوەی سەدەی ٢٠ەمەوە لە ساڵی ١٩٥٣ تا ٢٠١٨ (تازەترین سەرژمێری)، دانیشتووانی هاڤانا بە ڕێژەی مەزەندەکراوی ٨٧ لەسەدا گەشەی کردووە، کە ڕێژەیەکی گەشەی نموونەیییە بۆ زۆربەی شارەکانی کاریبی. <gallery> File:El zapateado (cropped).jpg|''ئێل زاپاتیادۆ''، هاڤانا، لە ١٨٤٧، لەلایەن فرێدێریک میالە<ref name="britishmuseum">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG181760|سەردێڕ=Frédéric Mialhe|وێبگە=[[British Museum]] website|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230905181331/https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG181760|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="ufdc.ufl">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ufdc.ufl.edu/es/UF00096150/00001|سەردێڕ=EARLY LITHOGRAPHED VIEWS OF HAVANA|وێبگە=[[University of Florida]] Digital Collections website|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231012174656/https://ufdc.ufl.edu/es/UF00096150/00001|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> File:El Casero (no caption).jpg|''ئێل کاسێرۆ''، هاڤانا، لە ١٨٥٥، لەلایەن بی. مەی و فرێدێریک میالە<ref name="britishmuseum"/><ref name="ufdc.ufl"/> File:Le Tour du monde-02-p353.jpg|دانیشتووانی هاڤانا لە ١٨٦٠دا کە لەلایەن جۆزێف ناڤلێتەوە کێشراوە File:Alumnos, La Habana, Cuba (9419813189).jpg|قوتابیانی قوتابخانە لە هاڤانا، ٢٠١٢ </gallery> === ئایین === [[File:Havana, Cuba (37585010486).jpg|thumb|{{بنز|کڵێسای سانتۆ کریستۆ دێل بوین ڤیاخێ، هاڤانا|en|Church Santo Cristo del Buen Viaje, Havana|lt=کڵێسای کۆلۆنیالیزمی سانتۆ کریستۆ دێل بوین ڤیاخێ}}، کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٤ و ١٦٩٣ دروست کراوە]] کاسۆلیکەکانی ڕۆما ({{بنز|کاسۆلیکی ڕۆمانی|en|Roman Catholic}}) گەورەترین گرووپی ئایینی پێکدەهێنن لە هاڤانادا. هاڤانا یەکێکە لە سێ ئەپقوفییە گەورەشارەکان لە دوورگەکەدا (ئەوانی تر بریتین لە کاماگوێی و سانتیاگۆ)، لەگەڵ دوو ئەپقوفیی پاشکۆ: ماتانزاس و پینار دێل ڕیۆ. پیاوچاکی پارێزەری شارەکە سان کریستۆباڵ ({{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher}})ە، کە کڵێسای سەرەکی بۆ ئەو تەرخان کراوە. هەروەها خاوەنی {{بنز|بازیلیکای بچووک|en|minor basilica}}ێکە، بازیلیکای مەزارگەی نیشتمانیی خانمی خێرخوازیی کۆبرێ و دوو مەزارگەی نیشتمانیی تر، خێسووس نازارینۆ دێل ڕێسکاتێ و سان لازارۆ (ئێل ڕینکۆن). سەردانی پاپایی لەلایەن سێ پاپای یەک لە دوای یەکەوە بۆ کراوە: {{بنز|پاپا جۆن پۆڵی دووەم|en|Pope John Paul II}} (کانوونی دووەمی ١٩٩8)، {{بنز|پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم|en|Pope Benedict XVI}} (ئازاری ٢٠١٢) و {{بنز|پاپا فرانسیس|en|Pope Francis}} (ئەیلوولی ٢٠١٥). کۆمەڵگەی جوولەکەکان لە هاڤانادا کەمبووەتەوە دوای شۆڕش لەوەی کە سەردەمانێک زیاتر لە ١٥,٠٠٠ جوولەکەی لەخۆدەگرت،{{Citation needed|date=July 2022}} کە زۆرێکیان لە چەوساندنەوەی نازییەکان هەڵاتبوون و دواتر کووبایان جێهێشت بۆ مەیامی یان ئیسرائیل دوای ئەوەی کاسترۆ دەسەڵاتی گرتە دەست لە ساڵی ١٩٥٩. شارەکە سەردەمانێک پێنج کەنیسەی هەبوو، بەڵام تەنها سێیان ماونەتەوە (یەکێکیان {{بنز|جوولەکایەتیی ئۆرتۆدۆکسی مۆدێرن|en|Modern Orthodox Judaism|lt=ئۆرتۆدۆکس}}ە، و دووانەکەی تریان {{بنز|جوولەکایەتیی پارێزگار|en|Conservative Judaism|lt=پارێزگار}}ن: یەکێکیان پارێزگاری {{بنز|ئەشکەنازی|en|Ashkenazi}}یە و ئەوی تریان پارێزگاری {{بنز|سەفاردی|en|Sephardic}}ە)، {{بنز|پەرستگای بێت شالۆم (هاڤانا، کووبا)|en|Beth Shalom Temple (Havana, Cuba)|lt=کەنیسەی گەورەی بێت شالۆم}} یەکێکیانە و یەکێکی تریش کە تێکەڵەیەکە لە هەر سێکیان پێکەوە. لە شوباتی ٢٠٠٧دا، ''لێ نیویۆرک تایمز'' مەزەندەی کرد کە نزیکەی ١,٥٠٠ جوولەکەی ناسراو لە هاڤانادا دەژین.<ref>[http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A 1,500 Jews who live in Cuba; 1,100 reside in Havana, and the remaining 400 are spread among the provinces.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510211942/http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A |date=2011-05-10 }} In Cuba, Finding a Tiny Corner of Jewish Life.</ref> == ئابووری == [[File:Lonja del Comercio de La Habana vista desde la Avenida del Puerto.jpg|thumb|{{بنز|بینای لۆنجا دێل کۆمێرسیۆ|en|Lonja del Comercio building}}]] ئابووریی شارەکە سەرەتا لەسەر بنەمای شوێنەکەی گەشەی کرد، کە وایکرد ببێتە یەکێک لە سەرەتاییترین سەنتەرە گەورەکانی بازرگانی لە جیهانی نوێدا. شەکر و بازرگانییەکی گەشەسەندووی {{بنز|کۆیلە|en|slave}} سەرەتا سامانیان بۆ شارەکە هێنا، و دواتر، دوای سەربەخۆیی، بوو بە هاوینەهەوارێکی ناسراو. سەرەڕای هەوڵەکانی حکوومەتی فیدڵ کاسترۆ بۆ بڵاوکردنەوەی چالاکییە پیشەسازییەکانی کووبا بۆ هەموو بەشەکانی دوورگەکە، هاڤانا وەک سەنتەری بەشێکی زۆری پیشەسازیی نەتەوەکە دەمێنێتەوە.<ref>{{cite encyclopedia | url=https://www.britannica.com/place/Havana/People | title=Havana - People &#124; Britannica | encyclopedia=Encyclopedia Britannica | access-date=2022-10-05 | archive-date=2022-10-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221005163719/https://www.britannica.com/place/Havana/People | url-status=live }}</ref> ئەمڕۆ هاڤانا ئابوورییەکی هەمەچەشنی هەیە، بە کەرتە نەریتییەکانەوە، وەک بەرهەمهێنان، بیناسازی، گواستنەوە و پەیوەندییەکان، و ئەوانەی نوێن یان بووژاونەتەوە وەک بایۆتەکنەلۆژیا و گەشتیاری.{{Citation needed|date=December 2021}} پیشەسازیی نەریتیی شەکر، کە ئابووریی دوورگەکە بۆ ماوەی سێ سەدە لەسەری دامەزراوە، لە شوێنی تری دوورگەکە چەقی بەستووە و کۆنترۆڵی نزیکەی سێ لەسەر چواری ئابووریی هەناردەکردن دەکات. بەڵام دامەزراوە سووکەکانی بەرهەمهێنان، کارگەکانی ئامادەکردنی گۆشت، و ئۆپەراسیۆنە کیمیایی و دەرمانسازییەکان لە هاڤانادا چڕبوونەتەوە. پیشەسازییەکانی تری دروستکردنی خۆراکیش گرنگن، لەگەڵ کەشتیسازی، دروستکردنی ئۆتۆمۆبیل، بەرهەمهێنانی خواردنەوە کحولییەکان (بە تایبەتی ڕۆم)، ڕستن و چنران، و بەرهەمەکانی تووتن، بە تایبەتی جگەرەکانی {{بنز|هاڤانۆس|en|Habanos S.A.|lt=هاڤانۆس}} کە بەناوبانگی جیهانین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html |سەردێڕ=The economy of Havana |بڵاوکەرەوە=Macalester.edu |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120805052129/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html}}</ref> هەرچەندە بەندەرەکانی سینفوێگۆس و ماتانزاس، بەتایبەتی، لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی شۆڕشگێڕدا پەرەیان پێدراوە، هاڤانا وەک دامەزراوەی سەرەکیی بەندەری کووبا دەمێنێتەوە؛ ٥٠٪ی هاوردە و هەناردەی کووبا بە هاڤانادا تێدەپەڕێت. بەندەرەکە هەروەها پشتگیریی پیشەسازییەکی بەرچاوی ماسیگرتنیش دەکات.{{Citation needed|date=December 2021}} لە ساڵی ٢٠٠٠دا، نزیکەی ٨٩٪ی هێزی کاری تۆمارکراوی فەرمیی شارەکە بۆ دەزگا، دامەزراوە یان کۆمپانیا بەڕێوەبراوەکانی حکوومەت کاریان دەکرد. هاڤانا، بە تێکڕا، بەرزترین داهات و پێوەرەکانی گەشەپێدانی مرۆیی هەیە لە وڵاتەکەدا. دوای داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت، کووبا دووبارە جەختی لەسەر گەشتیاری کردەوە وەک پیشەسازییەکی سەرەکی کە بووە هۆی بووژانەوەی. گەشتیاری ئێستا سەرچاوەی سەرەکیی ئابووریی هاڤانا و کووبایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf |سەردێڕ=Tourism in Cuba during the Special Period |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100725185350/http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> ئابووریی هاڤانا هێشتا لە گۆڕاندایە، سەرەڕای باوەشکردنەوەی ڕاول کاسترۆ بۆ کۆمپانیا ئازادەکان لە ساڵی ٢٠١١. هەرچەندە لە ساڵی ٢٠١١دا بەرزبوونەوەیەک لە بازرگانییە بچووکەکاندا هەبوو، بەڵام زۆرێکیان لەو کاتەوە شکستیان هێناوە، بەهۆی نەبوونی بازرگانی و داهات لەلایەن دانیشتووانی ناوخۆییەوە، کە تێکڕای مووچەیان ٢٠ دۆلارە لە مانگێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AP|سەردێڕ=Lack of Customers Dooms Many Cuban Businesses|ناونیشان=http://weeklytimes.com/lack-of-customers-dooms-many-cuban-businesses/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131228034327/http://weeklytimes.com/lack-of-customers-dooms-many-cuban-businesses/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Weekly Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> === بازرگانی و دارایی === دوای شۆڕش، سیستەمی کۆمپانیای ئازادی سەرمایەداریی نەریتیی کووبا جێگەی گیرایەوە بە سیستەمێکی ئابووریی زۆر بە کۆمەڵایەتی کراو. لە هاڤانا، بازرگانییەکانی خاوەندارێتی کووبایی و ئەمریکی خۆماڵی کران و ئەمڕۆ زۆربەی بازرگانییەکان تەنها لەژێر کۆنترۆڵی دەوڵەتدا کار دەکەن.{{Citation needed|date=December 2021}} لە هاڤانای کۆن و سەرتاسەری ڤێدادۆ چەندین بازرگانیی بچووکی تایبەت هەن، وەک دوکانی چاککردنەوەی پێڵاو یان شوێنی دروستکردنی جلوبەرگ. بانکی بە هەمان شێوە لەژێر کۆنترۆڵی دەوڵەتدایە، و {{بنز|بانکی نیشتمانیی کووبا|en|National Bank of Cuba}}، کە بارەگاکەی لە هاڤانایە، سەنتەری کۆنترۆڵی ئابووریی کووبایە. لقەکانی لە هەندێک حاڵەتدا لەو بینایانەدان کە لە سەردەمی پێش شۆڕشدا نووسینگەی بانکەکانی کووبا یان بیانی بوون.{{Citation needed|date=December 2021}} لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا ڤێدادۆ، کە بە درێژایی کەناراوەکانی زەریای ئەتڵەسییە، دەستی کرد بە نوێنەرایەتیکردنی ناوچەی بازرگانیی سەرەکی. بە شێوەیەکی بەرفراوان لە نێوان ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٦٠ گەشەی پێدرا، کاتێک هاڤانا وەک شوێنێکی سەرەکی بۆ گەشتیارانی ئەمریکی گەشەی کرد؛ هۆتێلی بەرز، {{بنز|کازینۆ|en|casino}}کان، چێشتخانەکان، و دامەزراوە بازرگانییە ئاست بەرزەکان، کە زۆریان ڕەنگدانەوەی شێوازی ئارت دیکۆ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=De una casa colonial a una mansión del Vedado |ناونیشان=http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041013131209/http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> ڤێدادۆ ئەمڕۆ ناوچەی داراییی هاڤانایە، و بانکە سەرەکییەکان، نووسینگەی کۆمپانیاکانی هێڵی ئاسمانی، دوکانەکان، بارەگای زۆربەی بازرگانییەکان، چەندین شوقەی بەرز و هۆتێلەکان، لەم ناوچەیەدا هەڵکەوتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=britannica.com |ناونیشان=https://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012165946/https://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> زانکۆی هاڤانا لە ڤێدادۆدایە. === گەشتیاری === [[File:Havana sightseeing bus.jpg|thumb|right|پاسەکانی سەیرانکردن لە {{بنز|گۆڕەپانی ناوەندی، هاڤانا|en|Parque Central, Havana|lt=گۆڕەپانی ناوەندی}}]] شارەکە لە مێژە سەرنجڕاکێشییەکی باو بووە بۆ گەشتیاران. لە نێوان ساڵانی ١٩١٥ و ١٩٣٠دا، هاڤانا میوانداریی گەشتیاری زیاتری دەکرد لە چاو هەر شوێنێکی تری کاریبی.<ref name="Miguel">{{cite conference |last1=Figueras |first1=Miguel Alejandro |title=International Tourism and the Formation of Productive Clusters in the Cuban Economy |url=http://www.world-tourism.org/quality/E/docs/trade/cubacontrib.pdf |conference=[[Latin American Studies Association]], 22nd Congress |access-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040805035546/http://www.world-tourism.org/quality/E/docs/trade/cubacontrib.pdf |archive-date=2004-08-05 |location=Washington, D.C. |date=September 2001 }}</ref> ئەم لێشاوە بەشێکی زۆری بەهۆی نزیکیی کووبا بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تێیدا {{بنز|قەدەغەکردنی مەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|en|Prohibition in the United States|lt=قەدەغەکردنی}} توند بۆ سەر {{بنز|مەی (ماددەی هۆشبەر)|en|alcohol (drug)|lt=مەی}} و کات بەسەربردنەکانی تر جیاوازییەکی گەورەی هەبوو لەگەڵ هەڵوێستی ئارامی نەریتیی دوورگەکە بەرامبەر بە کاتبەسەربردنەکان. نامیلکەیەک کە لەلایەن E.C. Kropp Co., Milwaukee, WI، بڵاوکراوەتەوە لە نێوان ساڵانی ١٩٢١ و ١٩٣٩ کە بانگەشە بۆ گەشتیاری دەکات لە هاڤانا، کووبا، دەکرێت لە کتێبخانەی دیجیتاڵیی زانکۆی هیۆستن بدۆزرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/44558f90v?locale=en |سەردێڕ=Havana, Cuba: The Summer Land of the World // Digital Collections |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250419155414/https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/44558f90v?locale=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ تێکچوونی پەیوەندییەکانی کووبا و ویلایەتە یەکگرتووەکان و سەپاندنی گەمارۆی بازرگانی بەسەر دوورگەکەدا لە ساڵی ١٩٦١، گەشتیاری بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزی و نەگەڕایەوە بۆ ئاستێک کە نزیک بێت لە ئاستەکانی پێش شۆڕش تا ساڵی ١٩٨٩. حکوومەتی شۆڕشگێڕ بە گشتی، و فیدڵ کاسترۆ بە تایبەتی، دژی هەر پەرەپێدانێکی بەرچاوی گەشتیاری بوون. لە ساڵی ١٩٨٢، حکوومەتی کووبا کۆدێکی وەبەرهێنانی بیانی پەسەند کرد کە چەندین کەرتی بەڕووی سەرمایەی بیانی کردەوە.{{Citation needed|date=December 2021}} لە ڕێگەی دروستکردنی ئەو کۆمپانیایانەی کە کراوە بوون بۆ ئەم جۆرە وەبەرهێنانە بیانییە (وەک ''Cubanacan'')، کووبا دەستی کرد بە ڕاکێشانی سەرمایە بۆ پەرەپێدانی هۆتێلەکان، و توانیی ژمارەی گەشتیاران لە ١٣٠,٠٠٠ (لە ١٩٨٠دا) بەرزبکاتەوە بۆ ٣٢٦,٠٠٠ (تا کۆتایی ئەو دەیەیە).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wilkinson |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Cuba's Tourism 'Boom': A Curse or a Blessing? |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/20455086 |journal=Third World Quarterly |بەرگ=٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٩٧٩–٩٩٣|doi=10.1080/01436590802106189 |jstor=20455086 |issn=0143-6597|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> هاڤانا هەروەها جێگەیەکی باوی {{بنز|گەشتیاریی تەندروستی|en|health tourism}} بووە بۆ زیاتر لە ٢٠ ساڵ. نەخۆشە بیانییەکان سەردانی کووبا دەکەن، بەتایبەتی هاڤانا، بۆ کۆمەڵێک چارەسەری فراوان لەوانە {{بنز|نەشتەرگەریی چاو|en|eye-surgery}}، نەخۆشییە {{بنز|دەمارناسی|en|neurological}}یەکانی وەک {{بنز|سکلیڕۆسیسی فرەجۆر|en|multiple sclerosis}} و {{بنز|نەخۆشیی پارکینسۆن|en|Parkinson's disease}}، و {{بنز|ئێسکناسی|en|orthopaedics|lt=ئێسک و شکان}}. زۆرێک لە نەخۆشەکان خەڵکی ئەمریکای لاتینن، هەرچەندە چارەسەری پزیشکی بۆ {{بنز|کۆنیشانی ڕێتینای بۆیاخکراو|en|retinitis pigmentosa}}، کە زۆرجار بە {{بنز|شەوکوێری|en|night blindness}} دەناسرێت، چەندین نەخۆشی لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوورەوە ڕاکێشاوە.<ref>[http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html A Novel Tourism Concept] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100128054658/http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html |date=28 January 2010 }} Caribbean News Net</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3284995.stm|سەردێڕ= Cuba sells its medical expertise|ئیش= BBC News|یەکەم= Tom|دوایین= Fawthrop|ڕێکەوت= ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251117065354/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3284995.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هاڤانا ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیار ڕادەکێشێت،<ref name="Havana Tourism"/> سەرژمێریی فەرمی بۆ هاڤانا ڕایدەگەیەنێت کە لە ساڵی ٢٠١٠دا شارەکە لەلایەن ١,١٧٦,٦٢٧ گەشتیاری نێودەوڵەتییەوە سەردان کراوە،<ref name="Havana Tourism"/> کە زیادبوونێکی ٢٠٪ بوو لە ٢٠٠٥ەوە. === هەژاری و گەڕەکە هەژارنشینەکان === {| border="1" style="float:right;" cellpadding="6" cellspacing="0" |+ |- !colspan=9| یەکەکانی نیشتەجێبوون و دانیشتووانی گەڕەکە هەژارنشینەکانی هاڤانا<ref name=Censo_vivienda>INV, Instituto Nacional de la Vivienda (2001a) Boletín Estadístico Anual. 2001. INV, Havana.</ref><ref name=Problemas_socioambientales /> |- ! style="background:#efefef;"|جۆری نیشتەجێبوون ! style="background:#efefef;"|ساڵ ! style="background:#efefef;"|یەکەکان ! style="background:#efefef;"|دانیشتووان ! style="background:#efefef;"|٪ی کۆی دانیشتووان |- | '''''cuartería<sup>(a)</sup>''''' || 2001 || 60,754 || 206,564 || 9.4 |- | '''{{بنز|گەڕەکی هەژارنشین|en|slum|lt=گەڕەکە هەژارنشینەکان}}''' || 2001 || 21,552 || 72,986 || 3.3 |- | '''{{بنز|پەناگەی پەنابەران|en|Refugee shelter|lt=پەناگەکان}}''' || 1997 || 2,758 || 9,178 || 0.4 |- |colspan=5|<small><sup>'''(a)'''</sup> '''''کوارتێریایەک''''' (یان '''''سیودادێلا''''', '''''سۆلار''''') کۆشکێکی گەورەی کۆنی ناوەندی شار یان هۆتێل یان<br /> خانەیەکی کرێچیانە کە دابەشکراوە بۆ ژوور، هەندێک جار زیاتر لە ٦٠ خێزانی تێدایە.<ref name=cuarteria_def>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Dick Cluster|نووسەر٢=Rafael Hernández|سەردێڕ=The History of Havana|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6-yxUyss_ycC&pg=PA145|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٣٩-٧١٠٧-٤|پەڕە=١٤٥}}</ref></small> |} لە ساڵانی دوای داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١دا، شارەکە، و کووبا بە گشتی بەدەست دەیان ساڵ تێکچوونی ئابوورییەوە ناڵاندوویانە، لەوانەش قۆناغی تایبەتی ساڵانی ١٩٩٠ەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cuba - Overview|ناونیشان=http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/cuba/index.html|newspaper=New York Times|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|یەکەم=Victoria|دوایین=Burnett|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111124054534/http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/cuba/index.html?|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> حکوومەتی نیشتمانی پێناسەیەکی فەرمیی بۆ هەژاری نییە.<ref name=Cub_eco>Angela, Ferriol Maruaga; et al.: ''Cuba crisis, ajuste y situación social (1990–1996)'', La Habana, Cuba : Editorial de Ciencias Sociales, 1998, Champter 1</ref> توێژەرانی حکوومەت دەڵێن کە "هەژاری" بە باوترین واتا قبووڵکراوەکان بەڕاستی لە کووبادا بوونی نییە، بەڵکو ئەوەیە کە کەرتێک لە دانیشتووان هەیە کە دەکرێت بە "لە مەترسیدا" یان "نەپارێزراو" وەسف بکرێت بە بەکارهێنانی پێوەرە قبووڵکراوە نێودەوڵەتییەکان.<ref name=Cub_eco /> دەستەواژەی گشتیی "{{بنز|گەڕەکی هەژارنشین|en|slum|lt=گەڕەکە هەژارنشینەکان}}" دەگمەن لە کووبادا بەکاردێت، نیشتەجێبوونی ژێر-پێوەر بەم شێوەیە وەسف دەکرێت: جۆری نیشتەجێبوون، بارودۆخی نیشتەجێبوون، کەرەستەی بیناسازی، و جۆری نیشتەجێبوون. پەیمانگای نیشتمانیی نیشتەجێبوون ئەو یەکانەی لە ''سۆلارێس''دان (کۆشکێکی گەورەی کۆنی ناوەندی شار یان هۆتێل یان خانەیەکی کرێچیانە کە دابەشکراوە بۆ ژوور، هەندێک جار زیاتر لە ٦٠ خێزانی تێدایە)<ref name=cuarteria_def /> و {{بنز|شاری پەڕپووت|en|shanty towns}} بە "خانووبەرەی نالەبار" دادەنێت و ژمارەیان دەژمێرێت. زۆربەی یەکەکانی گەڕەکە هەژارنشینەکان لە شارەوانییەکانی ناوەندی شاری هاڤانای کۆن و سێنترۆ هابانا چڕبوونەتەوە، هەروەها لە گەڕەکەکانی وەک ''ئاتارێس'' لە ڕێگلا.<ref name=Problemas_socioambientales>González Rego, R. 1999. "Una Primera Aproximación al Análisis Espacial de los Problemas Socioambientales en los Barrios y Focos Insalubres de Ciudad de La Habana". Facultad de Filosofía e Historia. Departamento de Sociología, Universidad de La Habana. 250 p.</ref> ئەو کەسانەی لە گەڕەکە هەژارنشینەکاندا دەژین دەستڕاگەیشتنیان بە هەمان پەروەردە، چاودێری تەندروستی، هەلی کار و ئاسایشی کۆمەڵایەتی هەیە وەک ئەوانەی لە گەڕەکە پێشتر ئیمتیازدارەکاندا دەژین. شارە پەڕپووتەکان لە سەرتاسەری شارەکەدا بڵاوبوونەتەوە جگە لە چەند ناوچەیەکی ناوەندی نەبێت.<ref name=Problemas_socioambientales /> زیاتر لە ٩٪ی دانیشتووانی هاڤانا لە ''کوارتێرییا'' (''سۆلارێس، سیودادێلا'') دەژین، ٣.٣٪ لە شارە پەڕپووتەکاندا، و ٠.٣٪ لە پەناگەکانی پەنابەراندا دەژین.<ref name=Censo_vivienda /><ref name=Problemas_socioambientales /> ئەمە خەمڵاندنی ژمارەی ئەو کەسانە لەخۆناگرێت کە لە نیشتەجێبوونی بارودۆخ "مامناوەند" یان "خراپ"دا دەژین چونکە لە زۆر حاڵەتدا ئەم یەکانە مەرج نییە ببنە نیشتەجێبوونی گەڕەکی هەژارنشین بەڵکو لە بنەڕەتدا شوێنی نیشتەجێبوونی باشن کە پێویستیان بە چاککردنەوە هەیە. بەپێی ئامارە فەرمییەکانی ''پەیمانگای نیشتمانیی نیشتەجێبوون''، لە ساڵی ٢٠٠١دا، ٦٤٪ی ئەو ٥٨٦,٧٦٨ یەکەیەی هاڤانا بە دۆخی "باش" دادەنران، کە لە ساڵی ١٩٩٠دا ٥٠٪ بوو. نزیکەی ٢٠٪ لە دۆخی "مامناوەند"دا بوون و ١٦٪ لە دۆخی "خراپ"دا بوون.<ref name=Problemas_socioambientales /> داڕمانی بەشەکی یان تەواوەتیی بیناکان شتێکی دەگمەن نییە، هەرچەندە ژمارەکە تا کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکان بۆ نیوە کەمببووەوە لە کاتێکدا خراپترین یەکەکان نەمان و ئەوانی تریش چاککرانەوە. بیناکانی هاڤانای کۆن و سێنترۆ هابانا بە تایبەتی ڕووبەڕووی هۆکارە سروشتییەکان دەبنەوە: شێی بەرز، کاریگەرییە داخورێنەرەکانی پرژەی خوێ بەهۆی نزیکی لە کەناراوەکانەوە، و لافاوی ناوبەناو. زۆربەی ناوچەکانی شارەکە، بەتایبەتی قەزا پڕدانیشتووانەکان، تووشی {{بنز|داتەپینی شار|en|urban decay}} بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Havana's former grandeur decays and crumbles|ئیش=Reuters|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-cuba-havana-idUSN2034616720070324|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200717113902/https://www.reuters.com/article/us-cuba-havana-idUSN2034616720070324|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == گواستنەوە == === فڕۆکەخانەکان === {{Unreferenced section|date=January 2022}} هاڤانا لەلایەن {{بنز|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی خۆسێ مارتی|en|José Martí International Airport}}ەوە خزمەتگوزاریی پێشکەش دەکرێت. فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە نزیکەی {{convert|11|km|mi|0|sp=us}} لە باشووری سەنتەری شارەکەوە، لە شارەوانیی بۆیێرۆس، و وێستگەی سەرەکییە بۆ {{بنز|هێڵی ئاسمانیی نیشتمانی|en|flag carrier}} وڵاتەکە {{بنز|کوبانا دێ ئاڤیاسیۆن|en|Cubana de Aviación}}. فڕۆکەخانەکە دەروازەی سەرەکیی نێودەوڵەتی و ناوخۆییی کووبایە، هاڤانا بە بەشەکانی تری کاریبی، ئەمریکای {{بنز|ئەمریکای باکوور|en|North America|lt=باکوور}}، {{بنز|ئەمریکای ناوەندی|en|Central America|lt=ناوەند}} و باشوور، ئەورووپا و یەک شوێن لە ئەفریقاوە دەبەستێتەوە. شارەکە هەروەها لەلایەن {{بنز|فڕۆکەخانەی پلایا باراکۆا|en|Playa Baracoa Airport}}ەوە خزمەتگوزاریی پێشکەش دەکرێت، کە فڕۆکەخانەیەکی بچووکە لە ڕۆژاوای شارەکە و بۆ هەندێک گەشتی ناوخۆیی بەکاردەهێنرێت، بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن {{بنز|ئێرۆگاڤیۆتا|en|Aerogaviota}}ەوە. === هێڵی ئاسنین === [[File:Inside train station Havana.jpg|thumb|left|بەشی ناوەوەی {{بنز|وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی، هاڤانا|en|Central Railway Station, Havana|lt=وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی}}]] هاڤانا تۆڕێکی هێڵی ئاسنینی دەوروبەری شار، نێوان شارەکان و مەودای درێژی هەیە. هێڵی ئاسنینەکان خۆماڵی کراون و لەلایەن FFCC ({{بنز|هێڵی ئاسنینی کووبا|en|Ferrocarriles de Cuba}})ەوە بەڕێوەدەبرێن. FFCC هاڤانا بە هەموو پارێزگاکانی کووباوە دەبەستێتەوە، و {{بنز|هێڵی ئاسنینی دەوروبەری هاڤانا|en|Havana Suburban Railway}} خزمەتی شارەکە دەکات. وێستگە سەرەکییەکانی شەمەندەفەر بریتین لە: وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی، وێستگەی شەمەندەفەری لا کوبرێ، وێستگەی کازابلانکا، و ئیستاسیۆن دێ تولیپان. لە ساڵی ٢٠٠٤دا قەبارەی ساڵانەی سەرنشینان نزیکەی ١١ ملیۆن بوو،<ref name=Censo_transporte>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |سەردێڕ=Statistical Yearbook of Cuba 2009 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110822200546/http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١١}} National Statistics Census of Cuba – Transportation p. 6</ref> بەڵام خواست بە دوو هێندە و نیو بۆ سێ هێندەی ئەم بەهایە خەمڵێنراوە، و قەرەباڵغترین ڕێگا لە نێوان هاڤانا و سانتیاگۆ دێ کووبادایە، کە نزیکەی {{convert|836|km|mi|sp=us}} لە یەکترییەوە دوورن بە هێڵی ئاسنین. لە ساڵی ٢٠٠٠دا یەکێتیی هێڵی ئاسنینی کووبا عەرەبانەی پلە یەکی فەڕەنسیی کڕی کە سیستەمی فێنککەرەوەیان هەبوو. عەرەبانەی نوێی دروستکراوی چینی و ڕووسی بۆ شەمەندەفەری مەودای درێژ لە دەیەی ٢٠١٠دا دەستیان بە کارکردن کرد، و هەندێکیان ئێستا خزمەتگوزاریی دەوروبەری شار پێشکەش دەکەن. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا پلان هەبوو بۆ سیستەمێکی {{بنز|ترانزێتی خێرا|en|Rapid Transit|lt=سیستەمی مێترۆ}} لە هاڤانا هاوشێوەی مێترۆی {{بنز|مێترۆی مۆسکۆ|en|Moscow Metro|lt=مۆسکۆ}}، لە ئەنجامی کاریگەریی یەکێتیی سۆڤیەت لە کووبا لەو کاتەدا. توێژینەوەکانی جیۆلۆجی و دارایی کە لەلایەن شارەزایانی کووبایی، چیکی و سۆڤیەتییەوە کرابوون لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا زۆر پێشکەوتبوون.<ref name=Hav_metro>[http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html Havana Metro] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120119181627/http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html |date=19 January 2012 }} Hace unos años parecía que la capital cubana tendría metro, cuando en la década de 1980 los estudios de geología y finanzas realizados por especialistas cubanos y soviéticos iban muy adelantados.</ref> ڕۆژنامەوانی کووبا پڕۆژەی دروستکردنەکە و ڕێگاکەی پیشان دا، کە شارەوانییەکان و گەڕەکەکانی پایتەختی بە یەکەوە دەبەستەوە.<ref name=Hav_metro/> لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا پڕۆژەکە پێشتر دەستی پێکردبوو، هەر میلێک (١.٦ کم) لە هێڵەکە لەو کاتەدا ملیۆنێک دۆلاری تێدەچوو، بەڵام بەهۆی داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١دا پڕۆژەکە دواتر وازی لێ هێنرا.<ref name=Hav_metro/> === نێوان شارەکان === هێڵێکی نێوان شارەکان،{{efn|ئەم زاراوەیە هاوتای ترام وەسف دەکات.}} کە بە {{بنز|هێڵی ئاسنینی کارەبایی هێرشی|en|Hershey Electric Railway}} ناسراوە و لە ساڵی ١٩١٧ دروست کراوە، لە کازابلانکاوە (لەودیوی کەنداوەکە لە هاڤانای کۆنەوە) دەڕوات بۆ هێرشی و پاشان بۆ {{بنز|ماتانزاس|en|Matanzas}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Conner Gorry|نووسەر٢=David Stanley|سەردێڕ=Cuba|ناونیشان=https://archive.org/details/cuba00gorr|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ژپنک=٩٧٨-١-٧٤٠٥٩-١٢٠-١|پەڕە=[https://archive.org/details/cuba٠٠gorr/page/١٤٢ ١٤٢]}}</ref> === تراموای === [[File:Havana tram surf.jpg|thumb|تۆڕی ترامی هاڤانا لە ساڵی ١٩٥٠دا]] هاڤانا تا ساڵی ١٩٥٢ سیستەمێکی ترامی بەڕێوەدەبرد، کە وەک سیستەمێکی {{بنز|عەرەبانەی ئەسپ|en|horsecar}} بە ناوی Ferro Carril Urbano de la Habana لە ساڵی ١٨٥٨ دەستی پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tramz.com/cu/hb/hb.html|سەردێڕ=The Tramways of Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200121091121/http://www.tramz.com/cu/hb/hb.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٣ لەگەڵ کۆمپانیای ڕکابەری گواستنەوەدا یەکیگرت وەک Empresa del Ferro-Carril Urbano y Omnibus de La Habana و دواتر لە ساڵی ١٩٠٠ لەژێر دەستی خاوەنە بیانییە نوێیەکاندا بەناوی کۆمپانیای هێڵی ئاسنینی کارەبایی هاڤانا کارەبایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tramz.com/cu/hb/hbb.html|سەردێڕ=The Tramways of Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200122140446/http://www.tramz.com/cu/hb/hbb.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کەمبوونەوەی سەرنشینان بووە هۆی ئیفلاسبوون لە ساڵی ١٩٥٠ و خاوەنی نوێ Autobus Modernos SA وازی لە سیستەمەکە هێنا لە بەرژەوەندیی پاسەکان و عەرەبانە ماوەکانیش لە ساڵی ١٩٥٢ فرۆشران بە ماتانزاس.{{Citation needed|date=December 2021}} === ڕێگاوبانەکان === تۆڕی ڕێگاوبانی شارەکە تا ڕادەیەک بەرفراوانە، و شەقامی فراوان، ڕێگای سەرەکی و ڕێگای گەیشتنی گەورەی بۆ شارەکە هەیە وەک ئەوتۆپیستا ناسیۆناڵ (A1)، {{بنز|کارێتێرا سێنتراڵ (کووبا)|en|Carretera Central (Cuba)|lt=کارێتێرا سێنتراڵ}} و {{بنز|ڤیا بلانکا (کووبا)|en|Via Blanca (Cuba)|lt=ڤیا بلانکا}}. تۆڕی ڕێگاوبانەکان لە سەردەمی ئیسپانییەکانەوە لە قۆناغی دروستکردن و گەشەکردندایە بەڵام بەهۆی کەمیی چاککردنەوەوە ڕووبەڕووی تێکچوونێکی گەورە بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Transporte publico en La Habana|ناونیشان=http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/|بڵاوکەرەوە=Mundo Viajero|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110903022831/http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێگا خێراکان ({{بنز|ڕێگای خێرا|en|Controlled-access highway|lt=ئۆتۆپیستاکان}}) بریتین لە: * A1 – ئەوتۆپیستا ناسیۆناڵ، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|سانتا کلارا، کووبا|en|Santa Clara, Cuba|lt=سانتا کلارا}} و {{بنز|سانکتی سپیریتوس، کووبا|en|Sancti Spiritus, Cuba|lt=سانکتی سپیریتوس}}، لەگەڵ بەشی کورتی زیادە لە نزیک سانتیاگۆ و گوانتانامۆ * A4 – ئەوتۆپیستا ئێستێ-ئۆستێ، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|پینار دێل ڕیۆ|en|Pinar del Río}} * ڤیا بلانکا، بۆ ماتانزاس و {{بنز|ڤارادێرۆ|en|Varadero}} * ڕێگای ئەڵقەیی هاڤانا ({{langx|es|Primer anillo|links=no}})، کە لە {{بنز|تونێلی هاڤانا|en|Havana tunnel|lt=تونێل}}ێکەوە لەژێر دەروازەی کەنداوی هاڤانادا دەست پێدەکات * ئەوتۆپیستا دێل مێدیۆدیا، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|سان ئەنتۆنیۆ دێ لاس بانیۆس|en|San Antonio de los Baños}} * ئۆتۆپیستایەک لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|مێلێنا دێل سور|en|Melena del Sur}} * ئۆتۆپیستایەک لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|ماریێل، کووبا|en|Mariel, Cuba|lt=ماریێل}} == پەروەردە == {{Further|{{بنز|پەروەردە لە کووبا|en|Education in Cuba}}}} {{Recentism|date=December 2021}} [[File:Facultad de Matemáticas y Ciencias de la Computación.JPG|thumb|کۆلێژی بیرکاری و زانستی کۆمپیوتەر، زانکۆی هاڤانا]] حکوومەتی نیشتمانی هەموو بەرپرسیاریەتییەکی پەروەردە لە ئەستۆ دەگرێت، و قوتابخانەی سەرەتایی، ناوەندی، و ڕاهێنانی پیشەیی گونجاو لە سەرتاسەری کووبادا هەن. قوتابخانەکان کوالێتییان جیاوازە و پەروەردە لە هەموو ئاستەکاندا بێبەرامبەر و زۆرەملێیە جگە لە خوێندنی باڵا، کە ئەویش بێبەرامبەرە. زانکۆی هاڤانا، کە لە بەشی ڤێدادۆی هاڤانا هەڵکەوتووە، لە ساڵی ١٧٢٨ دامەزراوە و وەک دامەزراوەیەکی پێشەنگی خوێندنی باڵا لە {{بنز|نیوەگۆی ڕۆژاوا|en|Western Hemisphere}} سەیر دەکرا. ماوەیەکی کورت دوای شۆڕش، زانکۆکە، و هەروەها هەموو دامەزراوە پەروەردەییەکانی تر، خۆماڵی کران. لەو کاتەوە چەندین زانکۆی تریش کراونەتەوە، وەک {{بنز|پۆلیتەکنیکی خۆسێ ئەنتۆنیۆ ئێچێڤێریا|en|Polytechnic José Antonio Echeverría|lt=پەیمانگای باڵای پۆلیتەکنیکی خۆسێ ئەنتۆنیۆ ئێچێڤێریا}} کە تێیدا زۆرینەی ڕەهای ئەندازیارانی ئەمڕۆی کووبای تێدا دەخوێنن. {{بنز|قوتابخانەی نیشتمانیی بالێی کووبا|en|Cuban National Ballet School}} بە ٤,٣٥٠ قوتابییەوە یەکێکە لە گەورەترین قوتابخانەکانی بالێ لە جیهاندا و بەپڕستیژترین قوتابخانەی بالێیە لە کووبا.<ref>{{in lang|es}} [http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html La Escuela Nacional de Ballet] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623000202/http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html |date=23 June 2009 }} – La Escuela desarrolla una experiencia única en el mundo, enmarcada en la Batalla de Ideas.</ref> == شوێنەوارەکان و سەنتەرە مێژووییەکان == [[File:James Gay Sawkins - Vista de la Plaza de San Francisco.jpg|thumb|دیمەنی {{بنز|گۆڕەپانی سان فرانسیسکۆ دێ ئاسیس|en|Plaza de San Francisco de Asís|lt=گۆڕەپانی سان فرانسیسکۆ}}ی هاڤانا لە ساڵی ١٨٤١ لەلایەن {{بنز|جەیمس جی. ساوکینز|en|James G. Sawkins}}ەوە]] * '''هاڤانای کۆن (Habana Vieja)''': کرۆکی شاری ڕەسەنی هاڤانا لەخۆدەگرێت. وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی یوونێسکۆ ڕاگەیەندرا. * '''{{بنز|مەیدانی ڤیێخا، هاڤانا|en|Plaza Vieja, Havana|lt=پلازا ڤیێخا}}''': گۆڕەپانێکە لە هاڤانای کۆن، شوێنی لەسێدارەدان، ڕێپێوانەکان، شەڕی گا، و ''{{بنز|فیستیڤاڵ|en|Festival|lt=ڤیستیڤاڵەکان}}'' بووە. * '''{{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña|lt=قەڵای سان کارلۆس دێ لا کابانیا}}''': قەڵایەکە کە دەکەوێتە لای ڕۆژهەڵاتی کەنداوی هاڤانا، لا کابانیا سەرنجڕاکێشترین قەڵایە لە سەردەمی ئیسپانییەکاندا، بەتایبەتی دیوارەکانی کە لە کۆتایی سەدەی ١٨ەمدا دروست کراون. * '''{{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|en|National Capitol of Cuba|lt=ئێل کاپیتۆلیۆ ناسیۆناڵ}}''': لە ساڵی ١٩٢٩ وەک ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران دروست کراوە، ئەم بینا زەبەلاحە بە قوبەکەی دەناسرێتەوە، کە زاڵە بەسەر ئاسۆی شارەکەدا. لە ناوەوەیدا سێیەم گەورەترین پەیکەری ناوماڵ لە جیهاندا هەیە، بە ناوی ''La Estatua de la República''. لەم ڕۆژانەدا، بارەگای {{بنز|ئەنجومەنی زانستیی کووبا|en|Cuban Academy of Sciences}} و مۆزەخانەی نیشتمانیی مێژووی سروشتی لە ناو بیناکەدان و گەورەترین کۆمەڵەی مێژووی سروشتی لە وڵاتەکەدا لەخۆدەگرێت. * '''{{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes del Morro|lt=قەڵای ئێل مۆرۆ}}''': قەڵایەکە کە دەروازەی کەنداوی هاڤانا دەپارێزێت؛ قەڵای مۆرۆ بەهۆی هەڕەشەی چەتەکانی دەریا بۆ سەر بەندەرەکە دروست کرا. * '''{{بنز|کاستیلۆ دێ لا ڕیال فوێرسا|en|Castillo de la Real Fuerza|lt=قەڵای سان سەلڤادۆر دێ لا پونتا}}''': قەڵایەکی بچووکە کە لە سەدەی ١٦ەمدا دروست کراوە، لە خاڵی چوونەژوورەوەی ڕۆژاوا بۆ بەندەری هاڤانا، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە پاراستنی هاڤانا لە ماوەی سەدەکانی سەرەتای بوونی ئیسپانییەکان. نزیکەی بیست تۆپی کۆن و ئەنتیکەی سەربازی لەخۆدەگرێت. * '''{{بنز|مەسیحی هاڤانا|en|Christ of Havana}}''': پەیکەری مەڕمەڕیی ٢٠ مەتریی مەسیحی هاڤانا (١٩٥٨) لە لای ڕۆژهەڵاتی گردەکەی کەنداوەکەوە شارەکە پیرۆز دەکات، زۆر هاوشێوەی {{بنز|مەسیحی ڕزگارکەر (پەیکەر)|en|Christ the Redeemer (statue)|lt=مەسیحی ڕزگارکەر}}ی بەناوبانگ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ. * '''{{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Great Theatre of Havana}}''': ئۆپێراخانەیەکە کە بە تایبەتی بە خاوەندارێتیی تیپی نیشتمانیی بالێی کووبا بەناوبانگە، هەندێک جار میوانداریی نمایشەکانی ئۆپێرای نیشتمانی دەکات. شانۆکە هەروەها وەک هۆڵی کۆنسێرت ناسراوە، هۆڵی {{بنز|گارسییا لۆرکا|en|Federico García Lorca|lt=گارسییا لۆرکا}}، کە گەورەترینە لە کووبا. * '''{{بنز|مالێکۆن، هاڤانا|en|Malecón, Havana|lt=مالێکۆن/دیواری دەریا}}''': ئەو شەقامەیە کە بە درێژایی کەناراوەکانی باکووری شارەکە دەڕوات، لە تەنیشت {{بنز|بەربەستی دەریا|en|seawall}}کەوە. مالێکۆن بەناوبانگترین شەقامی هاڤانایە، بە خۆرئاوابوونەکانی ناسراوە. * '''{{بنز|هۆتێل ناسیۆناڵ دێ کووبا|en|Hotel Nacional de Cuba}}''': هۆتێلێکی نیشتمانیی شێوازی {{بنز|ئارت دیکۆ|en|Art Deco}}یە کە لە ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا وەک کۆمەڵگەیەکی قومار و کاتبەسەربردن بەناوبانگ بوو. * '''{{بنز|مۆزەخانەی شۆڕش (کووبا)|en|Museum of the Revolution (Cuba)|lt=مۆزەخانەی شۆڕش}}''': لە ناو {{بنز|کۆشکی سەرۆکایەتی|en|Presidential Palace}}ی پێشوودایە، لەگەڵ یەختی {{بنز|گرانما (یەخت)|en|Granma (yacht)|lt=گرانما}} کە لە پشت مۆزەخانەکەوە نمایش کراوە. * '''{{بنز|گۆڕستانی کۆڵۆن، هاڤانا|en|Colon Cemetery, Havana|lt=گۆڕستانی کریستۆڤاڵ کۆلۆن}}''': گۆڕستانێک و مۆزەخانەیەکی کراوەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.carilat.de/stories/cubas_necropolis.htm |سەردێڕ=Havana's magnificent necropolis tells a story of wealth and freedom |بڵاوکەرەوە=Carilat.de |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090801201611/http://www.carilat.de/stories/cubas_necropolis.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێکە لە بەناوبانگترین گۆڕستانەکانی ئەمریکای لاتین، بە جوانی و شکۆمەندییەکەی ناسراوە. گۆڕستانەکە لە ساڵی ١٨٧٦ دروست کراوە و نزیکەی یەک ملیۆن گۆڕی تێدایە. هەندێک لە بەردی گۆڕەکان بە پەیکەرەکانی ڕامۆس بلانکۆس، لە نێوان ئەوانی تردا، ڕازێنراونەتەوە. == کلتوور == === هێماکان === {{Main|{{بنز|نیشانی هاڤانا|en|Coat of arms of Havana}}}} [[File:Coat of arms of La Habana.svg|thumb|upright|نیشانی لا هابانا]] نیشانی هاڤانا لە سێ قەڵا پێکدێت کە نوێنەرایەتیی ئەو سێ قەڵایە دەکەن کە بەرگرییان لە شارەکە دەکرد: قەڵای فوێرسا، قەڵای مۆرۆ و قەڵای پونتا. کلیلەکە نوێنەرایەتیی ئەوە دەکات کە هاڤانا دەروازەی چوونە ژوورەوەی {{بنز|جیهانی نوێ|en|New World}} بووە. قەڵغانەکە، کە لە لایەکەوە بە لقێکی بەڕوو و لە لایەکی ترەوە بە {{بنز|تاجەگوڵینەی لاورێل|en|laurel wreath}} پشتگیری کراوە، هێمایە بۆ هێزی نەتەوەکە، تاجەگوڵینەی لاورێلیش بۆ شەرەف و شکۆمەندییە. ئەم هێمایانە نوێنەرایەتیی مافەکانی مرۆڤ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opushabana.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=260&Itemid=43|سەردێڕ=El escudo de la villa de La Habana|یەکەم=Alicia Melis|دوایین=Cappa|وێبگە=www.opushabana.cu|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220607193212/http://www.opushabana.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=260&Itemid=43|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === تەلارسازی === هاڤانا شێوازی جۆراوجۆری تەلارسازی هەیە، لە قەڵاکانی سەدەی ١٦ەمەوە، تا باڵەخانە بەرزە مۆدێرنەکان. بارودۆخی ئێستای زۆرێک لە پێکهاتەکان لە دوای ساڵی ١٩٥٩ەوە تێکچووە یان ڕووخێندراون، لەوانەش ڕووخاندنی {{بنز|مەیدانی ڤاپۆر، هاڤانا|en|Plaza del Vapor, Havana|lt=مەیدانی ڤاپۆر}}، کە لە ساڵی ١٨٣٥ لەلایەن تەلارسازەکەی {{بنز|کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا|en|Palacio de la Marquesa de Villalba}}، یۆجێنیۆ ڕاینێری سۆرێنتینۆ، باوکی {{بنز|ئێوخێنیۆ ڕاینێری پیێدرا|en|Eugenio Rayneri Piedra}} تەلارسازەکەی کاپیتۆلیۆی ساڵی ١٩٢٩ دروست کرابوو. مەیدانی ڤاپۆر لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن حکوومەتی نوێی شۆڕشگێڕەوە ڕووخێندرا.{{efn|مەیدانی ڤاپۆر لە ساڵی ١٩٥٩ ڕووبەڕووی چارەنووسێکی هاوشێوەی بازاڕی خۆراکی پاریس {{بنز|لێ ئال|en|Les Halles}} بووەوە لە ساڵی ١٩٧١دا. لێ ئال، کە نەیدەتوانی کێبڕکێ لە بازاڕی ئابووریی نوێدا بکات و پێویستی بە چاککردنەوەی گەورە هەبوو، ئەو ژینگە ڕەنگاوڕەنگەی کە سەردەمانێک پەیوەست بوو بە ناوچە قەرەباڵغەکەی دوکانەکانی بازرگانانەوە، بە تەواوی نەما کاتێک لێ ئال هەڵوەشێنرایەوە؛ بازاڕی کۆمەڵە گوازرایەوە بۆ دەوروبەری شار لە {{بنز|مەرشێ دێ ئینتێریت ناسیۆناڵ دێ ڕەنجیس|en|Marché d'Intérêt National de Rungis|lt=ڕەنجیس}}. دوو لە کۆشکە شووشە و ئاسنینەکانی بازاڕەکە هەڵوەشێنرانەوە و لە شوێنی تر دووبارە دروستکرانەوە؛ یەکێکیان لە دەوروبەری پاریس لە {{بنز|نۆژەن-سور-مارن|en|Nogent-sur-Marne}}، ئەوی تریان لە {{بنز|یۆکۆهاما|en|Yokohama}}، ژاپۆن.<ref name="auto">Parimage, "Les Halles, The New Heart of Paris". Mairie de Paris and SemPariSeine, July 2012.</ref> لە سەرەتای شۆڕشی ١٩٥٩ فیدڵ کاسترۆ فەرمانی دا بە وەستاندنی هەموو بیناسازییەک لە کووبا، و ڕووخاندنی مەیدانی ڤاپۆر؛ ''وەزارەتی تەندروستیی گشتی'' مەیدانی ڤاپۆری بە ناتەندروست ڕاگەیاند و فرۆشیارەکانی لەسەر زەوییەکانی شەقامی ئامیستاد لە نێوان شەقامەکانی ئێسترێیا و مۆنتێ نیشتەجێ کردەوە کە ئەکادیمیای سەمای مەریخ و بێلۆنای ڕووخێندراو بۆ چەندین ساڵ تێیدا کاری دەکرد. ''پەیمانگای نیشتمانیی پاشەکەوت و نیشتەجێبوون'' (INAV) جێگەی لۆتەری نیشتمانیی باتیستای گرتەوە، کە لەلایەن حکوومەتی شۆڕشگێڕەوە هەڵوەشێنرابووەوە، و لۆتەرییەکی نوێ بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ بیناسازیی نوێ، و بە سەرپەرشتیی پاستۆریتا نونیێز کە پڕۆژەی ئەوەی کرد کە بینایەکی نوێ و مۆدێرن، نەک جیاواز لەوانەی کە لەلایەن {{بنز|خۆسێپ لویز سێرت|en|Josep Lluís Sert}}ەوە پێشنیار کرابوون ساڵێک پێشتر لە {{بنز|پلان پیلۆتۆی هاڤانا|en|Havana Plan Piloto}}ی ١٩٥٥-١٩٥٨ی خۆیدا ئێستا لە شوێنە بەتاڵەکەدا دروست بکرێت.<ref name="fracasados">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://carlosbua.com/los-proyectos-inconclusos-o-fracasados-de-fidel-castro/|سەردێڕ=Los proyectos inconclusos o fracasados de Fidel Castro|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200108124810/http://carlosbua.com/los-proyectos-inconclusos-o-fracasados-de-fidel-castro/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}{{efn|(INAV) دەزگایەکی دەوڵەتییە کە بە ئامانجی دروستکردنی خانوو بۆ هەموو ئەو کووباییانەی کە نەیانبوو لە ڕێگەی لۆتەرییەوە دروست کرا،<ref name="fracasados"/>}} چەندین داڕمانی بیناکان لە سەرتاسەری شارەکەدا بووەتە هۆی برینداربوون و گیانلەدەستدان بەهۆی کەمیی چاککردنەوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-17935769|سەردێڕ=Cuba's crumbling buildings mean Havana housing shortage|دوایین=Rainsford|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٢|newspaper=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|زمان=en-GB|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170224132501/http://www.bbc.com/news/world-latin-america-17935769|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.havanatimes.org/?p=112640|سەردێڕ=Old Havana Building Collapse Kills Four - Havana Times.org|وێبگە=www.havanatimes.org|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٥|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170224141543/http://www.havanatimes.org/?p=112640|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== ئیسپانی ==== [[File:Parte lateral del Castillo de la Real Fuerza.jpg|thumb|[[Castillo de la Real Fuerza|قەڵای لا ڕیال فوێرسا]]، ١٥٧٧]] سامانەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە دەهێنرانە ناو هاڤانا و بەناو هاڤانادا تێدەپەڕین چونکە خاڵێکی سەرەکیی گواستنەوە بوو لە نێوان جیهانی نوێ و جیهانی کۆندا. لە ئەنجامدا، هاڤانا قەڵابەندترین شار بوو لە ئەمریکاکاندا. زۆربەی نموونەکانی تەلارسازیی سەرەتایی دەکرێت لە قەڵا سەربازییەکاندا ببینرێن وەک لا فۆرتالێزا دێ سان کارلۆس دێ لا کابانیا (١٥٥٨-١٥٧٧) کە لەلایەن باتیستا ئەنتۆنێلییەوە دیزاین کرابوو و قەڵای مۆرۆ (١٥٨٩-١٦٣٠). ئەمە دەکەوێتە دەروازەی کەنداوی هاڤانا و تێڕوانینێک دەدات لە باڵادەستی و سامانی ئەوکاتە. هاڤانای کۆن هەروەها بە دیوارێکی بەرگری دەپارێزرا کە لە ساڵی ١٦٧٤ دەستی پێکردبوو بەڵام کاتێک لە ساڵی ١٧٦٧ تەواو بوو پێشتر لە سنوورەکانی تێپەڕیبوو، کە بوو بە گەڕەکی نوێی سێنترۆ هابانا. کاریگەریی شێوازە جیاوازەکان و کلتوورەکان دەکرێت لە تەلارسازیی ئیسپانیی هاڤانادا ببینرێت، لەگەڵ کۆمەڵێک جۆراوجۆر لە {{بنز|هونەری مودیخار|en|Mudéjar art|lt=تەلارسازیی مودیخار}}، {{بنز|تەلارسازیی ئیسپانی|en|Spanish architecture|lt=ئیسپانی}}، {{بنز|تەلارسازیی ئیتاڵیا|en|Architecture of Italy|lt=ئیتاڵی}}، {{بنز|تەلارسازیی یۆنانیی کۆن|en|Ancient Greek architecture|lt=یۆنانی}} و {{بنز|تەلارسازیی ڕۆمانی|en|Roman architecture|lt=ڕۆمانی}}. {{بنز|سیمیناری سان کارلۆس و سان ئەمبڕۆسیۆ|en|San Carlos and San Ambrosio Seminary}} (سەدەی ١٨ەم) نموونەیەکی باشە لە تەلارسازیی سەرەتاییی ژێر کاریگەریی ئیسپانی. کڵێسای سەرەکیی هاڤانا (١٧٤٨-١٧٧٧) کە زاڵە بەسەر گۆڕەپانی کاتێدراڵدا (١٧٤٩) باشترین نموونەی بارۆکی کووباییە. لە دەوروبەریدا کۆشکەکانی پێشووی کاونت دێ کاسا-بایۆنا (١٧٢٠-١٧٤٦) مارکیس دێ ئارکۆس (١٧٤٦) و مارکیس دێ ئاگواس کلاراس (١٧٥١-١٧٧٥) هەن. {{بنز|کڵێسای ڕۆحی پیرۆز، هاڤانا|en|Iglesia del Espíritu Santo, Havana|lt=کڵێسای ڕۆحی پیرۆز}} لە ساڵی ١٦٣٨دا تەرخان کرا. ڕۆحی پیرۆز چەندین تابلۆی شایەنی سەرنجی تێدایە لەوانەش مەسیحێکی دانیشتووی دوای-لەخاچدان لەسەر دیواری ڕاست، و کاتاکۆمبەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sacred-destinations.com/cuba/havana-iglesia-del-espiritu-santo|سەردێڕ=Sacred Destinations_havana-iglesia-del-espiritu-santo|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181105202757/http://www.sacred-destinations.com/cuba/havana-iglesia-del-espiritu-santo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە یەکێک لە کۆنترین پەرستگاکانی هاڤانا دادەنرێت و دەوترێت کە سەرنجڕاکێشیی سەرەکییەکەی لە بنەڕەتدا لە سادەیی بیناسازییە بەردینە جوانەکەیدایە.{{citation needed|date=August 2022}} کڵێساکە لە ساڵی ١٦٤٨ نۆژەنکرایەوە و فراوان کرا و پلەی پەرەشی پێدرا. لە سەردەمی ئیسپانییەکاندا گرنگییەکی ناوازەی هەبوو، چونکە بەپێی {{بنز|فەرمانی پاپایی|en|Papal Bull}}یەکی ساڵی ١٧٧٢ و بڕوانامەیەکی شاهانەی ساڵی ١٧٧٣، لەلایەن {{بنز|چارلزی سێیەمی ئیسپانیا|en|Charles III of Spain}}ەوە، بە "Única Iglesia inmune en esta ciudad, construida en 1855." ("تاکە کڵێسای پارێزراو لەم شارەدا، کە لە ١٨٥٥ دروست کراوە") ڕاگەیەندرا، کە واتای ئەوە بوو هەر تاکێکی داواکراو دەیتوانی ئەمپارۆ (پەناگە) تێیدا بدۆزێتەوە لە دژی کردەوەی دەسەڵاتداران یان دادپەروەری. تابلۆیەکی کانزایی لە بناری تاوەری زەنگەکەدا شایەدیی ئەم ڕاستییە دەدات.{{citation needed|date=August 2022}} گەورەترین سەرنجڕاکێشیی کڵێسای ڕۆحی پیرۆز لە ڕوانگەی تەلارسازییەوە لە سادەیی بیناسازییە بەردینە مەرجانییەکەی و نەبوونی ڕازاندنەوەی گرانبەهادایە.<ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.spc.int/DigitalLibrary/Doc/FAME/Reports/Anon_52_Coral_Building_Material.pdf|سەردێڕ=Coral as a Building_Material|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121224062446/http:// ۆس، لە ساڵی ١٦٦٤ فەرمانی دا بە دروستکردنی نەخۆشخانەیەک بۆ ژنان و کڵێسایەکی لکێنراو بەخشرابوو بە {{بنز|فرانسیسی پاولا|en|Francis of Paola|lt=قەشە فرانسیسی پاولا}} کە یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی ڕێبازی کاسۆلیکی ڕۆمانیی {{بنز|مینیمەکان (ڕێبازی ئایینی)|Minim (religious order)|نەخۆشخانەی سان فرانسیسکۆ دێ پاولا بۆ ژنان لە ساڵی ١٦٧٢ دەستی بە کارەکانی کرد، کە بە زۆری لە بارودۆخێکی قەرەباڵغدا پێشوازی لە نەخۆشە دەروونییە ڕەشپێست و سپیپێستەکان دەکرد. دیمەنی خەمۆکی بیناکە و هاواری ژنە نەخۆشەکان وایکردبوو ئەم شوێنە ببێتە شوێنێکی ناسراو لە ناوچەکەدا، بەڵام نەک لەبەر ئەو هۆکارانەی کە نەخۆشخانەکان حەز دەکەن پێی بناسرێن، بەڵکو وەک ئاماژەیەکی خەمناک. لە ڕۆمانی مەزنی کرایۆڵی سەدەی ١٩ەمدا، سێسیلیا ڤالدێس لە نووسینی سیریلۆ ڤییاڤێردێ، کڵێسا-نەخۆشخانەکە چەندین جار ئاماژەی پێدەکرێت چونکە، گوایە، دایکی سێسیلیا لەوێدا بەند کرابوو کاتێک توانای مێشکی لەدەستدا دوای کێشە و نەهامەتییەکانی پەیوەندییە خۆشەویستییەکەی لەگەڵ دۆن کاندیدۆ گامبۆا.}} هەردوو بیناکە لە ساڵی ١٧٣٠ بەهۆی زریانێکەوە بە تەواوی وێران بوون و لە ساڵی ١٧٤٥ بە شێوازی بارۆکی کە ئەمڕۆ دەبینرێت دووبارە دروستکرانەوە و گەورە کران.<ref name=vieja/> ==== نیۆکلاسیک ==== {{بنز|تەلارسازیی نیۆکلاسیک|Neoclassical architecture|ژان-کلۆد نیکۆلا فۆرێستیێ|Jean-Claude Nicolas Forestier}}، سەرۆکی پلاندانانی شارنشینی لە پاریس بۆ ماوەی پێنج ساڵ گوازرایەوە بۆ هاڤانا بۆ هاریکاریکردن لەگەڵ تەلارسازەکان و دیزاینەرانی دیمەنی سروشتی. لە پلاندانانی سەرەکی شارەکەدا ئامانجی ئەوە بوو کە هاوسەنگییەکی گونجاو لە نێوان فۆرمی بیناسازی کلاسیک و دیمەنی سروشتی خولگەیی دروست بکات. ئەو تۆڕی ڕێگاوبانەکانی شارەکەی لە ئامێز گرت و بەیەکەوەی بەستنەوە لە هەمان کاتدا جەختی لەسەر شوێنەوارە دیارەکان دەکردەوە. کاریگەرییەکەی شوێنەوارێکی گەورەی لەسەر هاڤانا بەجێهێشتووە هەرچەندە زۆرێک لە بیرۆکەکانی بەهۆی {{بنز|قەیرانی ئابووریی مەزن|Great Depression|ڤێدادۆ|Vedado|thumb|left|کۆشکی ڤیلالبا، وێنەی ١٨٩٨]] لە ساڵی ١٨٧٥ دروست کراوە، لە ڕێپارتۆ دێ لاس لاس مورایاس، (شریتێکی زەویی فراوان کە دوای ڕووخاندنی دیوارەکانی شار لە ساڵی ١٨٦٣ مایەوە)، کاری تەلارساز یۆجێنیۆ ڕاینێری ئی سۆرێنتینۆ بوو.{{efn|یۆجێنیۆ ڕاینێری ئی سۆرێنتینۆ باوکی {{بنز|ئێوخێنیۆ ڕاینێری پیێدرا|Eugenio Rayneri Piedra}} تەلارسازی {{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|National Capitol of Cuba}} لە دەوروبەری ساڵی ١٨٨٠ کۆشکەکە خاوەندارێتی دەکرا لەلایەن کاونتی کاسا مۆرێ. کارگەی تووتنی "لا فلۆر دێ خۆسێ موریاس" لە بیناکەدا دامەزرا. دواتر، لە ڕێگەی قۆستنەوەی کرێکانەوە، بوو بە خانوویەکی کرێچیانە. لە ساڵی ١٩٥١ هەندێک لە شوێنەکانی تەرخان کران بۆ نیشتەجێبوون. لە نهۆمی سەرەوەیدا، سەنتەری ئیسپانی و سەنتەری ئیسرائیلیی کووبا بارەگایان هەبوو. کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا و {{بنز|مەیدانی ڤاپۆر، هاڤانا|Plaza del Vapor, Havana|وێبگە=Facebook|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> موڵکەکە، لە دوای {{بنز|کۆشکی ئالداما|Palacio de Aldama}}، بەهێزترین نموونەی نیۆکلاسیزمی کووباییە. کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا لەسەر شێوازی نیۆکلاسیکییە، و لەوانەیە تەنها لە هاڤانا بەراورد بکرێت – بەپێی وتەی ئالینا کاستێلانۆس – بە کۆشکی ئالداما. بەڵام لە کاتێکدا ئەمیان ڕازاندنەوەکە سنووردار دەکات بە باریکیی سروشتی کۆڵۆنەکان، بە کلاسیکترین شێوەی پارتێنۆنی یۆنانی، ئەوی تریان وردەکاریی ڕۆمانی و ڕێنێسانس بەکاردەهێنێت، بۆیە، کەوانەکان لەسەر کۆڵەکەکاندان، و بیناکە بە کۆرنیسێکی بەرچاو تاجدار کراوە. ڕازاندنەوە نیۆکلاسیکییەکە هەروەها دەکرێت لە بەرگی پەنجەرەکاندا ببینرێت، کە شێوەی جێگرەوەی پێدیمێنتی سێگۆشە یان نیوە بازنەیی وەردەگرن، و شووشە بەسەر دەرگاکەدا، هاوشێوەی {{بنز|Palacio de Aldama}} کۆشکێکی نیۆکلاسیکییە کە دەکەوێتە بەرامبەری پێچەوانەی {{بنز|کامپۆ دێ مارتێ، هاڤانا|Campo de Marte, Havana|هۆتێلی ڕۆیاڵ پاڵم (هاڤانا)، دەروازە، نزیکەی ١٩٣٠]] هۆتێلی ڕۆیاڵ پاڵم دەکەوێتە سەر گۆشەی سان ڕافایل و ئیندۆستریا. وەک "ئێدیفیسیۆ لویز. ئی. دێل ڤایێ" کرایەوە، وەک ڕێزێک بۆ گەورە سەرمایەداری شەکر کە خاوەنی بیناکە بوو. هەرچەندە زوو فرۆشرا بە کەسێکی کەنەدی بە ناوی ویڵبێر ئی. تۆدگام، کە گۆڕی بۆ هۆتێلە بەناوبانگەکەی ڕۆیاڵ پاڵم.<ref name="Royal">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بینای باکاردی]] {{بنز|بینای باکاردی (هاڤانا)|Bacardi Building (Havana)|هاڤانای کۆن|Old Havana}}. بیناکە لەسەر شێوازی {{بنز|ئارت دیکۆ|art deco}}یە کە لە دەیەکانی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا باو بوو. بینای باکاردی دیزاین کرابوو بۆ ئەوەی ببێتە بارەگای سەرەکیی کۆمپانیای ڕۆمی {{بنز|باکاردی|Bacardi}}؛ لە سەرەتای ساڵانی ١٩٦٠ەکاندا لەلایەن حکوومەتەکەی کاسترۆوە خۆماڵی کرا. لە ساڵی ٢٠٠١دا، بیناکە لەلایەن کۆمپانیایەکی بیناسازی ئیتاڵییەوە نۆژەن کرایەوە. بەشی ناوەوەی ڕازاندنەوە ڕەسەنەکانی لە مەڕمەڕ و گڕانیتدا پاراستووە. بە یەکێک لە باشترین بیناکانی {{بنز|Art Deco}} لە ئەمریکای لاتین دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بینای لۆپێز سێرانۆ]] لەلایەن تەلارساز ڕیکاردۆ میرا لە ساڵی ١٩٢٩ دیزاین کراوە، کە لە ساڵی ١٩٤١ کتێبفرۆشیی La Moderna Poesia لەسەر شەقامی ئۆبیسپۆ بۆ هەمان خاوەن دیزاین کرد، {{بنز|بینای لۆپێز سێرانۆ|López Serrano Building}} بەرزترین بینای نیشتەجێبوون بوو لە کووبا تا دروستکردنی {{بنز|بینای فۆکسا|FOCSA Building}} لە ساڵی ١٩٥٦دا. دروستکردنی بیناکە لەلایەن خۆسێ ئەنتۆنیۆ لۆپێز سێرانۆوە پێشنیار کرا، کە بڵاوکەرەوەیەک بوو و La Moderna Poesíaی بەڕێوەدەبرد.<ref name=paseosporlahabana>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=Paseos por la Habana .com |تەلارسازیی مۆدێرنیست|modernist architecture}}، کە بە بینا کوالێتی بەرزەکان ناسراوە، بەشێکی زۆری شارەکەی گۆڕی. نموونەکان بریتین لە {{بنز|هۆتێلی هیلتۆن|Hilton Hotel|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ CMQ|Radiocentro CMQ Building}} لە ١٩٥٥ لەلایەن {{بنز|مارتین دۆمینگێز ئێستێبان|Martín Domínguez Esteban}} تەلارسازی {{بنز|FOCSA Building}} لە ١٩٥٦، و {{بنز|بینای دڵنیایی پزیشکی، هاڤانا|Edificio del Seguro Médico, Havana|ئەنتۆنیۆ کینتانا سیمۆنێتی|Antonio Quintana Simonetti}}ەوە.{{citation needed|هۆتێل هابانا لیبرێ دەکەوێتە سەنتەریترین گۆشەی ڤێدادۆوە.]] هۆتێلی {{بنز|تریپ هابانا لیبرێ|Tryp Habana Libre}} یەکێکە لە هۆتێلە گەورەکان لە {{بنز|کووبا|Cuba}}، کە لە {{بنز|Vedado}}، هاڤانا هەڵکەوتووە. هۆتێلەکە ٥٧٢ ژووری هەیە<ref>[http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre Tryp Habana Libre] {{Webarchive|دیمەنی ئاسمانی بینای فۆکسا لە ڕۆژاواوە، بە ڕاڕەوە هەڵواسراوەکانەوە، نزیکەی ١٩٥٨]] {{بنز|FOCSA Building}} بلۆکێکی نیشتەجێبوونە لە گەڕەکی ڤێدادۆی هاڤانا، کووبا. بە ناوی کۆمپانیای بەڵێندەری ''Fomento de Obras y Construcciones, Sociedad Anónima''ەوە ناونراوە، و تەلارسازەکان بریتی بوون لە ئێرنێستۆ گۆمێز سامپێرا (١٩٢١-٢٠٠٤)، مێرسێدێس دایاز (هاوسەرەکەی)، و {{بنز|Martín Domínguez Esteban}} (١٨٩٧-١٩٧٠)، کە تەلارسازی {{بنز|Radiocentro CMQ Building}} بوو. ئەندازیاری پێکهاتەیی لویز سایێنز دوپلاسێ بوو، لە کۆمپانیای Sáenz, Cancio & Martín، و پرۆفیسۆری ئەندازیاری لە {{بنز|زانکۆی هاڤانا|University of Havana}}. ئەندازیارە شارستانییەکان بارتۆلۆمێ بێستارد و مانوێل پادرۆن بوون. گوستاڤۆ بێکێر و فێرناندۆ ئێچ. مێنێسێس ئەندازیاری میکانیکی و کارەبایی بوون، بە ڕێککەوت.<ref name=Fox>Fox, Arthur. "Concrete Apartment House 39 Stories High." Engineering News Record 7/1955:34-37. Print.</ref><ref name=Cuevas /> دەکەوێتە سەر شوێنێک کە سنووردارە بە شەقامەکانی ١٧ و M و شەقامەکانی ١٩ و N لە {{بنز|Vedado}}.<ref name=Cuevas>Juan de las Cuevas Toraya, published in 2001.[http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html arquitecturacuba.blogspot.com] {{Webarchive|right|{{بنز|Antonio Quintana Simonetti}} {{بنز|ئێدیفیسیۆ دێل سێگورۆ مێدیکۆ، هاڤانا|Edificio del Seguro Médico, Havana}}، ١٩٥٨]] {{بنز|ئێدیفیسیۆ دێل سێگورۆ مێدیکۆ|Edificio del Seguro Médico}} بینایەکی بازرگانییە لە ئێل {{بنز|Vedado}}، هاڤانا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|Antonio Quintana Simonetti}}ەوە. ==== دیمەنی شار ==== {{Recentism|upright=1.5 |نەخشەی ناوچەکانی هاڤانا]] هاڤانای هاوچەرخ دەکرێت لە بنەڕەتدا وەک سێ شار لە یەک شاردا وەسف بکرێت: {{بنز|Old Havana}}، {{بنز|Vedado}}، و گەڕەکە نوێیەکانی دەوروبەری.<ref name=":2" /> هاڤانای کۆن، بە شەقامە تەسکەکانی و باڵکۆنە هەڵواسراوەکانیەوە، سەنتەری نەریتیی بەشێکە لە بازرگانی، پیشەسازی، و کاتبەسەربردنی هاڤانا، هەروەها ناوچەیەکی نیشتەجێبوونیشە. بۆ لای ڕۆژاوا بەشێکی نوێتر هەیە، کە چەقی بەستووە لەسەر ناوچەی سەرەوەی شار کە بە {{بنز|Vedado}} ناسراوە، و بووەتە ڕکابەری هاڤانای کۆن بۆ چالاکییە بازرگانییەکان و ژیانی شەوانە. بینای {{بنز|National Capitol Building (Havana)|کارگەی شاهانەی تووتنی پارتاگاس|Real Fabrica de Tabacos Partagás}}، کە یەکێکە لە کۆنترین کارگەکانی جگەرە لە کووبا، لەم ناوچەیەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ماریاناو|Marianao}} هەیە، کە یەکێکە لە بەشە نوێیەکانی شارەکە، و مێژووەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٢٠ەکان. هەندێک لە تایبەتمەندیی دەوروبەری شار دوای شۆڕش لەدەستچوو، چونکە زۆرێک لە ماڵەکانی دەوروبەری شار لەلایەن حکوومەتی کووباوە خۆماڵی کران بۆ ئەوەی وەک قوتابخانە، نەخۆشخانە، و نووسینگەی حکوومی خزمەت بکەن. چەندین یانەی تایبەتیی دەرەوەی شار گۆڕدران بۆ سەنتەری کاتبەسەربردنی گشتی. {{بنز|میرامار، هاڤانا|Miramar, Havana|قوتابخانەی نێودەوڵەتیی هاڤانا|International School of Havana}} لە گەڕەکی میراماردایە. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا زۆر بەش لە {{بنز|Old Havana}}، لەوانەش پلازا دێ ئارماس، بوون بە بەشێک لە پڕۆژەیەکی نۆژەنکردنەوەی پێشبینیکراوی ٣٥-ساڵەی چەندین ملیۆن دۆلاری، بۆ ئەوەی کووباییەکان قەدری ڕابردوویان بزانن و گەشتیاری بەرز بکەنەوە. لە دە ساڵی ڕابردوودا{{which|واتسۆن و قرشەکە|Watson and the Shark}}}} [[File:1920 Centro Asturiano1.jpg|thumb|left|{{بنز|مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکانی هاڤانا|en|Museo Nacional de Bellas Artes de La Habana|lt=مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکان}}، وێنەی ١٩٢٧]] {{بنز|مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکانی هاڤانا|en|Museo Nacional de Bellas Artes de La Habana|lt=مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکان}} مۆزەخانەیەکی هونەرە جوانەکانە کە هونەری کووبایی و نێودەوڵەتی نمایش دەکات. مۆزەخانەکە یەکێک لە گەورەترین کۆمەڵەکانی تابلۆ و پەیکەر لە ئەمریکای لاتین لەخۆدەگرێت و گەورەترینە لە ناوچەی کاریبیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historia del Museo Nacional|ناونیشان=http://www.museonacional.cult.cu/historia.php|ئیش=Museonacional.cult.cu|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110718163303/http://www.museonacional.cult.cu/historia.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> لەژێر سەرپەرشتی ''وەزارەتی کلتووری کووبا''دا، دوو شوێن داگیر دەکات لە دەوروبەری ''پاسیۆ دێل پرادۆ''ی هاڤانا، ئەمانەش بریتین لە ''کۆشکی هونەرە جوانەکان''، کە تەرخان کراوە بۆ هونەری کووبایی و ''کۆشکی سەنتەری {{بنز|ئاستوریاس|en|Asturias|lt=ئاستوری}}''، کە تەرخان کراوە بۆ هونەری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Centro Asturiano|ناونیشان=http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080212132521/http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٠٨|ئیش=MuseoNacional.cult.cu|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> کەلەپوورە هونەرییەکەی لە زیاتر لە ٤٥,٠٠٠ پارچە پێکهاتووە.<ref name="Mario_Muñoz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(ES) El Alma de la nación no se vende |ناونیشان=http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010822182815/http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ئیش=Cubaweb.cu |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە پایتەخت میوانداریی بارەگای سەرەکیی {{بنز|دامەزراوەی لودڤیگی کووبا|en|The Ludwig Foundation of Cuba}} دەکات لە ڤێدادۆ، کە لەلایەن کۆکەرەوە ئەڵمانییەکان پیتەر و ئیرێن لودڤیگەوە دامەزراوە، و ڕێکخراوێکی ناحکوومی و قازانج نەویستە بۆ بڵاوکردنەوە و پاراستنی هونەری کووبایی. هونەرمەندە دیارەکانی پەیوەست بە شارەکەوە بریتین لە {{بنز|فێدێریکۆ بێلتران ماسێس|en|Federico Beltrán Masses}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.beltranmasses.com/biografia-beltran-masses/ |سەردێڕ=Biografiá |زمان=Spanish |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513073202/http://www.beltranmasses.com/biografia-beltran-masses/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stairsainty.com/artist/federico-beltran-masses/ |سەردێڕ=Federico Beltran Masses |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=...the only child of Luis Beltran Fernandez Estepona, a former Spanish army officer stationed in Cuba, and Dona Mercedes Masses Olives, the daughter of a doctor from Lleida, Catalonia, who himself had married the daughter of a wealthy Spanish Cuban-landowner. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108192925/http://www.stairsainty.com/artist/federico-beltran-masses/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|ڤیکتۆر مانوێل گارسیا ڤالدێس|en|Víctor Manuel García Valdés}}،<ref>Cernuda Art: Victor Manuel Garcia; http://www.cernudaarte.com/artists/victor-manuel-garcia/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304060333/http://www.cernudaarte.com/artists/victor-manuel-garcia/ |date=2020-03-04 }}. Retrieved 12 September 2015</ref><ref name = AEX>Art Experts: Victor Manuel Garcia (1897–1969); http://www.artexpertswebsite.com/pages/artists/manuel.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180128132636/https://www.artexpertswebsite.com/pages/artists/manuel.php |date=28 January 2018 }}. Retrieved 12 August 2015</ref> و {{بنز|ویفرێدۆ لام|en|Wifredo Lam}}.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lahabana.com/guide/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151018234530/http://www.lahabana.com/guide/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|وێبگە=Havana City Guide|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref><ref name="afar.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afar.com/places/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam-la-habana|سەردێڕ=Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=www.afar.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212215647/https://www.afar.com/places/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam-la-habana|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === هونەرەکانی نمایش === [[File:Ballet Nacional de Cuba.jpg|thumb|left|بالێی نیشتمانیی کووبا نمایش دەکات لە شانۆی گەورەی هاڤانا]] لە بەرامبەر پارکی ناوەندیی هاڤانادا {{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Gran Teatro de La Habana}} هەیە بە شێوازی {{بنز|تەلارسازیی بارۆک|en|baroque architecture|lt=بارۆک}}، کە شانۆیەکە لە ساڵی ١٨٣٧ دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hashtaginfluence.com/places/grand-theater |سەردێڕ=170 Aniversario Gran Teatro |ئیش=#Influence |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190108051006/https://hashtaginfluence.com/places/grand-theater |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ئێستا نیشتمانی {{بنز|بالێی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Ballet}} و {{بنز|فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی بالێ لە هاڤانا|en|International Ballet Festival of Havana}}یە، کە یەکێکە لە کۆنترینەکان لە جیهانی نوێدا. ڕووبەری پێشەوەی بیناکە بە پەیکەرێکی بەرد و مەڕمەڕ ڕازێنراوەتەوە. هەروەها پارچە پەیکەرسازییەکانی تێدایە لەلایەن {{بنز|جوزێپێ مۆرێتی|en|Giuseppe Moretti}}ەوە،<ref>{{in lang|es}} [https://web.archive.org/web/20071020113649/http://www.radiohc.cu/espanol/turismo/kaleidoscopio/granteatro1.htm Radio Havana-Cuba]- Existen también piezas escultóricas en las cuatro cúpulas del techo realizadas por Giuseppe Moretti.</ref> کە نوێنەرایەتیی خوازەکان دەکەن بۆ وێناکردنی خێرخوازی، پەروەردە، مۆسیقا و شانۆ. شانۆ سەرەکییەکە هۆڵی {{بنز|فێدێریکۆ گارسییا لۆرکا|en|Federico García Lorca|lt=گارسییا لۆرکا}}یە، بە جێگەی دانیشتن بۆ ١,٥٠٠ کەس و باڵکۆنەکانەوە. لە شکۆمەندییەکانی مێژووە دەوڵەمەندەکەی؛ گۆرانیبێژی {{بنز|تێنۆر|en|tenor}}ی ئیتاڵی {{بنز|ئێنریکۆ کاروسۆ|en|Enrico Caruso}} تێیدا گۆرانی وتووە، سەماکاری بالێی ڕووسی {{بنز|ئانا پاڤلۆڤا|en|Anna Pavlova}} سەما تێیدا کردووە، و ئەکتەری فەڕەنسی {{بنز|سارا بێرنهارت|en|Sarah Bernhardt}} نواندنی تێدا کردووە. {{بنز|ئالیسیا ئالۆنسۆ|en|Alicia Alonso}} ''{{بنز|پریما بالێرینا ئاسۆلوتا|en|prima ballerina assoluta}}''یەکی کووبایی و کۆریۆگرافەر بوو کە کۆمپانیاکەی لە ساڵی ١٩٥٥دا بوو بە {{بنز|بالێی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Ballet|lt=بالێ ناسیۆناڵ دێ کووبا}}.<ref>Mary Clarke and [[David Vaughan (dance archivist)|David Vaughan]] (eds) 1977. ''The encyclopedia of dance & ballet''. Pitmans, London. p. 16.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> ئالۆنسۆ لە ساڵی ١٩٢٠ "لە پەراوێزی" هاڤانا لەدایک بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|سەردێڕ=Alicia Alonso, Prima Ballerina Assoluta of the National Ballet of Cuba dies|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=CUBADEBATE|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191017205533/http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو زیاتر بە ڕۆڵەکانی لە {{بنز|جیزێل|en|Giselle}} و {{بنز|سوویتی کارمن (بالێ)|en|Carmen Suite (ballet)|lt=وەشانی بالێی ''کارمن''}} ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Alicia-Alonso|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100429041909/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/16956/Alicia-Alonso|سەردێڕ=Alicia Alonso &#124; Cuban dancer &#124; Britannica|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=www.britannica.com}}</ref> === ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن === ==== CMQ ==== {{Main|{{بنز|CMQ (کووبا)|en|CMQ (Cuba)}}}} [[File:Radiocentro CMQ logo1950. Havana, Cuba.png|left|thumb|80px]] [[File:Radiocentro CMQ Building. Havana, Cuba.jpg|right|thumb|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ CMQ، هاڤانا]] CMQ وێستگەیەکی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی کووبایی بوو کە لە هاڤانا، {{بنز|کووبا|en|Cuba}} هەڵکەوتبوو، کە لە ساڵانی ١٩٤٠ەکان و ١٩٥٠ەکاندا دەگەیشتە بینەران، و بینەر و بیسەرێکی زۆری ڕادەکێشا بە بەرنامەیەک کە لە مۆسیقاوە تا بڵاوکردنەوەی هەواڵ لەخۆدەگرت. دواتر فراوان بوو بۆ تۆڕەکانی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن. وەک تۆڕێکی ڕادیۆیی ڕکابەرێکی توندی تۆڕی {{بنز|RHC-کادێنا ئازول|en|RHC-Cadena Azul}} بوو. کۆمپانیاکە لە ١٢ی ئازاری ١٩٣٣ لەلایەن میگێل گابریێل و ئانخێل کامبۆوە دامەزرا. دە ساڵ دواتر، لە ١ی ئابی ١٩٤٣، نیوەی لەلایەن گرووپی بازرگانیی {{بنز|گۆار مێسترێ|en|Goar Mestre}}ەوە کڕدرا. لە سەرەتادا، تەنها لە پایتەختدا پەخشی دەکرد و دواتر فراوان بوو بۆ بەشەکانی تری وڵاتەکە. کووبای پێش شۆڕش هەڵگرێکی سەرەتایی تەکنەلۆژیای نوێ بوو، لەوانەش تەلەڤیزیۆن. کووبا یەکەم وڵاتی ئەمریکای لاتین بوو کە تەلەڤیزیۆنی هەبێت. لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا وێستگەی CM-21P پەخشێکی ڕاستەوخۆی ئەزموونیی فرە-خاڵی ئەنجامدا. پەخشی بازرگانیی ئاسایی لە تشرینی یەکەمی ١٩٥٠ بە {{بنز|یونیۆن ڕادیۆ تیڤی|en|Unión Radio TV}}ی گاسپار پومارێخۆ دەستی پێکرد. بەدوای ئەمەدا '''CMQ-TV'''ی گۆار مێسترێ ئیسپینۆسا هات لەسەر کەناڵی ٦ لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٠. CMQ بە فەرمی لە ١١ی ئازاری ١٩٥١ دەستی پێکرد، و دەبوو بە پاشکۆیەکی {{بنز|NBC|en|NBC}}. تا ساڵی ١٩٥٤، CMQ-TV فراوان ببوو بۆ تۆڕێکی حەوت وێستگەیی. بە تۆڕی CMQ، کووبا دووەم وڵات بوو لە جیهاندا، تەنها لە دوای ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنیی نیشتمانیی هەبێت.<ref name=et>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CFXgj7a55agC&dq=cmq-tv&pg=PA636|سەردێڕ=Encyclopedia of Television |یەکەم١=Horace|دوایین١=Newcomb|یەکەم٢=Museum of Broadcast|دوایین٢=Communications|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Fitzroy Dearborn|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٩٥٨-٣٩٤-١|via=Google Books}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cuba1952-1959.blogspot.com/2009_02_01_archive.html|سەردێڕ=Cuba Baseball & TV- 1955 World Series|یەکەم=R.|دوایین=Aranda|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120302035547/http://cuba1952-1959.blogspot.com/2009_02_01_archive.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتای ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا بە پەخشکردنی ڕۆمانی ''El Derecho de Nacer''، لەلایەن فێلیکس بی. کانیێتەوە، جێگەی وێستگەی ڕکابەر، RHC Cadena Azul گرتەوە. بەم سەرکردایەتییەوەیە کە دووەمین کەناڵی تەلەڤیزیۆنیی کووبایی، CMQ TV، کەناڵی ٦ لەدایک دەبێت. لە سەرەتادا لە شەقامی مۆنتێ بوو، لەسەر گۆشەی پاسیۆ دێل پرادۆ. لە ١٢ی ئازاری ١٩٤٨، ستۆدیۆی ڕادیۆکە گوازرایەوە بۆ {{بنز|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ|en|Radiocentro CMQ Building}} لە لا ڕامپا و شەقامی L لە {{بنز|ئێل ڤێدادۆ|en|El Vedado}}.{{citation needed|date=August 2022}} === ڤیستیڤاڵەکان === {{بەرفراوانتر|{{بنز|ڤیستیڤاڵەکان لە هاڤانا|en|Festivals in Havana}}}} ==== ڤیستیڤاڵی فیلم ==== {{Main|{{بنز|ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا|en|Havana Film Festival}}}} ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا ڤیستیڤاڵێکی کووباییە کە جەخت دەکاتە سەر پێشخستنی سینەماکارانی ئەمریکای لاتین. هەروەها بە ئیسپانی بە ''Festival Internacional del Nuevo Cine Latinoamericano de La Habana'' ناسراوە، و بە ئینگلیزیش بە ڤیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی سینەمای نوێی ئەمریکای لاتینیی هاڤانا.<ref>[https://www.imdb.com/Sections/Awards/Havana_Film_Festival/ Havana Film Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314235628/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Havana_Film_Festival/ |date=2009-03-14 }} at the [[Internet Movie Database]].</ref> هەموو ساڵێک لە ماوەی مانگی کانوونی یەکەمدا لە شاری {{بنز|هاڤانا|en|La Havana}}، کووبا بەڕێوەدەچێت. یەکەمین ڤیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی سینەمای نوێی ئەمریکای لاتینی لە ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ بەڕێوەچوو، و زیاتر لە ٦٠٠ دەرهێنەری فیلمی ئەمریکای لاتین وەڵامی یەکەمین بانگەوازیان دایەوە کە لەلایەن {{بنز|پەیمانگای کووبایی بۆ هونەر و پیشەسازیی سینەمایی|en|Cuban Institute of the Cinematographic Art and Industry}} (ICAIC) کرا. دامەزرێنەرەکانی بریتی بوون لە سەرۆکی ICAIC، ئەلفرێدۆ گێڤارا، و سینەماکاران {{بنز|خولیۆ گارسیا ئێسپینۆسا|en|Julio García Espinosa}} و {{بنز|پاستۆر ڤێگا|en|Pastor Vega}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://habanafilmfestival.com/los-fundadores/ |سەردێڕ=Fundadores |وێبگە=Habana Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230924174130/http://habanafilmfestival.com/los-fundadores/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەک لە بانگەوازی دامەزراندنیدا دەربڕدراوە، ڤیستیڤاڵەکە ئامانجی ئەوە بوو کە "پەرە بە کۆبوونەوەی بەردەوامی سینەماکارانی ئەمریکای لاتین بدات کە بە کارەکانیان کلتووری هونەریی وڵاتەکانمان دەوڵەمەند دەکەن (...)؛ دڵنیابوون لە پێشکەشکردنی هاوبەشی فیلمە خەیاڵییەکان، دۆکیۆمێنتارییەکان، کارتۆنەکان و ڕووداوەکانی ئێستا (...)، و بەشداریکردن لە بڵاوبوونەوە و سووڕانەوەی نێودەوڵەتیی بەرهەمە سەرەکی و گرنگەکانی سینەماکانمان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://habanafilmfestival.com/historia/ |سەردێڕ=Fundadores |وێبگە=Habana Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171227161407/https://habanafilmfestival.com/historia/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا ڕایگەیاند کە دووبارە ئیڤان گیروود وەک سەرۆکی ڤیستیڤاڵەکە دیاری دەکاتەوە. گیروود پێشتر لە ساڵی ١٩٩٤ تا ٢٠١٠ وەک سەرۆک خزمەتی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/ivan-giroud-reappointed-director-of-the-havana-film-fest |سەردێڕ=Iván Giroud Reappointed Director of the Havana Film Fest |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Cinema Tropical |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230929180742/https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/ivan-giroud-reappointed-director-of-the-havana-film-fest |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تەندروستی == {{بەرفراوانتر|{{بنز|چاودێریی تەندروستی لە کووبا|en|Healthcare in Cuba}}}} {{Recentism|date=December 2021}} هەموو دانیشتووانی کووبا دەستڕاگەیشتنیان هەیە بە چاودێریی تەندروستی بێبەرامبەر لە نەخۆشخانەکاندا،<ref name="Harvard">[http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Harvard Public Health Review/Summer 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705121500/http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html |date=5 July 2011 }} The Cuban Paradox</ref> پۆلیکلینیکە ناوخۆییەکان، و پزیشکانی خێزانی گەڕەک کە هەر یەکەیان بە تێکڕا خزمەتی ١٧٠ خێزان دەکەن،<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4583668.stm Medical know-how boosts Cuba's wealth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006055926/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4583668.stm |date=2022-10-06 }} BBC online.</ref> کە ئەمەش یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکانی پزیشک بۆ نەخۆش لە جیهاندا.<ref>[http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 Commitment to health: resources, access and services] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060718084329/http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 |date=18 July 2006 }} United Nations Human Development report</ref> سەرەڕای ئەوەش، سیستەمی تەندروستی بەدەست کەمیی پێداویستییەکان، ئامێرەکان و دەرمانەکانەوە دەناڵێنێت کە بەهۆی کۆتایی هاتنی یارمەتییەکانی {{بنز|یەکێتیی سۆڤیەت|en|Soviet Union}} لە سەرەتای ساڵانی ١٩٩٠ەکان و {{بنز|گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا|en|United States embargo against Cuba|lt=گەمارۆی ئەمریکا}} دروست بووە.<ref name="US embargo">The effects of the U.S. embargo on medicines in Cuba have been studied in numerous reports.<br /> • '''R Garfield and S Santana'''. Columbia University, School of Nursing, New York; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1380757/ "The impact of the economic crisis and the US embargo on health in Cuba"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200510111538/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380757 |date=2020-05-10 }} "this embargo has raised the cost of medical supplies and food Rationing, universal access to primary health services" <br /> • '''American Association for World Health'''; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8150565&dopt=Abstract Online]. American Association for World Health Report. March 1997. Accessed ''6 October 2006''. Supplementary source : [http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm American Public Health Association website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813155121/http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm |date=13 August 2006 }} "After a year-long investigation, the American Association for World Health has determined that the U.S. embargo of Cuba has dramatically harmed the health and nutrition of large numbers of ordinary Cuban citizens." <br /> • '''Felipe Eduardo Sixto'''; [http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf An evaluation of Four decades of Cuban Healthcare] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619225952/http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf |date=19 June 2010 }}.<br /> "The lack of supplies accompanied by a deterioration of basic infrastructure (potable water and sanitation) resulted in a setback of many of the previous accomplishments. The strengthening of the U.S. embargo contributed to these problems." <br /> • '''Pan American Health organization'''; Health Situation Analysis and Trends Summary [https://www.paho.org/english/sha/prflcub.htm Regional Core Health Data System – Country Profile: CUBA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016080815/http://www1.paho.org/english/sha/prflcub.htm |date=16 October 2015 }} "The two determining factors underlying the crisis are well known. One is the dissolution of the Soviet Union and the socialist bloc, and the other is the economic embargo the Government of the United States." <br /> • '''Harvard Public Health'''; [http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Review/Summer 2002 : The Cuban Paradox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705121500/http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html |date=5 July 2011 }} "Because its access to traditional sources of financing is seriously hindered by the sanctions, which until recently included all food and medicine, Cuba has received little foreign and humanitarian aid to maintain the vitality of its national programs"<br /> • '''''[[The Lancet]]'' medical journal'''; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8942780 Role of USA in shortage of food and medicine]. "The resultant lack of food and medicines to Cuba contributed to the worst epidemic of neurological disease this century."</ref> سەرەڕای ئەوەش، {{بنز|ڕێژەی مردنی کۆرپە|en|infant mortality rate}}<nowiki/>ی هاڤانا لە ساڵی ٢٠٠٩دا ٤.٩ بوو بۆ هەر ١,٠٠٠ لەدایکبوونێکی زیندوو،<ref name=Official_census /> ٥.١٢ لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا، کە کەمترە لە زۆرێک لە {{بنز|وڵاتی پێشکەوتوو|en|Developed country|lt=وڵاتە پێشکەوتووەکان}}،<ref name=United_Nations>[http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm United Nations World Population Prospects: 2011 revision] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603014657/http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm |date=June 3, 2013 }} – 2011 revision</ref><ref name=Cia>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/download/download-2009/index.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150328230723/https://www.cia.gov/library/publications/download/download-2009/index.html|سەردێڕ=CIA World Factbook 2009|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> و نزمترینە لە {{بنز|وڵاتانی تازەپێگەیشتوو|en|Developing country|lt=جیهانی تازەپێگەیشتوودا}}.<ref name= United_Nations /><ref name=Cia /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publico.es/agencias/efe/39756/cuba-tiene-la-menor-mortalidad-infantil-del-mundo-en-desarrollo-segun-unicef |سەردێڕ=Cuba tiene la menor mortalidad infantil del mundo en desarrollo, según UNICEF |ئیش=Público.es |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Publico.es |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130516083703/http://www.publico.es/agencias/efe/39756/cuba-tiene-la-menor-mortalidad-infantil-del-mundo-en-desarrollo-segun-unicef |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڕێوەبردنی سیستەمی چاودێریی تەندروستی بۆ وڵاتەکە تا ڕادەیەکی زۆر لە هاڤانادا چەقی بەستووە. نەخۆشخانەکانی هاڤانا لەلایەن حکوومەتی نیشتمانییەوە بەڕێوەدەبرێن، و هاووڵاتیان نەخۆشخانە و نۆرینگەیان بۆ دیاری دەکرێت کە دەتوانن بۆ چاودێری سەردانیان بکەن.{{Citation needed|date=December 2021}} == وەرزش == [[File:Latinoamericano02.JPG|thumb|{{بنز|یاریگای لاتینۆئەمێریکانۆ|en|Estadio Latinoamericano}}]] زۆرێک لە کووباییەکان هاندەری سەرسەختی وەرزشن و بە تایبەتی حەزیان لە بەیسبۆڵە. تیمی هاڤانا لە {{بنز|زنجیرەی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Series}} بریتییە لە {{بنز|ئیندۆستریالێس|en|Industriales}}، کە یەکێکە لە سەرکەوتووترین تیمەکان لە پاڵەوانێتییەکەدا. لە ڕابردوودا، هەروەها نوێنەرایەتی کراوە لەلایەن {{بنز|هابانا (خولی کووبایی)|en|Habana (Cuban League)|lt=هابانا}} (لە {{بنز|خولی کووبایی|en|Cuban League}} پێش شۆڕش) هەروەها {{بنز|مێترۆپۆلیتانۆس|en|Metropolitanos}} و لا هابانا لە زنجیرەی نیشتمانیدا. شارەکە چەندین یاریگای وەرزشیی گەورەی هەیە، کە گەورەترینیان {{بنز|یاریگای لاتینۆئەمێریکانۆ|en|Estadio Latinoamericano}}یە، کە ئیندۆستریالێس یاریی تێدا دەکات. چوونە ژوورەوە بۆ بۆنە وەرزشییەکان بە گشتی بێبەرامبەرە، و یارییە کتوپڕەکان لە گەڕەکەکانی سەرتاسەری شارەکەدا ئەنجام دەدرێن. یانە کۆمەڵایەتییەکان لە کەناراوەکان دامەزراوە بۆ وەرزشە ئاوییەکان دابین دەکەن و چێشتخانە و هۆڵی سەمایان تێدایە. * هاڤانا میوانداریی {{بنز|یارییەکانی پانا ئەمریکانی ١٩٩١|en|1991 Pan American Games|lt=١١ەمین یارییەکانی پانا ئەمریکانی کرد لە ساڵی ١٩٩١}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana '91 Quadro de Medalhas|ناونیشان=http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-Americanos/jogos-pan-Americanos-1991-havana.htm|ئیش=Panamerican Games '91|بڵاوکەرەوە=quadrodemedalhas.com|زمان=pt|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303183434/http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-americanos/jogos-pan-americanos-1991-havana.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> یاریگا و دامەزراوەکان بۆ ئەم مەبەستە لە دەوروبەری ڕۆژهەڵاتی شارەکە کە دانیشتووانیان کەم بوو دروستکران. * هاڤانا میوانداریی {{بنز|جامی جیهانیی یەکێتیی نێودەوڵەتیی فیدراسیۆنەکانی گۆڕەپان و مەیدان|en|IAAF World Cup|lt=جامی جیهانیی ئای ئەی ئەی ئێف (IAAF)}} لە گۆڕەپان و مەیدان کرد لە ساڵی ١٩٩٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IAAF WORLD CUP IN ATHLETICS|ناونیشان=http://www.gbrathletics.com/ic/wp.htm|بڵاوکەرەوە=gbrathletics.com|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226115736/http://gbrathletics.com/ic/wp.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * هاڤانا خوازیار بوو بۆ میوانداریکردنی {{بنز|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٨|en|2008 Summer Olympics}} و {{بنز|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠١٢|en|2012 Summer Olympics}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympic bids: The rivals|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/3068323.stm|بڵاوکەرەوە=BBC.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090210040857/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/3068323.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام نەخرایە لیستی کۆتاییەوە. * هاڤانا سێ جار میوانداریی {{بنز|سێنترۆباسکێت|en|Centrobasket}}ی کرد، کە بریتی بوون لە ساڵانی ١٩٦٩، ١٩٨٩ و ١٩٩٩. == کەسایەتییە دیارەکان == {{main|{{بنز|پۆل:کەسایەتییەکانی هاڤانا|en|Category:People from Havana}}}} == شارە دەستەخوشکەکان == {{بەرفراوانتر|{{بنز|پێڕستی شارە دەستەخوشکەکانی کووبا#هاڤانا|en|List of twin towns and sister cities in Cuba#Havana}}}} == ئەمانەش ببینە == {{Portal|کاریبی|}} == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist|colwidth=30em}} == کتێبنامە == {{refbegin|26em}} * Eddie Lennon, Julie Napier and Farida Haqiqi. ''Wonderful Havana'' (1st ed.). Cool World Books, updated February 2013. * King, Charles Spencer (2009) ''Havana My Kind of Town''. US: [[CreateSpace]]. {{ISBN|978-1-4404-3269-9}}. * Alicia García Santana. ''Havana: History and Architecture of a Romantic City''. Monacelli, October 2000. {{ISBN|978-1-58093-052-9}}. * Angela, Ferriol Maruaga; ''et al.'': ''Cuba crisis, ajuste y situación social (1990–1996)'', Editorial de Ciencias Sociales, 1998. {{ISBN|978-959-06-0348-8}}. * ''The Rough Guide to Cuba'' (3rd ed.). [[Rough Guides]], May 2005. {{ISBN|978-1-84353-409-9}}. * Barclay, Juliet (1993). ''Havana: Portrait of a City''. London: Cassell. {{ISBN|978-1-84403-127-6}} (2003 paperback edition). گێڕانەوەیەکی گشتگیری مێژووی هاڤانا لە سەرەتای سەدەی ١٦ەمەوە تا کۆتایی سەدەی ١٩ەم. * Carpentier, Alejo. ''La ciudad de las columnas'' (شاری ستوونەکان). پێداچوونەوەیەکی مێژوویی شارەکەیە لەلایەن یەکێک لە گەورەترین نووسەرانی ئەدەبیاتی ئیبیرۆئەمەریکانی، کە خەڵکی ڕەسەنی ئەم شارەیە. * Cluster, Dick, & Rafael Hernández, ''History of Havana.'' New York: Palgrave-MacMillan, 2006. {{ISBN|978-1-4039-7107-4}}. مێژوویەکی کۆمەڵایەتیی شارەکەیە لە ساڵی ١٥١٩ەوە تا ئێستا، کە بە هاوبەشی لەلایەن نووسەر و سەرنووسەرێکی کووبایی دانیشتووی هاڤانا و ڕۆماننووس و نووسەرێکی مێژووی باوی ئەمریکییەوە نووسراوە. * Eguren, Gustavo. ''La fidelísima Habana'' (هاڤانای زۆر دڵسۆز). پەڕتووکێکی وێنەداری بنەڕەتییە بۆ ئەوانەی دەیانەوێت مێژووی لا هابانا بزانن، کە تۆمارە مێژووییەکان، وتارەکان لە خەڵکی ڕەسەن و نا-ڕەسەن، بەڵگەنامەکانی ئەرشیف، و زیاتریش لەخۆدەگرێت. * United Railways of Havana. ''Cuba: A Winter Paradise''. 1908–1909, 1912–1913, 1914–1915 and 1915–1916 editions. New York, 1908, 1912, 1914 and 1915. نەخشەکان، وێنەکان و وەسفی هێڵە کارەباییەکانی دەوروبەری شار و نێوان شارەکان. * "Electric Traction in Cuba". ''Tramway & Railway World'' (London), 1 April 1909, pp.&nbsp;243–44. نەخشە، وێنەکان و وەسفی هێڵی ئاسنینی ناوەندیی هاڤانا. * "The Havana Central Railroad". ''Electrical World'' (New York), 15 April 1909, pp.&nbsp;911–12. Text, 4 photos. * "Three-Car Storage Battery Train". ''[[Electric Railway Journal]]'' (New York), 28 September 1912, p.&nbsp;501. وێنە و وەسفی ئۆتۆمۆبیلە پاترییەکانی کووبا. * Berta Alfonso Gallol. ''Los Transportes Habaneros. Estudios Históricos''. La Habana, 1991. ڕاپرسییەکی یەکلاکەرەوە (بەڵام بێ وێنە یان نەخشە). * James A. Michener and John Kings. ''Six Days in Havana''. University of Texas Press; first edition (1989). {{ISBN|978-0-292-77629-6}}. چاوپێکەوتن لەگەڵ نزیکەی ٢٠٠ کووبایی لە پاشخان و پێگەی زۆر جیاوازدا، و پەیوەندی بەوەوە هەیە کە وڵاتەکە چۆن پێشکەوتووە دوای ٩٠ ساڵ لە سەربەخۆیی لە ئیسپانیا و لەژێر سەرکردایەتیی ٣٠ ساڵەی کاسترۆدا. * تێبینییەکی تری سەرنجڕاکێش دەربارەی ئەو چاپیەی ''لێ نیویۆرک تایمز'': لە لاپەڕە ٥، کورتە هەواڵێک هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات، "پلانەکە بۆ سازدانی پێشانگایەکی پانا-ئەمریکانی لە بوفالۆ بۆ کاتی ئێستا دواخراوە بەهۆی دۆخی ناسەقامگیری هۆشی گشتی لە ئەنجامی ئاڵۆزییەکانی ئیسپانیا-کووبا." سەرۆک {{بنز|ویلیام مەکینلی|en|William McKinley}} تیرۆر کرا لە پێشانگای پانا-ئەمریکانی کاتێک لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٠١ بەڕێوەچوو. * Cathryn Griffith, ''Havana Revisited: An Architectural Heritage''. W. W. Norton 2010. {{ISBN|978-0-393-73284-9}} * Guadalupe Garcia, ''Beyond the Walled City: Colonial Exclusion in Havana''. 2015, Berkeley: University of California Press. {{ISBN|978-0-520-28604-7}} ([https://web.archive.org/web/20171022224033/https://cubacounterpoints.com/archives/5327 review]). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baklanoff |یەکەم=Eric N. |ساڵ=١٩٩٨|chapter=Cuba on the Eve of the Socialist Transition: A Reassessment of the Backwardness-Stagnation Thesis |chapter-url=http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-31baklanoff.pdf |سەردێڕ=Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |ناونیشان=http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |شوێن=Silver Spring,&nbsp;MD |بڵاوکەرەوە=ASCE |پەڕەکان=٢٦٠–٢٧٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٤٩٠٨٢-٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Smith |یەکەم١=Kirby |دوایین٢=Llorens |یەکەم٢=Hugo |ساڵ=١٩٩٨|chapter=Renaissance and Decay: A Comparison of Socioeconomic Indicators in Pre-Castro and Current-Day Cuba |chapter-url=http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-30smith.pdf |سەردێڕ=Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |ناونیشان=http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |شوێن=Silver Spring, MD |بڵاوکەرەوە=ASCE |پەڕەکان=٢٤٧–٢٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٤٩٠٨٢-٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Sister project links|voy=Havana}} * {{YouTube|jOUTPSnJ_fA|Alameda de Paula, old havana, the first promenade that had the capital of Cuba}} * [https://web.archive.org/web/20150326072148/http://aap.cornell.edu/news-events/mart-n-dom-nguez-esteban Martín Domínguez Esteban] * [https://elpais.com/elpais/2018/01/05/eps/1515153311_985252.html La sombra del arquitecto Martín Domínguez Esteban] * [https://www.youtube.com/watch?v=su_VxdXN-wE Exploring Havana: The tallest building in Cuba, El Focsa.] * [https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana FOCSA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=12 December 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20071219014124/http://concise.britannica.com/ebc/article-9355074/Alicia-Alonso Alicia Alonso entry], Concise Encyclopædia Britannica; accessed 5 May 2014. * [https://web.archive.org/web/20050306163804/http://www.abt.org/education/archive/ballets/carmen_alonso.html Profile], ABT Original Carmen premiere, abt.org; accessed 5 May 2014. * [https://web.archive.org/web/20051026100328/http://www.abt.org/education/archive/ballets/theme_and_variations.html ABT Original Theme and Variations], abt.org; accessed 5 May 2014. * ڤیدیۆ: [http://danceinteractive.jacobspillow.org/dance/alicia-alonso-erik-bruhn گرتە ڤیدیۆییەکانی ئەرشیف]، ئالۆنسۆ و {{بنز|ئێریک بروون|en|Erik Bruhn}} نمایشکردنی "پا دێ دوو" (Pas de Deux) لە ''جیزێل''، بەشی دووەم (١٩٥٥) لە جەیکۆبس پیلۆ * ڤیدیۆ: [https://www.bbc.co.uk/programmes/p035smnl ''شایەتحاڵ: خانمی یەکەمی بالێی کووبایی'']، چاوپێکەوتن پەخشکراوە لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، لە {{بنز|خزمەتگوزاریی جیهانیی بی بی سی|en|BBC World Service}} {{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Havana}} {{Navboxes |title= Articles relating to Havana |list= {{Havana}} {{Havana municipalities}} {{Provinces of Cuba|+capitals}} {{List of North American capitals}} {{Havana landmarks|state=collapsed}} {{Pan American Games host cities}} {{World Heritage Sites in Cuba}} {{Cuba topics}} }} {{Havana landmarks|state=collapsed}} {{Authority control}} <!--Don't move the STANDARD empty space after pipe in cat:havana--> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:هاڤانا| ]] [[پۆل:پایتەختەکان لە باکووری ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی کاریبی]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکان لە کووبا]] [[پۆل:پارێزگاکانی کووبا]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە کووبا]] [[پۆل:ئەو شوێنە دانیشتوواندارانەی لە ساڵی ١٥١٥ دامەزراون]] [[پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٦ەم لە کووبا]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٥١٥ لە ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٥١٥ لە باکووری ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باکوور]] 59496mj5vmiycms9du69um9g28cv5ag ژینبووم 0 126631 1695234 1532499 2026-10-26T19:35:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1695234 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Vegetation.png|400px|نەخشەی زیندە هەرێمەکان]] '''زیندە ھەرێمەکان''' ([[ئینگلیزی]]: Biomes) بریتین لەسیستەمی ژینگەیی وشکانی ڕووبەر فراوان. کە ژمارەیەک سیتمی ژینگەیی بچوک لەناوییدا لەخۆدەگرێت، بەڵام پێوەری بەندن، لەوانەیە ھەرێمێکی زیندەیی دیاریکراو چەند شوێنێکی ھەسارەی زەویدا ھەبێت لەگەڵ ئەوەدا جۆرە ھەرێمە لێکچووەکان ئاو و ھەوای لێک چوشیان ھەیە. ==حەوت ھەرێمە زیندەیییە سەرەکیەکان== جیاوازی لەنێوان ھەرێمە زیندەییەکان لەڕێگای جیاوازی ئەو ڕووەک و گیانەوە دەکرێت کەتیایدا دەژین، بەڵام ئاسایی پێناسە کردنیان لە ڕێگای ژیانی ئەو ڕووەکانەوە دەکرێت کەتیایاندا زاڵن بۆ نمونە دارو درەختە ڕەقەکان، وەک دار (زان، Beech) و دار کەوت (Maple)، ژیانی ڕووەکی ھەرێمە زیندەییەکانی دارستانی گەڵا وەریوەکان پێک دەھێنن. زۆربەی زانایانی ژینگە ھەرێمە زیندەییەکان بۆ حەوت جۆری سەرەکی دیاریدەکەن. # [[تەندرا]] (Tundra) # [[تایگا]] (Taiga) # دارستانی گەڵاوەریوی ئاوو ھەوا مامناوەندییەکان (Temperate deciduous) # [[بیابان]] (Desert) # [[ساڤانا]] (Savanna) # دارستانی بارانەوی کەمەرەیی (Tropical rain forest) ==تایبەتمەندی حەەوت ھەرێمە سەرەکییەکان== {| class="wikitable" border="١" |- !ھەرێمی زیندەیی !ناوەندی ساڵانەی بواری پلەی گەرمی (°سیلیزی) !ناوەندی بارینی ساڵانە !خاک !داپۆشەری ڕوناکی |- |تەندرا |١٢ - ٢٦ |خوار ٢٥ سم |شێدار، لەماددەی خۆراکی تەنک و ھەژارە، کەمێک ترشە، دەکەوێتە سەرو بەستەڵەکی ھەمیشەییەوە |قەوزە، ئەشەنات |ڕووەکی درەختە کورتەکان |- |تایگا |١٠ - ١٤ |٣٥ - ٧٥ سم |ماددەی خۆراکی کەمە، ترشی بەرزە |درەختە ھەمیشە سەوزەکان گەڵاکانیان شێوە دەرزین |- |دارستانی گەڵاوەریوی ئاووھەوای مام ناوەند |٦ - ٢٨ |٧٥ - ١٢٥سم |شێدارەو ماددەی خۆراکی لەئاستی مامناوەندایە |درەختی گەڵاپان و درەختی بچووک |- |زەوی گیایی ئاو و ھەوا مامناوەند |سفر - ٢٥ |٢٥ - ٧٥ سم |چینێکی قوڵ لە سەرەوەی خاک دەوڵەمەندە بە ماددەی خۆراکی |گیای چڕ و بەرزە لەناوچە شێدارەکانیش گیای تۆپەڵ و کورت لەو ناوچانە زۆر وشکن |- |بیابان |٧ - ٣٨ |خوار ٢٥ سم |وشک و زۆربەی لمە، لەماددەی خۆراکی ھەژارە |ڕوەکی ئاوگدار، گیای پەرت و بڵاوە |- |ساڤانە |١٦ - ٣٤ |٧٥ - ١٥٠ سم |وشک و خاکی سەروی تەنکەو کەلێن دارە، وماددەی خۆراکی کەمە |گیای بەرز و درەختی جۆراوجۆرە |- |دارستانی باراناوی کەمەرەیی |٢٠ - ٣٤ |٢٠٠ - ٤٠٠ سم |شێدار و خاکی سەرەوەی تەنکە ولەماددەی خۆراکیدا ھەژارە |درەختی ھەمیشە سەوزو گەڵا پان و درەختی بچووکە |} {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Biomes}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} 7ne20aqbytvsvkb36fouzws6rn9dqhp ڤینسنت کۆمپانی 0 126856 1695459 1546229 2026-10-27T04:39:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695459 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}} }} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ |ناو = ڤینسنت کۆمپانی |وێنە = Vincent Kompany - Parade 2014.jpg |سەردێڕ = ڤینسنت کۆمپانی لەگەڵ یانەکەی، لەکاتی یاریکردندا |ناوی تەواو = ڤینسنت جینمپۆی |ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{Birth date and age|1986|4|10|df=y}} |شوێنی لەدایکبوون = [[برۆکسیل]]، [[بەلجیکا]] |جێگای یاریکردن = هێڵی بەرگری |یانەی ئێستا = [[مەچستەر سیتی]] |ژمارەی یانە = |باڵا = youthyears1 = 2000–2003 | youthclubs1 = ئەندەرلەخت | years1 = ۲۰۰۳–۲۰۰٦ | clubs1 = ئەندەرلەخت | caps1 = ۷۳ | goals1 = ٦ | years2 = ۲۰۰٦–۲۰۰۸ | clubs2 = هامبۆرگ | caps2 = ۲۹ | goals2 = ۱ | years3 = ۲۰۰۸– | clubs3 = [[مەنچستەر سیتی]] | caps3 = 216 <!-- Only league matches; no live updates. Please also adjust the club-update parameter. Thank you. --> | goals3 = 13 <!-- No live updates while a game is still ongoing. Thank you. --> | nationalyears1 = 2002 |nationalteam1 = هەڵبژادەی تۆپی پێی بەجیکای خوار ۱۸ ساڵ | nationalcaps1 = ۳ | nationalgoals1 = ۰ | nationalyears2 = ۲۰۰۲ | nationalteam2 = هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەجیکای خوار ۱۷ ساڵ | nationalcaps2 = ۲ | nationalgoals2 = ۰ | nationalyears3 = ۲۰۰٤– | nationalteam3 = هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا | nationalcaps3 = ۷۰ | nationalgoals3 = ٤ | club-update = 5 March 2016 | nationalteam-update = 17:38, 8 September 2015 (UTC) }} "'ڤینسنت ژان مپوا کۆمپانی"' ([[ئینگلیزی]]: Vincent Jean Mpoy Kompany) لەدایکبووی{{Birth date and age|1986|4|10|df=y}}ی [[بەلجیکا]]یە. "'کۆمپانی"' یاریزانی انێکی پیشەگەرە کە یاری بۆ [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا]] و یانەی [[مەنچستەر سیتی]] [[ئینگلستان]] داکات لە هێڵی بەرگری و هاوکات (کاپنی) یانەی مەنچستەر سیتی و هەڵبژاردەکەیەتی. ==بەستەر== * یانەی [[مەنچستەر سیتی]]. ==سەرچاوە== * [http://en.wikipedia.org/wiki/Vincent_Kompany ویکیپیدیای ئینگلیزی]. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|بروکسێل|بەلجیکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Vincent Kompany}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] p3ayq9e6lgk3nfe235rfqrx5lxrlkbp ڤیدیۆ 0 127136 1695436 1532718 2026-10-27T04:35:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1695436 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:NTSC-PAL-SECAM.svg|چەپ|وێنۆک|ستانداردەکانی ڤیدیۆی ئەنالۆگ لە جیهان]] '''ڤیدیۆ، '''[[تەکنۆلۆژیا|تەکنۆلۆژی]] [[ەلکترۆنیکی|ئەلکترۆنیکی]] گرتن،تۆمار، ڕێکخستن، هەڵگرتن، گواستنەوە و چاککردنی وێنەگەلی ێجووڵەیە کە دیمەنە جووڵە دارەکان نیشان ئەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=An introduction to the Principles of Video 101|ناونیشان=https://www.hidefnj.com/video|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=HiDEF NJ|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Video}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:مێژووی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ڤیدیۆ]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ]] pce4fh7tu8o4ng1c837h63e8f9ve43a ژمارەی ڕێژەیی 0 130568 1695120 1578335 2026-10-26T13:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە) 1695120 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Fracciones.gif|وێنۆک|]] '''ژمارەی ڕێژەیی'''<ref>بیرکاری بۆ ھەمووان کتێبی قوتابی پۆلی ھەشتەمی بنەڕەتی- چاپی ھەشتەم</ref> ({{بە ئینگلیزی|Rational number}}) بەو ژمارانە دەوترێت کە لە ئەنجامی دابەشکردنی [[ژمارەی تەواو|ژمارەیەکی تەواو]] بەسەر ژمارەیەکی تری تەواو بە مەرجێک سیفر نەبێت دروست دەبن، واتە لەسەر شێوەی [[کەرت]]ی دەنووسرێن. بە زمانی بیرکاری کۆمەڵەی ژمارەی ڕێژەیییەکان بەم شێوەیە پێناسە دەکرێت: {{Ltr}} :<math> \Q= \left\{\left.\frac{m}{n}\right|(m,n) \in \Z\times (\Z\setminus\{0\}) \right\}</math> {{Ltr/end}} بۆ نموونە <math>\frac{3}{2}</math> ژمارەیەکی ڕێژەیییە بەڵام <math>\frac{\sqrt{3}}{2}</math> شێوەی [[کەرت]]ی ھەیە، بەڵام ڕێژەیی نییە. [[پەڕگە:Number-systems.svg|وێنۆک|کۆمەڵەی ژمارە تەواوەکان، کۆمەڵەی [[ژمارەی سروشتی|ژمارە سروشتییەکان]] لەخۆ دەگرێت، کۆمەڵەی ژمارە ڕێژەیییەکان، کۆمەڵەی [[ژمارەی تەواو|ژمارە تەواوەکان]] و ژمارە سروشتییەکان لەخۆ دەگرێت و کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینەکان کۆمەڵەی ژمارە ڕێژەیییەکان و ژمارە تەواوەکان و سروشتییەکان لەخۆ دەگرێت]] [[ژمارەی تەواو|ژمارە تەواوەکان]] و [[ژمارەی سروشتی|ژمارە سروشتییەکان]] [[ژێرکۆمەڵ|ژێرکۆمەڵێ]]کن لە ژمارەی ڕێژەیییەکان لەبەر ئەوەی ژێرەی تەواوی ژمارە سروشتییەکان [[١ (ژمارە)|یەک]]ە کەوایە ھەموو ژمارە سروشتییەکان شێوەی [[کەرت]]ییان ھەیە. ژمارە دەیییەکان لە ڕیزی ژمارە ڕێژەیییەکاندا ھەژمار دەکرێن لەبەر ئەوەی ھەر ژمارەی دەیی دەتوانرێت بە شێوەی کەرتێک بنووسرێت ژێرەکەی توانەکی ئەرێنی ١٠ و سەرەکەی ژمارەیەکی تەواو بێت. ژمارە ڕێژەیییەکان لە ئەنجامی دابەشکردنی دوو ژمارە (ژمارەیەکی تەواو بەسەر ژمارەیەکی سروشتی) دروست دەبن.<ref>[http://www.chap.sch.ir/sites/default/files/books/91-92/104/001-028-C211-1.pdf chap.sch.ir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305065703/http://www.chap.sch.ir/sites/default/files/books/91-92/104/001-028-C211-1.pdf |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ }} لاپەڕەی ۸.</ref> لە نێوان دوو ژمارەی ڕێژەیی ناکۆتا ژمارەی ڕێژەیی ھەیە. ژمارە ڕێژەیییە ئەرێنییەکان لە ژمارە ڕێژەیی نەرێنییەکان گەورەترن. یەکەمین پیتی وشەی ئینگلیزی Quotient واتە <math>\mathbb{Q}</math> [[ھێما]]یەکە بۆ دیاریکردنی ژمارە ڕێژەیییەکان. == کردارەکان لەسەر ژمارە ڕێژەیییەکان == === بەراوردکردنی ژمارە ڕێژەیییەکان === بۆ بەراوردکردنی ژمارە ڕێژەیییەکان سەرەتا دەبێت ژێرەکانیان یەکسان بکرێت، پاشان سەرەی کەرتەکان بەراورد دەکەین، سەرەی کامیان گەورەتر بوو، ئەو ژمارە ڕێژەیییە گەورەترە، بۆ یەکسانکردنی ژێرەی کەرتەکان، سەرە و ژێرەی ھەر کام لە ژمارە ڕێژەیییەکان لە ژێرەی کەرتەکەی تر دەدەین.{{ھن}} ''نموونە:'' لەم دوو ژمارە ڕێژەیییە <math>\frac{5}{11} = \frac{3}{7}</math> کامیان گەورەترە؟ {{ھن}} ''وەڵام:'' {{Ltr}} <math>\frac{5}{11} = \frac{5 * 7}{11 * 7} = \frac{35}{77}</math> , <math>\frac{3}{7} = \frac{3 * 11}{7 * 11} = \frac{33}{77}</math> {{ھن}} {{Ltr/end}} لەبەر ئەوەی 33<35، کەوایە {{Ltr}} <math>\frac{35}{77} > \frac{33}{77}</math> واتە <math>\frac{5}{11} > \frac{3}{7}</math> {{ھن}} {{Ltr/end}} ''تێبینی:'' لە ناو دوو ژمارەی ڕێژەیی ئەرێنی کە سەرەکانیان یەکسانە، ژمارەیەک کە ژێرەکەی چووکەترە، لە ژمارەکەی تر گەورەترە. === کۆکردنەوە و لێدەرکردنی ژمارە ڕێژەیییەکان === بۆ ئەوەی دوو بڕی ڕێژەیی کۆ بکرێنەوە یان لێکدەر بکرێن، دەبێت بچووکترین ژێرەی ھاوبەش بدۆزینەوە ''شێوەی گشتی:'' {{Ltr}} {{ھن}} <math>\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad+/-bc}{bd}.</math> {{Ltr/end}} ''نموونە:'' {{Ltr}} {{ھن}} <math>\frac{4}{3} + \frac{2}{5} = \frac{20+6}{15} = \frac{26}{15}</math> <math>\frac{5}{6} - \frac{5}{4} = \frac{20-30}{24} =\frac{-10}{24}</math> {{Ltr/end}} === لێکدان و دابەشکردنی ژمارە ڕێژەیییەکان. === لێکدانی دوو ژمارەی ڕێژەیی بەم شێوەیە کە سەرەکان لێک دەدرێت و ژێرەکان لێک دەدرێت، بۆ دابەشکردنی دوو ژمارەی ڕێژەیی، یەکەم جارانی دژەلێکدانی دووەم دەکرێت. ''شێوەی گشتی:'' {{Ltr}} {{ھن}} <math>\frac{a}{b} \cdot \frac{c}{d} = \frac{ac}{bd}.</math> <math>\frac{a}{b} \div \frac{c}{d} = \frac{ad}{bc}.</math> {{Ltr/end}} ''نموونە:'' {{Ltr}} {{ھن}} <math>\frac{2}{5} \cdot \frac{14}{35} = \frac{2 \cdot 14 }{5 \cdot 35} = \frac{28}{175}</math> <math>\frac{5}{7} \div \frac{3}{5} = \frac{5 \cdot 5 }{7 \cdot 3} = \frac{25}{21}</math> {{Ltr/end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/عدد_گویا|سەردێڕ =عدد گویا|زمان = فارسی|سەردان = ٣ی نیسانی ٢٠١٨}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rational numbers|ژمارەی ڕێژەیی}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|تیۆریی ژمارەکان}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی]] [[پۆل:ژمارە ڕێژەیییەکان]] [[پۆل:ژمارە ڕاستەقینەکان]] [[پۆل:کەرت (بیرکاری)]] ngk2mqkbm8gtaexflpck5ooztbq8yhd ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب 0 131325 1695118 1532310 2026-10-26T13:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1695118 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:EAN-13-ISBN-13.svg|وێنۆک|ژپنکێکی ١٣ ژمارەیی]] '''ژپنک''' کورتکراوی:('''ژمارەی پێوانەییی نێودەوڵەتیی کتێب''') (بە [[ئینگلیزی]]: ISBN International Standard Book Number) ئەم دەزگایە لە ساڵی ١٩٧٠ دامەزراوە و لە ١٩٧٢ەوە دەست بەکاربووە. یەکێک لە سیستەمە نێودەوڵەتییەکانە کە ھەموو کەسێک لە ڕێگەی ئەم ژمارەیەوە دەتوانێ زانیاری لەسەر سەرچاوەکان بەدەست بھێنێ. سەرەتا ئەم کۆدە لە ١٠ ژمارە پێک ھاتبوو و ئێستا بووە بە ١٣ ژمارە. == پێناسە == ئەم کۆدە ١٠ یا ١٣ ژمارەیییە و بەپێی ژمارە لە چوار یا پێنج بەش پێک ھاتووە: * ئەگەر کۆدەکە ١٣ ژمارە بێ، ژمارەیەکی ٩٧٨ یا ٩٧٩ی ھەیە؛ * چوار ژمارەی یەکەمی کۆدی (وڵات، زمان، ناوچەیەکی دیاریکراوە…) کە کتێبەکەی لێ دەردەچێت- بۆ وێنە ئێران ٠٩٦٤ و تورکیا ٠٩٧٨؛ * ژمارەی دوای ئەمیش کۆدی دەزگای بڵاوکەرەوەکەیە؛ * چوار ژمارەش تایبەتن بە کۆدی کتێبەکە، * دوا ژمارەش ژمارەی وردبینینە. == ژپنک لە کوردستان == لەگەڵ بوونی وەزارەتی پێوەندیدار- وەزارەتی ڕۆشنبیری- و کۆمەڵێک دەزگا و لایەنی بەرپرسی ئەم جۆرە بوارانە، ھیچ ھەوڵێک بۆ دەستەبەرکردنی ژپنک(ISBN): بۆ کتێبی کوردی بەتایبەت لە [[باشووری کوردستان]]دا نەدراوە و تەنیا ژمارەی سپاردنی کتێب لە بەڕێوەبەرێتی چاپ و بڵاوکردنەوەکانی وەزارەتی ڕۆشنبیری بەشێوەی ناوخۆ تۆمار دەکرێت.<ref>نورەدین، بوار، (٢٠١٢) ''بیبلۆگرافیای ناسێنراو و پۆلینکراوی تایبەت بە کورد و کوردستان ١٩٢٥–٢٠١٠'', بەرگی یەکەم، لل ٣٦–٣٥، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم.</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == وێبگەی ژپنک ={{URL|www.ISBN -international.org}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|ISBN}} {{تووڵی دەروازە|کتێب}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:پێوەرەکانی ئایزۆ]] [[پۆل:چاپ و بڵاوکردنەوەی کتێب]] [[پۆل:داھێنانە بریتانییەکان]] abgsqe6rm0cnj9e8ps3wluoy5noaunu ڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە 0 131711 1695382 1549754 2026-10-27T01:33:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695382 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[File:PhageExterior.svg|thumb|ڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە]] '''ڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە''' {{بە ئینگلیزی|bacteriophage}} یەکێکە لەجۆرە باوەکانی ڤایرۆس کە تووشی [[بەکتریا]]کان دەبن و پەلاماریان دەدەن. ڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە لەشێوەدا لە نزیکە لە ڤایرۆسی ھەڵامەت و سورێژە. == پێکھاتە == ڤایرۆسی بەکتریا خۆرکە پێکھاتووە لە سەرێکی بیست ڕوویی کە ''ناوکە ترش''ی تێدایە و لەژێر سەری کلکێکی گرژۆک یارمەتی دەدات بۆ تێکردنی ناوکەترشەکانی بۆناو خانەی بەکتریاکان. == سەرچاوەکان == (کتێبی زیندەزانی پۆلی ۱۱-زانستی (ح.ھ.ک)) {{تووڵی دەروازە|بەکتریا|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Bacteriophages}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڤایرۆسەکان]] [[پۆل:هۆکارەکانی نەخۆشی]] [[پۆل:ژینناسی]] jt7ucsval18fbz1dtqx89hmqqpm7dva ژیان جوانە (فیلم) 0 131744 1695190 1408632 2026-10-26T16:38:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1695190 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ژیان جوانە | image = Life is beautif- Poster.jpg | border = yes | alt = | caption = پۆستەری سینەما | director = [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] | producer = [[Gianluigi Braschi]]{{ھن}}[[ئێلدا فێری]] | writer = ڕۆبێرتۆ بێنیگنی{{ھن}}[[ڤینزینۆ چرامی]] | starring = ڕۆبێرتۆ بێنیگنی{{ھن}}[[Nicoletta Braschi]]{{ھن}}[[Giorgio Cantarini]]{{ھن}}[[Giustino Durano]]{{ھن}}[[Horst Buchholz]] | music = [[نیکۆلا پیۆڤانی]] | cinematography = [[تۆنیۆ دێلی کۆلی]] | editing = [[سیمۆنا پاگی]] | studio = [[ماریۆ سیچی گۆری]] | distributor = [[میریماکس فیلمز]] | released = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ | runtime = ١١٦ خولەک<!--Theatrical runtime: 116:25--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''LA VITA E BELLA (LIFE IS BEAUTIFUL)'' (12A)|ناونیشان=http://www.bbfc.co.uk/releases/la-vita-e-bella-life-beautiful-1970|ئیش=[[Buena Vista International]]|بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]]|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131231003345/http://www.bbfc.co.uk/releases/la-vita-e-bella-life-beautiful-1970}}</ref> | country = ئیتالیا | language = ئیتالی{{ھن}}ئەڵمانی{{ھن}}ئینگلیزی | budget = $٢٠ میلیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful|سەردێڕ=Box Office Information for ''Life is Beautiful''|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٣|ئیش=[[The Wrap]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130619005345/http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619005345/http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful |date=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> | gross = $٢٢٩٫٢ میلیۆن }} '''ژیان جوانە''' (بە ئیتالی: La vita è bella) فیلمێکی ئیتالی ١٩٩٧ـە لەجۆری دراما و کۆمێدیا، کە لەدەرھێنان و نواندنی سەرەکی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] ھەروەھا ڕۆبێرتۆ بەھاوبەشی ڤینزینۆ چرامی کاری نووسینی فیلمەکەیان کردووە. فیلمەکە وێڕای ئەوەی لەجۆری کۆمێدییە بەڵام باسی [[تراژیدیا]] و کۆمەڵکووژی [[جوو|جووەکان]] دەگێڕێتەوە لەلایەن [[نازی]]ییەکان. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا و چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتیشی بردەوە کەتێیدا سێ خەڵاتی ئەکادیمیا ([[خەڵاتی ئۆسکار|ئۆسکار]])ی بردەوە کە لەنێوییان [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] بووە باشترین ئەکتەر بۆ ئۆسکاری ١٩٩٩ وە فیلمەکەش بووە باشترین فیلمی بیانی. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٨ لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی گەورە (Grand Prix)ی بردەوە. == چیڕۆک == لەساڵی ١٩٣٩ لە شانشینی ئیتالیا، لاوێکی جوولەکە بەناوی گویدۆ دەکەوێتە خۆشەویستی ژنێکی دەوڵەمەند بەناوی دۆرا و ھاوسەرگیری دەکەن و منداڵییان دەبێت بەڵام تراژیدیای دژی جولەکەکان لەلایەن نازییەکانەوە ئەم خێزانە بەختەوەرە لەیەکتری جیادەکاتەوە بۆ کەمپە زۆرەملێیەکانی ئەڵمانیا و لەکۆتاییدا گویدۆ لەپێناو سەلامەتی خێزانەکەی ژیانی خۆی بەخت دەکات. == پەڕاوێزەکان == {{پەڕاوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * [[:en:Life Is Beautiful|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧]] [[پۆل:فیلمە ئیتالییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ]] a486tgbn8q0thlay2zeuy7wdmlfl3ra 1695202 1695190 2026-10-26T17:01:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1695202 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ژیان جوانە | image = Life is beautif- Poster.jpg | border = yes | alt = | caption = پۆستەری سینەما | director = [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] | producer = [[Gianluigi Braschi]]{{ھن}}[[ئێلدا فێری]] | writer = ڕۆبێرتۆ بێنیگنی{{ھن}}[[ڤینزینۆ چرامی]] | starring = ڕۆبێرتۆ بێنیگنی{{ھن}}[[Nicoletta Braschi]]{{ھن}}[[Giorgio Cantarini]]{{ھن}}[[Giustino Durano]]{{ھن}}[[Horst Buchholz]] | music = [[نیکۆلا پیۆڤانی]] | cinematography = [[تۆنیۆ دێلی کۆلی]] | editing = [[سیمۆنا پاگی]] | studio = [[ماریۆ سیچی گۆری]] | distributor = [[میریماکس فیلمز]] | released = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ | runtime = ١١٦ خولەک<!--Theatrical runtime: 116:25--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''LA VITA E BELLA (LIFE IS BEAUTIFUL)'' (12A)|ناونیشان=http://www.bbfc.co.uk/releases/la-vita-e-bella-life-beautiful-1970|ئیش=[[Buena Vista International]]|بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]]|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131231003345/http://www.bbfc.co.uk/releases/la-vita-e-bella-life-beautiful-1970}}</ref> | country = ئیتالیا | language = ئیتالی{{ھن}}ئەڵمانی{{ھن}}ئینگلیزی | budget = $٢٠ میلیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful|سەردێڕ=Box Office Information for ''Life is Beautiful''|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٣|ئیش=[[The Wrap]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130619005345/http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619005345/http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful |date=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> | gross = $٢٢٩٫٢ میلیۆن }} '''ژیان جوانە''' (بە ئیتالی: La vita è bella) فیلمێکی ئیتالی ١٩٩٧ـە لەجۆری دراما و کۆمێدیا، کە لەدەرھێنان و نواندنی سەرەکی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] ھەروەھا ڕۆبێرتۆ بەھاوبەشی ڤینزینۆ چرامی کاری نووسینی فیلمەکەیان کردووە. فیلمەکە وێڕای ئەوەی لەجۆری کۆمێدییە بەڵام باسی [[تراژیدیا]] و کۆمەڵکووژی [[جوو|جووەکان]] دەگێڕێتەوە لەلایەن [[نازی]]ییەکان. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا و چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتیشی بردەوە کەتێیدا سێ خەڵاتی ئەکادیمیا ([[خەڵاتی ئۆسکار|ئۆسکار]])ی بردەوە کە لەنێوییان [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] بووە باشترین ئەکتەر بۆ ئۆسکاری ١٩٩٩ وە فیلمەکەش بووە باشترین فیلمی بیانی. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٨ لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی گەورە (Grand Prix)ی بردەوە. == چیڕۆک == لەساڵی ١٩٣٩ لە شانشینی ئیتالیا، لاوێکی جوولەکە بەناوی گویدۆ دەکەوێتە خۆشەویستی ژنێکی دەوڵەمەند بەناوی دۆرا و ھاوسەرگیری دەکەن و منداڵییان دەبێت بەڵام تراژیدیای دژی جولەکەکان لەلایەن نازییەکانەوە ئەم خێزانە بەختەوەرە لەیەکتری جیادەکاتەوە بۆ کەمپە زۆرەملێیەکانی ئەڵمانیا و لەکۆتاییدا گویدۆ لەپێناو سەلامەتی خێزانەکەی ژیانی خۆی بەخت دەکات. == پەڕاوێزەکان == {{پەڕاوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * [[:en:Life Is Beautiful|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا|ئیتاڵیا}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧]] [[پۆل:فیلمە ئیتالییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ]] iyps0inpz7fca5uxm3o4h1hx8dek10x 1695318 1695202 2026-10-26T21:07:02Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695318 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ژیان جوانە | image = Life is beautif- Poster.jpg | border = yes | alt = | caption = پۆستەری سینەما | director = [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] | producer = [[Gianluigi Braschi]]{{ھن}}[[ئێلدا فێری]] | writer = ڕۆبێرتۆ بێنیگنی{{ھن}}[[ڤینزینۆ چرامی]] | starring = ڕۆبێرتۆ بێنیگنی{{ھن}}[[Nicoletta Braschi]]{{ھن}}[[Giorgio Cantarini]]{{ھن}}[[Giustino Durano]]{{ھن}}[[Horst Buchholz]] | music = [[نیکۆلا پیۆڤانی]] | cinematography = [[تۆنیۆ دێلی کۆلی]] | editing = [[سیمۆنا پاگی]] | studio = [[ماریۆ سیچی گۆری]] | distributor = [[میریماکس فیلمز]] | released = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ | runtime = ١١٦ خولەک<!--Theatrical runtime: 116:25--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''LA VITA E BELLA (LIFE IS BEAUTIFUL)'' (12A)|ناونیشان=http://www.bbfc.co.uk/releases/la-vita-e-bella-life-beautiful-1970|ئیش=[[Buena Vista International]]|بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]]|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131231003345/http://www.bbfc.co.uk/releases/la-vita-e-bella-life-beautiful-1970}}</ref> | country = ئیتالیا | language = ئیتالی{{ھن}}ئەڵمانی{{ھن}}ئینگلیزی | budget = $٢٠ میلیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful|سەردێڕ=Box Office Information for ''Life is Beautiful''|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٣|ئیش=[[The Wrap]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130619005345/http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619005345/http://powergrid.thewrap.com/project/life-beautiful |date=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> | gross = $٢٢٩٫٢ میلیۆن }} '''ژیان جوانە''' (بە ئیتالی: La vita è bella) فیلمێکی ئیتالی ١٩٩٧ـە لەجۆری دراما و کۆمێدیا، کە لەدەرھێنان و نواندنی سەرەکی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] ھەروەھا ڕۆبێرتۆ بەھاوبەشی ڤینزینۆ چرامی کاری نووسینی فیلمەکەیان کردووە. فیلمەکە وێڕای ئەوەی لەجۆری کۆمێدییە بەڵام باسی [[تراژیدیا]] و کۆمەڵکووژی [[جوو|جووەکان]] دەگێڕێتەوە لەلایەن [[نازی]]ییەکان. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا و چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتیشی بردەوە کەتێیدا سێ خەڵاتی ئەکادیمیا ([[خەڵاتی ئۆسکار|ئۆسکار]])ی بردەوە کە لەنێوییان [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] بووە باشترین ئەکتەر بۆ ئۆسکاری ١٩٩٩ وە فیلمەکەش بووە باشترین فیلمی بیانی. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٨ لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی گەورە (Grand Prix)ی بردەوە. == چیڕۆک == لەساڵی ١٩٣٩ لە شانشینی ئیتالیا، لاوێکی جوولەکە بەناوی گویدۆ دەکەوێتە خۆشەویستی ژنێکی دەوڵەمەند بەناوی دۆرا و ھاوسەرگیری دەکەن و منداڵییان دەبێت بەڵام تراژیدیای دژی جولەکەکان لەلایەن نازییەکانەوە ئەم خێزانە بەختەوەرە لەیەکتری جیادەکاتەوە بۆ کەمپە زۆرەملێیەکانی ئەڵمانیا و لەکۆتاییدا گویدۆ لەپێناو سەلامەتی خێزانەکەی ژیانی خۆی بەخت دەکات. == پەڕاوێزەکان == {{پەڕاوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * [[:en:Life Is Beautiful|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا|ئیتاڵیا}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧]] [[پۆل:فیلمە ئیتالییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ]] kc623gebzospj7kgj0behg9nh6sooyd کابالا 0 132851 1695578 1564649 2026-10-27T10:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1695578 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەمبەستەر|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Kabbalistic Tree of Life (Sephiroth).svg|وێنۆک|درەختی کابالا بەزمانی عیبری.]] '''کابالا''' بیروباوەڕێکی ڕۆحانی [[جوو]]ەکانە هەروەها بە سۆفیگەری یەهودیش دادەنرێت. لەسەرەتای سەدەی یەکی زایینی لەلایەن [[شەمعون بار یۆجای]]ەوە دەستیپێکرد. بیروباوەڕی کابالا ئەوەیە کە چۆن دەتوانین خەیاڵ و ئەندێشەیەک ببینین و هەستی پێ بکەین. کابالا کاریگەری لەسەر بەشێک لە جووەکان هەبووە. کابالا لەسەر ١٠ بنەما پێکدێت کە پێی دەڵێن '''درەختی کابالا''' کە نیشانەی ١٠ هێزە کە کاریگەرییان لەسەر جیهان هەیە. == سەرچاوەکان == * [https://simple.wikipedia.org/wiki/Kabbalah ویکیپیدیای ئینگلیزی ساکار.] {{پۆلی کۆمنز|Kabbalah}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|فەلسەفە|جوویەتی}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:باتنییەت]] 8fmsopts6asp692vl3xk99d5jhaswqg لێدوانی بەکارھێنەر:Aram 3 134072 1695218 1690718 2026-10-26T18:54:07Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-44 */ بەشی نوێ 1695218 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(31d) |counter = 15 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١١:٥٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٠:٤٦، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> ١٨:٤٩، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٧:٣٧، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٣٥، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> 4gxif3dszn5yrqoho0c30q3jhptkwsr ڤایکینگ ١ 0 134447 1695387 1475767 2026-10-27T01:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1695387 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Viking spacecraft.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی ڤایکینگ ١ (Viking 1)]] '''ڤایکینگ ١''' ([[زمانی ئینگلیزی|بەئینگلیزی]]: Viking 1) یەکەمین کەشتی ئاسمانی [[مرۆڤ]] بوو کە بەرەوە ڕووی مەریخ نێردرا، ئەوەش لە چوار چێوەی بەرنامەی ئاشکرا کردنی نھێنیەکانی ڕووی مەریخە، ئەو بەرنامەیەش لەلایەن دەزگای [[ناسا]] بەرێوە دەبردرێت، کەشتی ئاسمانی ڤایکینگ ١، توانی ٦ [[ساڵ]] و ١١٦ رۆژ بە کاتی [[جیھان]]ی لەسەر مەریخ بێت، وە زانیاری و وێنەی ناواز بنێرێتەوە سەر زەوی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html|سەردێڕ=ناردنی کەشتی ڤایکینگ لۆ هەسارەی سۆر|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231206095644/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == گەیشتن == کەشتی ئاسمانی ڤایکینگ ١ بە سەرکەوتووی توانی بگاتە سەر ڕووی مەریخ، لە ٢٠ [[کانوونی دووەم]]ی سالی [[١٩٧٥]] نێردرا، وە لە رۆژی ١٩ [[حوزەیران]]ی [[١٩٧٦]] گەیشتە سەر رووی [[مەریخ]]، دوای ٥ رۆژ لە گەیشتنی توانی [[مێژوو]] تۆمار بکات لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بە ناردنەوەی یەکەم زانیاری و وێنەی [[مەریخ]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://mars.nasa.gov/mer/newsroom/pressreleases/20100519a.html|سەردێڕ= "ڕۆڤەری گەڕان بەدوای مەریخ".}}</ref> [[پەڕگە:Mars Viking 11d128.png|وێنۆک|وێنەی چالێکی بچووک کە '''ڤایکینگ ١''' کۆڵیوێتی و لێکۆڵینەوەی لەسەر [[خاک]] و خۆڵی مەریخ کردووە |alt=A |500px]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== * [https://web.archive.org/web/20170221095328/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html ماڵپەری فەرمی ڤایکینگ] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Viking 1}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ناسا]] db1rej53049i0in5788s7531qkjot13 کاتاکانا 0 134767 1695585 1532986 2026-10-27T10:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (زمان-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1695585 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Katakana_Chart_Seion_Dakuon_Yoon.png|وێنۆک|ھێڵکاری کەسایەتییەکانی کاتاکانا بە شێوەی seion و dakuon و yoon ڕێکخراوە]] '''کاتاکانا''' ([[زمانی ژاپۆنی|بەژاپۆنی]]: 片仮名، カタカナ) بریتییە لە یەکێک لە سێ شێوەکەی نووسنی [[زمانی ژاپۆنی]]، و بەکار دەھێنرێت بۆ نووسینی ناو و ووشەکان بۆ نمونە: (クルディスタン) بە واتای ناوی (کوردستان) دێت. * بۆ ناوی ئاژەڵ و ڕووەکەکان * بۆ وشەیەک باسی دەنگێک بکات (بۆ نموونە ニャーニャー نیانیا= میاوی پشیلە) * بۆ ناوی زانستی == سەرچاوەکان == * [https://ar.wikipedia.org/wiki/کاتاکانا ویکیپیدیای عەرەبی: کاتاکانا]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://en.wikipedia.org/wiki/Katakana ویکیپیدیای ئینگلیزی: Katakana] {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|زمان|نووسین}} {{پۆلی کۆمنز|Katakana}} {{زمان-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی]] 2a432yeo1p6fougw704jhhelye7662p وتووێژ:سوێد 1 135831 1695466 1592416 2026-10-27T05:10:39Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695466 wikitext text/x-wiki == ناو== نازانم بۆ "سوێد"ـە لەکاتێکدا کە من لە ھەموو ژیانمدا ھەر بە سوید بیستوومە؟‏—‎[[بەکارھێنەر:Lost Whispers|<span style="font-family:Segoe print; color:#420056; font-size:13px;">'''ژیـار'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Lost Whispers|<span style="color:purple;font-size:10px">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٠٥:٢٧، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ (UTC) :پێشتر ناوەکەی سوید بوو، ئەم وتارە لەم دوایییە دروست کرا، باشترە بگوازرێتەوە بۆ سوید. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١١:١٤، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ (UTC) ::لێرەدا باس کرابوو: [[وتووێژ:کرۆنی سوێدی]]. سوێدیش نزیکەی ١٨٠ھەزار ئاکامی ھەیە. لای ئێمە دەڵێن سوئێد.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٢٠:١١، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ (UTC) ئەوە بۆچوونی بەڕێز دیاکۆ ھاشمییە: سویدی خۆیان بە سوید دەڵێن: (سڤەریە Sverige)، بە ئینگلیزی: (سویدن Sweden)، بە عەرەبی: (السوید، سوید) بە فەرانسەیی: (سوێد Suède)، بە فارسی: (سوئد). واتە فارسەکان لە فەرانسەیییەوە وەریان گرتووە بەڵام "هەمزە"یەکیان پێ زیاد کردووە "سوئد"، هەندێک کوردی ڕۆژهەڵاتیش لەژێر کاریگەریی زمانی فارسیدا دەڵێن "سوئێد". پرسیار: بۆ دەبێت یەک وشە هەڵبژێرین؟ وەڵام: باشترە زمانەکەمان یەکدەست بکەینەوە، یەکدەستبوون کاری وەرگێڕان و ئایتی زۆر ئاسانتر دەکاتەوە. بۆ باشترە لە نێوان سێ بژاردەی "سوید"، سوێد'" سوئێد" بەس وشەی "سوید" هەڵبژێرین، خۆ هیچ کامیان هەڵە نین؟ وەڵام: بێگومان هیچ کامیان هەڵە نین، بەڵام باشترە "سوید" هەڵبژێرین، چونکە: یەک: زیاترین بنەمای وەرگرتنی وشە بۆ ئێمە زیاتر ئینگلیزییە. دوو: بەپێی گووگڵ زیاترین کەس وشەی "سوید"یان بەکار هێناوە. (هەڵبەت بۆ درووستی و نادروستی ئەمە بەڵگە نییە). سێ: لە باشوور وشەی "سوید" بەکار دەهێنرێت کە زمانی فەرمی و حکوومەتداری و خوێندنە لە قوتابخانەکاندا. (هەڵبەت بۆ درووستی و نادروستی ئەمە بەڵگە نییە). سێ: "سوئێد" لاسایییەکی پلە دووە لە فارسی. چوار: "سوێد" لە فەرانسەیییەوە هاتووە، زمانی وەرگرتنی وشە زۆر جار ئینگلیزییە تا زمانی تر (بەگشتی). پێنج: لە زمانی کوردیدا کەمترین هەمزە بەکار دەهێنرێت، هەتا بکرێت دەبێت بقرتێنرێت. کەوا بێت باشترە هەموومان بڵێین "سوید". : بەڕای منیش باشترە بکرێت بە سوید. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٣:٠٥، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) :: {{لەگەڵ}} سوید [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:١٠، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::: {{لەگەڵ}} سوید [[user: Haryad Xasraw|<b style="color:orange;font-size:18px;display:inline-block;border:1px solid orange">Haryad Xasraw</b>]] <sub>[[user talk:Haryad Xasraw|<b style="color:grey;font-size:15px">وتووێژ</b><span style="color:orange"></span>]]</sub> ‏١١:٠٢، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::: {{دژ}} ئەو بەڵگانەی وا دەڵێن سوید لە سوێد باشترە ھەمووی لاوازن و بە ھاسانی دەتوانم رەدیان کەمەوە. ::: کاک [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] زەحمەتێکم بۆت ھەیە. تکایە جوابم دەوە بزانم وشەی سویدی-ی عەرەبی لە چ زمانێک قەرز کراوە؟ دیارە لە فەرەنسی ([//en.wiktionary.org/wiki/السويد#Arabic ئەمەیش بەڵگە]). ئاشکرایە ئەگەر ئینگلیزی بوایە لە عەرەبی (یا کوردیدا) دەبوو بە سویدن نەک سوید! ::: دەزانین لە فەرەنسیدا دەڵێن سوێد. عەرەبیش دەنگی ئێ-ی نییە کردوویەتی سوید. ئێوەش وەک ناوی تەواوی وڵاتەکان لە عەرەبیتان وەرگرتووە. ئەوەتا لە کرمانجیشدا سوێد ھاتووە. ::: ئێمە تاوانبار دەکەن لە ژێر کاریگەریی فارسیداین. ئاساییە ئێمە ژێر چەپۆکی ئەوانین و مافی نووسین و خوێندن بە کوردیمان نییە. کە چی ئێوە سەربەخۆن بەڵام سەد ئەوەندە ژێر کاریگەری عەرەبی و تورکیدان و بەداخەوە پێداگریشی لەسەر دەکەن. ::: ئاکامی باسەکە: وشەی سوێد لە فەرەنسی وەرگیراوە نەک ئینگلیزی. لە فەرەنسیشدا دەڵێن سوێد نەک سوید. ئەگەر عەرەبی دەڵێ سوید ڕیسای زمانی خۆیانە. ئێمە بە عەرەبی نادوێین. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٩:٤٧، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::::تۆ لە سەرەوە نووسیوتە کە لای ئێمە دەڵێن سوئێد، واتە نە سوێد نە سوید، کەوایە بۆ پشتگیریی ئەو وشەیە دەکەن؟ ئەو دەقەی داشم ناوە ھی کەسێکی ڕۆژھەڵاتە کە خۆشی لە سوید دەژی. کەواتە مەسەلە ئەوەش نییە کە ئەو وشەیە فەرز بکرێت کە لە باشوور بەکاردێت. بۆ من زۆر گرنگ نییە لە چییەوە ھاتووە، بابەت ئەوەیە خەڵک زۆرتر کامەی پەسەند دەکەن. چ سوید چ سوێد فەرقێکی وا ناکات. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٣:٥٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) ::::: من داوام نەک لە جنابت لە گشت کەس ئەوەیە تووشی ھەر شتێک دەبن سەرەتا خۆتان بەجوانی بیری لێ بکەنەوە بزانن ڕاستە یا نا. ::::: ئاشکرایە ئەم بۆچوونەی کاک دیاکۆ ھەڵەیە. پێداگری لەسەر وشەیەک دەکا کە نە وەکوو فەرەنسییە نە وەکوو ئینگلیزی. سوید عەرەبیی ڕووتە. ::::: ئێوەیش ئەگەر ھەست بە سەربەخۆییی کورد و زمانی کوردی دەکەن واز لە عەرەبی بێنن و وشەکان بە شێوازی ڕەسەن و کوردانە دەرببڕن. بۆ نموونە کورد بۆ دەبێ بە برازیل بڵێ بەڕازیل. یان بە بریتانیا بڵێ بەریتانیا؟ ::::: زۆر سپاس.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏١٥:١٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 10 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سوێد]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=537893 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080803004438/http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm زیاد کرا بۆ http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070817175053/http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf زیاد کرا بۆ http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2006/keaj06001_en.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100113085905/http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm زیاد کرا بۆ http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/bg1381.cfm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070521053538/http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx زیاد کرا بۆ http://www.isa.se/templates/News____59355.aspx *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.svenskenergi.se/upload/Statistik/Tidigare%20statistik/Kraftl%C3%A4get%20i%20%C3%A5r/ve_07-01.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131004231414/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx زیاد کرا بۆ http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26040.aspx *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf زیاد کرا بۆ http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100813164944/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=246083 زیاد کرا بۆ http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?di=23758&refdi=23673 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/atheism.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٤٤، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سوێد]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540305 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052%7Ctitle%3DNormal *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 زیاد کرا بۆ http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=545374 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20121206031538/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa بۆ http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٢٢، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=609646 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130114072225/http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm بۆ http://www.algonet.se/~hogman/sljordbruk_eng.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٢٤، ١٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=629893 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101223203946/http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx بۆ http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131023101214/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx بۆ http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26046.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130806054700/http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx بۆ http://www.scb.se/Pages/ProductTables____13001.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٤٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=644491 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160729012443/https://sweden.se/ بۆ http://www.sweden.se/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٥٣، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=657658 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110527225553/http://www.royalcourt.se/ بۆ http://www.royalcourt.se/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٠١، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) == ناو == سلاو چون بتوانم ئةم ناوة بگؤرم يان ئيوة بيگؤرن هةلةية سويدة نةك ئةو وشوي ئيستا [[بەکارھێنەر:Gta sonkurd|Gta sonkurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Gta sonkurd|لێدوان]]) ‏١١:٤٧، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=842999 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070303012042/http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx بۆ http://www.sweden.se/templates/cs/CommonPage____2713.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131116073533/http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf بۆ http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc631_en.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100825145618/http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 بۆ http://www.svenskakyrkan.se/default.aspx?id=100243&did=340397 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤٦، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=868155 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20060701043401/http://www.riksdagen.se/default____56.aspx بۆ http://www.riksdagen.se/default____56.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٢٣، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٦ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1337777 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090614093403/http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm بۆ http://www.kismeta.com/diGrasse/images/kircholm_27_sept.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110215084954/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html بۆ http://www.highbeam.com/doc/1P2-1025624.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100602150716/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55 بۆ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryName=Sweden&countryCode=sw&regionCode=eu&rank=55 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20061117173015/http://www.fao.org/waicent/faoinfo/sustdev/EIdirect/climate/EIsp0002.htm بۆ http://www.fao.org/WAICENT/FAOINFO/SUSTDEV/EIdirect/climate/EIsp0002.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200409055434/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv بۆ http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7608&a=21429&l=sv زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100826085626/http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052 بۆ http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/stralning/1.3052 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200409055440/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv بۆ http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=7618&a=21516&l=sv زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080925183701/http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441 بۆ http://www.smhi.se/cmp/jsp/polopoly.jsp?d=5441 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.msn.com/weather *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.infoexport.gc.ca/science/nordics_sweden_report-en.htm *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100213132916/http://www.world-nuclear.org/info/inf42.html بۆ http://world-nuclear.org/info/inf42.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100628053602/http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/ بۆ http://www.studyinsweden.se/Home/News-archive/2010/Tuition-fees-from-2011/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080916211008/http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx بۆ http://www.swedenabroad.se/Page____50008.aspx زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS91e_Swedish_inventions_and_discoveries/Swedish_inventions_and_discoveries_FS91e_Hires.pdf *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190106221808/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 بۆ http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120113112554/http://www.sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece بۆ http://sydsvenskan.se/sverige/article140868.ece زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:١٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1590395 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150520062802/http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm بۆ http://www.historylearningsite.co.uk/population_thirty_years_war.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٤٨، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592415 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.today/20121206031538/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20080119193734/http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa لە http://concise.britannica.com/ebc/article-9366349/Gustav-I-Vasa تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٠١، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سوێد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695465 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111011201424/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= بۆ http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:١٠، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) ppirotbg8zf7lh4oh5onwkro37yzse3 ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان 0 136172 1695442 1549736 2026-10-27T04:36:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695442 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Baldomero Toledo checks VAR - Seattle Sounders vs. Sporting Kansas City.jpg|وێنۆک|ناوبژیوانێک لەکاتی بەکارهێنانی ڤار، بۆ دڵنیابوونەوە لە ڕووداوەکانی ناو یاریگا.]] '''ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان''' یان '''ڤار''' ({{ئینگ|video assistant referee (VAR)}}) بەکارهێنانی ڤیدیۆی دووبارەکەرەوەیە بۆ پێداچوونەوە لەسەر بڕیاری ناوبژیوانی یاری [[تۆپی پێ]]. بەکارهێنانی ئەم ڤیدیۆیە نەبۆتە یاسایەک بۆ یاری تۆپی پێ بەڵام لەچەند پاڵەوانییەتییەک بەکارهاتووە. == پێداچوونەوەکان == [[پەڕگە:VAR decision.jpg|وێنۆک|پشاندانی بڕیار ڤار لەسەر شاشەی یاریگا، بڕیارەکە هەژمارکردنی گۆڵێکە کەپێشتر گومانی [[ئۆفساید]] لەسەر بووە.]] ئەو بڕیارانەی کە پێداچوونەوەیان بۆدەکرێت لەڕێگای دووبارە سەیرکردنەوەی ڤیدیۆیەکە لەلایەن پۆلێ لەناوبژیوانانی دەرەوەی گۆڕەپانی یاریگا. * درووستی گۆڵ، پێداچوونەوە دەکرێت کە هیچ فاوڵێک و ئۆفسایدێک و هۆکارێک نەبێت بۆ ڕەتکردنەوەی گۆڵەکە. * گیرانی پەناڵتی (لێدانی سزا). * کارتی سوور (دووەم کارتی زەرد کەدەبێتە سوور ئەوەیان پێداچوونەوەی بۆناکرێت). *ناسینەوەی ئەو کەسەی کە فاوڵی کردووە (لەهەندێ بار ناوبژیوان لەشوێنی فاوڵ دوورە و بەدرووستی نازانێت کامە یاریزان فاوڵی ئەنجامداوە. هەربۆیەش پێداچوونەوە دەکرێت بۆ دۆزینەوەی ئەو یاریزانەی کە فاوڵەکەی کردووە بۆئەوەی کارتی زەردی پێبدرێت). == ڕەخنەگرتن == لەدوای یاری کۆتایی پاڵەوانییەتی جامی جیهانی یانەکان، هەریەکە لە [[زینەدین زیدان]] وە [[لوکا مۆدریچ]] ڕەخنەیان لەم تەکنەلۆژیایە گرت و بە سەرلێشێوان وەسفییانکرد. == سەرچاوەکان == * [http://www.fifa.com/about-fifa/videos/y=2017/m=5/video=video-assistant-referee-var-explained-2884217.html ماڵپەڕی فیفا / 'ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان / دوایین گۆڕانکاری ١٧ی ئایاری ٢٠١٧] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170627032830/http://www.fifa.com/about-fifa/videos/y=2017/m=5/video=video-assistant-referee-var-explained-2884217.html |date=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ }} {{پۆلی کۆمنز|Video assistant referee}} {{شریتی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاساکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:ڤیدیۆ]] m20aibgn7s4nz6fknubvryd3479xzao ڤینیرا ١ 0 136883 1695463 1549717 2026-10-27T04:39:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1695463 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Venera 1 (a) (Memorial Museum of Astronautics).JPG|وێنۆک|ڤینیرا١]] '''ڤینیرا١''' (بە ئینگلیزی:Venera 1) کەشتیەکی بۆشایی ئاسمانە و لە لایەن یەکێتی سۆڤیەت رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا، لە 12 شوباتی سالی 1961 کاژێر (0:34:36) بە کاتی جیهانی تەقێندرا و یەکەم ئامێر بوو بنێردرێتە هەسارەی [[ڤینوس]] وە یەکەم ئامێر بوو هەسارەکەی ئاشکراکرد، '''کێشی ئامێرەکە''' 643.5 کیلۆ بوو، وە لە لاشەی [[لوولەک]] ب 1،05 مەتر، دەگەیشتە 2،035 مەتر، ڤینیرا١: سەرکەوتو بوو لە ئاشکراکردن و بوونی هێزی پلازمای [[خۆر]] و تێن و بای [[خۆر]] لە 19 ئایاری سالی 1961 ڤینیرا١ گەشتە نزیکترین خال لەگەل [[ڤینوس]] بە نزیکەی 100000 کیلۆمەتر بەلام لە مانگت یونیو پەیوەندی پچرا، زنایان و پسپۆرانی [[یەکێتی سۆڤیەت]] باوەریان وابوو کە هۆکاری نەمانی پەیوەندی لەگەل زەوی، زۆری رێژەی گەرمی هەستیاری [[خۆر]]ە ==سەرچاوە== [https://web.archive.org/web/20160412010559/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/masterCatalog.do?sc=1961-003A مالپەری ناسا باسی ڤینیرا١ دەکا] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Venera 1}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] ryo7mxukaebql6oaqmf8o1yug9k1d0e ڤینیرا ٧ 0 137001 1695499 1549716 2026-10-27T07:33:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695499 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤینیرا٧''' کەشتیەکی ئاسمانی [[یەکێتی سۆڤیەت]]ه، لە چارچێوەی بەرنامەی 'ڤینیرا'یە،کە تایبەتە بە ئاشکراکردنی داتا و زانیاری و نهێنیەکانی هەسارەی [[ڤینوس]]، وەدوای ئەوەی نێردرایە سەر هەسارەی زوهرە سەرکەوتوو بوو و توانرا لەسەر هەسارەی زوهرە بنیشێتەوە بەوەش بوە یەکەم ئامێری مرۆڤایەتی کە بتوانێ لەسەر هەسارەی [[ڤینوس]] بنیشێتەوە بە سەرکەوتووی و پەیوەندی بە [[زەوی]]یەوە بکا و بتوانێ زانیاری نهێنیەکان ئاشکرا بکا # ڕێکەوتی ناردن لە 17 ئابی سالی 1970 لە کاژێر 05:38 بە کاتی جیهانی # کێشی لە خولگەکە 1180 کیلۆگرام # کێشی لەسەر رووی هەسارەکە 495 کیلۆگرام چووە ناو بەرگەی هەسارەی [[ڤینوس]] لە 15 کانوونی یەکەمی سالی 1970، و نیشتەوە لەسەر ئەو هەسارەی لە هەمان رۆژ لە کاژێر 05:34:10 بە کاتی جیهانی ==تەماشای ئەوانەش بکە== # [[ڤینیرا ١]] # [[مێرنێر ١]] # [[مێرنیر ٢]] # [[مێرنێر ١٠]] # [[سپیریت]] # [[ئاپرتوونتی]] # [[ڤۆیجر ١]] ==سەرچاوە== کتابی:Jonathan's Space Report _ نووسینی:جوناثان ماكدويل _ بلاوکرایتەوە لە: زانکۆی بۆشایی دەولەت {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Venera 7}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] lq4nib4u0sm4r7np3p83c85ezh2e12c ڤینیرا ٩ 0 137002 1695500 1532802 2026-10-27T07:33:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695500 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤینیرا٩''' (بە [[ڕووسی]]: Венера-9، واتە ''ڤینۆسی ٩یەم'') کەشتییەکی ئاسمانی [[یەکێتی سۆڤیەت]]ە، رەوانەی دەرەوەی زەوی کرا لە چارچێوەی بەرنامەی 'ڤینیرا'، لەبۆ ئاشکراکردنی زانیاری و داتا و نھێنیەکانی سەر رووی ھەسارەی [[ڤینوس]]، لە ٨ حوزەیرانی سالی ١٩٧٥ لە کاژێر ٠٢:٣٨:٠٠ بە کاتی جیھانی رەوانە کرا، کێشەکەی ٤٬٩٣٦. کیلۆگرام بوو، ئەو ئامێرە پێکھاتبوو لە ٢ بەش، بەشی یەکەم مانگێکی دەسکرد بوو، بەشی دووەم ئامێرەکە بوو بریار بوو مانگە دەسکردەکە زانیاری و داتا لە ئامێرەکە وەربگرێ و رەوانەی زەوی بکاتەوە ھەر وەک ئەو شێوازە تەکتیکەی لە ئامێری [[مارس ٣]] کە لۆ ھەسارەی سۆر[[مەریخ]] رەوانەکرا بوو. [[پەڕگە:1984 CPA 5560.jpg|وێنۆک|نیشانە و مۆری ئامێری ڤینیرا٩]] == مانگە دەسکردەکە == بەشی یەکەم کە مانگە دەسکردەکەی 'ڤینیرا ٩' توانی لە ٢٠ تشرینی یەکەمی سالی ١٩٧٥ بچێتە خوولگەی ھەسارەی [[ڤینوس]]، راستەوخۆ کار و لێکۆلینەوەی لەسەر خولگە و کەشوھەوای ھەسارەکە دەستپێکرد و کردی == ئامێرەکە == بەشی دووەم ئامێرەکە بوو کە بریار بوو بچێتە سەر رووی ھەسارەکە، ئەوە بوو لە ٢٠ تشرینی یەکەمی سالی ١٩٧٥ گەشتە خوولگەی ھەسارەی زوھرە و لە ٢٢ تشرینی یەکەمی سالی ١٩٧٥ بە تەواوی لەسەر رووی ھەسارەکە نیشتەوە بە سەرکەوتووی لە کاژێر ٠٥:١٣ وە کێشی ئامێرەکە ١٥٦٠ کیلۆگرام بوو. ئەو ئامێرە یەکەم ئامێری مرۆڤایەتی بوو کە توانی لە نزیکترین خال کە لەسەر ھەسارەکەیە توانی وێنەی ھەسارەی [[ڤینوس]] بگرێ و بینێرێت لۆ مانگە دەسکردەکە و دوایش مانگە دەسکردەکە بیێرێتەوە سەر زەوی وە یەکەمین وێنەی سەر ھەسارەی زوھرەش بوو کە بکەوێتە دەست مرۆڤایەتی == ئەمانەش ببینە == # [[ڤینیرا ١]] # [[ڤینیرا ٧]] # [[مێرنێر ١]] # [[مێرنیر ٢]] # [[مێرنێر ١٠]] == سەرچاوەکان == *https://web.archive.org/web/20170320092733/http://www.braeunig.us/space/planet.htm *[https://web.archive.org/web/20161011224316/http://solarsystem.nasa.gov/galleries/venera-9 باسکردنی ڤینیرا٩ لەلایەن مالپەری فەرمی ناسا] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Venera 9}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] cpx6fletq7g2x3yqw0ie0u9cmo68bso گرێگری ھاوس 0 137509 1695085 1694483 2026-10-26T12:08:44Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695085 wikitext text/x-wiki {{وەسف|کەسایەتییەکی سەرەکیی زنجیرەی ئەمریکیی ھاوس}} {{زانیاریدانی کەسایەتی خەیاڵی | ناو = گرێگری ھاوس | ڕەنگ = | زنجیرە = [[ھاوس (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوس]] | وێنە = [[پەڕگە:HouseGregoryHouse.png|220px]] | قەبارەی وێنە = | جێگرەوەی وێنە = | لێدوان = <!--دەرکەوتنەکان--> | یەکەم = زنجیرەی یەکەم، وەرزی یەکەم «ھەمووان درۆ دەکەن» | کۆتا = زنجیرەی کۆتایی، وەرزی ھەشتەم «ھەمووان دەمرن» | دروستکەر = [[دەیڤد شۆر]] | ڕۆڵگێڕ = [[ھیو لۆری]] | ئەکتەری دەنگ = | گیانلەبەر = | ھەروەھا ناسراوە بە = | ناسناو = ھاوس | مناڵەکان = | خزمەکان = | خۆشەویست = ستەیسی وارنەر (ھاوڕێیەکی پێشوو، پێش ڕووداوەکانی زنجیرەکە){{ھن}}لیسا کادی (ھاوڕێیەکی پێشوو){{ھن}}لیدیا بوم (پەیوەندییەکی ڕۆشتوو) | ھاوسەر = دۆمینیکا بیتروفا | خێزان = جۆن ھاوس (باوکی یاسایی، مردوو){{ھن}}بلایس ھاوس (دایک) | ناونیشان = | پیشە = سەرۆکی پێشووی بەشی دۆزینەوەی پزیشکی | جێندەر = نێر | ئایین = ھیچ ([[بێخوایی]]) | نەتەوە = | IMBD = [http://www.imdb.com/character/ch0015927/ پەڕەی تایبەتی لەسەر بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]}} '''د. گرێگری ھاوس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Dr. Gregory House) کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکیی [[ھاوس (زنجیرە)|ھاوس]]دا دەرکەوتووە. ئەم زنجیرەیە لەلایەن نووسەر [[دەیڤد شۆر|دەیڤد شۆرەوە]] دروست کراوە. ئەکتەری ئینگلیزی، [[ھیو لۆری]]، ڕۆڵی دکتۆر ھاوسی گێڕاوە. ھاوس سەرکردایەتی تیمێک لە پزیشکانی دۆزەرەوە دەکات. ھەروەھا ئەو بەڕێوەبەری بەشی [[دۆزینەوە (پزیشکی)|دۆزەرەوەی پزیشکییە]] لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن-پلەینزبۆرۆدا، کە نەخۆشخانەیەکی خەیاڵییە لە پرینستۆنی [[نیوجێرسی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House, M.D. | ناونیشان = http://www.tioti.com/show/housemd | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = Tioti.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071012015231/http://www.tioti.com/show/housemd | ڕەوشی ناونیشان = bot: unknown}}</ref> کەسایەتییەکە بە [[کینەی مرۆیی]]، گاڵتەچی، و [[نەرجسی]] پێناسە کراوە. ھاوس تاکە کەسایەتییەکە کە لە ھەموو ئەڵقەکانی زنجیرەکەدا دەرکەوتووە. ھەروەھا تاکە کەسایەتیی سەرەکییە کە لە ئەڵقەی یەکەم لە وەرزی شەشەمدا بە جۆرێکی بەرچاو دەرکەوتووە. چۆنییەتیی ھەڵسوکەوت کردنی ھاوس لەگەڵ نەخۆشەکانی نائاسایییە. ئەم جۆرە ڕەفتارەی ھەموو کات لەگەڵ ھاوکارەکانیدا تووشی ناکۆکیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Ending Season Three With a Bang? An Interview with House Writer Lawrence Kaplow| periodical = Blog Critics| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2007/04/23/073606.php|ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090204103830/http://blogcritics.org/archives/2007/04/23/073606.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە گشتی ھاوس ھاوسۆز نییە لەگەڵ نەخۆشەکانی، ئەمەش بەپێی قسەی خۆی، دەبێتە ھۆی ئەوەی کە کاتی ببێت تا شیکردنەوەی نەخۆشییە پزیشکییەکە بکات. کەسایەتیی ھاوس بەشێکی لە کەسایەتی [[شێرلۆک ھۆلمز|شێرلۆک ھۆڵمز]]ەوە وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ ="House and Holmes parallels". Radio Times. BBC Magazines. | ناونیشان = http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/}}</ref> زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی دەربارەی ئاڵوودەبوونی ھاوس بە [[ڤیکۆدین|ڤایکۆدین]]ە کە لەبەر سڕکردنی ئازارەکەی خووی پێداوە. ئەم ئازارە بەھۆی (إحتیشاء)<!--بیکەن بە کوردی--> لە [[ماسوولکەی چوار سەر|ماسوولکە چوار سەرەکەیدا]] دروست بووە پێش ٥ ساڵ لە دەستپێکردنی زنجیرەکە، کە ناچاری دەکات [[گۆچان]] بەکاربھێنێت. یەکێک لە لێکچوونەکانی لەگەڵ ھۆڵمزدا، ئاڵودەبوونێتی بە [[پشتبەستن (پزیشکی)|ماددە ھۆشبەرەکان]]، کە بە شێوەیەکی ئاسایی [[کۆکایین]]ی بەکار دەھێنا.<ref name="Season5predictwithHolmes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = A House, MD and Sherlock Holmes Special: Predicting House Season Five Based On the Sherlock Holmes Canon| ناونیشان = http://holmes.spontaneousderivation.com/2008/05/31/a-house-md-and-sherlock-holmes-special-predicting-house-season-five-based-on-the-sherlock-holmes-canon/| ڕێکەوتی سەردان = ٢٤ی ئابی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| بڵاوکەرەوە = Holmesian Derivations, A 21st century look at Sherlock Holmes. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20080913205215/http://holmes.spontaneousderivation.com/2008/05/31/a-house-md-and-sherlock-holmes-special-predicting-house-season-five-based-on-the-sherlock-holmes-canon/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی پەخشکردنی زنجیرەکەدا، کەسایەتییەکە چەندین بۆچوونی ئەرێنی وەرگرتووە. ھەروەھا لە چەند خشتەیەکی باشترین کەسایەتییەکاندا دەرکەوتووە.<ref name="dailytelegraph-postrev">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Dr. Laurie has viewers of US TV in stitches| نووسەر = Davies, Hugh| ڕۆژنامە = دیلی تەلەگراف|ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| لاپەڕە = N9}}</ref><ref name="usatoday-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = There's a doctor worth watching in 'House'| ناونیشان = http://www.usatoday.com/life/television/reviews/2004-11-15-house_x.htm|ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| لاپەڕە = D1}}</ref> تۆم شیلز لە ڕۆژنامەی [[واشینگتن پۆست|واشینگتن پۆستەوە]] کەسایەتییەکەی بە «سەرنجڕاکێشترین کەسایەتیی چەندین ساڵی ڕابردووی سەر شاشەی تەلەڤیزیۆن» پێناسە کردووە. لۆری چەندین خەڵاتی بردەوە بۆ بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە. گرنگترینی ئەو خەڵاتانە بریتی بوون لە [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی|بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی]]دا، [[خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا، [[خەڵاتی ساتیلایت]] بۆ ھەمان بەش و ھەروەھا خەڵاتەکانی ڕەخنەگرانی تەلەڤیزیۆن بۆ بەشی باشترین کاری تاکەکەسی لە بواری درامادا. لۆری شەش جار بووە بە کەندیدای وەرگرتنی [[خەڵاتی ئێمی]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا کە دوا جاری لە ساڵی ٢٠١١دا بوو. == مێژووی کەسی == === ژیانی سەرەتایی === گرێگری ھاوس لە ١١ی حوزەیرانی ١٩٥٩ لەدایک بووە،<ref>وەرزی دووەم، زنجیرەی ٢٤: "No Reason". بەپێی ئەوەی لەسەر دەستەوانەکەی مەچەکی نووسرابوو دوای ئەوەی تەقەی لێکرا.</ref> یان ١٥ی ئایاری ١٩٥٩<ref>وەرزی حەوتەم، زنجیرەی ٢٢: "Moving On". بەپێی ئەوەی نووسرابوو لەسەر شووشەی دەرمانەکەی.</ref> لە ھەر یەکێک لە جۆن و بلایس ھاوس (ئاڕ لی ئیرمی و دیدان بیکەر).<!--ئەم ڕستەیەی پێشوو کێشەی ھەیە و پێویستە ڕێک بخرێتەوە. مەبەست چییە؟ --> باوکی وەک فڕۆکەوان خزمەتی کردووە لە [[ھێزی پیادەی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و زۆر جار لە بنکەیەکەوە بۆ یەکێکی تر دەگوازرایەوە لە کاتی منداڵیدا،<ref name="daddy's boy">وەرزی دووەم. زنجیرەی ٥: "Daddy's Boy".</ref> وا دادەنرێ حەز و خۆشەویستی ھاوس بۆ زمانەکان لەم کاتەدا دروستبوو بێت، کاتێک کە لە ئیسپانی و [[زمانی پۆرتووگالی|پۆرتووگالی]]، و ژاپۆنی، و [[زمانی ھیندی|ھیندی]]، و [[چینی ستاندارد|مەندەرین]]<ref>وەرزی ھەشت. زنجیرەی ٤: "Risky Business". زانینی بۆ ماندەرین دەرکەوت کاتێک قسەی لەگەڵ نەخۆشەکەیدا کرد.</ref> تێدەگات. یەکێک لەو شوێنانەی باوکییان بۆ ناردووە [[میسر]] بوو، و ھەر لەوێ ھاوس حەز بە [[شوێنەوارناسی]] و [[ڕاوکردنی گەنجینە]] دەکات، و ھەر ئەمە وای لێ دەکات پارێزگاری لە ئامێرەکانی ڕاوکردنی گەنجینە بکات بە شێوەیەکی باش.<ref>وەرزی دووەم. زنجیرەی ١٥: "Clueless".</ref> ئێستگەیەکی تر ژاپۆن بوو، لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، کە ھەر لەوێ کاری داھاتووی ئاشکرا کرد لە کاتی سەرکەوتنی بەردەکان لەگەڵ ھاوڕێکەی، و ئەو کاتەی ئەو ڕێزەی بینی کە ھەمووان بەرامبەر دکتۆرێک لە [[بوراکومین]] ھەیانە لە کاتی چارەسەرکردنی حاڵەتەکەی ھاوڕێکەی کە ھیچ یەکێک لە دکتۆرەکانی تر نەیانزانی کە چییەتی.<ref name="comaguy">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ٧: "Son of Coma Guy".</ref> ھەروەھا ھەندێک کاتی لە فلیپین بەسەر بردووە، و ھەر لەوێ نەشتەرگەرییەکی تایبەت بە ددانی بۆ ئەنجام دراوە. ھاوس دایکی خۆشدەوێت و ڕقی لە باوکییەتی، و ھەروەھا خۆی وا پیشان دەدات کە «نیشاندەری ڕەوشتی شێتی» ھەیە و بەھۆیەوە خۆی بە دوور دەگرێت لە بینینی دایکی بەپێی توانای.<ref name="daddy's boy"/> جارێکیان ھاوس بۆ یەکێک لە نەخۆشەکانی چیرۆکی داپیرەی گێڕاوە کە بە توندوتیژی مامەڵەی لەگەڵ دەکرد کاتێک کە دایک و باوکی لەلای جێیان دەھێڵا.<ref name="oneday">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ١٢: "One Day, One Room".</ref> بەڵام دواتر ئاشکرا دەبێت کە ئەو کەسەی بەخراپی مامەڵەی لەگەڵ دەکرد باوکییەتی نەک داپیری، کە یەکێک لە ڕێگاکانی سزادانی خۆ شۆردنە بە ئاوی سارد و خەوتن لە دەرەوە بە ڕووتی.<ref name="oneday"/> بەھۆی خراپی مامەڵەکانی جۆن ھاوسەوە، ھاوس باوەڕی نەکرد کە ئەو باوکی بایەلۆجی ئەو بێت، لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا ھاوس پێی وابوو کە ھاوڕێی بنەماڵەکەی تۆماس بێڵ باوکی ڕاستەقینەیەتی دوای سەرنجدانی ئەوەی ھەردووکیان ھەمان نیشانەیان ھەیە.<ref name="birthmarks">وەرزی پێنجەم. زنجیرەی چوار: "Birthmarks".</ref> لە زنجیرەی "Birthmarks" لە وەرزی پێنجەمدا ھاوس دڵنیا دەبێتەوە کە جۆن باوکی ڕاستەقینەی نییە دوای ئەنجامدانی [[جێپەنجەی دی ئێن ئەی|پشکنینی DNA]].<ref name="birthmarks"/> لە زنجیرەی "Love is Blind" لە وەرزی ھەشتەم؛ و دوای ئەنجامدانی پشکنینێکی تری DNA ھاوس بەوە دەزانێت کە تۆماس بێڵیش باوکی ڕاستەقینەی ئەو نییە.<ref name="love">وەرزی ھەشتەم. زنجیرەی ١٤: "Love Is Blind".</ref> بەمەش ناسنامەی باوکی ڕاستەقینەی بە نەزانراوی دەمێنێتەوە. === ژیانی خوێندکاریی === [[پەڕگە:JHU Gilman Hall.jpg|وێنۆک|ھاوس خوێندوویەتی لە [[زانکۆی جۆنز ھۆپکینز]] لە قۆناغی زانکۆدا.]] ھاوس خوێندنی دەستپێکرد وەک [[قۆناغی زانکۆ|خوێندکاری زانکۆ]] لە [[زانکۆی جۆنز ھۆپکینز]]. ھاوس ئەوەی ڕەچاوکرد کە دکتۆرا بەدەستبھێنێت لە [[فیزیک|فیزیادا]]، لە بواری لێکۆڵینەوەی [[ماددەی تاریک|ماددەی تاریکدا]].<ref name="vicodin">وەرزی ھەشت. زنجیرەی ١: "Twenty Vicodin".</ref> وەرگیرا لە [[قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی جۆنز ھۆپکنز]] و سەرکەوتوو بوو لە کاتی خوێندنیدا، ئەمەش کاتێک کە پاڵێوراوی یەکەم بوو بۆ وەرگیران لە [[مایۆ کلینیک]]،<ref name="distractions">وەرزی دووەم. زنجیرەی ١٢: "Distractions".</ref> بەڵام قوتابییەکی تر، «فیلیپ ویپەر»، ئاشکرای کرد لە کاتی کۆپیکردنی لە تاقیکردنەوەکەدا، کە بووە ھۆی دەرکردنی لە زانکۆکە و دوورخستنەوەی لە ڕکابەرییەکە. لە ماوەی بڕیاری دەرکردنی، خوێندوویەتی لە ئەکادیمیای پزیشکی لە زانکۆی میچیگان و ھەروەھا کاری کردووە لە دوکانێکی پەرتووک، و ھەر لەوێ چاوی بە پەروەرتگاری ئیشەکەی و ھاوڕێ داھاتوویەکەی «لیسا کادی» ([[لیسا ئیدلستین]]) دەکەوێت،<ref name="humpty">وەرزی دووەم. زنجیرەی ٣: "Humpty Dumpty".</ref> دواتر ڕەتکرایەوە بەردەوامبوونی و ڕێگەی لێگیرا کە دیسانەوە بچێتەوە بۆ زانکۆی جۆنز ھۆپکنز. لە کاتی کۆنفرانسێکی پزیشکیدا لە نیو ئۆرلینز، چاوی بە ھاوڕێی داھاتووی «د. جەیمس وێڵسۆن» ([[ڕۆبێرت شۆن لیۆنارد]]) کەوت. کە لەو کاتەدا بە یەکەم جیابوونەوەیدا تێدەپەڕی، کاتێک لەبەر ئەم بارودۆخە شووشەی ئاوێنەکەی شکاند و شەڕێکی دەستپێکرد لەگەڵ کەسێکدا لە یەکێک لە یانەکاندا، ھاوس پارەی زیانەکانی دا لەگەڵ پارەی بەردانەکەی لە دەستی پۆلیس، و لەو کاتەوە پەیوەندییە کاری و کەسییەکەیان دەستی پێکرد. وە لە کۆتاییدا ھاوس بوو بە [[دۆزینەوە (پزیشکی)|پزیشکێکی دۆزەرەوە]] لە دوو بواردا کە بریتیین لە: [[تەشەنا|نەخۆشییەکانی گەدە]] و نەخۆشییەکانی گورچیلە.<ref name="razor">وەرزی یەکەم. زنجیرەی ٣: "Occam's Razor".</ref> === لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆ === پێش ٦ ساڵ لە دەسپێکردنی ڕووداوەکانی زنجیرەکە، ئەو کاتەی ھاوس بەوەی زانی کە کادی بووە بە سەرۆک لە نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆدا داوایەکی پێشکەش کرد بۆ کارکردن لەلای، و ئەویش دای مەزراند لەگەڵ ھەبوونی ناوبانگێکی خراپ لەسەری ئەمەش لەبەر زانینی بە بەھرە تاکەکەی لە بواری دۆزینەوەی پزیشکیدا، بەڵام ئەو موچەیەکی کەم وەردەگرێت بە بەراورد لەگەڵ ئەزموونە فراوانەکەی، لەگەڵ ئەوەی کە خاوەنی گروپێکی پزیشکی دۆزەرەوەیە، بەڵام ئەو لەگەڵیاندا خراپە و بە شێوەیەکی خولی دەیانگۆڕێت. دوای ماوەیەکی کورت، ھاوس پێشنیاری وێڵسۆنی ھاوڕێی کرد کاتێک زانی کە نەخۆشخانەکە پێویستی بە پزیشکێکی بواری گرێیە بۆ سەرپەرشتیکردنی بەشی گرێی نوێ لە نەخۆشخانەکە. === کەم ئەندامبوون === پێش ٥ ساڵ لە دەستپێکردنی ڕووداوەکانی زنجیرەکە، لە کاتی یارییەکی گۆڵفدا، ھاوس تووشی (إحتشاء) بوو لە قاچی ڕاستیدا و پزیشکەکانی نەیانتوانی کێشەکەی بدۆزنەوە تا ماوەی ٣ ڕۆژ، بەڵام ئەو لە کۆتاییدا توانی خۆی شیکار بکات.<ref name="threestories">وەرزی یەکەم. زنجیرەی ٢١: "Three Stories".</ref> ئەو خوێنەکەی بەستبووی لە چۆکیدا کە ئەمەش بووە ھۆی (إحتشاء) کە ئەمیش بووە ھۆی [[نەکرۆز|نەکرۆز بوونی]] [[ماسوولکەی چوار سەر|ماسوولکە چوار سەرەکەی]] قاچی.<ref name="threestories"/> ھاوس ھەوڵی دا جوڵەی خوێنەکەی لە ماسوولکە مردووەکەدا بگەڕێنێتەوە، کە بەمەش خۆی دەخستە ناو مەترسی تووشبوون بە شکستی ئەندامی یان [[وەستانی دڵ|ڕاوەستانی دڵ]]،<ref name="threestories"/> وە ھەروەھا ئامادە بوو بەرگەی ئەو ئازارە زەبەلاحەی دوای نەشتەرگەرییەکەی بگرێت لە پێناو وەرگرتنەوەی توانای کۆنتڕۆڵکردنی قاچی.<ref name="threestories"/> دوای ئەوەی لە [[کۆما|بێھۆشییەکی]] کیمیاییدا دانرا تا قورسترین قۆناغەکانی ئازار تێپەڕێنێت، ھەر یەک لە وارنەر (بڕیاردەری پزیشکی ھاوس) و دکتۆر کادی کە ئەو کاتە پزیشکی ھاوس بوو، ھەڵسان بە ھەڵسوکەوتکردن دژ بە ویستی ھاوس و پەنابردنە بەر چارەسەرێکی ناوەندی زیاتر پارێزراو، کە ئەویش بریتیبوو لە لابردنی ماسوولکە مردووەکە بە تەنھا.<ref name="threestories"/> ئەو چارەسەرە بووە ھۆی لەدەستدانی بەشێک لە توانای کۆنتڕۆڵکردنی قاچی لەگەڵ ئازارێکی تیژی بەردەوام بۆ ھەموو ژیانی.<ref name="threestories"/> ھاوس نەیتوانی لە ستەیسی خۆشبێت لەبەر ئەوەی کردی و لە کۆتاییدا جێی ھێشت.<ref name="threestories"/> ھاوس ئێستا [[ئازاری بەردەوام|ئازارێکی بەردەوام]] دەکێشێت لە ئەژنۆیدا و [[داری ڕۆشتن|گۆچان]] بەکاردێنێت بۆ یارمەتیدانی لە ڕۆشتندا و ھەموو کاتیش [[ڤیکۆدین|ڤایکۆدین]] بەکاردێنێت لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی.<ref name=":0">وەرزی یەکەم. زنجیرەی ١: "Pilot".</ref> === ماوەی زنجیرەکە === ==== وەرزی یەکەم ==== لە سەرەتایی زنجیرەکەدا، تیمەکەی ھاوس پێک دێت لە سێ پزیشک کە بریتیین لە: «ڕۆبێرت چەیس» ئەندامێکی کۆنی تیمەکە کە ھەموو کات لەگەڵ بیر و بۆچوونەکانی ھاوسدا ھاوڕایە، «ئەلیسۆن کامیرۆن» پزیشکێکی زۆر ھاوسۆز لەگەڵ نەخۆشەکاندا، و دامەزراوی نوێ «ئێرێک فۆرمان». دواتر، کامیرۆن ھەستێکی سۆزداری پیشانی ھاوس دەدات، بەڵام ھاوس بەلایەوە گرنگ نییە. وە شتەکان ئاڵۆز دەبێت کاتێک سەرۆکی نوێی دەستەی کارگێڕی «میلیاردێر ئێدوارد فولگەر» دێت و ھەڵسوکەوتەکانی ھاوسی بە دڵ نابێت، و دوای زنجیرەیەک بەرەنگاربوونەوە کامیرۆن دەست لە کار دەکێشێتەوە، و ھەروەھا فولگەر دەیەوێت ھاوس دەرکات لە نەخۆشخانەکە، بەڵام کادی دەوەستێت لەگەڵ ھاوسدا دژ بە فولگەر و لە کۆتاییدا ناچاری دەکەن دەستەی کارگێڕی جێ بھێڵێت. ھاوس داوا لە کامیرۆن دەکات بگەڕێتەوە سەر کارەکەی، بەڵام ئەو داواکەی ڕەت دەکاتەوە مەگەر لەگەڵیدا بچێتە دەرەوە بۆ ژووان، و ھاوسیش ڕازیدەبێت، و پێی دەڵێت کە ئەو لەلایەنی سۆزدارییەوە ئەوی بەلاوە گرنگ نییە و پێی دەڵێت کە تەنھا لەبەر ئەوەی لە ڕووی سۆزدارییەوە نا ئاسودەیە بۆیە ئەوی بەلاوە گرنگە. کامیرۆن دەگەڕێتەوە بۆ کار بێ ئەوەی باوەڕ بە قسەکەی ھاوس بکات بەڵام ئەو کاتەی ستەیسی دەردەکەوێت لە کۆتایی وەرزەکەدا کامیرۆن ھەستەکانی ھاوس دەبینێت بۆی و خودی بابەتە لە یاد دەکات. ==== وەرزی دووەم ==== ھاوس ڕەزامەندی دەردەبڕێت بە کارکردنی ستەیسی لە نەخۆشخانەکە وەک ڕاوێژکارێکی یاسایی لە ماوەی چارەسەرکردنی مارکی ھاوسەری، بەڵام دواتر دەست دەکات بە پیلان گێڕان بۆ بەدەست ھێنانەوەی. پیلانەکەی ھاوس سەردەگرێت، بەڵام ئەو کاتەی ستەیسی پێی دەڵێت کە مارک جێ دەھێڵێت لەبەر ئەو، ھاوس درک بەوە دەکات کە وەک پێشتر ژیانی ناخۆش دەکات، بۆیە بیرۆکەکە ڕەت دەکاتەوە و داوای لێ دەکات لەگەڵ مارک بمێنێتەوە، کە دەتوانێت بەدڵخۆشی بیھێڵێتەوە. دواتر دوای چارەسەر بوونی ھاوسەرەکەی ستەیسی نەخۆشخانەکە جێ دەھێڵێت. ئەم ڕووداوە کاریگەری لەسەر ئازاری قاچی ھاوس دەبێت بە شێوەیەکی نەرێنی ھەر بۆیە دوای ڕۆشتنی ئازارەکەی زیاد دەکات. لە زنجیرەی کۆتاییدا شتەکان دەگات بە شوێنکی خراپ کاتێک پیاوێک بەناوی جاک مۆریاتی، کە ھاوسەری یەکێک لە نەخۆشەکانی ھاوس بووە لە ڕابوردوودا، ھەڵدەستێت بە تەقەکردن لە ھاوس لە نوسینگەکەیدا کە دەینێ بە سکی و ملییەوە. دواتر ڕوون دەبێتەوە کە پیاوەکە توڕە بووە لە ھاوس لەبەر ئەوەی بە ھاوسەرەکەی وتووە (لە کاتی چارەسەرکردنیدا) بێ ھیچ ھۆکارێکی پێویست کە ھاوسەرەکەی پەیوەندی لەگەڵ ژنێکی تردا ھەبووە، کە بووەتە ھۆی خۆکوشتنی لە دواتردا. ئەو کاتەی کە ئەندامانی تیمەکەی خەریکبوون دەیگوازنەوە بۆ ژووری حاڵەتە لەناکاوەکان، ھاوس ھۆشی دێتەوە بۆ ماوەیەکی کورت، بەڵام تەنھا کە بتوانێ داوای چارەسەر بە [[کیتامین]] بکات. ==== وەرزی سێیەم ==== لە سەرەتایی وەرزی سێیەمدا، دوای دوو مانگ لە پشوو لەگەڵ وەرگرتنی چارەسەری کیتامین ھاوس دەتوانێت دیسانەوە توانای ڕۆشتن و ڕاکردن بە دەست بھێنێتەوە.<ref name="meaning">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ١: "meaning".</ref> بەڵام ئازاری بەردەوام لە قاچەکانیدا دەگەڕێتەوە کە ناچاری دەکات ئازار شکێن بەکاربھێنێتەوە لەگەڵ دیسان بەکارھێنانەوەی گۆچان.<ref name="consent">وەرزی سێیەم. زنجیرەی ٣: "Informed Consent".</ref> ھاوڕێکانی وا دەزانن کە گەڕانەوەی بۆ ئەوانە تەنھا بەھۆی ڕاھاتنییەتی لەگەڵیاندا.<ref name="consent"/> لە کاتی کارکردنی ھاوس لە کلینیکدا، چاوی بە مایکڵ تریتەر دەکەوێت، و ئەو لێکۆڵەرێکی پۆلیسە. تریتەر سەرنجی زیادەڕۆییی خواردنی ھاوس بۆ ڤایکۆدین دەدات لە کاتی کارکردندا لەگەڵ ھەڵسوکەوتەکانی لە کاتی کارکردنیدا لەگەڵ نەخۆشەکاندا. تریتەر پێی وایە پێویستە پزیشکەکان زیاتر بەرپرسیار بن لە کاتی ئەنجامدانی پزیشکیدا، بۆیە ئەوە دەخاتە سەر پشتی خۆی کە کارە یاساییە پێویستەکان ئەنجام بدات بۆ بەزاندنی ھاوس، وە بە لێکۆڵینەوە دەربارەی بابەتی ئاڵودەبوونی بە ماددە ھۆشبەرەکان دەست پێ دەکات. شتێک بە شتێک لێکۆڵینەوەکە کادی، وێڵسۆن، و تیمەکەی ھاوس دەگرێتەوە ئەمەش لە کاتێکدایە کە تریتەر ڕێگەی توند بەکار دەھێنێت بۆ بەدەستھێنانی زانیاری. ھاوس ناچار دەبێت بوەستێت لە بەکارھێنانی ڤایکۆدین لە پێناو گەیشتن بە ڕێکەوتنێک کە بتوانێت ڕێگەدانە پزیشکییەکەی بپارێزێت، بەڵام ھەڵەیەک دەکات و ھەڵدەستێت بە دزینی [[ئۆکسیکۆدۆن]] لە یەکێک لە نەخۆشە مردووەکانی وێڵسۆن لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی، کە ئەمەش بیانوی پێویست دەدات بە تریتەر کە ھاوس پێشکەش بە دادگا بکات. لە کاتی دانیشتنی گوێگرتن پێش دادگاییکردن، دادوەر بڕیار دەدات کە ھاوس مەترسی بۆ سەر کۆمەڵگا نییە و مامەڵەکردنی لەگەڵ ئازاری قاچیدا بەو مەترسییە نییە کە تریتەر باسی کردووە. ئەم بڕیارە دەردەچێت دوای ئەوەی کادی ھەڵدەستێت بە ساختەکردنی بەڵگەیەک لە پێناو ھێشتنەوەی ھاوس لە دەرەوەی زیندان. لە کۆتایی وەرزەکەدا، فۆرمان بڕیار دەدات دەست لە کار کێشانەوە ڕادەست بکات چونکە خەریکە دەچێتەوە سەر ھاوس، و بە شێوەیەکی لەناکاو ھاوس ھەڵدەستێت بە دەرکردنی چەیس دوای ڕۆیشتنی فۆرمان، و کامیرۆن دەست لە کار دەکێشێتەوە بەھۆی چەیسەوە، کە بەمەش ھاوس بێ تیم دەمێنێتەوە. ==== وەرزی چوارەم ==== لە سەرەتایی وەرزی چوارەمدا، ھاوس ھەوڵ دەدات بێ تیمەکەی کار بکات، بەڵام دوای بەرەنگاربوونەوەی چەند کێشەیەک لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا، کادی سوور دەبێت لەسەر دامەزراندنی تیمێک بۆ کارکردن لەگەڵیدا. ھاوس ھەڵدەستێت بە ڕێکخستنی پێشبڕکێیەک لە پێناو دیاریکردنی ئەندامانی تیمەکە لە نێوان ٤٠ پێشکەشکەر بۆ کار. دواتر ھاوس سەرسام دەبێت ئەو کاتەی دەزانێت کامیرۆن گەڕاوەتەوە بۆ نەخۆشخانەکە و کار دەکات لە بەشی حاڵەتە بەپەلەکاندا ھەروەھا چەیسش لە بەشی نەشتەرگەریدا کار دەکات. دواتر فۆرمان دەگەڕێتەوە بۆ نەخۆشخانەکە دوای دەرکردنی لە کارە نوێکەی و کادی ھاوس ناچار دەکات کە بیھێنێتەوە ناو تیمەکە؛ و لە کۆتاییدا ھاوس د. فۆرمان، د. کریس تاوب، د. لۆرنس کاتنەر، و د. رێمی ھادلی دادەمەزرێنێت. وە لە ناوەندی ئەمەدا وێڵسۆن دەچێتە پەیوەندییەکەوە لەگەڵ ئامبەر فولاکس (یەکێک لە پێشکەشکەرە پێشووەکان لە لای ھاوس). ھاوس پێی وایە پەیوەندییە نوێکەی وێڵسۆن ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵیدا تێک دەدات، بۆیە ھەڵدەستێت بە تاقیکردنەوەی ئامبەر چونکە گومانی لە ھەستەکانی ھەیە بەرامبەر وێڵسۆن، بەڵام دواتر دڵنیا دەبێتەوە لە ھەستەکانی بەرامبەر وێڵسۆن. لەگەڵ ئەوەشدا ھاوس بەردەوام دەبێت لە دوژمنایەتیکردنی و شەڕکردن لەگەڵی لە پێناو زیاتر کات بەسەربردن لەگەڵ وێڵسۆندا. لە کۆتایی وەرزەکەدا، ھاوس بە ئاگا دێت دوای ڕووداوێکی ھاتووچۆ لەگەڵ ھەستێکی سوێر بەوەی کەسێک دەمرێت، و پێی وایە کەسێکی لە دانیشتوانی ناو پاسەکەی بینیوە کە نیشانەی نەخۆشییەکی مەترسیداری پیشانداوە. دواتر بیری دەکەوێتەوە کە ئامبەری لەگەڵدا بووە لە ناو پاسەکەدا و ئەو ھەستیکرد بە سوێرییەک ھی ئەوەیە ئامبەری بینیوە لە ناو پاسەکە، کە [[ئامانتادین]] دەخوات. ھاوس ئاشکرای دەکات کە ئامبەر تووشی ژەھراوی بوون بە ئامانتادین بووە کاتێک ئامانتادین لەگەڵ پڕۆتینی خوێن یەک دەگرێت، و ھەروەھا بەھۆی ڕووداوی پاسەکە جەستەی ناتوانێت شیبکاتەوە ئەمەش دەبێتە ھۆی شکستێکی ئەندامی فراوان. دواتر ھاوس بیری دەکەوێتەوە کە ئامبەر ھاتووە بۆ گواستنەوەی لە باڕەکە چونکە سەرخۆش بووە، لە باتی وێڵسۆن کە نامەکەی وەرنەگرتووە لەبەر ئەوەی لەسەر کار بووە لە نەخۆشخانە. بەڵام ئەو پێی باشتر بوو سەر پاس کەوێت لە باتی وەرگرتنی خزمەتێک لە ئەو، بەڵام ئامبەر دوای دەکەوێت بۆ گەڕاندنەوەی گۆچانەکەی کە لە باڕەکە لە یادی کردووە. لە زنجیرەی کۆتاییدا ئامبەر لە پاڵ وێڵسۆندا دەمرێت ئەمەش دوای بە ئاگا ھێنانی بۆ ماڵئاواییکردن لێی پێش لێکردنەوەی ئامێرەکانی پاڵپشتیکردنی ژیان. بە دڵتەنگییەوە بۆ ئەوەی ڕووی داوە بۆ ئامبەر وێڵسۆن دەست دەکات بە بیرکردنەوە و گومانکردن لە پەیوەندی و ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ ھاوسدا. ==== وەرزی پێنجەم ==== لەگەڵ دەستپێکردنی وەرزی پێنجەمدا وێڵسۆن بڕیار دەدات نەخۆشخانەکە و نیوجێرزی جێ بھێڵێت. بەڵام ئەو کاتەی باوکی ھاوس دەمرێت وێڵسۆن بەڵێن بە دایکی ھاوس دەدات کە دڵنیا دەبێت لە ئامادەبوونی ھاوس لە پرسەکەدا، و لە کۆتاییدا کێشەکانی نێوانیان چارەسەر دەکەن و وێڵسۆن بڕیار دەدات لە نیوجێرزی بمێنێتەوە. ھاوس دەتوانێت توانای ڕۆشتنی بەدەست بھێنێتەوە بە بێ ئازار دوای دەستکردنی بە خواردنی میسادۆن، بەڵام دواتر دەوەستێت دوای ئەوەی خەریکبوو یەکێک لە نەخۆشەکانی بمرێت لەبەر ھەست نەکردنی بە یەکێک لە نیشانەکان. ھەندێک ڕووداوی [[تراژیدیا]] ڕوودەدات دوای خۆکوشتنە لەناکاوەکەی کاتنەر. لە کۆتایی وەرزی پێنجەمدا ئاڵودەبوونی ھاوس بۆ ڤایکۆدین دەگاتە ئەو ئاستەی دەست دەکات بە خەیاڵاویبوون. دوای ئەوەی ھاوس ھەست بەوە دەکات کە ڤایکۆدین دەستی کردووە بە کۆنتڕۆڵکردنی ژیانی و دەبێتە ھۆی دروستکردنی [[خەیاڵاویبوون|خەیاڵاتی]] جیاواز، و لەبەر ئەمە دەچێتە دەروونخانەی مایفیڵد بە ویستی خۆی بۆ چارەسەر. ==== وەرزی شەشەم ==== لە سەرەتایی وەرزی شەشەمدا، ھاوس ھەوڵ دەدات پزیشکە دەروونییەکەی د. داریل نۆلان ڕازی بکات تا ڕێگەی پێ بدات بەردەوام بێت لە پزیشکی، بەڵام د. نۆلان ئەوە ڕەت دەکاتەوە و ھەوڵ دەدات یارمەتی بدات بۆ بەرەنگاربوونەوەی کێشە دەروونییەکانی لە باتی ڕاکردن لێی. بە یارمەتی د. نۆلان ھاوس ھەوڵ دەدات لایەنی جیاواز لە ژیانی ئاشکرا بکات لەگەڵ ڕێگای نوێ بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئازارەکەی، ھەر بۆیە دەوەستێت لە خواردنی ئازار شکێنەکان. دوای بەسەربردنی ھەندێک کات لە دەروونخانەکە و بە یارمەتی د. نۆلان، ھاوس ھەندێک پێشەکەوتن پیشان دەدات ھەر بۆیە د. نۆلان ڕازی دەبێت دەروونخانەکە جێ بھێڵێت. ھاوس بەڕاستی بیر لە جێھێشتنی پزیشکی دەکاتەوە لە پێناو نەھێشتنی ئەو گوشارەی بەھۆی کارەوە تووشی بووە، بەڵام لە کۆتاییدا دەبینێت کە تاکە شت ئازارەکەی ناھێڵێت ئەنجامدانی پزیشکییە، دوای دۆزینەوەی یەکێک لە نەخۆشییەکانی نەخۆشێکی تیمەکەی لە ڕێگەی ئینتەرنێت (بێ ئەوەی ئەوان بزانن)، ھەر بۆیە بڕیار دەدات بگەڕێتەوە بۆ نەخۆشخانەکە. ھاوس ھەست بەوە دەکات کە ئەو دەیەوێت لە پەیوەندیدا بێت لەگەڵ کادی، بۆیە ھەوڵ دەدات لێی نزیک ببێتەوە، بەڵام دواتر ئاشکرای دەکات کە پەیوەندی لەگەڵ لوکاس دۆگلاسدا ھەیە، لێکۆڵەرێک کە پێشتر بەکرێی گرتبوو بۆ سیخوڕیکردن بەسەر وێڵسۆنەوە. لە جوڵەیەکی بوێرانەی نائاسایی، وێڵسۆن تۆڵە لە کادی دەکاتەوە ئەو کاتەی شەڕ دەکەن لەسەر ئەو ماڵەی کادی دەیەوێت، بەھۆی فریودانی ھاوس لە جەژنی سوپاسگوزاریدا. ھاوس دەگوازێتەوە بۆ لای وێڵسۆن لە ماڵە نوێکەیاندا، بەڵام دواتر سام کار دەردەکەوێت، ھاوسەری یەکەمی وێڵسۆن، و دیسانەوە چەندین شەڕ لە نێوان ئەو و ھاوسدا ڕوودەدات. دواتر وێڵسۆن داوا لە ھاوس دەکات ماڵەکە جێ بھێڵێت لەبەر ئەوەی سام دەگوازێتەوە بۆ ئەوێ. لە یەکێک لە دانیشتنە چارەسەرییەکان لەگەڵ د. نۆلاندا، ھاوس تێکچوونی بە گواستنەوەی سام بۆ لای وێڵسۆن دەردەبڕێت، و خۆی دەدۆزێتەوە کە دڵتەنگە بە گواستنەوەی لوکاس بۆ لای کادی، و لە کۆتایی دانیشتنەکەدا ھاوس ھەڵدەچێت و نۆلان تاوانبار دەکات بە درۆ و ھەڵخەڵەتاندن بەھۆی کاریگەر نەبوونی چارەسەرەکەی کە یەک ساڵ بەردەوام بووە، کە دەڵێت چارەسەرەکە ژیانی باشتر نەکردووە و دڵخۆشی نەکردووە لەگەڵ ئەوەی ھەموو ئەوانەی دەورووبەری دڵخۆشن بێجگە لەو. لە زنجیرەی کۆتاییدا، ھاوس درک بەوە دەکات ھەموو بڕیارەکانی لە ڕابوردوودا، و بەتایبەتی بڕیاری ھێشتنەوەی قاچی، وای لێکردووە ببێت بە کەسێکی ھەست سارد کە گرنگی بە ئەوانەی دەورووبەری نەدات. ھاوس سەرکەوتوو دەبێت بە ڕازیکردنی نەخۆشە گیرخواردووەکەی لەژێر داڕمانێکی بینایەکدا کە قاچە گیرخواردووەکەی ببڕێتەوە، تا ھەمان ھەڵە دووبارە نەبێتەوە. بەڵام نەخۆشەکە لە کاتی گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە دەمرێت. ھاوس دەگەڕێتەوە بۆ ماڵەکەی و ڤایکۆدینە نھێنییەکەی دەردەھێنێت کە لە دیواری گەرماوەکەیدا شاردوویەتییەوە، بەڵام کادی دەبینێتەوە لە پاڵیدا، کە پێی دەڵێت لوکاسی جێھێشتووە لەبەر ئەوەی ناتوانێت بوەستێت لە بیرکردنەوە لێی. کادی دان بە خۆشەویستییەکەی دەنێت بۆی، بەڵام ھاوس بە ئاگادارییەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەکات تا بزانێت ئایا دیسانەوە خەیاڵ دەبینێت بەھۆی ڤایکۆدین؟ بۆیە کادی لێی دەپرسێت کە ئایا خواردوویەتی؟ ئەویش سەیر دەکات کە کەپسولەکە لە دەستیدایەتی، ھەر بۆیە فڕێی دەدات و دەست دەکەن بە ماچکردنی یەکتر، و لەمەوە پەیوەندییە ڕاستەقینەکەیان دەست پێ دەکات. ==== وەرزی حەوتەم ==== لە سەرەتایی وەرزی حەوتەمدا، ھەر یەکێک لە ھاوس و کادی ھەوڵی ئەوە دەدەن کە پەیوەندییە کاری و تایبەتییەکانیان تێکەڵ نەکەن. جارێکیان ھاوس باسی ئەوە دەکات کە پەیوەندییەکەی لەگەڵ کادیدا وای لێدەکات ببێت بە پزیشکێکی خراپ، بەڵام ئەو ھەموو کات بە دڵخۆشی مانەوە لەگەڵ کادی ھەڵدەبژێرێت لە باتی بلیمەت بوونی لە پزیشکیدا. لە ناوەڕاستی وەرزەکەدا ئەو کاتەی کادی تووشی نەخۆشی دەبێت، ھاوس دەگەڕێتەوە بۆ ڤایکۆدین وەک ڕێگایەک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ترسی لەدەستدانی، کە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەیان. لە کۆتایی وەرزی حەوتەمدا، ھاوس ھاوسەرگیری لەگەڵ دۆمینیکا بیتروفا دەکات (ئەو پەنابەرێکی ڕووسییە)، تا یارمەتی بدات مافی مانەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەربگرێت. لە زنجیرەی پێش کۆتایی ھاوس بۆی دەردەکەوێت کە ئەو دەرمانە تاقیکارییەی کە دزی و لەسەر خۆی تاقی دەکردەوە بووەتە ھۆی دروست بوونی گرێی شێرپەنجەیی بۆ ھەموو ئەو مشکانەی تاقیگە کە لەسەریان بەکار دەھات. بۆیە ھەڵدەستێت بە گرتنی وێنەی تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری بۆ خۆی کە سێ گرێی شێرپەنجەیی دەدۆزێتەوە لە نزیک سەر پێستی لە قاچیدا، ھاوس دەچێتەوە ماڵەوە و مەلەوانگەی خۆ شۆردنەکەی ئامادە دەکات لە پێناو ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەک تا ئەو گرێیانە دەربھێنێت، بەڵام ئەو ناتوانێت لە نەشتەرگەرییەکە بەردەوام بێت بۆیە پەیوەندی بە کادییەوە دەکات بۆ یارمەتیدانی. لە زنجیرەی کۆتاییدا پێش دەرچوونی لە نەخۆشخانە، ھاوس ماڵی کادی تێک دەشکێنێت بە ئۆتۆمبێلەکەی دوای ئەوەی ئەو دەبینێت لەگەڵ ھاوڕێ نوێیەکەی و خێزانەکەیدا، دواتریش بۆ ماوەی سێ مانگ لە وڵات ڕادەکات. ==== وەرزی ھەشتەم ==== لە وەرزی ھەشتەمدا، ھاوس دەچێتە زیندان لەبەر وێرانکردنی ماڵی کادی. لەوێ ھاوس درک بەوە دەکات ویستی بۆ ڤایکۆدین خاڵی لاوازی ئەوە ئەمەش دوای ئەوەی یەکێک لە زیندانییەکان ھەڕەشەی کوشتنی لێ دەکات و ناچاری دەکات ڤایکۆدینی بۆ بدزێت. د. فۆرمان، بەڕێوبەری نوێی نەخۆشخانەی فێرکاریی پرینیستۆن پلەینزبۆرۆدا، دوای دەست لە کار کێشانەوەی کادی، توانی ببێتە خاوەنی بەردانی مەرجدار بۆ ھاوس لە بەرامبەر کارکردن لە نەخۆشخانەکە دیسانەوە. لە نزیک کۆتایی وەرزەکە ئاشکرا دەبێت کە وێڵسۆن تووشی [[:ar:ورم الغدة الزعتریة|گرێی لووی زەعتەری]] بووە. لە زنجیرەی کۆتاییدا ھاوس مردنی خۆی ساختە دەکات، کە بەمەش واز لە ھەلی ئەنجامدانی پزیشکی دێنێت، لە پێناو بەسەربردنی ئەو پێنج مانگەی کۆتایی لەگەڵ وێڵسۆن. ھاوس ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی ئەمە تا دیسانەوە نەگەڕێتەوە بۆ زیندان ئەمەش دوای ئەوەی بڕیارێک دەرچوو کە دەبێت بگەڕێتەوە زیندان ئەمەش لەبەر تێکدانی ئامێری [[ئێم ئاڕ ئای|وێنەگرتنی رێزۆنانسی موگناتیسی]] لە کاتی ئەنجامدانی گاڵتەیەک کە بە ھەڵە بەڕێوە چوو. زنجیرەکە تەواو دەبێت بە پیشاندانی دیمەنێکی ھاوس و وێڵسۆن لەسەر ماتۆڕسیکیلەکانیان کە بەڕێ دەکەون بۆ گەشتە درێژەکەیان بۆ لادێ. == کەسایەتی و حەزەکان == {{وتە ٣|Right|دکتۆر ھاوس مەتەڵێکی نایاب و ئاژاوەچییە، ئەو دەرمانە تاڵەیە کە پێویستت پێیەتی و لەگەڵیشدا ڕێ ئەکەوێت کە پزیشکێکی بلیمەتی بەڵگە نەویستە بێت. ڕقی لەوەیە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشەکاندا بکات و پێی خۆشە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشییەکاندا بکات (لەگەڵ مەتەڵە پزیشکییەکان) کە پزیشکەکانی تر بە دوودڵییەکی تەواوەوە جێ دەھێڵێت|تۆم شیلیس| لە کاتی باسکردنی کەسایەتییەکە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A53025-2004Nov15.html| سەردێڕ = 'House': Watching Is the Best Medicine| ڕێکەوتی سەردان = ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧| بڵاوکەرەوە = [[واشینگتن پۆست]]| ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤}}</ref>}} لەگەڵ ئەوەی ھاوس پزیشکێکی بلیمەتی بەھرەمەندە، بەڵام ئەو سەیروسەمەرەیە، و باوەڕی بەوە نییە کە مرۆڤی ئاسایی باوەڕی پێیەتی وەک پەیوەندییە مرۆییەکان و دینییەکان. زۆربەی کات ھەڵسوکەوتەکانی ھاوس زیرەکی و چێژ بینینی بە بێ ھیواکردنی ئەوانی تر و گاڵتەکردن بە خاڵی لاوازییان پیشان دەدات. ھاوس لێکدانەوە بۆ پاڵنەری چیرۆکی کەسانی تر دەکات بە وردی لەگەڵ ڕێگەی شیکردنەوەی لایەنەکانی کەسایەتییەکانیان، وە شێوە و ھەڵسوکەوتەکانیان. ھاوڕێکەی ھاوس وێڵسۆن دەڵێت ھەندێ لە پزیشکەکان "گرێی مەسیحیان" ھەیە کە وا دەکات پێویستییەکی زۆریان ھەبێت بۆ "ڕزگارکردنی جیھان" بەڵام ھاوس "گرێی [[شەشپاڵووی ڕووبیک|ڕووبیکی]]" ھەیە کە وا دەکات پێویستییەکی زۆری ھەبێت بۆ "شیکردنەوەی مەتەڵ".<ref name="romantic">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Dr. Gregory House: Romantic Hero| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2007/10/30/114407.php| ڕێکەوت = ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| ڕێکەوتی سەردان = ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Burnett, Barbara| بڵاوکەرەوە = Blogcritics| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20090131231324/http://blogcritics.org/archives/2007/10/30/114407.php| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆر جار ھاوس بەپێی توانای بینینی نەخۆش دوا دەخات، بەڵام ئەو کاتەی دەیانبینێت شێوەی پزیشکی نائاسایی و چارەسەری دووبارە نەبووە پیشان دەدات لەگەڵ نەخۆشەکانیدا، و خێرا سەرسامیان دەکات بەخێرایی و ڕێکی دۆزینەوەی نەخۆشییەکەیان دوای پیشاندانی گرنگی پێ نەدان لە بەرامبەریان.<ref name="consent"/> ڕەخنەگران پێناسەی کەسایەتییەکەیان کردووە بە چەندین سیفەت و لێیان «خێرا گۆڕانی میزاج» و «دوژمنایەتی»،<ref name="sfgate-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = Network meddling by Fox execs starts the deathwatch for 'House' | ناونیشان = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article/article?f=/c/a/2004/11/15/DDGSL9QOII1.DTL | ڕێکەوت = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ | ڕۆژنامە = سان فرانسیسکۆ کرۆنیکڵ | نووسەر = Goodman, Tim | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی شوباتی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090210070154/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article/article?f=%2Fc%2Fa%2F2004%2F11%2F15%2FDDGSL9QOII1.DTL |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> «[[کینەی مرۆیی|ڕقەبەرایەتی بۆ مرۆڤایەتی]]»<ref name="romantic"/> و «گاڵتەچی»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Dr. Feelbad| ناونیشان = http://www.rollingstone.com/news/story/13893076/dr_feelbad_hugh_laurie_became_the_dark_prince_of_prime_time_by_playing_the_best_vicodinaddicted_t/2| ڕێکەوت = ٥ی نیسانی ٢٠٠٧| نووسەر = Strauss, Neil| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧| بڵاوکەرەوە = The Stage|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090502124531/http://www.rollingstone.com/news/story/13893076/dr_feelbad_hugh_laurie_became_the_dark_prince_of_prime_time_by_playing_the_best_vicodinaddicted_t/2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و «دڵتەنگ» و «یاخیبوو»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = Top 5 Grumpy TV Doctors(amended)| ناونیشان = http://blogs.thestage.co.uk/tvtoday/2007/11/top-5-grumpy-tv-doctors/| ڕێکەوت = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧| بڵاوکەرەوە = The stage | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> و «ئاژاوەچی». لۆری کەسایەتییەکەی ھاوسی باسکردووە بە ئەوەی ئەو «ڕەتی دەکاتەوە پەیڕەوی بیر و بۆچوونەکانی ژیانی ئاسایی بکات» وە ھەموو کات چاوەڕێی ئەوە دەکات نەخۆشییەکی ناوازە بدۆزێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = "Full 'House'" | ناونیشان = http://www.ew.com/ew/article/0,,20016394,00.html | ڕێکەوت = ٦ی نیسانی ٢٠٠٧| نووسەر = Jensen, Jeff | پەڕەکانی = لاپەڕەکانی ٤٤ بۆ ٤٧ | گۆڤار = ئینتەرتەینمەنت ویکڵی | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140708120010/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20016394%2C00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = "Doctor Is in... a Bad Mood"| ناونیشان = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html| ڕێکەوت = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٥| نووسەر = Winters, Rebecca| گۆڤار = [[تایم (کۆوار)]]| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071018044737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرێک لە لایەنەکانی کەسایەتی ھاوس پێچەوانەی یەکترە بە تەواوی کە ھەرگیز پێشبینی ئەمە لە پزیشکێکی ئاسایی ناکرێت.<ref name="scorn">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | نووسەر١ = James | نووسەری٢ = Poniewozik | ڕێکەوت = ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| سەردێڕ = Scorn is the Best | 5 = Medicine | magazine = Time | ناونیشان = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,995688,00.html | issn = 0040-781X | ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی ئابی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20130817042515/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,995688,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرھەمھێنەری جێبەجێکار «کاتی جاکوبس» ھاوس دادەنێت بە کەسایەتییەکی ئاسایی کە ڕاھاتووە لە دڵتەنگیدا بژی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Behind "Half-Wit" and Beyond: An Interview with House Executive Producer Katie Jacobs| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2007/03/05/110433.php| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٥| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١١ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090211142435/http://blogcritics.org/archives/2007/03/05/110433.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا جاکوبس ئەوەی باس کردووە کە ھەر یەکێک لە وێڵسۆن (تاکە ھاوڕێی ھاوس) و ھاوس خۆیان بە دوور دەگرن لە ھەر پەیوەندییەکی پێگەیشتوو، کە ئەمەش لەیەکتریان نزیک دەکاتەوە.<ref name="messed up">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = "'House'-a-palooza: On Omar Epps' Emmy bid, Wilson's messed-up life and stupid cane tricks"| ناونیشان = http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/house_isnt_wait.html| نووسەر = Ryan, Maureen| ڕێکەوت = ١ی ئایاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180612141102/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/house_isnt_wait.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ڕۆبێرت شۆن لیۆنارد|لیۆنارد]] وتوویەتی کە وێڵسۆن یەکێکە لە کەمترین کەسەکان کە بە ویستی خۆی پەیوەندی لەگەڵ ھاوسدا ڕادەگرێت، لەبەر ئەمەش ئەو ئازادە لە ڕەخنەگرتن لێی.<ref name="messed up"/> لەگەڵ ئەوەی ھەڵسوکەوتەکانی ھاوس بەھۆی ئازارە بەردەوامەکەی قاچییەوەییە، بەڵام کادی و ستەیسی باسی ئەوەیان کردووە کە پێش (إحتشاء) یش ھەر وا بووە. ھاوس ڕۆژانە ڤایکۆدین بەکاردێنێت لە پێناو سڕکردنی ئازارەکەی، وەکو ئەنجامێک بۆ ئەمە دەبێتە ئاڵودەبوویەکی ھۆشبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Constructing House: An Interview With House, M.D. Writer Lawrence Kaplow| periodical = Blog Critics| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2005/10/24/213107.php| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20081209042803/http://blogcritics.org/archives/2005/10/24/213107.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوس ڕەتی دەکاتەوە دان بەوەدا بنێت کە ئاڵودەی ھەبێت کە دەڵێت: «من کێشەیەکم نییە لە کۆنتڕۆڵکردنی ئازاردا، بەڵکو لەگەڵ ئازار ھەمە». بەڵام دوای بردنەوەی گرەوێک لەگەڵ کادی لە ڕێگەی نەخواردنی ڤایکۆدین بۆ ماوەی ھەفتەیەک، ھاوس دان بەوەدا دەنێت کە ئاڵودەیی ھەیە، بەڵام دەڵێت کە کێشە نییە چونکە کێشە بۆ کار و ژیانی دروست ناکات. لە زنجیرەی یەکی وەرزی شەشەمدا، وا دیارە ھاوس سەرکەوتووە بەسەر ئاڵودەبوونەکەی دوای چوونی بۆ دەروونخانە. لە ساڵی ٢٠٠٦ دا شۆر باسی ئەوەی کرد کە ڤایکۆدین «سوودەکەی کەم دەبێتەوە وەک ئامێرێک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئازاردا، و ئەم شتە بەردەوام دەبین لە مامەڵەکردن لەگەڵیدا و ئاشکراکردنی».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Doctors find little humor in TV's handling of painkillers| ناونیشان = http://seattletimes.nwsource.com/html/television/2002820070_tvdrugs22.html| نووسەر = Holston, Noel| بڵاوکەرەوە = The Seattle Times| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ٢٢ی شوباتی ٢٠٠٦}}</ref> وەک قسەکەرێک بە چەند زمانێکی جیاواز، ھاوس قسە بە ئینگلیزی، ئیسپانی، <nowiki/>[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]،<ref>وەرزی حەوت، زنجیڕەی ١٧: "Fall From Grace".</ref> <nowiki/>[[زمانی پۆرتووگالی|پۆرتووگالی]]،<ref>وەرزی یەکەم، زنجیرەی ٧: "Fidelity".</ref> <nowiki/> [[زمانی ھیندی|ھیندی]] و [[چینی ستاندارد|مەندەرین]]<ref>وەرزی دووەم، زنجیرەی ١٨: "Sleeping Dogs Lie".</ref> دەکات. ھاوس گوێ لە مۆسیقای [[جاز]] دەگرێت و [[پیانۆ]] دەژەنێت ([[ھیو لۆری#کاری مۆسیقی|وەک ھیو لۆری لە ڕاستییدا]]) و گرنگی دەدات بە [[گیتاری کارەبایی]] کلاسیکی. ھەروەھا یاریکردن بە [[یاری ڤیدیۆیی]] خۆشدەوێت لەگەڵ سەیرکردنی زنجیرەی [[ئۆپێرای سابوون|ئۆپێرا سابوونییەکان]]، و ھاندەری فیلادلیفا فیلیز و [[فیلادلیف فلایەرز|فیلادلیفا فلایەرزە]]. ھاوس (وەک ھیو لۆری لە ڕاستییدا) ماتۆڕسکیل لە جۆری [[ھۆندا]] CBR1000RR یان ئۆتۆمبێلی [[سیدان]]ی ئەمریکی نەناسراو لێ دەخوڕێت، ھەروەھا لەگەڵ وێڵسۆندا ئامادەی پێشبڕکێیەکانی [[ئۆتۆمبێلی دڕندە|ئۆتۆمبێلە دڕندەکان]] دەبێت. ھاوس بە شێوەیەکی ڕێک خزمەتگوزارییەکانی بغایا بەکاردێنێت، ھەروەھا قومارکردنی خۆشدەوێت، و ئەمەش دەردەکەوێت کاتێک ھەموو کات بەشداری لە گرەوکردن دەکات جا گەر لەگەڵ ھاوکارەکانی بێت یان لە پێشبڕکێی ئەسپسواری.<ref name="playboy">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Playboy Interview: Hugh Laurie | نووسەر = Hochman, David | ڕێکەوت = ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھاوس بە بێباوەڕ دادەنرێت، و ھەموو کات بە ئاشکرا گاڵتە بە بیر و باوەڕی ھاوکارەکانی و نەخۆشە دینییەکانی دەکات، و پێناسەیان دەکات بە نالۆژیکی. ھاوس باوەڕی بە ڕۆژی دوایی نییە لەبەر ئەوەی پێی باشترە باوەڕی بەوە ھەبێت کە «تەنھا تاقیکردنەوە نییە»،<ref name="threestories"/> بەڵام لە زنجیرەی "97 Seconds" لە وەرزی چوارەم، گرنگی پێدانێکی باشی پیشاندا دەربارەی ھەلی بوونی دوایی بۆیە ھەڵدەستێت بە کارەبا پێوەدانی خۆی لە پێناو ئاشکراکردنی، بەڵام ئەنجامەکە ڕازی ناکات و نکۆڵی لە ھەلی بوونی دوایی دەکات.<ref>وەرزی چوارەم. زنجیرەی ٣: "97 Seconds".</ref> ئەم ڕووداوە وەک نموونەیەک سەیر دەکرێت لەسەر حەزی ھاوس بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوە لەسەر خودی خۆی و ھەڵسان بە ئامادەباشی پزیشکی مەترسیدار لە پێناو دۆزینەوەی ڕاستییەکان. بە درێژایی وەرزەکانی زنجیرەکە، ھاوس کاریگەری دەرمانێک بۆ چارەسەری سەرئێشەی نیوەیی تاقیدەکاتەوە لە ڕێگەی دروستکردنی سەرئێشەی نیوەیی بۆ خۆی و ھەوڵدان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی نیشانەکانی، دەچێتە ژێر نەشتەرگەرییەکی گواستنەوەی خوێن بۆ یارمەتیدان بۆ دۆزینەوەی شیکاری دروست، بڕێکی زیادە لە فیزۆستیگمین بەکاردێنێت لە پێناو ورژاندنی مێشکی دوای تووشبوون بە برینی گاریگەر لە سەریدا، کە دواتر دەبێتە ھۆی وەستانی دڵی لە ترپە، دواتر دەچێتە نەشتەرگەری [[وروژاندنی قوڵ بۆ مێشک]] دوای ماوەیەکی کورت. لە زنجیرەی "The Fix" ھەڵدەستێت بە دزینی دەرمانێکی تاقیکردنەوەی کە تەنھا لەسەر مشکەکان تاقیکراوەتەوە، لە پێناو ھەوڵدانی دروستکردنەوەی ماسوولکەی چۆکی تا لە ئازارەکەی ڕزگاری بێت. لە زنجیرەی دواتر، ھاوس ئاشکرای دەکات کە دەرمانە بووەتە ھۆی دروستبوونی ھەندێک گرێ، بۆیە ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەک بۆ خۆی لەناو مەلەوانگەی خۆشۆردنی، بە پشت بەستن بە وێنەی تۆمۆگرافیای کۆمپیوتەری، لە کۆتاییدا ناتوانێت بەردەوام بێت لە نەشتەرگەرییەکە بۆیە لە کۆتاییدا پەیوەندی بە کادییەوە دەکات کە ئەویش دەیگەیەنێت بە نەخۆشخانە. {{سندووقی وتە | align = left | quote = ھاوس چێژ دەبینێت لە گەڕان بەدوای ڕاستیدا، و ئەو دەزانێت کە ئێمە شتەکان{{ھن}}لە ڕوانگەی خۆمانەوە دەبینین. ئەو بە بەردەوامی ھەوڵ دەدات خۆی بەتاڵکات{{ھن}}لەو وروژاندنانە بۆ بەدەستھێنانی بینینێکی ئاشکرای بابەتی بۆ ئاڕاستەی شتەکان. | source = شۆر بۆ گۆڤاری ''Variety''.<ref name="Variety110eps">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Fox's medical marvel stays on top| ناونیشان = http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1| نووسەر = Werts, Diane| ڕێکەوت = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090414103227/http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} ھەموو کات ھاوس وتەی «ھەمووان درۆ دەکەن» دووبارە دەکاتەوە، بەڵام لەگەڵیدا لێدوانێکی گاڵتە ھەڵدەدات کە لە کاتی وتنی ئەوەدا درۆ دەکات.<ref name="fullhouse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Full 'House'| newspaper = [[ئینتەرتەینمەنت ویکڵی]]| ناونیشان = http://www.ew.com/ew/article/0,,20016394,00.html| نووسەر = Jeff| نووسەر٢ = Jensen| ڕێکەوت = ٦ی نیسانی ٢٠٠٧| پەڕەکانی = لاپەڕەکانی ٤٤–٤٧| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140708120010/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C20016394%2C00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوس باوەڕ بە ڕەوشتی ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی ناکات لەبەر نەبوونی ویستس لۆژیکی و سوود. د. کامیرۆن ئەوەی باسکرد لە زنجیرەی یەکەم لە وەرزی یەکەم کە «ھاوس باوەڕی بە گفتوگۆ نییە… ھەر بۆیە ئەوەی بیری لێدەکاتەوە ڕاستەوخۆ دەیڵێت».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House Review| ناونیشان = http://www.variety.com/review/VE1117925545.html?categoryid=32&cs=1&p=0| نووسەر = Lowry, Brian| بڵاوکەرەوە = Variety| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤}}</ref> لە زنجیرەی چواردا لە وەرزی سێیەم "Lines in the Sand" ھاوس شیدەکاتەوە کە چۆن ئیرەیی بە نەحۆشە تووشبووەکەی بە [[یەکگرتن]] دەبات لەبەر ئەوەی کۆمەڵگا ڕێگە دەدات ئەو جوانییانە تێپەڕێنێت کە بەھۆیەوە دەناڵێنێت. لە ھەمان زنجیرەدا، وێڵسۆن ئاماژەی بۆ ئەگەری تووشبوونی ھاوس بە [[ھاویەکی ئاسپەرجەر]] کرد، کە لەگەڵ ھەندێک نیشانەدا کە لە ھاوسدا ھەیە یەک دەگرێتەوە، وەک قورسی وەرگرتنی خووە کۆمەڵایەتییەکان، گرنگی نەدان بە ڕووکەشی دەرەکی، و بەرھەڵستکەری گۆڕان؛ بەڵام دواتر ئاشکرای دەکات بۆ ھاوس کە باوەڕی پێی نییە و ئەوە تەنھا فێڵێکی ئەو بووە بۆ سەلماندنی بۆچوونی کادی دەربارەی. ھاوس بە زۆر جیاواز دادەنرێت و ھەروەھا ھیچ گرنگی بە شێوەی بینینی کەسانی تر بۆی نادات،<ref name="badmood">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Doctor Is in... a Bad Mood| 2 = periodical| گۆڤار = [[تایم (کوار)]]| ناونیشان = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html| issn = 0040-781X| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071018044737/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101308,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوس ناڕەزایی دەردەبڕێت بۆ ئەو خاوەن دەسەڵاتانەی کە ھەوڵ دەدەن کۆنتڕۆڵی ھەڵسوکەوتەکانی بکەن.<ref name=":1">وەرزی یەکەم، زنجیرەی ١٤: "Control".</ref> ھەموو کات ھاوس گرنگی پێنەدان بەرامبەر ڕووکەشی دەرەکی پیشان دەدات، ئەمەش ڕوونە کاتێک ھەموو کات دەردەکەوێت بە ڕیشێکی سووک لەگەڵ جلی نا فەرمی وەک جینز، و بلووسی تی شێرت لەگەڵ پێڵاوی وەرزشی، ھەموو کات خۆی لەوە لادەدات کە چاکەتی سپی لەبەر بکات تا نەناسرێتەوە وەک پزیشکێکی نەخۆشخانەکە، بەڵکو حەز بە لەبەرکردنی چاکەتە چرچ و لۆچەکان یان چاکەتی ماتۆڕسکیلەکەی دەکات.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> === پەیوەندییەکان و ھەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی === ھاوس خاوەنی پەیوەندی کۆمەڵایەتی زۆر نییە، و تاکە ھاوڕێی ڕاستەقینەی د. جەیمس وێڵسۆنە.<ref name="romantic"/> وێڵسۆن ھاوسی دەناسی پێش تووشبوونی بە (إحتشاء)، و ئاگای لێبوو لەو ماوەی کە تووشی پێکان و جیابوونەوەکەی بوو لە ھاوڕێکەی ئەو کاتەی "ستەیسی وارنەر". گواستنەوەی وێڵسۆن بۆ ماڵەکەی ھاوس دوای ڕووخانی ھاوسەرگیرییەکەی بە شێوەیەکی کاتی لە زنجیرەی "Sex Kills" پەنابردنێکی سۆزداری پیشان دەدات.<ref name="Katie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = 'House'-a-palooze, Part 3: Katie Jacobs| newspaper = Chicago Tribune| ناونیشان = http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/houseapalooze_p.html| ڕێکەوت = ١ی ئایاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180827142253/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/05/houseapalooze_p.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ئەوان ھەڵدەستن بە شیکردنەوە و ڕەخنەگرتن لە ھەڵسوکەوتەکانی یەکتری، بەڵام وێڵسۆن زیاتر لە جارێک کارەکەی خستووەتە مەترسییەوە بۆ پاراستنی ھاوس، وەک لابرانی لە پۆستەکەی لە وەرزی یەکەمدا وەک ھەوڵێک بۆ ڕزگارکردنی ھاوس لە دەرکردن لەلایەن ئێدوارد فولگەر، و تێکدانی ئەنجامدانی پزیشکی لەلایەن لێکۆڵەر مایکڵ تریتەر ([[دەیڤید مۆرس]]) لە کاتی لێکۆڵینەوەکردن لە بابەتی بەکارھێنانی ھاوس بۆ ھۆشبەرەکان.<ref>وەرزی سێیەم، زنجیرەی ٨: "Whac-a-Mole".</ref><ref>وەرزی یەکەم، زنجیرەی ١٨: "Babies & Bathwater".</ref> ھاوس لە چەندین بۆنەدا دانی بەوەدا ناوە کە سوپاسگوزاری وێڵسۆنە بۆ بوونی لە پەنایدا، کە پێناسەی کردووە بە باشترین ھاوڕێی. ئەو کاتەی وێڵسۆن دەست لە کار دەکێشێتەوە و نیوجێرزی و ھاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ ھاوسدا جێ دەھێڵێت لە وەرزی پێنجەمدا، ھاوس بە بێ ھیواییەوە ھەوڵ دەدات ھاوڕێیەتییەکەی بەدەست بێنێتەوە، ھەر بۆیە لێکۆڵەرێکی تایبەت بەکرێ دەگرێت بۆ سیخوڕیکردن بەسەریەوە.<ref>وەرزی پێنجەم، زنجیرەی ٢: "Not Cancer".</ref> لە کۆتاییدا کێشەکانیان چارەسەر دەکەن لە پرسەکەی باوکی ھاوسدا لە دیمەنێکی ھاوشێوەی یەکەم دیداریان، کاتێک وێڵسۆن ھەڵدەستێت بە شکاندنی شووشە ڕەنگدارەکەی پەنجەرەی کەنیسەکە لە ڕێگەی شووشەی شەرابەکەی لە ساتێکی تووڕەییدا بەھۆی ھاوسەوە. لە زنجیرەی کۆتایی زنجیرەکە، ھاوس مردنی خۆی ساختە دەکات، لە پێناو خۆلادان لە چوون بۆ زیندان و بەسەربردنی پێنج مانگی کۆتایی لەگەڵ وێڵسۆن پێش مردنی بەھۆی شێرپەنجە. پێش نزیکەی ١٠ ساڵ لە دەستپێکردنی زنجیرەکە، ھاوس چووە ناو پەیوەندییەوە لەگەڵ ستەیسی وارنەر ([[سیلا وارد]])، ئەو پارێزەرێکی دەستوورییە، دوای پێکانی لە کاتی یارییەکی [[تۆپی ڕەنگدار]] لە نێوان «پزیشکەکان و پارێزەران».<ref name="comaguy"/> ئەو کاتەی ستەیسی دەردەکەوێت لە بەشی یەکەمدا ھاوسەرگیری کردووە بە ڕێگە نیشاندەرێکی ئەکادیمی بە ناوی مارک وارنەر. لەگەڵ ئەوەی ھاوس و ستەیسی چوونە ناو پەیوەندییەکی سۆزداری کورت لە وەرزی دووەمدا، بەڵام ھاوس پەیوەندییە سۆزدارییەکەی تێک دەشکێنێت کاتێک پێی دەڵێت بگەڕێتەوە لای ھاوسەرەکەی، دوای ئەوەی ھەوڵێکی زۆریدا بۆ بەدەستھێنانەوەی. ئیدلستین وتوویەتی کە تەنانەت لەگەڵ کەسایەتییە گاڵتەچییەکەی، بەڵام ھاوس پشت دەبەستێت بە کەسانی دەورووبەری.<ref name="fullhouse"/> وە ھەروەھا ئەوەی باسکردووە کە ئەمە دەرکەوتووە لە چەندین بۆنەدا لە وەرزی سێیەمدا، لەو کاتەی کارەکەی لە مەترسیدا بوو لە ماوەی لێکۆڵینەوەکانی لێکۆڵەر مایکڵ تریتەر کە دەستگیری کرد بە تۆمەتی بەکارھێنانی ھۆشبەرەکان و لێخوڕین لەژێر کاریگەرییەکەی،<ref>وەرزی سێیەم، زنجیرەی ٥: "Fools for Love".</ref> و ئەو کاتە ئەندامەکانی تیمەکەی ڕەتیان کردەوە یارمەتی تریتەر بدەن. کێشەکانی ھاوس تەواو دەبێت کاتێک ئیدلستین ھەڵدەستێت بە [[گەواھیدان بە درۆ|سوێندی درۆ]] لە کاتی دانیشتنی گوێگرتندا. لە وەرزی پێنجەمدا پەیوەندییەکەی لەگەڵ کادیدا دەست بە کردنەوە دەکات کاتێک ئیتر ناتوانن ھەستەکانیان بشارنەوە بەرامبەر یەکتری.<ref name="Joy">وەرزی پێنجەم. زنجیرەی ٦: "Joy"</ref> لە زنجیرەی "Joy" ھەڵدەستن بە گۆڕینەوەی ماچ، کە ئەمە دوودڵییەکی سۆزداری بەردەوام لە نێوانیاندا دروست دەکات.<ref name="Joy"/> ئەو کاتەی نووسینگەی کادی تێکشکێنرا لەلایەن پیاوێکی چەکدارەوە لە زنجیرەی "Last Resort" کادی دەگوازێتەوە بۆ نووسینگەکەی ھاوس وەک ھەوڵێک بۆ لێک نزیک کەوتنەوە لێی، بەپێی بۆچوونی وێڵسۆن. ھەر یەکێک لەوان ھەوڵ دەدات نووسینگەی ئەوی تر تێک بدات، بەڵام لە ھەنگاوێکی نائاسایی لە ھاوسەوە، ھەڵدەستێت بە ھێنانی مێزی نووسینگە کۆنەکەی کادی لە ڕۆژانی خوێندنیدا کە ئەمە سەرسامی دەکات. کادی کاریگەر دەبێت بە سەپڕایسەکەی ھاوس، بەڵام تێک دەشکێت کاتێک دەیبینێت لەگەڵ لەشفرۆشێکدا کە ھەڵساوە بە بەکرێگرتنی، بێ ئەوەی بزانێت کە ئەو ئەوەی کردووە تەنھا لەبەر یاریکردن بە تاوب و کاتنەر. لە زنجیرەی کۆتایی لە وەرزی پێنجەمدا "Both Sides Now" بە شێوەیەکی ڕاست ئەوە پیشان دەدات کە ھاوس دەیەوێت پەیوەندییەکی ڕاستەقینەی ھەبێت لەگەڵ کادی. لە ھەمان زنجیرەدا ھاوس پێی وادەبێت کە سێکسی لەگەڵدا کردووە و بە وێڵسۆن دەڵێت لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بەڵام دواتر ئاشکرا دەبێت کە ئەمە تەنھا خەیاڵ بووە، بەھۆی یەکێک لە کاردانەوە لاوەکییەکان بۆ ڤایکۆدین. چیرۆکی ھاوس و کادی دەگاتە لوتکە لە زنجیرەی کۆتایی لە وەرزی شەشەم "Help Me" ئەو کاتەی کادی ھەڵدەستێت بە جێھێشتنی لوکەس، بەھۆی ھەستکردنی بەوەی کە ھەموو کات ھاوسی لە ناخدا بووە،<ref>وەرزی شەشەم، زنجیرەی ٢٢: "Help Me".</ref> ھەر یەکێک لەوان ھەوڵ دەدات پەیوەندییەکی ڕاستی پێکبێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = 'House' exclusive: Huddy fans – your time has come!| ناونیشان = http://ausiellofiles.ew.com/2010/05/18/house-huddy-spoilers-season-finale/| نووسەر = Michael Ausiello| بڵاوکەرەوە = Entertainment Weekly| ڕێکەوت = ١٨ی ئایاری ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٠ی ئایاری ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20100520165516/http://ausiellofiles.ew.com/2010/05/18/house-huddy-spoilers-season-finale/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام پەیوەندییەکەیان تەواو دەبێت لە وەرزی حەوتەمدا لەبەر ئەوەی ھاوس دیسانەوە دەگەڕێتەوە بۆ ڤایکۆدین، وەکو ڕێگایەک بۆ ھەڵسوکەوتکردن لەگەڵ ھەواڵی ئەگەری تووشبوونی بە نەخۆشی. ھەموو کات ھاوس خۆی لە شتەکان تێھەڵدەقورتێنێت، ئەو زۆربەی کات خواردنی وێڵسۆن یان پزیشکەکانی تر دەدزێت. لە زنجیرەی "You Don't Wanna Know" لە کاتی گەڕان بەدوای ھۆکاری لەرزینی د. سێرتین، ھاوس خۆی وا پیشاندا کە پارەی لە جزدانەکەی دزی بێت، و لە ھەمان زنجیرەدا تێبینییەک دەڵێت دەربارەی جۆری خوێنی ھاوس کە AB یە، واتە دەتوانێت خوێن لە ھەموو جۆرەکانی تر وەرگرێت، کە ئاماژەیە بۆ ویستی ھاوس بۆ بردنی ھەر شتێک کە بتوانێت بەدەستی بێنێت. لە زنجیرەیەکی تردا ھاوس بۆ وێڵسۆن ئاشکرای دەکات کە پارەیەکی زۆری لێ قەرز دەکرد بێ ئەوەی پێویستی بێت، ئەمەش تەنھا بۆ ئەوەی ببینێت کە لە چی خاڵێکدا وێڵسۆن داواکەی ڕەت دەکاتەوە. == پێشخستن == === بیرۆکە === لە سەرەتادا وا بڕیار بوو زنجیرەکە درامایەکی پزیشکی تاوانکاری بێت، بەڵام بیرۆکەکە گۆڕدرا کاتێک نووسەرەکان تواناکانی کەسایەتی سەرەکییان ئاشکرا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = "Fox's medical marvel stays on top"| ناونیشان = http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1| نووسەر = Werts, Diane| ڕێکەوت = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090414103227/http://www.variety.com/article/VR1117999278.html?categoryid=3530&cs=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شۆر بەشێکی کەسایەتییەکەی لەسەر خۆی دروستکردووە، ئەمەش دەردەکەوێت کاتێک لە چاوپێکەوتنێکدا شۆر ئاشکرای کرد کە لە ساڵی ٢٠٠٦ لەگەڵ گۆڤاری Maclean's باسی ئەوەی کردووە کە خودی خۆی «شتێکی سوک و ساردی ھەیە لەناویدا»، و بە گشتی لەگەڵ بۆچوونەکانی ھاوسدا یەک دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = "Q&A with 'House' creator David Shore"| ناونیشان = http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370| ڕێکەوت = ١٤ی ئازاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071010052544/http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەشی سەرەکی لە چیرۆکی زنجیرەکە ئەوە بوو کە دەبێت کەسایەتی سەرەکی بێ توانا بێت بە شێوەیەک.<ref name="int-disability">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House's Disability| ناونیشان = http://www.hulu.com/watch/21680/house-house---houses-disability#s-p2-st-i1| ساڵ = ٢٠٠٦ | بڵاوکەرەوە = The Paley Center for Media| نووسەر = Shore, David; Jacobs, Katie| ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> بیرۆکەی سەرەتایی ئەوە بوو کە ھاوس کورسییەکی جوڵاو بەکاربھێنێت، کە وەرگیرابوو لە زنجیرەی پۆلیسی [[ئایرۆن ساید (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|Ironside]]، بەڵام Fox بیرۆکەکەیان ڕەت کردەوە (کە دواتر تیمەکە سوپاسگوزار بوون).<ref name="int-disability"/> بیرۆکەی کورسییە جوڵاوەکە گۆڕدرا بۆ پەڵەیەک لەسەر ڕووخساری ھاوس، بەڵام لە کۆتاییدا بیرۆکەی قاچە بێ تواناکە ھەڵدەبژێردرێت کە ناچاری دەکات گۆچان بەکاربھێنێت.<ref name="int-disability"/> زۆربەی کات ھاوس گۆچانەکەی لەسەر ھەمان لای قاچە بریندارەکەیەوە بەکاردێنێت، شۆر ڕوونی کردەوە کە: «ھەندێک خەڵک ھەست بە زیاتر ئارامی دەکەن لە کاتی بەکارھێنانی گۆچان لە دەستی کۆنتڕۆڵکەر، و ئەمە شتێکی پەسەند کراوە». ھەموو ئەو فێڵانەی تایبەتە بە گۆچان و دەرکەوتووە لە زنجیرەکەدا لە دروستکردنی خودی لۆرییە.<ref name="messed up"/> [[پەڕگە:Hugh Laurie Actors Guild.jpg|وێنۆک|ڕۆڵی کەسایەتی ھاوس گێڕدراوە لەلایەن [[ھیو لۆری|ھیو لۆرییەوە]].]] کاسی کرانەداڵ (دروستکەری جلەکانی زنجیرەکە) ھەڵساوە بە دروستکردنی شێوەی کەسایەتییەکە بە شێوەیەک کە دیاربێت کە گرنگی بە شێوەی جلەکانی نادات.<ref name="housedesign">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = House Rules| ڕێکەوت = ٥ی ئازاری ٢٠٠٧| پەڕەکانی = لاپەڕەکانی ٢٢–٥٥| نووسەر = Hochman, David}}</ref> ئەمەش کاتێک شێوەی ھاوسی دروستکردووە بە بلوسی تی شێرت، و چاکەتی [[بلەیزر]] و پانتۆڵی جینز و گوێرەبی ڕەساسی شێوە کۆن.<ref name="housedesign"/> بیرۆکەی لۆری بوو کە کەسایەتییەکە پێڵاوی وەرزشی لەپێ بکات، لەبەر ئەوەی پێی وابوو کە «پیاوێک گۆچان بەکاربێنێت بۆ ڕۆشتن پێوستی بە پێڵاوێکی کردارییە»، وە لە بەشی ھەڵگرتنی جل و بەرگ لە ستۆدیۆکانی کۆمپانیای ''فاکس'' ٣٧ جووتە پێڵاو لە جۆری ''نایک'' ھەڵگیراوە Shox.<ref name="housedesign"/> === ھەڵبژاردنی ئەکتەر === ئەو کاتەی کرداری گەڕان دەستی پێکرد بۆ ئەکتەرێک بۆ بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە، [[دەیڤد شۆر]] دەترسا لەوەی «لە دەستی نا گونجاودا» کەسایەتی ھاوس دەربکەوێت بە شێوەیەکی ھیچ و ناخۆشەویست.<ref name="macleans">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Q&A with 'House' creator David Shore| ناونیشان = http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370| ڕێکەوت = ١٤ی ئازاری ٢٠٠٦| بڵاوکەرەوە = Rogers Publishing| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071010052544/http://www.macleans.ca/culture/entertainment/article.jsp?content=20060320_123370_123370|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرپرسەکانی تاقیکردنەوەکە دەگەڕان بەدوای کەسێک کە بتوانێت (وەک شۆر پێناسەی کردووە) «ھەڵسان بە ئەنجامدانی ئەو شتە قێزەوەنانە و لە ھەمان کاتدا بە ڕێگایەک خۆشەویست بمێنێتەوە، بێ ئەوەی ناچار بێت ئەو شتە جوانانە بکات، وەک یاریکردن لەگەڵ پشیلە». لۆری لە [[نامیبیا]] بوو بۆ تۆمارکردنی فیلمی Flight of the Phoenix کاتێک پێشنیاری ھەلی تاقیکردنەوە بۆ ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەکەی بۆ کرا. لۆری پێشبینی گەورەی نەبوو بۆ زنجیرەکە، چونکە پێی وابوو «تەنھا چەند ھەفتەیەک پەخش دەکرێت».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Man about the House| ناونیشان = http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,22657520-5009160,00.html| نووسەر = Clune, Richard| ڕێکەوت = ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| بەستەر ئارشیڤ = https://archive.today/20120911155216/http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/insider/man-about-the-house/story-e6frewt9-1111114738268| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت ئارشیڤ = September 11, 2012|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090401170200/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0%2C22049%2C22657520-5009160%2C00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەسەرەتادا لۆری پیلانی دانا بۆ تاقیکردنەوە بۆ ڕۆڵی جەیمس وێڵسۆن و گرێگری ھاوس، بەڵام ئەو کاتەی خوێندییەوە وێڵسۆن بریتییە لە کەسایەتییەکی قۆزی خاوەن ڕووخسارێکی جوان، بڕیاریدا تاقیکردنەوەی ڕۆڵگێڕان بۆ تەنھا ھاوس بکات. لۆری بڕیاریدا جلەکانی نەگۆڕێت، بەو جلانە بمێنێتەوە کە بۆ فیلمە لەبەری بوو، و ھەروەھا ڕیشی چاک نەکات. ھەڵساوە بە تۆمارکردنی کاسێتی تاقیکردنەوە لە گەرماوی ئوتێلەکەیدا، تاکە شوێن کە ڕووناکی پێویستی تێدا بوو، وە ھاوڕێکەی «ئەکتەر جیکۆب فارگاس» ھەڵساوە بە ئەنجامدانی کرداری تۆمارکردن.<ref name="usatoday">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-11-15-hugh-laurie_x.htm| سەردێڕ = Hugh Laurie Gets Into 'House'| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Bill, Keveney| ڕێکەوت = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤}}</ref> لە سەرەتادا لۆری پێی وابوو کە وێڵسۆن کەسایەتی سەرەکییە لە زنجیرەکەدا دوای خوێندنەوەی پێناسەیەکی کورتی کەسایەتییەکە وە نەیدەزانی کە ھاوس کەسایەتی سەرەکییە تەنھا دوای خوێندنەوەی سیناریۆی زنجیرەی یەکەم نەبێت بە تەواوی.<ref name="Inside">{{بیرخستنەوەی ئەڵقە|سەردێڕ=Hugh Laurie Interview|زنجیرە=Inside the Actor's Studio|کەناڵ=BRAVO Network|airdate=٢٠٠٦-٠٧-٣١|وەرز=١٢|ژمارە=١٨٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = http://www.starmagazine.com/news/13242| سەردێڕ = House's Hugh Laurie Battling "Mild Depression"| newspaper = US Weekly| ڕێکەوت = ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧| نووسەر = Cina, Mark| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20080214103243/http://www.usmagazine.com/houses_hugh_laurie_battling_minor_depression|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> برایان سینگەر ھەستی بە بێ ھیوایی کرد دوای سەیرکردنی کاسێتی تاقیکردنەوەی ڕۆڵگێڕان بۆ زنجیرەی یەکەم و ڕەتی کردەوە زیاتر ئەکتەری بەڕیتانی ببینێت بەھۆی نەزانینیان بۆ شێوەزاری ئەمریکی بە تەواوی.<ref name="badmood"/> لەگەڵ ئەوەی سینگەر کاسێتی ڕۆڵگێڕانەکەی لۆری چوواندووە بە کاسێتە ڤیدیۆییەکانی [[ئوسامە بن لادەن]]،<ref name="torontosun-laurie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Compelling 'House' Doctor| نووسەر = Brioux, Bill| ڕێکەوت = ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| پەڕە = TV٢}}</ref> بەڵام ئەو زۆر سەرسام بووە بە ڕۆڵگێڕانەکەی لۆری و ئاماژەی بۆ تواناکەی کردووە بە ئەم «ئەکتەرە ئەمریکییە» بۆ تێگەیشتنی لە جۆری کەسایەتییەکە، ئەمەش چونکە ئەو نەیدەزانی کە لۆری بەڕیتانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = "Developing The Concept"| ناونیشان = http://www.hulu.com/watch/21606/house-house---developing-the-concept#s-p2-st-i1| نووسەر = Shore, David| بڵاوکەرەوە = ھولو| ساڵ = ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لەگەڵ ئەوەی لۆری زۆر جیاواز بوو لەوەی شۆر خەیاڵی بۆ کردبوو بۆ کەسایەتی ھاوس، بەڵام ئەو بە تەواوی سەرسام بوو پێی وەک سینگەر لەو کاتەی سەیری کاسێتەکەی کرد. ھەروەھا چەند ئەکتەرێکی بەناوبانگی وەک نموونە بردووە وەک دینیس لیری، ڕۆب مۆرۆ و پاتریک دیمپسی، بەڵام سینگەر، و شۆر، و دەرھێنەری جێبەجێکار پۆل ئاتاناسیۆ و کاتی جاکوبس پێیان وابوو لۆری باشترین ھەڵبژاردەیە، و لە کۆتاییدا بڕیاریاندا ڕۆڵەکەی پێ بدەن. لۆری کۆتا ئەکتەر بوو ھاتە نێوان ئەکتەرەکانی زنجیرەکە. دوای ھەڵبژاردنی لۆری بۆ ڕۆڵەکە لۆری وتی ("ران لۆریی" باوکی پزیشکە) کە ئەو ھەست بە تاوان دەکات بۆ دەستکەوتنی بڕێکی زیاتر لە پارە بۆ ئەوەی ببێتە لەبەرگیراوەیەکی ساختە لە باوکی.<ref name="lauriegetshouse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Hugh Laurie gets into 'House'| ناونیشان = http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-11-15-hugh-laurie_x.htm| نووسەر = Keveney, Bill| ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> پشت بەستن بە شێوەزاری ئەمریکی قورسبوو لەسەر لۆری، ئەمەش دەردەکەوێت دوای ئەوەی دان بەوەدا دەنێت کە وتنی وشەکانی وەک (coronary artery) شتێکی کەمێک قورسە لەسەری.<ref name="playboy"/> [[پەڕگە:Paget holmes.png|وێنۆک|دکتۆر ھاوس و ھاوڕێکەی وێڵسۆن ڕەنگدانەوەی کەسایەتی لێکۆڵەر [[شێرلۆک ھۆلمز|شێرلۆک ھۆڵمز]] و ھاوڕێکەی دکتۆر [[دکتۆر واتسۆن|جۆن واتسۆنن]].]] === لێکچوونی لەگەڵ شێرلۆک ھۆڵمز === زۆرێک لە لێکچوونەکان دەرکەوتووە لە نێوان ھاوس و لێکۆڵەر [[شێرلۆک ھۆلمز|شێرلۆک ھۆڵمز]] لە زنجیرەکەدا.<ref name="EmmysHousecall">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Hugh Laurie and Cast Make a House Call| ناونیشان = http://www.emmys.tv/events/2006/house-wrap.php| بڵاوکەرەوە = Academy of Television Arts & Sciences| ڕێکەوت = ١٧ی نیسانی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090729074626/http://www.emmys.tv/events/2006/house-wrap.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شۆر ئەوەی باسکرد کە ھەموو کات لە سەرسام بووانی کەسایەتی ھۆڵمز بووە، و بینیوییەتی کە سیفەتی گرنگی نەدان بە کڕیارەکانی جیاوازە.<ref name="hulu-developing the concept">{{بیرخستنەوەی وێب| نووسەر = Shore, David| ساڵ = ٢٠٠٦| ناونیشان = http://www.hulu.com/watch/21606/house-house---developing-the-concept#s-p2-st-i1| سەردێڕ = Developing The Concept| بڵاوکەرەوە = The Paley Center for Media| ڕێکەوت = ١٧ی نیسانی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لێکچوونەکان لە چەندین شتی چیرۆکی زنجیرەکەدا دیارە، وەک پشت بەستنی ھاوس بە [[دەروونناسی]] بۆ شیکردنەوەی ئەو حاڵەتانەی دێنە سەر ڕێگای، و وەرنەگرتنی ئەو حاڵەتانەی سەرنجی ڕاناکێشێت و ھەروەھا ژمارەی ماڵەکەی 221B، کە ھەمان ژمارەی ماڵی ھۆڵمزە.<ref name="fullhouse"/><ref>"Remorse". House, M.D. 2010-01-25. No. 12, season 6.</ref> لە لایەکی ترەوە ئەو [[ڤیکۆدین|ڤایکۆدینەی]] کە ھاوس دەیخوات چوێنراوە بە [[کۆکایین]] کە ھۆڵمز دەیخوات لە نێوان ماوەیەک بۆ ماوەیەک وەک ڕێگەیەک بۆ ڕابواردن، و ھەروەھا ژەنینی لەسەر ئامێرە مۆسیقییەکان (ھۆڵمز دەژەنێت لەسەر [[کەمان]]، و ھاوس دەژەنێت لەسەر گیتار، پیانۆ، ئەورگ و [[ھارمۆنیکا]]) وە ھەروەھا بەھرەی ھەر یەکێک لەوان بۆ لێکدانەوەی پاڵنەرەکانی کەسانی تر و ڕابردوویان لە ڕێگای لایەنەکانی کەسایەتییان و شێوەیان.<ref name="HousewithoutHolmes">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.tvsquad.com/2006/10/31/you-cant-have-house-without-a-holmes/| سەردێڕ = You can't have House without a Holmes| ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەر یەکێک لە ھاوس و ھۆڵمز یەک ھاوڕێی نزیکیان ھەیە، [[دکتۆر واتسۆن|د. جۆن واتسۆن]] و دکتۆر جەیمس وێڵسۆن.<ref name="House-Holmes">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = House and Holmes parallels| بڵاوکەرەوە = BBC Magazines| ڕێکەوت = کانوونی دووەمی ٢٠٠٦| پەڕە = ٥٧| ناونیشان = http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/| ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئابی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی تەممووزی ٢٠١١| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20110721055444/http://www.radiotimes.com/content/show-features/house/house-and-holmes-parallels/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شۆر ئەوەی باسکردووە کە کەسایەتی ھاوس وەرگیراوە لە د. مارک چامبەرلین، مامۆستای زانستی دەمار لە زانکۆی واشنگتن، د. جۆزێف فێڵ (مامۆستای [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ|ئارسەر کۆنان دۆیڵ]]، و سەرچاوەی سەرەکی بیرۆکەی دروستکردنی کەسایەتی ھۆڵمز)، کە دەیتوانی «بچێتە ناو ژووری چاوەڕوانی نەخۆشەکان و ھەموو ئەوانەی ئەوێ شیکار بکات بێ ئەوەی قسەیان لەگەڵ بکات».<ref name="House-Holmes"/> لە زنجیرەی کۆتایی لە وەرزی دووەمدا پیاوێک بەناوی جاک مۆریاتی (ناوێکی ھاوشێوە لەگەڵ ناوی ڕکابەرەکەی [[شێرلۆک ھۆڵمز]]، پڕۆفسۆر جەیمس مۆریاتی)، تەقە لە ھاوس دەکات و ڕزگاری دەبێت بێ ئەوەی دەستگیر بکرێت.<ref name="HousewithoutHolmes"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ڕێکەوت = ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٦| سەردێڕ = TV Review: House Season Finale – "No Reason"| ناونیشان = http://blogcritics.org/archives/2006/05/24/011244.php| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20080911051928/http://blogcritics.org/archives/2006/05/24/011244.php| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە وەرزی پێنجەمدا، وێڵسۆن ناوی ئایرین ئادلەر بەکار دەھێنێت لە کاتی گێڕانەوەی درۆکەی دەربارەی ژنێک کە پێشتر ھاوس خۆشیویستووە لە ڕابردوودا، و ئەو ھەمان تاکە ناوی مێینەیە کە سەرنجی [[شێرلۆک ھۆڵمز]]ی ڕاکێشا لەناو زنجیرە ڕۆمانەکانیدا.<ref name="HousewithoutHolmes"/> == پێشوازیکردن == لە کاتی پەخشکردنی زنجیرەکە کەسایەتییەکە چەندین بۆچوونی ئەرێنی وەرگرتووە، و ھەروەھا دەرکەوتووە لە چەند خشتەیەکی باشترین کەسایەتییەکان.<ref name="dailytelegraph-postrev"/><ref name="usatoday-review"/> تۆم شیلس لە ڕۆژنامەی [[واشینگتن پۆست]] کەسایەتییەکەی بە «سەرنج ڕاکێشترین کەسایەتی کە لەسەر شاشەی تەلەڤیزیۆن دەرکەوتبێت لە ماوەی چەندین ساڵی ڕابوردوودا» پێناسە کردوو.<ref name="washingtonpost-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| نووسەر = Shales, Tom| ڕێکەوت = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤| سەردێڕ = 'House': Watching Is the Best Medicine| ناونیشان = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A53025-2004Nov15.html| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھاوس دەرکەوتووە لە چەندین خشتەی باشترین کەسایەتییەکان. لە ٢٠٠٨ دا، لە ڕێزبەندی دووەمدا ھات لە ماڵپەڕی BuddyTV بۆ «سەرنج ڕاکێشترین پزیشکی سەر شاشە»، دوای دۆگ رۆس ([[جۆرج کلونی]]) لە زنجیرەی ''[[ئی ئاڕ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ئی ئاڕ]]''.<ref name="BTV3">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.buddytv.com/articles/house/move-over-clooney-house-is-her-21907.aspx| سەردێڕ = Move over Clooney, 'House' is Here| نووسەر = Diaz, Glen L.| ڕێکەوت = ١١ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> ھاوس پلەی یەکەمی داگیرکرد لە خشتەی «باشترین ١٠ کەسایەتی لە سەدەی پێشوو» کە بڵاوکرایەوە لەلایەن ماڵپەڕی TV Overmind.<ref name="tvovermind">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| نووسەر = TV Overmind| ڕێکەوت = ١ی تەممووزی ٢٠١٠| سەردێڕ = The Top 10 TV Characters of the Decade| ناونیشان = http://www.tvovermind.com/tv-news/the-top-10-tv-characters-of-the-decade-16097/10| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٠ دا گۆڤاری ''[[ئینتەرتەیمێنت ویکڵی]]'' ھاوسی داناوە لە خشتەی «باشترین ١٠٠ کەسایەتی دوو سەدەی پێشوو»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!| ناونیشان = http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/| بڵاوکەرەوە = Time Inc.| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Adam B. Vary| ڕێکەوت = ١ی حوزەیرانی ٢٠١٠| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160921234113/http://www.ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و خشتەی «باشترین ٣٠ پزیشک و پەرەستار» لە ٢٠٠٩.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = =House, Hugh Laurie {{!}} Paging Dr. Feelgood: 30 Great TV Doctors and Nurses – Photo 3 of 28| ناونیشان = http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20195774_20632270,00.html#20366174| بڵاوکەرەوە = Time Inc| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20141019075150/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20195774_20632270,00.html#20366174|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژێردراوە وەک سەرنج ڕاکێشترین پزیشکی سەر شاشەی تەلەڤیزیۆن لە ھەڵبژاردنێکدا کە ماڵپەڕی Zap2it کردوویەتی بەمەش لەمەدا سەرکەوت بەسەر دۆگ رۆسدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.zap2it.com/news/pictures/zap-tv-most-crushworthy-awards-pics,0,2089692.photogallery?index=22| سەردێڕ = =TV's Most Crushworthy Doctor (Male)| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| نووسەر = Carina Adly MacKenzie| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20130106055600/http://www.zap2it.com/news/pictures/zap-tv-most-crushworthy-awards-pics,0,2089692.photogallery?index=22| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وە ھەروەھا [[فۆکس نیووز]] دایناوە لەناو باشترین پزیشکە نەشتەرگەرە گشتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = The Best TV Doctors For Surgeon General| ناونیشان = http://www.foxnews.com/photoessay/image/0107090958_M_docs_house_450-jpg| ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧| ڕێکەوت = ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> لۆری چەندین خەڵاتی بردەوە بۆ بەرجەستەکردنی کەسایەتییەکە کە گرنگترینیان: خەڵاتەکانی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی|بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی]]، [[خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا و [[خەڵاتی ساتیلایت]] بۆ ھەمان بەش، و ھەروەھا خەڵاتەکانی ڕەخنەگرانی تەلەڤیزیۆن بۆ بەشی باشترین کاری تاکە کەسی کە لە بواری درامادا بوو بێت. شەش جار لۆری پاڵێوراوە بۆ [[خەڵاتی ئێمی]] بۆ بەشی باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامادا کە کۆتا جار لە ٢٠١١ بوو.<ref name="08emmynoms">{{بیرخستنەوەی وێب|کار = Academy of Television Arts & Sciences|ڕێکەوت = ١٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشان = http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php|سەردێڕ = 60th Primetime Emmy Awards|ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120719130934/http://cdn.emmys.tv/awards/2008pte/60thpte_noms.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="07emmynoms">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان =http://www.emmys.org/awards/2007pt/59thnominations.php|سەردێڕ =59th Primetime Emmy Awards|ڕێکەوتی سەردان =١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|کار =Academy of Television Arts & Sciences|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080515194730/http://emmys.org/awards/2007pt/59thnominations.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="09noms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان =http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php |سەردێڕ =61st Primetime Emmy Awards |ڕێکەوتی سەردان =١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوت =١٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ |کار =Academy of Television Arts & Sciences |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091114174651/http://cdn.emmys.tv/awards/2009ptemmys/61stemmys_noms.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کتێبەکان == <div class="mw-content-ltr"> * {{بیرخستنەوەی کتێب|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٥-٢١٢٣٠-١|سەردێڕ=The Medical Science of House, M.D.|ناونیشان=https://archive.org/details/medicalscienceof0000holt|نووسەر=Holtz, Andre |بڵاوکەرەوە=Berkley Books|شوێن=New York|ساڵ=٢٠٠٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٥-٢٣٨٩٣-٦|سەردێڕ=House M.D. vs. Reality: Fact and Fiction in the Hit Television Series|ناونیشان=https://archive.org/details/housemdvsreality0000holt|نووسەر=Holtz, Andrew|بڵاوکەرەوە=Berkley Books|شوێن=New York|ساڵ=٢٠١١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٧٩١٣-٤|سەردێڕ=House The Wounded Healer on Television: Jungian and Post-Jungian Reflections|نووسەر١=Hockley, L. , and Gardner, L.|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠١٠}} </div> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیوتە|گرێگری ھاوس}} * [http://www.imdb.com/character/ch0015927/?ref_=tt_cl_t1 گرێگری ھاوس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171106082935/http://www.imdb.com/character/ch0015927/?ref_=tt_cl_t1 |date= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ }} لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت]]. * [http://www.sherlockian-sherlock.com/md-house-modelled-after-sherlock-holmes.php وتارێک بەراورد لە نێوان د. ھاوس و شێرلۆک ھۆڵمزدا دەکات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200220123424/http://www.sherlockian-sherlock.com/md-house-modelled-after-sherlock-holmes.php |date=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠ }}. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠|مۆسیقا}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٤٤٥٠٩|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Gregory House (fictional character)}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:بێدینەکان]] [[پۆل:بێدینە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن]] tewg914oi3rlzrxao1h0qxt8vm8cumg ڤایکینگ ٢ 0 137553 1695388 1475766 2026-10-27T01:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1695388 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Viking2lander1.jpg|وێنۆک|ڤایکینگ ٢]] '''ڤایکینگ ٢''' ({{بە ئینگلیزی|Viking 2}}) دووەم کەشتی ئاسمانی ناسا بوو کە لە چوارچێوەی بەرنامەی 'ڤایکینگ' ناردی. ئەو کەشتییە مانگێکی دەسکردی لەگەڵ بوو بۆ ئەوەی خوول بە دەوری مەریخدا بکات، و ئامێری ڤایکینگیش لەسەر مەریخ لێکۆڵینەوە بکات. ئەوە بوو ئەو ئامێرە بەردەوام بوو تا ١٢٨١ رۆژی سەر مەریخ، بە واتای لە کار کەوت لە ڕێکەوتی ١٢ نیسانی ساڵی ١٩٨٠ بە هۆکاری ئەوەی هێز و توانای پاترییەکەی و ھێزی تێدا نەما، بەڵام مانگە دەسکردەکە بەردەوام بوو هەتا ٢٥ی تەممووزی ساڵی ١٩٧٨. ئەو مانگە دەسکردە توانی ٧٠٦ خوول بە دەوری [[مەریخ]]دا بکات و وە توانی نزیکەی ١٦٠٠٠ هەزار وێنەی بنێرێتەوە سەر [[زەوی]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html|سەردێڕ="ئەرکی ڤایکینگ بۆ مەریخ"|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231206095644/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناردنی == کەشتی ئاسمانی ڤایکینگ ٢ لە ٩ ئەیلوولی ساڵی ١٩٧٥ ڕەوانەی دەرەوەی زەوی کرا بە ئامانجی ناردنە سەر هەسارەی [[مەریخ]] لە ناو دڵی مووشەکی (تیتان ٣) مانگە دەسکردەکە دوای ٣٣٣ ڕۆژ ئینجا وێنەی مەریخی ناردەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1975-083A|سەردێڕ="ڤایکینگ ٢ خولگەکردنەکەی".|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221219174856/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1975-083A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== [https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html ماڵپەری ڤایکینگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231206095644/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/viking.html |date= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{کەشتییە ئاسمانییەکانی ھەسارەی بارام}} {{پۆلی کۆمنز|Viking 2}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] ne152aspn4aknyz4p44sjwfbhaecaef ڤیکۆدین 0 138968 1695524 1532866 2026-10-27T07:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1695524 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Vicodin5mg.jpg|وێنۆک]] '''ڤیکۆدین''' بریتییە لە [[ئازارشکێن|ئازار شکێنێک]] کە هەڵگری نیشانەیەکی بازرگانییە، [[هیدرۆکۆدین]] و [[پانادۆڵ]] (ناسراوە هەروەها بە ئاسیتامینوفین) تێدایە. ڤیکۆدین بەکاردێت بۆ سووک کردنی [[ئێش|ئازاری]] ناوەندی و زۆر.<ref>[http://www.drugs.com/vicodin.html Vicodin Information from Drugs.com<!-- Bot generated title -->]</ref> ئەو بە شێوەی کەمپسولە بوونی هەیە ئەمەش بە ناوەکانی ڤیکۆدین، ڤیکۆدین ئێس یان ئێچ بی ڤایکۆدین نووسراوە تەنها لەسەر یەک لای شووشەکەی (بەرگەکەی). بڕی پانادۆڵ لە هیدرۆکۆدین زیاترە تێیدا ئەمەش لەبەر ئەوەی پێکهاتەکەی بڕێکی زیاتر ماددەی ڕێکخستنی تێدایە. هیدرۆکۆدین دێت هەروەها لە تێکەڵەیەکدا لەگەڵ [[ئایبووپرۆفێن|ئیبۆپرۆفێن]]، کە دەست دەکەوێت لە ژێر ناوی بازرگانی [[ڤیکۆبرۆڤین]]. == سەرچاوەکان == {{کۆمنز|Vicodin|ڤیکۆدین}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|پەرستاری|کیمیا}} {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} on63d9taz61v9171stmq3ifywfvbq0z وتووێژ:نیویۆڕک 1 140345 1695563 1676970 2026-10-27T10:12:39Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695563 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[نیویۆرک (شار)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=551391 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160310213854/http://knwe.org/direje.aspx?besh=araste&cor=8&jimare=11869 بۆ http://www.knwe.org/Direje.aspx?Cor=8&Besh=Araste&Jimare=11869 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤٧، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[نیویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=844093 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110930082527/http://www.mpiweb.org/Archive?id=2972 بۆ http://www.mpiweb.org/Archive?id=2972 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140407134046/http://www.nyc.gov/html/lmec/html/about/nycapital.shtml بۆ http://www.nyc.gov/html/lmec/html/about/nycapital.shtml زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190118155504/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm بۆ http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20200213005215/https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/PEP/2017/GCTPEPANNR.US24PR بۆ https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/PEP/2017/GCTPEPANNR.US24PR زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٣٦، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1610052 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151203093200/http://articles.sun-sentinel.com/2009-11-19/features/0911180065_1_new-yorkers-fast-paced-big-apple بۆ http://articles.sun-sentinel.com/2009-11-19/features/0911180065_1_new-yorkers-fast-paced-big-apple زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250414225445/https://www.rprealtyplus.com/international/new-york-is-2025s-richest-city-with-123-billionaires-119516.html بۆ https://www.rprealtyplus.com/international/new-york-is-2025s-richest-city-with-123-billionaires-119516.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121122040556/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/zenger/zengeraccount.html بۆ http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/zenger/zengeraccount.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170525074050/http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html بۆ http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200102084000/https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/why-new-york-city-is-a-major-destination-for-lgbt-travelers/ بۆ https://theculturetrip.com/north-america/usa/new-york/articles/why-new-york-city-is-a-major-destination-for-lgbt-travelers/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210816095750/https://w2.weather.gov/climate/local_data.php?wfo=okx بۆ http://w2.weather.gov/climate/local_data.php?wfo=okx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211201112345/https://www.weather-us.com/en/new-york-usa/new-york-climate بۆ https://www.weather-us.com/en/new-york-usa/new-york-climate زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210402143659/https://www.ispu.org/wp-content/uploads/2018/08/MAP-NY-Key-Findings-Web.pdf بۆ https://www.ispu.org/wp-content/uploads/2018/08/MAP-NY-Key-Findings-Web.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230713051730/https://www.expedia.com/stories/most-photographed-places-in-the-world/ بۆ https://www.expedia.com/stories/most-photographed-places-in-the-world/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250223082931/https://time.com/6094319/new-york-after-sept-11/ بۆ https://time.com/6094319/new-york-after-sept-11/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://a860-gpp.nyc.gov/concern/nyc_government_publications/05741v36b *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220705192206/https://rioc.ny.gov/173/Aerial-Tramway-Vital-Statistics بۆ https://rioc.ny.gov/173/Aerial-Tramway-Vital-Statistics زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٤٩، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1613676 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://eportfolios.macaulay.cuny.edu/seminars/bellamy10/articles/s/t/a/Staten_Island_Parks_55d6.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190412032610/http://www.nyc.gov/html/dot/downloads/pdf/2014-isci.pdf بۆ http://www.nyc.gov/html/dot/downloads/pdf/2014-isci.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110714063833/http://www.ameredia.com/resources/demographics/asian_american.html بۆ http://www.ameredia.com/resources/demographics/asian_american.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240501111953/https://www.uslsuperleague.com/news/2024/04/12/brooklyn-fc-reveal-shared-identity-for-usl-super-league-brand/ بۆ https://www.uslsuperleague.com/news/2024/04/12/brooklyn-fc-reveal-shared-identity-for-usl-super-league-brand/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241115050433/https://www.nyacep.org/practice-resources-2/resources/medical-students/new-york-medical-schools بۆ https://www.nyacep.org/practice-resources-2/resources/medical-students/new-york-medical-schools زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٣٨، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1617127 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260107175540/https://rioc.ny.gov/169/History بۆ https://rioc.ny.gov/169/History زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://a860-collectionguides.nyc.gov/repositories/2/archival_objects/790931 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٣٤، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1620297 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210820174915/https://new.mta.info/document/14061 بۆ https://new.mta.info/document/14061 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:١٨، ٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1623310 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250219095329/https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ بۆ https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٢٠، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1665142 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150923222511/http://www.bis.org/statistics/r_qa1306_hanx18.pdf بۆ http://www.bis.org/statistics/r_qa1306_hanx18.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٤١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1669093 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211118141533/https://ferryhawks.com/news/2021/11/17/Your_FerryHawks_2.aspx بۆ https://ferryhawks.com/news/2021/11/17/Your_FerryHawks_2.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260221204250/https://www.vitalcitynyc.org/vital_signs/gun-violence-in-new-york-city-the-data بۆ https://www.vitalcitynyc.org/vital_signs/gun-violence-in-new-york-city-the-data زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٣١، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1676969 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260825193116/https://www.nyrealestatetrend.com/home-prices-and-property-values-in-new-york/ بۆ https://www.nyrealestatetrend.com/home-prices-and-property-values-in-new-york/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٣٤، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نیوویۆرک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695562 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251205030337/https://www.qchron.com/editions/queenswide/city-lauds-armenian-culture-in-queens/article_b2885ecf-d09f-5d9b-b84d-5b2955d3cc83.html بۆ https://www.qchron.com/editions/queenswide/city-lauds-armenian-culture-in-queens/article_b2885ecf-d09f-5d9b-b84d-5b2955d3cc83.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:١٢، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) s6m4js0s1qifuevtabbt7wyp490gc0o ڕەشک 0 140630 1695212 1694843 2026-10-26T17:05:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1695212 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەشک | ناوی_خۆماڵی = Rashk | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٩٩٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕەشک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ڕەشک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئاشی بارام]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ھەوارەبەرزەی شارباژێڕ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دەشتی زاخە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەوزان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ef34hch43ct4gwfgi9s6da1qnf3ym0d ژاڵەی سەروو 0 141341 1695106 1365782 2026-10-26T13:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695106 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = گەڕەکی ژاڵەی سەروو | ناوی_خۆماڵی = neighborhood Zhala Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گەڕەک]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٥٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان =٤٠٠٠ کەس | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =٧٠٤}}<ref name=":0" /> گەڕەکی ژاڵەی سەروو، کەوتووەتە دەروازەی شاری سلێمانی، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Facebook|ناونیشان=https://www.facebook.com/profile.php?id=100076304287208&mibextid=ZbWKwL|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.facebook.com}}</ref> == جوگرافیا == ژاڵەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قڕگە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ڕازیانە، تانجەرۆ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھوانە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 0w67rds622ac8ckl97jzwy1vtl05vxf ژاڵەی سەفەر 0 149016 1695107 1649034 2026-10-26T13:33:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695107 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی سەفەر | ناوی_خۆماڵی = Zhalay Safar | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی کەلار]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 334 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی سەفەر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی کەلار]](ناوەند)، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ژاڵەی سەفەر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چەمە بسمیلا]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مچەشەل]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[چاڵەڕەشی کۆن]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەیدخەلیل فەقێ مستەفا]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] l9056aie2aj1r1ca7g8i81w5hl9d737 ژاڵەی دەربەند 0 150895 1695105 1649035 2026-10-26T13:33:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695105 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی دەربەند | ناوی_خۆماڵی = Jalai Darband | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی چەمچەماڵ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 697 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی دەربەند''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی چەمچەماڵ]](ناوەند)، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵەی دەربەند''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شێخ مەند]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[باسەڕە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سۆڵەی تازە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قولە، چەمچەماڵ|قولە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ژاڵەی کرپچنە]] * [[ژاڵەی حاجی قادر]] * [[ژاڵەی سەروو]] * [[ژاڵەی خواروو]] * [[ژاڵەی سەفەر]] * [[ژاڵەی گەورە]] * [[ژاڵەی بچوک]] {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 1vh61ygdd3oalmhs2jrzcc8utnm1gdy ژاڵەی کرپچنە 0 153367 1695108 1649033 2026-10-26T13:33:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695108 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی کرپچنە | ناوی_خۆماڵی = Zhalai Krpchna | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 942 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی کرپچنە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵەی کرپچنە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[جافەران]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ھەزارکانی، سەنگاو|ھەزارکانی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ئەستێڵی سەروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کچان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ژاڵە]] * [[ژاڵەی دەربەند]] * [[ژاڵەناو]] * [[ژاڵەی حاجی قادر]] * [[ژاڵەی سەفەر]] * [[ژاڵەی خواروو]] * [[ژاڵەی سەروو]] * [[ژاڵەی گەورە]] * [[ژاڵەی بچووک]] {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 1txxcpqxoa75r2t6575v7tjin0d2e5f ژاڵەی گەورە 0 153369 1695109 1649032 2026-10-26T13:33:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695109 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ژاڵەی گەورە | ناوی_خۆماڵی = Zhalai Big | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 477 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ژاڵەی گەورە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ژاڵەی گەورە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دێی ڕەشە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[تەپەسپی، قادرکەرەم|تەپەسپی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ئاوەبۆرەکەی خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی بچووک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ژاڵە]] * [[ژاڵەی دەربەند]] * [[ژاڵەناو]] * [[ژاڵەی حاجی قادر]] * [[ژاڵەی سەفەر]] * [[ژاڵەی خواروو]] * [[ژاڵەی سەروو]] * [[ژاڵەی کرپچنە]] * [[ژاڵەی بچوک]] {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 49qmxj8by5x2tdk2g6me4dxzginmbmf ژەنگ 0 156975 1695323 1444705 2026-10-26T22:33:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە) 1695323 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Rust_on_iron.jpg|وێنۆک| ڕەنگەکان و پێکهاتەی ڕووی کونیلەداری ژەنگ]]   '''ژەنگ''' ئۆکسیدی ئاسنە، بەزۆری ئۆکسیدێکی سوور-قاوەییە کە بەهۆی کارلێکی [[ئاسن]] و [[ئۆکسجین]] لە ئامادەبوونی [[ھاندان|کارای]] [[ئاو]] یان [[ھەڵمی ئاو|شێی هەوادا]] دروست دەبێت. ژەنگ پێکدێت لە ئۆکسیدی ئاسن(III)ی ئاوی (Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub>·nH<sub>2</sub>O) و ئۆکسیدی ئاسن(III)-هایدرۆکسیدی (FeO(OH)، Fe(OH)<sub>3</sub>)، و بە شێوەیەکی گشتی پەیوەندی بە [[داخوران|ژەنگاویبوونی]] ئاسنی پاڵاوتەوە هەیە. ئەگەر کاتێکی پێویست بدرێت، هەر بارستەیەکی ئاسن، لە بوونی ئاو و ئۆکسجین، لە کۆتاییدا دەکرێت بە تەواوی بگۆڕێت بۆ ژەنگ. ژەنگاوی ڕووکار بە شێوەیەکی باو پووچەڵ و وردەیە، و هیچ پارێزگارییەک بۆ ئاسنی ژێرەوە دابین ناکات، بە پێچەوانەی دروستبوونی ژەنگی مس لەسەر ڕووی مس. ''ژەنگاوی'' زاراوەیەکی باوە بۆ [[داخوران|ژەنگاویبوونی]] ئاسنی توخمیی و ئالۆویەکانی وەک [[پۆڵا]]. زۆرێک لە [[کانزا|کانزاکانی]] تریش تووشی ژەنگێکی هاوشێوە دەبن، بەڵام ئۆکسجینەکانی دەرئەنجامی ئەمانە بە شێوەیەکی باو پێیان ناوترێت "ژەنگ". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Rust, n.1 and adj.|ناونیشان=https://www.oed.com/view/Entry/169112|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=OED Online|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|زمان=en}}</ref> چەندین جۆری ژەنگ جیا دەکرێنەوە هەم بە چاو و هەم بە سپێکترۆسکۆپی، و لە ژێر دۆخی جیاوازدا دروست دەبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=Interview, David Des Marais|ناونیشان=http://nasa.gov/centers/ames/multimedia/audio/MER/mer13.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071113202732/http://nasa.gov/centers/ames/multimedia/audio/MER/mer13.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وێبگە=NASA|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> جۆرەکانی تری ژەنگ بریتین لە ئەنجامی کارلێکەکانی نێوان ئاسن و کلۆر لە ژینگەیەکدا کە لە ئۆکسجین دابڕابێت. شیشی کۆنکرێت ('''reinforcing''' bar یان Rebar) کە لە [[کۆڵەکە|ستوونی]] [[کۆنکریت|کۆنکرێتی]] ژێر ئاودا بەکاردەهێنرێت, ژەنگێکی سەوز دروست دەکات, نموونەیەکە. هەرچەندە ژەنگاویبوون بەگشتی لایەنێکی نەرێنی ئاسنە، بەڵام جۆرێکی تایبەتی ژەنگاوییە کە بە ''ژەنگێکی جێگیر'' ناسراوە، دەبێتە هۆی ئەوەی کە تەنەکە پۆشاکێکی تەنک لە ژەنگاوی بە سەرەوەیدا هەبێت. ئەگەر لە شێی ڕێژەی کەمدا ڕابگیرێت، ئەوا چینە "جێگیر"ەکە دەکاتە پارێزەر بۆ ئاسنی ژێرخۆی، بەڵام بە ڕادەی ئۆکسایدەکانی تری وەک ئۆکسیدی ئەلەمنیۆم لەسەر [[فافۆن|ئەلەمنیۆم]] نا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ankersmit|یەکەم=Bart|دوایین٢=Griesser-Stermscheg|یەکەم٢=Martina|دوایین٣=Selwyn|یەکەم٣=Lindsie|دوایین٤=Sutherland|یەکەم٤=Susanne|سەردێڕ=Rust Never Sleeps: Recognizing Metals and Their Corrosion Products|ناونیشان=http://www.depotwijzer.be/sites/default/files/files/rust_never_sleeps.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809005011/http://www.depotwijzer.be/sites/default/files/files/rust_never_sleeps.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=depotwijzer|بڵاوکەرەوە=Parks Canada}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|زانستی ماددە|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Rust}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئاسن]] [[پۆل:داخوران]] nyd3khaaib5xct533qnpqj2li1p28el ژۆن کلێر تۆدیبۆ 0 157395 1695179 1532439 2026-10-26T16:36:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695179 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Francia-usa-27.jpg|وێنۆک|ژۆن کلێر تۆدیبۆ بەدرێسی ھەڵبژاردەی فەڕەنسا، ئازاری ٢٠١٩.]] '''ژۆن کلێر دیمیتری رۆجێر تۆدیبۆ''' (لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩) یاریزانێکی پیشەگەری فەڕەنسییە کە یاری بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنای]] ئیسپانی دەکات لە ڕۆڵی بەرگریکاریدا یان بەرگریکاری ناوەڕاست یاریدەکات. == یاریکردن == === تۆڵۆس === تۆدیبۆ لە یانەی «لێی لیلا» ەوە پەیوەندی بە یانەی تۆلۆسەوە کرد لە ساڵێ ٢٠١٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lesviolets.com/actu/a-la-decouverte-de-jean-clair-todibo,41328.html|سەردێڕ=À la découverte de Jean-Clair Todibo|trans-title=On the discovery of Jean-Clair Todibo|بڵاوکەرەوە=Les Violets|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=French|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190506192146/https://www.lesviolets.com/actu/a-la-decouverte-de-jean-clair-todibo,41328.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم یاری خۆی لە ڕێکەوتی ئابی ٢٠١٨ بوو، لە یارییەکی دێربی دژی یانەی «بۆردۆ»، لە ٨٩ خوولەکی یارییەکە بەشداربوو لە بردنەوەیەکی (٢–١) لە یاریگای خۆیاندا. لە ١ی ئەیلوولی ٢٠١٨، بەشداریکرد لە ٢٦ خوولەکی یاری دژی یانەی «گوینکامپ» لە بردنەوەیەکی (٢–١)دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Le TFC s'impose à Guingamp 2–1, revivez la victoire des Violets !|trans-title=TFC impose themselves on Guingamp with a 2–1 win, relive the Violets' victory!|ناونیشان=https://www.ladepeche.fr/article/2018/08/31/2860129-suivez-en-direct-tfc-guingamp-ce-samedi-a-20-heures.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=La Depeche|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=French|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190619200104/https://www.ladepeche.fr/article/2018/08/31/2860129-suivez-en-direct-tfc-guingamp-ce-samedi-a-20-heures.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆدیبۆ ١٠ یاریکرد بۆ یانەکە و توانی ١ گۆڵ تۆماربکات، گۆڵەکە یانەکەی ڕزگارکرد لە دۆڕاندا دژی یانەی «ڕێنس»، ئەنجامی کۆتایی یارییەکە (١–١) بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=À 10 contre 11, le TFC obtient le nul 1–1 à Rennes en toute fin de match|trans-title=With 10 men against 11, TFC obtain a 1–1 draw at Rennes right at the death|ناونیشان=https://www.ladepeche.fr/article/2018/09/30/2878896-suivez-rennes-tfc-en-direct-a-partir-de-15-heures.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=La Depeche|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=French}}</ref> === بارسێلۆنا === لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩، تۆدیبۆ ڕێککەوت لەگەڵ یانەی «[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]» تا بەخۆڕایی پەیوەندی بە یانەکەوە بکات بەبێ بەرامبەر لە تەممووزی ٢٠١٩، کاتێک کە ڕێککەوتنەکەی لەگەڵ یانەی «تۆلۆس» کۆتاییدەھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Todibo, Barça's new signing for 2019–20|ناونیشان=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/969593/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=FC Barcelona|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> بەڵام، بارسێلۆنا پلانەکەیان گۆڕی و یاریزانەکان گواستەوە بۆ ڕیزەیان لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩. تۆدیبۆ بوو بە بیست و دووھەمین یاریزانی [[فەڕەنسی]] کە پەیوەندی بە یانەی بارسێلۆناوە بکات و ژمارە ٦ی پێبەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1010921/jean-clair-todibo-transfer-to-fc-barcelona-brought-forward#|سەردێڕ=Jean-Clair Todibo transfer to FC Barcelona brought forward|بڵاوکەرەوە=FC Barcelona|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> تۆدیبۆ یەکەم یاری خۆی لەگەڵ بارسێلۆنا لە خوولی ئیسپانیدا دژی یانەی «ئێس دی ھوێسکا» بوو لە ڕێکەوتی ١٣ی نیسانی ٢٠١٩. تۆدیبۆ ستایشێکی زۆری بۆ کرا دوای یارییەکە. == لەگەڵ ھەڵبژاردە == تۆدیبۆ یەکەم یاری بۆ یانەی نێودەوڵەتی [[فەڕەنسا]]ی ئاستی تەمەنی ژێر ٢٠ ساڵان لە ڕێکەوتی ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بوو، لە یارییەکی یەکساندا لە یارییەکی دۆستانە لەگەڵ یانەی نێودەوڵەتی [[سویس|سویسڕای]] ئاستی تەمەن ژێر ٢٠ ساڵان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jean-Clair Todibo|ناونیشان=https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2547949962-jean-clair-todibo|بڵاوکەرەوە=French Football Federation|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|زمان=French|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327092904/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2547949962-jean-clair-todibo|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئامارەکان == <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=J. Todibo|ناونیشان=https://int.soccerway.com/players/jeanclair-todibo/480539/|وێبگە=Soccerway|بڵاوکەرەوە=Perform Group|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خوول ! colspan="2" |خوولی ناوخۆیی ! colspan="2" |جام ! colspan="2" |ئەوڕووپا ! colspan="2" |ئیتر ! colspan="2" |گشتی |- !پلە !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ |- | rowspan="3" |تۆلۆسی ئاستی پلە دوو |٢٠١٦–٢٠١٧ |خوولی فەرەنسا پلەی پێنجەم |١ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |١ |٠ |- |٢٠١٧–٢٠١٨ |خوولی فەرەنسا پلەی پێنجەم |٨ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٨ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٩ !٠ ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !٩ !٠ |- |تۆلۆس |٢٠١٨–٢٠١٩ |خوولی فەڕەنسی |١٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— |١٠ |١ |- |[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] |٢٠١٨–٢٠١٩ |خوولی ئیسپانی |٢ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— |٠ |٠ | colspan="2" |— |٢ |٠ |- ! colspan="3" |کۆی گشتی !٢١ !١ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٢١ !١ |} == دەستکەوتەکان == '''بارسێلۆنا''' * خوولی ئیسپانی یەک جار: ٢٠١٨–٢٠١٩ == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|فەڕەنسا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Jean-Clair Todibo}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] p280jhjlsf97f85yubv7gze7i4kb50c ڤالێنتینا تێرێشکۆڤا 0 157420 1695348 1661330 2026-10-26T22:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695348 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2 plainlist" cellspacing="3px" ! colspan="2" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="text-align: center;" width="100%" | width="10%" | | style="color:#000000;" width="80%" |ڤاڵنتینا تریشکۆڤا | width="10%" | |} |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" |([[زمانی ڕووسی|بە زمانی ڕوسی:]]<span lang="ru">ентина Владимировна Терешкова</span>) |- | colspan="2" align="center" |<div>[[پەڕگە:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک]]</div><div>تریشکۆڤا ساڵی 1969</div> |- | colspan="2" | ---- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" | زانیاری کەسی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ناو لەدایکبوونەوە | style=" " |ڤاڵنتینا تریشکۆڤا {| class="infobox infobox_v2 plainlist" cellspacing="3px" | style=" " |<span lang="ru">Валентина Владимировна Терешкова</span>) |} |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |لەدایکبوون | style=" " |[[٦ مارس]]ی [[١٩٣٧|1937]]<span class="noprint"> (تەمەن ٨٢ ساڵ)</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ھاوڵاتی | style=" " |[[ڕووسیا]] [[یەکێتیی سۆڤیەت]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ئەندام لە | style=" " |لیژنەی مەرکەزی بۆ حیزبی شوعی سۆڤیەت، مەجلسی دوما |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#f9f9f9;color:#000000;" | |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" | ژیانی پیشەیی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |قوتابخانە | style=" " |ئەکامدیمی سەربازی بۆ ئەندازیاری ھێزی ئاسمانی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |کار | style=" " |کەشتیوانی ئاسمانی، سیاسەتمەدار، سەرباز، ئەندازیار، فڕۆکەوان |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |حیزب | style=" " |حیزبی شوعی سۆڤێتی ڕوسیای یەکگرتوو |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |زمانی دایک | style=" " |[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |زمانی نوسین و گفتوگۆ | style=" " | [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ماوەی مانەوە لە بۆشایی ئاسمان | style=" " | ٤٢٧٢ خولەک |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" | واژوو |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" |[[پەڕگە:Valentina Tereshkova Signature.svg|ناوەڕاست|وێنۆک]] |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #b5adff dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" | |} [[پەڕگە:The Soviet Union 1963 CPA 2890 stamp (Second 'Team' Manned Space Flight. Portrait of Valentina Tereshkova).jpg|alt=<nowiki>[[File:Valentina Tereshkova (January 1963).jpg|thumb|Valentina Tereshkova (January 1963)]</nowiki>|وێنۆک]] '''ڤاڵنتینا فلا دیمیروفنا نریشکۆڤا''' (لە ٦ مارسی ١٩٣٧ لەدایکبووە)، کەشتیوانێکی ئاسمانی خانەنشینە، توانیویەتی بفڕێت بۆ بۆشایی ئاسمان لەسەر کەشتی فوستک ٦ لە ساڵی ١٩٦٩ و یەکەم ژن بووە لە مێژوو کە بفڕێت بۆ بۆشایی ئاسمان و تاکە ژن بووە کە بە تەنھا فڕینی بۆ بۆشایی ئاسمان بەبێ کۆمەڵ ئەنجام دابێت. لە گوندێکی بچووک لەدایک بووە کە ناوی (بولشویا ماسلینیکۆڤا) لە ھەرێمی (یارۆسلاڤل)، دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی کە قوتابخانە دەستی کرد بە کارکردن لە کارگەی تایەکان پاشان ئەندازیاری خوێند و ڕاھێنانی کرد لە نیشتنەوە بە پەڕەشوت. ڤاڵنتینا و چوار لە ھاوڕێکانی (تتیانا کوزنتسوڤا، ئرینا سولویوڤا، زھانا یرکینا، فالنتینا بونومریڤا) ھەڵبژێدران لەنێوان چوارسەد داواکار بۆ ئەوەی ببن بە کەشتیوانی ئاسمانی. لە ١٦ی حوزەرانی ١٩٦٣، تریشکۆڤا توانی بفڕێت بۆ بۆشایی ئاسمان لەسەر کەشتی فوستوک ٦ کە یەکەم ئەفرەت بوو کە ئەو کارە بکات، و ١٩ ساڵی تری ویست ھەتاوەکو ئافرەتێکی تر بڕوات بۆ بۆشایی ئاسمان (سفیتلانا سافیتسکایا)، بەڵام ئەو چوار ئافرەتەی کە لەگەڵ تریشکۆڤایا ھەڵبژێردران نەیانتوانی گەشت بۆ بۆشایی ئاسمان بکەن == باری خێزانی == باوکی یەکێک پاڵەوانانی شەڕ ھەژمار دەکرێت کە لەکاتی شەڕ لەگەڵ نازییەکان گیانی لەدەست دا، تریشکۆڤا لەساڵی ١٩٦٣ ھاوسەرگیری لەگەڵ کەشتیوانی ئاسمانی (ئیدریان نیکۆلاڤ) کرد و لە ساڵی ١٩٦٤ کچێکیان بوو بەناوی (ئلینا). تریشکۆڤا لە ساڵی ١٩٨٢ تەڵاق درا پاشان ھاوسەرگیری لەگەڵ دکتۆر (شابوشنیکوف) کە ساڵی ١٩٩٩ گیانی لەدەست دا. == لە ئاستی لێھاتوویی == لە ئەکادیمی زوھوفسکی ھێزی ئاسمانی دەستی بە خوێندن کرد و لە ساڵی ١٩٦٩ دەرچوو وەک ئەندازیارییەکی بۆشایی ئاسمان و لەساڵی ١٩٧٧ بڕوانامای دکتۆرای لە ئەندازیاری بەدەست ھێنا. لە چەندین پلەو پایەی حکومەت کاری کردووە: * ١٩٦٦–١٩٧٤ کاری کردووە وەک یەکێک لە ئەندامانی مەجلسی بڵندی یەکێتی سۆڤیەت. * ١٩٧٤–١٩٨٩ دامەزرا لە دیوانی بەڕێوبەرایەتی یەکێتی سۆڤیەت * ١٩٩٦–١٩٩١ لە لیژنەی مەرکەزی بۆ حیزبی شوعی کاری کردووە * لە ساڵی ١٩٧٧ خانەنشین کرا بە داواکاری سەرۆکی ڕووسیا == چالاکیی کۆمەڵایەتی == لە ساڵی ٢٠١١ لە پارتی ڕووسیای یەکگرتوو لە لیستی ناوچەیی یارۆسلاڤ بۆ دۆمای دەوڵەتی ڕووسیا هەڵبژێردرا. تێرێشکۆڤا لەگەڵ ئیلێنا میزولینا، ئیرینا یارۆڤایا و ئەندرێ سکۆچ <ref>[https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/ Андрей Владимирович Скоч: биография (lenta.ru)]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/ |سەردێڕ=Скоч Андрей Владимирович: карьера в Госдуме и благотворительность {{!}} Агентство деловых новостей "Бизнес-вектор" (business-vector.info) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308230532/https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://pg21.ru/page66932 Андрей Скоч (pg21.ru)]</ref>، ئەندامی گروپێکی جێگری نێوان کوتلەییەکانن بۆ پاراستنی بەها مەسیحییەکان؛ بەم پێگەیە پشتگیری لە هێنانەکایەی هەموارکردنەوەکانی دەستووری ڕووسیا کرد، کە بەپێی ئەو یاسایە "ئۆرتۆدۆکسی بنەمای ناسنامەی نەتەوەیی و کولتووری ڕووسیایە". جێگری سەرۆکی لیژنەی دومای ویلایەتی بۆ پێکهاتەی فیدراڵی و خۆبەڕێوەبەری ناوخۆیی لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ەوە. == خەڵاتەکان == تریشکۆڤا چەندین خەڵاتی وەرگرتووە لەوانەش ([[پاڵەوانی یەکێتی سۆڤیەت]]، [[چێکۆسلۆڤاکیا]]، [[ڤیێتنام]]، [[مەنگۆلیا]] و چەندینی تر، توانیویەتی ١٢ خەڵات بەدەست بھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =//ar.wikipedia.org/wiki/فالنتينا_تريشكوفا|سەردێڕ =فالنتینا تریشکوفا |زمان =عەرەبی |سەردان = ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فڕین|ژن|سیاسەت|فڕینی بۆشایی|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Valentina Tereshkova}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:جەنەراڵەکانی ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت]] 5n7gf2iavmxvpdihjm4e67ro3im27n5 ڤۆڵتیە 0 157622 1695404 1477179 2026-10-27T01:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1695404 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:AA AAA AAAA A23 battery comparison-1.jpg|وێنۆک|باتری یەکێک لە سەرەکی ترین سەرچاوە کارەبایییە لە ئامێرە کارەبایییەکان.]] '''ڤۆڵتیە''' ({{بە ئینگلیزی|Voltage یا Electric potential difference}}) بریتییە لە پەستانی کارەبا. بە واتایەکی تر گەر لەبەینی دوو خاڵی دیاریکراو جیاوازی [[بارگەی کارەبایی]] ھەبێ پێی دەگوترێ ڤۆڵتیەی کارەبا ھەیە یاخود پەستانی کارەبا ھەیە. بە نمونەیەکی تر گەر دوو تانکی [[ئاو]] ھەبێت، و ئاستی ئاوی یەکێکیان بەرزتر بێت لەوی تریان، کەواتە پەستانی ئاو ھەیە و گەر بە بۆڕییەک بەیەکتر بگێنرێن ئاو لە تانکی ئاست بەرزەکەوە بۆ تانکی ئاست نزمەکە جوڵە دەکات. بە ھەمان شێوە، گەر بڕی بارگەی کارەبایی لە خەزانێک دا زیاتر لە خەزانێکیتر کۆ ببێتەوە، دەگوترێ پەستانێکی کارەبا ھەیە. کاتێک گێنەرێکی کارەبا لە نێوان ئەم دوو خەزانە کارەبایییە ببەسترێ، بارگە کارەبایییەکان لە شێوەی [[تەزووی کارەبایی|تەزووی کارەبا]] لە خەزانی گەورەکەوە بۆ خەزانە کەمەکە جووڵە دەکەن. لە کارەبای وەستاودا ڤۆڵتیە بریتییە لە بڕی ئەو ئیشەی کە ئەنجام دەدرێ لەسەر [[بارگەی ئەزموون]]. بە پێی [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستەمی نێودەوڵەتی یەکە]] (SI)، یەکەی ڤۆڵتیە بریتییە لە ڤۆڵت (Volt). یەک ڤۆڵت یەکسانە بە (Joule/coulomb).<ref>{{SIbrochure8th}} {{SIbrochure8th}}</ref> ھێمای ڤۆڵتیە بریتییە لە (ΔV یا V). بە پێی [[یاسای ئۆم]]، ڤۆڵتیە ڕاستەوانە دەگۆڕێ لەگەڵ تەزووی کارەبایی و [[بەرگری کارەبایی]]: {{ltr}} <math>V = I R </math> {{ltr/end}} لێرەدا: * V بریتییە لە ڤۆڵتیەی کارەبا. * I بریتییە لە تەزووی کارەبا. * R بریتییە لە بەرگری کارەبا. ڤۆڵتمیتەر (Voltmeter) ئەو ئامێرەیە کە بە شێوەی ھاوتەریب لەگەڵ ئەو شوێنە دەبەسترێ کە پێوانەی ڤۆڵتیەی بۆ دەکرێ. بۆ نمونە گەر بمانھەوێ ڤۆڵتیەی باترییەک بپێوین دەبێ ڤۆڵتمیتەرەکە لە دوو جەمسەری موجەب و سالبی باترییەکە ببەسترێ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Voltage</ref> [[پەڕگە:9VBatteryWithMeter.jpg|وێنۆک|مۆڵتیمیتەرێک کە سودی لێدەبینرێ وەل ڤۆڵتمیتەر بۆ پێوانی ڤۆڵتیەی باترییەکی ٩ ڤۆڵتی.]] == پێناسە == جگەلەو پێناسانەی لەسەرەوە ھاتونە، دەشێ ڤۆڵتیە بەم شێوەیەش پێناسە بکڕێ کە: بارگەی سالب ڕادەکێشرێ بۆلای ڤۆڵتیەی بەر، وە بە پێچەوانەشەوە، بارگەی موجەب ڕادەکێشرێن بۆ لای ڤۆڵتیەی نزم. بە پێی ئەو پێناسەیە، ئاڕاستەی تەزووی کارەبا لە ڤۆڵتیەی بەرزەوە بۆ ڤۆڵتیەی نزمە. === پێناسە وەک پەستانی کارەبا === ڤۆڵتیە کە لە خاڵی (<math display="inline">x_B</math>) گەورەترە لە خاڵی (<math display="inline">x_A</math>)، بەشێوەی خوارەوە وێنا دەکرێت: {{ltr}} <math>\begin{align} \Delta V_{AB} &= V(x_B) - V(x_A) \\ &= - \int_{r_0}^{x_B} \vec{E} \cdot d\vec{l} - \left( - \int_{r_0}^{x_A} \vec{E} \cdot d\vec{l} \right)\\ &= -\int_{x_A}^{x_B} \vec{E} \cdot d\vec{l} \end{align} </math> {{ltr/end}} لەم حاڵەتەدا ڤۆڵتیە بەرز دەبێتەوە لە خاڵی A بۆ خاڵی B. ئەو ڤۆڵتیەیەش یەکسانە بە توانای ئەنجامدانی ئیش لە سەر بارگەیەک کە لە ڤۆڵتیەی بەرزەوە پاڵ دەدرێ بۆلەی ڤۆڵتیەی نزم. ئەم ئیشە دەشێ بریتی بێت لە ڕووناک کردنەوەی گڵۆپێک، ھەڵسوڕانی پانکەیەک … ھتد. == یەکەی پێوانەیی == ڤۆڵت یەکەی پێوانەیی ڤۆڵتیەیە و ھێماکەی بریتییە لە (V). ئەم یەکەیە لەبەر ڕێزی زانا ئەلێساندڕۆ ڤۆڵتا (١٧٤٥–١٨٢٧ ز) ناو لێنراوە کە یەکەم کەس بوو کە بە فەرمی باتری کیمیایی لەسەر ناوی تۆمار کرا. == بەکارھێنان == == ئامێری پێوانی ڤۆڵتیە == لە ڕێی چەند ئامێرێکەوە دەشێ ڤۆڵتیە بپێورێت، بۆ نمونە: [[ڤۆڵتمیتەر]]، [[ئۆسیلۆسکۆپ]] (oscilloscope). ڤۆڵتمیتەری ئەنەلۆگ پێک ھاتوە لە کۆیلێک کە بە تێپەڕبوونە تەزووی کارەبا بە ناویدا، دەبێتە ھۆی جوڵە پێکردنی میلی ڤۆڵتمیتەرەکە. لافانی میلی ڤۆڵتمیتەرەکە بەندە لەسەر بڕی تێپەڕ بوونی تەزووی کارەبا. لە ئۆسیلۆسکۆپدا بە پێی ئاستی ڤۆڵتیە ئەو گورزە ئەلێکتڕۆنە بەر شاشەکە دەکەوێ زیادتر لادەدات. ھەرچەند ڤۆڵتیە زیاد بکات، ئاستی لادانەکە لە شێوەی ئەستونی زیاد دەکات. ھەڵبەت ڤۆڵتمیتەر بەکارھێنانی لە بازاڕەکان زیادترە. بە کارھێنانی ئۆسیلۆسکۆپ بە ھۆی نرخی گران و گەورەیی و ئاڵۆزی لە بەکارھێنانی تەنھا لە لایەن چینێکی کەمەوە بەکار دەھێنرێت. == مێژوو == پاڵھێزی پەستانی کارەبایی (''electromotive force'') یەکەم جار لە نامەیەکی زانا ڤۆڵتاوە بەکار ھاتوە کە لە ساڵی ١٧٩٨ بۆ گلۆڤانی ئاڵدینی نوسیبووی. وە (''Annales de chimie et de physique'') بۆ یەکەمجار بەکاری ھێنا لە توێژینەکەی کە لە ساڵی ١٨٠١ بڵاو بۆوە.<ref>Robert N. Varney, Leon H. Fisher, "Electromotive force: Volta's forgotten concept", ''American Journal of Physics'', vol. 48, iss. 5, pp. 405–408, May 1980.</ref> پاشان لە ساڵانی ١٨٢٠ لە لایەن میشێڵ فاڕادای بە کار ھێنراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{پۆلی کۆمنز|Voltage}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:کارۆموگناتیسی]] ahuhu0axu2f7r0r6nj3wppcucqmz3gc ڤینیسیۆس جۆنیۆر 0 158824 1695501 1393693 2026-10-27T07:33:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695501 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg|وێنۆک|ڤینیسیۆس جۆنیۆر لەگەڵ یانەی فلامینگۆ لە جامی لیبەرتادۆسی ساڵی ٢٠١٨]] '''ڤینیسیۆس خۆسێ پایژاو دی ئۆلیڤێرا جۆنیۆر''' (لەدایکبووی ١٢ی تەممووزی ٢٠٠٠)، زیاتر ناسراو بە '''ڤینیسیۆس جۆنیۆر''' یان '''ڤینیسیۆس جر''' (بە [[پورتوگالی|پورتووگالی]]: [viˈnisjus ˈʒũɲoʁ])،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://forvo.com/word/vinícius_júnior/|سەردێڕ=Vinícius Júnior pronunciation: How to pronounce Vinícius Júnior in Portuguese|یەکەم=Forvo|دوایین=Team|وێبگە=Forvo.com}}</ref> یاریزانێکی پیشەگەری بەڕازیلییە کە یاری بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدریدی]] ئیسپانی دەکات لە ڕۆلی ھێرشبەردا. لەدایکبووی ساو گۆنچالۆ، شارێک لە ڕووبەری پەیوەندی بە شاری [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]، ڤینیسیۆس کاروانی پیشەگەری تۆپی پێی دەستیپێکرد لە یانەی فلامینگۆ، کە یەکەم یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا لە ئایاری ٢٠١٧، لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا. دوای چەند ھەفتەیەک، دەنگۆی پەیوەندیکردنی ڤینیسیۆس جۆنیۆر بە یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]] دەستیپێکرد کە لە دەرئەنجام ڤینیسیۆس پەیوەندی بە یانەکەوە کرد بە بڕی ٤٥ میلیۆن دۆلار.<ref name="pressReal">{{cite press release|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|title=Official Announcement: Vinicius Junior|date=23 May 2017|publisher=Real Madrid CF|access-date=3 December 2017|accessdate= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031201140/https://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|archivedate=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|deadurl=yes}}</ref> == کاروانی تۆپی پێ == === دەستپێک === کاروانی تۆپی پێی ڤینیسیۆس دەستیپێکرد لە ساڵی ٢٠٠٦، کە باوکی ڤینیسیۆس بردە یەکێک لە لقەکانی یانەی فلامینگۆ، لە گەڕەکەکانی موتوا لە ساو گۆنچالۆ کە لێی دەژیا. یانەکە ڤینیسیۆسیان دەستنیشانکرد لە ڕۆڵی باڵی چەپی بەرگری. لەدایکبووی خێزانێکی ھەژار، ڤینیسیۆس ڕۆیشتە ئەبۆلیچاو لەگەڵ خاڵی، ئولیسێس، بۆ کورتکردنەوەی دووری نینھۆ دۆ ئوروبا. یانەی فلامینگۆ بە شێوەیێکی دارایی یارمەتی خێزانی ڤینیسیۆسیاندا.<ref name="origin2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|ناونیشان=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/flamengo/noticia/o-comeco-de-tudo-onde-o-fominha-vinicius-junior-deu-seus-primeiros-chapeus.ghtml|وێبگە=Globo Esporte|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|زمان=Portuguese}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١٠، ڤینیسیۆس بەشداری لە وانە فووتساڵەکان دەکرد لە قوتابخانەی فلامینگۆ لە ساو گۆنچالۆ لە کانتۆ دۆ ریۆ، قوتابخانەیەکی بەناوبانگ لە ناوەڕاستی تیتێرۆی. لە ساڵی ٢٠٠٩، کاتێک ڤینیسیۆس ٩ ساڵ بوو، بەشداری کرد لە تاقیکردنەوەیەکی فووتساڵ لە فلامینگۆ. یانەکە تواناکانی ڤینیسیۆسیان بینی بەڵام چونکە ڤینیسیۆس تەنھا ٩ ساڵ بوو، داوای لێکرا کە ساڵێکی تر بێتەوە. بەڵام، ئەو بڕیاریدا کە دەیویست یاری تۆپی پێ بکات نەوەک فووتساڵ و نەگەڕایەوە. لە ئابی ٢٠١٠، ڤینیسیۆس دەرچوو لە تاقیکردنەوەکانی تۆپی پێی فلامینگۆ. === فلامینگۆ === ڤینیسیۆس یەکەم یاری خۆی بۆ فلامینگۆ ئەنجامدا لە ١٣ی ئایاری ٢٠١٧ کە لە خوولەکی ٨٢ وەک یاریزانی یەدەگ ھاتە نێو یاریگا لە یاریێکی یەکساندا لەگەڵ یانەی ئەتلەتیکۆ مینیێرۆ (١–١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=No duelo de favoritos, Flamengo e Atlético-MG empatam na estreia, e Maracanã vê estreia de joia de 16 anos|ناونیشان=http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos|بڵاوکەرەوە=espn.com.br|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170731152831/http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=El ‘merengue’ Vinicius Jr. debuta a los 16 años como profesional|ناونیشان=http://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20170514/422551482521/el-merengue-vinicius-jr-debuta-a-los-16-anos-como-profesional.html|وێبگە=Mundo Deportivo|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=Spanish|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190404003724/https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20170514/422551482521/el-merengue-vinicius-jr-debuta-a-los-16-anos-como-profesional.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوو ڕۆژ دواتر، ئەو گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەکە نوێکردەوە لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٢، کە مووچەکەی بە شێوەیەکی دیار بەرزکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|ناونیشان=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|وێبگە=Estadão Esportes|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|زمان=Portuguese|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190404003359/https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕێککەوتنە == ئامارەکان == === یانە === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خوول ! colspan="2" |کاس ! colspan="2" |کیشوەری ! colspan="2" |ئیتر ! colspan="2" |گشتی |- !ئاست !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ |- | rowspan="3" |فلامینگۆ |٢٠١٧ | rowspan="2" |[[:en:Campeonato_Brasileiro_Série_A|Série A]] |٢٥ |٣ |٤ |٠ |٧ |١ |١ |٠ |٣٧ |٤ |- |٢٠١٨ |١٢ |٤ |٢ |٠ |٥ |٢ |١٣ |٤ |٣٢ |١٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٣٧ !٧ !٦ !٠ !١٢ !٣ !١٤ !٤ !٦٩ !١٤ |- |ڕیال مەدرید کاستیا |٢٠١٨–١٩ |لا لیگا ئاستی پلە دوو |٥ |٤ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٥ |٤ |- | rowspan="3" |[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]] |٢٠١٨–١٩ | rowspan="2" |[[لا لیگا]] |١٨ |٢ |٨ |٢ |٤ |٠ |١ |٠ |٣١ |٤ |- |٢٠١٩–٢٠ |٧ |١ |٠ |٠ |٣ |٠ |٠ |٠ |١٠ |١ |- ! colspan="2" |گشتی !٢٥ !٣ !٨ !٢ !٧ !٠ !١ !٠ !٤١ !٥ |- ! colspan="3" |گستی !٦٧ !١٤ !١٤ !٢ !١٩ !٣ !١٥ !٤ !١١٥ !٢٣ |} === نێودەوڵەتی === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] |- !ساڵ !یاری !گۆڵ |- |٢٠١٩ |١ |٠ |- !گشتی !١ !٠ |} == دەستکەوتەکان == === ڕیال مەدرید === * جامی جیھانی یانەکانی فیفای ٢٠١٨<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/mundial-de-clubes/cronica/2018/12/22/5c1e81a2e5fdea02688b4580.html|سەردێڕ=El Madrid agranda su leyenda|trans-title=Madrid largen their legend|newspaper=Marca|دوایین=Rodríguez|یەکەم=José María|زمان=es|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191008171528/https://www.marca.com/futbol/mundial-de-clubes/cronica/2018/12/22/5c1e81a2e5fdea02688b4580.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''بەڕازیلی ئاستی تەمەنی ژێر ١٥ سالان''' * جامی ئەمریکای باشووری ئاستی تەمەنی ژێر ١٥ ساڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tabless/sa-u15-2015.html|سەردێڕ=2015 South American U-15 Championship|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]}}</ref> '''بەڕازیلی ئاستی تەمەنی ژێر ١٧ ساڵان''' * جامی ئەمریکای باشووری ئاستی ژێر ١٧ ساڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brasil golea 5-0 a Chile y es campeón del Sudamericano Sub-17|ناونیشان=http://www.conmebol.com/es/brasil-golea-5-0-chile-y-es-campeon-del-sudamericano-sub-17|بڵاوکەرەوە=CONMEBOL|زمان=Spanish|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> '''دەستکەوتە کەسییەکان''' * جامی ساو پاوڵۆی جۆنیۆر: باشترین یاریزان لە ڕۆڵی باڵی چەپی ھێرشبەردا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://globoesporte.globo.com/blogs/especial-blog/na-base-da-bola/post/selecao-da-copinha-tem-vinicius-junior-e-4-do-timao-pedrinho-e-o-melhor-jogador.html|سەردێڕ=Seleção da Copinha tem Vinícius Júnior e 4 do Timão; Pedrinho é o melhor jogador|بڵاوکەرەوە=Globoesporte.com|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * باشترین یاریزانی جامی ئەمریکای باشووری ئاستی تەمەنی ژێر ١٧ ساڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://globoesporte.globo.com/blogs/especial-blog/na-base-da-bola/post/selecao-da-copinha-tem-vinicius-junior-e-4-do-timao-pedrinho-e-o-melhor-jogador.html|سەردێڕ=Seleção da Copinha tem Vinícius Júnior e 4 do Timão; Pedrinho é o melhor jogador|بڵاوکەرەوە=Globoesporte.com|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * گۆڵکاری جامی ئەمریکای باشووری ئاستی تەمەنی ژێر ١٧ ساڵان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئیسپانیا|بەڕازیل|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Vinícius Júnior}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] ra7q4ch2wc3b9xc2p6reu4uh9l90r0v 1695551 1695501 2026-10-27T09:05:23Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695551 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg|وێنۆک|ڤینیسیۆس جۆنیۆر لەگەڵ یانەی فلامینگۆ لە جامی لیبەرتادۆسی ساڵی ٢٠١٨]] '''ڤینیسیۆس خۆسێ پایژاو دی ئۆلیڤێرا جۆنیۆر''' (لەدایکبووی ١٢ی تەممووزی ٢٠٠٠)، زیاتر ناسراو بە '''ڤینیسیۆس جۆنیۆر''' یان '''ڤینیسیۆس جر''' (بە [[پورتوگالی|پورتووگالی]]: [viˈnisjus ˈʒũɲoʁ])،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://forvo.com/word/vinícius_júnior/|سەردێڕ=Vinícius Júnior pronunciation: How to pronounce Vinícius Júnior in Portuguese|یەکەم=Forvo|دوایین=Team|وێبگە=Forvo.com}}</ref> یاریزانێکی پیشەگەری بەڕازیلییە کە یاری بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدریدی]] ئیسپانی دەکات لە ڕۆلی ھێرشبەردا. لەدایکبووی ساو گۆنچالۆ، شارێک لە ڕووبەری پەیوەندی بە شاری [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]، ڤینیسیۆس کاروانی پیشەگەری تۆپی پێی دەستیپێکرد لە یانەی فلامینگۆ، کە یەکەم یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا لە ئایاری ٢٠١٧، لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا. دوای چەند ھەفتەیەک، دەنگۆی پەیوەندیکردنی ڤینیسیۆس جۆنیۆر بە یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]] دەستیپێکرد کە لە دەرئەنجام ڤینیسیۆس پەیوەندی بە یانەکەوە کرد بە بڕی ٤٥ میلیۆن دۆلار.<ref name="pressReal">{{cite press release|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|title=Official Announcement: Vinicius Junior|date=23 May 2017|publisher=Real Madrid CF|access-date=3 December 2017|accessdate= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031201140/https://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|archivedate=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|deadurl=yes}}</ref> == کاروانی تۆپی پێ == === دەستپێک === کاروانی تۆپی پێی ڤینیسیۆس دەستیپێکرد لە ساڵی ٢٠٠٦، کە باوکی ڤینیسیۆس بردە یەکێک لە لقەکانی یانەی فلامینگۆ، لە گەڕەکەکانی موتوا لە ساو گۆنچالۆ کە لێی دەژیا. یانەکە ڤینیسیۆسیان دەستنیشانکرد لە ڕۆڵی باڵی چەپی بەرگری. لەدایکبووی خێزانێکی ھەژار، ڤینیسیۆس ڕۆیشتە ئەبۆلیچاو لەگەڵ خاڵی، ئولیسێس، بۆ کورتکردنەوەی دووری نینھۆ دۆ ئوروبا. یانەی فلامینگۆ بە شێوەیێکی دارایی یارمەتی خێزانی ڤینیسیۆسیاندا.<ref name="origin2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|ناونیشان=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/flamengo/noticia/o-comeco-de-tudo-onde-o-fominha-vinicius-junior-deu-seus-primeiros-chapeus.ghtml|وێبگە=Globo Esporte|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|زمان=Portuguese}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١٠، ڤینیسیۆس بەشداری لە وانە فووتساڵەکان دەکرد لە قوتابخانەی فلامینگۆ لە ساو گۆنچالۆ لە کانتۆ دۆ ریۆ، قوتابخانەیەکی بەناوبانگ لە ناوەڕاستی تیتێرۆی. لە ساڵی ٢٠٠٩، کاتێک ڤینیسیۆس ٩ ساڵ بوو، بەشداری کرد لە تاقیکردنەوەیەکی فووتساڵ لە فلامینگۆ. یانەکە تواناکانی ڤینیسیۆسیان بینی بەڵام چونکە ڤینیسیۆس تەنھا ٩ ساڵ بوو، داوای لێکرا کە ساڵێکی تر بێتەوە. بەڵام، ئەو بڕیاریدا کە دەیویست یاری تۆپی پێ بکات نەوەک فووتساڵ و نەگەڕایەوە. لە ئابی ٢٠١٠، ڤینیسیۆس دەرچوو لە تاقیکردنەوەکانی تۆپی پێی فلامینگۆ. === فلامینگۆ === ڤینیسیۆس یەکەم یاری خۆی بۆ فلامینگۆ ئەنجامدا لە ١٣ی ئایاری ٢٠١٧ کە لە خوولەکی ٨٢ وەک یاریزانی یەدەگ ھاتە نێو یاریگا لە یاریێکی یەکساندا لەگەڵ یانەی ئەتلەتیکۆ مینیێرۆ (١–١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=No duelo de favoritos, Flamengo e Atlético-MG empatam na estreia, e Maracanã vê estreia de joia de 16 anos|ناونیشان=http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos|بڵاوکەرەوە=espn.com.br|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170731152831/http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=El ‘merengue’ Vinicius Jr. debuta a los 16 años como profesional|ناونیشان=http://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20170514/422551482521/el-merengue-vinicius-jr-debuta-a-los-16-anos-como-profesional.html|وێبگە=Mundo Deportivo|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=Spanish|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190404003724/https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20170514/422551482521/el-merengue-vinicius-jr-debuta-a-los-16-anos-como-profesional.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوو ڕۆژ دواتر، ئەو گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەکە نوێکردەوە لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٢، کە مووچەکەی بە شێوەیەکی دیار بەرزکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|ناونیشان=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|وێبگە=Estadão Esportes|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|زمان=Portuguese|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190404003359/https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕێککەوتنە == ئامارەکان == === یانە === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خوول ! colspan="2" |کاس ! colspan="2" |کیشوەری ! colspan="2" |ئیتر ! colspan="2" |گشتی |- !ئاست !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ |- | rowspan="3" |فلامینگۆ |٢٠١٧ | rowspan="2" |[[:en:Campeonato_Brasileiro_Série_A|Série A]] |٢٥ |٣ |٤ |٠ |٧ |١ |١ |٠ |٣٧ |٤ |- |٢٠١٨ |١٢ |٤ |٢ |٠ |٥ |٢ |١٣ |٤ |٣٢ |١٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٣٧ !٧ !٦ !٠ !١٢ !٣ !١٤ !٤ !٦٩ !١٤ |- |ڕیال مەدرید کاستیا |٢٠١٨–١٩ |لا لیگا ئاستی پلە دوو |٥ |٤ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٥ |٤ |- | rowspan="3" |[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]] |٢٠١٨–١٩ | rowspan="2" |[[لا لیگا]] |١٨ |٢ |٨ |٢ |٤ |٠ |١ |٠ |٣١ |٤ |- |٢٠١٩–٢٠ |٧ |١ |٠ |٠ |٣ |٠ |٠ |٠ |١٠ |١ |- ! colspan="2" |گشتی !٢٥ !٣ !٨ !٢ !٧ !٠ !١ !٠ !٤١ !٥ |- ! colspan="3" |گستی !٦٧ !١٤ !١٤ !٢ !١٩ !٣ !١٥ !٤ !١١٥ !٢٣ |} === نێودەوڵەتی === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] |- !ساڵ !یاری !گۆڵ |- |٢٠١٩ |١ |٠ |- !گشتی !١ !٠ |} == دەستکەوتەکان == === ڕیال مەدرید === * جامی جیھانی یانەکانی فیفای ٢٠١٨<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/mundial-de-clubes/cronica/2018/12/22/5c1e81a2e5fdea02688b4580.html|سەردێڕ=El Madrid agranda su leyenda|trans-title=Madrid largen their legend|newspaper=Marca|دوایین=Rodríguez|یەکەم=José María|زمان=es|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191008171528/https://www.marca.com/futbol/mundial-de-clubes/cronica/2018/12/22/5c1e81a2e5fdea02688b4580.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''بەڕازیلی ئاستی تەمەنی ژێر ١٥ سالان''' * جامی ئەمریکای باشووری ئاستی تەمەنی ژێر ١٥ ساڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tabless/sa-u15-2015.html|سەردێڕ=2015 South American U-15 Championship|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]}}</ref> '''بەڕازیلی ئاستی تەمەنی ژێر ١٧ ساڵان''' * جامی ئەمریکای باشووری ئاستی ژێر ١٧ ساڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brasil golea 5-0 a Chile y es campeón del Sudamericano Sub-17|ناونیشان=http://www.conmebol.com/es/brasil-golea-5-0-chile-y-es-campeon-del-sudamericano-sub-17|بڵاوکەرەوە=CONMEBOL|زمان=Spanish|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> '''دەستکەوتە کەسییەکان''' * جامی ساو پاوڵۆی جۆنیۆر: باشترین یاریزان لە ڕۆڵی باڵی چەپی ھێرشبەردا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://globoesporte.globo.com/blogs/especial-blog/na-base-da-bola/post/selecao-da-copinha-tem-vinicius-junior-e-4-do-timao-pedrinho-e-o-melhor-jogador.html|سەردێڕ=Seleção da Copinha tem Vinícius Júnior e 4 do Timão; Pedrinho é o melhor jogador|بڵاوکەرەوە=Globoesporte.com|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * باشترین یاریزانی جامی ئەمریکای باشووری ئاستی تەمەنی ژێر ١٧ ساڵان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://globoesporte.globo.com/blogs/especial-blog/na-base-da-bola/post/selecao-da-copinha-tem-vinicius-junior-e-4-do-timao-pedrinho-e-o-melhor-jogador.html|سەردێڕ=Seleção da Copinha tem Vinícius Júnior e 4 do Timão; Pedrinho é o melhor jogador|بڵاوکەرەوە=Globoesporte.com|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * گۆڵکاری جامی ئەمریکای باشووری ئاستی تەمەنی ژێر ١٧ ساڵان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئیسپانیا|بەڕازیل|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Vinícius Júnior}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] pagfbo24bw4spk5ykc3kme4smuhrqrp ڤیکتۆریا (بریتش کۆلۆمبیا) 0 160194 1695519 1532857 2026-10-27T07:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1695519 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Wawadit'la(Mungo_Martin_House)_a_Kwakwaka'wakw_big_house.jpg|وێنۆک|دروشم]] '''ڤیکتۆریا''' پایتەختی [[ھەرێمی بریتش کۆلۆمبیا]] یە لە [[کەنەدا]]، کەوتۆتە بەشی باشووری دورگەکانی [[ڤانکوڤەر]] بە دووری ١٠٠کم (٦٢میل) گەورەترین شاری ھەرێمی [[بریتش کۆلۆمبیا]] یە، شارەکە نزیک بەسنوری نێودەوڵەتی کەنەدا و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھەڵکەوتوە کە ١٠٠کم لەشاری [[سیاتل]]ی ئەمەریکاوە دوورە و ٤٠کم یش لەبەندەری پۆرت ئێنجلس دوورە لەرێگای [[کاشینک]] ەوە، بە شاری باخچەکان بانگ دەکرێت ێەمەش بەھۆی ھەبوونی گەلێک لە باخچە و باغ و نەمامگەی سەرنج ڕاکێش کەساڵانە گەشتیارێکی زۆڕ ڕووی تێدەکەن ھەروەھا شارێکە لە ڕووی پیشەسازی و تەکنەلۆژیاوە دەوڵەمەندە جگە لەھەبوونی چەندین زانکۆی بەھێز و بەناوبانگ کە ساڵانە ھەزاران خوێندکار ڕووی تێدەکەن لەسەرانسەری جیھان. == کەشوھەوا == {{Weather box}} {{Weather box|metric first=Yes|Oct low C=7.3|Sep mean C=15.2|Oct mean C=11.0|Nov mean C=7.8|Dec mean C=6.2|Jan low C=3.6|Feb low C=3.2|Mar low C=4.3|Apr low C=5.8|May low C=8.1|Jun low C=10.4|Jul low C=12.0|Aug low C=11.9|Sep low C=10.0|Nov low C=4.9|Jul mean C=17.9|Dec low C=3.6|Jan record low C=-7.5|Feb record low C=-7.2|Mar record low C=-4.1|Apr record low C=-0.5|May record low C=0.2|Jun record low C=5.2|Jul record low C=6.2|Aug record low C=7.3|Sep record low C=4.4|Oct record low C=-2.1|Nov record low C=-7.4|Dec record low C=-11.2|Aug mean C=17.8|Jun mean C=15.7|single line=Yes|Jan high C=8.5|collapsed=|Jan record high C=15.2|Feb record high C=16.5|Mar record high C=21.0|Apr record high C=25.0|May record high C=28.8|Jun record high C=32.2|Jul record high C=37.6|Aug record high C=34.5|Sep record high C=29.3|Oct record high C=23.5|Nov record high C=18.1|Dec record high C=16.5|Feb high C=9.3|May mean C=13.0|Mar high C=11.4|Apr high C=14.4|May high C=17.9|Jun high C=20.9|Jul high C=23.8|Aug high C=23.6|Sep high C=20.4|Oct high C=14.6|Nov high C=10.6|Dec high C=8.6|Jan mean C=6.1|Feb mean C=6.3|Mar mean C=7.9|Apr mean C=10.1|source 1=<ref name="University of Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب| بڵاوکەرەوە = [[Environment Canada]] | ناونیشان = ftp://ftp.tor.ec.gc.ca/Pub/Normals/English/BC/BC_SIMI-WOOD_ENG.csv | سەردێڕ = University of Victoria | ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref><ref name="July 2009">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=July 2009 | ناونیشان=http://climate.weather.gc.ca/climate_data/daily_data_e.html?hlyRange=1994-02-01%7C2016-05-28&dlyRange=1992-12-01%7C2016-05-28&mlyRange=1992-01-01%7C2007-02-01&StationID=6812&Prov=BC&urlExtension=_e.html&searchType=stnProx&optLimit=specDate&Month=7&Day=1&StartYear=1840&EndYear=2016&Year=2009&selRowPerPage=25&Line=0&txtRadius=25&optProxType=navLink&txtLatDecDeg=48.413304444444&txtLongDecDeg=123.32477555556&timeframe=2 | ڕێکەوت =٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە=Environment Canada | ڕێکەوتی سەردان =٢٩ی نیسانی ٢٠١٦| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161011122631/http://climate.weather.gc.ca/climate_data/daily_data_e.html?hlyRange=1994-02-01|2016-05-28&dlyRange=1992-12-01|2016-05-28&mlyRange=1992-01-01|2007-02-01&StationID=6812&Prov=BC&urlExtension=_e.html&searchType=stnProx&optLimit=specDate&Month=7&Day=1&StartYear=1840&EndYear=2016&Year=2009&selRowPerPage=25&Line=0&txtRadius=25&optProxType=navLink&txtLatDecDeg=48.413304444444&txtLongDecDeg=123.32477555556&timeframe=2 | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref>}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.victoria.ca/common/index.shtml ماڵپەری فەرمی شارەکە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023062929/http://www.victoria.ca/common/index.shtml |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ }} * [http://www.tourismvictoria.com/ ماڵپەری گەشتیاری ڤیکتۆریا] * [https://web.archive.org/web/20190924035654/http://www.britishcolonist.ca/ ''British Colonist'' newspaper in Victoria, complete text Dec. 1858 to June 1910, searchable] * [https://web.archive.org/web/20160305152814/http://www.victoriasvictoria.ca/ مێژووی ڤیکتۆریا لە سەدەی نۆزدەھەم] * [https://web.archive.org/web/20191013205441/http://www.victoriaweather.ca/ ڕژێمی کەشپێوان لە ڤیکتۆریا] {{پۆلی کۆمنز|Victoria, British Columbia}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کەنەدا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 52qb4aip8ui20abmh01rh2wiqczv2dq ڤۆیجر ٢ 0 160500 1695409 1532696 2026-10-27T01:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695409 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Voyager spacecraft.jpg|وێنۆک| وێنەکی خەیاڵی گەشتکەر ٢]] '''گەشتکەر ٢''' ({{بە ئینگلیزی|Voyager 2}}) ئەوە [[کەشتیی ئاسمانی]]ە و لەلایەن دەزگای [[ناسا]]ەوە لە ٢٠ی [[ئاب]]ی ١٩٧٧ بۆ لێکۆلینەوە لەسەر [[ھەسارە دەرەکیەکان]]، ئەو ئامێرە لە چارچێوەی بەرنامەی [[گەشتکەر]] ڕەوانەی دەرێی [[زەوی]] کرد و ١٦ ڕۆژ پێش ناردنی [[گەشتکەر ١]] گەشتکەر ٢ نێردرایە دەرێی زەوی.. == سەرچاوەی وزەی ئامێر == بەشەکی زۆری ئامێرەکان وزە لە [[خۆر]] وەردەگرن بە ھۆکاری [[وزەی خۆری بۆشایی]] بۆ بەردەوامیدان بە ھێز و کارەبایەکەی، و ھەروەھا ئامێرەکە [[پێکھێنەری تھێرمۆێلێکتریکی توخمی تیشکدەر]] کە دەبەسترێ بە [[گەرمی دووڕوو]] کە لە [[جێرمانیۆم]] و [[سیلیکۆن]] دروست دەکرێ، == کەرەستەکانی سەر ئامێرەکە == {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#DDDDDD" ! ئامێر !! کێش{{ھن}}کیلۆگرام!! بەفیرۆدانی{{ھن}}وات!! class="unsortable" |پێوانەی زەخیرکردنی پەیوەندییەکان{{ھن}}بایت\چرکە |- | ئامێری پێوانەی تیشکی گەردوونی | style="text-align:right" | ٧٬٥٠ | style="text-align:right" | ٥٬٤ | style="text-align:right" | |- | سیستەمی وێنەگرتنی زانستی | style="text-align:right" | ٣٨٬٢٠ | style="text-align:right" | ٢١٬٥ | style="text-align:right" | ١١٥٫٢٠٠ |- | تیشکی ژێر سۆر | style="text-align:right" | ١٩٬٥٧ | style="text-align:right" | ١٢٬٠ | style="text-align:right" | ١٫١٢٠ |- | ژماردنی گەردە بەفیرۆچوەکان بە ھۆکاری ھێز | style="text-align:right" | ٧٬٥٠ | style="text-align:right" | ٣٬٨ | style="text-align:right" | |- | پێوانەکردنی ڕێژەی خولانەوە | style="text-align:right" | ٢٬٥٥ | style="text-align:right" | ٠٬٧ | style="text-align:right" | ٠٬٦ – ١٫٠٢٣ |- | ڕوانگەکردنی تیشکی ڕادیۆیی ھەسارەکان | style="text-align:right" | ٧٬٧٠ | style="text-align:right" | ٥٬٥ | style="text-align:right" | ٢٦٦ |- | پێوانەکردنی پلازما | style="text-align:right" | ٩٬٩٠ | style="text-align:right" | ٨٬١ | style="text-align:right" | ٣٢ |- | ئامێری ئاراستەکردنی پلازما | style="text-align:right" | ١٬٤٠ | style="text-align:right" | ١٬٣ | style="text-align:right" | ٣٢ – ١١٥٫٢٠٠ |- | ئامێری ڕادیۆیی | style="text-align:right" | ٤٤٬٠٠ | style="text-align:right" | | style="text-align:right" | |- | پێوانەکردنی موگناتیسی ٣ ڕەھەند | style="text-align:right" | ٥٬٦٠ | style="text-align:right" | ٢٬٢ | style="text-align:right" | ١٢٠ |- | پێوانەی تیشکی سەروو وەنەوشە | style="text-align:right" | ٤٬٥٠ | style="text-align:right" | ٣٬٥ | style="text-align:right" | |} == ئامانجی ناردنی ئامێرەکە == ھەر کەشتییەک کە دەنێردرێتە دەرێی [[زەوی]] بە چەند ئامانجەک دەنێردرێ، و کەشتی ئاسمانی گەشتکەر ٢ بە چەند ئامانجەک نێردرا ئەوانیش: # پشکنینی بەرگەھەوای ھەسارەی [[کەیوان]] و [[ھورمز]] لۆ ئەوەی بزانن کە ئاراستەی با و کەشوھەوا کوە لەسەر ئەو دوو ھەسارەیە. # شیکردنەوەی جیۆلۆجی لۆ ئەو مانگانەی کە لێکۆلینەوەیان کەسەر دەکا # دیاریکردنی تیرە و بارستایییەکانی مانگەکانی ئەو ھەسارانەی دەگات پێیان و لێکۆلینەوە لەسەر ئەڵقەکانیان. # لێکۆلینەوە لەسەر [[بواری موگناتیسی]] و باسکردنی تایبەتمەندییەکانی بواری مووگناتیسی # شیکردنەوی پێکھاتە و بڵاوبوونەوەی [[بنوردیلە]]ەکان و [[پلازما]] # پشکنینی تەواو لەسەر مانگەکانی [[ئایۆ]] و [[تایتینیا]] == سەرچاوەکان == * https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/index.html%7C {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118173257/http://voyager.jpl.nasa.gov/mission/index.html |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}[https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/index.html| گەشتکەر لە ماڵپەری فەرمی ناسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118173257/http://voyager.jpl.nasa.gov/mission/index.html |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}} * [https://web.archive.org/web/20170220172041/https://starbrite.jpl.nasa.gov/ds-view/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=VOYAGER زانیاری دەربارەی ئەرکی گەشتکەر] ناسا ١٩٨٩ ئەرشیف لە [https://pds.nasa.gov/ds-view/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=VOYAGER پەڕەی فەرمی] لە ٢٠ی شوباتی ٢٠١٧ دووبارەکراوەی ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170919144222/https://voyager.jpl.nasa.gov/ ماڵپەری ناسا گەشتکەر] * [https://web.archive.org/web/20070801230949/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Voyager_2 پەڕەی ئەرکی گەشتکەر٢] لەلایەن [https://solarsystem.nasa.gov/ گەڕان و دۆزینەوەکانی کۆمەڵەی خۆر] ناسا {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Voyager 2}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:بەرنامەی ڤۆیجر]] 6npibhyoigldq8myezjj5dew4j503b3 ڤیتامین بی ۱۲ 0 161890 1695430 1203442 2026-10-27T04:34:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1695430 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[پەڕگە:Vitamin_B12.JPG|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ڤیتامین بی١٢ لە شێوەی دەرزی]] '''ڤیتامین بی ١٢''' یان '''کوبالامین''' یەکێکە لە گرنگترین [[ڤیتامین|ڤیتامینەکانە]] کە پێویستە بۆ زیندەوەران. ئەم ڤیتامینە پێویستە بۆ دروست کردنی [[خوێن]] و سیستەمی دەروونی. ھەروەھا بۆ دووگیان بوونیش ڕۆڵی گرنگ دەبینێت. بڕێکی کەم لەم ڤیتامینە لەڕێی ھەندێک بەکتریای جەستەی مرۆڤەوە بەرھەم دێت بەڵام لە ئاست پێداویستیەکانی جەستە نییە. ھەروەھا ئەم ڤیتامینە لە گیادا دەست ناکەوێت و بەم ھۆیەشەوە ئەو کەسانەی پارێزیی دەکەن تەنھا گیاخواردن پێویستە لە ڕێی مۆڵتی ڤیتامینەکانەوە پێداویستی جەستەییان دابین بکەن. سەرچاوەی سەرەکی ئەم ڤیتامینە گۆشتی ئاژەڵ، [[ھێلکە]]، [[شیر]]، [[جەرگ]] و [[پەنیر]] کە بڕی پێویست دەخاتە ناو جەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://fa.wikipedia.org/wiki/ویتامین_ب۱۲|سەردێڕ=ویتامین ب۱۲|زمان=فارسی|سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> [[پەڕگە:Cobalamin.png|وێنۆک|پەیکەری گەردی ڤیتامین بی ١٢]] == سوڕی وەرگرتنی ڤیتامین ب ١٢ == لە کاتی خواردنی ڤیتامین ب ١٢، سەرەتا لە ناو دەمی کەسەکەوە ئەم ڤیتامینە لەگەڵ پڕۆتینێکەوە بە ناوی ھاپتۆکۆرین یەک دەگرن بۆ ئەوەی لە بەرامبەر [[ترشی گەدە]] پارێزگاری لە شیبوونەوەی لێبکات. پاشان کە بیتامینەکە داخڵی ڕیخەڵۆکەی بچوکی مرۆڤ بوو ئەم پڕۆتینە بەرگری کارە لێی جیا دەبێتەوە و ڤیتامینەکە لە ڕێی ڕیخەڵۆکەوە وەردەگیرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vitamin B12}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڤیتامین]] cja0yc24208sne902rfo8k4kd4o20tr ژنێڤ 0 161895 1695141 1407011 2026-10-26T13:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سویس-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695141 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ژنێڤ | native_name = {{lang|en|Geneve }}{{ھن}}{{lang|Fr|Genève }} | other_name = | nickname = | motto = | image_skyline = Views_of_Geneva.jpg | imagesize = | image_caption = | flag_size =Wappen_Bern_matt.svg | seal_size = | image_shield = Wappen Genf matt.svg | shield_size =80px | image_map = | mapsize =190px | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position =<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_mapsize =270px | pushpin_map_caption = | pushpin_relief = 1 |coordinates = {{coord|46|12|N|6|09|E|display=inline,title}}| seat_type = | seat = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{flag|Switzerland}} | subdivision_type1 = ھەرێمی خۆبەڕێوەبەر | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = کانتۆن | subdivision_name2 = [[کانتۆنی ژنێڤ]] | government_type = | leader_title = سەرۆکی [[شارەوانی]] | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | area_magnitude = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥٫٩٢ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi =٦٫١٥ | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = ٢٠١٩ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ٢٠١٬٧٤١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Bundesamt für|دوایین١=Statistik|سەردێڕ=Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, Provisorische Jahresergebnisse, 2018 - 2018 {{!}} Tabelle|ناونیشان=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.assetdetail.7966022.html|وێبگە=Bundesamt für Statistik|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=de|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | elevation_footnotes = <!--for references: use<ref></ref> tags--> | elevation_m = ٣٧٥ | elevation_ft = ١٬٢٣٠ | postal_code_type = پۆستاڵ کۆد | postal_code = ١٢٠٠, or ١٢٠١–٠٩ Genève, ١٢١٣ Petit-Lancy, ١٢٢٧ Les Acacias | area_code = | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = Erbil international airport | website = https://www.geneve.ch }} '''ژنێڤ''' یان '''جنێڤ''' ({{IPAc-en|dʒ|ᵻ|ˈ|n|i:|v|ə}} {{respell|jin|EE|və}}; {{lang-fr|Genève}} {{IPA-fr|ʒənɛv||LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Genève.wav}}) لە دوای [[زوریخ]] زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی [[سویسڕا]]ی ھەیە لە و زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی ھەیە لە رۆماندی (ناوچەی [[فەڕەنسی]] زمان) سویسڕا و لەتەنیشت رووباری رۆن جێگیرە و پایتەختی کۆمار و کانتۆنی ژنێڤە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1 million d'habitants dans le Grand Genève ! {{!}} Grand Genève|ناونیشان=https://www.grand-geneve.org/chiffre-du-mois/1-million-dhabitants-dans-le-grand-geneve|وێبگە=www.grand-geneve.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=fr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191208230113/https://www.grand-geneve.org/chiffre-du-mois/1-million-dhabitants-dans-le-grand-geneve|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئەورووپا|سویس|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Geneva}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی سویس]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز]] 425ddemu7v5zf07lr4ml36opgzuivdk کاترین سولیڤان 0 162257 1695593 1549685 2026-10-27T10:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695593 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = بە [[ئینگلیزی]] :Kathryn Dwyer Sullivan | وێنە = Kathryn D. Sullivan.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣ تشرینی یەکەمی ١٩٥١ | شوێنی لەدایکبوون = [[پاتێرسۆن]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ئەمریکا]] | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[ئاسمانگەڕ]] و [[زەویناسی]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = سەرۆکی [[بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا]] | ڕێکخراو = [[ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ ھونەر و زانست]] و [[ڕێکخراوی ئەمریکی بۆ پێشکەوتنی زانست]] | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = - [[:en:STS-31]] - [[:en:STS-41-G]] | شێواز = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = | ڕەنگی پرچ = | ڕەنگی چاو = | قەبارەی جل = | قەبارەی پێڵاو = }} '''کاترین سولیڤان''' ({{بە ئینگلیزی|Kathryn D. Sullivan}}) لە ساڵی ١٩٥١ لە شاری [[پاتێرسۆن]] لە [[ئەمریکا]] لە دایک بووە، خانمێکی ئاسمانگەڕی ئەمریکیە. == کارەکان == خانمی ئاسمانگەر لە چەندین کاری بۆشایی بەژداری کردیە ئەوانیش: * STS-41-G * STS-31 * STS-45 لە ئێستادا سەرۆکی [[بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا]]یە == سەرچاوەکان == * https://www.nndb.com/people/935/000174413/ * http://www.spacefacts.de/english/e_first.htm {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Kathryn D. Sullivan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:ئەستێرەگەڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز]] l07h79cifw6ov12pyq1loklsuagryk3 تیپی مۆسیقای خانزاد 0 162264 1695216 1683854 2026-10-26T17:14:17Z DiyarKamaran 50583 1695216 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''تیپی مۆسیقای خانزاد''' یان '''تیپی مۆسیقای خانزادی کچان''' تیپێکی مۆسیقا بوو لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] کە ھەموو ئەندامان، ژەنیاران و گۆرانیبێژانی ئافرەت بوون. == مێژوو == لە ساڵی ١٩٨٠ لە شاری [[ھەولێر]] ھونەرمەندی مۆسیقازانی کورد [[وریا ئەحمەد]]، دەستی کرد بە مەشق کردنی مۆسیقا لەگەڵ کچە ژەنیارانی کورد و توانیو لە لە ماوەی ٣ ھەتا ٤ ساڵ لەم کچە لاوانە تیپێکی بچووکی مۆسیقا دامەزرینێت. تیپی مۆسیقای خانزادی کچان، لە سەردەمی خۆی تاکە تیپی مۆسیقا لە کوردستان و ھەموو عێراق بوو کە سەرجەمی ژەنیارەکان و گۆرانیبێژانی ئافرەت بوون. ئەم تیپە لە فیستیڤاڵی ھونەری گۆرانی کە لە ئاستی عێڕاق بەڕێوەچوو بەشدار بوو و ئامادەبووانی فیستیڤاڵەکە سەرسوڕماون و سەرپەرشتیارانی فیستیڤاڵەکە دەستخۆشییەکی زۆریان ئاراستەی ئەندامانی تیپەکە کرد.<ref name="کوردستان تیڤی ۱">[https://www.kurdistantv.net/ar/node/52055 کوردستان تیڤی: ''تیپی موزیکی (خانزاد)ی کچان تەمەنێکی کورت و خزمەتێکی زۆر''، نووسینی کامەران حاجی ئەلیاس، نووسراو لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdistantv.net/ar/node/52055 |date=ئایاری ٢٠٢٢ }} سەردان لە ٥ی ئازاری ٢٠٢٠.</ref> تیپی مۆسیقای خانزاد لە ساڵی ١٩٨٢ بەشداری «فیستڤاڵی دووەمی ھونەری کوردی» لە ھەولێر کرد. لە ساڵی ١٩٨٣ کۆمەڵێک گۆرانیشی بۆ تەلەفزیۆنی کەرکووکی ئەوسا تۆمار کرد و بەم ھۆیە ناوبانگی دەر کردەوە. ھەروەھا لە بەرنامەی ھەرجارەی لە پارێزگایەک بە نێوی (سھرە ئەربیلییە) لە تەلەفزیۆنی عێراق بەشداریان کرد و چەندین گۆرانییان لەو بەرنامەیە (وەکوو: ھەی مینە عەمرم مینە، ھۆپ زندان و ھۆپ زندان، دەک نەمینێم ئەلەززە، ئایشۆکی دەلالی دبلا وابی ھەروابی، وەزتازەممە وەزتازەممە، خان ئەمیری، ...) لەگەڵ گۆرانیی پەشیمانی لە ھۆنراوەی [[گۆران]] بە ئاوازی وریا ئەحمەد و وتنی کۆرس پێشکەش کرد.<ref name="کوردستان تیڤی ۱" /> == داخرانی تیپەکە == لە سەردەمی دەھەی ھەشتاکانی زایینی شەڕ لە نێوان ئێران و عێراق ھەڵگیڕساو و دەوڵەتی دیکتاتۆری حیزبی بەعسی عێراق فشاری لە سەری وریا ئەحمەد ھیناو کە سروود و گۆرانی بۆ حیبەکە و دیکتاتۆرەکە بڵێن. بەدوی ئەم فشارانە وریا ئەحمەد واز لە تیپەکە ھینا. لە دوی ئەو، چەند ھونەرمەندێکی دیکە لە شوێنی ئەو چالاک بوون کە یەکێکیان شێرزاد عوزێری بوو، بەڵام ھێچێکیان بەرھەمێکی ئەوتوویان نەبوو و بەدوای ماوەیەک تیپەکە داخرا و لە چالاکی کەوتەوە. == ئەندامان == * [[ڤیان فایەق]]، ئامێری گیتار، گۆرانیبێژ * شەعائع تارق، ئامێری ئۆرگ * سۆزان فایق، کەمان * ڕێزان حەمید، کەمان * ڤیان قاسم، کلارنێت * نادیە ئامێری ئۆکۆردیۆن * سۆزان حەممید ئامێری ئیقاع * سەراب، ئامێری گیتار * وەردە، دەڤ * ناسکە عزەدین مەحیەدین، فلوت لە ئەندامانی چالاکی تیپەکە دەتوانرێت بە [[ڤیان فایەق]] و [[ناسکە عزەدین مەحیەدین]] ئاماژە بکرێت. ڤیان کە ژەنیاری ئەمێری گیتار و ھەروەھا گۆرانیبێژ بوو لە زۆربەی چالاکیانی گرووپەکە بشدار بوو. ناسکە عزەدین مەحیەدین دەرچووی پەیمانگەی ھونەرە جوانەکانی مووسڵ بەشی موزیک بوو کە وەکوو ژەنیاری ئامێری فلوت بەشداری چالاکییەکانی تیپۆەکەی دەکرد، لە سەرەتای چالاکییەکانی تیپەکە لە ساڵی ١٩٨٠ ئەندامی تیپی مۆسیقای خانزادی کچان بوو.<ref name="کوردستان تیڤی ۱" /> == ناوی تیپەکە == تیپەکە بە «خانزاد» ناو نراوە. خانزاد یەکێک لە ئافرەتە ناسراوەکانی مێژووی کورد بووە کە بۆ ماوەیەک میری ناوچەی سۆران بووە. ھاوسەرەکەی خانزاد بە ناوی [[میر سلێمان بەگ]] لەلایەن دوژمنانی ژەھرخوارد کراوە و کوژراوەتەوە، و خانزاد لە ساڵی ١٥٩٧ لە شاری [[بەغدا]] کۆچی کردووە و لە [[میرنشینی سۆران]] دەسەڵاتی میرایەتیی گرتە دەست.<ref name="کوردستان تیڤی ۱" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] kqmqt1xg5l84khjd5r5u1uqvm333bwz ڤیان دەخیل 0 162342 1695418 1408618 2026-10-27T01:39:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695418 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = ڤیان دەخیل |image = Vian Dakhil VOA.jpg |office = ئەندامی پێشووی پەرلەمانی عێراق |president = |deputy = |term_start = |term_end = |predecessor = |successor = |office1 = |term_start1 = |term_end1 = |predecessor1 = |successor1 = |term_start2 = |term_end2 = |predecessor2 = |successor2 = |office3 = |term_start3 = |term_end3 = |predecessor3 = |successor3 = |office4 = |term_start4 = |term_end4 = |predecessor4 = |successor4 = |birthname = ڤیان دەخیل |birth_date = {{birth year and age|١٩٧١}} |birth_place = |death_date = |death_place = |party = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |otherparty = |spouse = |children = |alma_mater = |religion=[[ئێزیدی]]}} '''ڤیان دەخیل''' لەدایکبووی ١٩٧١ لە [[مووسڵ]]. ژنە چالاکوان و سیاسیی کوردی [[ئێزیدی|ئێزدییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Ali |یەکەم١=Majid Hassan |سەردێڕ=The identity controversy of religious minorities in Iraq: the crystallization of the Yazidi identity after 2003 |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|پەڕە=١٥|doi=10.1080/13530194.2019.1577129}}</ref> ئەندامی پێشووی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بوو.<ref>[http://www.basnews.com/index.php/so/news/kurdistan/504066?__cf_chl_jschl_tk__=3e60967b7d3f78670cce0cbc2359e95ff4e537a6-1583653504-0-AVc_ivAmtypSwGafKsbLxOdMT2e7nzydLXiHsozMS3oCOiz2SIOLUwLhBnPAiDvF9_a8eT8U_0FVfT-H-rgHfSdimE2vUSAqRtVTD8C3Q35FyP019OEVAvFQpVwS6Gqh37SY8gBdRJafLWDJ4T8D08aqOS_EUspiO79xzhmCaYV9LsMBU7lS3O_Y5zsFQTrgdXckIEjbUZ8AL7G8s6JMTNE4l7ALpJJpgmsTR6JymIbLaBjvMOITjd0jdy7T8FLb9VQJUY_Hg3u_IRotSE5kI0QZ_0E7U4GRzIWFbqiCM4lxzh7MNwJV-O5TfbtOor-seg ڤیان دەخیل لەبارەی سەربڕینی ٥٠ کچە کوردی ئێزدی لەلایەن داعشەوە دەدوێت]، ماڵپەڕی باسنیوز. ڕاوێژ محەممەد، بڵاوکراوەتەوە لەڕۆژی 25/02/2019.</ref> == ناوبانگ == ڤیان لەئاستی جیھانی ناوبانگی دەرکرد، کاتێک لە ٥ی ئابی ٢٠١٤ لەکۆبوونەوەیەکی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] داوای بەھاناوەچوونی ئێزدییەکانی کرد بەتایبەت ئەوانەی لەسەر چیای شەنگال گیریاخواردبوو لەبەردەم ھێرشی چەکدارانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]]. لەکاتی قسەکردنی لەپەرلەمانی عێراق، فرمێسک بەچاوای ڤیان ھاتنە خوارەوە و ئەم دیمەنە کاردانەوەی جیھانیی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.memritv.org/clip/en/4406.htm |سەردێڕ=Iraqi MP Breaks Down in Tears Pleading Parliament to Save Yazidis from Genocide |بڵاوکەرەوە=[[MEMRI]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=HdIEm1s6yhY |سەردێڕ= Iraqi Yazidi MP Breaks Down in Parliament ISIL is Exterminating my People|بڵاوکەرەوە=[[YouTube]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> قسەکانی ڤیان لە ڕاپۆرتی تۆڕەکانی [[سی ئێن ئێن]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Iraqi Yazidi lawmaker: 'Hundreds of my people are being slaughtered'|ناونیشان= http://edition.cnn.com/2014/08/06/world/meast/iraq-crisis-minority-persecution/|بڵاوکەرەوە= cnn.com |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> و [[واشننتن پۆست]] باسکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= The Islamic State’s bloody campaign to exterminate minorities: ‘Even Genghis Khan didn’t do this’|ناونیشان= https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2014/08/07/the-islamic-states-bloody-campaign-to-exterminate-minorities-even-genghis-khan-didnt-do-this/?tid=hp_mm/|بڵاوکەرەوە= Washington Post |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لەچاوپێکەوتنێکی ئاژانسی فەڕەنسا پرێس، لە ٩ی ئابی ٢٠١٤ ڤیان ئەوەی گوت کە ئەگەر فریاگوزارییەکان بەخێرایی نەگەن بەشوێنی مەبەست ئەوا ئێزدییەکی زیاتر دەمرن -نووسراوەکە بەفەڕەنسی بەمشێوەیە بوو «Il ne reste qu'un ou deux jours pour aider ces gens. Après, il vont commencer à mourir en masse ".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= En Irak, le compte à rebours pour sauver la minorité yézidie est lancé (In French)|ناونیشان= http://www.lemonde.fr/proche-orient/article/2014/08/09/en-irak-le-compte-a-rebours-pour-sauver-la-minorite-yezidie-est-lance_4469610_3218.html|بڵاوکەرەوە= LeMonde.fr | ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لە ڕۆژی ١٢ی ئابی ٢٠١٤، ڤیان برینداردەبێت کاتێک ھەلیکۆپتەری فریاگوزاری عێراقی تێکدەشکێت لەکاتی گەیاندنی ھاوکاری بۆ ئێزدییەکانی ژێردەستی داعش لە شەنگال.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://heavy.com/news/2014/08/vian-dakhil-injured-crash-northern-iraq/|سەردێڕ=Vian Dakhil: 5 Fast Facts You Need to&nbsp;Know|یەکەم=Paul|دوایین=Farrell|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171207084137/https://heavy.com/news/2014/08/vian-dakhil-injured-crash-northern-iraq/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەتا باسی گیان لەدەستدانی ڤیانکرا بەڵام دواتر ڕاگەیەندرا کە ڤیان قاچی شکاوە و شوفێری ھەلیکۆپتەرەکەش گیانی لەدەستداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/08/12/339823197/iraqi-helicopter-reportedly-crashes-carrying-refugees-off-mountain|سەردێڕ=Iraqi Military Helicopter Crashes Carrying Refugees Off Mountain|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == خەڵات و ڕێزلێنان == ڤیان دەخیل لەئاستی جیھان و ناوخۆ بەیەکێک لەکەسە گرنگەکان دادەنرێت کە ئازاری ئێزدییەکانی گەیاندە کۆمەڵگای نێودەوڵەتیی. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤، خەڵاتی ژنی ساڵ و ڕێزلێنانی تایبەتی لە پەرلەمانی عێراقی و تۆڕی ژنانی عێراقی پێدرا. ڤیان لە ٢٠١٤ خەڵاتی پۆلیتکۆڤسکایای پێدرا بۆ «ئەو ئازایەتییەی بۆ بوون بەدەنگی کۆمەڵگای ئێزدییەکان و درووستکردنی کەمپەینی پشتیوانی و پاراستنی ئێزییدەکان و ژنانی دیکەی عێراقی ژێردەستەی داعش، وێڕای بەرەنگاربوونەوەی ئەو مەترسییەی کە وەک ژنێکی سیاسیی ئێزدی ڕووبەڕووی بووەتەوە لە بەرەنگاریکردنی داعش». خەڵاتی ژنی ساڵ و خەڵاتێکی ڕێزلێنانی لە ساڵی ٢٠١٥ لەدوبەی بردەوە. ڤیانن خەڵاتی برونۆ کریسکی بۆ خزمتەکردنی مافەکانی مرۆڤ لە ڤیەننا بردەوە. لە ساڵی ٢٠١٦، خەڵاتی کۆڕبەندی جەنەوای بردەوە بۆ مافی مرۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Vian Dakhil (Iraq): Winner of the 2014 Anna Politkovskaya Award |ناونیشان= http://www.rawinwar.org/content/view/248 |بڵاوکەرەوە= [[Reach All Women in War]] |ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160315134742/http://www.rawinwar.org/content/view/248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|کوردستان|عێراق|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Vian Dakhil}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی مووسڵ]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:ئێزدییەکانی عێراق]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:ژنانی عێراقی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان]] 94jjttia2ocve5wfah8qv88kaddaz0y ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ پەیوەندیدار بە ھەناسەی سەخت و تیژ 0 162549 1695385 1407070 2026-10-27T01:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695385 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:SARS-CoV-2 (CDC-23312).png|وێنۆک|ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ]] '''ڤایرۆسی کۆرۆنای پەیوەندیدار بە ھەناسەی تووند''' ({{بە ئینگلیزی|Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2}}) ھەروەھا ناسراوە بە کوتکراوەی (SARS-CoV-2) ھەروەھا لە پێشتر لە ساڵی ٢٠١٩ ناسرابوو بە (ڤایرۆسی کۆرۆنای تازە - novel coronavirus) کە کورتکراوەی (2019-nCoV) بوو، سارس-کۆڤ-٢ ڤایرۆسێکە لە جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنای پەیوەندیدار بە نەخۆشی توندی هەناسەدان (SARSr-CoV)، پەیوەندی بە ڤایرۆسی سارس-کۆڤ-١ەوە هەیە کە بووە هۆی بڵاوبوونەوەی سارس لە ٢٠٠٢-٢٠٠٤,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nih.gov/news-events/news-releases/new-coronavirus-stable-hours-surfaces|سەردێڕ= "ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ بۆ چەند کاتژمێرێک لەسەر ڕووکارەکان جێگیرە"}}</ref> بەڵگە بەردەستەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە سەرچاوەی زۆنۆتیکی هەیە و لێکچوونی بۆماوەیی نزیکە لەگەڵ ڤایرۆسی کۆرۆنای شەمشەمەکوێرە، ئەمەش پێشنیاری ئەوە دەکات کە لە ڤایرۆسێکی شەمشەمەکوێرەوە سەریهەڵداوە,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7592455/|سەردێڕ= "بایۆلۆجی و دووبارەبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا: کاریگەرییەکانی لەسەر سارس-کۆڤ-٢"}}</ref> لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن کە ئایا SARS-CoV-2 ڕاستەوخۆ لە شەمشەمەکوێرەەکانەوە هاتووە یان ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی هەر خانەخوێیەکی ناوەندییەوە هاتووە, ڤایرۆسەکە جۆراوجۆرییەکی کەمی بۆماوەیی نیشان دەدات، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕووداوی پەرەسەندن هەیە لە سارس-کۆڤ-٢ وە پەرەسەندنەکە بە مرۆڤەکان دەناسێنێت، ئەگەری زۆرە لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٩ ڕوویدابێت, ئەو ڤایرۆسە ڤایرۆسێکی RNA تاکی زنجیرەیەکی ئیجابیە، ھەروەھا ڤایرۆسێکی ھەوکردنە لە نێوان مرۆڤەکان و ئەوەش ھۆکارە بۆ دروستبوونی کۆرۆنای پەیوەندیدار بە ھەناسەی تووند، لە ئێستادا کووتان هەیە دژی ئەو جۆرە ڤایرۆسە. یەکەمین تووشبوو بەو نەخۆشییە لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا کە کاریگەری ئەو نەخۆشییە لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لەسەر نەخۆشەکە دروست بووبوو. [[پەڕگە:SARS-CoV-2 (yellow).jpg|وێنۆک| وێنەیەکی گەورەکرایی ئەلیکترۆنی ڤایرۆسی سارس٢ بە ڕەنگی زەرد لە دەرێی خانەیمرۆڤ]] ناوچەی بڵاوبوونەوەی ئەو جۆرە ڤایرۆسە لە ناوەندی بازاری فرۆشتنی ئاژەڵە ئاوییەکانی شاری [[ووھان]]ی چینەوە بڵاوبووەوە. == تایبەتمەندی == بە پێ لێکۆڵینەوەی پزیشکانی زانکۆی جۆن ھۆپکینز لەسەر پێکھاتەی بۆماوەیی ڤایرۆسی کۆرۆنا ڤایرۆسی کۆرۆنا وەک ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزا ئەوەندە لە گۆڕین خێرا نییە، بۆیە دەتوانرێت پێکوتەیەکی بۆ دروستبکرێت و ئەم پێکوتەیەش بەردەوام بەکاربھێندرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=رۆژین|دوایین١=مەھدی|سەردێڕ=زانکۆی جۆن ھۆپکینز: ڤایرۆسی کۆرۆنا بەخێرای خۆی ناگۆڕێت بۆیە بەکارھێنانی پێکوتە بۆی سەرکەوتوو دەبێت|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/health/260320205|وێبگە=www.rudaw.net|بڵاوکەرەوە=رووداو|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200804051648/https://www.rudaw.net/sorani/health/260320205|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === بۆچی بەشێکی خەڵکی بە توندی پەتای کۆرۆنا دەگرن؟ === پزیشکانی پەیمانگەی پزیشکی گەردیلەیی فینلەند توێژینەوەیەکیان بۆ ھۆکاری ئەمە ئەنجام داوە کە دەگەڕێنێتەوە بۆ پێکھاتە بۆماوەییەکانی کەسەکان و روونیدەکەنەوە ئەو جینانەی بەرپرسن لە رێکخستی وەرگری ACE2 لەسەر رووی خانەکان ھۆکاری ئەم جیاوازییەن. (ACE2 وەرگرێکی سەر خانەکانە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا پێیوە دەنوسێت بۆ ئەوەی بچێتە نێو خانەی مرۆڤ.)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بۆچی بەشێکی خەڵکی بە توندی پەتای کۆرۆنا دەگرن؟ پزیشکانی فینلەند وەڵامدەدەنەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/health/290320202|وێبگە=www.rudaw.net|بڵاوکەرەوە=رووداو|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200804053704/https://www.rudaw.net/sorani/health/290320202|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کۆرۆنا زیاتر پیاوان دەکوژێت === یەکەمجار ناوەندی کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشییەکانی چین لە راپۆرتێکدا ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە رێژەی گیانلەدەستداوانی کۆرۆنا لە نێوان پیاواندا ٢٫٨٪ و لەنێوان ئافرەتاندا ١٫٧٪یە و ژن و منداڵ ئەگەری کەمتریان ھەیە بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیان لەدەست بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دوژمنی سەرەکی کۆرۆنا پیاوانن|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/so/lifestyle/49201e27-8694-4c4e-80a7-490f27286739|وێبگە=www.kurdistan24.net|بڵاوکەرەوە=K24|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805011619/https://www.kurdistan24.net/so/lifestyle/49201e27-8694-4c4e-80a7-490f27286739|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر ھەمان رێچکە بە جیاوازیی گەورەترەوە لە ئیتاڵیا، ئیسپانیا، [[کۆریای باشوور]]یش دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بۆچی کۆرۆنا زیاتر پیاوان دەکوژێت؟|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/300320208|وێبگە=www.rudaw.net|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200401221259/https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/300320208|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ھەوادا دەگوازرێتەوە === ھەندێک لە پزیشکان بڕوایان وایە، ڤایرۆسی کۆرۆنا دەکرێت لە رێگای ھەواوە بگوازرێتەوە و رەتی دەکەنەوە ڤایرۆسەکە تەنھا دوو مەتر دوای پژمین بڕوات و بکەوێتە سەر زەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئایا ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ھەوادا دەگوازرێتەوە؟|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/so/lifestyle/56af14ac-646b-4a42-a638-8e1f6871feba|وێبگە=www.kurdistan24.net|بڵاوکەرەوە=K24|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdistan24.net/so/lifestyle/56af14ac-646b-4a42-a638-8e1f6871feba |date=حوزەیرانی ٢٠٢٠ }}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://yle.fi/uutiset/3-11268694 پانزدە ووتراوە و شایعە لە بوواری ڤایرۆسی کۆرۆنا] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20200124095717/http://www.who.int/csr/don/12-january-2020-novel-coronavirus-china/ar/ رێکخراوە تەندروستی جیھانی] * [https://web.archive.org/web/20200215204154/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 بی بی سی نەخۆشیەکی نوێ بە ناوی کۆرۆنا ڤایرۆس] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|پەرستاری|چین}} {{پۆلی کۆمنز|SARS-CoV-2}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:نەخۆشییەکان]] [[پۆل:پاندێمی]] [[پۆل:نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان]] [[پۆل:ڤایرۆسی کۆرۆنا]] [[پۆل:پەتا جیھانیەکان]] ezgje4a0spmlyjub41wdeiv2h73mcwb ڕەزان غەززاوی 0 162586 1695072 1694786 2026-10-26T12:04:24Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695072 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ڕەزان غەززاوی{{ھن}}رزان غزاوی |image =Razan_Ghazzawi_in_Beirut_-_20080824.jpg |image_size = |caption =ڕەزان غەززاوی لە کۆنفڕانسێک لە وڵاتی [[لوبنان]] ساڵی ٢٠٠٨ |birth_name = |birth_date = {{birth year and age|١٩٨٠}} |birth_place = |residence = |nationality = سووری - ئەمریکی<ref name=guard/> |alma_mater = [[زانکۆی دیمەشق]]، [[زانکۆی بالاماند]] |occupation = وەرگێڕ; بەڕێوبەری میدیا؛ بلۆگەر |years_active = |net_worth = |boards = |religion = |spouse = |children = |parents = |signature = |website = [http://razanghazzawi.org/ razanghazzawi.org] }} '''ڕەزان غەززاوی''' ({{بە عەرەبی|رزان غزاوي}}; لەدایکبووی ١٩٨٠) بلۆگەری ئەمریکی-سووری، کەمپەینساز و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە. ڕەزان لەئێستادا تووێژینەوە بۆ بەدەستھێنانی دکتۆرا دەکات لەزانکۆی ساسکس لە ئینگلتەڕا.<ref name=guard>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=York|یەکەم=Jillian C|سەردێڕ=Why Syria's arrested blogger, Razan Ghazzawi, is one of my heroes|ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/dec/05/syria-arrested-blogger-razan-ghazzawi|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|شوێن=London}}</ref> ناوبراو بەشێوەیەکی چڕ پەیوەندیدارببوو بە ڕووداوەکانی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]]. ھەروەھا ڕەزان بەدیاریکراوی زیاتر باسی لە چالاکییەکانی گرتن و تووندووتیژییەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ دەکرد کە لەلایەن حکوومەتەکەی [[بەشار ئەسەد]] ئەنجام دەدران.<ref name=fr>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Libre|یەکەم=Electron|سەردێڕ=Syrian blogger Razan Ghazzawi arrested|ناونیشان=http://www.france24.com/en/20111205-2011-12-05-2049-wb-en-webnews|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=France24|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523203503/http://www.france24.com/en/20111205-2011-12-05-2049-wb-en-webnews|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref name=dp-news.com>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=al Shaar|یەکەم=Omar|سەردێڕ=Syrian Authorities released Blogger Razan Ghazawi|ناونیشان=http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Day Press|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142013/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612142013/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486 |date=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }}</ref> ڕەزان لەلایەن ئاژانسی تەلەگراف وەک «ئایکۆنی بلۆگەر و پێشەوای چالاکوانی» ناوی ھێنراوە.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/9086741/Syria-arrests-iconic-blogger-Razan-Ghazzawi-and-leading-activists.html "Syria 'arrests iconic blogger Razan Ghazzawi and leading activists'"]. ''The Telegraph'', 16 Feb 2012.</ref> جیلیان یۆرک (کە یەکێکە لەکەسە چالاکوانەکانی بواری کۆنتڕۆڵکردنی ئینتەرنێت و سانسۆرکردن)، لەبارەی غەززاوی دەڵێت «ئەو یەکێکە لە پاڵەوانەکانی من».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/yourtown/news/cambridge/2011/04/blogger_seeks_out_the_world_fr.html|سەردێڕ=Blogger Seeks Out the World From Cambridge|ئیش=[[The Boston Globe]]|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١١|یەکەم=Your|دوایین=Town|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304220509/http://www.boston.com/yourtown/news/cambridge/2011/04/blogger_seeks_out_the_world_fr.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=guard/> == خوێندن و کارکردن == لە ساڵی ٢٠٠٣، ڕەزان غەززاوی بڕواننامەی دبلۆمی لە وێژەی ئینگلیزی لە زانکۆی دیمەشق بەدەستھێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠١١، لە زانکۆی بالاماند، بڕواننامەی ماستەر لە [[ئەدەبی بەراوردکاری]] بەدەستھێناوە. دەستپێکی کارەکانی غەززاوی کاری وەرگێڕان و وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی ھەواڵەکان بوو بۆ وەزارەتی کارووباری دەرەوەی سووریا. دواتر لەسەنتەری پەیوەندییەکانی کۆمپانیای گەیاندی ئێم تی ئێن کاری کردووە، بەڵام دەستی لەکارکێشایەوە کاتێک زانی کۆمپانیاکەی گەندەڵە. دواتر دەبێتە بەڕێوبەری بەشی میدیا لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین (CMFE) لە جیھانی عەرەبی.<ref>[http://www.linkedin.com/pub/razan-ghazzawi/14/a6a/a15 Razan Ghazzawi LinkedIn]. Retrieved 12 May 2012.</ref> لە ساڵی ٢٠١٧، دەستیکرد بەخوێندنی دکتۆرا لە زانکۆی ساسکس.<ref>[https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2017/08/decolonising-syria-called-queer-liberation-170803110403979.html Decolonising Syria's so-called 'queer liberation'] by Razan Ghazzawi 5 Aug 2017</ref> == چالاکییەکان و گیران == لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١، ڕەزان لەلایەن حکوومەتی سوریاوە دەستگیردەکرێت، ئەمەش لەوکاتەی بەڕێگاوە بوو بچێتە [[ئەردەن]] بۆ بەشداریکردن لە کۆنفڕانسێک لەبارەی ئازادی ڕاگەیاندن. دوای حەفتەیەک، دەبردرێتە دادگا بەتۆمەتی دەمارگیری تائیفی، بڵاوکردنەوەی زانیاری نادرووست بۆ لاوازکردنی وڵات، بەقسەی چالاکوانەکانی مافی مرۆڤ ئەوا دەسەڵاتی ئەسەد ئەو تۆمەتە بەکاردێنێت لەدژی ئەو کەسانەی کە لەدژی پێشلکارییەکانی حکوومەت دەوەستنەوە.<ref>[http://blogs.aljazeera.com/liveblog/Razan-Ghazzawi "Razan Ghazzawi Live Blog"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114072858/http://blogs.aljazeera.com/liveblog/Razan-Ghazzawi |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}. [[Al Jazeera]].</ref><ref name=lat>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Detained Syrian American blogger faces criminal charges|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/world_now/2011/12/syria-us-blogger-razan-ghazzawi-charged.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Los Angeles Times|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> دەستگیرکردنی ڕەزان ناڕەزایی لەسەر ئینتەرنێت و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێکەوتەوە و داوای ئازادکردنی بەپەلەی بۆکرا.<ref name=prince/> لە [[فەیسبووک]] کەمپەینێک بۆ ئازادکردنی درووستکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.facebook.com/freerazan|سەردێڕ=Security Check Required}}</ref> ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی دەستگیرکردنی ڕەزان بۆ بیروورای جیاواز لێکدایەوە.<ref name=amnesty11>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Syrian blogger arrested as crackdown continues|ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/news/syrian-blogger-arrested-crackdown-continues-2011-12-06|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130310052723/http://www.amnesty.org/en/news/syrian-blogger-arrested-crackdown-continues-2011-12-06|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرلەوەی دەستگیر بکرێت ئەوا ڕەزان لەسەر بلۆگەکەی نووسیبووی "ئێوە تێدەگەن، من دەترسام کە ناڕەزایی دەرببڕم، بەڵام ئایا من چیتر دەترسم؟"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://razanghazzawi.org/2011/10/14/its-true-i-was-made-for-you/|سەردێڕ="It's True, I was Made for You"|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191014162952/https://razanghazzawi.org/2011/10/14/its-true-i-was-made-for-you/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا نووسیبووی «ئەگەر ھەر شتێک بەسەر مندا بێت، بزانن کە ڕژێم لە زیندانییەکان ناترسێت بەڵکوو لەوانە دەترسێت کە ئەو لەبیر ناکەن».<ref name=fr/> لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، ھەواڵی ئەوە بڵاوکرایەوە کە ناوبراو ئازادکراوە،<ref name=alba11>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Straight from Twitter: Syrian Blogger Finally to be Set Free|ناونیشان=http://www.albawaba.com/editorchoice/syrian-blogger-razan-ghazzawi-free-405863|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Albawaba|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> وە فەرمانبەرەکانی لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین ئەوەیان پشتڕاستکردەوە.<ref name=guard2>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian authorities release US-born blogger Razan Ghazzawi|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/19/syrian-authorities-release-razan-ghazzawi|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|agency=Associated Press|شوێن=London}}</ref> ڕەزان یەکێکە لە بلۆگەرە بوێرەکانی سووریا کە لەژێر ناوی ڕاستەقینەی خۆی دەینووسی، تەنانەت دوای دەستگیرکردنیشی.<ref name=prince/> لە ١٦ی شووباتی ٢٠١٢، بۆ جارێکی دیکە دەستگیر دەکرێتەوە لە ھێرشێکی حکوومەتی سووریا بۆ سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین لە دیمەشق، لەوێ ڕەزان لەگەڵ سێزدە لە ھاوکارەکانی دەستگیرکران، لەنیویشیاندا بەڕێوبەری سەنتەرەکە [[مازن دەروێش]] وە ژنەکەی [[یارا بەدر]].<ref name=prince>Hisham Almiraat (18 February 2012) [http://en.princearthurherald.com/news/detail/syria-razan-ghazzawi-arrested-again/?language_id=1 "Syria: Razan Ghazzawi arrested … again"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502215531/http://en.princearthurherald.com/news/detail/syria-razan-ghazzawi-arrested-again/?language_id=1 |date=2012-05-02}}. ''[[The Prince Arthur Herald]]''.</ref> لە ١٨ی شووباتی ٢٠١٢، ئازادکرایەوە بەڵام ڕێگای پێنەدرا کە وڵات جێبھێڵێت. غەززاوی فرمانی ئەوەشی لەسەر دەرچوو کەدەبێت ڕۆژانە ڕاپۆرت بە پۆلیس بدات بۆئەوەی لەژێر چاودێری بمێنێتەوە.<ref>[http://english.alarabiya.net/articles/2012/02/20/195939.html "Syrian activist Razan Ghazzawi is freed by authorities for a second time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510040153/http://english.alarabiya.net/articles/2012/02/20/195939.html |date=2012-05-10}}. ''[[Al Arabiya]]'', 20 February 2012.</ref> == خەڵاتەکان == ڕەزان غەززاوی لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢، خەڵاتی بەرگریکردن لەمافەکانی مرۆڤی لە مەترسیدا پێدرا لە دوبلین لەلایەن ڕێکخراوی بەرگریکارانی ھێڵی پێشەوە.<ref name=gnews6812>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian woman blogger gets human rights award|ناونیشان=http://gulfnews.com/news/region/syria/syrian-woman-blogger-gets-human-rights-award-1.1033318|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Gulf News|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|agency=AFP}}</ref> لەبەرئەوەی نەیدەتوانی گەشتی دەرەوە بکات لەبەر ڕێکارەکانی حکوومەت، ئەوا ھاوڕێکەی دڵشاد عوسمان کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە سوریا دەرچووبوو ئەوا بەناوی ئەو خەڵاتەکەی وەرگرت.<ref name=hersun>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian blogger Razan Ghazzawi wins human rights award|ناونیشان=http://www.heraldsun.com.au/news/more-news/syrian-blogger-razan-ghazzawi-gets-human-rights-award/story-e6frf7lf-1226389075319|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Herald Sun|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|agency=AFP}}</ref><ref name=itimes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fitzgerald|یەکەم=Mary|سەردێڕ=Blogger and symbol of Syria uprising wins Front Line human rights award|ناونیشان=http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2012/0609/1224317568749.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Irish Times|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ژن|ژیاننامە|سووریا|کۆمەڵگا|مافەکانی مرۆڤ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Razan Ghazzawi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی سووری]] [[پۆل:ژنانی سووریا]] [[پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] [[پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ژنە چالاکوانە سوورییەکان]] s28vvnufuxr3ud0p8thn26xtownkvht ژنانی نەتەوە یەکگرتووەکان 0 162643 1695134 1407006 2026-10-26T13:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1695134 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = بەشی ژنانی نەتەوە یەکگرتووەکان | native_name = | native_name_lang = | named_after = | image =Emblem_of_the_United_Nations.svg | image_size =150 | alt = | caption = | logo = UN Women logo.svg | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | abbreviation = | formation = {{start date and age|2010|7|2|df=yes}} | type = | status = چالاک | headquarters = [[نیویۆڕک ستی]]، {{flag|USA}} | region = | leader_title = | leader_name = Phumzile Mlambo-Ngcuka<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Phumzile Mlambo-Ngcuka from South Africa appointed as new UN Women Executive Director|ناونیشان=http://www.unwomen.org/en/news/stories/2013/7/phumzile-mlambo-ngcuka-appointed-as-new-un-women-executive-director|وێبگە=UN Women|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> | parent_organization = | budget = | established = {{start date and age|1874|10|09|df=yes}} | staff = | website = {{URL|www.unwomen.org}} | footnotes =| }}'''قەوارەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ بەرابەری ڕەگەز و بەھێز کردنی ژن''' ({{بە ئینگلیزی|United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women}}) ھەروەھا ناسراو بە '''بەشی ژنانی نەتەوە یەکگرتووەکان''' ({{بە ئینگلیزی|UN Women}}) قەوارەیێکی نەتەوە یەکگرتووەکانە بۆ بەھێز کردنی ئافرەت کار دەکات. بەشی ژنان لە کانوونی دووەم ٢٠١١ چاڵاک بو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FAQ|ناونیشان=https://asiapacific.unwomen.org/en/countries/fiji/faq|وێبگە=UN Women {{!}} Asia and the Pacific|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٠|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200302070142/https://asiapacific.unwomen.org/en/countries/fiji/faq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژووی ڕێکخراوەکە == لە مانگی یەکی ٢٠١٠ دا سەرۆکی گشتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕاپۆرتێکی دەربارەی یەکسانی نێوان ژنان و پیاوان پێشکەشکرد کە تیایدا باسی لە مافەکانی ئافرەت دەکرد وە هەروەها بیرۆکەی ئەوەی هەبوو کە چۆن ئەم ڕێکخراوە نوێیەیە تەنها لە بەشێکی کارەکانیدا گرنگی نەدات بە مافەکانی ئافرەت بەڵکو بە شێوەیەکی چروپڕ کار لەسەر یەکسانی جێندەر و مافەکانی ئافرەتان بکات و لە هەموو یاسا و [[ڕێسا]]کانی نەتەوە یەکگرتووەکاندا ڕەنگبداتەوە بۆ ئەمەش دەبوایە بودجەیەکی ١٢٥ ملیۆن دۆلاری وەکو سەرەتایەک تەرخان بکەن بۆ دەستکردن بە کارەکانی ئەم ڕێکخراوە نوێیە . دوای ساڵێک لە گفتوگۆ و پلان دانان لە نێوان ئەندامانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆمەڵگای مەدەنیدا لە ٢ ی مانگی ٧ی ٢٠١٠ دا بڕیاردرا بە پێکهێنانی ڕێکخراوێک لەژێر ناوی ( ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی ئافرەت) بۆ ئەمەش دەبووایە چەن ڕێکخراو و دامەزراوەیەک یەکبخەن بۆ باشتر بەڕێوە بردنی کارەکانیان کە ئەوانیش بریتیبوون لە هەریەک لە ڕێکخراوەکانی  ( INSTRAW , OSAGI , UNIFEM ,  ) وە هەر لەو ڕۆژەدا سەرۆکی ئەو کاتەی نەتوە یەکگرتووەکان بانکیمۆن وتی کە ( خۆم بە سوپاسگوزار دەزانم کە بەشدارم لە دروستکردنی ڕێکخراوێک وەها کە یەکەمین هەنگاوی خۆی ناوە بۆ گەیشتن بە یەکسانی جێندەری و کار کردن لەسەر نەهێشتنی نایەکسانی لە نێوان ژن و پیاودا لەسەرتاسەری جیهاندا ). لە ١٤ ی مانگی ٩ ی ٢٠١٠ دا بە فەرمی (میشیل باچلێت – کە سەرۆکی پێشووی چیلیبوو) کرایە سەرۆکی ئەم ڕێکخراوە نوێیەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Report on the Secretary General: Comprehensive proposal for the composite entity for gender equality and the empowerment of women|ناونیشان=https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/64/588|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=United Nations}}</ref> == پێکهاتە و کارەکانی ڕێکخراوەکە == ڕێکخراوەکە لە ٤١ ئەندام پێکدێت بەم شێوەیەی لای خوارەوە : * ١٠ ئەندام لە گروپی وڵاتانی ئەفریقا . * ١٠ ئەندام لە گروپی وڵاتانی ئاسیا. * ٤ ئەندام لە گروپی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا . * ٦ ئەندام لە گروپی وڵاتانی لاتینی و دورگەکانی کاریبیا. * ٥ ئەندام لە گروپی وڵاتانی ڕۆژئاوای ئەوروپا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=Welcome to UN Women|ناونیشان=http://www.unwomen.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Unwomen.org}}</ref> ٦ ئەندام لە گروپی ئەو ووڵاتانەی کە لە لایەنی ئابوریەوە پشتگیری ڕێکخراوەکە دەکەن ، وە ٤ کورسی بە بەتاڵی دەمێنێتەوە بۆ ئەو وڵاتانەی کە زۆرترین پشتگیری ئابووری ڕێکخراوەکە دەکەن ، وە دو کورسی جگە لە سەرۆک و جێگرەکەی بۆ ئەو وڵاتانەیە کە نابوونەتە ئەندام و دەیانەوێت لە ڕێگەی کار و چالاکی و پشتگیریەکانیانەوە ڕێکخراوەکە بەرەوپێشببەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UN Women Assistant Secretaries-General Appointed|ناونیشان=http://www.unwomen.org/en/news/stories/2011/3/un-women-assistant-secretaries-general-appointed}}</ref> == ئامانجەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی ئافرەت == === ڕێکخراوەکە ڕێگەی پێدراوە کە کار لەم بابەتەنەدا بکات === پشتگیریکردنی ئافرەتان و ڕۆڵی ئافرەتان و مافەکانیان لە ڕێکخراوە حکومیەکاندا ، بە جۆرێک کە مافی کار و مووچە و یاساکان بە شێوەیەکی یەکسان بێت بۆ هەردوو ڕەگەزەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Resolution on 6/311 on system-wide coherence|ناونیشان=https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/63/311|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=United Nations General Assembly}}</ref> دامەزراندن و پشتگیری کردنی ڕێکخراوە مەدەنیەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ ، بە جۆرێک کە هەر یەک لە وڵاتە ئەندامەکان دەتوانن داوای پشتگیری ئابوری و یاسایی بکەن لە ڕێکخراوەکە لە کاتی کارکردنیان وە لە کاتی دامەزراندنی هەر ڕێکخراوێکی مەدەنی . هەر یەک لە ووڵاتانی ئەندام توانای ئەوەیان دەبێت کە ناڕەزایی دەرببڕن وە سیسیتمی کاری ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان (UN  ) بە تەواوی بوەستێنن لە کاتی ناڕازیبونیان لە هەر ڕێسا و یاسایەک لەسەر یاساکانی مافی مرۆڤ و یەکسانی جێندەری . == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|UN Women}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی لە ٢٠١٠ دامەزراون]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی مافەکانی ژنان]] [[پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] p0ggmdqajrj4bu4tgxxz30um18jhc38 ڤیرۆنیکا سیمۆگون 0 162837 1695443 1407098 2026-10-27T04:36:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695443 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڤیرۆنیکا سیمۆگون | image = Veronica Simogun IWOC 1.jpg | image_size = | caption =ڤیرۆنیکا سیمۆگون | birth_name = | birth_date = ١٩٦٢ | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | residence = | other_names = | known_for = خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی، ٢٠١٧. | education = | employer = | occupation = | title = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | footnotes = | nationality = [[پاپوا گینێی نوێ]] }} '''ڤیرۆنیکا سیمۆگون''' (لە دایکبووی ١٩٦٢) ژنە چالاکوانێکی مافەکانی ژنانە و لە دژی تووندووتیژی کاردەکات لە وڵاتی [[پاپوا گینێی نوێ]]. لە ساڵی ٢٠١٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا، ئەمەش دوای ئەوەبوو لەلایەن باڵیۆزی ئەمریکی [[کارتین ئیبەرت گرەی]] لەوڵاتی پاپوا گینێی نوێ کاندیدکرا بۆ وەرگرتنی ئەو خەڵاتە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thenational.com.pg/courageous-simogun/|سەردێڕ=Courageous Simogun - The National|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=The National|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٧|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190503182523/https://www.thenational.com.pg/courageous-simogun/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیان == ڤیرۆنیکا لەدایکبووی گوندی ئوریپ، لە ساڵی ١٩٦٢. ڤیرۆنیکا بڕواننامەی لە فڕۆکەوانی مەدەنی بەدەستھێنا، دوای خوێندنی لە کۆلێژی مەشقی فڕۆکەوانی مەدەنی. بۆماوەی شەش ساڵان لە کەرتی فڕۆکەوانی مەدەنی کاری کرد. کاتێک گەڕایەوە گوندەکەی ئەوا ھەوڵیدا کۆمەڵگاکەی بگۆڕێت، دەستیکرد بە درووستکردنی کەمپەینی دژ بە تووندووتیژی لە کۆمەڵگاکەیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.state.gov/s/gwi/iwoc/2017/bio/index.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170329032421/https://www.state.gov/s/gwi/iwoc/2017/bio/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Biographies of the Finalists for the 2017 International Women of Courage Awards|وێبگە=www.state.gov|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Veronica Simogun}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:ژنانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] 85fqw8600eml48ai9w3yavmbu5gs6cc ڤیکی نتیتیما 0 162912 1695525 1407121 2026-10-27T07:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695525 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڤیکی نتیتیما | image = 2016 International Women of Courage Award to Vicky Ntetema of Tanzania (25843958070).jpg | image_size = | caption = ڤیکی نتیتیما | birth_name = | birth_date = ١٩٥٨ یان ١٩٥٩ | birth_place = [[تانزانیا|تەنزانیا]] | death_date = | death_place = | death_cause = | residence = | other_names = | known_for =ڕاپۆرتکردن لەسەر پێشێلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ; چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ | education = | employer = [[بی بی سی]]، ڕێکخراوی [[لەژێر ھەمان خۆر]] | occupation = [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنووس]] | boards = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = | website = [https://twitter.com/VickyNtetema1 توویتەر] | footnotes = | nationality = [[تانزانیا|تەنزانیا]] }} '''ڤیکی نتیتیما''' (لەدایکبووی ١٩٥٨ یان ١٩٥٩) ژنە چالاکوانێکی مافەکانی مرۆڤ و ڕۆژنامەنووسی [[تانزانیا|تەنزانییە]]، ڤیکی بەناوبانگبوو کاتێک چیڕۆکی ھەژێنەری ورووژاند دەربارەی کووشتنی کەسانێک لە [[تانزانیا|تەنزانیا]] و [[بوروندی]] بەھۆی ئەلبینیسم، دواتر ناوبراو بووە بەڕێوبەری جێبەجێکاری ڕێکخراوی «لەژێر ھەمان خۆر» بۆ داکۆکیکردن لەو کەسانە. == ژیان == ڤیکی لە دایکبووی تەنزیانیایە. بە وەرگرتنی سکۆلارشیپی حکوومەت ئەوا توانی لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بخوێنێت. توانی ماستەر لە ڕۆژنامەوانی بەدەستبھێنێت لە ساڵی ١٩٨٥، دواتر لە ساڵی ١٩٩٨ ماستەرێکی دیکەی لە گەشەپێدانی سیستەمی زانیاری بەدەستھێنا لە بەریتانیا. لە ساڵی ١٩٩١، وەک ڕۆژنامەنووسێکی ئەلیکتڕۆنی (پێشکەشکاری ڕادیۆ و پرۆدیوسەر) لە تۆڕی بی بی سی کاریکرد، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٦ پلەکەی بەرزبوویەوە بۆ ڕۆژنامەنووسی باڵا و سەرۆکی تۆڕی بی بی سی لە تەنزانیا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iwmf.org/community/vicky-ntetema/|سەردێڕ=Vicky Ntetema|دوایین=Wray|یەکەم=Lindsey|ڕێکەوت=2010|وێبگە=[[International Women's Media Foundation]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٨، ڤیکی نیتیتیما ناوبانگی پەیاکرد بە ڕووماڵکردنی ھەواڵی کووشتنی کەسانێک لە تەنزانیا تەنیا لەبەر ئەوەی تووشی ئەلبینیسم بوونە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7148673.stm|سەردێڕ=Tanzania fears over albino killings|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=[[BBC News]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> دواتر ڤیکی تۆڕی بی بی سی جێھێشت، بوو بە بەڕێوبەری جێبەجێکاری ڕێکخراوی «لەژێر ھەمان خۆر» بۆ داکۆکیکردن لە مافەکانی تووشبووانی ئەلبینیسم، لەو پۆستە مایەوە تاکوو ئایاری ٢٠١٨ کاتێک خانەنشین بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thecitizen.co.tz/News/1840340-4390138-371x4bz/index.html|سەردێڕ=Ntetema announces retirement date from albino lobby group|دوایین=Namkwahe|یەکەم=John|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=The Citizen|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> == ڕووماڵی کووشتنی تووشبووانی ئەلبینیسم == ڤیکی پەردەی لەسەر ئەو کەسانە ھەڵدایەوە کە وەک پزیشکی لۆکاڵی مامەڵەیان بە جەستەی ئەلبینیسمەکان دەکرد، ئەو خەڵکانە وایان دانابوو کە جەستەی تووشبووانی ئەلبینیسم چارەسەرێکی جادووییە بۆیە دەیانکووشتن و مامەلەیان پێوەدەکردن.<ref name=":1"/><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7523796.stm|سەردێڕ=In hiding for exposing Tanzania witchdoctors|دوایین=Ntetema|یەکەم=Vicky|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=[[BBC News]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ڕاپۆرتەکانی ڤیکی چاوی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بەلای خۆیدا ڕاکێشا. دواتر ڕووماڵەکانی بوون بە ھەڕەشە لەسەر ژیانی، ئەمەش وایکرد چەندجارێک خۆی باشرێتەوە، وە بۆ دووجاریش وڵات جێبھێڵێت.<ref name=":23">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7523796.stm|سەردێڕ=In hiding for exposing Tanzania witchdoctors|دوایین=Ntetema|یەکەم=Vicky|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=[[BBC News]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8674440.stm|سەردێڕ=Vicky Ntetema wins bravery award for BBC albino report|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٠|ئیش=[[BBC News]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> == خەڵاتەکان == * خەڵاتی سەرکەوتنی ژنانی تەنزانیا لە پۆلینی زانیاری و گەیاندن، ساڵی ٢٠١٣. * خەڵاتی بوێری لە ڕۆژنامەوانی لەلایەن ڕێکخراوی میدیای ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا بەھۆی ڕاپۆرتەکانی.<ref name=":0"/><ref name=":23"/> * خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠١٦ پێدرا، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/s/gwi/iwoc/2016/bio/index.htm|سەردێڕ=Biographies of 2016 Award Winners Share|وێبگە=U.S. Department of State|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tz.usembassy.gov/iwoc-laureate-ms-vicky-ntetema/|سەردێڕ=U.S. Embassy Honors 2016 International Women of Courage Laureate Ms. Vicky Ntetema|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=U.S. Embassy in Tanzania|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200621054418/https://tz.usembassy.gov/iwoc-laureate-ms-vicky-ntetema/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|International Women of Courage Award}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی تەنزانیا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] ekqi0xzsvev6pgm1kbfwc0dufp9har1 ڤیرۆنیکا مارچینکۆ 0 163168 1695444 1670297 2026-10-27T04:36:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695444 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Veronika Marchenko (Russia) with Secretary of State Hillary Rodham Clinton and First Lady Michelle Obama.png|وێنۆک|ڤیڕۆنیکا لەگەڵ [[میشێل ئۆباما]] و [[ھیلاری کلینتۆن]]، لە ساڵی ٢٠٠٩، کاتی وەرگرتنی خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی.]] '''ڤیرۆنیکا مارچینکۆ''' چالاکوانی [[مافەکانی ژنان]]ە لە [[ڕووسیا]].<ref name="autogenerated2">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/prs/ps/2009/03/120070.htm The Secretary of State's 2009 International Women of Courage Awards<!-- Bot generated title -->]</ref> ئەو دامەزرێنەر و بەڕێوبەری ڕێکخراوی ناحکومی مافەکانی دایکە لە ڕووسیا، کە لە ساڵی ١٩٨٨ وەک قوتابییەک دایمەزراند. لە ساڵی ٢٠٠٩، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا لەبەرامبەر چالاکییەکانی.<ref name="autogenerated2"/><ref>[https://humanrightshouse.org/articles/our-woman-of-courage/ Our ‘Woman of courage]’، ماڵپەڕی humanrightshouse، ڕۆژی MARCH 11, 2009 نووسراوە.</ref> == ژیان == ڕێکخراوی مافەکانی دایک کاردەکات بۆ ئاشکراکردنی چالاکییە نامرۆڤایەتییەکان کە بوونەتە ھۆی مردنی ڕووسەکان لەکاتی ئاشتیدا،<ref name="White1999">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Anne White|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4SaxCwAAQBAJ&pg=PA103|سەردێڕ=Democratization in Russia under Gorbachev, 1985–91: The Birth of a Voluntary Sector|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-١-٣٤٩-٢٧٣٧٢-٠|پەڕەکان=١٠٣–}}</ref> ھەروەھا کۆمەککردنی خێزانەکانیان.<ref name="autogenerated3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://blogs.state.gov/stories/2009/03/09/veronika-marchenko-we-are-ready-long-fight-order-make-law-prevail |سەردێڕ=Veronika Marchenko: "We are Ready for a Long Fight in Order To Make the Law Prevail" {{!}} DipNote<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٦ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822212127/https://blogs.state.gov/stories/2009/03/09/veronika-marchenko-we-are-ready-long-fight-order-make-law-prevail |url-status=dead }}</ref> ھەروەھا کاردەکەن بۆ نەھێشتنی سووکایەتی و گاڵتەپێکردن.<ref name="autogenerated3"/> ڕێکخراوەکە زیاتر لەدەرەوە ھاوکاری داریی وەردەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/sponsored/rbth/society/8059683/The-Mothers-Right-foundation-Russian-soldiers-mothers-turn-grief-into-action.html |سەردێڕ=The Mothers' Right foundation: Russian soldiers' mothers turn grief into action - Telegraph<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150925235758/http://www.telegraph.co.uk/sponsored/rbth/society/8059683/The-Mothers-Right-foundation-Russian-soldiers-mothers-turn-grief-into-action.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="autogenerated42">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.russiannewsroom.com/details.aspx?item=25420 |سەردێڕ=Veronika Marchenko, head of a Russian NGO protecting the rights<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704152951/http://news.russiannewsroom.com/details.aspx?item=25420 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مارچینکۆ کاری لە ڕۆژنامەی یونسۆت کردووە. لە ساڵی ١٩٨٦ بەرنامەی ١٢ەمین چیڕۆکی لە کەناڵی تەلەفزیۆنی ناوەندی سۆڤیەت پێشکەش دەکرد. ھەروەھا ئەو لە بزووتنەوەی گەنجانی نێودەوڵەتی بەناوی «وەستانی داھاتوو سۆڤیەتە».<ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rightsinrussia.org/rights-in-russia-community/council/advisory-board/marchenko |سەردێڕ=Veronika Marchenko - Rights in Russia<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180717174309/http://www.rightsinrussia.org/rights-in-russia-community/council/advisory-board/marchenko |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تشرینی دووەمی ١٩٩٨، خەڵاتی پەبلیک ڕیکۆگنیشنی پێدرا. لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٢، پەیمانگای کۆمەڵگای کراوە لە ڕووسیا، خەڵاتی ڤیرۆنیکای کرد بۆکارە خۆبەشییەکانی. لە ساڵی ٢٠٠٩، لە ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی وەرگرت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|ڕووسیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی ڕووسی]] [[پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤی ڕووسی]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی ڕووس]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] b40x7uxpxtpux0zgje77hvsecuwox5n ڤالدیت ئدریزی 0 163224 1695343 1365879 2026-10-26T22:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695343 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:International Women of Courage winner, Valdete Idrizi, with Secretary Rice, March 10, 2008. (U.S. State Department photo).jpg|وێنۆک|ڤالدیت ئدریزی لەگەڵ میشێل ئۆباما، ساڵی ٢٠٠٨ لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی.]] '''ڤالدیت ئدریزی''' (لەدایکبووی ١٩٧٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://oralhistorykosovo.org/valdete-idrizi/ |سەردێڕ=''oralhistorykosovo.org'' |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی نیسانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180619140633/http://oralhistorykosovo.org/valdete-idrizi/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چالاکوانی [[کۆسۆڤۆ|کۆسڤۆییە]]. لەوەتەی ٢٠١٧، بووەتە دامەزرێنەر و بەڕێوبەری جێبەجێکاری پلاتفۆڕمی سیڤیکۆس.<ref name="civ">[http://www.civikos.net/en/activities-of-civikos-platform/Mrs-Valdete-Idrizi-is-elected-as-Executive-Director-of-CiviKos-Platform-35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180702122219/http://www.civikos.net/en/activities-of-civikos-platform/Mrs-Valdete-Idrizi-is-elected-as-Executive-Director-of-CiviKos-Platform-35 |date= ٢ی تەممووزی ٢٠١٨ }}, Civikos, Retrieved 11 February 2017</ref> ئەو چالاکە لە کارکردن لەبواری ئاشتی و درووستکردنی پردی پەیوەندی لەنێو کۆمەڵگای ھەرێمی مترۆڤیسا لە کۆسۆڤۆ.<ref name="Courage">[http://www.wbur.org/npr/88116195 Kosovo's 'Woman of Courage' Bridges Ethnic Divide | WBUR & NPR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160825200913/http://www.wbur.org/npr/88116195 |date=٢٥ی ئابی ٢٠١٦ }}</ref><ref name="autogenerated2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wisemuslimwomen.org/muslimwomen/bio/valdete_idrizi|سەردێڕ=Valdete Idrizi {{!}} WISE Muslim Women|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160821172425/http://www.wisemuslimwomen.org/muslimwomen/bio/valdete_idrizi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چالاکییەکانی ڤالدیت بۆ ئاشتی نێوان سڕب و ئەلبانییەکانە، خۆشی ئەلبانییە و لە ساڵی ١٩٩٩، ناچاربووە ماڵباتی جێبھێڵێت کاتێک سڕبەکان ھاتنە وڵاتەکەی. لەم بوارەش بۆ ماوەی شەش ساڵ لەڕێگای ڕێکخراوەکەی کاری کردووە بۆ گەیاندنی پەیامی ئاشتی لەنێوان سڕب و ئەلبانیا.<ref name="Courage"/> لە ساڵی ٢٠٠٨، ھێشتا ماڵەکەی لەدەست سڕیەکان بوو، ڕێکخراوی درووستکردنی میترۆڤیکا بەھۆی ھەوڵەکانییەوە توانیان چەند سڕیییەک بگەڕێننەوە وڵاتەکەیان لە کۆسۆڤۆ، بەھۆی ئەمەشەوە ئدریزی لەلایەن کۆسۆڤۆیی و ئەلبانییەکان ھەڕەشەی لێدەکرا. لە ساڵی ٢٠٠٨، لەبەرامبەر چالاکییە ئاشتییەکانی، حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدا. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٩، خەڵاتی سۆرۆپتیمیستی نێودەوڵەتی بۆ ئاشتی وەرگرت.<ref name="autogenerated32">[http://2001-2009.state.gov/g/wi/iwoc/103557.htm International Women of Courage Award Ceremony: 2008<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbmitrovica.org/en/media-pr/cbm-in-media/39-valdete-idrizi-wins-award |سەردێڕ=Valdete Idrizi wins Award - Community Building Mitrovica<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140821054847/http://www.cbmitrovica.org/en/media-pr/cbm-in-media/39-valdete-idrizi-wins-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Valdete Idrizi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی کۆسۆڤۆ]] [[پۆل:ژنانی ئەلبانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] pe68p71t6o9yba4uwkxxfixf40yl6xv ڤیریسیلا بورادرۆمۆ 0 163278 1695445 1393675 2026-10-27T04:36:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695445 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:2008 IWOC Awardee, Ms Virisila Buadromo.JPG|وێنۆک|ڤیریسیلا بورادرۆمۆ]] '''ڤیریسیلا بورادرۆمۆ''' (لە دایکبووی ١٩٧٢) چالاکوانی سیاسیی و ڕۆژنامەنووسی پێشووی [[فیجی|فیجییە]]. کە بەڕێوبەری جێبەجێکاری بزووتنەوەی مافەکانی ژنانی فیجی بووە لە ماوەی ٢٠٠١ بۆ ٢٠١٥.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thejetnewspaper.com/2014/12/18/fwrm-board-appoints-new-head/|سەردێڕ=FWRM Board Appoints New Head|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|agency=The Jet|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816060822/http://www.thejetnewspaper.com/2014/12/18/fwrm-board-appoints-new-head/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816060822/http://www.thejetnewspaper.com/2014/12/18/fwrm-board-appoints-new-head/ |date=١٦ی ئابی ٢٠١٦ }}</ref> ماوەیەکیش دەرھێنەری ھەواڵ بووە لە ئێف ئێم ٩٦. لە ئازاری ٢٠١٣، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا. == کودەتای ٢٠٠٦ == بورادرۆمۆ بەتووندی ئیدانەی ئەنجامدانی کودەتای لەدژی حکوومەتی ھەڵبژێردراوی، سەرۆکوەزیران لایسێنیا قارسی دەربڕی لەڕۆژی ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥. فیجی تایمز قسەیەکەی بورادرۆمۆ بڵاوکردەوە، کە دەڵێت کەلتووری کودەتا لەم وڵاتە ھەمیشە ڕێگربووە لەبەردەم درووستکردنی حکوومەتێکی سەرکەوتوو، ئەمەش لەوەتەی دەستپێکی کودەتای ١٩٨٧ بەدواوە. دەزگای میدیاییی فیجی ڤیلەیج لە ٩ی کانوونی یەکەم لەسەر زاری ڤیریسیلا بڵاوی کردەوە، ھەر کەسێک ئارەزووی بوونی بە وەزیری ھەبێت لەو حکوومەتە سەربازییە ئەوا کارێکی نا یاسایی دەکات، ھەروەھا سەرجەم چالاکی و ھەواڵەکان لەلایەن ئێف دەبلیوو ئار ئێمەوە بە بەڵگە دەکرێت. لە ١٥ی کانوونی یەکەم، ئیدانەی پارێزەر ڕۆدنی ئەکرامانی کرد کە پۆستی سەرۆکی کۆمسیۆنی مافەکانی مرۆڤی فیجی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fijilive.com/news/show/news/2006/12/15/15Fijilive01.html|سەردێڕ=Gateway to Fiji, Fiji News, Fiji eDirectory, Fiji Magic, Fiji Real Estate, Fiji Classifieds, Fiji Dating, Fiji Rugby, Fiji Football, Fiji Jobs, Fijian News, Fijian Music, Fiji Houses for Sale, Fiji Holidays, Fiji Sports, Fiji Picture Gallery, Fiji Business, etc|بڵاوکەرەوە=Fijilive|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> فیجی ڤیلەیج، لە ڕۆژی ١١ی کانوونی یەکەم بڵاوی کردەوە کە ڕۆژی ٤ی مانگ، ڤیریسیلا پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەلایەن ژمارەیەکی نەناسراوەوە پێگەیشت بۆ وەستاندنی کەمپەینەکەی لەدژی حکوومەتی سەربازی.<ref>[http://www.fijivillage.com/artman/publish/article_34317.shtml] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061223104240/http://www.fijivillage.com/artman/publish/article_34317.shtml|date=23 December 2006}}</ref> لە ١٥ی ئابی ٢٠٠٦، داوای ھەڵوەشاندنەوەی حکوومەتی کرد بۆ بەیاسای بوونی دەسەڵات لە فیجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fijilive.com/news/show/news/2006/08/15/08Fijilive1514.html|سەردێڕ=Gateway to Fiji, Fiji News, Fiji eDirectory, Fiji Magic, Fiji Real Estate, Fiji Classifieds, Fiji Dating, Fiji Rugby, Fiji Football, Fiji Jobs, Fijian News, Fijian Music, Fiji Houses for Sale, Fiji Holidays, Fiji Sports, Fiji Picture Gallery, Fiji Business, etc|بڵاوکەرەوە=Fijilive|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fijilive.com/news/show/news/2006/12/25/Fijilive02.html|سەردێڕ=Gateway to Fiji, Fiji News, Fiji eDirectory, Fiji Magic, Fiji Real Estate, Fiji Classifieds, Fiji Dating, Fiji Rugby, Fiji Football, Fiji Jobs, Fijian News, Fijian Music, Fiji Houses for Sale, Fiji Holidays, Fiji Sports, Fiji Picture Gallery, Fiji Business, etc|بڵاوکەرەوە=Fijilive|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> == ژیانی کەسی == باوکی سێنی بورادرۆمۆ، سەرۆکی شارەوانی شاری پێشووی سوڤایە، دایکیشی ناوی لوکو. ڤیریسیلا چوار خووشکی ھەیە، لەگەڵ ئەرشەد داود ھاوسەرگیری کردووە، کە کەسێکی فیجی-ھیندییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fijilive.com/news/show/news/2006/12/26/Fijilive06.html|سەردێڕ=Gateway to Fiji, Fiji News, Fiji eDirectory, Fiji Magic, Fiji Real Estate, Fiji Classifieds, Fiji Dating, Fiji Rugby, Fiji Football, Fiji Jobs, Fijian News, Fijian Music, Fiji Houses for Sale, Fiji Holidays, Fiji Sports, Fiji Picture Gallery, Fiji Business, etc|بڵاوکەرەوە=Fijilive|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> ڤیریسیلا لەپەیڕەوی [[کریستیان|کریستیانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.abc.net.au/tv/qanda/txt/s4007384.htm|سەردێڕ=Dating, Diplomacy & Disputes &#124; Q&A &#124; ABC TV|بڵاوکەرەوە=Abc.net.au|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی فیجی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] sqm3l6cb30eaylro0du7yhzzmusrz24 ژۆزیڤ شومپیتەر 0 163569 1695175 1546216 2026-10-26T16:36:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695175 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Joseph_Schumpeter_ekonomialaria.jpg|وێنۆک|Joseph Schumpeter]] {{Infobox economist|name=ژۆزیڤ شومپیتەر|nationality=|awards=|contributions=[[کارگێری و کار]]{{سخ}}[[پەرەپیدانی ئابووری]][[کاردیری]]|influenced=[[Christopher Freeman|C. Freeman]], [[رابرت دال]]، [[ایزرائل کرزنر]]، [[جان هیکس]]، [[میلتون فریدمن]]، [[پل ساموئلسون]]، [[جیمز توبین]]، [[John Burr Williams|Williams]], [[Abram Bergson|Bergson]], [[Nicholas Georgescu-Roegen|Georgescu-Roegen]], [[Robert Heilbroner|Heilbroner]], [[ساموئل هانتینگتون]]، [[والرشتاین]]، [[Carlota Perez|Perez]], [[Harry Gordon Johnson|H. G. Johnson]], [[Anthony Downs|Downs]], [[تامس سول|Sowell]], [[Erik S. Reinert|Reinert]], [[Igor Yegorov|Yegorov]], [[پیتر دراکر]]، [[دیوید راکفلر]]|opposed=[[کارۆل مارکس]]، [[جان مینارد کینز]]|influences=[[الکسی دو توکویل]]، [[کارل مارکس]]، [[هربرت اسپنسر]]، [[کارل منگر (اقتصاددان)|کارل منگر]]، [[اویگن بوم فن باورک]]، [[فریدریش فن ویزر|Wieser]], [[Gustav Schmoller|Schmoller]], [[ماکس وبر]]، [[ورنر زمبارت|Sombart]], [[امیل دورکیم]]، [[لئون والراس]]، [[ویلفردو پارتو]]، [[Clement Juglar|Juglar]], [[Nikolai Kondratiev|Kondratiev]], [[Knut Wicksell|Wicksell]], [[Philip Wicksteed|Wicksteed]]|alma_mater=زانکۆی ڤیەنا|field=[[زانستی ئابووری]]|institution=|death_place=[[سلیسبۆری، کانتیکت|تاکۆنیک، کانتیکات]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|Native_name=Joseph Schumpeter|death_date={{مێژووی مەرگ و تەمەن|1950|01|08|1883|02|08|df=y}}|birth_place=[[ترشس]]، [[موراوی]]، [[نەمسا-هەنگاریا]] (now Třešť, [[کۆماری چیک]])|birth_date={{Birth date|1883|2|8|df=y}}|caption=|image_size=175px|image=Joseph Schumpeter ekonomialaria.jpg|color=goldenrod|school_tradition=[[ڕێبازی مێژووی کۆن]]|signature=<!-- file name only -->}} ژۆزیڤ ئالوەیس شومپیتەر (ئەلمانی، ٨ فەبریوەری ١٨٨٣-٨ جانیوەری ١٩٥٠) ئابووری ناس و سیاسەتوانی نەمساوی ئەمریکایی بوو. لە ساڵی ١٩١٩ بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە وەزیری دارایی نەمسا. لە کاریگەرترین ئابووری ناسەکانی سەدەی بیستەمە و دەستەواژەی "تێکشکاندنی داهێنەرانە"ی لە زانستی ئابووری باو کرد. دکتۆراکەی لە زانکۆی ڤییەنا، بە سەرپرشتی ئویگن بوم فەن باورک بیردۆزمەندی سەرمایەی نەمساویی بە دەستهێناوە. {{پۆلی کۆمنز|Joseph Schumpeter}} {{شریتی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ئابووری|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:CS1 errors: dates]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] s1j7vtocqnlspwea0dby9s51oi6fvtb 1695271 1695175 2026-10-26T20:05:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1695271 wikitext text/x-wiki {{سخ}} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Joseph_Schumpeter_ekonomialaria.jpg|وێنۆک|Joseph Schumpeter]] {{Infobox economist|name=ژۆزیڤ شومپیتەر|nationality=|awards=|contributions=[[کارگێری و کار]][[پەرەپیدانی ئابووری]][[کاردیری]]|influenced=[[Christopher Freeman|C. Freeman]], [[رابرت دال]]، [[ایزرائل کرزنر]]، [[جان هیکس]]، [[میلتون فریدمن]]، [[پل ساموئلسون]]، [[جیمز توبین]]، [[John Burr Williams|Williams]], [[Abram Bergson|Bergson]], [[Nicholas Georgescu-Roegen|Georgescu-Roegen]], [[Robert Heilbroner|Heilbroner]], [[ساموئل هانتینگتون]]، [[والرشتاین]]، [[Carlota Perez|Perez]], [[Harry Gordon Johnson|H. G. Johnson]], [[Anthony Downs|Downs]], [[تامس سول|Sowell]], [[Erik S. Reinert|Reinert]], [[Igor Yegorov|Yegorov]], [[پیتر دراکر]]، [[دیوید راکفلر]]|opposed=[[کارۆل مارکس]]، [[جان مینارد کینز]]|influences=[[الکسی دو توکویل]]، [[کارل مارکس]]، [[هربرت اسپنسر]]، [[کارل منگر (اقتصاددان)|کارل منگر]]، [[اویگن بوم فن باورک]]، [[فریدریش فن ویزر|Wieser]], [[Gustav Schmoller|Schmoller]], [[ماکس وبر]]، [[ورنر زمبارت|Sombart]], [[امیل دورکیم]]، [[لئون والراس]]، [[ویلفردو پارتو]]، [[Clement Juglar|Juglar]], [[Nikolai Kondratiev|Kondratiev]], [[Knut Wicksell|Wicksell]], [[Philip Wicksteed|Wicksteed]]|alma_mater=زانکۆی ڤیەنا|field=[[زانستی ئابووری]]|institution=|death_place=[[سلیسبۆری، کانتیکت|تاکۆنیک، کانتیکات]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|Native_name=Joseph Schumpeter|death_date={{مێژووی مەرگ و تەمەن|1950|01|08|1883|02|08|df=y}}|birth_place=[[ترشس]]، [[موراوی]]، [[نەمسا-هەنگاریا]] (now Třešť, [[کۆماری چیک]])|birth_date={{Birth date|1883|2|8|df=y}}|caption=|image_size=175px|image=Joseph Schumpeter ekonomialaria.jpg|color=goldenrod|school_tradition=[[ڕێبازی مێژووی کۆن]]|signature=<!-- file name only -->}} ژۆزیڤ ئالوەیس شومپیتەر (ئەلمانی، ٨ فەبریوەری ١٨٨٣-٨ جانیوەری ١٩٥٠) ئابووری ناس و سیاسەتوانی نەمساوی ئەمریکایی بوو. لە ساڵی ١٩١٩ بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە وەزیری دارایی نەمسا. لە کاریگەرترین ئابووری ناسەکانی سەدەی بیستەمە و دەستەواژەی "تێکشکاندنی داهێنەرانە"ی لە زانستی ئابووری باو کرد. دکتۆراکەی لە زانکۆی ڤییەنا، بە سەرپرشتی ئویگن بوم فەن باورک بیردۆزمەندی سەرمایەی نەمساویی بە دەستهێناوە. {{پۆلی کۆمنز|Joseph Schumpeter}} {{شریتی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ئابووری|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:CS1 errors: dates]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 636cw8k5b2wubgo4rusbayuyupj9uv3 1695464 1695271 2026-10-27T04:50:25Z Sakura emad 42467 1695464 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Joseph_Schumpeter_ekonomialaria.jpg|وێنۆک|Joseph Schumpeter]] {{Infobox economist|name=ژۆزیڤ شومپیتەر|nationality=|awards=|contributions=[[کارگێری و کار]][[پەرەپیدانی ئابووری]][[کاردیری]]|influenced=[[Christopher Freeman|C. Freeman]], [[رابرت دال]]، [[ایزرائل کرزنر]]، [[جان هیکس]]، [[میلتون فریدمن]]، [[پل ساموئلسون]]، [[جیمز توبین]]، [[John Burr Williams|Williams]], [[Abram Bergson|Bergson]], [[Nicholas Georgescu-Roegen|Georgescu-Roegen]], [[Robert Heilbroner|Heilbroner]], [[ساموئل هانتینگتون]]، [[والرشتاین]]، [[Carlota Perez|Perez]], [[Harry Gordon Johnson|H. G. Johnson]], [[Anthony Downs|Downs]], [[تامس سول|Sowell]], [[Erik S. Reinert|Reinert]], [[Igor Yegorov|Yegorov]], [[پیتر دراکر]]، [[دیوید راکفلر]]|opposed=[[کارۆل مارکس]]، [[جان مینارد کینز]]|influences=[[الکسی دو توکویل]]، [[کارل مارکس]]، [[هربرت اسپنسر]]، [[کارل منگر (اقتصاددان)|کارل منگر]]، [[اویگن بوم فن باورک]]، [[فریدریش فن ویزر|Wieser]], [[Gustav Schmoller|Schmoller]], [[ماکس وبر]]، [[ورنر زمبارت|Sombart]], [[امیل دورکیم]]، [[لئون والراس]]، [[ویلفردو پارتو]]، [[Clement Juglar|Juglar]], [[Nikolai Kondratiev|Kondratiev]], [[Knut Wicksell|Wicksell]], [[Philip Wicksteed|Wicksteed]]|alma_mater=زانکۆی ڤیەنا|field=[[زانستی ئابووری]]|institution=|death_place=[[سلیسبۆری، کانتیکت|تاکۆنیک، کانتیکات]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|Native_name=Joseph Schumpeter|death_date={{مێژووی مەرگ و تەمەن|1950|01|08|1883|02|08|df=y}}|birth_place=[[ترشس]]، [[موراوی]]، [[نەمسا-هەنگاریا]] (now Třešť, [[کۆماری چیک]])|birth_date={{Birth date|1883|2|8|df=y}}|caption=|image_size=175px|image=Joseph Schumpeter ekonomialaria.jpg|color=goldenrod|school_tradition=[[ڕێبازی مێژووی کۆن]]|signature=<!-- file name only -->}} ژۆزیڤ ئالوەیس شومپیتەر (ئەلمانی، ٨ فەبریوەری ١٨٨٣-٨ جانیوەری ١٩٥٠) ئابووری ناس و سیاسەتوانی نەمساوی ئەمریکایی بوو. لە ساڵی ١٩١٩ بۆ ماوەیەکی کورت بوو بە وەزیری دارایی نەمسا. لە کاریگەرترین ئابووری ناسەکانی سەدەی بیستەمە و دەستەواژەی "تێکشکاندنی داهێنەرانە"ی لە زانستی ئابووری باو کرد. دکتۆراکەی لە زانکۆی ڤییەنا، بە سەرپرشتی ئویگن بوم فەن باورک بیردۆزمەندی سەرمایەی نەمساویی بە دەستهێناوە. {{پۆلی کۆمنز|Joseph Schumpeter}} {{شریتی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ئابووری|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:CS1 errors: dates]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ok8sdg7sjkz5cx2moph89xe611a1i3m ژەم 0 164612 1695262 1177941 2026-10-26T19:39:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە) 1695262 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Nepali_dal-bhat-tarkari.jpg|alt=|وێنۆک|293x293پیکسڵ]] '''ژەم''' ({{بە ئینگلیزی|Meal}}) بریتییە لە [[خۆراک|خواردنی]] خۆراک لە کاتێکی دیاری کراو کە خەڵک خواردن ئامادە دەکەن و لەو کاتەدا دەیخۆن، وەکوو: [[ژەمی بەیانی]]، [[ژەمی نیوەڕۆ]]، [[ژەمی ئێوارە]]، ھەروەھا ژەمی تایبەتیش ھەیە وەکوو: ژەمی بۆنەی [[ژنھێنان]]، ژەمی [[جەژن|جەژنەکان]]، ژەمی لە دایکبوو، ژەمی [[ھۆزەبانە]]، ژەمی [[ماتەمینی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/وجبة|سەردێڕ=وجبة|زمان=عەرەبی|سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Meal|سەردێڕ=Meal|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Food}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:خواردن و خواردنەوەکان]] [[پۆل:خواردنەوەکان]] [[پۆل:ژەمەکان]] 0ak0ysn6ngq5kbsf6ov6ikskr1t7svi ژولیا كریستیڤا 0 165501 1695164 1532368 2026-10-26T16:34:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1695164 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی فەیلەسووف | ناو = ژولیا کریستیڤا | وێنە = Julia_Kristeva_à_Paris_en_2008.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوەکانی تر = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{birth date|١٩٤١|٦|٢٤|mf=y}} | شوێنی لەدایکبوون = [[سلیفن]]، [[بولگاریا]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[فەرەنسا]] | سەردەم = | ناوچە = | ئایین = | قوتابخانە = | بایەخە سەرەکییەکان = [[فێمینیزم|مافی ئافرەتان]]، [[دادپەروەری]]، [[زمان]] [[فەلسەفە]] | کتێبەکان = | بیرۆکە گرنگەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەری بووە لەسەر = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ =http://kristeva.fr/ }} '''ژولیا کریستیڤا''' ({{بە فەڕەنسی|Julia Kristeva}}؛ لەدایکبووی ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٤١، [[بولگاریا]]) نووسەر، زمانەوان، و دەروونشیکار و فەلسەفەکارێکی فەرەنسی بەڕەچەڵەک بولگارییە. لە ساڵی ١٩٦٥ دەچێتە [[فەرەنسا]] و ڕەگەزنامەی فەرەنسی وەردەگرێت. ھەر لە فەرەنسا سەرقاڵی [[خوێندنی باڵا]] و [[لێکۆڵینەوە]] دەبێت. باوکی ژمێریاری کڵێسا بووە، بۆیە لەگەڵ خوشکەکەی دەچێتە خوێندنگەی (فرنکوفی) ی مەسیحییەکان دواتر دەچێتە زانکۆی جۆفیا ژولیا دامەزرێنەری خەاڵتی (سمیۆن دی بوفوارە لە ساڵی ١٩٦٩ یەکەمین کتێب بەناوی سیمیۆتیکا بڵاوکردەووە و لە کایەی ڕۆشنبیری و ڕاڤەی ڕەخنەیییە ناوبانگێکی نێودەوڵەتی پەیداکرد. لەبواری زمانەوانی، دەقناوێزان، سیمیۆلۆژیا، تیۆر و ڕەخنەی ئەدەبی و دەروونشیکاریدا خاوەنی چەندین کاری جیاوازە. یەکێکە لە کارەکاتەرە دیارەکانی بونیادگەرییە لە چەند زانکۆیەکی ئەمریکی و کەنەدی و ئەوروپی [[دکتۆرای فەخری]] پێبەخشراوە. خاوەنی زیاتر لە ٣٥ کتێبە. ساڵی ١٩٦٧ شودەکات بە فلیپ ی ڕۆماننوس. ساڵی ١٩٧٠ لە زانکۆی کۆلۆمبیا دەستدەکاتبە وانەوتنەوە. ساڵی ١٩٧٩ بڕوانامەی بااڵ، لە دەروونشیکاریدا بەدەستدەھێنێت. ساڵی ١٩٧٧ کتێبی (لەبارەی ژنی چینییەوە) دەنووسێت. ساڵی ٢٠٠٤ کتێبێکی لەسەر دەروونشیکاری و مۆدێرنە نووسی، بەھۆیەوە ساڵی ٢٠٠٦ خەاڵتی باشترین شیکردنەوەی دەروونیی وەرگرت. == خەڵاتەکان == * ساڵی ٢٠٠٤ یەکەم خەاڵتی (ھولبیرگ)ی وەرگرت. * ساڵی ٢٠٠٦ خەاڵتی (ھانا ئاریت)ی وەرگرت. * ساڵی ٢٠٠٨(ڤاسالڤ ھاڤیل)ی وەگرت * ساڵی ٢٠٠٨ خەاڵتی (سینۆن دی)ی بۆ ئازادی ژن ڕاگەیاند. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://ar.wikipedia.org/wiki/جوليا_كريستيفا|سەردێڕ=جولیا کریستیفا|زمان=عەرەبی |سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official|http://kristeva.fr/}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|ژن|وێژەی فەڕەنسی|فەلسەفە|دەروونناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Julia Kristeva}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی فێمینیست]] [[پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات]] [[پۆل:ژنە فەیلەسووفەکان]] qoxvimdcoxrblazjyymmq6otjqcofe5 ژیان لەسەر سنوور 0 165633 1695193 1460939 2026-10-26T16:39:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1695193 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ژیان لەسەر سنوور | وێنە =Life on the border.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان =پۆستەری فیلم | سەردێڕ =پۆستەری فیلم | سەرباس =پۆستەری فیلم | دەرھێنەر = مەحموود ئەحمەد،{{ھن}} ڕووناھی عیزەتودین،{{ھن}} سامی حوسەین،{{ھن}} دلۆڤان کەیخا،{{ھن}} ھازم خوردیدە،{{ھن}} دیار عومەر،{{ھن}} زھوور سەعید،{{ھن}} بەسمە سولەیمان | بەرھەمھێنەر = مژفیلم | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک= | چەشن = بەڵگەنامەیی - جەنگ | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = مژفیلم | ڕێکەوتی دەرچوون = ٢٠١٥ | ماوەی فیلم = ٧٣ خولەک | وڵات = [[باشووری کوردستان]] {{ھن}} [[ڕۆژاوای کوردستان]] | زمان = [[کوردی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر =}} '''ژیان لەسەر سنوور''' فیلمێکی [[بەڵگەنامە|بەڵگەنامەیی]]-جەنگە لەدەرھێنانی ھەشت منداڵی [[کۆبانی|کۆبانێ]] و [[شنگال]] بە سەرپەرشتی [[بەھمەن قوبادی]].<ref>[https://didimn.com/ژیان-لەسەر-سنوور-لە-فێستیڤاڵی-فیلمی-کر/ ژیان لەسەر سنوور لە فێستیڤاڵی فیلمی کراکۆف لە پۆڵەندا نماییش کرا]، ماڵپەڕی دیدی من، لە ساڵی ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> فیلمەکە لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن [[مژفیلم]] بەرھەمھێنرا.<ref name=":0">[http://mijfilm.com/ku/filmography-1/filmography-bahman-ghobadi/ ژیاننامە و بەرھەمەکانی بەھمەن قوبادی]{{بەستەری مردوو|url=http://mijfilm.com/ku/filmography-1/filmography-bahman-ghobadi/ |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }}، ماڵپەڕی مژفیلم، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> فیلمەکە لە چەندین فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی نمایشکراوە. == چیڕۆک == فیلمەکە لە کەمپەکانی [[شنگال]] و [[کۆبانی|کۆبانێ]] وێنەی گیراوە کە دەکەونە سەر سنووری [[عێراق]] و [[سووریا]]، لە فیلمەکە ٨ منداڵ دەبنە دەرھێنەر و ڕووماڵی ژیان و چیڕۆکەکان دەکەن دوابەدوای ھێرشەکانی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام|داعش]] بۆ سەر ناوچەکە. == نمایش == فیلمەکە نمایشی ھەبووە لە چەندین فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی لەوانە:<ref name=":0"/> * شووباتی ٢٠١٦، لە ٦٦ەمین فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی بەرلین، [[ئەڵمانیا]] * ١٠ی نیسانی ٢٠١٦، لە ١١ەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمە سەربەخۆکانی ئەورووپا<ref name=":1">[https://didimn.com/ژیان-لەسەر-سنوور-لە-فێستیڤاڵی-فیلمی-کر/ ژیان لەسەر سنوور لە فێستیڤاڵی فیلمی کراکۆف لە پۆڵەندا نماییش کرا]، ماڵپەڕی دیدی من، لە ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> * ١١ی نیسانی ٢٠١٦، لە ١٥مین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تیبوڕۆن، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]<ref name=":2">[https://didimn.com/ژیان-لەسەر-سنوور-لە-فێستیڤاڵی-فیلمی-تی/ ژیان لەسەر سنوور لە فێستیڤاڵی فیلمی تیبوڕۆنی ئەمریکی نمایشدەکرێت]، ماڵپەڕی دیدی من، لە ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> * ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦، فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی لووکاس لە [[فرانکفورت|فرانکفۆرت]]، [[ئەڵمانیا]]<ref>[http://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=7927&type=farhang ژیان لەسەر سنوور، ئەڵمانییەکانی سەرسام کردووە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219200951/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=7927&type=farhang |date=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ }}، ماڵپەڕی [[ناوەندی چاپەمەنی و ڕاگەیاندنی خاک|خاک تیڤی]]، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکراوەتەوە.</ref> * ٢٠١٦، فێستیڤاڵی فیلمی کراکۆف لە [[پۆڵەندا|پۆلەندا]]<ref name=":1"/> * ٢٠١٦، تیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤیلنیوس، [[لیتوانیا]]<ref name=":2"/> * ٢ی ئازاری ٢٠١٧، فیستیڤاڵی دۆکیومێنتاری و فیلمی «زاگرێب داکس» لە [[زاگرێب]]، [[کرواتیا]]. * ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧، فستیڤاڵی فیلمی «فۆنداسی ئانتۆنی تاپیس» لە [[بارسێلۆنا]]، [[ئیسپانیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بەھمەن قوبادی}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] 0mkflu6ytftb7k874on88c5axgil4yu ژۆزێ دێ سان مارتین 0 165712 1695176 1549800 2026-10-26T16:36:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695176 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Retrato_más_canónico_de_José_de_San_Martín.jpg|وێنۆک|ژۆزێ دێ سان مارتین]] '''ژۆزێ دێ سان مارتین''' ({{بە ئیسپانی|José de San Martín}}؛ لەدیکبووی ٢٥ی شوباتی ١٧٧٨-مردووی ١٨ی ئابی ١٨٥٠) کەسایەتییەکی نیزامی و ژەنەڕاڵێکی [[ئیسپان]]ی–[[ئەرجەنتین]]ی بوو، و ڕێبەری بەشی باشوور و بەشی ناوەندی [[ئەمریکای باشووری]] بوو کە بەشێوەیەکی سەرکەوتووانە ھەوڵیدا بۆ سەربەخۆ بوون و ڕزگار بوون لەدەست ئیمپراتۆری ئیسپانی و وەک کەسایەتییەکی پارێزەری [[پیروو]] ڕۆڵی بینی. ئەو لە یاپڵیۆ کە بەشێک لە ئەرجەنتینی مودیرنە لەدایکبوو و لە تەمەنی حەوت ساڵاندا «ڤیسیرۆیاڵتی» کە سەر بە ناوچەی «ریۆ دێ لا پارتە» یە جێھێشت و بۆ خوێندن ڕووی کردە شاری مالاگا لە ئیسپانیا لە ساڵی ١٨٠٨دا کە مارتین بەشداری لەشەڕی نیمچە دورگەدا کرد دژ بە [[فەڕەنسا]] پێوەندی لەگەڵ لەندن گرت کە داشدارییان لە سەربەخۆیی [[ئەمریکای باشوور]] لە ژێر دەسەلاتی [[ئیسپانیا]] ئەکرد. لە ساڵی ١٨١٢دا ئەو بەپاپۆر کەوتە ڕێ بەرەو بۆینس ئایرس و خزمەتەکانی خۆی پێشکەشی پارێزپا یەکگرتووەکانی ڕیۆ دێ لاپارتە کرد کە ئەبێتە [[ئەرجەنتین]]ـی مودیرن. پاش شەڕی «سان لۆرێنزۆ» واتە ئەو کاتەی کە فەرمانی ئەکرد بەسەر سوڵای باشووردا لە ساڵی ١٨١٤دا، دەستی کرد بە دارشتنی پلانێک بۆ شکست پێھێنانی ھێزی ئیسپانیا کە ترسی خستبووە ناو دڵی پارێزگا یەکگرتووەکانی باکوورەوە و بۆ ئەم شەڕە کەڵکی لە ڕێگایەکی جیاوازی پاشایی وەرگرت و لە لایەن «پیروو»ەوە ھێرشی کردنە سەر. ئەم کردەوەیە بووە ھۆی ساز بوونی سوپایەکی نوێ واتە سوپای «ئاند» لەپارێزگای کۆیۆ لە وڵاتی ئەرجەنتیندا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/José_de_San_Martín|سەردێڕ = José de San Martín|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|شەڕ|ژیاننامە|سیاسەت|مێژوو|پێروو|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین}} {{پۆلی کۆمنز|José de San Martín}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٨]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٠]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پێروو]] lva8kystiszg6d3szrujru3knfpnpjk 1695270 1695176 2026-10-26T20:04:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695270 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Retrato_más_canónico_de_José_de_San_Martín.jpg|وێنۆک|ژۆزێ دێ سان مارتین]] '''ژۆزێ دێ سان مارتین''' ({{بە ئیسپانی|José de San Martín}}؛ لەدیکبووی ٢٥ی شوباتی ١٧٧٨-مردووی ١٨ی ئابی ١٨٥٠) کەسایەتییەکی نیزامی و ژەنەڕاڵێکی [[ئیسپان]]ی–[[ئەرجەنتین]]ی بوو، و ڕێبەری بەشی باشوور و بەشی ناوەندی [[ئەمریکای باشووری]] بوو کە بەشێوەیەکی سەرکەوتووانە ھەوڵیدا بۆ سەربەخۆ بوون و ڕزگار بوون لەدەست ئیمپراتۆری ئیسپانی و وەک کەسایەتییەکی پارێزەری [[پیروو]] ڕۆڵی بینی. ئەو لە یاپڵیۆ کە بەشێک لە ئەرجەنتینی مودیرنە لەدایکبوو و لە تەمەنی حەوت ساڵاندا «ڤیسیرۆیاڵتی» کە سەر بە ناوچەی «ریۆ دێ لا پارتە» یە جێھێشت و بۆ خوێندن ڕووی کردە شاری مالاگا لە ئیسپانیا لە ساڵی ١٨٠٨دا کە مارتین بەشداری لەشەڕی نیمچە دورگەدا کرد دژ بە [[فەڕەنسا]] پێوەندی لەگەڵ لەندن گرت کە داشدارییان لە سەربەخۆیی [[ئەمریکای باشوور]] لە ژێر دەسەلاتی [[ئیسپانیا]] ئەکرد. لە ساڵی ١٨١٢دا ئەو بەپاپۆر کەوتە ڕێ بەرەو بۆینس ئایرس و خزمەتەکانی خۆی پێشکەشی پارێزپا یەکگرتووەکانی ڕیۆ دێ لاپارتە کرد کە ئەبێتە [[ئەرجەنتین]]ـی مودیرن. پاش شەڕی «سان لۆرێنزۆ» واتە ئەو کاتەی کە فەرمانی ئەکرد بەسەر سوڵای باشووردا لە ساڵی ١٨١٤دا، دەستی کرد بە دارشتنی پلانێک بۆ شکست پێھێنانی ھێزی ئیسپانیا کە ترسی خستبووە ناو دڵی پارێزگا یەکگرتووەکانی باکوورەوە و بۆ ئەم شەڕە کەڵکی لە ڕێگایەکی جیاوازی پاشایی وەرگرت و لە لایەن «پیروو»ەوە ھێرشی کردنە سەر. ئەم کردەوەیە بووە ھۆی ساز بوونی سوپایەکی نوێ واتە سوپای «ئاند» لەپارێزگای کۆیۆ لە وڵاتی ئەرجەنتیندا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/José_de_San_Martín|سەردێڕ = José de San Martín|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|شەڕ|ژیاننامە|سیاسەت|مێژوو|پێروو|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین}} {{پۆلی کۆمنز|José de San Martín}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٨]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٠]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پێروو]] sjc1ulq4j0vdkh3yaudnyoe7i8asf1n ڤیڤیان نووری 0 166086 1695506 1532803 2026-10-27T07:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1695506 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = نوری | nickname = | image = Nouri performing at Z100 Dunkin' Donuts Iced Coffee Lounge.png | caption = نوری لە ساڵی ٢٠١٨ | birth_name = ڤیڤیان نوری | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1993|02|10}} | birth_place = {{nowrap|[[ڕۆژاوای کوردستان]]}} | residence = | home_town = {{plain list| * [[ئۆکلاند]]، نیوزلەندا }} | occupation = {{hlist|گۆرانیبێژ|گۆرانینووس}} | spouse = | partner = | children = | years_active = ٢٠١٨ - ئێستا | net_worth = | website = {{URL|iamnouri.com}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = گۆرانیبێژ | instrument = | Genre = {{flatlist| * [[Pop music|پۆپ]] * [[Rhythm and blues|RnB]] * [[Dance music|سەما]]}} | label = The Lonours Club<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=This woman was born in a Syrian Refugee camp - now she's a Hollywood star |ناونیشان=https://www.indy100.com/article/syrian-refugee-camp-hollywood-star-vivian-nouri-24-daddys-home-2-film-8002901 |وێبگە=indy100 |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200606073041/https://www.indy100.com/article/syrian-refugee-camp-hollywood-star-vivian-nouri-24-daddys-home-2-film-8002901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | associated_acts = }}<!-- Do NOT add any other artist unless he/she has collaborated with Nouri on MULTIPLE occasions. Thanks. --> }} '''ڤیڤیان نوری''' (لەدایکبووی ١٠ی شووباتی ١٩٩٣) گۆرانیبێژی نیوزلاندی بەڕەسەن [[کورد]]<nowiki/>ە. <ref name="k24">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sulaivany|یەکەم١=Karzan|سەردێڕ=WATCH: Kurdish recording artist NOURI releases video for new single|ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/news/55722682-de5f-4892-885a-332c8354214f|وێبگە=Kurdistan24|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200606073228/https://www.kurdistan24.net/en/news/55722682-de5f-4892-885a-332c8354214f|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨، نوری یەکەم گۆرانی تاکی بەناوی لێرەوە بەرەو کوێ دەچین 'Where Do We Go From Here' بڵاوکردەوە. ئەم گۆرانییە پلەی یەکەمی گرت لە ناوخۆی نیوزلاند لەناو پێرستی دیارترین ٢٠ گۆرانی تاک. لە ٨ی ئازاری ٢٠١٩، دووەم گۆرانی تاکی بەناوی 'Favorite Goodbye' بڵاوکردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{Commons category|Nouri (artist)}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.iamnouri.com/}} * [https://www.youtube.com/user/Liilmamiiv کەناڵی فەرمی نوری لە یوتیووب] {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ژیاننامە|ژن|سووریا|کوردستان|نیوزیلاند}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد]] bgy2mkkj65zvr51rofde5cup0mhka0i ڕەگێ خاب 0 166323 1695277 1694950 2026-10-26T20:08:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695277 wikitext text/x-wiki {{وەسف|فیلمێکی درامیی فارسیی دەرھێندراوی حەمید نیعمەتوڵڵا}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ڕەگێ خاب | وێنە = پۆستەری ڕەگێ خاب.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | بەرھەمھێنەر = حەمید نیعمەتوڵڵا | نووسین = مەعسومە بەیات | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = [[لەیلا حاتەمی]]{{-}}[[کوروش تەھامی]]{{-}}{{-}}[[ئیلھام کوردا]]{{-}}لەیلا مووسەوی | موزیک = [[سۆھراب پوورنازری]] | وێنەگری سینەمایی = [[فەرشاد محەممەدی]] | دەستکاری = مەھدی سەعدی | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[فیلمیران]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ماوەی فیلم = ١٠٤ خولەک | وڵات = [[ئێران]] | زمان = [[زمانی فارسی|فارسی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = ٤٬٩٣٠٬٩٤١٬٠٠٠ تمەن | خەڵاتەکان = }} '''''ڕەگێ خاب''''' ({{بە فارسی|رگ خواب}}) فیلمێکی فارسییە. لە دەرھێنان و بەرھەمھێنانی [[حەمید نیعمەتوڵڵا]] و نووسینی [[مەعسومە بەیات]]ە. لە ٢٠١٥ بەرھەمھێندرا و لە ٢٠١٧ بڵاو کرایەوە. == کورتە == مینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.filmnetnews.ir/movie-gallery/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8 |سەردێڕ=مصاحبه لیلا حاتمی و توصیف شخصیت مینا در فیلم رگ خواب |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦ |زمان=فارسی |بڵاوکەرەوە=فیلم‌نت‌نیوز |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170727035201/http://www.filmnetnews.ir/movie-gallery/%D9%84%DB%8C%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای جیابوونەوەی لە ھاوسەرەکەی بەدوای ئیشێک و شوێنی مانەوە دەگەڕێ. بەدرێژاییی گەشتەکە چاوی بە کامران، بەڕێوەبەری خواردنگەیەک کە لەوێ کاری دەکرد دەکەوێت. کامران پەنای دەدات. مینا لەژێر کاریگەریی پاڵپشتی و خۆشەویستیی کامرانەوە دەکەوێتە خۆشەویستیی ئەوەوە، و کامرانیش پەرۆشە و حەز لە مینا دەکات. ڕۆژان تێدەپەڕن و خۆشەویستیی مینا بۆ کامران کەم دەکات و دەگاتە لوتکە، بەڵام کامران چیتر بەردەوام نابێت…<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cinematicket.org/movie/detail/3681 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106103411/https://cinematicket.org/?p=nfilmdetail&fid=1342&fileid=2114&t=%D8%B1%DA%AF%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> == بڵاوکردنەوە == نمایشی تایبەتی «ڕەگێ خاب» لە ڕۆژی چوارشەممە، ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە [[سینەمای ئیستقلال (تاران)|سینەمای ئیستقلال]] دەستی پێ کرد، و ھەفتەیەک دواتر، لە ١٤ی حوزەیران نمایشی گشتیی دەستی پێ کرد. ھەروەھا، لە ٥ی تشرینی دووەم، نمایشە گشتییەکەی ڕەگێ خاب، بەتایبەتی لە پشتگیریی یوزپلنگی ئاسیایی لە حەرەمی سینەماییی گالێری میللەت گیرا. == ئەکتەران == {| class="wikitable sortable" ! href="ئیلھام کوردا" |ئەکتەر ! ڕۆڵ |- | [[لەیلا حاتەمی]] |مینا |- | [[کوروش تەھامی]] | کامران حەسیبی |- | [[ئیلھام کوردا]] | ئایلا (ھاوڕێی مینا) |- |[[لەیلا مووسەوی]] | مەنسوری |- | خەسرەو بامداد | باوکی مینا |- |[[ئەسغەر پیران]] |کرێکاری کامران |- |[[غەزالە جەزایری]] |ژمێریاری فاست فوود |- |[[بەھزاد ڕەحیمخانی]] |ددانساز |- |بامداد نیعمەتوڵڵا |باوکی ئایلا |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !فێسیڤاڵ !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام !خەڵات |- | rowspan="4" |٢٠١٦ | rowspan="4" | {{چینی ناوەند}}سی و پێنجەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر{{کۆتایی}} |باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی |[[لەیلا حاتەمی]] | {{won}} | rowspan="4" | {{چینی ناوەند}}سیمرغی بلوور{{کۆتایی}} |- |باشترین جلوه‌های ویژه بصری |[[سینا قویدل]] | {{nom}} |- |باشترین جلوه‌های ویژه میدانی |[[ئارش ئاقابیک]] | rowspan="5" {{won}} |- |باشترین وێنە |[[ئەمیرحسێن شوجاعی]] |- | rowspan="19" |٢٠١٧ | rowspan="10" |یازدەھەمین خولی فێستڤاڵی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلم |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="10" | {{چینی ناوەند}}خەڵاتی سەرەکی{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] |- |باشترین ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵی سەرەکی |[[کوروش تەھامی]] | {{nom}} |- |باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی |[[لەیلا حاتەمی]] | {{won}} |- |باشترین ڤیدیۆ |[[فەرشاد محەممەدی]] | {{nom}} |- |باشترین ساوندتراک |[[سۆھراب پوورنازری]] | {{won}} |- |باشترین دەستکاریکردن |[[مەھدی سەعدی]] | rowspan="6" {{nom}} |- |باشترین چهره‌پردازی |[[سەھەند تۆڕابی]] |- |باشترین دیزاینی پۆشاک |[[محەممەدڕەزا میرزا محەممەدی]] و [[ئازادە قوام]] |- | rowspan="9" | {{چینی ناوەند}}نۆزدەھەمین ئاھەنگی ماڵی سینەما{{کۆتایی}} |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="9" | {{چینی ناوەند}}پەیکەری شیاوی{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |- |باشترین ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵی سەرەکی |[[کوروش تەھامی]] |- |باشترین خانمەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکی |[[لەیلا حاتەمی]] | {{won}} |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] | {{nom}} |- |باشترین ڤیدیۆ |[[فەرشاد محەممەدی]] | rowspan="5" {{won}} |- |باشترین صداگذاری |[[بەھمەن ئەردەلان]] |- |باشترین صدابرداری |[[بابەک ئەردەلان]] |- |باشترین جلوه‌های ویژه بصری |[[سینا قویدل]] |- | rowspan="15" |٢٠١٨ | rowspan="10" | {{چینی ناوەند}}نوزدەھەمین خولی ئاھەنگی دونیای وێنە{{کۆتایی}} |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="10" | {{چینی ناوەند}}پەیکەری حافز{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ژن |[[لەیلا حاتەمی]] | rowspan="3" {{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاو |[[کوروش تەھامی]] |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] |- |باشترین ڤیدیۆ |[[فەرشاد محەممەدی]] | rowspan="2" {{nom}} |- |باشترین دەستکاریکردن |[[مەھدی سەعدی]] |- |باشترین ساوندتراک |[[سۆھراب پوورنازری]] | rowspan="2" {{won}} |- |باشترین موسیقی تیتراژ |[[ھومایوون شەجەریان]] (بۆ پارچەی «آهای خبردار») |- |باشترین بەرھەمی ھونەری |[[سینا قویدل]] (برای جلوه‌های ویژه بصری رگ خواب) | rowspan="2" {{nom}} |- | rowspan="5" | {{چینی ناوەند}}یەکەمین خەڵاتی ئۆسکاری فیلم{{کۆتایی}} |باشترین فیلم | rowspan="2" |[[حەمید نیعمەتوڵڵا]] | rowspan="5" | {{چینی ناوەند}}خەڵاتی سەرەکی{{کۆتایی}} |- |باشترین دەرھێنەر |{{won}} |- |باشترین سیناریۆ |[[مەعسومە بەیات]] |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەری ژن |[[لەیلا حاتەمی]] |{{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاو |[[کوروش تەھامی]] |{{nom}} |} <nowiki>*</nowiki>کوروش تەھامی لە یازدەھەمین خولی فێستڤاڵی ڕەخنەگران و نووسەرانی فیلم خەڵاتی دیپلۆمی شانازیی بۆ باشترین ئەکتەری لە ڕۆڵی سەرەکی وەرگرت. == مۆسیقا == لە دەستپێکی ھەفتەی دووەمی نمایشی فیلمی «ڕەگێ خاب»، پەردە لەسەر ڤیدیۆکلیپەکەی فیلمەکە بە دەنگی [[ھومایوون شەجەریان]] و ئاوازی [[سۆھراب پوورنازری]] لادرا. سەرەڕای ساوندراکی فیلمەکە، ئەلبومی «ڕەگێ خاب» چوار پارچە شیعر، لەوانەش: «آهای خبردار»، «رگ خواب»، «ابر می‌بارد» و «گریه می‌آید مرا» بە ھۆنراوەکانی [[ئەمیر خەسرەو دەھلەوی]]، [[حوسەین مەنزەوی]] و [[مەولانای ڕۆمی|ڕۆمی]] لەخۆ دەگرێت. ئیشەکە لەلایەن ئۆرکێسترای مۆسیقای سی ئای ئێفی بولغاری، و بە ئامادەبوونی تەھمورس پوورنازری، ھوشیار خەییام و شین کاراسکۆ وەک تاکژەن کراوە. بە ڕابەرایەتیی ئاوازدانەری ئەمریکی دەیڤد گارنەر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-32/787956-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=حضور دیوید گارنر در آلبوم تازه همایون شجریان |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200609200712/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-32/787956-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئاوازدانەر و ڕابەری ئۆرکێسترا [[بەردیا کیارس]] و باسیست ئارین کەشیشی لە ڕێکخەرانی ئەلبومەکەن.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/21/1351981/آلبوم-موسیقی-رگ-خواب-منتشر-می-شود آلبوم موسیقی «رگ‌خواب» منتشر می‌شود]</ref> == لە ڕاپرسییەکان == لە نیوەی یەکەمی ٢٠١٨، سێزدە ڕەخنەگری ڕۆژنامەی فیلم ٢٤ خاڵیان لە ٢٨ پێی دا. لە ڕوانگەی ڕەخنەگرانی ئەم ڕۆژنامەوە ھەر سێ فیلمی «[[ماجرای نیمروز]]»، «ڕەگێ خاب» و «[[ڤێلاکان]]» بەرزترین خاڵیان وەرگرتووە.{{ژێدەر پێویستە}} == باڵیۆز == ڕێکخراوەی نەھێشتنی توندوتیژیی کۆمەڵایەتی، فیلمی «ڕەگێ خاب»ی دەرھێندراوی [[حەمید نیعمەتوڵڵا]]ی وەک نموونە فیلمێک لە بواری نەھێشتنی ئازارە کۆمەڵایەتییەکان ناساند.<ref>[http://www.jamaran.ir/بخش-فرهنگ-هنر-102/706906-رگ-خواب-فیلم-نمونه-در-حوزه-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-شد «رگ خواب» فیلم نمونه در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی شد]{{بەستەری مردوو|url=http://www.jamaran.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-102/706906-%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%86%D9%85%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|6209470}} * [http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139410050000/ ڕەگێ خاب] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609195200/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139410050000/ |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ }} لە وێبگەی سوورە سینەما * [https://web.archive.org/web/20200609201643/https://cinematicket.org/?p=nfilmdetailcs&fid=1342&fileid=2114&t=%d8%b1%da%af%20%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8 ڕەگێ خاب] لە وێبگەی سینەماتیکت {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژن|کۆمەڵگا|مافەکانی مرۆڤ}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمە گیراوەکان لە تاران]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی بێوەژنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەباربردن]] [[پۆل:فیلمەکانی حەمید نیعمەتوڵڵا]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] 9r20l274akop2hbf3ifbu1ct164e9vs ڤێنەم (فیلمی ٢٠١٨) 0 167086 1695573 1408603 2026-10-27T10:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695573 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ڤێنەم | image = Venom (2018 film poster).png | caption = پۆستەری فیلم | director = [[ڕۆبن فلیشەر]] | producer = {{Plainlist| * [[ئەڤی ئراد]] * [[مات تۆڵماچ]] * [[ئامی پاسکال]] }} | screenplay = {{Plainlist|<!-- CREDITS PER http://www.venom.movie/site/ --> * [[جێف پینکنەر]] * [[سکۆت ڕۆزەنبێرگ]] * [[کێڵی مارسێل]] }} | story = {{Plainlist|<!-- CREDITS PER http://www.venom.movie/site/ --> * جێف پینکنەر * سکۆت ڕۆزەنبێرگ }} | based_on = {{based on|[[Venom (Marvel Comics character)|Venom]]|[[Todd McFarlane]]|[[David Michelinie]]}} | starring = {{Plainlist|<!-- CREDITS PER http://www.venom.movie/site/ --> * [[تۆم ھاردی]] * [[میشێل ویلیامس (خانمەئەکتەر)| میشێل ویلیامس]] * [[ڕیز ئەحمەد]] * [[سکۆت ھاز]] * [[ڕێد سکۆت]] }} | music = [[لودویگ گۆرانسن]] | cinematography = [[ماتیو لیباتیگ]] | editing = {{Plainlist| * [[ماریان براندن]] * [[ئالن باومگارتن]] }} | studio = {{Plainlist| * [[کۆلومبیا پیکچەرز]] * [[مارڤڵ ئینتەرتەینمێنت]] * [[تێنسنت پیکچەرز]] * ئراد پرۆدەکشنس<ref name="VarietyInsight">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.varietyinsight.com/featurefilm_releases.php?limit=20&offset=160&currenttotal=&DO=&from_date=&sort=|سەردێڕ=Film releases|ئیش=[[Variety Insight]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180512112747/https://www.varietyinsight.com/featurefilm_releases.php?limit=20&offset=160&currenttotal=&DO=&from_date=&sort=#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * مات تۆلماک پڕۆدەکشنس<ref name="VarietyInsight"/> * پاسکال پیکچەرز<ref name="VarietyInsight"/> }} | distributor = [[سۆنی پیکچەرز ڕیلیزین]] | released = {{film date|٢٠١٨|١٠|١|[[شانۆی فۆکس، گوندی وێستوود|شانۆی گوندی ڕیجێنسی]]|٢٠١٨|١٠|٥|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | runtime = ١١٢ خولەک<ref name="Runtime&Rating">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weintraub|یەکەم=Steve|ناونیشان=https://collider.com/venom-movie-rating-runtime/|سەردێڕ='Venom' Movie Rating and Runtime Revealed|وێبگە=[[Collider (website)|Collider]]|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/72VgaoaxT?url=http://collider.com/venom-movie-rating-runtime/#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | country = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] | language = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | budget = ١٠٠–١١٦ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلار]]<ref name="Opening">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/10/venom-a-star-is-born-weekend-box-office-lady-gaga-1202476614/|سەردێڕ='Venom' Flies To Near $90M; 'A Star Is Born' Has Rhythm With $51M As Monday Fall Holidays Propel Box Office|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|ئیش=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181005194905/https://deadline.com/2018/10/venom-a-star-is-born-weekend-box-office-lady-gaga-1202476614/#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | gross = ٨٥٦٫١ ملیۆن دۆلار<ref name="BOM">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=venom2018.htm|سەردێڕ=Venom (2018)|ئیش=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> }} '''ڤێنەم''' ({{بە ئینگلیزی|Venom}}) فیلمێکی سووپەرھێرۆیی ئەمریکییە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ دا کۆمپانیای [[کۆلومبیا پیکچەرز]] بەرھەمی ھێناوە [[ڕۆبن فلیشەر]] کاری دەرھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە، ھەریەکە لە [[تۆم ھاردی]]، میشێل ویلیامز، ڕیز ئەحمەد، سکۆت ھیز، ڕێد سکۆت و جێنی سلێت ڕۆڵی سەرەکییان لە فیلمەکەدا بینیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Venom_(2018_film)|سەردێڕ = Venom (2018 film)|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> == چیرۆک == چیرۆکی فیلمەکە لەسەر ئێدی بڕۆک (ڤێنەم) کە کاری ڕۆژنامەسی دەکرد، بە مانایەکی تر کە دەکەوتە دوای ئەو کەسانەی کە کەس بەدوایاندا ناڕوات، ڤێنوم یەکێکە لە نادیارتریین و خراپترین کەسەکان لە (ماڕڤیل) ھەروەھا دوژمنی پیاوی جانجاڵۆکەیە (سپایدەرمان). ئێدی کەسێکی زۆر ئاسای بوو، تا ئەو کاتەی بە دوای سەرۆکی کۆمپانیای زانست کەوت، بۆ لێکۆڵینەوە بەس سەری نەگرت، بەڵام لە ھەمان ڕۆژدا ژنێکی دیت، کە لە ھەمان کۆمپانیا ئیش دەکات، بۆ ئەوەی زانیارییەکان بەدەست بھێنێت لەگەڵ ژنەکە قسەی دەکرد، سەبارەت بە کۆمپانیاکە و ژنەکە پێی وت، کە کۆمپانیاکە شتی نوێیان دۆزیوەتەوە، بە ناوی (سمپیۆت) و کۆمپانیاکە تاقیکردنەوەی خراپ دەکات، بە تێکەڵکردنی مرۆڤ و سمپیۆت. دواتر ئێدی بڕیاریدا کە یارمەتی بدات، و بە شەو بچێتە ناو کۆمپانیاکە بۆ ئەوەی نھێنی کۆمپانیاکە ئاشکرا بکات، کە بووە شەو بە یارمەتی ژنەکە توانی بە دزییەوە بچێتە ناو کۆمپانیاکە، لە کاتی وێنەگرتنی کۆمەڵە شتێکی ناو کۆمپانیاکە یەکێک لە مرۆڤەکان پەلەماری ئێدی دا، کە ئەو مرۆڤە بەکارھاتبوو لە تاقیکردنەوەکە بە تێکەڵکردنی مرۆڤ و سمپیۆت، دواتر سمپیۆتی ناو بۆناو لەشی ئێدی چوو، و چەند پاسەوانێک گوێبیستی ھاوار بوون، بەپەلە کەوتنە دوای ئێدی ھەرچۆنێک بێت ئێدی بە یارمەتی سمپیۆنەکە توانی خۆی لە پاسەوانەکان ڕزگار بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.sonypictures.com/movies/venom}} * {{IMDb title|1270797}} * {{Rotten Tomatoes|id=venom_2018}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Venom (2018 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە درۆنەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکانی ئاڤی ئاراد]] [[پۆل:فیلمە دەرهێنراوەکانی مات تۆڵماچ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئاڤی ئاراد]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە دەرھێنراوەکانی مات تۆڵماچ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لەگەڵ سیناریۆی سکۆت ڕۆزنبێرگ]] [[پۆل:تاقیکردنەوەی مرۆڤ لە خەیاڵدا]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان]] c7ew59p2qvg5v807eqo2xpi9ykgucbr ژنی جوان (فیلم) 0 169333 1695137 1409805 2026-10-26T13:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695137 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pretty woman movie (2).jpg|وێنۆک]] {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ژنە جوانەکە | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = گاری مارشۆڵ | بەرھەمھێنەر = ئامۆن میڵشان، ستیڤن ڕوتەر | نووسین = [[جەی ئێف لاوتۆن]] | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = جەیمز نیوتۆن | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = ڕاجا گۆسنێڵ | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = بوینا ڤیستا پیکچەرز | ڕێکەوتی دەرچوون = ٢٣ی ئازاری ١٩٩٠ | ماوەی فیلم = ١١٩ خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ١٤ ملیۆن دۆلار | داھات = ٤٦٣٬٤ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''ژنە جوانەکە''' ({{بە ئینگلیزی|Pretty Woman}}) فیلمێکی ڕۆمانسی و کۆمیدی ئەمریکییە، لەلایەن گاری مارشاڵ دەرھێنراوە، [[جەی ئێف لاوتۆن]] کاری سیناریۆی بۆ کردووە. ئەستێرەکانی فیلمەکە ڕیچارد جێری، جوولیا ڕۆبێرتس، ھێکتۆر ئێلیزۆنتا، ڕاڵف بێلامی، جەیسۆن ئەلێکسەندەر.<ref name="Pretty Woman">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tcm.com/tcmdb/title/19475/Pretty-Woman/full-credits.html|سەردێڕ=Pretty Woman|ئیش=[[Turner Classic Movies]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816030024/http://www.tcm.com/tcmdb/title/19475/Pretty-Woman/full-credits.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چیرۆکەکە بەدەوری ئەو سۆزانییە لاوازەی ھۆڵیوود دەخولێتەوە ڤیڤیان وارد، کە لەلایەن ئیدوارد لویسی بزنسمانی دەوڵەمەندەوە بەکرێ دەگرترێت، تا یاوەری چەندین کاری بازرگانی و کۆمەڵایەتی بکات، ھەروەھا پەیوەندی گەشەسەندوویان بەدرێژایی ھەفتەی مانەوەیان بۆ ماوەیەکی زۆر لەگەڵیدا دەبێت. ناونیشانی فیلمەکە «ژنە جوانەکە». ئەمە یەکەمین فیلمە کە بە ھاوکاری نێوان گیێر و ڕۆبێرتس نیشان دراوە، دووەمین فیلمیشیان ناوی (بووکی ڕاھو)ی بووکە لە ساڵی ١٩٩٩دا ئازاد کرا. لە بنەڕەتدا بە نیاز بوو چیرۆکێکی تاریکی ئاگادارکردنەوە بێت سەبارەت بە پۆل و لە شوکردن لە لۆس ئەنجلس، فیلمەکە دووبارە وەک کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی بوودجەی بەرز تەسەور کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/9158072/Richard-Gere-Pretty-Woman-a-silly-romantic-comedy.html |سەردێڕ= Richard Gere: Pretty Woman a 'Silly Romantic Comedy' |یەکەم= Rosa |دوایین= Prince |ئیش= [[The Daily Telegraph]] |ڕێکەوت= ٢١ی ئازاری ٢٠١٢|شوێن= London |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20141109195441/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/9158072/Richard-Gere-Pretty-Woman-a-silly-romantic-comedy.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سێیەمین فیلمی بەرزترین فیلمی ساڵی ١٩٩٠ بوو، فیلمەکە بەرزترین ژمارەی فرۆشتنی بلیتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی بینی، لەگەڵ ئەوەی بۆکس ئۆفیس مۆجۆ وەک یەکەم کۆمیدیای ڕۆمانسی بەرزترین بلیتی ناوخۆیی کە بە ٤٢١٧٦٤٠٠ بلیت فرۆشراوە، بە کەمێک پێش فیلمی «زەماوەندی یۆنانی گەورەم» ٢٠٠٢، بە ٤١٤١٩٥٠٠ بلیتەوە پێش کەوت.<ref name="boxmojo">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://boxofficemojo.com/movies/?id=prettywoman.htm |سەردێڕ= Pretty Woman (1990) |ئیش= Box Office Mojo |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://www.webcitation.org/66do51wTG?url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=prettywoman.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمەکە بیروڕای تێکەڵی وەرگرت، ھەرچەندە ڕۆبێرتس خەڵاتی گۆڵدن گلۆب و پاڵاوتنی خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین خانمەئەکتەر بۆ نمایشەکەی وەرگرت. ھەروەھا، نووسەری سیناریۆ جەی ئێف لاوتۆن بۆ خەڵاتی بفا و خەڵاتی BAFTA کاندید کرا. == ڕۆڵەکان == * ڕیچارد جێری: وەک ئێدوارد لیوس * جوولیا ڕۆبێرتس: وەک ڤیڤیان وارد * ڕاڵف بێلامی: وەک جەیمس مۆرسی * جەیسۆن ئەلێکسەندەر * ھێکتۆر ئێلیزۆندۆ: وەک بارنارد تامپسۆن == بەرھەمھێنان == فیلمەکە لە سەرەتادا وەک درامایەکی تاریک لەسەر لەشکاری لە لۆس ئەنجلۆس لە دەیەی ١٩٨٠ دا وێنە کراوە.<ref name="dvd">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ڕێکەوت= 2005 |سەردێڕ= Pretty Woman: 15th anniversary |type= DVD |بڵاوکەرەوە= Buena Vista Home Entertainment, Touchstone}}</ref> پەیوەندی ڤیڤیان و ئیدوارد لە بنەڕەتدا بابەتی مشتومڕی تێدا بوو، لەوانە ئالوودەبوون بە ماددەی ھۆشبەری ڤیڤیان، بەشێکی ڕێکەوتنەکە ئەوە بوو کە بۆ ماوەی ھەفتەیەک دەبێت لە کۆکاین دوور کەوێتەوە. ئێدوارد لە کۆتایدا لە ئۆتۆمبێلەکەی خۆی دەری کێشا و لێی دا دەقی ڕەسەنی JF Lawton، کە ناوی ٣٠٠٠ە،<ref name="VF">{{بیرخستنەوەی وێب| ڕێکەوت = ٢٣ی ئازاری ٢٠١٥| نووسەر = Kate Erbland |ناونیشان = https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/03/pretty-woman-original-ending | سەردێڕ = The True Story of Pretty Woman’s Original Dark Ending | ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180128004806/https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/03/pretty-woman-original-ending |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش= [[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref> لەگەڵ ڤیڤیان و ھاوڕێکەی لەسەر پاسەکە بۆ دیزنی لاند کۆتایی پێھات.<ref name="dvd">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ڕێکەوت= 2005 |سەردێڕ= Pretty Woman: 15th anniversary |type= DVD |بڵاوکەرەوە= Buena Vista Home Entertainment, Touchstone}}</ref> فیلمەکە یەکێکە لەو دوو فیلمەیە کە گەڕانەوەی کۆمیدیای ڕۆمانسی لە ھۆڵیود و ئەوی دیکەشیان کاتێک ھاری سالی ناسی، دوای سەرکەوتنی ئەم فیلمە ڕۆبێرتس بوو بە شاژنی کۆمیدیای ڕۆمانسی لە دەیەی ١٩٩٠. == پێشوازی == لە کۆتایی ھەفتەی کردنەوەی دا فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس پلەی یەکەمی وەرگرت و بە تێکڕایی ٨،٥١٣ دۆلار بۆ ھەر شانۆیەک ١١٬٢٨٠٬٥٩١ دۆلاری کۆکردەوە.<ref name="boxmojoweek">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=prettywoman.htm|سەردێڕ=Pretty Woman (1990)—Weekend Box Office|ئیش=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090930221910/http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=prettywoman.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە لە ھەفتەی دووەم بۆ پلەی دووەم دابەزی، بەڵام قازانجێکی زیاتر بە ١٬٢٤٧٬١٦٧ دۆلار لە بۆکس ئۆفیس بۆ چوار ھەفتە دواتر لە ١٠ ھەفتەی لووتکەدا دواتر بۆ ١٦ ھەفتە. قازانجە پوختەکەی ١٧٨٬٤٠٦٬١٦٨ دۆلار بوو لە ئەمریکا و ٢٨٥٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلار لە وڵاتانی تر بۆ کۆی گشتی جیھانی ٤٦٣٬٤٠٦٬٢٦٨$.<ref name="boxmojo"/> ھەروەھا چوارەم بەرزترین فیلمی ساڵ بوو لە ئەمریکا و سێیەمین فیلم باشترین فیلمی جیھانی بوو، فیلمەکە ھێشتا بەرزترین بەرھەمی دیزنییە. لەکاتی پێداچوونەوەی ڕاتن تۆمەیتۆز فیلمەکە ڕێژەی ڕەزامەندیی لەسەر ٦٢٪ی لەسەر بنەمای ٦٦ پێداچوونەوە وەرگرت، بەتێکڕای یڕێژەی ٨٬٥/١٠ لە ئیکۆمیتی ڕەخنەیی سایتەکەدا ئەوە ڕوون بووە کە "ژنە جوانەکە لەوانەیە فەنتازیایەکی گەورە بێت، بەڵام کۆمیدیای گەورە، گۆرانی دەنگ و فیلم دەتوانێت بەسەر گومانەکاندا زاڵ بێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|0100405|ژنە جوانەکە}} * {{AllMovie title|39093|ژنە جوانەکە}} * {{Mojo title|prettywoman|ژنە جوانەکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|تەلەڤیزیۆن|دیزنی|ھۆڵیوود|وێژە|کالیفۆڕنیا|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن هاواردەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕۆمانسییەتی نێوان چینەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی باشترین خانمەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون]] sq5m51gc4js61ie5jwcgzyyc4vw73ak 1695152 1695137 2026-10-26T16:04:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Pretty Woman}} 1695152 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Pretty woman movie (2).jpg|وێنۆک]] {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ژنە جوانەکە | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = گاری مارشۆڵ | بەرھەمھێنەر = ئامۆن میڵشان، ستیڤن ڕوتەر | نووسین = [[جەی ئێف لاوتۆن]] | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = جەیمز نیوتۆن | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = ڕاجا گۆسنێڵ | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = بوینا ڤیستا پیکچەرز | ڕێکەوتی دەرچوون = ٢٣ی ئازاری ١٩٩٠ | ماوەی فیلم = ١١٩ خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ١٤ ملیۆن دۆلار | داھات = ٤٦٣٬٤ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''ژنە جوانەکە''' ({{بە ئینگلیزی|Pretty Woman}}) فیلمێکی ڕۆمانسی و کۆمیدی ئەمریکییە، لەلایەن گاری مارشاڵ دەرھێنراوە، [[جەی ئێف لاوتۆن]] کاری سیناریۆی بۆ کردووە. ئەستێرەکانی فیلمەکە ڕیچارد جێری، جوولیا ڕۆبێرتس، ھێکتۆر ئێلیزۆنتا، ڕاڵف بێلامی، جەیسۆن ئەلێکسەندەر.<ref name="Pretty Woman">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tcm.com/tcmdb/title/19475/Pretty-Woman/full-credits.html|سەردێڕ=Pretty Woman|ئیش=[[Turner Classic Movies]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816030024/http://www.tcm.com/tcmdb/title/19475/Pretty-Woman/full-credits.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چیرۆکەکە بەدەوری ئەو سۆزانییە لاوازەی ھۆڵیوود دەخولێتەوە ڤیڤیان وارد، کە لەلایەن ئیدوارد لویسی بزنسمانی دەوڵەمەندەوە بەکرێ دەگرترێت، تا یاوەری چەندین کاری بازرگانی و کۆمەڵایەتی بکات، ھەروەھا پەیوەندی گەشەسەندوویان بەدرێژایی ھەفتەی مانەوەیان بۆ ماوەیەکی زۆر لەگەڵیدا دەبێت. ناونیشانی فیلمەکە «ژنە جوانەکە». ئەمە یەکەمین فیلمە کە بە ھاوکاری نێوان گیێر و ڕۆبێرتس نیشان دراوە، دووەمین فیلمیشیان ناوی (بووکی ڕاھو)ی بووکە لە ساڵی ١٩٩٩دا ئازاد کرا. لە بنەڕەتدا بە نیاز بوو چیرۆکێکی تاریکی ئاگادارکردنەوە بێت سەبارەت بە پۆل و لە شوکردن لە لۆس ئەنجلس، فیلمەکە دووبارە وەک کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی بوودجەی بەرز تەسەور کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/9158072/Richard-Gere-Pretty-Woman-a-silly-romantic-comedy.html |سەردێڕ= Richard Gere: Pretty Woman a 'Silly Romantic Comedy' |یەکەم= Rosa |دوایین= Prince |ئیش= [[The Daily Telegraph]] |ڕێکەوت= ٢١ی ئازاری ٢٠١٢|شوێن= London |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20141109195441/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/9158072/Richard-Gere-Pretty-Woman-a-silly-romantic-comedy.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سێیەمین فیلمی بەرزترین فیلمی ساڵی ١٩٩٠ بوو، فیلمەکە بەرزترین ژمارەی فرۆشتنی بلیتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی بینی، لەگەڵ ئەوەی بۆکس ئۆفیس مۆجۆ وەک یەکەم کۆمیدیای ڕۆمانسی بەرزترین بلیتی ناوخۆیی کە بە ٤٢١٧٦٤٠٠ بلیت فرۆشراوە، بە کەمێک پێش فیلمی «زەماوەندی یۆنانی گەورەم» ٢٠٠٢، بە ٤١٤١٩٥٠٠ بلیتەوە پێش کەوت.<ref name="boxmojo">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://boxofficemojo.com/movies/?id=prettywoman.htm |سەردێڕ= Pretty Woman (1990) |ئیش= Box Office Mojo |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://www.webcitation.org/66do51wTG?url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=prettywoman.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمەکە بیروڕای تێکەڵی وەرگرت، ھەرچەندە ڕۆبێرتس خەڵاتی گۆڵدن گلۆب و پاڵاوتنی خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین خانمەئەکتەر بۆ نمایشەکەی وەرگرت. ھەروەھا، نووسەری سیناریۆ جەی ئێف لاوتۆن بۆ خەڵاتی بفا و خەڵاتی BAFTA کاندید کرا. == ڕۆڵەکان == * ڕیچارد جێری: وەک ئێدوارد لیوس * جوولیا ڕۆبێرتس: وەک ڤیڤیان وارد * ڕاڵف بێلامی: وەک جەیمس مۆرسی * جەیسۆن ئەلێکسەندەر * ھێکتۆر ئێلیزۆندۆ: وەک بارنارد تامپسۆن == بەرھەمھێنان == فیلمەکە لە سەرەتادا وەک درامایەکی تاریک لەسەر لەشکاری لە لۆس ئەنجلۆس لە دەیەی ١٩٨٠ دا وێنە کراوە.<ref name="dvd">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ڕێکەوت= 2005 |سەردێڕ= Pretty Woman: 15th anniversary |type= DVD |بڵاوکەرەوە= Buena Vista Home Entertainment, Touchstone}}</ref> پەیوەندی ڤیڤیان و ئیدوارد لە بنەڕەتدا بابەتی مشتومڕی تێدا بوو، لەوانە ئالوودەبوون بە ماددەی ھۆشبەری ڤیڤیان، بەشێکی ڕێکەوتنەکە ئەوە بوو کە بۆ ماوەی ھەفتەیەک دەبێت لە کۆکاین دوور کەوێتەوە. ئێدوارد لە کۆتایدا لە ئۆتۆمبێلەکەی خۆی دەری کێشا و لێی دا دەقی ڕەسەنی JF Lawton، کە ناوی ٣٠٠٠ە،<ref name="VF">{{بیرخستنەوەی وێب| ڕێکەوت = ٢٣ی ئازاری ٢٠١٥| نووسەر = Kate Erbland |ناونیشان = https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/03/pretty-woman-original-ending | سەردێڕ = The True Story of Pretty Woman’s Original Dark Ending | ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180128004806/https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/03/pretty-woman-original-ending |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش= [[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref> لەگەڵ ڤیڤیان و ھاوڕێکەی لەسەر پاسەکە بۆ دیزنی لاند کۆتایی پێھات.<ref name="dvd">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ڕێکەوت= 2005 |سەردێڕ= Pretty Woman: 15th anniversary |type= DVD |بڵاوکەرەوە= Buena Vista Home Entertainment, Touchstone}}</ref> فیلمەکە یەکێکە لەو دوو فیلمەیە کە گەڕانەوەی کۆمیدیای ڕۆمانسی لە ھۆڵیود و ئەوی دیکەشیان کاتێک ھاری سالی ناسی، دوای سەرکەوتنی ئەم فیلمە ڕۆبێرتس بوو بە شاژنی کۆمیدیای ڕۆمانسی لە دەیەی ١٩٩٠. == پێشوازی == لە کۆتایی ھەفتەی کردنەوەی دا فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس پلەی یەکەمی وەرگرت و بە تێکڕایی ٨،٥١٣ دۆلار بۆ ھەر شانۆیەک ١١٬٢٨٠٬٥٩١ دۆلاری کۆکردەوە.<ref name="boxmojoweek">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=prettywoman.htm|سەردێڕ=Pretty Woman (1990)—Weekend Box Office|ئیش=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090930221910/http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=prettywoman.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە لە ھەفتەی دووەم بۆ پلەی دووەم دابەزی، بەڵام قازانجێکی زیاتر بە ١٬٢٤٧٬١٦٧ دۆلار لە بۆکس ئۆفیس بۆ چوار ھەفتە دواتر لە ١٠ ھەفتەی لووتکەدا دواتر بۆ ١٦ ھەفتە. قازانجە پوختەکەی ١٧٨٬٤٠٦٬١٦٨ دۆلار بوو لە ئەمریکا و ٢٨٥٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلار لە وڵاتانی تر بۆ کۆی گشتی جیھانی ٤٦٣٬٤٠٦٬٢٦٨$.<ref name="boxmojo"/> ھەروەھا چوارەم بەرزترین فیلمی ساڵ بوو لە ئەمریکا و سێیەمین فیلم باشترین فیلمی جیھانی بوو، فیلمەکە ھێشتا بەرزترین بەرھەمی دیزنییە. لەکاتی پێداچوونەوەی ڕاتن تۆمەیتۆز فیلمەکە ڕێژەی ڕەزامەندیی لەسەر ٦٢٪ی لەسەر بنەمای ٦٦ پێداچوونەوە وەرگرت، بەتێکڕای یڕێژەی ٨٬٥/١٠ لە ئیکۆمیتی ڕەخنەیی سایتەکەدا ئەوە ڕوون بووە کە "ژنە جوانەکە لەوانەیە فەنتازیایەکی گەورە بێت، بەڵام کۆمیدیای گەورە، گۆرانی دەنگ و فیلم دەتوانێت بەسەر گومانەکاندا زاڵ بێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|0100405|ژنە جوانەکە}} * {{AllMovie title|39093|ژنە جوانەکە}} * {{Mojo title|prettywoman|ژنە جوانەکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|تەلەڤیزیۆن|دیزنی|ھۆڵیوود|وێژە|کالیفۆڕنیا|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pretty Woman}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن هاواردەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕۆمانسییەتی نێوان چینەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی باشترین خانمەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون]] th4u2324ggsusq42locajszs7r7ondk مۆزەخانەی ئەپۆلۆنیا 0 169407 1695281 1694927 2026-10-26T20:10:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695281 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum |name = مۆزەخانەی ئەپۆلۆنیا |image = Museum of Apollonia. Albania 01.jpg |imagesize = 200 |caption = |pushpin_map = |map_caption = |coordinates = |established = ١٩٥٨ |dissolved = ١٩٩١ |location = {{flag|Albania}} |type = مۆزەخانەی شوێنەواری |visitors = |director = |curator = |publictransit = |website = }} '''مۆزەخانەی ئەپۆلۆنیا''' ({{بە ئینگلیزی|Museum of Apollonia}}) مۆزەخانەیەکی شوێنەوارییە و نزیکەی ٨ کم (٥٬٠ میل) دەکەوێتە ڕۆژئاوای فێر، [[ئالبانیا]]. لە ساڵی ١٩٥٨ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CKtuz7SJJagC&pg=PA43&dq=Durrës+Archaeological+Museum&hl=en&ei=XTJdTJu-BtG94Abmj4DhBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA|سەردێڕ= The World of Learning 2004|نووسەر=Saltzman, Michael|بڵاوکەرەوە= Europa Publications, [[Routledge]]|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=١-٨٥٧٤٣-١٨٢-٠|edition=54}}</ref> مۆزەخانەکە چەند دەستکردێکی تێدایە کە لە نزیک شاری ئەپۆلۆنیای یۆنانی کۆن دۆزراوەتەوە، کە لە دێری ئەردینیکا نزیکە. == مێژوو == یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەنجامدانی ھەڵکۆڵین لە ئەپۆلۆنیا لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەمدا]] لەلایەن شوێنەوارناسانی نەمسایی دەستیپێکرد، کە بەشێوەیەکی سەرەکی ئەو دیوارانەی دەوروبەری شارەکەیان دۆزییەوە، و ھەڵکەندنی سیستماتیک لە ساڵی ١٩٢٤ بەھۆی گەڕێکی شوێنەواری فەرەنسی بە سەرکردایەتی لیۆن ڕی دەستی پێکرد، کە تیشکی خستە سەر کۆمەڵە شوێنەوارییەک لە ناوەندی شارەکە. لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٢٠ و ١٩٣٠ ڕیی چاپخانەی بۆ مۆزەخانەیەکی شوێنەواری کرد، بۆ ئەو دەستکردانەی کە لەلایەن تیمەکەی دۆزراوەتەوە،<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> بەڵام لەبەر کەمی پارە درێژکرایەوە، لە کۆتاییدا لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٦ لە بینای حکوومەت لە فلۆرۆ کۆکراوەی شوێنەواری ئەپۆلۆنیا نمایش کرا،<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> کە لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]] بۆردومان و تاڵان کرا. دوای شەڕەکەش، دۆزینەوە شوێنەوارییەکانی دیکە، کەمپەینێکی تریان بۆ مۆزەخانەیەکی گشتی بە دیکرد، بەڵام لە ناوچەی ئەپۆلۆنیا شوێنەوارناسانی «سی. ئەنەمالی و ئێچ سێکا» توانییان بۆ کردنەوەی مۆزەخانەیەک کۆمەک کۆبکەن، لە کۆتایی ساڵی ١٩٥٨ لە گوندی پۆجان، لە ناو شوێنی دێریندا کرایەوە. لە ماوەیی شیوعییەکان سەرکەوتن زیاتر گەورە بوو، چەندین ھەڵکۆڵین لەلایەن شوێنەوارناسانی ئەلبانییەوە لە ماوەی ٤٠ ساڵدا لە مۆزەخانەکەدا کرا، لەگەڵ ئەوەشدا لە ساڵی ١٩٩١ تاڵان کرا و داخرا. ئەمڕۆ ٧ / ١٢ / ٢٠١١ مۆزەخانەی شوێنەواری پارکی نەتەوەیی ئەپۆلۆنیا دوای ٢٠ ساڵ دووبارە دەرگاکانی کردەوە.<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> ٦٨٨ پارچە گرنگ و زۆری دراوە کۆنەکانی لە نێو دەوڵەمەندترین مۆزەخانەکانی ئەو وڵاتەدا دروست کردووە، پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی مۆزەخانەی شوێنەواری سێ ساڵ لەمەوبەر بە پارەدان بە بڕی ١٤٠ ھەزار دۆلار و کۆمەکی یونسکۆ دەستی پێکرد. == کۆکردنەوە == مۆزەخانەکە دەکەوێتە باڵەخانەیەکی سەدەی ١٤ کە پێشتر لە پەرستگایی سانت ماری بووە، لە دەرگایەکی داری دووتەختە و دەروازەیەکی گەورە و لە لای ڕۆژئاواوە دەستپێ دەکرێت. مۆزەخانەکە ٧ قات و پێشانگا و ٢ شوێنی نمایشکردنی ھەیە، کۆکراوەکە لە ٦ ژووردا دەکەوێتە سەر زەوی بۆ باکوور و ڕۆژاوا.<ref name="coe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/irppsaah/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |سەردێڕ=Preliminary Technical Assessment |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227173740/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/SEE/IRPPSAAH/PTA/Albania/AL_24-PTA-APPROVED_web.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> کۆمەڵە پەیکەرێکی نایاب لە شوێنی نمایشکردن لە لای ڕۆژھەڵات ھەیە، و ژمارەیەک لە فرێسکۆ گرنگەکانی مێژووی [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاست]] لە بیناکەدا بوون، پارچەی دەستکرد و دەستکردی تر لەسەر دیوارەکان دەدۆزرێنەوە و مۆزەخانەکە کۆکراوەیەکی مۆزاییکی سەدەکانی ناوەڕاست لە خۆ دەگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Archaeological Museum (Apollonia)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} nn5zfmvrwxx1kjennszzdeya8s9ktuj مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی لە کاڤاجۆ 0 169486 1695288 1694920 2026-10-26T20:13:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695288 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} [[File:Muzeu Etnografik Kavajë.jpg|thumb|مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی لە کاڤاجۆ]] '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی لە کاڤاجۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Ethnographic Museum of Kavajë}}) (لە ساڵی ١٩٧١ تەواو بوو) لەسەر بینایەک نوێکراوەتەوە، وەک پێشانگایەک دروستکراوە، کە لە سەدەی ١٨ لە تەواوی ئالبانیا بڵاوبوویەوە. لەگەڵ ئەوەشدا بنچینەی تەلارسازییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دواکەوتوویی کۆن لە پۆلێنکردنی «ڤێلا ڕۆستکا»، کە بە شێوەیەکی گشتی لەو ناوچەیە دۆزراوەتەوە. دوای تەواو بوونیاتنانی بیناکە، مۆزەخانەکە بووە شوێنی شوێنەواری کلتوری. دەستەی بەڕێوەبردن کە ئاراستەکردنی چەمکی بەرنامەڕێژی و تێڕوانینی مۆزەخانەکەیە، لە بەناوبانگترین لێکۆڵینەوە ئێتنۆگرافییەکان نوێیان کردووەتەوە. تایبەتمەندی سەرەکی سندوقی ئێتنۆگرافی مۆزەخانەکە بە جیاوازی و بنچینە ھەمەجۆرەکەی دیاری دەکرێت. کاری سیرامیک و مس و چنین لە ھونەرزانانی خۆماڵی دروست کراوە، کە لە مۆزەخانەکەدا نمایش دەکرێت. ھەروەھا لە ناوچەکانی باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات و باشووری ئالبانیاوە کاری زۆر گەورە کراوە. توخمەکانی پۆشاکە تەقلیدییەکانی ئەم ناوچانە بە ئاستی زیرەکی و وردبینیی خۆیان دەناسن، بەھۆی دەوڵەمەندیی ڕازاندنەکان و ھێماکان کە لە شێوەی ئەندازەیی و ئاژەڵی و کلێرۆسکۆپیکدا یەکدەگیرێن.<ref>Udhërrëfyes i Muzeumeve Shqiptare - [[Ministry of Cultural Affairs (Albania)|MTKRS]] (Janar 2006)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ethnographic Museum of Kavajë}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 90su7zt8pvl9yrtin96v4mye9chdvkn مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی جیرۆکاستەر 0 169487 1695291 1694917 2026-10-26T20:15:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695291 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} [[File:Ethnographic_Museum_of_Gjirokaster_31.jpg|thumb|مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی جیرۆکاستەر]] '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی جیرۆکاستەر''' ({{بە ئینگلیزی|Gjirokaster Ethnographic Museum}}) مۆزەخانەیەکە لە شاری جیرۆکاستەری ڕۆژاوا لە [[ئالبانیا]]. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٦٦ دروستکراوە، لە شوێنی لەدایکبوونی سەرکردەی کۆمۆنیست «ئینڤەر خۆجا» دروستکراوە، و لە شێوازی ژیانی نەریتی شارەکەدایە، تێگەیشتن بۆ ژیانی نەریتی ئەو شارە دابین دەکات. لە ساڵی ١٩٦٦ تا ١٩٩١ ئەو بینایە وەک مۆزەخانەیەکی دژە فاشیست خزمەتی دەکرد، بەڵام دوای ڕووخانی سۆشیاڵیزم لە ئالبانیا، گۆڕدرا بۆ ھونەری کلتوری خانوو و کەرستە نەریتییەکانی ناو ماڵ، و مۆزەخانەکە ھەموو ساڵ کراوەیە بۆ سەردانکەران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethnographic museum|ناونیشان=http://www.gjirokastra.org/sub_links/visiting_sub/visiting_ethnographic_museum.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=www.gjirokastra.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201020151910/http://www.gjirokastra.org/sub_links/visiting_sub/visiting_ethnographic_museum.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Gjirokastër Ethnographic Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} e1sa3j0xjxa5l9b1vh18de1j858lct7 مۆزەخانەی ئەدەبی ماکسیم باھدانۆڤیچ 0 169513 1695283 1694925 2026-10-26T20:11:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695283 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی ئەدەبی ماکسیم باھدانۆڤیچ''' ({{بە ئینگلیزی|Maksim Bahdanoviç Literary Museum}}) مۆزەخانەیەکی شاری مینسکی بیلاروسیایە، بۆ نووسەر ماکسیم باھدانۆڤیچ (١٨٩١–١٩١٧) تەرخانکراوە. [[File:Belarus-Minsk-Maksim Bahdanovich Museum-2.jpg|thumb|مۆزەخانەی ئەدەبی ماکسیم باھدانۆڤیچ]] {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Maksim Bahdanovich Museum, Minsk}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} eglprtrsq85e76btdhkqs0ly2sl06fw مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا 0 169570 1695289 1694919 2026-10-26T20:14:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695289 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox museum |name = مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا |image = Aslan Pasha Mosque.jpg |imagesize = 220 |map_type = |latitude = |longitude = |established = ١٩٩٣ |dissolved = |location = یۆنینا، [[یۆنان]] |type = مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی |visitors = |director = |curator = |publictransit = |website = }} '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی شارەوانی لە یۆنینا''' ({{بە ئینگلیزی|Municipal Ethnographic Museum of Ioannina}}) مۆزەخانەیەکی یۆنینای یۆنانە. دەکەوێتە مزگەوتی ئەسلان پاشا، کە لە ساڵی ١٩٩٣ بە مزگەوتی عەلی پاشا ناسراوە، لە قەڵای یۆنینا، مزگەوتەکە لە ساڵی ١٦١٨ دروستکراوە و لە ساڵی ١٩٩٣ بە شێوەی ئێستا نۆژەنکراوەتەوە. پێشانگا ھەمیشەیییەکەی بریتی دەبێت لە گڵکاری، وێنە و توخمە ڕازێنراوە نەریتییەکانی دیکە، ھەروەھا خشڵ، چنین، کاری دەستی، کەلوپەلی دارتاش و چەندین کەلوپەلی کەسی کە تایبەتن بە کەسایەتی مێژوویی. ھەروەھا وێنە و تابلۆی کۆن ھەیە کە پەیوەندی بە ئازادکردنی شاری یۆیانەوە ھەیە ھەروەھا مۆزەخانەکە پێشانگای لەسەر بابەتە مێژوویییەکان و ھەروەھا کۆکراوەی ھونەری نمایش کردووە. == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://www.about-ioannina.gr/Ioannina_en/the_castel.htm www.about-ioannina.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026005442/https://www.about-ioannina.gr/Ioannina_en/the_castel.htm |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} *[https://web.archive.org/web/20100709182506/http://www.ioannina-portal.gr/museums.php www.ioannina-portal.gr] *[https://web.archive.org/web/20100317140201/http://www.n-ioanninon.gr/sightseeing.php www.n-ioanninon.gr (in Greek, see Μουσεία)] {{پۆلی کۆمنز|Municipal Ethnographic Museum of Ioannina}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} kveeo9pdi2b529kywq8dpl5pc6ws3wi مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی پیرسۆگیانی 0 169579 1695287 1694921 2026-10-26T20:13:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1695287 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی پیرسۆگیانی''' ({{بە ئینگلیزی|Ethnographic Museum Pyrsogianni}}) مۆزەخانەیەکی گوندی پیرسۆگیانی سەر بە ھەرێمی ماستۆرۆشۆرییە، لە یەکەی ھەرێمیی شاری یۆنینایی یۆنان، جەخت لەسەر دروستکردنی بەردی تەقلیدی دەکاتەوە و وێنە و نەخشە و پلان و ئامراز پێشکەش دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.reocities.com/Athens/thebes/2912/enmuseum1.htm |سەردێڕ=Pyrsogianni museum |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304190744/http://www.reocities.com/Athens/thebes/2912/enmuseum1.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://web.archive.org/web/20090105170325/http://www.arafura.net.au/greeksnt/mastorohoria.html www.arafura.net.au] *[https://web.archive.org/web/20100602124635/http://www.michelisfoundation.gr/en_grants.htm www.michelisfoundation.gr (see #4)] *[http://www.epcon.gr/baseis/agr/agr/b_aggeli1.htm www.epcon.gr (in Greek)]{{Dead link|date=August 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} *[https://web.archive.org/web/20110716052646/http://walking-greece.ana-mpa.gr/articleview2.php?id=9193 walking-greece.ana-mpa.gr (in Greek)] *[http://www.hri.org/news/greek/apegr/2009/09-09-11_1.apegr.html#05 www.hri.org (in Greek)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180201152237/http://www.hri.org/news/greek/apegr/2009/09-09-11_1.apegr.html#05 |date= ١ی شوباتی ٢٠١٨ }} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} abxbuxlp7t2vx6p2a4i9pkfh1h1zhr2 مۆزەخانەی ئەمبەرگریس 0 169599 1695282 1694926 2026-10-26T20:10:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695282 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی ئەمبەرگریس''' ({{بە ئینگلیزی|Ambergris Museum}}) مۆزەخانەیەکی ئەمریکییە، لە ناوەندی بەلیز، بە نیشاندانی شوێنەواری شارستانی مایانی کۆن. مۆزەخانەی ئەمبرگریس لە شوباتی ١٩٩٨ لە شارۆچکەی سان پێدرۆ، بەلیز کرایەوە، مێژووی ئەمبرگریس لە سەرەتای کەلتوری مایان بە دوایدا داپۆشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Discover the Ambergris Museum|ناونیشان=https://www.sanpedrosun.com/old/98-102.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=San Pedro Sun|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ١٩٩٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606221455/https://www.sanpedrosun.com/old/98-102.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://ambergriscaye.com/museum/}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ca6hc99e1417bixpuvlc51mqltrchof مۆزەخانەی باربادۆس و کۆمەڵگای مێژوویی 0 169661 1695279 1694929 2026-10-26T20:09:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695279 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[File:Historic Bridgetown and its Garrison-115163.jpg|thumb|مۆزەخانەی باربادۆس و کۆمەڵگای مێژوویی.]] '''مۆزەخانەی باربادۆس و کۆمەڵگای مێژوویی''' ({{بە ئینگلیزی|Barbados Museum & Historical Society}}) ڕێکخراوێکی تایبەتە بەڵام ئەندامبوون کراوەیە، بۆ ھەردوو ئەندام و نائەندام کە حەزیان بە کۆکراوەی زۆرە. لە ساڵی ١٩٣٣ لە زیندانی کۆنی سەربازی گارسۆن دامەزراوە، مۆزەخانەکە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار دەستکردی ھەیە، کە مێژووی دەوڵەمەندی دوورگەکان و مێژووی سروشتییان وێنا کردووە، ھەندێک لەو دەستکردانە نەخشە و تابلۆی دێرینی دوورگەکە لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=A-Z of Barbados heritage|نووسەر=Sean Carrington|نووسەر٢=Henry Fraser|نووسەر٣=John Gilmore|نووسەر٤=G Addinton Forde|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Macmillan Caribbean|ژپنک=٠-٣٣٣-٩٢٠٦٨-٦|oclc=٥٣٩٢٠٤١٩}}</ref> جگە لە سەردانی مۆزەخانە بۆ بینینی دەستکردەکانی خۆی، ھەروەھا دەتوانیت زەویەکانی مۆزەخانە بەکرێ ببەیت بۆ بۆنە تایبەتەکانی وەک ئاھەنگ و زەماوەند. ئەندامە دیارەکان بریتین لە سێر جۆن ست کە لە ساڵی ١٩٤٦ تا ١٩٥٩ سەرۆکی ئەنجومەن بوو.<ref>[http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U168805, SAINT, Sir (Sidney) John], from ''[[Who's Who (UK)|Who Was Who 1981–1990]]'' (London: A. & C. Black, 1991, {{ISBN|0-7136-3336-0}}), online edition by Oxford University Press, November 2012, accessed 18 February 2014 (subscription site)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Barbados Museum and Historical Society}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} as52ifxtgo8dseovwer2xsh9tj8d1gx مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی دا پرایا 0 169733 1695290 1694918 2026-10-26T20:14:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695290 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی دا پرایا''' ({{بە ئینگلیزی|Museu Etnografico Da Paria}}) مۆزەخانەیەکی ئیتنۆگرافییە، لە شاری کاپ ڤێردی پایتەختی پرایا لە دوورگەی سانتیاگۆ. [[پەڕگە:Praia-Musée ethnographique (1).jpg|وێنۆک]] مۆزەخانەکە لە تشرینی دووەمی ١٩٩٧ کراوەتەوە و لە باڵەخانەیەکی سەدەی ١٩ ھەڵدراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inforpress.publ.cv/museu-etnografico-da-praia-comemora-20-anos-olhos-postos-na-interactividade/|سەردێڕ=Museu Etnográfico da Praia comemora 20 anos com olhos postos na interactividade|بڵاوکەرەوە=[[Inforpress]]|زمان=pt|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180524081704/http://www.inforpress.publ.cv/museu-etnografico-da-praia-comemora-20-anos-olhos-postos-na-interactividade/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆزەخانەکە چەند کەلوپەلێکی تێدایە کە گوزارشت لە بەکارھێنانی نەریتی و گومرگی خەڵکی کەیپ ڤێردێ دەکات.<ref>[http://www.caboverde-info.com/content/download/8370/73135/version/1/file/Inventário+dos+Recursos+Turísticos+da+Praia+–+Santiago.pdf Inventário dos recursos turísticos do município da Praia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222032758/http://www.caboverde-info.com/content/download/8370/73135/version/1/file/Invent%C3%A1rio+dos+Recursos+Tur%C3%ADsticos+da+Praia+%E2%80%93+Santiago.pdf |date=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ }}, Direcção Geral do Turismo, p. 30</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Museu Etnográfico (Praia)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} igtwekh4loxfqj9obgssk0tgj8e3a04 مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی کۆنیا 0 169762 1695286 1694922 2026-10-26T20:12:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695286 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''مۆزەخانەی ئیتنۆگرافی کۆنیا''' ({{بە ئینگلیزی|Konya Ethnographic Museum}}) مۆزەخانەیەکی ئیتنۆگرافییە و تایبەتە بە خەڵک و کلتور و شێوازی ژیان لە شاری کۆنیایی تورکیا و دەوروبەری. [[File:Konya Ethnographical Museum - Carpet 2.jpg|thumb|فەرشی سەدەیی ١٦ لە مەولانا]] مۆزەخانەکە لە شەقامی ساھیپ ئاتایییە،<ref name="haritamap">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.haritamap.com/yer/konya-etnografya-muzesi-meram|وێبگە=haritamap.com|سەردێڕ=Konya Etnografya Müzesi Nerede Haritası Sahibiata Mh. Meram Konya (map page) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> دوو نھۆمییە لەگەڵ ژێر زەمینێک بۆ ئۆفیس و فۆتۆ شۆپ تەرخان کراوە.<ref name="muze">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.muze.gov.tr/tr/muzeler/konya-etnografya-muzesi|سەردێڕ=Konya Etnografya Müzesi - Müze|وێبگە=muze.gov.tr|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012054154/http://www.muze.gov.tr/tr/muzeler/konya-etnografya-muzesi|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆزەخانەکە لە ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥ دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Konya Ethnography Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} p0x3wx38tpbb2fjqmqg3tg6lq3s8226 مۆزەخانەی ئینتۆگرافی ئەلێکسەندەر سینۆ ئاداندی 0 169775 1695285 1694923 2026-10-26T20:12:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695285 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} [[File:Gate of Porto Novo ethnographic museum Benin Dec 2017.jpg|thumb|دەروازەکانی مۆزەخانەکە]] '''مۆزەخانەی ئینتۆگرافی ئەلێکسەندەر سینۆ ئاداندی''' ({{بە ئینگلیزی|Alexandre Sènou Adandé Ethnographic Museum}}) مۆزەخانەیەکی شاری پۆرتۆ نۆڤۆی بێنینە. لە ساڵی ١٩٥٧ لەلایەن پەیمانگای داھۆمی دامەزراوە، ئەلێکسەندەر سینۆ ئاداندی، پسپۆڕێکی بەناوبانگی بواری ئیتنۆلۆجیایییە، کە لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٠ سەرۆکی ئەرشیف و کتێبخانە بووە، لە پەیمانگای Fondamental.<ref name="HoungnikpoDecalo2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Houngnikpo|یەکەم١=Mathurin C.|دوایین٢=Decalo|یەکەم٢=Samuel|سەردێڕ=Historical Dictionary of Benin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC&pg=PR9|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٧١٧١-٧|پەڕە=٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Alexandre Sènou Adandé Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 7s2l7d90ie7b8do1vbz9ldfgbi361sv مۆزەخانەی ئۆپەرناڤیک 0 169816 1695293 1694915 2026-10-26T20:16:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695293 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''مۆزەخانەی ئۆپەرناڤیک''' ({{بە ئینگلیزی|Upernavik Museum}}) مۆزەخانەیەکی شارۆچکەی ئۆپەرناڤیکە لە باکووری ڕۆژئاوای گرینلاند. کۆنترین مۆزەخانەیە لە گرینلاند و ھونەرێکی فراوانی ناوخۆیی تێدا بەدی کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Carroll|یەکەم=Etain|سەردێڕ=Greenland and the Arctic|ناونیشان=https://archive.org/details/greenlandarcticl0000etai|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|پەڕەکان=[https://archive.org/details/greenlandarcticl٠٠٠٠etai/page/١٩٦ ١٩٦]|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=١-٧٤٠٥٩-٠٩٥-٣}}</ref> بۆردی مۆزەخانەی تایبەت بەخۆی ھەیە کە ھونەرمەندان ھەڵدەبژێرێت، دوای ڕاسپاردنی لێپرسراوی.<ref>http://www.upernivik.gl/retreat/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124130810/http://www.upernivik.gl/retreat/index.php |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }} (Outdated link)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Upernavik Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 5w3wkm36veg269fvvlgzsvpqau2kdax مۆزەخانەی باندجۆن 0 169850 1695278 1694930 2026-10-26T20:08:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695278 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی باندجۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Bandjoun Museum}}) مۆزەخانەیەکی ھونەری و کلتورییە، دەکەوێتە شاری باندجۆن لە کامیرۆن. [[پەڕگە:Musée Bandjoun.jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[https://web.archive.org/web/20080807122738/http://www.museumcam.org/en/bandjoun/info.php ماڵپەڕی مۆزەخانە] {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 2f513xjti448f0kw0nwygvb59zrm5fh مۆزەخانەی بابونگۆ 0 169851 1695280 1694928 2026-10-26T20:09:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695280 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی بابونگۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Babungo Museum}}) مۆزەخانەیەکی ھونەری و کلتورییە، دەکەوێتە شاری ساوداد لە کامیرۆن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[https://web.archive.org/web/20080515075057/http://www.museumcam.org/en/babungo/info.php ماڵپەڕی مۆزەخانە] {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} c0pjeycomsay2csytmkrgeq1yj4pgez مۆزەخانەی ئیتنۆلۆجی و بەردینزانی 0 169883 1695292 1694916 2026-10-26T20:15:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695292 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی ئیتنۆلۆجی و بەردینزانی''' ({{بە ئینگلیزی|Museum of Ethnology and Paleontology}}) مۆزەخانەیەکە لە شاری سیمبازازا لە ئەنتاناریڤۆی ماداگاسکار. مۆزەخانەکە مێژووی سروشتی پێش دوورگەکە و شێوەی ژیانی دانیشتووانەکەی پیشان دەدات.<ref>[https://books.google.com/books?id=vyNVb2q0RisC&dq=Antananarivo+bradt+travel+guide&printsec=frontcover&source=bn&hl=en&ei=nEfASbusK5i-M7b6jbEN&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result#PPA168,M1 Madagascar: Bradt Travel Guide] on [[Google Books]]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ns9jid1zv70hf6b2viif3bso4642hxc ئاغازادە 0 169900 1695222 1694539 2026-10-26T19:25:21Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695222 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = ئاغازادە | image = [[پەڕگە:Haryad Xasraw.jpg|بێچوارچێوە|]] | caption = نیشاندانی ئاغازادە | show_name_2 = | genre = [[کۆمەڵایەتی]]، [[داستان نھێنی]] [[سیاسی]] | format = | creator = | developer = | writer = شايان محمدي | director = بھرنگ توفیقی | creative_director = | presenter = | starring = {{Plainlist| * [[ئەمیر_ئاغایی#دراما|ئەمیر ئاغایی]] * امین تارخ * امین حیایی * [[نیکی کەریمی]] * سینا مھراد * پردیس پور عابدینی * لعیا زنگنە * سامیە لک * مھدی سلطانی * جمشید ھاشم پور * کامبیز دیرباز * مسعود فروتن * کاوە خداشناس * ثریا قاسمی * دیبا زاھیدی }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = | language = [[فارسی]] | num_seasons = ١ <!-- or num_series --> | num_episodes = ٢٩ | list_episodes = | executive_producer = | producer = حامد عنقا | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = | company = سازمان هنری رسانه‌ای اوج | distributor = | channel = <!-- or network --> | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> | last_aired = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = }} '''''ئاغازادە''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''آقازاده)'' زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]]. لە دەرھێنانی ''بێھرەنگ توفیقی''، بەرھەمھێنەر و نووسینی ''حامد عنقایە''. فیلم گرتنی زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١٩دا دەستی پێ کردووە و پەخشکردنیشی لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە تەلەڤیزیۆنەوە دەستی پێ کردووە. ئەم زنجیرەیە ٢٩ ئەڵقەیە لە تۆڕی [[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] پەخش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=محمدحسین لطیفی بازیگر سریال آقازاده شد |ناونیشان=https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-6/315455-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری موج |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |سەردێڕ=رونمایی از اولین تصاویر سریال «آقازاده» / عوامل فیلم حامد عنقا به مشهد می‌روند |ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/7171500/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%86%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250219125255/https://www.yjc.ir/fa/news/7171500/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%86%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |زمان=fa-IR |url-status=live}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=شهرآرانیوز |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=«آقازاده» این هفته تمام نمی‌شود{{!}} اعلام زمان پخش قسمت آخر سریال |ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/54473/%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF&#124;-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=شهرآرانیوز |بڵاوکەرەوە=شهرآرانیوز |زمان=fa}}</ref> == چیرۆک == زنجیرەی ''ئاغازادە'' [[درامای کۆمەڵایەتی|درامایەکی کۆمەڵایەتی]] و سیاسییە، کە چیرۆکی ئاغازادەیەکە بەناوی ''نیما بحری''، کە تووشی سەرپێچیکردنی ئابووری بووە و ئەفسەرێک بەناوی ''حامد تھرانی'' کە ئەویش ئاغازادەیەکە ھەڵبەتە بە کۆمەڵێک خەسڵەتی تەواو لێکجیاواز، ھەوڵدەدات تا دەستی نیما ئاشکرا بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=سریال آقازاده ،خلاصه داستان، بازیگران و تعداد قسمت ها |ناونیشان=https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agancy |زمان=fa}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" |+ !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |ئەمین تاریخ |حاج رەزا تەهرانی |- |[[ئەمیر ئاغایی]] |نیما بحری / ئەبووەر |- |[[مەھدی سوڵتانی]] |دکتۆر ئەمیر بحری |- |[[نیکی کەریمی]] |تینا فەزڵی‌ڕاد |- |[[ئەمین حەیایی]] |بەهرووز بەهرامی |- |[[سینا مێھراد]] |حامید تەهرانی |- |[[پەردیس پورعابدینی|پەردیس پوورعابدینی]] |ڕازیە موقەدەم / مانلی |- |لەیلا زەنگەنە |شەریفە |- |سووریا قاسمی |احترام |- |دیبا زاهیدی |سارا فەزڵی‌ڕاد |- |کامبیز دیرباز |شەهام |- |جەمشید هاشم‌پور |حاج حەسەن |- |مەحەمەدحوسێن لەتیفی |حاج موحسین |- |مەهدی کوشکی |ئەلێکس |- |سامیا لەک |سەحەر |- |مەسعوود فەرووتن |مامۆستا ئەرژەنگ |- |کاوه خۆدشناس |لێپرسراو کیانی |- |سەعید داخ |لێپرسراو قاسمی |- |ڕووزبە موعینی |نووژەر |- |ئیحسان ئەمانی |روکنی |- |عەلی‌ئەسغەر ڕەزایی |دادوەر |- |ئەکبەر ڕەحمەتی |دۆستی حاجی ڕەزا |- |مەجید ئەسماعیلی |ئەمیرحوسێن |} == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|tt12715402}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] frkpu7vh4ejadhfo5ccarifbtuax7nq ژمێریاری 0 170012 1695121 1406998 2026-10-26T13:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، یاسا-کۆلکە) 1695121 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژمێریاری''' ({{بە ئینگلیزی|Accounting}}) پێوان، پتەوکاری، ئەنجامدان و گەیاندنی زانیاری دارایی و نادارایی سەبارەت بە دامەزراوەی ئابوورییە.<ref name="Principles">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Needles|یەکەم١=Belverd E.|دوایین٢=Powers|یەکەم٢=Marian|دوایین٣=Crosson|یەکەم٣=Susan V.|سەردێڕ=Principles of Accounting|ڕێکەوت=ی ی 2013|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=٩٧٨-١-٢٨٥-٦٠٧٠٤-٧|edition=12 ed|ناونیشان=https://books.google.ro/books/about/Principles_of_Accounting.html?id=pa4WAAAAQBAJ&redir_esc=y|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref>وەکو بازرگانی و کۆمپانیاکان. ژمێریاری بە زمانی بازرگانی ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peggy Bishop Lane on Why Accounting Is the Language of Business – KWHS|ناونیشان=https://kwhs.wharton.upenn.edu/2013/09/peggy-bishop-lane-on-why-accounting-is-the-language-of-business/|وێبگە=kwhs.wharton.upenn.edu|بڵاوکەرەوە=The Wharton School, The University of Pennsylvania|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> ھەڵسەنگاندنی ئەنجامی چالاکی ڕێخستنە ئابۆرییەکان و ئەو ئاگاداریانە دەگێنە بە بەکارھێنەرانی جووربەجوور، وەبەرھێنەران، دەینداران، بەڕێوەبەران و ڕێکخەران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Department of Accounting|ناونیشان=http://www.foster.washington.edu/academic/departments/accounting/Pages/accounting.aspx|وێبگە=Foster School of Business|بڵاوکەرەوە=University of Washington|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|شوێن=Seattle, WA|زمان=en}}</ref> ژمێریاری دەکرێت بۆ چەند بوار دابەش بکرێت لەوانە ژمێریاری دارایی، ژمێریاری بەڕێوەبردن، ژمێریاری باج و ژمێریاری تێچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Best Accounting Software|ناونیشان=https://361dc.com/accounting-software.php|وێبگە=361 Degree Consultancy|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200724223605/https://361dc.com/accounting-software.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Evaluation">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Weber|یەکەم١=Richard P.|دوایین٢=Stevenson|یەکەم٢=W. C.|سەردێڕ=Evaluations of Accounting Journal and Department Quality|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_accounting-review_1981-07_56_3/page/596|journal=The Accounting Review|ڕێکەوت=ی ی 1981|بەرگ=٥٦|issue=3|پەڕەکان=٥٩٦–٦١٢|doi=https://www.jstor.org/stable/246918|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> == مێژوو == ژمێریاری مێژووی ھەزاران ساڵەی ھەیە و دەتوانرێ شوێنپێی شارستانێتییە کۆنەکان بگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Robson|یەکەم١=Keith|سەردێڕ=Accounting numbers as “inscription”: Action at a distance and the development of accounting|journal=Accounting, Organizations and Society|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢|بەرگ=١٧|issue=7|پەڕەکان=٦٨٥–٧٠٨|doi=10.1016/0361-3682(92)90019-O|ناونیشان=https://doi.org/10.1016/0361-3682(92)90019-O|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en|issn=0361-3682}}</ref> پێشکەوتنی پێشوەختی ژمێریاری دەگەڕێتەوە بۆ [[مێزۆپۆتامیا]]ی کۆن و لە نزیکەوە پەیوەندی بە پەرەسەندنەکانی نووسین و ژماردن و پارەوە ھەیە. ھەروەھا بەڵگە ھەیە لەسەر شێوازی سەرەتایی ژمێریاری لە ئێرانی کۆن، و سیستەمی وردبینی سەرەتایی لەلایەن [[میسری کۆن|میسرییە کۆنەکان]] و [[بابل]]ییەکان لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆر ئۆگوستوسدا، حکوومەتی ڕۆما دەستی بە زانیاری وردی دارایی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Oldroyd|یەکەم١=David|سەردێڕ=THE ROLE OF ACCOUNTING IN PUBLIC EXPENDITURE AND MONETARY POLICY IN THE FIRST CENTURY AD ROMAN EMPIRE|journal=Accounting Historians Journal|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥|بەرگ=٢٢|issue=2|پەڕەکان=١١٧–١٢٩|doi=10.2308/0148-4184.22.2.117|ناونیشان=https://meridian.allenpress.com/ahj/article/22/2/117/176964/THE-ROLE-OF-ACCOUNTING-IN-PUBLIC-EXPENDITURE-AND|زمان=en|issn=0148-4184}}</ref> == بابەتەکان == ژمێریاری چەندین بابەتی ھەیە لەوانە ژمێریاری دارایی، ژمێریاری بەڕێوەبردن، وردبینی، باج و سیستەمی زانیاری ژمێریاری.<ref name="Evaluation"/> === ژمێریاری بەڕێوەبردن === ژمێریاری بەڕێوەبردن ({{بە ئینگلیزی|Management accounting}}) تیشک دەخاتە سەر پێوانەکردن، شیکردنەوە و ڕاپۆرتکردنی زانیاری کە دەتوانێت یارمەتی بەڕێوەبەرەکان بدات لە بڕیاردان بۆ جێبەجێکردنی ئامانجەکانی ڕێکخراوێک لە ژمێریاری بەڕێوەبردندا، پێوانەی ناوخۆیی و ڕاپۆرتەکان لەسەر بنەمای شیکردنەوەی سودی تێچوون، و بە گشتی پێویست ناکات کە پەیڕەوی بنەمای ژمێریاریی (GAAP) بکەن.<ref name="cast">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Horngren|یەکەم١=Charles T.|دوایین٢=Datar|یەکەم٢=Srikant M.|دوایین٣=Rajan|یەکەم٣=Madhav V.|سەردێڕ=Cost Accounting: A Managerial Emphasis|ڕێکەوت=ی ی 2012|بڵاوکەرەوە=Pearson/Prentice Hall|شوێن=Upper Saddle River, N.J.|ژپنک=٩٧٨-٠-١٣-٢١٠٩١٧-٨|edition=14th|ناونیشان=https://books.google.nl/books?id=P9lrewAACAAJ&dq=9780132109178&hl=en&sa=X&redir_esc=y|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> === ژمێریاری دارایی === ژمێریاری دارایی ({{بە ئینگلیزی|Financial accounting}}) تیشک دەخاتە سەر زانیاری دارایی ڕێکخراوێک بۆ بەکارھێنەرە دەرەکییەکانی زانیارییەکان، وەک وەبەرھێنەران، وەبەرھێنەرە شاراوەکان و خاوەن قەرزەکان.<ref name="cast"/> === وردبینی === وردبینی ({{بە ئینگلیزی|Auditing}}) بریتییە لە پشتڕاستکردنەوەی بانگەشەی کەسانی تر سەبارەت بە گەڕانەوەکان<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Baiman|یەکەم١=Stanley|سەردێڕ=Discussion of Auditing: Incentives and Truthful Reporting|journal=Journal of Accounting Research|ڕێکەوت=ی ی 1979|بەرگ=١٧|پەڕەکان=٢٥–٢٩|doi=10.2307/2490605|ناونیشان=https://doi.org/10.2307/2490605|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0021-8456}}</ref>و لە چوارچێوەی ژمێریاریدا «پێداچوونی بێلایەنانە و ھەڵسەنگاندنی لێدوانە دارایییەکانی ڕێکخراوە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is an Audit?-وردبینی چییە؟|ناونیشان=http://www.investopedia.com/terms/a/audit.asp|وێبگە=Investopedia|بڵاوکەرەوە=investopedia.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> وردبینی خزمەتگوزارییەکی پیشەیی و سیستماتیکی و ئاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Tredinnick|یەکەم١=Luke|سەردێڕ=Artificial intelligence and professional roles|journal=Business Information Review|ڕێکەوت=ی ئازاری 2017|بەرگ=٣٤|issue=1|پەڕەکان=٣٧–٤١|doi=10.1177/0266382117692621|ناونیشان=https://doi.org/10.1177/0266382117692621|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=London Metropolitan University, UK|شوێن=لەندەن|زمان=en|issn=0266-3821}}</ref> === سیستەمەکانی زانیاری === سیستەمی زانیاری ژمێریاری ({{بە ئینگلیزی|Information systems}}) بەشێکە لە سیستەمی زانیاری ڕێکخراوێک کە بۆ پرۆسێسکردنی زانیارییەکانی ژمێریاری بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Accounting Information System (AIS)|ناونیشان=https://www.investopedia.com/terms/a/accounting-information-system-ais.asp|وێبگە=Investopedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> زۆرێک لە کۆمپانیاکان سیستەمی زانیاری لەسەر بنەمای زیرەکی دەستکرد بەکاردەھێنن. === ژمێریاری باج === ژمێریاری باج ({{بە ئینگلیزی|Tax accounting}}) لە ویلایەتە یەکگرتووەکان جەخت لەسەر ئامادەکردن، شیکردنەوە، دابینکردنی پارەی باج و گەڕانەوەی باج دەکاتەوە. === ژمێریاری دادوەری === ژمێریاری دادوەری ({{بە ئینگلیزی|Forensic accounting}}) بوارێکی پسپۆڕی پراکتیکی ژمێریارییە کە باس لەو پەیوەندییانە دەکات کە لە ئەنجامی ناکۆکی یان داواکاریی ڕاستەقینە یان پێشبینیکراوەوە دروست دەبن. «دادوەری» بە واتای «گونجاوە بۆ بەکارھێنان لە [[دادگا]]»، و بەو ستاندارد و دەرەنجامە ئەگەرییەیە کە ژمێریارانی دادوەری بەگشتی دەبێت کار بکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|یاسا|ئابووری|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Accounting}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:ژمێریاری| ]] [[پۆل:زاراوەکانی کاسبی]] [[پۆل:ژمێریاری دارایی]] qley5asnjxxsh66iyamch4epg21xa6k ڤیتامین ئەی 0 170397 1695428 1365950 2026-10-27T04:33:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1695428 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Vitamin-A-Synthese.png|وێنۆک|354x354پیکسڵ]] '''ڤیتامین ئەی''' ({{بە ئینگلیزی|Vitamin A}}) یەکێکە لە ڤیتامینە گرنگەکانی لەشی [[مرۆڤ]]. == ناساندن == ڤیتامین ئەی دەتوانرێت لە دوو جۆر سەرچاوەوە وەربگیرێت جۆرێکی لە ئاژەڵانەوە دێت، کە یارمەتی دروستکردنی خڕۆکە سوورەکان دەدات لە خوێن، ([[ئاژەڵ|ئاژەڵان]])، جۆرێکی تری لە ([[ڕوەک|ڕووەکەکان]]) دەست دەکەوێت کە یارمەتی خانەکانی لەش دەدات، خانەکانی لەش لە تێکشکان دەپارێزێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Slideshow: Vitamins and Minerals From A to Z|ناونیشان=https://www.webmd.com/vitamins-and-supplements/ss/slideshow-vitamins-minerals-overview|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=WebMD|زمان=en}}</ref> == سوودەکان == * سوودی ھەیە بۆ دانەکان<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vitamin A: MedlinePlus Medical Encyclopedia|ناونیشان=https://medlineplus.gov/ency/article/002400.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=medlineplus.gov|زمان=en}}</ref> * سوودی ھەیە بۆ چاوەکان<ref name=":0"/> * سوودی ھەیە بۆ چاوەکان<ref name=":0"/> * سوودی ھەیە بۆ دووگیانی<ref name=":0"/> * سوودی ھەیە بۆ دایکی شیردار<ref name=":0"/> * سوودی ھەیە دژی بەتەمەن داچوون<ref name=":0"/> == سەرچاوەکانی ڤیتامینەکە == * [[گێزەر]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Office of Dietary Supplements - Vitamin A|ناونیشان=https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=ods.od.nih.gov|زمان=en}}</ref> * [[ماسی]]<ref name=":1"/> * [[برۆکڵی|برۆکۆلی]]<ref name=":1"/> * مانگۆ<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=20 Foods That Are High in Vitamin A|ناونیشان=https://www.healthline.com/nutrition/foods-high-in-vitamin-a|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Healthline|زمان=en}}</ref> * [[شووتی]]<ref name=":2"/> * لالەنگی<ref name=":2"/> * ماسی سەلەمون<ref name=":2"/> * کەرە<ref name=":2"/> * پەتەتای شیرین<ref name=":2"/> * بیبەری سووری شیرین<ref name=":2"/> * سپێناخ<ref name=":2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|زانست|کیمیا|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Vitamin A}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڤیتامین]] tntf19cv449qx4je8772ckmgded9w9a ڤیتامین ئی 0 170398 1695427 1532711 2026-10-27T04:33:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1695427 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤیتامین ئی''' ({{بە ئینگلیزی|Vitamin E}}) یەکێکە لە [[ڤیتامین]]ە گرنگەکانی لەشی مرۆڤ. == سوودەکان == * یارمەتی [[کۆئەندامی بەرگری]] لاشە دەدات. * یارمەتی ڕێکخستنەوەی [[خانە|خانەکانی]] لەش دەدات. * یارمەتی جوان بوون و نەرم بوونەوەی [[لێو|لێوەکان]] دەدات. * یارمەتی ڕێکخستنەوە ڕووخسار دەدات دژی چرچ بوون و بەتەمەن داچوونی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Vitamin E for Face Benefits, Precautions, and Most Effective Uses|ناونیشان=https://www.healthline.com/health/vitamin-e-for-face|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Healthline|زمان=en}}</ref> * یارمەتی قژ دەدات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Vitamin E for Hair: Benefits, Uses, Safety, and More|ناونیشان=https://www.healthline.com/health/beauty-skin-care/vitamin-e-for-hair#:~:text=Support%20a%20healthy%20scalp,preserving%20the%20protective%20lipid%20layer.|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Healthline|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکانی ڤیتامینەکە == * مانگۆ * ئەڤۆکادۆ * بیبەری سوور * ئەسپەراگوس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Boston|یەکەم=677 Huntington Avenue|دوایین٢=Ma 02115 +1495‑1000|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢|سەردێڕ=Vitamin E|ناونیشان=https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/vitamin-e/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=The Nutrition Source|زمان=en-us}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|کیمیا|پەرستاری}} {{پۆلی کۆمنز|Vitamin E}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} df2jwd4rd6wqdp5lizefjji70lkzapd مۆزەخانەی ئێسی 0 170553 1695284 1694924 2026-10-26T20:11:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695284 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} '''مۆزەخانەی ئێسی''' ({{بە ئینگلیزی|Esiẹ Museum}}) مۆزەخانەیەکە لە ئێسی، ویلایەتی کوارا، نێجیریا. بە کردنەوەی لە ساڵی ١٩٤٥ ئەم مۆزەخانە بوو بە یەکەم مۆزەخانەی [[نێجیریا]]. مۆزەخانەکە سەردەمانێک زیاتر لە ھەزار وێنە و کێلی گۆڕی لە خۆدەگرت کە شێوەی مرۆڤیان پیشان دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://allafrica.com/stories/200905041139.html |سەردێڕ=Esie Museum|بڵاوکەرەوە=All Africa|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> [[پەڕگە:Array of Esie stones.jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Esiẹ Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 1ebmguqhnvend34o00xm6mmmeqx28v4 کاترین کەرتن 0 170788 1695595 1407159 2026-10-27T10:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695595 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کاترین کەرتن | image = Catherine Curtin at the TIFF premiere of Bad Education 01 (48810354686).jpg | alt = Catherine Curtin at the TIFF premiere of Bad Education | imagesize = | caption = کاترین کەرتن لە پەخشی تی ئای ئێف ئێفی ''Bad Education'' | birth_date = {{birth date and age|١٩٧٠|٧|١٤}} | birth_place = نیویۆرک سیتی، [[نیویۆرک]]، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | alias = کاتی کەرتن | occupation = خانمەئەکتەر | years_active = ١٩٩٠–ئێستا | partner = | children = }} '''کاترین کەرتن''' خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. بەڕۆڵی ئەفسەر واندا بێڵ ناسراوە لە زنجیرەی کۆمیدی-درامی نێتفلیکسی ''Orange Is the New Black'' (٢٠١٣–٢٠١٩). ڕۆڵە بەناوبانگەکانی دیکەی بریتین لە ''Insecure''، ''[[شتە نامۆکان]]'', و ''Homeland''. == ژیان و پیشە == کەرتن لە [[نیویۆرک سیتی]] لەدایکبووە و گەورەکراوە. یەکەم کاری لە بڕۆدوەی بوو لە ١٩٩٠، کە لە بەرھەمی ڕەسەنی ''Six Degrees of Separation'' دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/catherine-curtin-74726|سەردێڕ=Catherine Curtin – Broadway Cast & Staff &#124; IBDB|وێبگە=www.ibdb.com}}</ref> ساڵی دوایی، لە زۆر بەرھەمی ئۆف-بڕۆدوەیدا دەرکەوت، وەک ڕۆڵی سەرەکی جانیس جۆپڵین لە ''Love, Janis''، کە بەھۆیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتی جێفرسن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Cowley|یەکەم١=Sophia|سەردێڕ=Interview With Catherine Curtin Of STRANGER THINGS & GOLD STAR|ناونیشان=https://www.filminquiry.com/interview-catherine-curtin/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Film Inquiry|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە تەلەڤیزیۆندا، کەرتن لە ئەڵقەکانی ''New York Undercover''، ''Sex and the City''، ''Law & Order'' و ''30 Rock'' دەرکەوتووە. لە ٢٠١٣ دا، ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی کەمی ئەفسەر واندا بێڵ لە زنجیرەی کۆمیدی-درامی [[نێتفلیکس]]ی ''Orange Is the New Black''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Exclusive Interview : Catherine Curtin from Orange is The New Black|ناونیشان=https://kobsupangrobertson.com/2014/02/12/exclusive-interview-catherine-curtin-from-orange-is-the-new-black/|وێبگە=Kobsupang Robertson|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> لەگەڵ کاستەکەدا، دوو [[خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە]]ی بردەوە بۆ باشترین نواندن لەلایەن گروپێکەوە لە زنجیرەیەکی کۆمیدی لە ٢٠١٥ و ٢٠١٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imdb.com/name/nm0193160/awards|سەردێڕ=Catherine Curtin|وێبگە=IMDb}}</ref> لە ٢٠١٧ دا زنجیرەکەی جێ ھێشت و گەڕایەوە بۆ چەند ئەڵقەیەک لە وەرزی کۆتایی لە ٢٠١٩.لە ٢٠١٦ وە بۆ ٢٠١٨، ڕۆڵێکی کەمی ھەبووە لە زنجیرەی کۆمیدی ئێچ بی ئۆی ''Insecure'' و لە ٢٠١٨ دا ڕۆڵی ساندی لانگمۆری گێڕا لە وەرزی حەوتەمی درامای ''Homeland''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hollywood.com/celebrities/catherine-curtin-57405026/|سەردێڕ=Catherine Curtin {{!}} Biography and Filmography|دوایین=Staff|یەکەم=Hollywood.com|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٥|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> لە ٢٠١٧ دا، ڕۆڵی کەمی کڵۆدیا ھێندرسنی گێڕا لە زنجیرەی [[فیلمی ترسێنەر|ترسناک]]ی نێتفلیکسی ''[[شتە نامۆکان]]''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://screenrant.com/stranger-things-season-2-new-cast-actors/|سەردێڕ=Stranger Things: Who Are The New Cast in Season 2?|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=ScreenRant}}</ref> کەرتن ڕۆڵی یاریدەدەری ھەبووە لە زۆر فیلمدا، وەک ''Extremely Loud & Incredibly Close'' (٢٠١١)، ''The Wolf of Wall Street'' (٢٠١٣), ''Catfight'' (٢٠١٦)، ''The Light of the Moon'' (٢٠١٧)، ''Beauty Mark'' (٢٠١٧)، ''Bad Education'' (٢٠١٩)، و ''The Half of It'' (٢٠٢٠). == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینییەکان |- |١٩٩٥ |''Suspicions'' |بریجێت | |- |١٩٩٦ |''Ed's Next Move'' |ئان | |- |١٩٩٩ |''Raising the Stakes'' |تێریسا | |- |٢٠٠١ |''The Next Big Thing'' |شتە گەورەکەی دوایی | |- |٢٠٠٢ |''Unconditional Love'' |ئافرەتی ھەڵبژێردراو بۆ پەخشەکە | |- |rowspan=2|٢٠٠٣ |''{{sortname|The|Look|nolink=1}}'' |دێنیس | |- |''Happy End'' |بێتریکس | |- |٢٠٠٦ |''The Limbo Room'' |بڕایس | |- |٢٠٠٧ |''Noise'' |باڕبرا | |- |٢٠٠٨ |''Revolutionary Road'' |ئافرەتی ناو گوێگرەکان | |- |٢٠١١ |''Extremely Loud & Incredibly Close'' |لێی-ئان بلاک | |- |rowspan=2|٢٠١٢ |''{{sortname|A|Wife Alone|nolink=1}}'' |ھۆڵی | |- |''The Bourne Legacy'' |سی-تیم | |- |rowspan=2|٢٠١٣ |''Bert & Annie's Guide to Friendship'' |مێلەدی | |- |''The Wolf of Wall Street'' |کارمەندی ئێف بی ئای | |- |٢٠١٦ |''Catfight'' |ھاوسەری کاڕڵ | |- |rowspan=7|٢٠١٧ |''{{sortname|The|Light of the Moon}}'' |کیرا | |- |''Crazy Famous'' |خاتوو مارکەس | |- |''Maggie Black'' |دکتۆر لیتمان | |- |''Camera Obscura'' |لێکۆڵەر دۆسن | |- |''Beauty Mark'' |ڕوت ئان سیمس | |- |''Cut Shoot Kill'' |مۆڵی | |- |''Gold Star'' |دیان | |- |rowspan=2|٢٠١٨ |''Breaking Brooklyn'' |بەڕێوەبەر کاڕڤەر | |- |''Loveitis'' |سیندی | |- |rowspan=4|٢٠١٩ |''Blush'' |گەیڵ | |- |''MAD?'' |سایمۆن | |- |''{{sortname|The|Artist's Wife}}'' |جۆیس | |- |''Bad Education'' | جودی شاپیرۆ | |- |rowspan=6|٢٠٢٠ |''{{sortname|The|Half of It}}'' |کۆڵین مەنسکی | |- |''Chemical Hearts'' |سارا | |- |''For Entertainment Purposes Only'' |کای |لەبەرھەمھێناندایە |- |''{{sortname|A|Shot Through the Wall|nolink=1}}'' |سینتیا کۆستاس |لەبەرھەمھێناندایە |- |''Triple Threat'' |ئۆدری ویڵیامسن |لەبەرھەمھێناندایە |- |''What Breaks the Ice'' |ئێڵیان |لەبەرھەمھێناندایە |- | بۆ ئەوەی ڕابگەیەنرێت | ''Werewolves Within'' | |لەبەرھەمھێناندایە |- |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینییەکان |- |١٩٩٧ |''Guiding Light'' |فران |زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی |- |٢٠٠٠، ٢٠٠٨ |''Law & Order'' |ستێڤەبی ھۆڵیس، جوڵی لیسکۆمب |ئەڵقەی: "Panic", "Tango" |- |٢٠٠٢ |''Third Watch'' |زێبرا |ئەڵقەی: "Falling" |- |٢٠٠٦ |''Law & Order: Criminal Intent'' |جێنا سویتزەر |ئەڵقەی: "Masquerade" |- |٢٠٠٧–٢٠٠٩ |''{{sortname|The|Naked Brothers Band|The Naked Brothers Band (TV series)}}'' |بێتی |ڕۆڵێکی کەم |- |٢٠١٢ |''Bestsellers'' |ئابی |ڕۆڵی سەرەکی |- |٢٠١٣–٢٠١٧ |''Orange Is the New Black'' |واندا بێڵ |ڕۆڵێکی کەم، ٤٠ ئەڵقە<br>[[خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە]] بۆ باشترین نواندن لەلایەن گروپێکەوە لە زنجیرەیەکی درامی (٢٠١٥، ٢٠١٦) |- |٢٠١٤ |''{{sortname|The|Leftovers|The Leftovers (TV series)}}'' |خاتوو تونی |ئەڵقەی: "Pilot" |- |٢٠١٥ |''Fan Girl'' |خاتوو ستەیسی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |٢٠١٥، ٢٠١٧ |''Unbreakable Kimmy Schmidt'' |بەڕێوبەر، ڕاھێنەر تانن |ئەڵقەی: "Kimmy Kisses a Boy!"، "Kimmy Goes to College!" |- |rowspan=3|٢٠١٦ |''Casting'' |ناتالی |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |''Bull'' |جۆیس ماگرودەر |ئەڵقەی: "Light My Fire" |- |''{{sortname|The|Pearl|nolink=1}}'' |کاتی پێڕڵ |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- |٢٠١٦–٢٠١٨ |''Insecure'' |جۆوان |ڕۆڵێکی کەم، ١١ ئەڵقە |- |rowspan=3|٢٠١٧ |''Changelings'' |لێکۆڵەر فرانچین ڤینسێنت |ئەڵقەی: "Aswang" |- |''Blue Bloods'' |ڕوت ڕوکۆووسکی |ئەڵقەی: "Lost Souls" |- |''Mindhunter'' |ڕوت باڕنرایت |ئەڵقەی: "1.5" |- |٢٠١٧–٢٠١٩ |''[[شتە نامۆکان]]'' |کڵۆدیا ھێندرسن |ڕۆڵێکی کەم (وەرزی دووەم)، میوان (وەرزی سێیەم)، ٧ ئەڵقە<br>پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە بۆ باشترین نواندن لەلایەن گروپێکەوە لە زنجیرەیەکی درامی (٢٠١٨) |- |٢٠١٨ |''Homeland'' |ساندی لانگمۆر |ڕۆڵێکی کەم (وەرزی حەوتەم)، ٧ ئەڵقە |- |rowspan=2|٢٠١٩ |''Mommy Blogger'' |داڕبی |ئەڵقەی: "Our Homeschool Adventure" |- |''Surveillance'' |ئەیمی فاڵتن |فیلمی تەلەڤیزیۆنی |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDB name|0193160}} *{{IBDB name|74726}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Catherine Curtin}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] p02g2e4uc72bnmquyl05odxgo37hgvy ژیانەکەی ترم وەک دوژمنێک: ھەموو ڕێگاکان بەرەو لەناوچوو دەچن 0 171758 1695226 1546217 2026-10-26T19:33:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1695226 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:My Next life anime.jpg|وێنۆک|بەرگی کتێب]] '''ژیانەکەی ترم وەک خراپەکارێک: ھەموو ڕێگاکان بەرەو لەناوچوونن''' بە ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]: 乙女ゲームの破滅フラグしかない悪役令嬢に転生してしまった ئۆتۆمێ گێمـ نۆ ھامێتسو فراگو شکا نای ئکویاکو ڕێیجۆ نی تێنسێی شتێ شیماتتا) مانای (من لەدایکبوومەوە لەناو Otome Game وەکوو خراپەکارێک تەنھاش بە ئاڵا تێکدەرەکانەوە) و ھەروەھا بە شێوازی کورت (はめふら) (ئامێ فورا) ش ناسراوە لە ژاپۆنی، [[ڕۆمانی سووک|ڕۆمانێکی سووکی]] ژاپۆنییە کەلەلایەن [[ساتۆرو یاماگوچی]] نوسراوەتەوە و وێنەکێشانی لەلایەن نامی ھیداکا دا بۆکراوە. ئەلقە بڵاوکردنەوەکان لە سالی ٢٠١٤ دا دەستی پێکرد و لە سایتێک کە ڕۆمان دابین کردن لەسەر ئەندامەکانییەتی بڵاوکرایەوە، (Shōsetsuka ni Narō)، بۆ یەکەم جار ڕۆمانەکە لەلایەن کۆمپانیای [[ئیچیجینشا]] دا بڵاوکرایەوە، کە لە مانگی ھەشتی ٢٠١٥ دا بوو، نۆ کتێبی تر لە سالی ٢٠٢٠ دا بڵاوکرایەوە، لە ئەمەریکاشدا لەلایەن کۆمپانیای (J-Novel Club.) دا ڕێگەپێدان و بڵاوکردنەوەی بۆ کرا مانگاکەیی و کارە ھونەرییەکانی لەلایەن ھیداکادا ئەلقەرێژکردنی بۆ کرا لە گۆڤاری شۆجۆ مانگای کۆمپانیای ئیچیجینشا دابوو، لە ٢٠١٧ـە بەدواوە لە پێنج کتێبی [[تانکۆبۆن]] کۆکردنەوە بۆ کرا و ڕێگەپێدانی بە ئینگلیزی بۆ کرا لەلایەن کۆمپانیای (Seven Seas Entertainment)<ref>[https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-09-21/seven-seas-licenses-my-next-life-as-a-villainess-all-routes-lead-to-doom-manga/.137144 Seven Seas ڕێگەپێدانی دا بە ژیانەکەی ترم وەک خراپەرێک : ھەموو رێگاکان بەرەو لەناوچوونن مانگا (نوێکراوەتەوە)]. [[تۆری ھەواڵی نوێی ئەنیمی]]، ٢١ ی ئەیلوولی ٢٠١٨</ref> == چیرۆک == کاتارینا کرایس کچێکی گەنجی خانەوادەیەکی خانەدان، ڕۆژێک بەردەبێتەوە و سەری بەر ئەرزەکە دەکەوێو یادەوەرییەکانی ژیانی ڕابردووی دێتەوە یاد وەک ئۆتاکۆیەک، ئەوکات ھەست بەوە دەکات کە ئەو لەدایک بووەتەوە لەناو جیھانی یاری otome game، خۆشەویستی خۆشبەختانە، لەدایک بووەتەوە وەک کەسێکی خراپەکاری ناو یارییەکە، بەڵام جیاواز لەوەی یاریکەرێک یاری دەکات لەناو یارییەکە، کاتارینا لەناو ژیانی یارییەکە شتێکی زۆر خراپ چاوەروانییەتی ئەویش یان دەمرێت یان دوردەخرێتەوە، بۆ ئەوەی لەمانە دووربێت دەست دەکات بە پلان دانان بۆ ئەوەی لەھەر یەکێک لەم ڕێگایانە دوور بێت کە زیانی پێدەگەیەنێت لە یارییەکە، ھەرچۆنێک بێت، ئەمە وادەکات کە شتی چاوەروانەکراو ڕووبدات لەگەل کارەکتەرەکانی ناو یارییەکە. == کارەکتەر == * کاتارینا کرایس (カタリナ・クラエス کاتارینا کرایس) - دەنگەکان ([[مایا ئوچیدا]]<ref>Hodgkins, Crystalyn (٢٠ ی تشرینی یەکەمی، ٢٠١٩) [https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-10-20/my-next-life-as-a-villainess-all-routes-lead-to-doom-anime-promo-video-reveals-staff-cast-april-2020-premiere/.152420 ژیانەکەی ترم وەک خراپەرێک : ھەموو رێگاکان بەرەو لەناوچونن ، ڤیدیۆی پرۆمۆی ئەنیمی] ستافەکان، ئەکتەرەکان، دەخاتەڕوو، مانگی نیسانی ٢٠٢٠، تۆری ھەواڵی نوێی ئەنیمی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠</ref> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، جینی ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":0">Mateo, Alex (١٥ ی ئایاری ٢٠٢٠) [https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-05-15/my-next-life-as-a-villainess-anime-english-dub-reveals-cast/.159601 ژیانەکەی ترم وەک خراپەرێک : ھەموو رێگاکان بەرەو لەناوچونن، ئەکتەرەکانی دۆبلاژ خرانە ڕوو]، تۆڕی ھەواڵی ئەنیمی، ١٥ ی ئایاری ٢٠٢٠</ref> * گیۆردۆ ستیوارت (ジオルド・スティアート جیۆردۆ ستیوارتۆ) - دەنگەکان (شۆوتا ئاۆیی، ئاسامی سێتۆ<ref name=":1">Loo, Egan (٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠) [https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-01-22/my-next-life-as-a-villainess-all-routes-lead-to-doom-anime-2nd-video-unveils-more-cast-ending-song-artist/.155655 ژیانەکەی ترم وەک خراپەرێک : ھەموو رێگاکان بەرەو لەناوچونن، دووەم ڤیدیۆیی ئەنیمیەکە] ئەکتەرەکان زیاتر دەخاتە ڕوو، تۆری ھەواڵی نوێی ئەنیمی، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠)</ref> (مناڵی) - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، گریفن بێرنس<ref name=":0" />([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * کیس کرایس (キース・クラエス کیس کرایس) - دەنگەکان (تێتسویا کاکیھارا، سۆرا ئامامیا<ref name=":1" />(مناڵی) - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) گریفن پواتو<ref name=":0" />([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * ئالان ستیوارت (アラン・スティアート ئاران ستیوارتۆ) - دەنگەکان (تاتسوھیسا سزوکی، موتسومی تامامورا،<ref name=":1" /> (مناڵی) - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) برایس پاپنبرۆک ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * نیکۆل ئاسکارت (ニコル・アスカルト نکۆرو. ئاسکارتۆ) - دەنگەکان (یۆشیتسوگو ماتسوۆکا، ماۆۆ<ref name=":1" />(مناڵی) - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، نیکۆلاس ڕۆیی<ref name=":0" /> ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * ماری ھەنت (メアリ・ハント میاری ھەنتۆ) - دەنگەکان (میھۆ ئۆکاساکی<ref name=":2">Loo, Egan (١٩ی شوباتی ٢٠٢٠) [https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-02-19/my-next-life-as-a-villainess-all-routes-lead-to-doom-anime-3rd-video-unveils-more-cast-april-4-debut/.156613 ژیانەکەی ترم وەک خراپەرێک : ھەموو رێگاکان بەرەو لەناوچونن، سێیەم ڤیدیۆیی ئەنیمیەکە] ئەکتەری زیاتر دەخاتە ڕوو، ٢٠ی ٢ی ٢٠٢٠</ref>- ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، کۆلین (ئۆ)شانیسی<ref name=":0" /> ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * سۆفیا ئەسکارت (ソフィア・アスカルト سۆفیا ئەسکارتۆ) - دەنگەکان (ئینۆری میناسێ<ref name=":2" /> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، کیرا بەکلاند<ref name=":0" /> ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * ماریا کەمپبێل (マリア・キャンベル ماریا کەمنبێرو) - دەنگەکان (ساۆری ھایامی<ref name=":2" />- ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، مێلیسا فان<ref name=":0" /> ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * سێریوس دیێکێ (シリウス・ディーク شیریوس دیک) ڕافایل والت (ラファエル・ウォルト ڕافایرو وارتۆ) - دەنگەکان (تۆشیکی ماسودا<ref>"سیریوس دیێکێ بڵاوکراوە لەسەر ئەکتەر. ''TVアニメ『乙女ゲームの破滅フラグしか無い悪役令嬢に転生してしまった…』公式サイト'' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]). Retrieved March 13, 2020.</ref>- ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، کریس ھەکنی ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) * ئان شێلی (アン・シェリー, ئان شێری) - دەنگەکان (ئازومی واکی<ref>"ئان شێلی بڵاوکراوە لەسەر ئەکتەر". ''TVアニメ『乙女ゲームの破滅フラグしか無い悪役令嬢に転生してしまった…』公式サイト'' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]). Retrieved March 13, 2020.</ref> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، کیرامی لی ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]) == ئەنیمی == ئەنیمییەکە لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن کۆمپانیای Ichijinsha دا ئاگادارکردنەوەی بۆ کرا،<ref>Pineda, Rafael Antonio (١٩ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨). "[https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-10-19/my-next-life-as-a-villainess-all-routes-lead-to-doom-light-novels-get-anime/.138368 ژیانەکەی ترم وەک خراپەرێک : ھەموو رێگاکان بەرەو لەناوچونن] [https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-10-19/my-next-life-as-a-villainess-all-routes-lead-to-doom-light-novels-get-anime/.138368 رۆمانەکەی دەکرێت بە ئەنیمێ ،] ". تۆری ھەواڵی ئەنیمی. تشرینی یەکەمی ٢٠١٨.</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{official website|https://hamehura-anime.com/}} * {{ann|رۆمان|21520}} * {{ann|anime|22339}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|وێژە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم]] [[پۆل:شۆجۆ مانگا]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای]] [[پۆل:ڕۆمانە سووکەکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانسی کۆمیدی]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:سێنتای فیلمۆرکز]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای حەریم]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٠ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانە سووکانەی سەرەتا لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکراوەتەوە]] [[پۆل:سیلڤەر لینک]] o6syg0vppleys6mpeae5pu4295iatgk ژنە ئاسنینەکە 0 171867 1695158 1407014 2026-10-26T16:33:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695158 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ژنە ئاسنینەکە | image = | alt = | caption = | director = [[فیلیدا لۆید]] | producer = [[دامیان جۆنس]] | writer = [[ئابی مۆرگن]] | starring = مێریڵ ستریپ{{ھن}}جیم برۆدبێنت{{ھن}}ئۆلیڤیا کۆڵمان{{ھن}}ڕۆجەر ئاڵم{{ھن}}سوزان براون{{ھن}}نیک دەنینگ | music = تۆماس نومن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Thomas Newman to Score 'The Iron Lady' |ناونیشان=http://filmmusicreporter.com/2011/09/23/thomas-newman-to-score-the-iron-lady/ |بڵاوکەرەوە=Film Music Reporter|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> | cinematography = ئێلیەت دەیڤس | editing = جەستین ڕایت | studio = | distributor = | runtime = ١٠٤ خولەک | country = [[شانشینی یەکگرتوو]]{{ھن}}[[فەڕەنسا]] | released = {{Film date|df=y|2011|12|26|ئوسترالیا، نیوزلەندا|٢٠١٢|١|٦|شانشینی یەکگرتوو|٢٠١١|١٢|٣٠|ئەمریکا}} | budget = £٨٫٢ ملیۆن ($١٠٫٦ ملیۆن)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movie/Iron-Lady-The|سەردێڕ=The Iron Lady (2012) - Financial Information|وێبگە=The Numbers}}</ref> | gross = $١١٥٫٩ ملیۆن<ref name="box office">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ironlady.htm |سەردێڕ=The Iron Lady (2011) |ئیش=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> }} '''''ژنە ئاسنینەکە''''' فلمێکی بەریتانی ژیاننامە و درامایە و ساڵی ٢٠١١ بەرھەمھێنراوە، فلمەکە باس لە ژیان و کارەکانی مارگرێت تاچەری سیاسەتوانی بەریتانی دەکات کە وەک یەکەم ژن و بۆ زۆرترین ماوە وەک سەرۆک وەزیرانی [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] خزمەتی کرد لە سەدەی بیستەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Ben |دوایین=Hoyle |سەردێڕ=Iron Lady Set to Follow the Queen on Screen |ناونیشان=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article1545384.ece |ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٠٧|ئیش=[[The Times]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110616080530/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article1545384.ece |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فلمەکە لە دەرھێنانی فیلیدا لۆیدە و لەلایەن ئابی مۆرگنەوە نووسراوە. مارگرێت تاچەر بەشێوەیەکی سەرەکی لەلایەن [[مێرل ستریپ]]ەوە ڕۆڵی دەبینرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Tom |دوایین=Peck |سەردێڕ=Meryl Streep Takes on Her Toughest Role: The Iron Lady |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/meryl-streep-takes-on-her-toughest-role-the-iron-lady-2016400.html |ئیش=[[The Independent]] |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110624104303/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/meryl-streep-takes-on-her-toughest-role-the-iron-lady-2016400.html}}</ref> و لە سەرەتاکانی کاری لەلایەن ئەلێکساندەر ڕەوچەوە ڕۆڵی دەبینرێت. ھاوسەرەکەی مارگرێت، دەنیز تاچەر، لەلایەن جیم برۆدبێنت ڕۆڵی دەبینرێت و لە سەرەتاکانی ژیانیشی ھاری لۆید ڕۆڵی دەبینێت. سەرەرای ئەوەی فیلمەکە بۆچوونی جیاوازی لەسەر بوو، ڕۆڵگێڕانی مێرل ستریپ بەشێوەیەکی بەرز ھەڵسەنگێندرا و بە یەکێک لە باشترین کارەکانی دانرا. بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمەکە مێرل بۆ ١٧ھەمین جار کاندید کرا بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار]] و خەڵاتەکەی بردەوە بۆ ٣ھەم جار بۆ ھەمان ڕۆڵبینینی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|1007029}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فیلم|فەڕەنسا|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|لەندەن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمەکان کە نمایشێکی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەریان تێدایە]] [[پۆل:فیلمەکان کە خەڵاتی باشترین ئەکتەری درامایان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن تۆماس نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی وەن ئینتەرتەیمێنت]] 7ex2cr7bljv8rj43rw3cqz87nf0qdss بەکارھێنەر:مامۆستا 2 172432 1695373 1681138 2026-10-26T23:08:39Z مامۆستا 39489 /* زانیاری */ 1695373 wikitext text/x-wiki {{نیشانی پاسدەری خۆگەڕ}} {{نیشانی گەڕێنەرەوە}} {{زانیاریدانی بەکارھێنەری ویکیپیدیا | سەرنووس =[[File:Basmala.svg|بسم اللە الرحمن الرحیم|center|400px]] | وێنە = [[پەڕگە:Kurdistan Flag Map Medal.png|200px|بێچوارچێوە|ناوەڕاست]] | ناو = | زمانەکان = [[کوردی]]، [[عەرەبی]]، [[ئینگلیزی]]، [[ئیسپانی]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[باشووری کوردستان]] | وڵات = {{ئاڵا|کوردستان}} | نەتەوە =[[کورد]] | ئایین = [[ئیسلام]] ([[سوننی]]) | حەزەکان = {{ئامانجی گەیشتن بە سەد ھەزار وتار}} |مافەکان=پاسدەری خۆگەڕ، گەڕێنەرەوە، بەسەرداچوونەوەکەر، پاسدەر|ژمارەی دەستکارییەکان=١٥٠٠٠+}} {{چینی ناوەند}}'''{{ڕۆژژمێری سەرەکی}}'''{{کۆتایی}} لەبەر خاتری ویکیپیدیای کوردی وتارێک دروست بکە؛ <inputbox> type=create width=45 </inputbox> == زمانەکان == {{User ckb}} {{User en-3}} {{User ar-5}} {{User es-1}} == سندووقەکان == {{بەکارھێنەر موسڵمان}} {{بەکارھێنەر:سب/حەزرەتی محەممەد}} {{بەکارھێنەر:سب/حەزرەتی عومەر}} {{بەکارھێنەر کورد}} {{User ot}} {{بەکارھێنەر ناوەوەی کوردستان}} {{بەکارھێنەر ئاڵای کوردستان}} {{بەکارھێنەر سەربەخۆیی کوردستان}} {{جیابوونەوەی هەرێمی کوردستان لە عێراق}} {{بەکارھێنەر دەستکاری|15000}} {{بەکارھێنەر ساکاری|1000}} {{بەکارھێنەر ئارەزووی خوێندنەوە}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=٢٠٢٠|مانگ=٣|ڕۆژ=١٦}} {{بەکارھێنەر پاسدەری خۆگەڕ}} {{بەکارھێنەر گەڕێنەرەوە}} {{بەکارھێنەر پەسندکراوی خۆگەڕ}} {{بەکارھێنەر دژی جگەرە}} {{بەکارھێنەر سلێمانی}} {{بەکارھێنەر توینکڵ}} == شیعر == {{شیعر}} {{ب|فرسەتە ئەی کورد دەخیلە قەت نەکەن بکشێنەوە|ئینتیقامی دین و نامووس زوو بە زوو بستێننەوە}} {{ب|بەو خودایەی لامەکانە بێ خودا ھیچ ناکرێ|ببنە حیزبوڵڵا عەزیزم قەت لەیەک مەپسێنەوە}} {{ب|پشتیوانتان گەر خودا بێ کێ ھەیە خۆی ڕاگرێ|خوا لە قورئان وەعدی داوە ئایەتە بخوێننەوە}} {{ب|ئیشتراکی و مارکسی بۆ دینی ئیسلام ئاگرن|بۆ خودا تێکۆشە ئەی کورد ھەردوولا بکوژێننەوە}} {{ب|ئەو کەسەی فەتوای کە داوە پیاو و ژن تێکەڵ ببن|دیارە بێناموسە بۆخۆی زووچنە بیشکێننەوە}} {{ب|ژاری وەی بابی نیفاقە جەرگی کوردی واڕزاند|زوو بە بەردی یەکگرتیتان مێشکی ئەو بپژێننەوە}} {{ب|سەیری تاریخ و کتێب کەن ھەر نیفاقە کوردی کوشت|(عاسی) جەرگی پڕ برینە چیتری مەکولێننەوە.}} {{کۆتاییی شیعر}} [[عاسی]] === لەوەسفی پێغەمبەردا صلی اللە علیە وسلم=== {{شیعر}} {{ب|لەو ڕۆژەوە ڕۆیشتــووە تۆراوە دڵــی من |هەرچەند ئەگەڕێم بێ سەروشوێن ماوە دڵی من}} {{ب|ئــاخـــۆ بـە چ شاخێكەوە گیرساوە دڵی من |یــاخــــۆ بــە چ داخێكەوە سـوتـاوە دڵــی من}} {{ب|ئەو هەم دەمی غەمخوارو نەدیمی منە یـــاڕەب |ئـەو مەحڕەمـی ئەسرارو قەدیمی منە یـــاڕەب}} {{ب|ئەو گەوهەری شـەهـوارو یەتیمی منە یـــاڕەب |كـەوتـۆتــە چ بەحرێكەوە خنكاوە دڵـــی مــن}} {{ب|مەجنـونـی دوو گـێسـوی چ لەیلایەكە ئـــــاخــۆ |یا وامـیـقــی جـــادووی چ عەزرایەكە ئـــــاخــۆ}} {{ب|دێـــوانــەی ئاهوی چ سەحرایەكە ئـــــاخــۆ |كـــام چـیهــرە پەری دیــوە كـە ترساوە دڵی من }} {{ب|ئەتلێتەوە گـاهـێ بەخـەیـــاڵی خەت و خاڵی |ئەخولێتەوە گـاهــێ بە چرای شەوقی جەماڵی}} {{ب|نـازانـی ئـەگەر چـۆنـە بەدەست دەردەوە حـاڵی |وەك پوش و پەڵاشێكە بەدەم بـاوە دڵـــی مــن}} {{ب|لەو چــۆڵــی بیابانە ئــەبــێ یاوەری كـــێ بێ |یا بـەو كە ژو كێوانەوە سـەودا سـەری كـێ بێ}} {{ب|یالەت لەت و ئەفگاری موژەی خەنجەری كێ بێ |چۆن ماوە لەسەد لاوە كە كوژراوە دڵی من}} {{ب|بۆچی نەڕژێ سەیلی سروشكم وەكو باران |بۆچی وەكو یەعقوب نەبمە شوهرەی شاران}} {{ب|لەو یۆسفە پرسیومە لە بێگانە و یاران |هەر گیز نییە سۆراخی لەهیچ لاوە دڵی من }} {{ب|بۆخۆی بگریم یا نەفەسی پەردە دڕاوی |یا بۆ جگەری كون كون و سەد پارە كراوی }} {{ب|چی كردوە یاڕەب كە خەو و خواردن و ئاوی |دایم غەم و بێداری و خوێناوە دڵی من}} {{ب|چ بكەم ، چ بڵێم ، بۆ دڵەكەم كارییە دەردم |شاهیدی منن مویی سپی و چیهرەیی زەردم}} {{ب|خۆڕایی نییە ناڵەی گەرم و دەمی سەردم |هەڵبەت بە بەڵایەكەوە ئاڵاوە دڵی من}} {{ب|ئەوسینە لە غەش خاڵییە،ئەو بێ ڕك و كینە |ئەو خادیمی شەرعی نەبەوی و میلەت و دینە}} {{ب|مەعلوم چووە بۆ خزمەتی سالاری مەدینە |وام زانی كە فەوتاوە ، نەفەوتاوە دڵی من}} {{ب|قوربانی كەسێ بم كە قوربانی ( نەبی) بێ |وەك بەندە سەگی دەرگەهی شاهی عەربی بێ}} {{ب|شاهی عەربی یەعنی قوڕەیشی نەسەبی بی |جەرگی بە دوو ئەبرۆی ئەوە جنراوە دڵی من}} {{ب|زاتێكی وەهای گرتووە ڕۆحم بە فیدای ئەو |شاهان شەو و ڕۆژ دێنەقەدەم بۆسی گەدای ئەو}} {{ب|بێخود مەبە ئیتر بە ئومێد و بەتەمای ئەو |نایەتەوە لات گەر سەری داناوە دڵی من}} {{کۆتایی شیعر}} [[بێخود]] == خەڵاتەکان == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Editors Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دەستکاریکەر''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو مامۆستا، زیادتر لە ۱۰۰۰ دەستکاریت کردوون. سپاس بۆ بەشداریەکانتان ھیوادارم ھەردەم وا چالاک بیت. [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١٤:٢٩، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Copyeditor Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەسەرداچوونەوە''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، زۆر سپاس بۆ چاکسازی وتارەکان سەبارەت بە ڕێنووس و ڕێزمانی زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Ahrirrr|<span style="font-family:Cursive; color: Blue; Background: White; font size:13px;">'''☀️AGH☀️'''</span>]] <sub> ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrirrr|لێدوان]])</sub> ‏١٧:٥٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی وەرگێڕ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ بەشداریکردن لە [[ویکیپیدیا:داخوازی_بەرامبەری_کوردی|داخوازی_بەرامبەری_کوردی]] ئەمە وادەکات وتارەکان زیاتر کوالێتیان بەرزتر ببێتەوە زمانی کوردی بەرەو پێشەوە تر بچێت لە ویکی سۆرانی- دوبارە سوپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:٢١، ١٠ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Religious Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئاینی ئیسلام''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ پێداچوونەوە و ڕێکخستنی وتارەکانی تایبەت بە ئایینی ئیسلام، بە ڕۆلگێرانت لەم وتارانە، '''ویکیپیدیات لە لایەنگری و بێسەرچاوەیی، قسەی نادرووست''' پاراستووە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Copyeditor Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەسەرداچوونەوە''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | نیشانی بەسەرداچوونەوە دەدرێت بەو کەسانەی بە بەردەوامی کارێکی باش ئەنجام دەدەن لە چاککردنەوەی ھەڵە ڕێنووسی، ڕێزمانیی، خاڵبەندی، و شێواز. ئەمەش شایەنی بەڕێزتانە [[تایبەت:Permalink/963734|(1)]][[تایبەت:Permalink/962889|(2)]][[تایبەت:Permalink/963642|(3)]][[تایبەت:PermanentLink/962874/|(4)]][[تایبەت:Permalink/962589|(5)]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٢، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) |} {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM - Palestine Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی فەلەستین''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، بەھۆی بەشدارییەکانی بەڕێزت سەبارەت بە پەڕەکانی فەلەستین و جوگرافیاکەی ئەو خەڵاتەتان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٣٦، ١٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) |} {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Ramadan-clock.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''جێژنی ڕەمەزان پیرۆز بێت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز مامۆستا، جێژنی ڕەمەزان لە ئێوە پیرۆز بێت. سپاسی سەرجەم بەشدارییەکانی بەڕێزت بەتایبەت سازکردنی وتارە ئیسلامییەکان لەو مانگە پیرۆزەدا دەکەم. ھیوادارام ھەر کات سەرکەوتوو بیت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٣٤، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) |} {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Yellow star with "1000+".svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی +١٠٠٠ وتار''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | لەبەر گەیشتنتان بە ١٠٠٠ وتار ویستم ئەم نیشانەتان پێوە بکەم تا بزانن بەشدارییەکانتان ئەوپەڕی گرنگن و بەرز نرخێنراون و ئەم نیشانەش بە ئاسانی پێی ناگەیت و شایەنی ئێوەیە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٦:٣٧، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) |} {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوای سەرکەوتنت بۆ دەخوازم [[بەکارھێنەر:Ali xishnaw|Ali xishnaw]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ali xishnaw|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) |} == ئامارەکان == {{ئاماری ویکیپیدیای کوردی ناوەندی}} == کارەکان == '''[[xtools:pages/ckb.wikipedia.org/مامۆستا|وتارەکان]]''' '''[[xtools:pages/ckb.wikipedia.org/مامۆستا/14|پۆلەکان]]''' '''[[xtools:ec/ckb.wikipedia.org/مامۆستا|دەستکارییەکان]]''' == زانیاری == * [[تایبەت:پەڕە نوێکان|پەڕە نوێکان]] * [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دەستکارییەکان]] * [[Special:ListUsers|پێڕستی بەکارھێنەران]] * [[تایبەت:بەکارھێنەرە چالاکەکان|پێڕستی بەکارھێنەرە چالاکەکان]] (ئەوانەی وا لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوودا بەشدارییان ھەبووە) * [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان]] (ڕۆژانە) * [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/ژمارەی پەڕەکان بەپێى بۆشایی ناو|ژمارەی پەڕەکان بەپێى بۆشایی ناو]] (ھەفتانە) * [[:پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا|پۆلی ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias پێڕستی ویکیپیدیاکان بەپێی ژمارەی وتار و دەستکاری] <div style="background-color: #FAFAFA; border: 1px solid #ABABAB; font-size:14px; text-align: center;"> '''ژمارەی وتارەکان: {{NUMBEROFARTICLES}} ⇐ ژمارەی پەڕەکان: {{NUMBEROFPAGES}} ⇐ ژمارەی دەستکارییەکان: {{NUMBEROFEDITS}}''' '''قوڵی: {{formatnum: {{#expr: ({{NUMBEROFEDITS:R}} / {{NUMBEROFPAGES:R}}) * ((({{NUMBEROFPAGES:R}} - {{NUMBEROFARTICLES:R}})/{{NUMBEROFARTICLES:R}})^2) }} }}''' '''٢٥٫٠٠٠''' = ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، '''٥٠٫٠٠٠''' = ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣، '''٧٥٫٠٠٠''' = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ {{ڕێژەی تەواوکراو |text= ''' لە ئامانجی گەیشتن بە ١٠٠٫٠٠٠ وتار تەواو بووە و تا ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار لە ویکیپیدیای کوردی دروستکراون. |center=yes |width=70% |header=yes |1={{NUMBEROFARTICLES:R}} |total=100000 |color1=lightgreen |color2=grey |height= |padding=2 }} 9e15oc9xwdxh5pvcodcgng58822e07g ڤاکسینی کۆڤید-١٩ 0 172447 1695357 1177983 2026-10-26T22:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695357 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:SARS-CoV-2 without background.png|وێنۆک]] '''ڤاکسینی کۆڤید-١٩''' یاخوود '''ڤاکسینی دژی ڤایرۆسی کۆڕۆنا'''، ڤاکسینێکە بەکاردێت بۆ بەھێزکردنی سیستەمی بەرگری دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا. پێش ڤایرۆسی کۆڕۆنا-١٩، کارکراوە بۆ گەشەپێدانی ڤاکسینێک دژی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا]] وەکوو سارس و مێرس، وە کارکراوە لەسەر چۆنیەتی کارکردن و شێوەی ڤایرۆسەکانی کۆرۆنا، کە لێکۆلینەوەکان یارمەتی خێرا گەشە پێدانی ڤاکسینێکی دا دژی ڤایرۆسە نوێیەکەی کۆرۆنا ( کۆڤید-١٩) لە ناوەندی دیسێمبەری ٢٠٢٠، پەنجاو حەوت ڤاکسینی کاندید کراو لەژێر تاقیکردنەوەی پزیشکی دابوون لە بەشی ( گەشەپێدانی پزیشکی III ) چەنەھا ڤاکسین دژی کۆرۆنا دۆزرانەوە کە بە ڕێژەی %٩٥ بەرزدەبوون و دژی نیشانەکانی کۆرۆنا دەوەستانەوە<ref>Santiago, Jahleah (19 December 2020). "[https://www.statnews.com/2020/12/19/a-side-by-side-comparison-of-the-pfizer-biontech-and-moderna-vaccines/ A side-by-side comparison of the Pfizer/BioNTech and Moderna vaccines]". ''STAT''. Retrieved 24 December 2020.</ref> شەش ڤاکسین بۆ دژی ڤایرۆسی کۆڕۆنا پەسەندکرا بۆ بەکارھێنانی گشتی: دوویان ڤاکسینی RNA کە (tozinameran) لەلایەن کۆمپانیای پزیشکی (Pfizer) و ( mRNA-1273 ) لەلایەن کۆمپانیای پزیشکی (مۆدێرنا) ، وە دوو ڤاکسینی تریش (BBIBP-CorV) لەلایەن کۆمپانیای پزیشکی (Sinopharm) و (CoronaVac) لەلایەن کۆمپانیای پزیشکی (Sinovac) وە دوو ڤاکسینی گوێزەرەوەی ڤایرۆسی کە (Gam-COVID-Vac) لەلایەن پەیمانگای پزیشکی (Gamaleya Research Institute) و (AZD1222) لەلایەن زانکۆی ئۆکسفۆرد و کۆمپانیای پزیشکی ( AstraZeneca) زۆرێک لە وڵاتان پلانیان بۆ ئەوانە داناوە کە لەژێر مەترسی بەرزدان وەکوو کەسانی بەتەمەن و ئەوانەی لە نەخۆشخانە کاردەکەن<ref>Beaumont, Peter (18 November 2020). "[https://www.theguardian.com/world/2020/nov/18/covid-19-vaccine-who-are-countries-prioritising-for-first-doses Covid-19 vaccine: who are countries prioritising for first doses?]". ''The Guardian''. ISSN [[issn:0261-3077|0261-3077]]. Retrieved 26 December 2020.</ref> لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢١ـەکەوە ٩.٩٥ ملیۆن ڤاکسینی دژی کۆرۆنا ئامادەکراوە بەشێوەی جیھانی بە گوێرەی راپۆرتە فەرمیەکان<ref>"[https://ourworldindata.org/covid-vaccinations Coronavirus (COVID-19) Vaccinations]". ''Our World in Data''. Retrieved 1 January 2021.</ref> شوێنە پزیشکیەکانی وەک (Pfizer, Moderna, و AstraZeneca ) باسیان لە توانای بەرھەمھێنانی ٥.٣ بلیۆن دۆس کردووە، کە دەکرێ بە شێوەی ڤاکسین بەکاربێت بۆ ٣ بلیۆن خەڵک ( کە ھەر ڤاکسینێک پێویستی بە دوو دۆس ھەیە بۆ کاریگەربوونی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا) کە دۆسەکان پێشوو تر داواکراون لەلایەن وڵاتانەوە <ref>Mullard, Asher (30 November 2020). "[https://www.nature.com/articles/d41586-020-03370-6 How COVID vaccines are being divvied up around the world Canada leads the pack in terms of doses secured per capita]". ''Nature''. doi:[[doi:10.1038/d41586-020-03370-6|10.1038/d41586-020-03370-6]]. PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33257891 33257891]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:227246811 227246811]. Retrieved 11 December 2020.</ref> کە نیوەی دۆسەکان لەلایەن وڵاتە ئابوری بەرزەکانەوە کڕدراون <ref>So AD, Woo J (December 2020). [[doi:10.1136/bmj.m4750|"Reserving coronavirus disease 2019 vaccines for global access: cross sectional analysis]]". ''BMJ'': m4750. doi:[[doi:10.1136/bmj.m4750|10.1136/bmj.m4750]]. ISSN [[issn:1756-1833|1756-1833]].</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|COVID-19 vaccines}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڤاکسینەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا]] ne45wuodau61e1dnitjz22cxmwnlu9k ژیان سەندن (فیلم) 0 173284 1695192 1532459 2026-10-26T16:38:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1695192 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ژیان سەندن | image = | alt = | caption = | director = دی جەی کاروسۆ | producer = مارک کانتۆن<br />بێرنی گۆڵدمان | writer = جۆن بۆکنکامپ | based_on = {{پشتی بەستووە بە|''ڕۆمانی ژیان سەندن''|مایکڵپیێ}} | starring = [[ئەنجلینا جۆولی]]<br />ئیسان ھاوکەوم<br /><br />کیفەر سوترلاند<br />ئۆلیڤیەی مارتینێز<br />تچێکی کاریۆ<br />ژان ھوگس ئەنگلاد<br />جێنا ڕۆلاندس | music = فلیپ گلاس | cinematography = ئەمیر موکری | editing = ئان کەوتس | studio = | distributor = [[وارنەر برۆس پیکچەرز]] | released = {{Film date|2004|03|19}} | runtime = ١٠٣ خولەک | country = ئەمریکا | language = ئینگلیزی<br>فەڕەنسی | budget = ٤٥ ملیۆن دۆلار<ref name="bom">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=takinglives.htm |سەردێڕ=Taking Lives (2004) |ئیش=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref> | gross = ٦٥٫٤ ملیۆن دۆلار }} '''ژیان سەندن''' فیلمێکی ھەستبزوێنی دەروونی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠٠٤ بەرھەمھێندراوە لە دەرھێنانی دی جەی کاروسۆ و بە ڕۆڵبینینی سەرەکی لەلایەن [[ئەنجلینا جۆولی]] و ئیسان ھاوکەوم و ڕۆڵبینینی پشتگیری کیفەر سوترلاند و ئۆلیڤیەی مارتینێز و تچێکی کاریۆ و ژان ھوگس ئەنگلاد و جێنا ڕۆلاندس. فیلمەکە پشتی بە ڕۆمانێک بەستووە کە لە ژێر ھەمان ناو لەلایەن مایکڵ پیێ بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە باس لە بکوژێکی ترسناک دەکات کە لە دوای کووشتنی ھەر قووربانییەک، ڕۆڵی قووربانییەکە دەبینێت لە ژیاندا و ناسنامەیان بەکاردێنێت. فیلمەکە لە [[مۆنتریال]] و [[کێبێک]] وێنە گیردراوە و لە ١٩ی ئازاری ٢٠٠٤ لە لایەن [[وارنەر برۆس پیکچەرز]]ەوە لە بڵاوکرایەوە، فیلمەکە ھەڵسەنگاندنێکی باشی بۆ نەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/taking-lives|سەردێڕ=''Taking Lives'' Reviews|وێبگە=[[Rotten Tomatoes]]|بڵاوکەرەوە=[[Fandango Media]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.rottentomatoes.com/m/taking-lives |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|0364045|ژیان سەندن}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|کەنەدا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ٢٠٠٣]] [[پۆل:کووشتن لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە تاوانکارییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە مۆنتریال وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون]] 9a6q43olnjaqaq5nbtfs5x61lkrnny5 ڤارنا 0 173285 1695333 1410649 2026-10-26T22:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695333 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name Zabr | native_name = Варна | image_skyline = Varna-Collage-TB.jpg | imagesize = 275px | image_caption = چەند دیمەنێکی شاری ڤارنا | image_flag = | image_seal = | nickname = Marine capital of Bulgaria, summer capital of Bulgaria | pushpin_map = Bulgaria | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = جێگەی ڤارنا لە [[بولگاریا]]دا | latd = 43 | latm = 13| latNS = N | longd = 27 | longm = 55| longEW = E | coordinates_display = title | coordinates_region = BG | subdivision_type = [[وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|بولگاریا}} | subdivision_type1 = [[پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[پارێزگای ڤارنا|ڤارنا]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_title = Established | established_date = | leader_title = | leader_name = Ivan Portnih | area_total_km2 = ١٥٤٫٢٣٦ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = ٨٠ | population_footnotes = | population_total = ٣٣٤،٤٦٦ | population_as_of = [[٢٠١٦]] | population_blank1_title = Urban | population_blank1 = ٤١٧،٨٦٧<ref name="Urban area populaton - Budapest">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/urb_lpop1|سەردێڕ=Functional Urban Areas - Population on 1 January by age groups and sex|ئیش=[[Eurostat]]|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> | timezone = EET | utc_offset = ٢+ | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = ٣+ | postal_code_type = Postcode | postal_code = ٩٠٠٠ | area_code = ٥٢ ٣٥٩+ | website = [https://www.varna.bg/en/index.html www.varna.bg] }} '''ڤارنا''' ({{بە بولگاری|Варна}}) ناوەندی [[پارێزگای ڤارنا]] و یەکێک لە شارەکانی وڵاتی [[بولگاریا]]یە. بەندەری ڤارنا لە کەناری [[دەریای ڕەش]] ھەڵکەوتووە. ڤارنا بە پێی دانیشتوو ٣٣٤،٤٦٦ کەس بووە کە لە بولگاریادا پلەی سێیەمی پێیە.<ref name="bg-news.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bg-news.org/news101235_5 |سەردێڕ=Варна (Varna) Becomes Centre of the Black Sea Euro-Region (Bulgarian) |بڵاوکەرەوە=Bg-news.org |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140730015529/http://www.bg-news.org/news101235_5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> == پێشانگا == <gallery> Catedral de la Dormición de la Madre de Dios, Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 109-111 HDR.jpg| پەڕگە:Hotel Cherno More.jpg|<!--[[Hotel Black Sea (Varna)|Hotel Black Sea]] - one of the tallest buildings on the [[بالکان]]--> پەڕگە:Asparuhov most.jpg|<!--Asparuhov bridge--> پەڕگە:Night shot of Varna.jpg|<!--Varna by night--> پەڕگە:City of Varna.jpg|<!--Panoramic view of the central part of Varna--> پەڕگە:Varna shopping area.jpg|<!--Shopping area in the city--> پەڕگە:Kabakum.JPG|<!--Kabakum beach--> پەڕگە:Christmas in Varna, Bulgaria 8.jpg| پەڕگە:Bulgaria-Varna-02.JPG| پەڕگە:Bulgaria-Varna-01.JPG| پەڕگە:Euxinograd Palace - view 1.jpg|<!--[[Euxinograd|Euxinograd Palace]]--> پەڕگە:Bulgaria-Varna-03.JPG| پەڕگە:Aquarium Varna, Bulgaria.JPG| پەڕگە:Roman Thermae Varna.jpg| پەڕگە:Varna Railway Station HDR.png|<!--[[Varna Railway Station|Central Railway Station]]--> پەڕگە:Bulgaria-Varna-04.JPG| پەڕگە:Preslavska.jpg| پەڕگە:Varna-archeological-museum-outside.JPG|<!--[[Varna Archaeological Museum|The Archaeological Museum]]--> پەڕگە:Pantheon Varna.jpg| پەڕگە:Bulgaria-Fanagoria-01.JPG| پەڕگە:Verni and Tsezar' Kunikov in Varna, 2009.jpg| </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای ڤارنا]] * [[زانکۆی ئابووری ڤارنا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار و شارۆچکەکانی بولگاریا}} {{پۆلی کۆمنز|Varna}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڤارنا]] [[پۆل:شارەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:شارەکانی بولگاریا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڤارنا]] 7x00g5cgn8ztqo0mpkcpsj6d06mrnet ڤەنێسە کیربی 0 173868 1695576 1407146 2026-10-27T10:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1695576 wikitext text/x-wiki {{وەسف|خانمەکتەرێکی ئینگلیز}} {{Infobox person | name = ڤەنێسە کیربی | image = Vanessa Kirby 2018.jpg | imagesize = | alt = | caption = کیربی لە ٢٠١٨ | birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٨|٤|١٨}} | birth_place = [[لەندەن]]، [[ئینگلتەرا]] | education = University of Exeter ([[Bachelor of Arts|BA]]) | occupation = ئەکتەر | years_active = ٢٠١٠–ئێستا | father = ڕۆگەر کیربی | relatives = جۆی کیربی (برا) }} '''ڤەنێسە کیربی''' ({{بە ئینگلیزی|Vanessa Nuala Kirby}}؛ لەدایکبووی ١٨ی نیسانی ١٩٨٨ لە [[لەندەن]]) خانمەکتەرێکی ئینگلیزە. بۆ ڕۆڵەکەی وەک شازادە مارگرێت لە زنجیرە درامای [[تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|تاج]] (٢٠١٦–٢٠١٧) لە تۆڕیی [[نێتفلیکس]] خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی ئەکادیمیای [[شانشینی یەکگرتوو|بەڕیتانی]] بردەوە بۆ باشترین ڕۆڵگێڕانی و پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی ئێمی لە زنجیرە درامایەک. ھەروەھا لە چەند قۆناغێکی بەرھەمھێناندا ڕۆڵی گێڕاوە. سێ جار پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی Ian Charleson بەدەست ھێناوە. == ژیانی سەرەتایی == کیربی لە ١٨ی نیسانی ١٩٨٨ لە [[لەندەن]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uproxx.com/movies/hobbs-and-shaw-age-difference-jason-statham-vanessa-kirby|سەردێڕ=Everyone Is Pointing Out The Same Age Problem With 'Hobbs And Shaw'|بڵاوکەرەوە=Uproxx}}</ref><ref name="guardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/global/2018/jul/22/vanessa-kirby-interview-the-crown-mission-impossible-bullied-at-school|سەردێڕ=Vanessa Kirby: 'I was bullied at school and became self-conscious about everything I did'|نووسەر=<!-- Staff -->|ئیش=[[گاردیان|The Guardian]]|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.scotsman.com/arts-and-culture/interview-vanessa-kirby-labyrinth-star-1583935|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200410024523/https://www.scotsman.com/arts-and-culture/interview-vanessa-kirby-labyrinth-star-1583935|سەردێڕ=Interview: Vanessa Kirby, Labyrinth star|دوایین=Black|یەکەم=Claire|ئیش=[[The Scotsman]]|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> جەین کیربیی دایکی سەرنووسەری پێشووی گۆڤاری ''کانتری لیڤینگ'' و [[ڕۆجەر کیربی|ڕۆجەر کیربیی]] باوکی [[میزناسی|ئورۆلۆجیست]] بوو. ئەو خوشک و برایەکی ھەیە، براکەی ناوی جۆیە خوشکەکەی جولیێت.<ref name="Nicol2016">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.standard.co.uk/lifestyle/esmagazine/vanessa-kirby-southwest-londons-hottest-export-a3156416.html|سەردێڕ=Vanessa Kirby: meet south-west London's hottest export|دوایین=Nicol|یەکەم=Patricia|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[Evening Standard]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> [[ڤەنێسا ڕێدگرەیڤ]] و [[کۆرین ڕێدگرەیڤ]]، کە ھەردوو ئەکتەرن، ھاوڕێی خێزانەکەی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.standard.co.uk/goingout/theatre/interview-vanessa-kirby-8096114.html|سەردێڕ=Interview: Vanessa Kirby|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> دوای ئەوەی کە [[قوتابخانەی تیاتری بریستۆڵ ئۆڵد ڤیک]] قەبووڵی نەکرد، ساڵێک دەستی لە خوێندن ھەڵگرت و سەفەری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.yorkshirepost.co.uk/lifestyle/the-arts/vanessa_kirby_whirlwind_year_brings_rising_star_vanessa_to_leading_role_1_2594186|سەردێڕ=Vanessa Kirby: Whirlwind year brings rising star Vanessa to leading role}}</ref> ئەمە پێش دەستپێکردنی خوێندنی ئینگلیزی بوو لە [[زانکۆی ئێکسەتەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hurtwoodhouseperformingarts.co.uk/|سەردێڕ=Hurtwood House Performing Arts|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100221214533/http://www.hurtwoodhouseperformingarts.co.uk/#/vanessa-kirby/4539167819|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> == ژیانی تایبەتی == کیربی لە پەیوەندییەکی درێژخایەندا بوو لەگەڵ ئەکتەر کالوم تێرنەر، لەگەڵ ئەودا کە ئەو ھاوئەستێرە بوو لە فیلمی ''شاژن و وڵاتدا''.<ref name="guardian"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Rose |یەکەم١=Hilary |سەردێڕ=Callum Turner, your TV heart-throb for the autumn |ناونیشان=https://www.thetimes.co.uk/article/callum-turner-your-tv-heart-throb-for-the-autumn-wsnknsbhj |وێبگە=The Times}}</ref> ئەو پەیوەندییە لە شوباتی ٢٠٢٠دا کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Crown actress Vanessa Kirby splits from The Capture star Callum Turner |ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/crown-actress-vanessa-kirby-splits-21509605 |وێبگە=The Mirror}}</ref> == فیلمسازی == === فیلم === {| class="wikitable unsortable" |- ! ساڵ ! ناونیشان ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینییەکان |- |٢٠١٠ |''خۆشەویستی/لەدەستدان'' |جەین | |- |٢٠١٢ |''سەربەرز (فیلم)'' | | |- |٢٠١٢ |''نۆرا'' |ژنانی گەنج |کورتە فیلم |- |٢٠١٣ |''چارلی کانتیمان'' |فلیسیتی | |- |٢٠١٣ |''(دەربارەی کات (٢٠١٣ فیلم)'' |جوانا | |- |٢٠١٤ |''ئاڵوگۆڕکە'' |ژن |کورتە فیلم |- |٢٠١٤ |''بێخەوی'' |جەید |کورتە فیلم |- |٢٠١٤ |''شاژن و وڵات (فیلم)'' |داون ڕۆحان | |- |٢٠١٤ |''شانۆی نیشتمانی ڕاستەوخۆ: شەقامێک بەناوی ئارەزوو'' |ستێلا کۆوالسکی | |- |٢٠١٤ |''لە لاپەڕەکە دا: شەیتان لە وردەکارییەکان'' |جێسیکا |کورتە فیلم |- |٢٠١٥ |''بەرزبوونی جوپیتەر'' |کاترین دەنلێڤی | |- |٢٠١٥ |''ئێسک لە قوڕگدا'' |سۆفی | |- |٢٠١٥ |''ئێڤەرست (٢٠١٥ فیلم)'' |ساندی ھیڵ (شاخەوان) | |- |٢٠١٦ |''(بلیمەت (٢٠١٦ فیلم)'' |زێلدا فیتزگێرالد |- |٢٠١٦ |''فەرمانی کوشتن'' |کاترین میلز | |- |٢٠١٦ |''من پێش تۆ (فیلم)'' |ئالیسیا دێویر | |- |٢٠١٨ ئەرک: مەحاڵ – کەوتن | ئالنا میتسوپۆلیس/ بێوەژنی سپی | | |- |٢٠١٩ |''(بەڕێز جۆنز (٢٠١٩ فیلم'' | ئادا بروکس | |- |٢٠١٩ | ''ھۆبس و شاو'' | ھاتی شاو | |- | ٢٠٢٠ | ''پارچەیەکی ژن'' | مارسا وەیس | |- | ٢٠٢٠ | ''ئەو جیھانەی کە دێت'' | تاڵی | |- |٢٠٢١ |''ئەرک: مەحاڵ ٧'' | ئالنا میتسوپۆلیس/ بێوەژنی سپی | وێنەگرتن |- | ٢٠٢٢ | ''ئەرک: مەحەڵ ٨'' | ئالنا میتسوپۆلیس/ بێوەژنی سپی | وێنەگرتن |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable unsortable" |- ! ساڵ ! ناونیشان ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینییەکان |- | ٢٠١١ | ''کاتژمێر (٢٠١٢ زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)'' | ڕوث ئێلمس | ئەڵقەی ٣ |- | ٢٠١١ | ''پێشبینییە گەورەکان (٢٠١١ زنجیرە بچووکەکان)'' |ئیستێلا ھاڤیشام | زنجیرە بچووکەکان؛ ئەڵقەی ٣ |- | ٢٠١٢ | ''لابەیرنس (زنجیرە بچووکەکان)'' | ئالیس تانەر | زنجیرە بچووکەکان: ئەڵقەی ٢ |- | ٢٠١٣ | ''پاویرۆتی ئاگاتا'' | سیلیا ڕاڤینسکرۆفت | ئەڵقە: "فیلەکان دەتوانن بیرتان بێت" |- | ٢٠١٥ | ''درێسەرەکە'' | ئیرین | فیلمی تەلەڤیزیۆنی |- | ٢٠١٥ |''فرانکشتاین کرۆنکڵس'' | خاتوو جێمیما ھێرڤی | ڕۆڵی سەرەکی؛ ئەڵقەی ٧ |- | ٢٠١٦–١٧ | ''[[تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|تاج]]'' |شازادە مارگرێت، کاونتێس لە سنۆدۆن | ڕۆڵی سەرەکی؛ ئەڵقەی ١٧ |} === شانۆ === {| class="wikitable unsortable" |- ! ساڵ ! ناونیشان ! شانۆنووس ! ڕۆڵ ! شوێن |- |٢٠١٠ |''ھەموو کوڕەکانم'' |ئارسەر میلەر |ئان دیڤەر |شانۆی ئۆکتاگۆن |- |٢٠١٠ |''تارمایییەکان'' |ھێنریک ئیبسن |ڕیجینا ئینستراند |شانۆی ئۆکتاگۆن |- |٢٠١٠ |''خەونێکی شەوی ناوەڕاستی ھاوین'' |ویلیام شکسپیر |ھێلینا (خەونێکی شەوی ناوەڕاستی ھاوین) |شانۆی ئۆکتاگۆن |- |٢٠١٠ |''بە دڵت بێت'' |ویلیام شکسپیر |ڕۆزالیند (بە دڵت بێت) |وێست یۆرکشایر پلەی ھاوس |- |٢٠١١ |''ژنان ئاگاداربن لە ژنان'' |تۆماس میدڵتۆن |ئیسابێلا |شانۆی شاھانەیی |- |٢٠١١ |''تاقیکردنەوەی ترش'' |ئانیا ڕیس |دانا |شانۆی شاھانەیی |- |٢٠١٢ |''سێ خوشک'' |ئانتۆن چێخۆف |ماریا "ماشا" کولیجینا |ڤیکی لاو |- |٢٠١٣ |''ئێدواردی دووەم'' |کریستۆفەر مارلۆ |ئیسابێلای فەڕەنسا |شانۆی شاھانەیی |- |٢٠١٤ |''شەقامێک بەناوی ئارەزوو'' |تێنیسی ویلیامز |ستێلا کوالسکی |فیلمی لاو |- |٢٠١٦ |''مام ڤانیا'' |ئانتۆن چێخۆف |ھێلینا سیربریاکۆڤا |شانۆی ئەلمیدا |- |٢٠١٦ |''شەقامێک بەناوی ئارەزوو'' |تێنیسی ویلیامز |ستێلا کوالسکی |کۆگای سەینت ئان |- |٢٠١٨ |''جولی'' |پۆلی ستێنھام | جولی |شانۆی شاھانەیی |} === ڤیدیۆکانی مۆسیقا === {| class="wikitable" |- ! ساڵ ! ناونیشان ! ھونەرمەند ! ڕۆڵ |- |٢٠٠٧ |"دڵ ھەرگیز درۆی ناکەت" |McFly |پێشەنگی کچ |} == خەڵات و پاڵێوراوەکان == {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! کۆمەڵە ! بابەت ! کاری پاڵێوراو ! ئەنجام |- |٢٠١٠ |rowspan="5"|خەڵاتی ئیان چارڵزن | ستایشکردنی تایبەت |''تارمایییەکان'' |{{براوە}} |- |rowspan="3"|٢٠١١ |rowspan="3"|خەڵاتی سێیەم |''خەونێکی شەوی ناوەڕاستی ھاوین'' |{{براوە}} |- |''بە دڵت بێت'' |{{براوە}} |- |''ژنان ئاگاداربن ژنان'' |{{براوە}} |- | ٢٠١٢ |ستایشکردنی تایبەت |''سێ خوشک'' |{{پاڵێوراو}} |- |٢٠١٥ | خەڵاتی چیسۆنستەیج |باشترین پاڵپشتی ئەکتەر لە شانۆگەری |''شەقامێک بەناوی ئارەزوو'' |{{براوە}} |- |rowspan="3"|٢٠١٧ | خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی بافتە |باشترین پاڵپشتی ئەکتەر |rowspan="5"|''[[تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|تاج]]'' |{{پاڵێوراو}} |- | شاشە ئەکتەرەکان گیلد |نمایشێکی باش لەلایەن گرووپێک لە زنجیرە درامایەک |{{پاڵێوراو}} |- | خەڵاتەکانی دڵرەشکان |تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی |{{براوە}} |- |rowspan="2"|٢٠١٨ | خەڵاتی تەلەڤیزیۆنی بافتا | باشترین پاڵپشتی ئەکتەر |{{براوە}} |- | خەڵاتی ئێمی پریمی | ئەکتەری بەرگریکار لە زنجیرە دراما |{{پاڵێوراو}} |- | rowspan="8"| ٢٠٢٠ | ڤێستیڤالی فیلمی ڤینیسیا | جامی ڤۆڵپی بۆ باشترین خانمەئەکتەر | rowspan="11"| ''پارچەی ژنێک'' | {{براوە}} |- | ھاوپەیمانی ژنانی فیلم نووسی | باشترین ئەکتەر | {{پاڵێوراو}} |- |خەڵاتی کۆمەڵگای ڕەخنەگرانی فیلمی ھیوستن |باشترین ئەکتەر |{{پاڵێوراو}} |- |rowspan="2"|''خەڵاتی بازنەکانی ڕەخنەگرانی فیلمی لەندەن'' |ئەکتەری ساڵ |{{پاڵێوراو}} |- |ئەکتەری بەڕیتانی/ئێرلەندی ساڵ |{{پاڵێوراو}} |- | خەڵاتی کۆمەڵگای ڕەخنەگرانی فیلمی سان دیێگۆ | باشترین خانمەئەکتەری پێشەنگ | {{پاڵێوراو}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی سەینت لویس |باشترین ئەکتەر |{{پاڵێوراو}} |- |ڕەخنەگری فیلمی نیومەکسیکۆ |باشترین ئەکتەر |{{براوە}} |- |rowspan="4"| ٢٠٢١ | خەڵاتی ھەڵبژاردەی ڕەخنەگران | باشترین ئەکتەر | {{pending}} |- | خەڵاتی گۆڵدن گلۆب | باشترین ئەکتەر لە وێنەیەکی جوڵاودا – دراما | {{Pending}} |- | شاشە ئەکتەرەکانی خەڵاتی گیلد | نمایشێکی دیار لەلایەن ئەکتەرێکی ژنەوە لە ڕۆڵی پێشەنگدا | {{Pending}} |- | فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی سانتا باربارا | خەڵاتی ڤیرتوس | ڤەنێسە کیربی | {{براوە}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Vanessa Kirby|ڤەنێسە کیربی}} * {{IMDb name|3948952}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|ژیاننامە|ژن|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن]] [[پۆل:خانمەکتەرانی ئینگلیزی شکسپیر]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز]] [[پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران]] gu28vedhz8uphjl6qd0ecebh2s2nrxu ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران 0 174192 1695081 1694529 2026-10-26T12:07:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695081 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران | logo = [[پەڕگە:Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg|125px]] | colorcode = {{People's Mujahedin of Iran/meta/color}}ko | leader = [[مریەم ڕەجەوی]] و [[مەسعوود ڕەجەوی]]{{NoteTag|Since 1993, they are "Co-equal Leader",<ref name="Steven">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Iran's Revolutionary Guard: The Threat That Grows While America Sleeps |ناونیشان = https://archive.org/details/iransrevolutiona0000oher |پەڕە = [https://archive.org/details/iransrevolutiona٠٠٠٠oher/page/٢٠٨ ٢٠٨]|بڵاوکەرەوە = Potomac Books, Inc. |ساڵ = ٢٠١٢|یەکەم = Steven |دوایین = O'Hern |ژپنک = ٩٧٨-١-٥٩٧٩٧-٧٠١-٢}}</ref> however, [[Massoud Rajavi]] disappeared in 2003 and leadership of the group has essentially passed to his wife Maryam Rajavi.<ref name="hdot">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Historical Dictionary of Terrorism |ناونیشان = https://archive.org/details/historicaldictio00ande |دەستپێگەیشتنی ناونیشان = limited |پەڕە=[https://archive.org/details/historicaldictio٠٠ande/page/n٥٣٠ ٤٥٤]|زنجیرە= Historical Dictionaries of War, Revolution, and Civil Unrest |edition=3rd |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ساڵ=٢٠٠٩|نووسەر١= Stephen Sloan |نووسەر٢= Sean K. Anderson |ژپنک = ٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦٣١١-٨}}</ref>}} | secretary_general = زەھرا مەریخی | foundation = {{start date and age|1965|9|5|df=y}} | banned = ١٩٨١ (لە ئێران) | participant = | headquarters = {{plainlist| * [[ئالبانیا]] {{small|(٢٠١٨–)}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ = Durrës locals protest MEK members' burial in local cemetery |ناونیشان = http://www.tiranatimes.com/?p=137041 |newspaper = [[Tirana Times]] |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref>{{coord|41|25|36|N|19|34|26|E|display=inline,title}} * [[پاریس]]، [[فەڕەنسا]] {{small|(١٩٨١–١٩٨٦; ٢٠٠٣–)}} * [[ئالبانیا]] {{small|(٢٠١٦-)}} * کەمپی ئازادی، [[عێراق]] {{small|(٢٠١٢–٢٠١٦)}} * کەمپی ئەشرەف، [[عێراق]] {{small|(١٩٨٦–٢٠١٣)}} * [[تاران]]، [[ئێران]] {{small|(١٩٦٥–١٩٨١)}} }} | website = {{URL|http://www.mojahedin.org/home/en|www.mojahedin.org}} | country = ئێران | abbreviation = | native_name = سازمان مجاهدین خلق ایران | native_name_lang = فارسی | split = تەڤگەری ئازادی ئێران | leader1_title = | leader1_name = {{list collapsed |title = دامەزرێنەران<ref name="Iranian Politics">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم = Houchang E. |دوایین = Chehabi |سەردێڕ = Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini |ناونیشان = https://archive.org/details/iranianpoliticsr0000cheh_d7e9 |بڵاوکەرەوە = I.B. Tauris |پەڕە=[https://archive.org/details/iranianpoliticsr٠٠٠٠cheh_d٧e٩/page/٢١١ ٢١١]|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک = ٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-١٩٨-٥}}</ref>| * محەممەد حەنیفنەژاد * سەعید موحسین * محەممەد ئەسغەریزادە * ڕەسوڵ میشکینفام * عەلی ئەسغەر بەدیزادگان * ئەحمەد ڕەزایی }} |position = ئەوپەڕی چەپڕەو (تا ساڵی ٢٠٠٣){{ھن}}ڕاستڕەو (لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە)<ref>https://lobelog.com/europes-extreme-right-is-in-bed-with-mek/</ref> | wing1_title = باڵی سەربازی | wing1 = سوپای ئازادی نیشتیمانی {{small|(NLA)}} - ساڵی ٢٠٠٣ لە چەک داماڵدرا.<ref name="auto33">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-iranian-spies-20190114-story.html |سەردێڕ = Is Tehran spying on Southern California? Feds say O.C. waiter and 'Chubby' from Long Beach were agents of Iran |وێبگە = LA Times |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> | wing2_title = باڵی سیاسی | wing2 = ئەنجومەنی نیشتیمانی بەرخۆدان | ideology = | colours = {{Color box|{{People's Mujahedin of Iran/meta/color}}|border=darkgray}} سوور | religion = ئیسلامی شیعە | flag = [[پەڕگە:Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg|200px|border]]{{ھن}}{{ھن}}[[پەڕگە:Flag of the People's Mujahedin of Iran (Yellow).svg|200px|border]] | newspaper = ''موجاھید''{{sfn|Zabih|1988|p=٢٥٠}} | slogan = | membership_year = ٢٠١١ | membership = ٥٫٠٠٠ بۆ ١٣٫٥٠٠ (خەمڵاندنی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا) }} {{Infobox war faction | name = باڵی سەربازی پێشووتری موجاھیدینی خەلق{{ھن}}سوپای ئازادی نیشتیمانی ئێران{{sfn|Katzman|2001|p=٩٧}} | war = [[شەڕی ئێران و عێراق]]، [[ڕاپەڕین]] | image = | caption = ئاڵای موجاھیدینی خەلق | leaders = {{plainlist| * [[مەسعوود ڕەجەوی]] * [[مریەم ڕەجەوی]]، جێگری فەرماندەی گشتی<ref name="Mousavian">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Iran-Europe Relations: Challenges and Opportunities |chapter=Iran-Germany Relations |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠٠٨|نووسەر = Seyyed Hossein Mousavian |ژپنک = ٩٧٨-١-١٣٤-٠٦٢١٩-٥|بەستەری نووسەر = Seyyed Hossein Mousavian}}</ref> * [[موسا خیابانی]]، ئەفسەر {{small|(١٩٨١–١٩٨٢)}} {{KIA}}<ref name="CQP">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Political Handbook of the World 2015 |chapter = Iran |بڵاوکەرەوە = CQ Press |ساڵ = ٢٠١٥|یەکەم = Tom |دوایین = Lansford |ژپنک = ٩٧٨-١-٤٨٣٣-٧١٥٥-٩|chapter-url-access = registration |chapter-url = https://archive.org/details/politicalhandboo0000unse_f0m6 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان = registration |ناونیشان = https://archive.org/details/politicalhandboo0000unse_f0m6}}</ref> * عەلی زارخش، ئەفسەر {{small|(١٩٨٢–١٩٨٨)}} {{KIA}}<ref name="CQP"/> * ئیبراھیم زاکری، سەرۆکی پاراستن و دژ بە تیرۆر{{small|(١٩٩٣–٢٠٠٣)}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter = Honoring a Great Hero for Iran's Freedom, World Peace and Security: Hon. Edolphus Towns of New York in the House of Represetitives, 27 March 2003 |سەردێڕ = United States of America Congressional Record |پەڕە = ٧٧٩٤|بڵاوکەرەوە=Government Printing Office |ساڵ=٢٠٠٣}}{{include-GPO}}</ref>}} | active = لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ەوە - ساڵی ٢٠٠٣ چەک کرا<ref name="auto33"/> | size = [[Brigade]] (at peak)<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Mujahadeen-e-Khalq (MEK) Organization in the Imposed War |زمان=fa |journal=Negin-e-Iran |بەرگ=٤١|issue=11 |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.negineiran.ir/article_3209.html |نووسەر=Yaghoub Nemati Voroujeni |پەڕەکان=٧٥–٩٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161118223919/http://www.negineiran.ir/article_3209.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |ideology = | headquarters = | area = [[ئێران]] و [[عێراق]] | allies = {{plainlist| * {{Flag|Soviet Union}} {{small|(١٩٦٥–١٩٩١)}}<ref>G. Bahgat, "United States-Iranian relations: the terrorism challenge" ''Parameters'', 2008 – http://www.academia.edu/download/32838100/bahgat.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809064528/http://ssi.armywarcollege.edu/pubs/parameters/Articles/08winter/bahgat.pdf |date= ٩ی ئابی ٢٠١٧ }}</ref> * {{Flagicon|Iraq|1963}} [[Ba'athist Iraq|عێراق]] {{small|(١٩٨٢–٢٠٠٣)}}<ref name="Clark 2016 65">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Terrornomics |editor-first = David |editor-last = Gold |پەڕە = ٦٥|ژپنک = ٩٧٨-١-٣١٧-٠٤٥٩٠-٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ = ٢٠١٦|chapter = An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the ''Mujahedin-e-Khalq'' |یەکەم = Mark Edmond |دوایین = Clark}}</ref> * {{Flag|United States}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان = https://www.nytimes.com/2018/05/07/world/middleeast/john-bolton-regime-change-iran.html |سەردێڕ = M.E.K. : The Group John Bolton Wants to Rule Iran |newspaper = The New York Times |ڕێکەوت = ٧ی ئایاری ٢٠١٨|دوایین = Tabrizy |یەکەم = Nilo}}</ref> * {{Flag|Israel}}<ref>* {{بیرخستنەوەی گۆڤار|یەکەم= Seymour M. |دوایین= Hersh |ناونیشان= https://www.newyorker.com/news/news-desk/our-men-in-iran |سەردێڕ= Our Men in Iran? |magazine = [[The New Yorker]] |ڕێکەوت= ٥ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی ئابی ٢٠١٦|بەستەری نووسەر= Seymour M. Hersh}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم = Brian |دوایین = Williams |ناونیشان = http://rockcenter.nbcnews.com/_news/2012/02/09/10354553-israel-teams-with-terror-group-to-kill-irans-nuclear-scientists-us-officials-tell-nbc-news |سەردێڕ = Israel teams with terror group to kill Iran's nuclear scientists, U.S. officials tell NBC News |بڵاوکەرەوە = [[NBC News]] |ڕێکەوت = ٩ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی ئابی ٢٠١٦|بەستەری نووسەر = Brian Williams |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20181226045922/http://rockcenter.nbcnews.com/_news/2012/02/09/10354553-israel-teams-with-terror-group-to-kill-irans-nuclear-scientists-us-officials-tell-nbc-news |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١= Arron |دوایین١= Merat |یەکەم٢= Julian |دوایین٢= Borger |ناونیشان = https://www.theguardian.com/us-news/2018/jun/30/rudy-giuliani-mek-iran-paris-rally |سەردێڕ = Rudy Giuliani calls for Iran regime change at rally linked to extreme group |newspaper = The Guardian |ڕێکەوت = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە = Most observers of Iranian politics say the MeK has minimal support in Iran and is widely hated for its use of violence and close links to Israeli intelligence.}}</ref> * {{Flag|Saudi Arabia}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم = Arash |دوایین = Karami |ناونیشان = http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/08/mek-palestinian-authority-mahmoud-abbas-maryam-rajavi-saudi.html |سەردێڕ = Were Saudis behind Abbas-MEK meeting? |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە = [[Al-Monitor]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> * {{Flag|Canada}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان = https://www.theglobeandmail.com/politics/article-liberals-back-tory-motion-to-abandon-diplomatic-talks-with-iran-until/ |سەردێڕ = Liberals back Tory motion to end diplomatic talks with Iran |newspaper = [[The Globe and Mail]]}}</ref> * {{Flag|Albania}}<ref>https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-the-mek-in-albania/</ref> * {{Flag|Azerbaijan}}<ref>https://www.nytimes.com/2019/09/04/magazine/iran-strike-israel-america.html</ref>}} {{list collapsed|title=ھاوپەیمانانی دیکە| * {{flagicon image|Flag of the Organization of Iranian People's Fedai Guerrillas (Red).svg}} [[ڕێکخراوی گەریلا فیداییەکانی خەڵکی ئێران]] {{small|((١٩٦٠ەکان-١٩٨١))}}<ref name="ic">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Middle Eastern Terrorism |ناونیشان = https://archive.org/details/middleeasternter00perl_987 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان = limited |نووسەر١=Arie Perliger |نووسەر٢= William L. Eubank |پەڕەکان=[https://archive.org/details/middleeasternter٠٠perl_٩٨٧/page/n٤٩ ٤١]–٤٢|ژپنک = ٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٧١٩-٦|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing |ساڵ=٢٠٠٦|chapter=Terrorism in Iran and Afghanistan: The Seeds of the Global Jihad}}</ref> * {{flagicon image|Fatah Flag.svg}} فەتاح {{small|((١٩٦٩–١٩٧٠یەکان))}}<ref name="cp">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Problems of Communism |بەرگ=٢٩|پەڕە=١٥|بڵاوکەرەوە=Documentary Studies Section, International Information Administration |ساڵ=١٩٨٠|وتەگێڕانەوە = There is evidence that as earlt as 1969 it received arms and training from the PLO, especially Yasir Arafat's Fatah group. Some of the earliest Mojahedin supporters took part in black september in 1970 in Jordan.}}</ref> * {{flagicon|Palestine}} [[ڕێکخراوەی ئازادی فەلەستین]] {{small|((١٩٦٩–١٩٧٠یەکان))}}<ref name="cp"/> * {{flagicon image|Pdki logo.jpg}} [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] {{small|(١٩٨١–١٩٨٥)}}<ref name="Kurds"/> * {{flagicon image|Khebat.png}} [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] {{small|(١٩٩٥-ئێستا)}}<ref name="Kurds"/> }} | opponents = {{plainlist| * {{Flagicon|Iran|1964}} [[شانشینی پەھلەوی]] {{small|(١٩٦٥–١٩٧٩)}} * {{Flagicon|Iran}} [[Government of the Islamic Republic of Iran|ئێران]] {{small|(لە ١٩٨١ەوە)}} * {{IRQ}} {{small|(since 2009)}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.albawaba.com/ar/العراق/مجاھدي-خلق-تتھم-الجيش-العراقي-بالتوغل-في-مخيمھا-شمال-بغداد |script-title= ar:مجاھدي خلق تتھم الجيش العراقي بالتوغل في مخيمھا شمال بغداد |زمان= ar |وێبگە= البوابة}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.albawaba.com/ar/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/%D9%85%D8%AC%D8%A7%DA%BE%D8%AF%D9%8A-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%AA%D8%AA%DA%BE%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%BA%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%AE%D9%8A%D9%85%DA%BE%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref> }} {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} (پێشتر) {{list collapsed|title=دووژمنانی دیکە| * {{Flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]<ref name="Kurds">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Terrornomics |editor=David Gold |پەڕەکان=٦٧–٦٨|ژپنک = ٩٧٨-١-٣١٧-٠٤٥٩٠-٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠١٦|chapter=An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the ''Mujahedin-e-Khalq'' |یەکەم = Mark Edmond |دوایین = Clark}}</ref> * [[ئەنجومەنی باڵای نیشتیمانی عێراق]]<ref name="nso">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ = Iran's Foreign Policy: From Khatami to Ahmadinejad |پەڕە=١٣٥|ژپنک = ٩٧٨-٠-٨٦٣٧٢-٤١٥-٢|بڵاوکەرەوە=Sussex Academic Press |ساڵ=٢٠١٢|یەکەم١=Anoushiravan |دوایین١= Ehteshami |یەکەم٢= Mahjoob |دوایین٢= Zweiri}}</ref> }} | battles = }} '''ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران''' یان '''موجاھیدینی خەلق''' ({{بە فارسی|سازمان مجاھدين خلق ايران‎}}) ڕێکخراوێکی سیاسی و چەکداری [[ئێران]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Crane |یەکەم١=Keith |دوایین٢=Lal |یەکەم٢=Rollie |سەردێڕ=Iran's Political, Demographic, and Economic Vulnerabilities |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Rand Corporation |ژپنک = ٩٧٨-٠-٨٣٣٠-٤٥٢٧-٠|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=PmlMdb5ACHEC&q=militant+organization&pg=PA26 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pike |یەکەم=John |سەردێڕ=Mujahedin-e Khalq Organization (MEK or MKO) |ناونیشان=https://www.globalsecurity.org/military/world/para/mek.htm |وێبگە=www.globalsecurity.org |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=...the largest and most militant group opposed to the Islamic Republic of Iran. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181222084149/https://www.globalsecurity.org/military/world/para/mek.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Mujahadeen-e-Khalq (MEK) |ناونیشان = https://www.cfr.org/backgrounder/mujahadeen-e-khalq-mek |وێبگە = [[Council on Foreign Relations]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە = ...the largest militant Iranian opposition group committed to the overthrow of the Islamic Republic,}}</ref> ڕێکخراوەکە پشتیوانی لە ڕووخاندنی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی ئێران و دامەزراندنی حکوومەت بە سەرۆکایەتی خۆی دەکات.{{sfn|Katzman|2001|p=2}}{{sfn|Abrahamian|1989|pp=1–2}}{{sfn|Cohen|2009|p=٢٣}} لێکدانەوەی شۆڕشگێڕانەی ڕێکخراوەکە بۆ ئیسلام لەگەڵ ئەو بیروباوەڕە کۆنەپەرستییەی حکوومەتی ئێران یەکناگرێتەوە لەگەڵ ئەو ئیسلامەی لەلایەن [[ڕووحوڵڵا خومەینی]]یەوە بناغەی دانرا لە دەیەی ١٩٧٠یەکان.{{sfn|Abrahamian|1989|p=١}} ڕێکخراوەکە ھەروەھا بە گەورەترین و چالاکترین گرووپی ئۆپۆزیسیۆنی سیاسی لە ئێران دادەنرێت.<ref name="Iranian Politics"/><ref name="auto10">{{cite b ook|author=Michael Newton|title=Famous Assassinations in World History: An Encyclopedia|volume=1|date=2014|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-286-1|pages=28|entry=Bahonar, Mohammad-Javad (1933–1981)|quote=}}</ref> موجاھیدینی خەلق لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٦٥ لەلایەن خوێندکارانی چەپڕەوی ئێرانی سەر بە تەڤگەری ئازادیی ئێرانەوە بۆ دژایەتیکردنی شا [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]، کە لەلایەن ئەمریکاوە پشتگیری دەکرا، دامەزرا.<ref name="Iranian Politics"/><ref name="auto10"/> ڕێکخراوەکە لە دەیەی ١٩٧٠دا لەگەڵ دەسەڵاتی پەھلەویدا کەوتە ململانێی چەکداری{{sfn|Abrahamian|1989|pp=١–٢}} و لە سەردەمی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆڕشی ئێراندا]] بەشداری لە ڕووخاندنی ڕژێمی شادا کرد. ڕێکخراوەکە لە دوایدا ھەوڵی دامەزراندنی دیموکراسی لە ئێران دا و بە تایبەتی توانی پشتگیری لە چینی ھۆشمەندان و توێژەرانی ئێران کۆبکاتەوە.<ref name="auto7">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= http://www.france24.com/en/20180103-peoples-mojahedin-exiled-iranian-opposition |سەردێڕ= The People's Mojahedin: exiled Iranian opposition |ئیش= France24 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190525211316/https://www.france24.com/en/20180103-peoples-mojahedin-exiled-iranian-opposition |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="auto8">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=xnqXs2PKgNcC&q=Ending+Holy+Wars:+Religion+and+Conflict+Resolution+in+Civil+Wars |سەردێڕ=Ending Holy Wars: Religion and Conflict Resolution in Civil Wars |دوایین=Svensson |یەکەم=Isak |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Univ. of Queensland Press |ژپنک = ٩٧٨-٠-٧٠٢٢-٤٩٥٦-٣}}</ref>{{sfn|Katzman|2001|p=١٠٠}} دوای ڕووخانی پەھلەوی، ڕێکخراوەکە ڕەتی کردەوە بەشداری لە ڕیفراندۆمی دەستووریی حکوومەتی نوێدا بکات کە بووە ھۆی ئەوەی کە مەسعوود ڕەجەوی و ئەندامانی دیکەی ڕێکخراوەکە لەلایەن خومەینییەوە ڕێگەیان پێنەدرا لە حکوومەتی نوێدا خۆیان بۆ بەڕێوەبردنی کار و بەڕێوەبردنی خۆیان کاندید بکەن.{{sfn|Abrahamian|1989|p=١٩٧}} ئەمە ناکۆکی لەگەڵ ئایەتوڵا خومەینی دروست کرد و<ref name="Steven"/>{{sfn|Katzman|2001|p=١٠١}} لە سەرەتای ساڵی ١٩٨١ دەسەڵاتدارانی ئێران چالاکی ڕێکخراوەکەیان قەدەغە کرد و ئەمەش سەرکوتکردنی ئەندامان و لایەنگرانی ڕێکخراوەکەی بەدوادا ھات و ناچاربوون دەست بە خۆحەشاردان بکەن.{{sfn|Abrahamian|1989|pp=1–2}}{{sfn|Abrahamian|1989|p=٢٠٦}} == تێبینییەکان == <references group="lower-alpha"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|People's Mujahedin of Iran|ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران}} * {{وێبگەی فەرمی|url=https://www.mojahedin.org/home/en}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|سۆشیالیزم|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:حیزبە سۆشیالیستەکان لە ئێران]] [[پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] bxzpyskl62ras0hwzni0r7z5ivehcqm کاترین ھیپبورن 0 175035 1695597 1366060 2026-10-27T10:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1695597 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=کاترین ھیپبورن|resting_place=[[Cedar Hill Cemetery (Hartford, Connecticut)|Cedar Hill Cemetery]], [[Hartford]]|image_size=|caption=کاترین لە دەورووبەری ساڵی ١٩٤١|birth_date={{Birth date|١٩٠٧|٥|١٢}}|birth_place={{nowrap|[[ھارتفۆرد، کۆنێتیکت]]، ئەمریکا.}}|death_date={{Death date and age|٢٠٠٣|٦|٢٩|١٩٠٧|٥|١٢}}|death_place={{nowrap|[[فینویک، کۆنێتیکت]]، ئەمریکا.}}|image=Katharine Hepburn publicity photograph.jpg|alma_mater=[[کۆلێژی برین ماور]]|occupation=خانمەئەکتەر|years active=١٩٢٨–١٩٩٤|birth_name={{nowrap|کاترین ھۆگتن ھیپبورن}}|spouse={{marriage|لەدلۆو سمیت|1928|1934|end=divorced}}|partner=[[سپێنسەر تراسی]] (١٩٤١–١٩٦٧; مردنی تراسی)|mother=|family=|awards=چوارجار براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر}} '''کاترین ھۆگتن ھیپبورن''' (١٢ی ئایاری ١٩٠٧–٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٣) خانمەئەکتەری فیلم، شانۆ و تەلەفزیۆنی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Leaming|یەکەم=Barbara|سەردێڕ=The Private Life of Katharine Hepburn|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/1995/03/katharine-hepburn-biography|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Vanity Fair|زمان=en-us}}</ref> لە ماوەی ژیانی ھونەریدا، چوار جار بووەتە براوەی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] وەک باشترین خانمەئەکتەر کەئەمەش ڕێکۆردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bird|یەکەم=Natasha|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Winner Of Most Oscars Ever Is A Woman, And No, It's Not Meryl|ناونیشان=https://www.elle.com/uk/life-and-culture/a26074671/winner-of-most-oscars-ever-is-a-woman/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=ELLE|زمان=en-GB}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٩، کاترین ناوی لەلایەن پەیمانگای فیلمی ئەمریکی وەک گەورەترین ئەستێرەی ژن ھات لە ناو مێژووی سینەمای کلاسیکیی [[ھۆلیوود|ھۆڵیوود]].<ref name="afi">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ١٩٩٩|سەردێڕ=AFI's 100 Years...100 Stars|ناونیشان=http://www.afi.com/100years/stars.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130113043532/http://www.afi.com/100years/stars.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=American Film Institute}}</ref> کاترین لە خێزانێکی پێشکەوتووخواز لە [[کۆنێتیکت]] گەورە بوو. لەکاتی خوێندنی لە کۆلێژی برین ماور، دەستی بەکارکردن وەک ئەکتەر کرد، بەھۆی ئەو ستایشانەی لە شانۆی برۆودوەی وەری گرت، چاوی ھۆلیوود کەوتە سەر کاترین. ئەو فیلمانەی کە لە سەرەتادا بەشداری تێدا کرد، سەرکەوتنی باشیان بەدەستھێنا، ھەر لە سێیەم فیلمیدا لە ساڵی ١٩٣٣، بەناوی ''Morning Glory'' بوو بە براوەی خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەر لە خەڵاتەکانی ئۆسکار. دواتر، لە چەند فیلمێک بەشداری کرد کە لە بۆکس ئۆفیس شکستیان ھێنا، وێڕای ئەوەی کە بۆچوونی ڕەخنەگرانیان بەدەست ھێنا بوو. دواتر لە ساڵانی ١٩٦٨، ١٩٦٩ و ١٩٨٢ سێ جاری دیکە خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری ئۆسکاری بەدەستھێنا ئەمەش بە فیلمەکانی بیخەملێنە کێ دێتە نانی ئێوارە (''Guess Who's Coming to Dinner)، شێری زستانەکە (The Lion in Winter)، ھەروەھا لە فیلمی لەسەر گۆمە زێڕینەکە (On Golden Pond).''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MonkEL|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Katharine Hepburn: Count ’em—Four Oscars|ناونیشان=https://npg.si.edu/blog/katharine-hepburn-count-’em—four-oscars|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=npg.si.edu|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=Katharine Hepburn Won Four Oscars, Never Received Them At Show|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/katharine-hepburn-won-oscars-recevied-84526|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en}}</ref> کاترین ھیپبورن لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٣، لە تەمەنی ٩٦ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Obituary: Katharine Hepburn|ناونیشان=http://www.theguardian.com/news/2003/jul/01/guardianobituaries.film|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} {{براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Katharine Hepburn}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] [[پۆل:خانمەکتەرانی ڕۆلی سەرەکی براوەی خەڵاتی ئێمی لە پێشکەشکردنی ناوازە بۆ کۆمەڵە زنجیرەیەک یان فیلم]] [[پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران]] [[پۆل:مولحیدانی ئەمریکا]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی فێستیڤاڵی کان بۆ باشترین خانمەکتەر]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کۆنێتیکت]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتای باشترین خانمەکتەر]] [[پۆل:خەڵاتی دەستکەوتی ژیانی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] [[پۆل:بێخوایانی ئەمریکی]] bd8krhi9xyhh4fjduuuofgaapknpmxp کاترین بیگەلۆو 0 175142 1695590 1407154 2026-10-27T10:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695590 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q34816|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، زمانی زگماکی|وێنە=82nd Academy Awards, Kathryn Bigelow - army mil-66453-2010-03-09-180354.jpg}} '''کاترین بیگەلۆو''' ({{بە ئینگلیزی|Kathryn Bigelow}}؛ لە دایکبووی ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٥١) کەسایەتی خانمە دەرھێنەر، بەرھەمھێنەر و سیناریۆنووسی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]].<ref name="Curr Bio2">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Current Biography Yearbook 2010|بڵاوکەرەوە=H.W. Wilson|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٢-١١١٣-٤|شوێن=Ipswich, MA|پەڕەکان=[https://archive.org/details/currentbiography٢٠١٠unse/page/٣٨ ٣٨–٤٢]|chapter=Bigelow, Kathryn|chapter-url=https://archive.org/details/currentbiography2010unse/page/38}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.gulf-times.com/site/topics/printArticle.asp?cu_no=2&item_no=340344&version=1&template_id=43&parent_id=19|سەردێڕ=First woman to win top Guild's award|بڵاوکەرەوە=Gulf Times|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٨، فیلمی ''دۆڵابی ئازار'' ''The Hurt Locker)'' دەرھێنا، بەھۆی ئەم فیلمەوە بووە یەکەم ژن لە مێژوودا کە ببێتە براوەی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] لە پۆلینی باشترین دەرھێنەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ='Hurt Locker' wins best picture, director|ناونیشان=http://today.msnbc.msn.com/id/35752337/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100722061908/http://today.msnbc.msn.com/id/35752337|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Today.msnbc.msn.com}}</ref> جگە لە ئۆسکار بەھۆی فیلمەکەوە، بووە یەکەم ژنە دەرھێنەر بۆ بردنەوەی خەڵاتەکانی [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|بافتا]] و خەڵاتی بژاردەی ڕەخنەگرانیشی بردەوە لە پۆلینی باشترین دەرھێنەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=Reuters|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2010/02/21/2010-02-21_kathryn_bigelow_wins_best_director_bafta_for_hurt_locker_over_james_camerons_ava.html|سەردێڕ=Kathryn Bigelow wins best director BAFTA for 'Hurt Locker' over James Cameron's 'Avatar'|بڵاوکەرەوە=NY Daily News|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٠|شوێن=New York|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100225183740/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2010/02/21/2010-02-21_kathryn_bigelow_wins_best_director_bafta_for_hurt_locker_over_james_camerons_ava.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/2010/01/15/2010-01-15_critics_choice_awards_2010_kathryn_bigelow_makes_history_as_first_female_to_win_.html|سەردێڕ=Critic's Choice Awards 2010: Sandra Bullock, Meryl Streep kiss; Kathryn Bigelow is Best Director|بڵاوکەرەوە=NY Daily News|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٠|شوێن=New York|یەکەم=Soraya|دوایین=Roberts|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100119033217/http://www.nydailynews.com/entertainment/2010/01/15/2010-01-15_critics_choice_awards_2010_kathryn_bigelow_makes_history_as_first_female_to_win_.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاترین بیگەلۆو لە ساڵی ١٩٨١، بۆیەکەمینجار وەک دەرھێنەر بە فیلمی (''The Loveless)'' دەستی پێکرد، لەم فیلمەدا بەھاوبەشی لەگەڵ مۆنتی مۆنتگۆمەری کاری دەرھێنانی کرد. کاترین لە ماوەی ١٩٨٩ بۆ ١٩٩١، ھاوسەری دەرھێنەر [[جەیمز کامێرۆن|جەیمز کامیرۆن]] بوو. کاترین بیگەلۆو لە ساڵی ٢٠١٠، ناوی لە لیستی [[تایم ١٠٠|کاریگەرترین کەسایەتی ساڵ]] ھات بەپێی ئەو لیستەی کە [[تایم (کۆوار)|گۆڤاری تایم]] بڵاوی کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Stone|یەکەم=Oliver|سەردێڕ=Kathryn Bigelow|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984940_1985539,00.html|ئیش=[[Time (magazine)|TIME]]|زنجیرە=The 2010 TIME 100|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٠|بەستەری نووسەر=Oliver Stone|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130817115129/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984940_1985539,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kathryn Bigelow}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنەر]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:ژنە ئەمریکیە دەرھێنەرەکانی فیلم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەکشنییەکان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە سیناریۆنووسەکان]] 56zps432gtzh5eo8dga0ylcfyj3uymg ڕێنێ زێلوگر 0 175180 1695082 1694498 2026-10-26T12:07:44Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695082 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q122614|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Hair color}}'''ڕێنێ کاتلین زێلوگر<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Magazine|یەکەم١=Editors of Time|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dRIRAQAAMAAJ&q=%22Renée+Kathleen+Zellweger%22|سەردێڕ=Time: Almanac 2008|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٣٨٢١-٢١-٤}}</ref><ref>https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:VDR9-CXB</ref>''' (لە دایکبووی ٢٥ی نیسانی ١٩٦٥) ئەو لەماوەی کارکردنیدا، چەند خەڵاتێکی بردووەتەوە، لە نێویاندا دوو جار خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]]، ھەروەھا چوار جار خەڵاتی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گلۆب]]. لە ساڵی ٢٠٠٧، ناوی وەک یەکێک لە گرانترین خانمە ئەکتەرانی جیھان ھات.<ref name="sfgate2">[https://archive.today/20120529143813/http://www.sfchronicle.us/cgi-bin/blogs/dailydish/detail?blogid=7&entry_id=22376 "Witherspoon Tops Rich List"]. ''San Francisco Chronicle'' Daily dish blog November 30, 2007.</ref> ڕێنێ لە [[تێکساس]] لە دایک بووە، بەشی ئەدەبیاتی ئینگلیزی لە زانکۆی تەکساس لە ئۆستن تەواو کردووە. لە سەرەتادا نیازی ئەوەی ھەبوو ببێتە ڕۆژنامەنووس، بەڵام دواتر پەلکێشی ناو بواری نواندن بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٩٣، بۆیەکەمینجار لە فیلمی (''Dazed and Confused)'' بە ڕۆڵێکی کورت دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٩٤، بۆیەکەمینجار بەڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی (''Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation)'' بەشداری کرد. لە ساڵی ٢٠٠٠، بەھۆی بەشداریکردنی لە فیلمی ''پەرستیار بێتی،'' یەکەمین خەڵاتی گۆڵدن گلۆبی بەدەست ھێنا. ڕێنێ لە ساڵی ٢٠٠٠، لە فیلمی ''چیای سارد'' بەشداری کرد، بەھۆی فیلمەکەوە خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین خانمەکتەری پاڵپشتی بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠١٩، لە فیلمی ژیاننامەیی جودی دەرکەوت، بەھۆی ئەم فیلمەشەوە دووەم خەڵاتی ئۆسکاری بەدەستھێنا، بەڵام ئەمجارەیان لە پۆلینی باشترین خانمەکتەر. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٥، ناوی ڕێنێ لە مەرمەڕەی بەناوبانگی [[ھۆلیوود]] لە شێوەی ئەستێرە نووسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Renee Zellweger - RENEE ZELLWEGER receives Star on the 'Walk of Fame' Hollywood, Ca (1442656)|ناونیشان=http://www.buddytv.com/renee-zellweger/photos/renee-zellweger-receives-star-on-the-walk-of-fame-hollywood-ca-68795.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150623234729/http://www.buddytv.com/renee-zellweger/photos/renee-zellweger-receives-star-on-the-walk-of-fame-hollywood-ca-68795.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=buddytv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4577927.stm|سەردێڕ=BBC NEWS - Entertainment - Walk of Fame star for Zellweger|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> == ژیانی کەسی == ڕێنێ لە ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠٠٠ مارەبڕی [[جیم کاری]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Jim Carrey opens up about ex Renee Zellweger: 'She was special to me'|ناونیشان=https://www.today.com/popculture/jim-carrey-opens-about-ex-ren-e-zellweger-she-was-t186891|magazine=Today.com|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣، لە پەیوەندییەکی کورت بوو لەگەڵ گۆرانیبێژی ئەمریکی جاک وایت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Warrick|یەکەم١=Pamela|سەردێڕ=Renée Zellweger and Rocker Boyfriend Split|ناونیشان=http://www.people.com/people/article/0,,1012420,00.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=People|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150118235759/http://www.people.com/people/article/0,,1012420,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئایاری ٢٠٠٤، ڕێنێ ھاوسەرگیری لەگەڵ کینی چیزنی ئەنجامدا. دوای چوار مانگ ھاوسەرگیرییەکەیان ڕەت کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Zellweger Opens Up About Rumors Surrounding Chesney Divorce|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Entertainment/renee-zellweger-opens-rumors-surrounding-kenny-chesney-divorce/story?id=41973608|وێبگە=ABC News}}</ref> لە ماوەی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١١، پەیوەندی خۆشەویستی ھەبوو لەگەڵ [[بڕادلی کووپەر|برادلی کووپەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.usmagazine.com/celebrity-body/news/why-bradley-cooper-and-renee-zellweger-called-it-quits-2011233|سەردێڕ=Why Bradley Cooper, Renee Zellweger Called It Quits|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١١|magazine=US Magazine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.people.com/people/article/0,,20474988,00.html|سەردێڕ=Renee Zellweger, Bradley Cooper Split: People.com|magazine=People|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160709224248/http://www.people.com/people/article/0%2C%2C20474988%2C00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.latimes.com/entertainment/gossip/la-et-mg-bradley-cooper-suki-waterhouse-split-break-up-single-20150319-story.html|سەردێڕ=Bradley Cooper, Suki Waterhouse reportedly split up|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Los Angeles Times}}</ref> لە ماوەی ٢٠١٢ بۆ ٢٠١٩، لە پەیوەندی دابووە لەگەڵ مۆسیقار دۆیل براھماڵی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Entertainment/rene-zellweger-opens-boyfriend-doyle-bramhall-ii/story?id=30499115|سەردێڕ=Renée Zellweger Opens Up About Boyfriend|بڵاوکەرەوە=ABC News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Renee Zellweger: My Boyfriend Is 'a Very Special Person'|ناونیشان=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/renee-zellweger-gushes-over-her-boyfriend-doyle-bramhall-ii-w485571}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.vulture.com/2019/09/renee-zellweger-judy-garland.html|سەردێڕ=Renée Zellweger's Lost Decade|نووسەر=Jonathan Van Meter|بڵاوکەرەوە=Vulture}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، ڕێنێ لە کەمپەینێک بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی ڤایرۆسی [[ئایدز]] بەشداری کرد.<ref>[http://www.lovelife.ch/stopaids.php "Swiss Government AIDs campaign"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100430184224/http://www.lovelife.ch/stopaids.php|date=April 30, 2010}} ([[Adobe Flash|Flash]]: click "Campaign", then choose "2005")</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Renée Zellweger}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەری پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگریکەرەکان لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی بافتا]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی گۆلدن گڵۆب (فیلم)]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتای باشترین خانمەکتەر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵێکی پێشەنگ]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەران بۆ نمایشی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵی پاڵپشتی شاشە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] b6zelvyqr7yq0qo5jq7e8a2g0d5fby5 ڤیڤیان لی 0 175230 1695505 1367106 2026-10-27T07:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1695505 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q129429|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، شوێنی کارکردن، قوتابیی، زمانی زگماکی}} '''ڤیڤیان مارلی ھارتلی''' ناسراو بە '''ڤیڤیان لی''' (٥ی تشرینی دووەمی ١٩١٣–٨ی تەممووزی ١٩٦٧) خانمەکتەرێکی [[شانۆ]] و فیلمی [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانی]] بوو. لە ماوەی ژیانی ھونەریدا، دوو جار بووە براوەی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]]. ئەو بە بەرجەستەکردنی کارەکتەر سکارلێت ئۆ'ھارا لە فیلمی (Gone with the Wind) ھەروەھا بلاننچی دوبۆیس لە فیلمی (A Streetcar Named Desire)، لە ساڵانی ١٩٣٩ و ١٩٥١، بووە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەکتەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academy Awards Acceptance Speeches – Search Results {{!}} Margaret Herrick Library {{!}} Academy of Motion Picture Arts & Sciences|ناونیشان=http://aaspeechesdb.oscars.org/link/012-1/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=aaspeechesdb.oscars.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ='Gone With the Wind' Star Vivien Leigh's Personal Belongings Up for Auction|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/gone-wind-star-vivien-leighs-personal-belongings-up-auction-1019843|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 24th Academy Awards {{!}} 1952|ناونیشان=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1952|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Oscars.org {{!}} Academy of Motion Picture Arts and Sciences|زمان=en}}</ref> ڤیڤیان لە شانۆی وێست ئێندی لەندەنن و برۆدوەی نیویۆرک نواندنی کردووە، لە ساڵی ١٩٦٣ بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە شانۆی برۆدوەی (Tovarich)، خەڵاتی تۆنی پێدرا. دوای تەواوکردنی بەشی دراما، ڤیڤیان لە ساڵی ١٩٣٥ دەستی کرد بە نواندن لە شانۆ و فیلم، لەو ساڵەدا (''The Green Sash'') بووە یەکەم شانۆی ئەو، ھەروەھا (Things Are Looking Up) بووە یەکەم فیلمی سینەمایی بۆ ڤیڤیان لی. لە سەرەتادا بە ڕۆڵی کورت دەرکەوت، لە ساڵی ١٩٣٧ بەبەشداربوونی لە فیلمی ''ئاگر بەسەر ئینگلتەڕا'' (''Fire Over England)'' بە ڕۆڵی سەرەکی دەرکەوت. ڤیڤیان لە ماوەی ژیانیدا تووشی [[ئاڵۆزیی دووجەمسەری]] و [[دەردەباریکە]] ھاتبوو، لە تەمەنی لاویدا، کە بەھۆی نەخۆشی دووەمیان لە تەمەنی ٥٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.<ref name="Laurence2">Olivier 1982, p. 174.</ref> وێڕای ئەوەی لە چەند ساڵێک بێ بەرھەم و فیلم بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٩، لەلایەن پەیمانگای فیلمی ئەمریکی ڤیڤیان ناوی لە ڕیزبەندی ١٦ەمین لە پێرستی مەزنترین خانمەئەکتەرانی سینەمای [[ھۆلیوود]]ی کلاسیک ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AFI’s 100 YEARS…100 STARS|ناونیشان=https://www.afi.com/afis-100-years-100-stars/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=American Film Institute|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|شانۆ}}{{براوەکانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین خانمەئەکتەر|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Vivien Leigh}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣]] [[پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی]] [[پۆل:کوپی ڤۆلپی بۆ باشترین خانمەکتەران]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە]] iajhvkislvw8pw48dtmg7qcfc2jdum1 ڤێرا ڕۆبین 0 175283 1695535 1532902 2026-10-27T07:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695535 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q234888|پێڕستی ڕەش=Described at URL، قوتابیی،}} '''ڤێرا کووپەر ڕۆبین''' ({{بە ئینگلیزی|Vera Rubin}}؛ ٢٣ی تەممووزی ١٩٢٨–٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦) ژنە ئەستێرەناسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو ناسراوە بەوەی توانی [[ماددەی تاریک]] بسەلمێنێت، کاتێک توێژینەوەی لەسەر بارستای ٢٠٠ گەلەستێرە ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hojan|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=ڕۆژی جیھانیی ″ژنان و کچان لە زانستدا″|ناونیشان=https://hojan.org/babet/8081/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=ڕێکخراوەی زانستی فەرھەنگیی ھۆژان}}</ref><ref name="OverbyeNYT161227">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Overbye|یەکەم=Dennis|بەستەری نووسەر=Dennis Overbye|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Vera Rubin, 88, Dies; Opened Doors in Astronomy, and for Women|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/12/27/science/vera-rubin-astronomist-who-made-the-case-for-dark-matter-dies-at-88.html|journal=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> == سەرەتای ژیان == ڤێرا ڕۆبین لە ڕۆژی ٢٣ی تەممووزی ١٩٢٨، لە فیلادیلفیا، پەنسیلڤانیا لەدایکبوو. ئەو خووشکە بچووکی ماڵەوەیان بوو، لەناو دوو خووشکی دیکەیدا. دایک و باوکی [[جوو]] بوون کە لە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپاوە بەرەو ئەمریکا کۆچیان کردبوو. باوکی فیلیپ کووپەر خەڵکی [[ڤیلنیوس|ڤیلننیوس]]، [[لیتوانیا]] بوو. باوکی ناوی خۆی گۆڕی بوو بۆ ئەوەی کاربکات، ئەو ئەندازیاری کارەبا بوو.<ref name="Bartusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bartusiak|یەکەم=Marcia|ناونیشان=https://archive.org/details/throughuniversed00bart|سەردێڕ=Through a Universe Darkly: A Cosmic Tale of Ancient Ethers, Dark Matter, and the Fate of the Universe|بڵاوکەرەوە=HarperCollins Canada|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-٠١٨٣١٠-٣|شوێن=Toronto, Ontario, Canada|پەڕەکان=needed|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> دایکی ڕۆس ئەپلیباوم خەڵکی بێسارابیا، [[مۆلدۆڤا|مۆڵدۆڤا]] بوو. دایک و باوکی بەیەکەوە لە کۆمپانیای بێڵ کاریان دەکرد، ھەر ئەوەش ھۆکاربوو کە یەکتری ببینن و دوایی ھاوسەرگیری بکەن. خێزانەکە لە ساڵی ١٩٣٨ بەرەو ئەمریکا کۆچیان کرد. کە ئەوکاتە ڤێرا تەمەنی دە ساڵان بوو.<ref name="OverbyeNYT161227"/> ڤێرا ھەر لە تەمەنی زوو حەزی بە زانست و ئەستێرەناسیی بوو، ئەو لەگەل باوکی تێلسکۆپێکیان دروستکرد، بەمەش ڤێرا چاودێری [[بەردی ئاسمانی]] دەکرد.<ref name="Irion3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Irion|یەکەم=Robert|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=The Bright Face behind the Dark Sides of Galaxies|journal=Science|بەرگ=٢٩٥|issue=5557, February 8|پەڕەکان=٩٦٠–٩٦١|doi=10.1126/science.295.5557.960|pmid=١١٨٣٤٨٠١|s2cid=41891881}}</ref><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schudel|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Vera Rubin, astronomer who proved existence of dark matter, dies at 88|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/national/vera-rubin-astronomer-who-verified-existence-of-dark-matter-dies-at-88/2016/12/26/545e617c-cb9d-11e6-a747-d03044780a02_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=[[Washington Post]]}}</ref><ref name="Scoles161004">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.astronomy.com/news/2016/10/vera-rubin|سەردێڕ=How Vera Rubin Discovered Dark Matter|دوایین=Scoles|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Astronomy Magazine|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> == خوێندن == لە ساڵی ١٩٤٤، ڤێرا خوێندنی ئامادەیی لە کۆلێجی کۆلێدجی سنیۆر تەواوکرد.<ref name=":33"/> لە ساڵی ١٩٤٤، بڕواننامەی لە ئەستێرەناسیی وەرگرت.<ref name="Irion3"/> دواتر ویستوویەتی درێژە بەخوێندن بدات لە [[زانکۆی پرینستۆن]]،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٧|سەردێڕ=1996 November 8 meeting of the Royal Astronomical Society|journal=[[The Observatory (journal)|The Observatory]]|بەرگ=١١٧|پەڕەکان=١٢٩–١٣٥|bibcode=1997Obs...117..129.}}</ref><ref name="NYT01">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/12/27/science/vera-rubin-astronomist-who-made-the-case-for-dark-matter-dies-at-88.html|سەردێڕ=Vera Rubin, 88, Dies; Opened Doors in Astronomy, and for Women|دوایین=Overbye|یەکەم=Dennis|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=The New York Times}}</ref> بەڵام بەھۆی ڕەگەزەکەیەوە وەرنەگیرا، ئەو زانکۆیە بۆ ماوەی ٢٧ ساڵ ھیچ ژنێکی وەرنەگرت بوو.<ref name="DomonoskeNPR161226">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Domonoske|یەکەم=Camila|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Vera Rubin, Who Confirmed Existence Of Dark Matter, Dies At 88|ناونیشان=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/12/26/507022497/vera-rubin-who-confirmed-existence-of-dark-matter-dies-at-88|journal=[[NPR News]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> دواتر پێشنیارێکی [[زانکۆی ھارڤارد]]ی ڕەتکردەوە، ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆبێرت جۆشوا ڕۆبین کرد، کە دەرچوویەکی زانکۆی کۆرنێل بوو.<ref name="Irion3"/> دواتر چووە زانکۆی ئۆرێل، لەوێ لە ساڵی ١٩٥١ بڕواننامەی ماستەر لە ئەستێرەناسیی وەرگرت.<ref name=":33"/><ref name="jwa">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Larsen|یەکەم=Kristine|سەردێڕ=Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Jewish Women's Archive]]|شوێن=Brookline, Massachusetts, US|chapter=Vera Cooper Rubin|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|chapter-url=https://jwa.org/encyclopedia/article/rubin-vera-cooper}}</ref> دواتریش لە زانکۆی جۆرج واشینگتن، خوێندنی دکتۆرای لە بواری ئەستێرەناسیی تەواوکرد، ئەوێ تاکە زانکۆی پایتەخت بوو کە لەبواری ئەستێرەنناسیی بتواندرێت دکتۆرای لێ بخوێندرێت.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Popova|یەکەم=Maria|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Pioneering Astronomer Vera Rubin on Women in Science, Dark Matter, and Our Never-Ending Quest to Know the Universe|ناونیشان=https://www.brainpickings.org/2016/04/18/vera-rubin-interview-women-in-science/|format=journalist blog|journal=[[Brain Pickings]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Vera Rubin}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک لیتوانیا-جوولەکە]] [[پۆل:فیزیکزانانی ژن]] [[پۆل:ماددەی تاریک]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 943vxcu86ljikxie4geo5d9py4ophik ڤیسواڤا شیمبۆرسکا 0 175407 1695448 1407100 2026-10-27T04:37:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە) 1695448 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q42552|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی، Described at URL, Hair color,Eye color، زمانەکانی ئاخاوتن، خێزان، خزمەکان، Candidacy in election، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کارە کۆکراوەکان}} '''ماریا ڤیسواڤا ئانا شیمبورسکا''' ناسراو بە '''ڤیسواڤا شیمبۆرسکا''' (شێوازی گۆکردنی پۆلەند: [viˈswava ʂɨmˈbɔrska]؛ ٢ی تەممووزی ١٩٢٣–١ی شوباتی ٢٠١٢) وەرگێڕ، نووسەر و شاعیری پۆلەندییە، یەکێکە لە براوەکانی [[خەڵاتی نۆبێل]]. بەشێک لە ھۆنراوەکانی کراونەتە گۆرانی بە زمانی پۆلەندی. کار و بەرھەمەکانی بۆ [[زمانی ئینگلیزی]]، زۆرێک لە [[زمانە ئەوروپییەکان]]، ھەروەھا زمانەکانی [[عەرەبی]]، [[عیبری]]، [[ژاپۆنی]]، [[فارسی]] و [[چینی]] وەرگێڕدراون. ڤیسواڤا شیمبۆرسکا لە ساڵی ١٩٩٦، خەڵاتی نۆبێلی لە وێژە (ئەدەبیات) وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1996|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1996|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Nobelprize|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120324130131/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1996/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=I Don't Know: The Nobel lecture|magazine=The New Republic|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٦|ناونیشان=http://www.tnr.com/article/books-and-arts/100368/i-dont-know|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی پۆلەندا مێدالیای ڕێزلێنانی ھەڵۆی سپی (''Order Orła Białego)'' پێدرا. == مردن و دوایین بەرھەم == ڤیسواڤا شیمبورسکا لە ساڵی ٢٠١٢ لەتەمەنی ٨٨ ساڵیدا بە شێرپەنجەی سیی کۆچی دواییی کرد، لەساتەوەختی مردنیدا ئەوا لەلایەن خزم و ھاوڕێکانی دەورە درابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Anderson|یەکەم=Raymond H.|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Wislawa Szymborska, Nobel-Winning Polish Poet, Dies at 88|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/02/02/books/wislawa-szymborska-nobel-winning-polish-poet-dies-at-88.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|via=NYTimes.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dates of birth and death for Wisława Szymborska|ناونیشان=http://www.rmf24.pl/kultura/news-nie-zyje-wislawa-szymborska,nId,432138|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Rmf24.pl}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Notice of Wisława Szymborska's death|ناونیشان=http://wiadomosci.onet.pl/kraj/wislawa-szymborska-nie-zyje-miala-89-lat,1,5013753,wiadomosc.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Wiadomosci.onet.pl}}</ref> ماوەیەک نزیک لە مردنی، دەستی دایە کۆمەڵێک شیعر بەڵام بەوە ڕانەگەیشت کە تەواویانن بکات و ئامادەی چاپبن، دواتر لە کۆتایییەکانی ٢٠١٢ ئەم شیعرانەشی وەک خۆی بڵاوکرانەوە.<ref name="bbc_death">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16847327|سەردێڕ=Poland Nobel poetry laureate Wislawa Szymborska dies|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> ئەو لەماوەی ژیانیدا شیعرێکی بە ژمارە کەم و ھەروەھا کورتی بڵاوکردەوە، لە پرسیاری ئەوەی کە بۆچی شیعری کەم بڵاودەکاتەوە، ڤیسواڤا شیمبورسکا وتوویەتی «لەماڵەوە تەنەکەی خۆڵم ھەیە».<ref name="reuters_death2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/2012/02/01/us-poland-szymborska-idUSTRE8102OO20120201|سەردێڕ=Polish Nobel winning poet Szymborska dies at 88|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924162037/http://www.reuters.com/article/2012/02/01/us-poland-szymborska-idUSTRE8102OO20120201|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەدوای مردنی، خەڵاتێک لەژێر ناوی خەڵاتی ڤیسواڤا شیمبورسکا لەبواری ئەدەب و لە ئاستی نێودەوڵەتیی دابەشدەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|وێژە|دەیەی ٢٠١٠|پۆڵەندا|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|Wisława Szymborska}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:پۆڵەندییە وەرگێڕەکان]] 3rn0446ur3yv49ktqf543a4oju1ne6g ڤیۆسا عوسمانی 0 175770 1695529 1407126 2026-10-27T07:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695529 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q13047644|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، دەستپێکی چالاکی، Second family name in Spanish name}}'''ڤیۆسا عوسمانی سادریو''' (Vjosa Osmani-Sadriu؛ لە دایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٨٢) کەسایەتی دادوەر و سیاسیی [[کۆسۆڤۆ|کۆسۆڤۆیە]]، سەرۆکی پەرلەمانی کۆسۆڤۆ بووە لە ٣ ی شوباتی ٢٠٢٠ تا ٢٢ ی مارسی ٢٠٢١ . لە ٤ی نیسانی ٢٠٢١ بە شێوەیەکی ڕەسمی بووە سەرۆکی کۆسۆڤۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vjosa Osmani elected president of Kosovo|ناونیشان=https://www.france24.com/en/live-news/20210404-vjosa-osmani-elected-president-of-kosovo|وێبگە=france24|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kosovo MPs elect lawyer Vjosa Osmani as president|ناونیشان=https://www.dw.com/en/kosovo-mps-elect-lawyer-vjosa-osmani-as-president/a-57099573|وێبگە=dw|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == ژیان == ڤیۆسا عوسمانی لە دایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٨٢ لە شاری میترۆڤیکا لە کۆسۆڤۆ. ئەو سەرەتا بەکالۆریۆسی لە زانکۆی پریستینا بەدەستهێنا، دواتر بۆ ماستەر و دکتۆر لە زانکۆی پیتسەرزبێرگ لە ئەمریکا خوێندنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vjosa Osmani {{!}} University Center for International Studies|ناونیشان=https://www.ucis.pitt.edu/main/awardee-bio/Vjosa-Osmani|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.ucis.pitt.edu}}</ref> دوای خوێندن، بوو بە مامۆستای زانکۆ و بابەتی یاسا نێونەتەوەییەکانی لە کۆسۆڤۆ دەگووتەوە، هاوکات لە ئەمریکاش وانەی لەبارەی "درووست کردنی دەوڵەت و یاسا: ئەزموونی کۆسۆڤۆ" دەگووتەوە. ئەو دەتوانێت بە زمانەکانی [[زمانی ئالبانی|ئەلبانی]]، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]، [[زمانی تورکی|تورکی]]، [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] و [[زمانی سڕبی|سڕبی]] قسەبکات.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Vjosa Osmani, femra e parë si kandidate për kryeministre, e diplomuar në SHBA|ناونیشان=https://vloranews.al/lajme/vjosa-osmani-femra-e-pare-si-kandidate-per-kryeministre-e-diplomuar-ne-shba/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191005192611/https://vloranews.al/lajme/vjosa-osmani-femra-e-pare-si-kandidate-per-kryeministre-e-diplomuar-ne-shba/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧، ئەو لە لایەن زانکۆی پیتسبێرگەوە خەڵاتی ڕێزلێنانی نێونەتەوەیی پێدرا لەپای کار و بەشدارییەکانی لە بواری مافەکانی مرۆڤ.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Vjosa Osmani, femra e parë si kandidate për kryeministre, e diplomuar në SHBA|ناونیشان=https://vloranews.al/lajme/vjosa-osmani-femra-e-pare-si-kandidate-per-kryeministre-e-diplomuar-ne-shba/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191005192611/https://vloranews.al/lajme/vjosa-osmani-femra-e-pare-si-kandidate-per-kryeministre-e-diplomuar-ne-shba/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Vjosa Osmani}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:ژنان لە سیاسەت]] [[پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] 6657cmdamnw9yuubbv2m1ish9wklldd کاترینا ساکیلارۆپولو 0 175772 1695599 1407161 2026-10-27T10:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1695599 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''کاترینا ساکیلارۆپولو''' ({{بە یۆنانی|Κατερίνα Σακελλαροπούλου}}) خانمە پارێزەر، چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و سیاسەتوانی یۆنانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Katerina Sakellaropoulou: first-elect female President of the Hellenic Republic – International Alliance of Women|ناونیشان=https://www.womenalliance.org/katerina-sakellaropoulou-first-elect-female-president-of-the-hellenic-republic/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref> ئەو لەوەتەی ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ سەرۆکی [[یۆنان|یۆنانە]]، ئەو شوێنی سەرۆکی پێشوو [[پرۆکۆپیس پاڤلۆپۆلۆس]] گرتەوە. پێشتر ئەو لەماوەی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ تاکوو ١١ی شووباتی ٢٠٢٠، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی یۆنان بوو. کاترینا یەکەم ژنە سەرۆکە لە مێژووی یۆنان.<ref name="exelegi">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξελέγη η Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, του Γιώργου Σ. Μπουρδάρα {{!}} Kathimerini|ناونیشان=https://www.kathimerini.gr/1061315/gallery/epikairothta/politikh/proedros-ths-dhmokratias-e3elegh-h-aikaterinh-sakellaropoyloy|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=kathimerini.gr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Welle (www.dw.com)|یەکەم=Deutsche|سەردێڕ=Greece elects Katerina Sakellaropoulou as first woman president {{!}} DW {{!}} 22.01.2020|ناونیشان=https://www.dw.com/en/greece-elects-katerina-sakellaropoulou-as-first-woman-president/a-52106395|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=DW.COM|زمان=en-GB}}</ref> کاترینا لە ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠، لە ڕۆژی بوونی بە سەرۆکی وڵات، مێدالیای ڕێزلێنانی (Order of the Redeemer) پێدرا، بەر لەوەش سێ مێدالیای دیکەی وەک ڕێزلێنان لە دەوڵەتی یۆنان وەرگرت بوو. کاترینا لە بەشی یاسای زانکۆی ئەسینا خوێندوویەتی، دواتر لە زانکۆ پاریسی دووەم خوێندنی لە [[یاسای گشتی]] درێژەپێداوە. ئەو لە توێژینەوە و بابەتە زانستییەکان بەشداری کردووە، وەک نووسەر لە کتێبی قەیرانە ئابوورییەکان و ژینگەی پارێزگاریکردن لە یاسای وڵات (بە یۆنانی: Οικονομική κρίση και προστασία του περιβάλλοντος στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας) کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Αικατερίνη Σακελλαροπούλου|ناونیشان=http://www.biblionet.gr/author/116852/%CE%91%CE%B9%CE%BA._%CE%A3%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%BF%CF%85|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=biblionet.gr}}</ref> == ژیانی تاکەکەسی == ئەو ئێستا لەگەڵ خۆشەویستەکەی پابلۆس کۆتسۆنیس دەژی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Το προφίλ της Σακελλαροπούλου: Λάτρης της φύσης, των ταξιδιών και των γατών|ناونیشان=https://www.star.gr/eidiseis/politiki/486796/sakellaropoyloy-h-nea-ptd-latreyei-th-fysh-kai-tis-gates|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=star.gr}}</ref> هاوژینەکەی پارێزەرە. کاترینا منداڵێکی هەیە لە مێردی پێشووی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/16/greece-first-female-president-katerina-sakellaropoulou-kyriakos-mitsotakis|سەردێڕ=Progressive judge to become Greece's first female president|دوایین=Smith|یەکەم=Helena|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Katerina Sakellaropoulou}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|یۆنان|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:سیاسەتوانانی یۆنانی]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی یۆنان]] r4z8oty9jrdvfo3rtdwnhrres4l3z4p ڤیگدیس فینبوگادۆتیر 0 175913 1695526 1477805 2026-10-27T07:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئایسلەند-کۆلکە) 1695526 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q189797|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، دەستپێکی چالاکی، Second family name in Spanish name، باری تەندرووستی}}'''ڤیگدیس فینبوگادۆتیر''' (بە زمانی ئایسلەندی: Vigdís Finnbogadóttir؛ لە دایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٣٠) کەسایەتی سیاسەتوانی [[ئایسلەند|ئایسلەندییە]]، ئەو لە ماوەی ١ی ئابی ١٩٨٠ تاکوو ١ی ئابی ١٩٩٦، چوارەمین سەرۆکی ئایسلەند بوو. ئەو یەکەمین ژنە کە بەشێوەی [[دیموکراسی|دیموکراسییانە]] وەک سەرۆکی وڵات هەڵبژێردرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Club of Madrid: Vigdís Finnbogadóttir|ناونیشان=http://www.clubmadrid.org/en/miembro/vigdis_finnbogadottir|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170812215011/http://www.clubmadrid.org/en/miembro/vigdis_finnbogadottir|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Club of Madrid]]}}</ref> بەمانەوەی لە پۆستەکەی بۆ ١٦ ساڵ، ئەوا بە درێژترین مانەوە و خزمەتی ژنێک لە سەرۆکایەتی هەر وڵاتێک دادەنرێت. ئەو لە ئێستادا باڵیۆزی چاکەکاری ڕێکخراوی یوونیسێفە، هەروەها ئەندامە یانەی مەدرید، ناوەنندێکە بۆ بانگەشەکردنی دێموکراسی لە ئاستی نێونەتەوەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٩|سەردێڕ=Club of Madrid: Full Members|ناونیشان=http://www.clubmadrid.org/miembro/vigdis-finnbogadottir/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Club of Madrid]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515192953/http://www.clubmadrid.org/miembro/vigdis-finnbogadottir/}}</ref> ڤیگدیس فینبوگادۆتیر لە ماوەی ساڵانی ١٩٤٩ تا ١٩٥٣، زمان و وێژەی فەڕەنسی لە [[زانکۆی گرینۆبل]] و [[زانکۆی پاریس|زانکۆی سۆربۆن]] لە [[پاریس|پاریس خوێندووە]]، ئەو بەکالۆریۆسی لە زمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی وەرگرتووە. هەروەها ئەو مێژووی شانۆی لە زانکۆی کۆپنهاگن خوێنندووە.<ref name="icemag2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=First female head of state, Vigdís Finnbogadóttir, elected 35 years ago today|ناونیشان=http://icelandmag.visir.is/article/first-female-head-state-vigdis-finnbogadottir-elected-35-years-ago-today|ئیش=[[Iceland Magazine]]|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171002013337/http://icelandmag.visir.is/article/first-female-head-state-vigdis-finnbogadottir-elected-35-years-ago-today|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت|ئایسلەند}} {{پۆلی کۆمنز|Vigdís Finnbogadóttir}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئایسلەند-کۆلکە}} [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] cabi3p2mk8sq5x6bl5urodqaizhyhay ڤیۆلیتا چامۆرۆ 0 175948 1695530 1407127 2026-10-27T07:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695530 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q114142|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، Biography at the Bundestag of Germany URL ، زمانەکانی ئاخاوتن، دەستپێکی چالاکی، Second family name in Spanish name، باری تەندرووستی،Catalog code}}'''ڤیۆلیتا چامۆرۆ''' (Violeta Chamorro؛ لە دایکبووی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٩) ژنە سیاسەتوانی [[نیکاراگوا]]<nowiki/>ییە. ئەو لە ماوەی ٢٥ی نیسانی ١٩٩٠ تاکوو ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ بووە سەرۆکی وڵاتی نیکاراگوا، بەمەش بووە یەکەم و تاکە سەرۆکی ژن لە وڵاتەکەیدا. لەدوای تەواوبوونی ئەرکەکەی، لە چەند پڕۆژەیەکی ئاشتیخوازی نێونەتەوەیی بەشداریکرد، بەڵام دواتر بەهۆی نەخۆشییەوە خۆی خانەنشین کرد لە چالاکیکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Violeta Barrios de Chamorro {{!}} Biography & Facts|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Violeta-Barrios-de-Chamorro|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Violeta Chamorro|ناونیشان=https://www.thedialogue.org/experts/violeta-chamorro/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=The Dialogue|زمان=en}}</ref> == ژیانی کەسی == لە ساڵی ١٩٥٠، ڤیۆلیتا چامۆرۆ لەگەڵ ڕۆژنامەنووس پێدرۆ خواکین چامۆرۆ هاوسەرگیری کرد و خاوەنی پێنج منداڵە.<ref name="NY Times">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Uhlig|یەکەم١=Mark A.|سەردێڕ=Turnover in Nicaragua; Aristocratic Democrat; Violeta Barrios de Chamorro|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/02/27/world/turnover-in-nicaragua-aristocratic-democrat-violeta-barrios-de-chamorro.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٥|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ١٩٩٠|شوێن=New York, New York}}</ref> هاوسەرەکەی خەریکی بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەیەک بوو بەناوی (''La Prensa)،'' کە لە خێزانەکەی بۆی مابوویەوە. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨، هاوسەرەکەی تیرۆر دەکرێت، لەدوای ئەم ڕووداوە ئەوا ڤیۆلیتا خاوەنداریەتی لە ڕۆژنامەکە ڕاگەیاند.{{Sfn|Leiken|2003|p=74}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Violeta Chamorro}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] idxi223zrvui04718cb95dprx97r891 1695547 1695530 2026-10-27T09:02:56Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695547 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q114142|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، Biography at the Bundestag of Germany URL ، زمانەکانی ئاخاوتن، دەستپێکی چالاکی، Second family name in Spanish name، باری تەندرووستی،Catalog code}}'''ڤیۆلیتا چامۆرۆ''' (Violeta Chamorro؛ لە دایکبووی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٩) ژنە سیاسەتوانی [[نیکاراگوا]]<nowiki/>ییە. ئەو لە ماوەی ٢٥ی نیسانی ١٩٩٠ تاکوو ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ بووە سەرۆکی وڵاتی نیکاراگوا، بەمەش بووە یەکەم و تاکە سەرۆکی ژن لە وڵاتەکەیدا. لەدوای تەواوبوونی ئەرکەکەی، لە چەند پڕۆژەیەکی ئاشتیخوازی نێونەتەوەیی بەشداریکرد، بەڵام دواتر بەهۆی نەخۆشییەوە خۆی خانەنشین کرد لە چالاکیکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Violeta Barrios de Chamorro {{!}} Biography & Facts|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Violeta-Barrios-de-Chamorro|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Violeta Chamorro|ناونیشان=https://www.thedialogue.org/experts/violeta-chamorro/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=The Dialogue|زمان=en}}</ref> == ژیانی کەسی == لە ساڵی ١٩٥٠، ڤیۆلیتا چامۆرۆ لەگەڵ ڕۆژنامەنووس پێدرۆ خواکین چامۆرۆ هاوسەرگیری کرد و خاوەنی پێنج منداڵە.<ref name="NY Times">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Uhlig|یەکەم١=Mark A.|سەردێڕ=Turnover in Nicaragua; Aristocratic Democrat; Violeta Barrios de Chamorro|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/02/27/world/turnover-in-nicaragua-aristocratic-democrat-violeta-barrios-de-chamorro.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٥|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ١٩٩٠|شوێن=New York, New York}}</ref> هاوسەرەکەی خەریکی بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەیەک بوو بەناوی (''La Prensa)،'' کە لە خێزانەکەی بۆی مابوویەوە. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨، هاوسەرەکەی تیرۆر دەکرێت، لەدوای ئەم ڕووداوە ئەوا ڤیۆلیتا خاوەنداریەتی لە ڕۆژنامەکە ڕاگەیاند.{{Sfn|Leiken|2003|p=74}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Violeta Chamorro}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 6ojyg8pqc3p7vf420r0bzlvjpf0c1et ڤایرا ڤیکە فریبەرگا 0 176030 1695381 1365894 2026-10-27T01:33:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1695381 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q151301|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list, Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا،}}'''ڤایرا ڤیکە فریبەرگا''' (Vaira Vīķe-Freiberga؛ لە دایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٧) کەسایەتی سیاسەتوانی لاتیڤییە، ئەو لە ماوەی ٨ی تەممووزی ١٩٩٩ - تاکوو ٨ی تەممووزی ٢٠٠٧ بووە شەشەمین سەرۆکی [[لاتڤیا]]. ئەو یەکەمین ژنی وڵاتەیەکەیەتی کە ئەو پۆستەی وەرگرتبێت. ئەو لە دوو خولی لەسەر یەک وەک سەرۆکی وڵاتەکەی ھەڵبژێردراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vaira Vike-Freiberga {{!}} president of Latvia|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Vaira-Vike-Freiberga|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vaira Vike-Freiberga {{!}} Global Leadership Foundation|ناونیشان=https://www.g-l-f.org/who-we-are/glf-members-listed-by-region/vaira-vike-freiberga/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119154307/https://www.g-l-f.org/who-we-are/glf-members-listed-by-region/vaira-vike-freiberga/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤایرا ڤیکە فریبەرگا ئەندامە لە [[یانەی مەدرید]]، ئەو دامەزراوەی کە خەریکی بڵاوکردنەوە و ھۆشیارییە لەسەر پرسی دێموکراسی لە ئاستی جیھان، لە ئێستادا ئەو لەپۆستی سەرۆکی یانەکە دایە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vaira Vike-Freiberga President of Latvia|ناونیشان=http://www.clubmadrid.org/miembro/vaira-vike-freiberga/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Club de Madrid|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930021034/http://www.clubmadrid.org/miembro/vaira-vike-freiberga/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography {{!}}|ناونیشان=https://www.vvf.lv/biography/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210511215450/http://www.vvf.lv/biography/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو لەگەڵ ئیمانت فریبەرگا ھاوسەرگیری کردووە، ناوبراو مامۆستای بەشی زانستی کۆمپیوتەر بووە لە پێشتردا، ئەوان بەیەکەوە دوو منداڵیان ھەیە. ڤایرا لە [[کەنەدا]] لە زانکۆی تەواوکردووە، ئەو بڕوانامەی بەکالۆریۆس و ماستەری لە زانکۆی تۆرنتۆ بەدەستھێناوە، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٥، دکتۆرای لە دەروونناسی لە [[زانکۆی مەکگیل]] لە [[مۆنتریال]] وەرگرتووە.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Vaira Vīķe-Freiberga|ڤایرا ڤیکە فریبەرگا}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|دەروونناسی|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆرنتۆ]] bnymo3npob0ojhsxvigkotuhelx514u کاترین سامبا پانزا 0 176423 1695592 1477257 2026-10-27T10:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695592 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q15633683|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، بواری کار ،Time period، زمانەکانی ئاخاوتن، وێبگە، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، Candidacy in election، خوێندنەوەی ئای پی ئەی}}'''کاترین سامبا پانزا''' (Catherine Samba-Panza؛ لە دایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٥٦) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی [[کۆماری ئەفریقای ناوەندی|کۆماری ئەفریقای ناوەندییە.]] ئەو لە ماوەی ٢٣ی کانووننی دووەمی ٢٠١٤ هەتاوەکوو ٣٠ی ئازاری ٢٠١٦ بووەتە سەرۆکی کۆماری ئەفریقای ناوەندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Catherine Samba-Panza|ناونیشان=https://www.wayamo.com/africa-group-for-justice-and-accountability/members/catherine-samba-panza/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210421052719/https://www.wayamo.com/africa-group-for-justice-and-accountability/members/catherine-samba-panza/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Wayamo Foundation|زمان=en-GB}}</ref> ئەو یەکەمین ژنە لەوڵاتەکەیدا کە ئەم پۆستە وەربگرێت، هاوکات هەشتەمین ژنیشە لە کیشوەری [[ئەفریقا]] پۆستی سەرۆکایەتی وڵات وەربگرێت. ئەو لە ماوەی ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ هەتاوەکوو ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤، سەرۆکی شارەوانی شاری [[بانگی]] بوو.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Central African Republic MPs elect Catherine Samba-Panza|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25811250|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=BBC World News}}</ref> کاترین کەسێکی سەربەخۆیە و ئەندامی هیچ حیزبێکی سیاسیی نییە.<ref name="lamy">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Duhem|یەکەم=Vincent|سەردێڕ=Centrafrique : 5 choses à savoir sur Catherine Samba Panza, la nouvelle présidente de transition|ناونیشان=http://www.jeuneafrique.com/Article/ARTJAWEB20140120155950/centrafrique-cnt-conseil-national-de-transition-crise-centrafricaine-crise-centrafricaine-centrafrique-5-choses-a-savoir-sur-catherine-samba-panza-la-nouvelle-presidente-de-transition.html|newspaper=Jeune Afrique|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|زمان=fr}}</ref> ئەو دەرچووی بەشی یاسایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Perrin|یەکەم=Olivier|سەردێڕ=Une "maire courage" pour réconcilier ses enfants de République centrafricaine|ناونیشان=http://www.lesoir.be/407253/article/actualite/monde/2014-01-21/une-maire-courage-pour-reconcilier-ses-enfants-republique-centrafricaine|newspaper=Le Soir|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|زمان=fr}}</ref> == ژیانی کەسی == کاترین هاوسەرگیری لەگەڵ سیاکیو سامبا پانزا کردووە، ئەوان بەیەکەوە سێ منداڵیان هەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Catherine Samba-Panza sworn in as new CAR president|ناونیشان=https://www.france24.com/en/20140123-catherine-samba-panza-sworn-new-car-president|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=France 24|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=100Women {{!}} Avance Media {{!}} H.E Catherine Samba-Panza|ناونیشان=https://100women.avancemedia.org/catherinesambapanza/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420170333/https://100women.avancemedia.org/catherinesambapanza/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Catherine Samba-Panza}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]] luekdanijn4wt2g0ix1u88ptcuovmob ڤاسیلیکی تانو کیستۆفیلو 0 176437 1695338 1407058 2026-10-26T22:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1695338 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q20855548|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، بواری کار ،Time period، زمانەکانی ئاخاوتن، وێبگە، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، Candidacy in election، خوێندنەوەی ئای پی ئەی}}'''ڤاسیلیکی تانو کیستۆفیلو''' (Vassiliki Thanou-Christophilou؛ لە دایکبووی ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٥٠) کەسایەتی ژنە دادوەر و سیاسەتوانی یۆنانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=The Judge Who Could be Greece's First Female Prime Minister|ناونیشان=https://greekreporter.com/2015/08/20/the-judge-who-could-be-greeces-first-female-prime-minister/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=GreekReporter.com|زمان=en-US}}</ref> ئەو لە ماوەی ٢٧ی ئابی ٢٠١٥ هەتاوەکوو ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ بە وەکالەت بووە [[سەرۆک وەزیران|سەرۆک وەزیرانی]] یۆنان. ئەو لە ماوەی ١ی تەممووزی ٢٠١٥ تاوەکوو ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ سەرۆکی دادگای باڵای سڤیل و تاوانی یۆنان بووە. ئەو یەکەم ژنە کە پۆستی سەرۆکوەزیرانی یۆنانی وەرگرتبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Greece names top judge as caretaker PM ahead of snap vote|ناونیشان=https://www.rappler.com/world/europe/greece-judge-caretaker-prime-minister-vote|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Rappler|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607004311/https://www.rappler.com/world/europe/greece-judge-caretaker-prime-minister-vote|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو بەشی یاسای لە زانکۆی نیشتمانیی کاپۆدیسترەین لە ئەسینا تەواوکردووە، دواتر درێژەی بەخوێندنی دیکە داوە دەربارەی یاسای ئەورووپی لە زانکۆی پانتیۆن ئەساس خوێندوویەتی.<ref name="judge">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Chrysopoulos|یەکەم١=Philip|سەردێڕ=The Judge Who Could be Greece’s First Female Prime Minister|ناونیشان=http://greece.greekreporter.com/2015/08/20/the-judge-who-could-be-greeces-first-female-prime-minister/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=Greek Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> == ژیانی کەسی == ڤاسیلیکی تانو کیستۆفیلو هاوسەرگیری کردووە و سێ منداڵی هەیە.<ref name="judge" /> ئەو زمانەکانی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]، [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] زۆرباش دەزانێت.<ref name="courtcv">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΘΑΝΟΥ – ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΥ|ناونیشان=http://www.dikastes.gr/dikastes/index.php/77-hidden/673-th|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150822191807/http://www.dikastes.gr/dikastes/index.php/77-hidden/673-th|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٥|وێبگە=Court of Cassation|زمان=el|df=dmy-all}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|یۆنان|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Vassiliki Thanou-Christophilou}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی یۆنان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] jft93wk6rga7mjl41ad8hn1ygd9y8oa کاترین یاکۆبسدۆتیر 0 176595 1695598 1432047 2026-10-27T10:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئایسلەند-کۆلکە) 1695598 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q467464|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Patronym or matronym for this person ،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، E-mail address، Described at URL ، ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، Phone number، خوێندنەوەی ئای پی ئەی}}'''کاترین یاکۆبسدۆتیر''' (Katrín Jakobsdóttir؛ لە دایکبووی ١ی شووباتی ١٩٧٦) کەسایەتی سیاسەتوانی [[ئایسلەند|ئایسلەندییە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Lessons from Iceland on promoting well-being|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/av/uk-politics-51928882|newspaper=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref> ئەو لەوەتەی ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ بووەتە ٢٨ەمین [[سەرۆک وەزیران|سەرۆک وەزیرانی]] ئایسلەند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Government of Iceland {{!}} Prime Minister|ناونیشان=https://www.government.is/ministries/prime-ministers-office/prime-minister/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.government.is}}</ref> ئەو لەوەتەی ٢٠١٧ ئەندام پەرلەمانە وەک نوێنەری شاری [[ڕێکیاڤیک]]. ئەو لەوەتەی ٢٤ی شووباتی ٢٠١٣ بووەتە سەرۆکی بزووتننەوەی سەوزی چەپ. کاترین لە ماوەی ٢ی شووباتی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٣ی ئایاری ٢٠١٣ بوو بە وەزیری پەروەردە، زانست و کەلتووری ئایسلەند.<ref name=":02">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Katrín Jakobsdóttir|ناونیشان=http://www.althingi.is/cv_en.php4?ksfaerslunr=109|بڵاوکەرەوە=Secretariat of Althingi|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> کاترین لە ڕۆژی ١٩ی شووباتی ٢٠٢٠، بووە سەرۆکی ئەنجومەنی ژنە سەرکردەکانی جیهان، ئەنجومەنێکە بۆ کۆکردنەوە ئەو ژنانەی کە سەرۆک وەزیران و سەرۆکی وڵاتانی جیهان بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Her Excellency, Katrín Jakobsdóttir, Prime Minister of Iceland Appointed Chair of the Council of Women World Leaders|ناونیشان=http://www.councilwomenworldleaders.org/her-excellency-katriacuten-jakobsdoacutettir-prime-minister-of-iceland-appointed-chair-of-the-council-of-women-world-leaders.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Women World Leaders|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200303034138/http://www.councilwomenworldleaders.org/her-excellency-katriacuten-jakobsdoacutettir-prime-minister-of-iceland-appointed-chair-of-the-council-of-women-world-leaders.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == خوێندن == کاترین یاکۆبسدۆتیر لە زانکۆی ئایسلەند، لە ساڵی ١٩٩٩ بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە زمانی ئایسلەندی (سەرەک) و فەڕەنسی (لاوەکی) بەدەستهێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠٠٤، لە هەمان زانکۆ ماستەری لە وێژەی ئایسلەندی وەرگرت. کاترین لە ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٧ لە چەند زانکۆیەک بووەتە مامۆستای زانکۆ.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Katrín Jakobsdóttir|ناونیشان=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=690|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Alþingi|زمان=is}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{سەرکردەکانی ئێستای ناتۆ}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|ئایسلەند|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Katrín Jakobsdóttir}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئایسلەند-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] t10hs00feyf81pezllvb3n9wp5f5g91 ڤیۆریکا دانچیلا 0 176602 1695528 1407125 2026-10-27T07:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695528 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q9368300|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، بواری کار ،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، وێبگە، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، Candidacy in election، خوێندنەوەی ئای پی ئەی}}'''ڤیۆریکا دانچیلا''' (بە زمانی ڕۆمانی: Viorica Dăncilă؛ لە دایکبووی ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Lucian Negrea|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=BIOGRAFIE - Cine este Viorica Dăncilă, miau miau premierul propus de PSD|ناونیشان=https://www.stiripesurse.ro/biografie-cine-este-viorica-dancila-premierul-propus-de-psd_1242907.html|ئیش=stiripesurse.ro|زمان=ro}}</ref> کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی [[ڕۆمانیا|ڕۆمانییە]]، ئەو لە ماوەی ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ هەتاوەکوو ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بووە ٦٧ەمین [[سەرۆک وەزیران|سەرۆک وەزیرانی]] ڕۆمانیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Romanian Protests Put Ruling Party Under Renewed Pressure|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-22/romanian-mass-protests-put-ruling-party-under-renewed-pressure|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|via=www.bloomberg.com}}</ref> ئەو یەکەم ژنە لە ڕۆمانیا ئەو پۆستەی وەرگرتبێت. ڤیۆریکا لە ماوەی ٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ بۆ ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بووە سەرۆکی پارتی سۆسیال دیموکراتی ڕۆمانیا. ئەو لە ماوەی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ هەتاوەکوو ٢٨ی کاننوونی دووەمی ٢٠١٨ ئەندام بووە لە [[پەرلەمانی ئەورووپا]] وەک نوێنەری ڕۆمانیا. == ژیانی کەسی == ڤیۆریکا دانچیلا هاوسەرگیری لەگەڵ کریستیننەل داننچیلا، بەڕێوبەری کۆمپانییەکی نەوت کرد.<ref name="lib">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Cum arată soțul premierului desemnat. Cristinel Dăncilă e manager la o companie petrolieră|ناونیشان=https://www.libertatea.ro/stiri/cum-arata-sotul-vioricai-dancila-cristinel-e-manager-la-o-companie-petroliera-foto-2112970|ئیش=Libertatea|زمان=ro}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=M. Z.|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Cum arată soțul premierului Viorica Dăncilă și cu ce se ocupă acesta - GALERIE FOTO|ناونیشان=https://www.antena3.ro/politica/cum-arata-sotul-premierului-viorica-dancila-si-cu-ce-se-ocupa-acesta-galerie-foto-451572.html|ئیش=Antena 3|زمان=ro}}</ref> ئەوان بەیەکەوە کوڕێکیان هەڵگرتەوە بەناوی ڤیکتۆر.<ref name="lib2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Cum arată soțul premierului desemnat. Cristinel Dăncilă e manager la o companie petrolieră|ناونیشان=https://www.libertatea.ro/stiri/cum-arata-sotul-vioricai-dancila-cristinel-e-manager-la-o-companie-petroliera-foto-2112970|ئیش=Libertatea|زمان=ro}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Vasilica-Viorica Dăncilă}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] aou624au4sxjbgnqdf535e3mgwbz9of ڤیکتوار تۆمیگا داگبێ 0 176663 1695509 1407112 2026-10-27T07:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695509 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q16682496|پێڕستی ڕەش=Has list، بواری کار ،Hair color، زمانەکانی ئاخاوتن، Time period ، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، Candidacy in election، خوێندنەوەی ئای پی ئەی}}'''ڤیکتوار تۆمیگا داگبێ''' (Victoire Tomegah Dogbé؛ لە دایکبووی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی [[تۆگۆ|تۆگۆیە]]، ئەو لەوەتەی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بووەتە [[سەرۆک وەزیران|سەرۆک وەزیرانی]] تۆگۆ،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Heath-Brown|یەکەم=Nick|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lDkUDgAAQBAJ&q=Victory+Sid%C3%A9m%C3%A9ho&pg=PA1188|سەردێڕ=The Statesman's Yearbook 2016: The Politics, Cultures and Economies of the World|بڵاوکەرەوە=Springer|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨١٣٤٩٥٧٨٢٣٨|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Martino|یەکەم=John|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CQWhAQAAQBAJ&q=victoire+Cabinet+Director+of+President+Faure+Essozimna+Gnassingbe&pg=PA1605|سەردێڕ=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations 2013|بڵاوکەرەوە=CQ Press|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨١٤٥٢٢٩٩٣٧٢|پەڕە=١٥٠٥|زمان=en}}</ref> ئەو یەکەم ژنە لە وڵاتەکەی ئەو پۆستە وەربگرێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AfricaNews|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Who is Togo's first female Prime Minister Victoire Tomegah Dogbé?|ناونیشان=https://www.africanews.com/2020/09/29/who-is-togo-s-first-female-prime-minister-victoire-tomegah-dogbe/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Africanews|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Togo president names Victoire Tomegah-Dogbe as prime minister|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-togo-politics-primeminister-idUSKBN26J2HT|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=en|یەکەم=Reuters|دوایین=Staff}}</ref> بەر لەوەی بێتە سەرۆک وەزیران، ئەوا لە ساڵی ٢٠٠٨ وەزیری گەشەپێدانی کۆمەڵ، لاوان و کار بوو.<ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.icilome.com/nouvelles/news.asp?id=11&idnews=760211|سەردێڕ=Journée internationale de la jeunesse: Mme Victoire Tomégah-Dogbé invite la jeunesse à prendre|بڵاوکەرەوە=iciLome.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171107112004/http://www.icilome.com/nouvelles/news.asp?id=11&idnews=760211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤیکتوار تۆمیگا داگبێ لە ساڵی ١٩٨٢، ماستەری لە ئابووری و بەڕێوەبردن بەدەست هێنا.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Victoire Tomegah Dogbé}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] c9npaw7l9kqh3a6fv2iqe28ix1c2m9j ژن لە ھیندستان 0 177553 1695127 1407002 2026-10-26T13:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1695127 wikitext text/x-wiki ڕەوشی '''ژنان لە ھیندستان''' بابەتێکە کە لە گۆرانکاری دابووە لە تەواوی مێژوویی ھیندستان،<ref name="The Hindu">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rajya Sabha passes Women's Reservation Bill|ناونیشان=http://hindu.com/2010/03/10/stories/2010031050880100.htm|ئیش=[[The Hindu]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|شوێن=Chennai, India|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100314035416/http://www.hindu.com/2010/03/10/stories/2010031050880100.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژنان لە مێژوویی دێرینی ھیندستان ڕەوشیان لە خراپیدا بووە بە تایبەتی لەم ناوچانەی کە زمانی ئیندۆ-ئاریان بوون.<ref name="Dyson2018-202">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson|یەکەم=Tim|سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA20|پەڕەکان=٢٠|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}</ref><ref name="Stein2010-90">{{بیرخستنەوە|دوایین=Stein|یەکەم=Burton|سەردێڕ=A History of India|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC&pg=PA87|پەڕەکان=٩٠|ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٤٣-٢٣٥١-١}}</ref><ref name="RamusackSievers1999">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ramusack|یەکەم=Barbara N.|سەردێڕ=Women in Asia: Restoring Women to History|پەڕەکان=٢٧–٢٩|ساڵ=١٩٩٩|editor=Barbara N. Ramusack, Sharon L. Sievers|chapter=Women in South Asia|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CNi9Jc22OHsC&pg=PA27|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press|ژپنک=٠-٢٥٣-٢١٢٦٧-٧}}</ref><ref group="تب">لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ماوریانی لە کۆمەڵگای ئیندۆ-ئاریانی ڕەوشی ئافرەتان لەوپڕی خراپی دابوو، باروودۆخیان وەک ھاوسەرگیری پێکردن بە مناڵی، ئامانجی ژنەکانی ئەوکات تەنھا خستنەوەی کوڕ بوو، وەک وتەی ئەرساشترا: ئەو ھاوسەرانەی (ژن) کە کوڕیان ھەبوو، ھەروەھا کوشتنی مناڵانی کچ و پشتگوێ خستنیان لە گەشەکردن دابوو لەو سەدەمە، بەتایبەتی لە چینە بەرزەکانی ئەو سەدەمە، بەھۆی ئەو بیروباوەرە کۆمەڵایەتییە و سیستەمە کۆمەڵایەتییەی ئەوسات، ھاوسەرگیریکردن بۆ مناڵخستنەوە و پەیوەندی دروستکردن لەنێوان کۆمەڵەکان بوو، ئەوە گرنگە کەوا تێبینی ئەوەش بدەین کەوا ئەم گەشەسەندنە کاریگەری لەسەر بەشە گەورەکانی تر نەبوو وەک ئەوانەی لە باشوور ئەژیان، و ئە</ref>حاڵەتەکە بەردەوامی ھەبوو تا سەردەمی تازەی ھیندستانی مۆدێرن<ref name="Ludden2013-101">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ludden|یەکەم=David|سەردێڕ=India and South Asia: A Short History|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EbFHAQAAQBAJ&pg=PA68|پەڕەکان=١٠١|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Oneworld Publications|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-١٠٨-٦}}</ref> [[لەباربردنی منداڵی مێینە]] و [[جیازی|بەشوودان و ھاوسەرگیرکردن بەپارە]]، ھاوسەرگیری مناڵ، و بە شووم زانینی دووبارە ھاوسەرگیرکردنەوەی بێوەژن. کە لە چینە بەرزەکانی باکووری ھیندستان دەستی پێکرد و ماوەیەکی زۆر درێژەی کێشا و ئاستەنگییەکی زۆری بۆ ژنانی ئەو سەردەمە دروست کردبوو.<ref name="Dyson2018-20">{{بیرخستنەوە|دوایین=Dyson|یەکەم=Tim|سەردێڕ=A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3TRtDwAAQBAJ&pg=PA20|پەڕەکان=٢٠|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٩٠٥-٨}}</ref><ref name="Stein2010-902">{{بیرخستنەوە|دوایین=Stein|یەکەم=Burton|سەردێڕ=A History of India|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC&pg=PA87|پەڕەکان=٩٠|ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٤٣-٢٣٥١-١}}</ref> == تێبینییەکان == <references group="تب"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikiquote}}{{Commons category|Women of India|position=right}} * [http://www.skidmore.edu/academics/arthistory/ah369/LINKSPG2.HTM#bib ژنان لە شانشینی موغال] * {{تووڵی دەروازە|ژن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھیندستان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:ژنان بەپێی وڵات]] [[پۆل:ژنانی ھیندی]] [[پۆل:ھیندستان]] [[پۆل:ژنان لە ھیندستان]] 8xh9khq872ps0pu9k4zjr9h18cxe2s2 ژنان لەنێو ھێزە چەکدارەکانی ھیندستان 0 177555 1695133 1549281 2026-10-26T13:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ھیندستان-کۆلکە) 1695133 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Indian army lady officer.jpg|وێنۆک|ئەفسەرێکی ژن لە کاتی وانە وتنەوەی بە سەربازە ڕووسییەکان، لەکاتی پێکەوە کارکردنی ھێزەکانی ھیندستان و ڕووسیا لە ٢٠١٥]] ژنان دەتوانن بەشداربن لە '''ھێزە چەکدارەکانی ھیندستان'''. == بەشە سەربازییەکان کە ژنان بەشدارن تێیدا == * {{ill|Indian_Army_Dental_Corps|en|lt=ھێزەکانی سەربازی پزیشکی دان (ھیندستان)}} لە ١٨٨٨ یان زووتر<ref name="women1">[http://www.hindustantimes.com/opinion/indian-army-must-stop-its-discrimination-against-military-nurses/story-VmhPT6cKj3GW3M3KjCterK.html Indian Army must stop its discrimination against military nurses], [[Hindustan Times]], 13 December 2017.</ref> و ھەمیشەیی بوون لە ١٩٥٨وە<ref name="permanent">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨|سەردێڕ=Permanent Commissions for Women Doctors in the Army|ناونیشان=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1958-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1958-10-29_165.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Press Information Bureau of India - Archive}}</ref> * {{ill|Army Education Corps (India)|en|lt=ھێزەکانی سەربازی پزیشکی دان (ھیندستان)}} لە ١٩٩٢ بەدواوە<ref name="WIndA22">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Army looks at change to accommodate women|ناونیشان=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/18/army-looks-at-change-to-accommodate-women-2104963.html|وێبگە=Indian Express}}</ref> و ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٠٨وە<ref name="WIndA12">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> * {{ill|Army Medical Corps (India)|en|lt=ھێزەکانی سەربازی پزیشکی دەرمان (ھیندستان)}} لە ١٨٨٨ یان زووتر<ref name="women12">[http://www.hindustantimes.com/opinion/indian-army-must-stop-its-discrimination-against-military-nurses/story-VmhPT6cKj3GW3M3KjCterK.html Indian Army must stop its discrimination against military nurses], [[Hindustan Times]], 13 December 2017.</ref> و ھەمیشەیی بوون لە ١٩٥٨وە<ref name="permanent2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨|سەردێڕ=Permanent Commissions for Women Doctors in the Army|ناونیشان=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1958-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1958-10-29_165.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Press Information Bureau of India - Archive}}</ref> * [[پەڕگە:Women Pilots of the Indian Air Force.jpg|وێنۆک|ژنان لە ھێزی ئاسمانی]]{{ill|Army_Ordnance_Corps_(India)|en|lt=ھێزەکانی سەربازی پشتگیری (ھیندستان)}}لە ١٩٩٢ بەدواوە<ref name="WIndA23">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Army looks at change to accommodate women|ناونیشان=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/18/army-looks-at-change-to-accommodate-women-2104963.html|وێبگە=Indian Express}}</ref> و ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٢٠وە<ref name="WIndA13">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> * {{ill|Army_Postal_Service_(India)|en|lt=ھێزەکانی سەربازی خزمەتگوزاری پۆست (ھیندستان)}}لە ١٩٩٢ بەدواوە<ref name="WIndA24">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Army looks at change to accommodate women|ناونیشان=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/18/army-looks-at-change-to-accommodate-women-2104963.html|وێبگە=Indian Express}}</ref> ژنان ناتوانن ھەمیشەیی بن تێیدا. * {{ill|Indian_Army_Service_Corps|en|lt=ھێزەکانی سەربازی خزمەتگوزاری (ھیندستان)}} لە ٢٠٢٠وە<ref name="WIndA14">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٢٠وە * [[پەڕگە:The President, Shri Ram Nath Kovind with the all-women crew of INSV Tarini on completion of their voyage of circumnavigation of the globe, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi.JPG|وێنۆک|ژنان لە ھێزی دەریایی]]{{ill|Corps_of_Army_Air_Defence|en|lt=ھێزەکانی سەربازی بەرگری ئاسمانی (ھیندستان)}} لە ٢٠٢٠وە<ref name="WIndA15">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٢٠وە * {{ill|Indian_Army_Corps_of_EME|en|lt=ھێزی ئەلیکترۆنی و ئەندازیاری (ھیندستان)}} لە ١٩٩٢وە<ref name="WIndA25">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Army looks at change to accommodate women|ناونیشان=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/18/army-looks-at-change-to-accommodate-women-2104963.html|وێبگە=Indian Express}}</ref> ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٢٠وە<ref name="WIndA16">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> * {{ill|Indian_Army_Corps_of_Engineers|en|lt=ھێزەکانی ئەندازیاری (ھیندستان)}} لە ٢٠٢٠وە<ref name="WIndA17">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٢٠وە * {{ill|Corps_of_Military_Police_(India)|en|lt=ھێزەکانی سەربازی پۆلیس (ھیندستان)}} لە ٢٠٢٠وە<ref name="mip1">[https://theprint.in/defence/army-begins-process-to-induct-women-as-military-police-for-the-first-time/227379/ Army begins process to induct women as military police for the first time], [[The Print]], 25 April 2020.</ref> ماوەیەکی دیاریکراو لە ٢٠٢٠وە * {{ill|Defence_Security_Corps|en|lt=ھێزەکانی ئاسایشی بەرگری (ھیندستان)}}، نییە ژنان ھێشتا ناتوانن بچنە پاڵ ھێزەکە * {{ill|Directorate_of_Military_Intelligence_(India)|en|lt=ھێزەکانی ھۆشمەندی (ھیندستان)}} لە ٢٠٢٠وە<ref name="WIndA18">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|وێبگە=The Tribune India}}</ref> * {{ill|Judge_Advocate_General's_Department_(India)|en|lt=ھێزەکانی پشتگیری دادوەری بەشی ژەنەراڵ (ھیندستان)}} لە ١٩٩٢وە<ref name="WIndA26">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Army looks at change to accommodate women|ناونیشان=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/18/army-looks-at-change-to-accommodate-women-2104963.html|وێبگە=Indian Express}}</ref> ھەمیشەیی بوون لە ٢٠٠٨وە<ref name="allow1">[https://www.hindustantimes.com/india-news/women-officers-in-combat-and-command-roles-ht-explainer/story-3xloWIhE5E98WikO5vij4H.html WOmen officers in combat and command role], Hindustan Times, Feb 2020.</ref> * [[پەڕگە:Women personnel of India's Border Security Force.jpg|وێنۆک|ژنان لە بەشی پاسەوانی]]{{ill|Military_Nursing_Service_(India)|en|lt=ھێزەکانی سەربازی پەرستاری (ھیندستان)}} لە ١٨٨٨وە<ref name="women13">[http://www.hindustantimes.com/opinion/indian-army-must-stop-its-discrimination-against-military-nurses/story-VmhPT6cKj3GW3M3KjCterK.html Indian Army must stop its discrimination against military nurses], [[Hindustan Times]], 13 December 2017.</ref> * ھێزەکانی پێشەنگ، نییە ژنان ھێشتا ناتوانن بچنە پاڵ ھێزەکە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://indianarmy.nic.in/ ھێزەکانی ھیندستان] (وێبگەی فەرمی) * [http://indianairforce.nic.in/ ھێزەکانی ئاسمانی ھیندستان] (وێبگەی فەرمی) * [http://indiannavy.nic.in/ ھێزەکانی دەریایی ھیندستان] (وێبگەی فەرمی) {{تووڵی دەروازە|ژن|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Women in the military of India}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:ژنان لە جەنگ]] iw3ky8nd0vw17r1ycz8u7qjr0t1kwb3 ژنان لە حکوومەت 0 177578 1695130 1589102 2026-10-26T13:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1695130 wikitext text/x-wiki پەیوەندیدارە بە مێژوو، دیمۆگرافیا، بەشداریکردنی '''ژن''' لە پۆستە گشتییەکان لە زۆربەی وڵاتەکان، ژنان دەرفەتێکی کەمیان ھەبووە بۆ بەشداریکردن لە حکوومەت و شوێنە کۆمەڵایەتییەکان، بە تایبەتی لە بەشداریکردن لە پێوەرە سیاسییەکانی [[وڵات]] و دام و دەستگا فەرمییەکانی ناو وڵات،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Namibia|یەکەم١=Sister|دوایین٢=Windhoek|ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=Women in government|journal=1(3)|بەرگ=٣|id={{ProQuest|194900864}}}}</ref>ئەمە بە شێوەیەکی مێژوویی بەردەوام بووە و ھێشتاش کێشە ھەیە. لەھەنێک وڵات ژنان توانیویانە بەشداری لە حکوومەت بکەن و سەرکردایەتی بەشەکانی وڵات بکەن<ref name="Carmichael">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Carmichael|یەکەم١=Sarah|سەردێڕ=A history of the global economy: from 1500 to the present|پەڕەکان=٢٤٤, ٢٤٥ [Figure ١٧.٤]|ساڵ=٢٠١٦|postscript=.|editor-last=Baten|editor-first=Jörg|contribution=Women in the global economic history|شوێن=Cambridge New York|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٥٠٧١٨-٠|دوایین٢=Dilli|یەکەم٢=Selin|دوایین٣=Rijpma|یەکەم٣=Auke}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Chesser|یەکەم١=Susan G.|ناونیشان=https://purl.fdlp.gov/GPO/gpo117807|سەردێڕ=Women in National Governments Around the Globe: Fact Sheet|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Congressional Research Service|شوێن=Washington, DC|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩}}{{بەستەری مردوو|url=https://purl.fdlp.gov/GPO/gpo117807 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ بەدواوە بەشداریکردنی ژنان لە پەرلەمانی نیشتمانی بە ڕێژەی %٢٤٫٥ بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Women in National Parliaments|ناونیشان=http://www.ipu.org/wmn-e/world.htm|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=ipu.org|بڵاوکەرەوە=[[Inter-Parliamentary Union]]}}</ref> لە ٢٠١٣ بەپێی سەرژمێرییەک ژن ڕێژەی %٨ بەرکەوتووە بۆ پۆستە گرنگەکان و ڕێژەی %٢ لە سەرۆکایەتی کردن == سەرۆکەکان و سەرۆک وەزیران == ژمارەی سەرکردە ژنەکان لەناو وڵات لە گەشەسەندن دابووە بەڵام ھێشتا کۆمەڵەیەکی بچووکن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Number of women leaders around the world has grown, but they're still a small group|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/03/08/women-leaders-around-the-world/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Pew Research Center|زمان=en-US}}</ref> لە پلەکانی حکومەت ژن زیاتر پلەی سەرۆک وەزیرانی بەرکەوتووە وەک لە پۆستی سەرۆکایەتی جیاوازی نێوان ئەو دوو پلەیە ئەوەیە [[سەرۆک وەزیران]] لەلایەن ئەندامەکانی ناوەوەی پەرلەمان دیاری دەکرێن و سەرۆکیش لەلایەن خەڵک، لە ١٩٦٠ بۆ ٢٠١٥ تەنھا ١٠٨ ژن پلەی نیشتمانیان وەرگرتووە لە ٧٠ وڵات کە زۆربەیان سەرۆک وەزیران بوون وەک لەوەی سەرۆکی وڵات<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Jalaza|یەکەم١=Farida|سەردێڕ=Shattered, Cracked, or Family Intact?: Women and the Executive Glass Ceiling Worldwide|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٦٠٢٠٩-٣|پەڕە=٣٢|chapter=Introduction}}</ref> ئەو ژنانەی ئاستی خوێندنیان بەرزە دەرفەتێکی باشتریان ھەیە بۆ پەیوەندیکردن بە سیاسەت و خێزانە بەرزەکانی وڵات ژنان ئاستەنگی زۆریان کێشاوە بۆ چوونە ناو پۆستەکانی وڵات، ئیسرائیل یەکەم سەرۆک وەزیرانی خۆی لە ١٩٦٩ ھەڵبژاردووە بەڵام چیتر ھەڵبژاردنێکی وا نەکراوەتەوە بەە مانایەکی تر ھیچ سەرۆکێکی ژن نییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hype.News|ناونیشان=https://hype.news/don-juravin/we-need-women-governing-in-america-sj1bwqgi|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=hype.news}}</ref> لە ٢٠٢١ ئیستۆنیا بووە یەکەم وڵات کەوا ژن بتوانێت سەرکردایەتی وڵات بکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Estonia to become the only country in the world with a female president and female prime minister|ناونیشان=https://investinestonia.com/estonia-to-become-the-only-country-in-the-world-with-a-female-president-and-female-prime-minister/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Invest in Estonia|زمان=en-US}}</ref> === پەرلەمانتارە نیشتمانییەکان === ڕێژەی ژنان لە پەرلەمان لە گەورە بوون دایە بەڵام ھێشتا ڕێژەکە بەم شێوەیە نییە و کێشەی کەمینیی ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The share of women in legislatures around the world is growing, but they are still underrepresented|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/03/18/the-share-of-women-in-legislatures-around-the-world-is-growing-but-they-are-still-underrepresented/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=pewresearch.org|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]|زمان=en-US}}</ref> لە ١ ی ئازاری ٢٠١٩ ڕێژەی ژن لە پەرلەمان بە شێوەیی جیھانی لە %٢٤٫٣ بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Women in Parliaments: World and Regional Averages|ناونیشان=http://www.ipu.org/wmn-e/world.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=ipu.org|بڵاوکەرەوە=[[Inter-Parliamentary Union]]}}</ref> و بەشداریکردنی ژنان لە پێگە فەرمییەکان لە وڵاتێک بۆ وڵاتێک جیاوازییەکی بەرچاوی ھەیە، سریلانکا بەشدارییەکی کەمیینی ھەیە لە ژنان بۆ پۆستە فەرمییەکان بەبەراورد بە ڕواندا، کوبا، بۆلڤیا، کە لەم شوێنانە ژنان لە بەرزترین ڕێژەدان لە بەشداریکردنی پۆستەکان.<ref name="Inter-Parliamentary Union">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Percentage of women in national parliaments|ناونیشان=https://data.ipu.org/women-ranking?month=1&year=2020|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=ipu.org|بڵاوکەرەوە=[[Inter-Parliamentary Union]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423075615/https://data.ipu.org/women-ranking?month=1&year=2020|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>یەک لە سێ باشترین وڵاتەکان لە [[ئەمریکای لاتینی|ئەمەریکای لاتین]] بوو (کوبا، بۆلڤیا و [[مەکسیک]]) و ئەمەریکییەکان گۆرنکارییەکی گەورەیان بەخۆوە بینیوە لە ٢٠ ساڵی ڕابردوودا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://apolitical.co/solution_article/which-countries-have-most-women-in-parliament/|سەردێڕ=Mapped: which countries have the most women in parliament|ئیش=Apolitical|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> لێرەوە لە ١٩٢ وڵات ٢٠ باشترین وڵاتەکان تێیدا ژنان باشترین بەشداریان ھەبووە {| class="wikitable" !پلە !وڵات !Lower or Single House !Upper House or Senate |- |١ |[[:en:Parliament_of_Rwanda|رواندا]] |٦١٫٢٥٪ |٣٨٫٤٦٪ |- |٢ |[[:en:National_Assembly_of_People's_Power|کوبا]] |٥٣٫٢٢٪ |– |- |٣ |[[:en:Plurinational_Legislative_Assembly|بۆلیڤیا]] |٥٣٫٠٨٪ |٤٧٫٢٢٪ |- |٤ |[[:en:Federal_National_Council|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئیمارات]] |٥٠٪ | - |- |٥ |[[:en:Congress_of_the_Union|مەکسیک]] |٤٨٫٢٪ |٤٩٫٢٢٪ |- |٦ |[[:en:National_Assembly_(Nicaragua)|نیکاراگوا]] |٤٧٫٢٥٪ | - |- |٧ |[[:en:Riksdag|سوید]] |٤٦٫٩٩٪ |– |- |٨ |[[:en:Parliament_of_Grenada|گرێندا]] |٤٦٫٦٧٪ |٣٠٫٧٧٪ |- |٩ |[[:en:General_Council_(Andorra)|ئەندۆرا]] |٤٦٫٤٪ |– |- |١٠ |[[:en:Parliament_of_South_Africa|ئەفریقای باشوور]] |٤٦٫٣٥٪ |٣٨٫٨٩٪ |- |١١ |[[:en:Parliament_of_Finland|فینلەندا]] |٤٦٪ | - |- |١٢ |[[:en:Legislative_Assembly_of_Costa_Rica|Costa Rica]] |٤٥٫٦١٪ | - |- |١٣ |[[:en:Cortes_Generales|ئیسپانیا]] |٤٤٪ |٣٩٫٠٢٪ |- |١٤ |[[:en:National_Assembly_(Senegal)|Senegal]] |٤٣٫٠٣٪ | - |- |١٥ |[[:en:Parliament_of_Namibia|Namibia]] |٤٢٫٧١٪ |٢٣٫٨١٪ |- |١٦ |[[:en:Federal_Assembly_(Switzerland)|سویسڕا]] |٤١٫٥٪ |٢٦٫٠٩٪ |- |١٧ |[[:en:Storting|نەرویج]] |٤١٫٤٢٪ | - |- |١٨ |[[:en:Assembly_of_the_Republic_(Mozambique)|مۆزەنبیق]] |٤١٫٢٪ | - |- |١٩ |[[:en:National_Congress_of_Argentina|ئەرجەنتین]] |٤٠٫٨٦٪ |٤٠٫٢٨٪ |- |٢٠ |[[:en:New_Zealand_Parliament|نیوزلەندا]] |٤٠٫٨٣٪ | - |} لە %٨٣ وڵاتەکان بەڕێژەی %١٠ ژنان بەشداریان ھەبووە لە پلە و پۆستە فەرمییەکانی، لە تەممووزی ٢٠١٩ تەنھا %٢٣ وڵاتەکان ژنان بەشداری بە ڕێژەی %٣٠ یان ھەبوو لە پەرلەمانی نیشتمانی، نیوزلەندا لە پلەی ٢٠م دایە کە ژنان بە ڕێژەی %٤٠٫٨٣ بەشداریان ھەیە لە پەرلەمانی وڵاتەکە<ref name="Inter-Parliamentary Union2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Percentage of women in national parliaments|ناونیشان=https://data.ipu.org/women-ranking?month=1&year=2020|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=ipu.org|بڵاوکەرەوە=[[Inter-Parliamentary Union]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423075615/https://data.ipu.org/women-ranking?month=1&year=2020|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Women in politics}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ژنان لە سیاسەت]] 527it5to4tzukmc4sto4onuyjfed6xl ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری 4 177584 1695494 1694142 2026-10-27T07:25:55Z -Haryad 40333 /* دەزگای سینەمایی فارابی */ کرا ([[میدیاویکی:Gadget-ReqUplTools.js|ReqUplTools]]) 1695494 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:١٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٥٤٥٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:بنیاد سینمایی فارابی.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٥، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٠:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٩٨٨٠٦٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[چاودێرەکەی پاشا]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٤:٥٢، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨١٧٧٥٢٤}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٤:٥٢، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_King%27s_Warden_film_poster.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} sdn8d37vpmm0psgcwqeofn1zley484w 1695496 1695494 2026-10-27T07:28:25Z -Haryad 40333 /* سەددام (فیلم) */ کرا ([[میدیاویکی:Gadget-ReqUplTools.js|ReqUplTools]]) 1695496 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:١٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٥٤٥٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:بنیاد سینمایی فارابی.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٥، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:صددام.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٨، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[چاودێرەکەی پاشا]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٤:٥٢، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨١٧٧٥٢٤}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٤:٥٢، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_King%27s_Warden_film_poster.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} i3lty4oto13q2s8oark14pmo0gp3z3k 1695498 1695496 2026-10-27T07:31:13Z -Haryad 40333 /* چاودێرەکەی پاشا */ کرا ([[میدیاویکی:Gadget-ReqUplTools.js|ReqUplTools]]) 1695498 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:١٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٥٤٥٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:بنیاد سینمایی فارابی.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٥، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:صددام.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٨، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[چاودێرەکەی پاشا]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٤:٥٢، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_King%27s_Warden_film_poster.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The King's Warden film poster.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} oz4u18o4do1tcblplv03hb5g0mdqcaf 1695541 1695498 2026-10-27T07:43:14Z -Haryad 40333 /* خەڵاتەکانی حافز */ کرا ([[میدیاویکی:Gadget-ReqUplTools.js|ReqUplTools]]) 1695541 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[خەڵاتەکانی حافز]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Hafez Prize.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٤٣، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:بنیاد سینمایی فارابی.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٥، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:صددام.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٨، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[چاودێرەکەی پاشا]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٤:٥٢، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_King%27s_Warden_film_poster.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The King's Warden film poster.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} s1wiqbsp6xum4dx1syozyi16ijhjzjh 1695542 1695541 2026-10-27T07:43:30Z -Haryad 40333 /* خەڵاتەکانی حافز */ نەکرا ([[میدیاویکی:Gadget-ReqUplTools.js|ReqUplTools]]) 1695542 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[خەڵاتەکانی حافز]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Hafez Prize.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٤٣، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:بنیاد سینمایی فارابی.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٥، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:صددام.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٨، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} پەڕگەکە پێشووتر لێرە بارکراوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٤٣، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = }} == [[چاودێرەکەی پاشا]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٤:٥٢، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_King%27s_Warden_film_poster.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The King's Warden film poster.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} 2jlv5sazkqlx7mopg85tkzr870m6ad7 ژێنگژۆو 0 178297 1695260 1407052 2026-10-26T19:39:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695260 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:二七广场.jpg|وێنۆک]] '''ژێنگژۆو''' [[پایتەخت]] و گەورەترین شارە لە [[ھێنان]] ئەکەوێتە ناوەندی وڵاتی چین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions|ناونیشان=http://www.china.org.cn/english/features/43582.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150705103926/http://www.china.org.cn/english/features/43582.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=PRC Central Government Official Website}}</ref> ئەکەوێتە ناوەندی باکوری ھێنان وە یەکێکە لەو شارانەی کە ئەکەونە ناوەڕاستی چین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=zh:国家发展改革委关于支持郑州建设国家中心城市的复函|ناونیشان=http://ghs.ndrc.gov.cn/zcfg/201701/t20170125_836867.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180605165616/http://ghs.ndrc.gov.cn/zcfg/201701/t20170125_836867.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=zh-cn}}</ref> شارێکی سیاسی و ئیکۆنۆمی و پەروەردەیی و تەکنەلۆژییە لە ھێنان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=zh:郑州定位国际性综合交通枢纽 年内实施52个交通项目-新华网|ناونیشان=http://www.xinhuanet.com/city/2017-03/06/c_129501943.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180328102713/http://www.xinhuanet.com/city/2017-03/06/c_129501943.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=[[Xinhua News]]}}</ref> == مێژوو == [[ئیمپراتۆریەتیی شانگ|شانشینی شانگ]] دوو شوێنی دامەزراند لەناو شاری ژێنگژۆو وەک ئادۆو (隞都) و بۆدو (亳都) ھەرچۆنێک بێت دواتر دەستبەرداری ئەم شارە بوون و شارەکە بووبە بە وێرانگا بۆ ماوەیەکی زۆر پێش ئەوەی [[چین شی ھوانگ|یەکەم ئیمپراتۆر]] بێتە سەر تەخت لە ٢٦٠ی پێش زاین، ھەرچۆنێک بێت شوێنەواناسێک شارێکی داخراوی دۆزیوەتەوە لە رۆژھەڵاتی ژێنگژۆو کە بووەتە بەڵگە لەسەر [[ئیمپراتۆریەتیی شانگ|شانشینی شانگ]]<ref>A H Dani (1992), Critical Assessment of Recent Evidence on Mohenjo-daro, Second International Symposium on Mohenjo-daro, 24–27 February.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|script-title=zh:豫现3600年前世界大都市|trans-title=Henan's 3,700 Year-old Metropolis|ناونیشان=http://hn.wenweipo.com/news/201012/24/hnwenhui_724.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Weiwenpo.cn Henan|زمان=zh}}{{dead link|date=December 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}}{{Authority control}} {{پۆلی کۆمنز|Zhengzhou}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پایتەختە پارێزگاکانی چین]] [[پۆل:ژێنگژۆو]] [[پۆل:شارەکان لە ھێنان]] 91wkfk4l6uh6tt5c9f7t5o6v91ye8k2 ژۆنگ کانگ 0 178528 1695181 1532443 2026-10-26T16:37:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695181 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ژۆنگ کانگ (بە چینی:仲康 ) چوارەم پاشای [[شانشینی سیا]] بوو، کە یەکەم شانشین بوو لە مێژووی چین، ژۆنگ برای پاشا [[تای کانگ|تای کانگە]] و نەوەی [[یوی مەزن|یوی مەزنە]] دوای پاشا تای دێتە سەر تەخت.<ref>''The Shape of the Turtle: Myth, Art, and Cosmos in Early China'' by [[Sarah Allan]]</ref> == سەرچاوەکان == <references /> ===== ئاماژە بە سەرچاوە: ===== * [[تۆمارەکانی بامبو]] {{S-start}} {{S-hou|[[شانشینی سیا]]||||}} {{S-reg}} {{S-bef|before=[[تای کانگ]]}} {{S-ttl|title=[[List of Chinese monarchs|King of China]]|years=٢٠٨٨ی پێش زاین تا ٢٠٧٥ی زاینی}} {{S-aft|after=[[سیانگی_شانشینی_سیا|سیانگ]]}} {{End}} {{پاشاکانی سیا}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|چین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢١می پێش زایین]] k3o5dnr96xtle4i2whwliwo58oyoecp ژێنسون 0 179620 1695257 1612533 2026-10-26T19:39:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695257 wikitext text/x-wiki '''ژێنسون''' (به‌ چینی: 斟鄩 [[پین-ین|شێوازی خوێندنه‌وه‌]]: ژێنسون) پایته‌ختێکی شانشینێکی دێرینی چین بوو [[ئیمپراتۆریەتیی سیا|پایته‌ختی شانشینی ئه‌فسانه‌یی سیا]]. كه‌ به‌ گوێره‌ی زانا چینییه‌کان وا بڕوا ده‌کرێ بکه‌وێته‌ بیست کیلۆمه‌تر له‌ شوێنی ئێرلیتۆ له‌ ناوه‌ندی لۆیانگ<ref name="LiLiu">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Li|یەکەم١=Liu|سەردێڕ=The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠٥٢١٠١٠٦٤١|پەڕە=٢٢٦|chapter=The Erlitou culture - searching for the Xia dynasty|chapter-url=https://books.google.com/books?id=lhT0Z4L4g-kC&pg=PA226}}</ref><ref name="Sit45">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sit|یەکەم١=Victor F S|سەردێڕ=Chinese City And Urbanism: Evolution And Development|ڕێکەوت=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٩٨١٤٢٩٣٧٢٣|پەڕە=٤٥|chapter=”Erlitou and the Existence of the Xia|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8zD7yhtRLBcC&pg=PA45}}</ref><ref name="Sit60">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sit|یەکەم١=Victor F S|سەردێڕ=Chinese City And Urbanism: Evolution And Development|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Wspc|ژپنک=٩٧٨-٩٨١٤٢٩٣٧٢٣|پەڕە=٦٠|chapter=Xia Urbanism, Erlitou|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8zD7yhtRLBcC&pg=PA60}}</ref><ref name="Kaogu2004">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Identification of Writing in the Xia Period: A Study of Pottery Glyphs in the Erlitou Culture|ناونیشان=http://www.kaogu.cn/uploads/soft/Chinese%20Archaeology/5/Identification%20of%20Writing%20in%20the%20Xia%20Period,%20A%20Study%20of%20Pottery%20Glyphs%20in%20the%20Erlitou%20Culture.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Kaogu 2004.12: 76–83}}</ref><ref name="EarlyChineseDynasties">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Early Chinese Dynasties|ناونیشان=https://faculty.risd.edu/bcampbel/Dematte_EarlyDynasties_fromArchaeologica%5B1%5D.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830214839/https://faculty.risd.edu/bcampbel/Dematte_EarlyDynasties_fromArchaeologica%5B1%5D.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سه‌رچاوه‌كان == <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پایتەختە دێرینەکانی چین]] [[پۆل:مێژووی لوۆیانگ]] r4gn8puq2x9tr1rjz1h2m9e9ezosxcq ژوی سیا 0 180310 1695172 904987 2026-10-26T16:35:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695172 wikitext text/x-wiki ژو (بە چینی:杼 و ئەوانی تریش(予, 宁, 佇, یان 宇, ) بەگوێرەی [[سیما ژێن]]) حەوتەم پاشای [[شانشینی سیا|ئیمپراتۆریەتی سیا]] بوو، چووە سەر تەخت لە ساڵی جی سی وە لە یوان ژیاوە (جیھانی مۆدێرن: جییوان) باوکی پاشا [[شائۆ کانگ]].<ref>''Tian Wen: A Chinese Book of Origins'' by Yuan Qu, Stephen Field, [https://books.google.com/books?id=gkMTKkiUYtAC&pg=PA112&dq=Shaokang&hl=en&sa=X&ei=A3C_T56JNMbj4QTUxPjQCQ&redir_esc=y p. 112].</ref><ref>''[[Records of the Grand Historian]]'' by [[Sima Qian]]</ref><ref>[[Bamboo Annals]]</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|چین}}{{پاشاکانی سیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢٠می پێش زایین]] sh3ju1buaqvix720fuerxj3wt7y2spr ژۆنگ دینگ 0 180564 1695180 1407024 2026-10-26T16:36:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695180 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|image=|name=ژۆنگ دینگ<br/>仲丁|family_name=زی(子)|clan_name=|given_name=ژوانگ (庄)|title=پاشای [[ئیمپراتۆریەتیی شانگ|ئیمپراتۆریەتی شانگ]]|reign=|temple name=|posthumous name=ژۆنگ دینگ (仲丁)}}'''ژۆنگ دینگ''' (بە چینی:仲丁) ناوی کەسی زی ژوانگ، پاشایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی شانگ|ئیمپراتۆریەتی شانگ]] بوو لە مێژووی دێرینی چین بە وێرەی [[شیجی]] کە لەلایەن [[سیما چیان|سیما چیانەوە]] نوسراوە دەیەم پاشای شانشینەکە بوو کە شوێنی باوکی [[تای وو|تای و]] (太戊) ی گرتەوە لە ساڵی سینچۆو (بە چینی:辛丑) چووە سەر تەخت بە نازناوی بۆ (亳) لە پایتەخەتەکەی لە یەکەم ساڵی فەرمانڕەوایەکەی پایتەخەتەکەی گواستەوە بۆ ئاۆ (隞) بۆ ماوەی ١١ ساڵ فەرمانڕەوایی کرد (بەگوێرەی سەرچاوەکانی تر ٩ ساڵ) و پێش مردنی لەلایەن وای ڕێن (外壬) شوێنی گیرایەوە<ref name="BaiShouyi">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bai|یەکەم=Shouyi|سەردێڕ=An Outline History of China|ناونیشان=https://archive.org/details/outlinehistoryof00unse_0|بڵاوکەرەوە=Foreign Language Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٧-١١٩-٠٢٣٤٧-٠|شوێن=Beijing}}</ref><ref name="chinaKnowledge">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Shang Dynasty Rulers|ناونیشان=http://chinaknowledge.de/History/Myth/shang-rulers.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=China Knowledge}}</ref><ref name="uniIndiana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shang Kingship And Shang Kinship|ناونیشان=http://www.indiana.edu/~g380/Kings.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080409215121/http://www.indiana.edu/~g380/Kings.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Indiana University]]}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{پاشاکانی شانگ}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ]] tegdgzmmd2nwkksehsa5u0g05kbkl0y ژێنگ ژێنسیانگ 0 181078 1695259 1407051 2026-10-26T19:39:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695259 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist|name=ژێنگ ژێنسیانگ<br/>{{linktext|郑|振|香}}|author_abbrev_bot=|signature=|footnotes=|religion=|prizes=|influenced=|influences=|author_abbrev_zoo=|known_for=Excavation of [[Anyang]]; excavation of [[Fuhao]]'s tomb<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=司母辛 武父乙 ——郑振香先生访谈录|ناونیشان=http://www.kaogu.cn/cn/kaogurenwu/renwuzhuanfang/2014/0901/47394.html|وێبگە=Zhongguo Kaogu|ڕێکەوت = ١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref>|birth_date=١٩٢٩|doctoral_students=|doctoral_advisor=|alma_mater=[[زانکۆی پێکینگ]]|work_institutions=[[Institute of Archaeology, Chinese Academy of Social Sciences]]|field=[[شوێنەوارناسی]]|ethnicity=|residence=|birth_place=[[وڵاتی دۆنگوانگ]], [[ھێبێی]], چین|Spouse=چێن ژیدا 陈志达}}'''ژێنگ ژێنسیانگ''' (بە چینی:) یەکێکە لە شوێنەوارناسە زۆر بەناوبانگەکانی چین کە ناوبانگی دەکردووە لە دۆزینەوەی شوێنەوارە مێژوویەکان وەک سەردەمی بڕۆنز دۆزینەوەی خاتوو [[فوو ھاۆ|فوھاۆ]] لە [[ئانیانگ]]، خاتوو فوھاۆ وەک یەکەم خاتوون ناسراوە لە مێژووی شوێنەوارناسی چین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=McGuire|یەکەم١=Kelly|سەردێڕ=Zheng Zhenxiang|ناونیشان=http://trowelblazers.com/zheng-zhenxiang/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=Trowelblazers}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == پەراوێزەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Loewe|یەکەم١=Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cHA7Ey0-pbEC&pg=PA194|سەردێڕ=The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221 BC|دوایین٢=Shaughnessy|یەکەم٢=Edward L.|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٤٧٠٣٠-٨|شوێن=London}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|چین|مێژوو|شوێنەوارناسیی}}{{Authority control}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:زانستخوازەکانی ھێبێی]] [[پۆل:چینییە ئەکادمییەکانی زانستی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:خەڵکی سانگژۆو]] [[پۆل:ژنە چینییە شوێنەوارناسەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێکینگ]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] 9bt4d7qtoxhjsmdxzmb176xj9xs3crr ژاوۆی دواتر 0 181227 1695063 1695039 2026-10-26T12:01:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695063 wikitext text/x-wiki {{Infobox country||year_leader1=٣١٩ تا ٣٣٣|year_representative3=|year_representative2=|year_representative1=<!--- Years served --->|representative4=|representative3=|representative2=|representative1=<!--- Name of representative of head of state (eg. colonial governor) --->|title_leader=Emperor|year_leader6=٣٥٠ تا ٣٥١|year_leader5=٣٤٩ تا ٣٥٠|year_leader4=٣٤٩|year_leader3=٣٣٤ تا ٣٤٩|year_leader2=٣٣٣ تا ٣٣٤|leader6=شی ژی|title_representative=<!--- Default: "Governor"--->|leader5=شی جیان|leader4=شی زون|leader3=شی ھوو|leader2=شی ھۆنگ|leader1=شی لێ|currency=|religion=|common_languages=|national_anthem=|national_motto=|longEW=|longm=|longd=|year_representative4=|deputy1=<!--- Name of prime minister --->|latm=|stat_pop1=<!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --->|footnotes=<!--- Accepts wikilinks --->|stat_pop5=|stat_area5=|stat_year5=|stat_pop4=|stat_area4=|stat_year4=|stat_pop3=|stat_area3=|stat_year3=|stat_pop2=|stat_area2=|stat_year2=|stat_area1=2500000|deputy2=|stat_year1=329 est.<ref name="Taagepera">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Taagepera|یەکەم١=Rein|سەردێڕ=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D|journal=Social Science History|ڕێکەوت=١٩٧٩|بەرگ=٣|issue=3/4|پەڕە=١٢١|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref>|type_house2=<!--- Default: "Lower house"---> <!--- Area and population of a given year --->|house2=<!--- Name of second chamber --->|type_house1=<!--- Default: "Upper house"--->|house1=<!--- Name of first chamber --->|legislature=<!--- Name of legislature --->|title_deputy=<!--- Default: "Prime minister" ---> <!--- Legislature --->|year_deputy4=|year_deputy3=|year_deputy2=|year_deputy1=<!--- Years served --->|deputy4=|deputy3=|latNS=|latd=|<!--- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --->|event_end=<!--- Default: "Disestablished" --->|date_post=<!--- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --->|event_post=<!--- Optional: A crucial event that took place before after "event_end"--->|date_pre=|event_pre=<!--- Optional: A crucial event that took place before before "event_start"--->|date_event4=٣٥٠|event4=[[ران مین]]'s establishment of Ran Wei|date_event3=٣٣٥|event3=[[شی ھو]]'s seizing the throne from [[Shi Hong]]|date_event2=٣٣٠|event2=[[شی لێ]]'s claim of imperial title|date_event1=٣٢٩|event1=Destruction of [[ھان ژاوۆ]]|date_end=<!--- Optional: Date of disestablishment --->|date_start=<!--- Optional: Date of establishment, enter dates in this format 1 January 1801--->|flag_p1=<!--- Default: "Flag of {{{P1}}}.svg" (size 30) --->|event_start=<!--- Default: "Established" --->|year_exile_end=<!--- Year of end of exile (leave blank if still in exile) --->|year_exile_start=<!--- Year of start of exile (if dealing with exiled government - status="Exile") --->|year_end=٣٥١|year_start=٣١٩|government_type=پاشایەتی <!--- Rise and fall, events, years and dates ---> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration"-->|empire=<!--- The empire or country to which the entity was in a state of dependency --->|status_text=<!--- A free text to describe status the top of the infobox. Use sparingly. --->|status=ئیمپراتۆریەت|era=<!--- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. --->|common_name=دواین ژاوۆ|conventional_long_name=دواین ژاوۆ (後趙)|native_name=趙|p1=Han Zhao|image_p1=<!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --->|capital_exile=<!-- If status="Exile" -->|flag_s4=|capital=سیانگوۆ (319–335, 350–351)<br>[[Ye, China|ێچینگ]] (335–350)|image_map2_caption=|image_map2=<!-- If second map is needed - does not appear by default -->|image_map_caption=Later Zhao in northern China|image_map=Sixteen Kingdoms 338 AD.jpg|symbol_type=<!--- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" --->|symbol=<!--- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{Common_name}}} --->|image_coat=<!--- Default: Coat of arms of {{{Common_name}}}.svg --->|flag_type=<!--- Displayed text for link under flag. Default "Flag" --->|flag=<!--- Link target under flag image. Default: Flag of {{{Common_name}}} --->|image_flag=<!--- Default: Flag of {{{Common_name}}}.svg --->|flag_s5=|s5=|s4=Jin Dynasty (265–420)|p2=Jin Dynasty (265–420)|flag_s3=|s3=Former Yan|flag_s2=|s2=Former Qin|image_s1=<!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --->|flag_s1=<!--- Default: "Flag of {{{S1}}}.svg" (size 30) --->|s1=Ran Wei|flag_p5=|p5=|flag_p4=|p4=|flag_p3=|p3=|flag_p2=|today=[[China]]}}'''دواین ژاوۆ''' (بە [[نووسەکانی چینیی سادەکراو|چینی]]:后赵 چینی دێرین:後趙 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ھۆو ژاوۆ: ٣١٩ تا ٣٥١) ویلایەتێک بوو لە شانزە شانشینەکە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)|ئیمپراتۆریەتی جین]] لە مێژووی دێرینی چین، دواین ژاوۆ لەلایەن خێزانی خانەدانی شی دامەزراوە کە لە ڕەگەزی جیێ بوون رەگەزێ جیێ بە تەواوی لەوانەیە خەڵکانی یێنیسێیان بن وەبە نزیکترین زمان بکەن لە چینیەوە (زمانی یێنیسێیان)<ref>Vovin, Alexander. "Did the Xiongnu speak a Yeniseian language?". Central Asiatic Journal 44/1 (2000), pp. 87–104.</ref> کاتێک ژاوۆی دواتر دامەزرا لەلایەن شی لێ، پایتەخەتەکەی سیانگوۆ بوو (لە جیھانی ئەمرۆدا: 襄國 [[سینگتای]]، [[ھێبێی]]) بەڵام لە ٣٣٥ شی ھو پایتەختی وڵاتی گواستەوە بۆ یێیچێنگ (鄴城، لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆدا: [[ھاندان]]، [[ھێبێی]]) == ئەمانەش ببینە == * [[پێنج بەربەریەکان|وو ھوو]] * [[لیو یوان (ھان ژاوۆ)|لیو یوان]] * [[شی لێ]] == سەرچاوەکان == <references /> {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]] [[پۆل:دامەزراوەکانی چین لە سەدەی چوارەم]] bxk324jz0qbfr76di9bbbndegn0e06f 1695272 1695063 2026-10-26T20:05:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695272 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox country||year_leader1=٣١٩ تا ٣٣٣|year_representative3=|year_representative2=|year_representative1=<!--- Years served --->|representative4=|representative3=|representative2=|representative1=<!--- Name of representative of head of state (eg. colonial governor) --->|title_leader=Emperor|year_leader6=٣٥٠ تا ٣٥١|year_leader5=٣٤٩ تا ٣٥٠|year_leader4=٣٤٩|year_leader3=٣٣٤ تا ٣٤٩|year_leader2=٣٣٣ تا ٣٣٤|leader6=شی ژی|title_representative=<!--- Default: "Governor"--->|leader5=شی جیان|leader4=شی زون|leader3=شی ھوو|leader2=شی ھۆنگ|leader1=شی لێ|currency=|religion=|common_languages=|national_anthem=|national_motto=|longEW=|longm=|longd=|year_representative4=|deputy1=<!--- Name of prime minister --->|latm=|stat_pop1=<!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --->|footnotes=<!--- Accepts wikilinks --->|stat_pop5=|stat_area5=|stat_year5=|stat_pop4=|stat_area4=|stat_year4=|stat_pop3=|stat_area3=|stat_year3=|stat_pop2=|stat_area2=|stat_year2=|stat_area1=2500000|deputy2=|stat_year1=329 est.<ref name="Taagepera">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Taagepera|یەکەم١=Rein|سەردێڕ=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D|journal=Social Science History|ڕێکەوت=١٩٧٩|بەرگ=٣|issue=3/4|پەڕە=١٢١|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref>|type_house2=<!--- Default: "Lower house"---> <!--- Area and population of a given year --->|house2=<!--- Name of second chamber --->|type_house1=<!--- Default: "Upper house"--->|house1=<!--- Name of first chamber --->|legislature=<!--- Name of legislature --->|title_deputy=<!--- Default: "Prime minister" ---> <!--- Legislature --->|year_deputy4=|year_deputy3=|year_deputy2=|year_deputy1=<!--- Years served --->|deputy4=|deputy3=|latNS=|latd=|<!--- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --->|event_end=<!--- Default: "Disestablished" --->|date_post=<!--- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --->|event_post=<!--- Optional: A crucial event that took place before after "event_end"--->|date_pre=|event_pre=<!--- Optional: A crucial event that took place before before "event_start"--->|date_event4=٣٥٠|event4=[[ران مین]]'s establishment of Ran Wei|date_event3=٣٣٥|event3=[[شی ھو]]'s seizing the throne from [[Shi Hong]]|date_event2=٣٣٠|event2=[[شی لێ]]'s claim of imperial title|date_event1=٣٢٩|event1=Destruction of [[ھان ژاوۆ]]|date_end=<!--- Optional: Date of disestablishment --->|date_start=<!--- Optional: Date of establishment, enter dates in this format 1 January 1801--->|flag_p1=<!--- Default: "Flag of {{{P1}}}.svg" (size 30) --->|event_start=<!--- Default: "Established" --->|year_exile_end=<!--- Year of end of exile (leave blank if still in exile) --->|year_exile_start=<!--- Year of start of exile (if dealing with exiled government - status="Exile") --->|year_end=٣٥١|year_start=٣١٩|government_type=پاشایەتی <!--- Rise and fall, events, years and dates ---> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration"-->|empire=<!--- The empire or country to which the entity was in a state of dependency --->|status_text=<!--- A free text to describe status the top of the infobox. Use sparingly. --->|status=ئیمپراتۆریەت|era=<!--- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. --->|common_name=دواین ژاوۆ|conventional_long_name=دواین ژاوۆ (後趙)|native_name=趙|p1=Han Zhao|image_p1=<!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --->|capital_exile=<!-- If status="Exile" -->|flag_s4=|capital=سیانگوۆ (319–335, 350–351)<br>[[Ye, China|ێچینگ]] (335–350)|image_map2_caption=|image_map2=<!-- If second map is needed - does not appear by default -->|image_map_caption=Later Zhao in northern China|image_map=Sixteen Kingdoms 338 AD.jpg|symbol_type=<!--- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" --->|symbol=<!--- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{Common_name}}} --->|image_coat=<!--- Default: Coat of arms of {{{Common_name}}}.svg --->|flag_type=<!--- Displayed text for link under flag. Default "Flag" --->|flag=<!--- Link target under flag image. Default: Flag of {{{Common_name}}} --->|image_flag=<!--- Default: Flag of {{{Common_name}}}.svg --->|flag_s5=|s5=|s4=Jin Dynasty (265–420)|p2=Jin Dynasty (265–420)|flag_s3=|s3=Former Yan|flag_s2=|s2=Former Qin|image_s1=<!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --->|flag_s1=<!--- Default: "Flag of {{{S1}}}.svg" (size 30) --->|s1=Ran Wei|flag_p5=|p5=|flag_p4=|p4=|flag_p3=|p3=|flag_p2=|today=[[China]]}}'''دواین ژاوۆ''' (بە [[نووسەکانی چینیی سادەکراو|چینی]]:后赵 چینی دێرین:後趙 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ھۆو ژاوۆ: ٣١٩ تا ٣٥١) ویلایەتێک بوو لە شانزە شانشینەکە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)|ئیمپراتۆریەتی جین]] لە مێژووی دێرینی چین، دواین ژاوۆ لەلایەن خێزانی خانەدانی شی دامەزراوە کە لە ڕەگەزی جیێ بوون رەگەزێ جیێ بە تەواوی لەوانەیە خەڵکانی یێنیسێیان بن وەبە نزیکترین زمان بکەن لە چینیەوە (زمانی یێنیسێیان)<ref>Vovin, Alexander. "Did the Xiongnu speak a Yeniseian language?". Central Asiatic Journal 44/1 (2000), pp. 87–104.</ref> کاتێک ژاوۆی دواتر دامەزرا لەلایەن شی لێ، پایتەخەتەکەی سیانگوۆ بوو (لە جیھانی ئەمرۆدا: 襄國 [[سینگتای]]، [[ھێبێی]]) بەڵام لە ٣٣٥ شی ھو پایتەختی وڵاتی گواستەوە بۆ یێیچێنگ (鄴城، لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆدا: [[ھاندان]]، [[ھێبێی]]) == ئەمانەش ببینە == * [[پێنج بەربەریەکان|وو ھوو]] * [[لیو یوان (ھان ژاوۆ)|لیو یوان]] * [[شی لێ]] == سەرچاوەکان == <references /> {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]] [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]] [[پۆل:دامەزراوەکانی چین لە سەدەی چوارەم]] lgxusaegkbdxb3qsoq520e6yn1olysp ژوگێ لیانگ 0 181300 1695171 1549810 2026-10-26T16:35:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695171 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژوگێ لیانگ''' (١٨٤ تا ٢٣٤ی زاینی) ناو:کۆنگ مینگ، سەرکردە و دانەری ستراتیژی سەربازی بوو، [[شالیار]]([[:en:Grand_chancellor_(China)|En]]) و نوێنەری ویلایەتی [[شوو ھان]] بوو لە سەردەمی [[سێ شانشینەکە]]، لە سەردەمی خۆی بە باشترین دانەری ستراتیژیەت دەناسرا، وە بەیەک چاو لەگەل [[سوون تزو]] سەیردەکرا، [[سوون تزو]] نووسەری [[ھونەری شەڕ|ھوونەری جەنگی]]، == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Gutenberg author|id=Zhuge,+Liang}} * {{Internet Archive author|sname=Zhuge Liang}} {{Commons+cat|Zhuge Liang|Zhuge Liang}}{{Wikiquote}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhuge_Liang|سەردێڕ=Zhuge_Liang|زمان=ئینگلیزی|سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|4=ژیاننامە|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Zhuge Liang}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨١]] [[پۆل:مردووانی ٢٣٤]] [[پۆل:سەرکردەکانی حکومەت لە سەدەی سێیەمی زاینی]] [[پۆل:ئەندازیارە سەربازییە چینییەکان لە چینی دێرین]] [[پۆل:نووسەرە سەربازییەکان لە چینی دێرین]] [[پۆل:داھێنەرە چینییەکان]] [[پۆل:ئەندازیاران لە شاندۆنگ]] [[پۆل:ستراتیژیدانەرانی سەربازی]] [[پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی]] [[پۆل:نووسەرەکانی لین یی]] [[پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە شاندۆنگ]] [[پۆل:چینییە ئەفسانەییەکان]] [[پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی سێیەم]] ml003cl8np8x9cuv2msr5qdl0dszt2q ژێندینگی ژۆو 0 181655 1695256 1532556 2026-10-26T19:38:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695256 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژێدینگی ژۆو''' (بە چینی:周貞定王 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: ژۆو ژێندینگ وانگ) ناوی کەسی: جی جیێ، ٢٨مین پاشای [[ئیمپراتۆریەتی ژۆو]] بوو ١٦م پاشا بوو لە بەشی [[ڕۆژھەڵاتی ژۆو|رؤژھەڵاتەکەی]]. == خێزان == {{ahnentafel|[[ژێندینگی ژۆو]] (d. ٤٤١ی پێش زاین)|[[یوانی ژۆو]] (d. ٤٦٩ی پێش زاین)|4=[[پاشا جینگی ژۆو (گایی)|جینگی ژۆو (گایی)]] (d.٤٧٧ی پێش زاین)|8=[[پاشا جینگی ژۆو (جیگوی)|جینگی ژۆو (گویی)]] (d. ٥٢٠ی پێش زاین)|16=[[لینگی ژۆو]] (d. ٥٤٥ی پێش زاین)|align=center|boxstyle_1=background-color: #fcc;|boxstyle_2=background-color: #fb9;|boxstyle_3=background-color: #ffc;|boxstyle_4=background-color: #bfc;|boxstyle_5=background-color: #9fe;}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/King_Zhending_of_Zhou|سەردێڕ=ژێندینگی ژۆو|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو]] [[پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٥می پێش زایین]] ooamc02fsbskw6kswfws5detzqb0ggh ژان گوۆ چێ 0 181710 1695275 1695019 2026-10-26T20:07:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1695275 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} <!-- تکایە گواستنەوە بۆ ناوی پەڕەکە مەکە بەبێ زانینی خوێندنەوەی شێوەی ناوەکەی: 展国策، ھەرچۆنێک بێت گەر ھەر سووریت لەسەر گواستنەوەی بیگوازەرەوە بۆ ژان گوئۆ چێ، یان تۆماری سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان. --> '''ژان گوۆ چێ'''، بە ئینگلیزی وەک '''ستراتیژی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان''' یان '''تۆماری شەڕی ویلایەتەکان''' ناسراوە دەقێکی دێرینی چینیە کە تیابووی مێژووی نێوان سەدەی پێنجەمی پێش زاین تا سێی پێش زاینە لە [[سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان]].{{sfnp|Tsien|1993|p=1}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی}} {{پۆلی کۆمنز|戰國策}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو]] [[پۆل:دەقەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:کتێبە مێژوویەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان]] m044k2b0il9ffjbh1i0rk3x17slyskc ژۆنگجونجیانگ 0 181883 1695182 1407025 2026-10-26T16:37:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695182 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''ژۆنگجونجیانگ''' (بە چینی:中軍將) پلەیەکی سەرکردەی سەربازی یان سەرۆک وەزیران بوو لە [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جین]] لە مێژووی دێرینی چین، وشەی «ژۆنگجونجیانگ» بە واتای «ژەنەڕالی ناوەندی سووپا» لەدوای [[ژاۆ دون (بەھار و پایز)|ژاۆ دون]] پلەکە فراوانتر بوو بە شێوەیەک کە خاوەنی پلەکە ئەبووبە نوێنەری جین.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|بڵاوکەرەوە=Zhishufang Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨٩٨٦٧٩٣٨١٧٦|پەڕەکان=٣٠٤|script-title=zh:中國早期國家性質}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hong|یەکەم=Anquan|سەردێڕ=Jin in Spring and Autumn period|بڵاوکەرەوە=嘉新水泥公司文化基金會|ساڵ=١٩٧٢}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhongjunjiang|سەردێڕ=ویلایەتی جین|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:جین (ویلایەتێکی چین)]] cxrejx13cqyfmy7afao1d0j2q5fxkwp ژی یاوۆ 0 181888 1695186 1532453 2026-10-26T16:37:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695186 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} ژی یائۆ (بە چینی:知瑤)) سون یائۆ (بە چینی:荀瑤) یان ژی بۆ یائۆ (بە چینی:知伯瑤) ناوی دوای مردن: ژی زیانگزی (بە چینی:知襄子) فەرمانرەوای ھۆزی ژی بوو، ھۆزی ژی سەربە [[جین (ویلایەتێکی چین)|ویلایەتی جین]] [[سەردەمی بەھار و پایز|لەسەردەمی بەھار و پایز]] ژی یاۆ دواین [[ژۆنگجونجیانگ|ژۆنگجونجیانگی]] ویلایەتی جین بوو، == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Zhi_Yao|سەردێڕ=ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ویلایەتی ژاۆ|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:ژۆنگجوانجیانگەکانی ویلایەتی جین]] 3vkvkv79pg5np8wt2tphee3nq82vr41 ڤیسکاونت 0 182723 1695449 1549731 2026-10-27T04:37:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695449 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=حوزەیران ٢٠٢١}} }} {{نازناوی خانەدانەکان}} '''ڤیسکاونت''' یان '''ڤیسکاونتە''' ناونیشانێکی خانەدانیە لە ئەوروپادا لەنێوان ھەردوو پلەی ئێرل و بارۆندایە لە ئێرل بچووکترە و لە بارۆن بەرزترە. == چین == ڤیسکاونت (بە چینی: 子 [[پین-ین|خوێندنەوە]]: زی)  لە چینیدا بە مانای "مامۆستا" دێت == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_nobility#:~:text=Viscount%20(Chinese%3A%20%E5%AD%90%3B%20pinyin,Kung%2C%20or%20the%20Daoist%20patriarch|سەردێڕ=مێژووی چین|زمان=ئینگلیزی|سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}* {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Viscount|سەردێڕ=فەرمانرەوایی|زمان=ئینگلیزی|سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|پاشایەتی|شانشینی یەکگرتوو|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Viscounts}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:نازناوی خانەدانەکان]] mumhmd0nhcak12eh6om4c9g3vjln5x7 ژوورێک بۆ خۆت 0 182758 1695169 1612218 2026-10-26T16:35:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1695169 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژوورێک بۆ خۆت''' ({{بە ئینگلیزی|A Room of One's Own}}) یەکێکە لە بەناوبانگترین کتێبەکانی نووسەری ئینگلیزی [[ڤێرجینیا وولف]] (١٨٨٢–١٩٤١) کە لە ئەیلوولی ١٩٢٩ لە تەمەنی ٤٧ ساڵی ڤێرجینیادا بڵاو کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Woolf |یەکەم١=Virginia |سەردێڕ=A Room of One's Own |ڕێکەوت=١٩٣٥|orig-year=1929|بڵاوکەرەوە=Hogarth Press |شوێن=London |پەڕە=٤}}{{pb}} For a different date, see {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FAQ: A Room of One's Own Publication History |ناونیشان=http://www.uah.edu/woolf/roompubhistory.html |ئیش=Virginia Woolf Seminar |بڵاوکەرەوە=[[University of Alabama in Huntsville]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6D9Ucc8cG?url=http://www.uah.edu/woolf/roompubhistory.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|پەڕە=١|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کتێبەکە جگە لەوەی بە شێوازێکی تایبەت نووسراوە، تایبەتمەندییەکانی [[پەخشان]]ی مۆدێرنیسمی تێکەڵی وتارنووسین کردووە و شێوازێکی نوێی دروست کردووە. سەرەڕای ئەمانە، ژوورێک بۆ خۆت، بە یەکێک لە باشترین سەرچاوەکانی ڕەخنەی ئەدەبی فێمینیزم و تیۆریی [[فێمینیزم]] دادەنرێت. == بابەت == ولف لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٨ کتێبەکەی لە دوای وتاری «ژن و چیرۆک» لە کۆلێژی نیوھام و کۆلێژی گرێتن نووسی و لە گۆڤاری وێژەیی فوروم لە [[نیویۆرک]]دا، ھەر بەھەمان ناو وتارێکی بڵاو کردەوە.<ref>Forum</ref> لە سەرەتای ھەمان ساڵدا ڤێرجێنیا نەخۆش کەوت و لە جێگای نەخۆشیدا بیری لە نووسینی کتێبەکە کردەوە، لە دەستنووسەکانیدا وا دەردەکەوێت کە بەنیاز بووە دەست بکات بە نووسینی [[شەپۆلەکان (ڕۆمان)|شەپۆلەکان]]، بەڵام بیرۆکەی ''ژوورێک بۆ خۆت'' وازی لێ ناھێنێت و ھەوڵی ئەوە دەدات بە ستایلێکی نوێ، دەس بە نووسینی کتێبەکە بکات. ئەو لە ماوەی مانگێکدا و سێ مانگ دوای نووسینی وتارەکەی کتێبەکەی تەواو کرد، ھەر وەک بۆخۆی دەڵێت: {{وتە١|وەھا خێرا خێرا دەمنووسی کە کاتێ پێنووسم بە دەستەوە دەگرت لە بوتڵێکی ئاو دەچووم کە سەراوخوون کرابێتەوە، بەوپەڕی خێرایییەوە دەمنووسی، لە ڕادەبەدەر خێرا، چوون ئێستاکە دەبێت خۆم بۆ دەستکاریی ئەم نووسراوانە زەحمەت بدەم، بەڵام ئەمەشی ھەبوو کە ئەم شێوازە ئازادی دەدات بە مرۆڤ و ئیزنت دەدات لە بیرۆکەیەکەوە باز بدەیە سەر بیرۆکەیەکی تر}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/A_Room_of_One's_Own| سەردێڕ=A Room of One's Own| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ژن|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{Authority control}} {{پۆلی کۆمنز|A Room of One's Own}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٢٩]] 103tw66zaj1n6pmeqz973ey53t67fkr مەلیک (ناوی خوا) 0 184065 1695476 1681078 2026-10-27T05:46:45Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695476 wikitext text/x-wiki '''ئەلمەلیک''' ({{بە عەرەبی|الملك}}) پاشا و دەسەڵاتدارە، سەرۆک و خاوەنی ھەموو شتێکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأسماء الحسنى - الدرس: 19 - اسم الله الملك - موسوعة النابلسي للعلوم الإسلامية|ناونیشان=https://nabulsi.com/web/article/1635/اسم-الله-الملك|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=nabulsi.com}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=٢٣|ئایەت=١١٦|کوردی=پاکی بۆ خوای دەسەڵاتداری ڕاستی، ھەر تەنھا ئەو شایەنی پەرستنە، ھەر ئەو پەروەردگاری عەرشی بەڕێزە}}.<ref>قورئانی پیرۆز</ref> == لەفەرموودەدا == ({{عەرەبی|إن لله عز وجل تسعة وتسعين اسما، مائة إلا واحدا، إنه وتر، يحب الوتر، من حفظها دخل الجنة، الملك}}) واتا «خوا نەوەد ونۆ ناوی ھەیە، تاکە و تاک خۆشدەوێ، ھەر کەسێک لەبەریان کات دەچێتە بەھەشت، لەوانە ئەلمەلیک».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الدرر السنية - الموسوعة الحديثية|ناونیشان=https://dorar.net/hadith/sharh/124105|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|قورئان}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Malik}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] 4917mz2zdtwruotoksjg72mby9rhedx مەلیحە ئەفنان 0 185323 1695474 1667633 2026-10-27T05:46:25Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695474 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھونەرمەند | name = مەلیحە ئەفنان | image = Photograph of Maliheh Afnan.jpg | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون|١٩٣٥|٣|٢٤}} | birth_place = [[حەیفا]]، [[فەلەستین]] | death_date = {{ڕێکەوتی مەرگ و تەمەن|٢٠١٦|١|٦|١٩٣٥|٣|٢٤}} | death_place = [[لەندەن]]، [[شانشینی یەکگرتوو]] | nationality = فەلەستین | education = زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت، قوتابخانەی کۆرکۆران بۆ ھونەر و دیزاین | movement = | patrons = | awards = | spouse = | partner = }} '''مەلیحە ئەفنان''' ({{بە عەرەبی|مليحة افنان}}؛ ٢٤ی ئازار ١٩٣٥ – ٦ کانوونی دووەمی ٢٠١٦) ھونەرمەندێکی [[فەلەستین]]ی بوو.<ref name="times">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jaschinski |یەکەم=Britta |سەردێڕ=Maliheh Afnan |ناونیشان=https://www.thetimes.co.uk/article/maliheh-afnan-zmj2r6lrg07 |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[The Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Google Doodle celebrates the life of Palestinian artist Maliheh Afnan|ناونیشان=https://arab.news/r4tp7|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Arab News|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230327124736/https://www.arabnews.com/node/1888606/media|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیان == مەلیحە لە شاری [[حەیفا]]ی فەلەستن لە دایک و باوکێکی بە ڕەچەڵەک [[ئێران]]ی لەدایکبووە. مەلیحە کوڕی کچەزای [[بەھائوڵڵا]]یە، پڕۆفیسۆری [[ئایینی بەھایی]] بووە، ھەر چەندە مەلیحە ئەندامی کۆمەڵەی ئایینی بەھایی نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jaschinski|یەکەم=Britta|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Maliheh Afnan|ناونیشان=https://www.thetimes.co.uk/article/maliheh-afnan-zmj2r6lrg07|وێبگە=[[The Times]]}}</ref> مەلیحە ئەفنان لە ساڵی ١٩٤٩ لەگەڵ خانەوادەکەی خۆی بەرەو [[بەیروت]] ڕۆیشتن. دواتر لە [[زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت]] لە بەشی ھونەرە جوانەکان وەرگیرا لە قوتابخانەی کۆرکۆران بۆ ھونەر و دیزاین لە [[واشنتۆن]]، ئەفنان لە ساڵانی ١٩٦٣ تا ١٩٦٦، لە [[کوێت]] ژیاوە، دواتر لە ١٩٦٦ تا ١٩٧٤ لە بەیروت ژیاوە، لە ١٩٧٤ تا ١٩٩٧ لە پاریس ژیاوە، کاتێک چوو بۆ [[لەندەن]].<ref name=shabib>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lawrieshabibi.com/artists/142-maliheh-afnan/overview/ |سەردێڕ=Maliheh Afnan |بڵاوکەرەوە=Lawrie Shabib gallery}}</ref> کارەکانی ئەفنان بەشێوەیەکی سەرەکی لە وڵاتی فەڕەنسا و لەندەن نمایش کرا. یەکەم نمایشیی تاکە کەسی بوو، لە گەلەرییەک بوو لە شاری [[بازل]] لە ساڵی ١٩٧١، لەلایەن ھونەرمەندی ئەمریکی مارک تۆبی ڕێکخرابوو. کۆکراوەی کارەکانی لە [[مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر]]ە لە شاری [[نیویۆرک]]، مۆزەخانەی بەریتانیا لە لەندەن، کۆکراوەی ھونەری نووسراو لە [[ئەڵمانیا]]، پەیمانگای جیھانی عەرەبی لە پاریس و کۆکراوەی بانکی BAII لە پاریس.<ref name=shabib/><ref name=asiapacific/> لە لەندەن لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.<ref name=asiapacific>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://artasiapacific.com/News/MalihehAfnan19352016 |سەردێڕ=Maliheh Afnan (1935–2016) |ئیش=ArtAsiaPacific |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٦|دوایین=Masters |یەکەم=HG}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فەلەستین|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٦]] [[پۆل:ھونەرمەندانی پاریس]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت]] ses3m05nujtllm3m5pivxrtbkljzi7a ڤالانتینا کۆرتس 0 185640 1695342 1407061 2026-10-26T22:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695342 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ڤالانتینا کۆرتس|image=Valentina Cortese1941.png|caption=کۆرتس لە شانۆگەری ١٩٤٢|alias=Valentina Cortesa|birth_date={{Birth date|df=yes|1923|1|1}}|birth_place=[[Milan]], [[Lombardy]], Italy|death_date={{Death date and age|df=yes|2019|7|10|1923|1|1}}|death_place=میلان، لۆمباردی، ئیتاڵیا|occupation=خانمەکتەر|years_active=١٩٤١ بۆ ١٩٩٣}}'''ڤالانتینا کۆرتس''' (لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٣ بۆ ١٠ تەمموزی ٢٠١٩) خانمەکتەرێکی ئیتاڵی بوو بەھۆی کارەکانی لە فیلم پاڵێورا بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین خانمەکتەری پشتگیریکەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 47th Academy Awards (1975) Nominees and Winners|ناونیشان=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1975|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2019/jul/10/valentina-cortese-obituary|سەردێڕ=Valentina Cortese obituary|دوایین=Bergan|یەکەم=Ronald|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٩|دوایین٢=Lane|یەکەم٢=John Francis|زمان=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons category-inline}} * {{IMDb name|0181305}} {{Navboxes|title=خەڵاتەکان|list={{BAFTA Award for Best Supporting Actress}} {{Nastro d'Argento Best supporting Actress}} {{National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actress}} {{New York Film Critics Circle Award for Best Supporting Actress}}}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|ئیتالیا|شانۆ|ژن|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Valentina Cortese}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٩]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئیتاڵی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی میلان]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەرە پشتگریکەرەکان لە بردنەوەی خەڵاتی ئەکادیمی بەریتانی بافتا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ناسترۆ دی ئەرجێنتۆ]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئیتاڵییەکان لە سەدەی بیستەم]] gqhmm2065jdic8hyldx2vhvhn26ckyg ژۆو یون 0 185762 1695185 1543518 2026-10-26T16:37:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695185 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|image=Zhou Yun in Gone with Bullet.jpg|organization=|awards=<!-- {{Awards|award= |year= |title= }} -->|relatives=|parents=|children=2|partner=|spouse={{marriage|[[Jiang Wen]]|2005}}|movement=|party=|television=|notable_works=|known_for=|agent=|years_active=2000–present|caption=لە ٢٠١٤|occupation=Actress|alma_mater=[[Central Academy of Drama]]|death_cause=|death_place=|death_date=<!-- {{death date and age|}} -->|birth_place=[[وێنژۆو]], [[ژێیجیانگ]], چین|birth_date={{birth date and age|1978|12|17|df=y}}|other_names=Zhou Sila ({{lang|zh|周斯拉}})|birth_name=|native_name_lang=zh|native_name=周韵|name=ژۆو یون|signature=}}'''ژۆو یون''' (بە چینی: لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٧٨) خانمەکتەرێکی چینیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zhou Yun|ناونیشان=http://chinesemov.com/info/character/Zhao-Yun.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٤|ئیش=chinesemov.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Actress Zhou Yun travels back in time|ناونیشان=http://www.china.org.cn/photos/2010-12/29/content_21639073.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٤|ئیش=[[China.org.cn]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Actress Zhou Yun in style|ناونیشان=http://www.china.org.cn/photos/2010-12/15/content_21547901.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٤|ئیش=China.org.cn}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Actress Zhou Yun in Style|ناونیشان=http://www.womenofchina.cn/html/womenofchina/report/123332-1.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٤|ئیش=[[womenofchina.cn]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627005253/http://www.womenofchina.cn/html/womenofchina/report/123332-1.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1497874}} {{Nva|list={{Asian Film Award for Best Supporting Actress}}|title=خەڵات}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|تەلەڤیزیۆن|ژن|ژیاننامە|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Zhou Yun}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:خانمەکتەرانی وێنژۆو]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی ناوەندی ئەکادیمیای دراما]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە چین]] [[پۆل:خانمەکتەرانی چین لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:باشترین خانمەکتەر لە بردنەوەی خەڵاتی فیلمی ئاسیا]] fk4qowh4mgk9uvl9q6i8zhe6y0y2kuf ژیان بەدەم زریانەوە 0 186523 1695189 1407028 2026-10-26T16:38:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695189 wikitext text/x-wiki {{ئز}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو=ژیان بەدەم زریانەوە |وێنە=ژیان بەدەم زریانەوە یەک.jpg |ناوی بنەڕەتی= |دانەر=[[تەیفوور بەتحایی]] |لێکۆڵەر= |زمان=[[ئەردەڵانی]] {{ھن}} سۆرانی |وڵات=[[کوردستان]] |زنجیرە= |بابەت=[[ڕۆمان]] |جۆری ئەدەبی= |بڵاوکەرەوە= |دەرچوون=١٩٩٣ |مێژووی دەرچوون= |وەرگێڕ= |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو= |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان= |وێنەگر= |دیزاینەری بەرگ= |جۆری چاپ=چاپ {{ھن}} ئەلکترۆنی |ژمارەی پەڕە=١٠٥ |پێوانە= |کێش= |پێشتر= |دواتر= }} '''ژیان بەدەم زریانەوە''' [[ڕۆمان]]ێکی [[کوردی]]یە لە نووسینی [[تەیفوور بەتحایی]]. بۆ یەکەمجار ساڵی ١٩٩٣ لە [[ستۆکھۆڵم]] بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژیان بە دەم زریانەوە|ناونیشان=https://taifor.se/jyan-badam/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=TAIFOR|زمان=fa-IR}}</ref> [[پەڕگە:ژیان بەدەم زریانەوە.jpg|وێنۆک|ڕووبەرگی چاپی یەکەم]] [[پەڕگە:Jiyan bedem ziryanewe.jpg|وێنۆک|بەرگی پشتەوەی چاپی یەکەم]] == ناوەرۆک == چیمەن کچێکی خەڵکی شاری [[سنە]]، داوی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]] و چۆڵکردنی شار لەلایەن [[پێشمەرگە]]وە لەگەڵ پێشمەرگە دەکەوێت و دەبێتە ھاوڕێی خەبات. لە ڕێگەی چیرۆکی چیمەنەوە، بارودۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتیی ئەوکاتی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و نەورۆزی خوێناوی سنەیش، دەکەوێتە بەر باس.<ref>[https://jineftin.krd/2020/10/03/ڕۆمان-و-جەنگ/ خوێندنەوەیەک بۆ ڕۆمانی"ئەسپەنجیر"ی تەیفوور بەتحایی،] ژنەفتن، شەریف فەلاح، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠</ref> == کەسایەتییەکان == * چیمەن * سیامەک * حەمەڕەش * حاجی مونسوور * کاک شەریف * ئامە * شوانە * شیرین * مزێ * جەماڵ * حەسەن * خەلیل * نازێ * مرواری * حەمە غەریب * مەعسوومە * ژیان == چاپەکان == * چاپی یەکەم: (بەرگی یەکەم) ١٩٩٣ لە [[سوید]] * چاپی دووەم: (بەرگی یەک و دوو) ٢٠١٩ == وەرگێڕانەکان == * ژیلا فەرەجی بەرگی یەک و دووی ڕۆمانەکەی بە ناوی «زندگی در باد» وەرگێڕاوەتە سەر [[فارسی]] و ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن چاپەمەنیی ناوەندی فەرھەنگیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە [[لەندەن]] بڵاو کراوەتەوە. == کورتە == {{quote| ئەوەڵ دەفعە باوکم قسەی جمھووری کوردستانی بۆم کرد. ئەوایل ئینقلاب بوو. گشت شارەکان پڕ بوو لە مەقەڕ حیزب و سازمان جۆراوجۆر. منیش گەرەکم بوو بم بە ئەندامی چریکە فیدایییەکان. چەن ڕۆژ ئەچووم بۆ لایان. شەوێک باوکم پرسی "چ خەوەرە؟" منیش بە شۆخی وتم ھەر لە سفحاو ھەرتا ئێوارە یەکسەر قسە ئەکەین، وەلێ گشتی بە فارسییە. نە بەحسی کوردە و نە کوردستان. ئەیژی ئەیرە مەحەلەیەک لە تارانە. ئەو وەختە باوکم داستان شۆڕشی کورد و جمھووری بۆم گەڕانەو. ھەرتا ئەو وەختە ھەر نەمژنەفتوو چتێک بەم جۆرە بووگە. وەک بێژی مەردم ئەترسیان قسەی بکەن. " ڕۆڵە ئەگەر کەسێک گەرەکی بێ لە کورسانا موبارزە بۆ ئەوسەر دونیا بکا بۆ حقۆق مللەت کورد ھەوڵ نا، ڕۆژێک جێ تێڵێ و ئەچێ. ئەگەر گەرەکتە لە تەک ئەو خەڵکا زینگی بکەی، ئەشێ ھەوڵ بۆ ئەو بەی". کەفتمە شوێن قسەی باوکم، لەبەر ئەوەسە قاچم بە ئاسمانەو بەسیاگەسەو.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:تەیفوور بەتحایی]] 9826dzy75x9a807ugfzc8xxq6zxin42 ژیاننامەی ژنانی نموونەیی 0 186738 1695196 1532464 2026-10-26T16:39:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695196 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | name = ژیاننامەی ژنانی نموونەیی | image = LieNuZhuan.jpg | caption = | author = [[لیو سیانگ (زانا)|لیو سیانگ]] | title_orig = {{noitalics|列女傳}} (لیێ-نو ژوان) | country = چینی دێرین، [[ئیمپراتۆریەتی ھان]] | language = [[Classical Chinese]]:: چینی کلاسیکی | subject = | genre = ژیاننامە | pub_date = c. 18 BCE }}'''ژیاننامەکانی ژنانی نمونەیی''' ( بە چینی:列女傳; خوێندنەوە: لیێ-نو ژوان) کتێبێکە لەلایەن زانای ئیمپراتۆریەتی ھان لیو سیانگەوە گەشەی پێدراوە، کە تیایدا ژیاننامەی ١٢٥ ژنی نموونەیی تیایە کە لە مێژوویی دێرینی چین ژیاون، کە کتێبەکە پشت بە سەرچاوە مێژوویەکانی وەک (تۆماری مێژوویی بەھار و پایز، زوۆ ژوان، شیجی) دەبەستێت == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١}} * Carlitz, Katherine. (1991). "The Social Uses of Female Virtue in Late Ming Editions of ''Lienu Zhuan''." ''Late Imperial China'' 12.2: 117-48. * Raphals, Lisa. (1998). ''Sharing the Light: Representations of Women and Virtue in Early China''. SUNY Press. * O'Hara, Albert Richard, tr. (1945). ''The position of woman in early China: according to the'' Lieh nu chuan, ''"The biographies of Chinese women"''. Washington, DC: Catholic University of America Press. 1955 reprint. Hong Kong: Orient Publishing Co. 1980 reprint. Westport, CT: Hyperion Press. <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikisource|zh:列女傳|''Lienü Zhuan''}} * [http://www2.iath.virginia.edu/xwomen/ ''Lienü Zhuan''], زانکۆی ڤێریجینا * [http://www.chinaknowledge.de/Literature/Historiography/lienvzhuan.html ''Lienü Zhuan''], زانستنامەی-چین {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژن|ژیاننامە|چاند}} {{پۆلی کۆمنز|Biographies of Exemplary Women}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:دەقەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:دەقە چینییە کلاسیکەکان]] [[پۆل:وێژەی ئیمپراتۆریەتیی ھان]] [[پۆل:کتێبەکان لە سەدەی ١ەمی پێش زایین]] [[پۆل:ژنان لە چین]] [[پۆل:ژیاننامە فەرھەنگییەکانی ژنان]] [[پۆل:مێژووی کۆمەڵایەتیی چین]] nozhc71ik3itfam8sc74ph1jjs9nosz سیروان خەسرەوی 0 187068 1695467 1585348 2026-10-27T05:23:39Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695467 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = سیروان خەسرەوی | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|١٩٨٢|٧|٢٦}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێران]] | occupation = {{flatlist| * گۆرانیبێژ * ئاوازدانەر * بەرھەمھێنەری گۆرانی }} | genre = {{flatlist| * [[پۆپی ڕۆک]] * ڕۆک * [[ئێلیکترۆپۆپ]]}} | instrument = {{flatlist| * پیانۆ * گیتار *[[سینتسایزەر]]}} | label = OTOEPHUE<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=OTOEPHUE Official Website |ناونیشان=https://www.otoephue.com/#about:~:text=We%20work%20with%20artists%20such%20as%20Sirvan%20Khosravi |وێبگە=OTOEPHUE |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260215191721/https://www.otoephue.com/#about:~:text=We%20work%20with%20artists%20such%20as%20Sirvan%20Khosravi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٦ |url-status=dead }}</ref> | years_active = ٢٠٠١–ئێستا | associated_acts = {{hlist| [[زانیار خەسرەوی]] | [[کاوە یەغمایی]] |[[ئینریکێ ئیگلێسیاس]]| [[یاس (گۆرانیبێژ)|یاس]] }} | website = {{url|sirvankhosravi.com}} | module = {{Infobox person | embed = بەڵێ | height = ١٨٠ سانتیمەتر | relatives = {{unbulleted list|زانیار خەسرەوی (برا)}} }} }} '''سیروان خەسرەوی''' ({{بە فارسی|سیروان خسروی}}؛ لەدایکبووی ٢٦ی تەممووزی ١٩٨٢) گۆرانیبێژ، ئاوازدانەر و بەرھەمھێنەری گۆرانی کوردە. ئەو گۆرانی بۆ ھونەرمەندە جۆراوجۆرەکان وەکوو [[زانیار خەسرەوی]]، برا بچووکترەکەی، کە یەک گۆرانیبێژ و گۆرانینووسە، بەرھەم ھێناوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=بیوگرافی سیروان خسروی + عکس‌های جدید و جذاب او|ناونیشان=https://www.sarpoosh.com/biography/actors-artists/sirvan-khosravi.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=sarpoosh|زمان=fa}}</ref> ئەو لە ساڵی ٢٠٠٥ لە دوای بڵاوکردنەوەی یەکەمین ئەلبومەکەی بە زمانی فارسی بە ناوی «تۆ خەیاڵت کرد بڕۆی» ناوبانگی کرد.<ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.sirvankhosravi.com/ وێبگەی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210723100149/https://www.sirvankhosravi.com/ |date=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ }} * [https://instagram.com/sirvankhosravi?utm_medium=copy_link سیروان خەسرەوی] لە [[ئینستاگرام]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|ئێران|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Sirvan Khosravi}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی]] [[پۆل:پیانۆژەنەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە کوڕەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژەنیارانی ئێرانی]] [[پۆل:گیتارژەنانی ئێرانی]] [[پۆل:گیتارژەنەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] 7nsqjqvkl5g17q893k6g85r0b6n1tcq ژێن چوان 0 187130 1695255 1532555 2026-10-26T19:38:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695255 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''چێن چوان''' پزیشکێکی سەدەی حەوتەمی چینی بوو، لە ٦٤٣، ئاماژەی بە نیشانەکانی تێنوبوون، وە شیرینی [[میز]] داوە لە [[شەکرە]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * فەرھەنگی مێژووی پزیشکی لەلایەن ئەنتۆن سباستیان، لاپەرە ٢٤٩، کتێبی [[گووگڵ]][https://books.google.com/books?id=f70MZLHwvp0C&pg=PA249&dq=dictionary+of+medical+chen+chuan] {{تووڵی دەروازە|چین|پزیشکی|4=ژیاننامە|5=مێژوو}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پزیشکە چینییەکان لە سەدەی ٧ەمی زایینی]] 8wts9r5rgp3elzegtqham0ppnppooy6 زانیار خەسرەوی 0 187192 1695420 1576614 2026-10-27T04:18:05Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695420 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = زانیار خەسرەوی | image = | image_size = 250px | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|١٩٨٥|٤|٢٢}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێران]] | occupation = {{flatlist| * گۆرانیبێژ * ئاوازدانەر * گۆرانینووس * ڕێکخستنکەر}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{flatlist| * [[پۆپ]] * [[ڕاپ]] * [[ئێلێکترۆپۆپ]]}} | instrument = {{flatlist| * پیانۆ * کەیبۆرد}} | label = OTOEPHUE<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=OTOEPHUE Official Website |ناونیشان=https://www.otoephue.com/#about:~:text=We%20work%20with%20artists%20such%20as%20Sirvan%20Khosravi |وێبگە=OTOEPHUE |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260215191721/https://www.otoephue.com/#about:~:text=We%20work%20with%20artists%20such%20as%20Sirvan%20Khosravi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٦ |url-status=dead }}</ref> | years_active = ٢٠٠٨–ئێستا }} }} '''زایار خەسرەوی '''({{بە فارسی|زانیار خسروی}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٨٥)<ref name="musicboard1">فرید توفیقی.&#x20;</ref> گۆرانیبێژ، ئاوازدانەر، گۆرانینووس و ڕێکخستنکەری مۆسیقای کوردە. ئەو یەکەمین ئەلبومی خۆی بە ناوی «٢٨» لە ساڵی ٢٠١٣ بە فەرمی بڵاوکردەوە. زانیار بە ڕەچەڵەک کوردە بەڵام لە تاران لەدایکبووە و برای بچووکی [[سیروان خەسرەوی]]، گۆرانیبێژی پۆپە.<ref name="musicema2">آرتین ولی‌اللهی.&#x20;[https://web.archive.org/web/20141103135926/http://www.musicema.com/node/190049 «I don't recognize myself as a competitor to my brother Sirvan Khosravi»]&#x20;&#x200E;(فارسی)&#x200E;.&#x20;</ref><ref name="musicema1">[https://web.archive.org/web/20141023011242/http://www.musicema.com/node/195781 «از صبح امروز و در سراسر کشور؛ نخستین آلبوم «زانیار خسروی» با نام «28» منتشر شد»]&#x20;&#x200E;(فارسی)&#x200E;.&#x20;</ref><ref name="beeptunes1">[https://web.archive.org/web/20141026073219/http://beeptunes.com/artist/8247162/ «زندگینامه و آثار زانیار خسروی»]&#x20;&#x200E;(فارسی)&#x200E;.&#x20;</ref> زانیار ھەروەھا تا ئێستا وەکوو ئەکتەر لە دوو فیلمی ئێرانیدا بەشداری ھەبووە.<ref name="bartarinha1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bartarinha.ir/fa/news/18480/%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |سەردێڕ=«زانیار خسروی: خوانندگی برایم جدی‌تر است. |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6TvoIKxoS?url=http://www.bartarinha.ir/fa/news/18480/%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="yjc1">[ «تصویربرداری «عشق تعطیل نیست» از اوایل هفته آینده آغاز می‌شود/ زانیار خسروی و بهنوش بختیاری به این مجموعه پیوستند»]{{بەستەری مردوو|url=http://www.yjc.ir/fa/news/5020546/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A2%DB%258 |date=تەممووزی ٢٠٢٢ }}&#x20;&#x200E;(فارسی)&#x200E;.&#x20;</ref> یەکەمین بلیتەکانی کۆنسێرتەکەی لە کەمتر لە دوو ڕۆژ فرۆشان، کە بوو بە ھاندەر بۆ بەرەوپێشچوونی کارەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.starbino.com/6284/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C.html|سەردێڕ=فروش بلیط‌های اولین کنسرت در کمتر از دو روز|وێبگە=starbino|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210722154735/https://www.starbino.com/6284/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Xaniar Khosravi}} * {{فەیسبووک|XaniarKhosravi}} * {{ئینستاگرام|xaniarkhosravi}} * [https://open.spotify.com/artist/6HVKy4AVSRqEBgprGoDlKt زانیار خەسرەوی] لە [[سپاتیفای]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|ئێران|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی تاران]] seoz26eg0fv1a10k1056c6jt0j0kncq ژێنگ ژو 0 187263 1695258 1532557 2026-10-26T19:39:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695258 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{+R}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژێنگ ژو''' (鄭注) فەرمانبەرێکی حکومەتی [[ئیمپراتۆریەتی تانگ|تانگ]] بوو، دواتر بوو بە ڕاوێژکارێکی متمانە پێکراوی [[ئیمپراتۆر وێنزۆنگ]]، بەھۆی ئەو چارەسەرانەی بۆ ئیمپراتۆری دابین دەکرد لەکاتی نەخۆشییەکانی == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|چین|پزیشکی|4=ژیاننامە|5=مێژوو|6=یاسا|7=پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٨ەم]] [[پۆل:مردووانی ٨٣٥]] [[پۆل:پارێزگارەکانی باوۆجی]] [[پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی نۆیەم]] 0fl78i1db8gstq9jzrm02dtvi12ipfv گەس جۆنسن 0 187506 1695084 1694490 2026-10-26T12:08:24Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695084 wikitext text/x-wiki {{وەسف|یووتیووبەر و پێشکەشکارێکی پۆدکاستی ئەمریکی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = گەس جۆنسن | image = GusJohnsonJune2019.jpg | image_size = | caption = جۆنسن لە ''کۆڵد وەنز'' لە حوزەیرانی ٢٠١٩ | birth_name = گوزتاڤ ئێمیڵ جۆنسن | birth_date = {{birth date and age|١٩٩٥|٦|٢٠}} | birth_place = گرانتسبێرگ، [[ویسکۆنسن]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | education = زانکۆی ویسکۆنسن ستاوت | occupation = {{flatlist| * کۆمێدیان * فیلمساز * یووتیووبەر * پێشکەشکاری [[پۆدکاست]] * مۆسیقاژەن }} | years_active = ٢٠١٠–ئێستا | module = {{Infobox YouTube personality|embed=yes | subscribers = ٣٬٣٦ ملیۆن | views = ٨١٦ ملیۆن | genre = {{flatlist| * کۆمێدیا * ڕەخنەگری }} | channel_display_name = Gus Johnson | channel_direct_url = gustoonz |associated_acts = {{flatlist| * ئێدی بێرباک * سمۆش * کریتیکاڵ * سڤێن جۆنسن * نەیکی جەیکی * دروو گوودن * دانی گۆنزالێز * گراندەی * ویڵیام ئۆزمەن * مایکڵ ڕیڤز * جاکس فیلمز * ئابێلینا سەبرینا * فەیربەیرن فیلمز }} |silver_button = yes |silver_year = ٢٠١٧ |gold_button = yes |gold_year = ٢٠١٩ |stats_update = ٥ی تەممووزی ٢٠٢١ }} }} '''گوزتاڤ ئێمیڵ جۆنسن''' (٢٠ی حوزەیرانی ١٩٩٥)<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|ژمارە=١٤٠٦٦٧٢٧٤٩٠٥٨١٥٨٥٩٥|بەکارھێنەر=Gusbuckets|سەردێڕ=it is my birthday|نووسەر=Gus Danger Johnson}}</ref><ref name="Stingl"/> کۆمێدیان، فیلمساز، و مۆسیقاژەنێکی ئەمریکییە کە بە سکێچە کۆمێدییەکانی ناسراوە لە [[یووتیووب]]. == ژیانی سەرەتایی == گەس جۆنسن کوڕی دێبرا جۆنسن، ڕاھێنەرێکی ڤۆلیبۆڵ و مامۆستایەکی ئینگلیزی پێشوو،<ref name="Richie"/> و پیت جۆنسنە. جۆنسن لە گرانتسبێرگ، ویسکۆنسن گەورەبووە، لەگەڵ خوشک و براکانی: سڤێن، تۆر، و ھان، کە زۆرینەی کات ڤیدیۆیان لەگەڵدا دەکات. خێزانەکەی بە نەژاد نەرویجی و سوێدین.<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|دوایین١=Klein |یەکەم١=Ethan |سەردێڕ=Gus Johnson – H3 Podcast #112 |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=T72kZUx18Yo |وێبگە=YouTube |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|دەقە=٤}}</ref> لە قوتابخانەی ناوەندیدا، جۆنسن «چەند سکێچێکی گەمژانە کە منداڵ بە پێکەنیناوی دادەنێن»ی تۆمارکرد.<ref name="Richie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Richie, Jonathan|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=http://www.burnettcountysentinel.com/news/local-youtube-creator-honed-skill-in-town-and-in-college/article_00eb20c8-699b-11e8-b20f-179a97c81965.html|سەردێڕ=Local YouTube creator honed skill in town and in college|ئیش=Burnett County Sentinel|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181020102330/http://www.burnettcountysentinel.com/news/local-youtube-creator-honed-skill-in-town-and-in-college/article_00eb20c8-699b-11e8-b20f-179a97c81965.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢٠١٣دا، ھەڵبژێردرا بۆ بوون بە پارێزگاری باجەر بۆیس ستەیت<ref name="bbs">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.badgerboysstate.com/governors/|سەردێڕ=Badger Boys State Governors|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723115713/http://www.badgerboysstate.com/governors/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ٢٠١٤دا، خوێندنی دواناوەندی لە قوتابخانەی دواناوەندی گرانتسبێرگ تەواوکرد. لە زانکۆی ویسکۆنسن ستاوت خوێندنی تەواوکرد و بڕوانامەیەکی لە نەخشاندنی شادیھێنەری سینەمای دیجیتاڵدا بەدەستھێنا.<ref name="Seliger">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Powers|یەکەم=Pam|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.uwstout.edu/about-us/news-center/graduates-social-media-comedy-sketches-viewed-billion-times|سەردێڕ=Graduate's social media comedy sketches viewed a billion times |بڵاوکەرەوە=[[University of Wisconsin-Stout]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> دواتر ماڵی گواستەوە بۆ [[لۆس ئانجلەس]] لەگەڵ یووتیووبەری ھاوڕێی ئێدی بێرباک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Wentland |یەکەم١=Emilee |سەردێڕ=All Gussied up for Viral Laughs |ناونیشان=https://volumeone.org/articles/2018/06/04/207750-all-gussied-up-for-viral-laughs |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=VolumeOne |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == پیشە == جۆنسن کەناڵی یووتیووبەکەی لە ٢٠١٠دا دەستپێکرد بە ڤیدیۆی، «گۆرانییەکەی ئیەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=OEeRY510Yq4|سەردێڕ=Ian's Song (original – by Gus)|دوایین=Johnson|یەکەم=Gus|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دواتر دەستیکرد بە دروستکردنی ڤیدیۆی میم کە خۆی و ھاوڕێکانی تێیدا بەژداربوون، کە بەرەبەرە بەناوبانگتر دەبوون. یەکەم ڤیدیۆی کە بەناوبانگبوو ڤیدیۆی «چۆنییەتی بەدەستھێنانی خواردنی خۆڕایی لە سەبوەی» بوو، کە ٢٬٨ ملیۆن بینەری ھەیە لە ڕێکەوتی تەممووزی ٢٠٢١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=XURrUd9SD08|سەردێڕ=How To Get Free Food From Subway – Gus Johnson|دوایین=Johnson|یەکەم=Gus|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> جۆنسن مۆسیقا و گۆرانیشی لە یووتیووب بڵاوکردووەتەوە لە سەرەتای پیشەکەیەوە. ئەلبومی ''میلە بروسکەکان و بنمیچە تکەکردووەکان''ی بڵاوکردەوە لەگەڵ جۆو دوماسی ھاوڕێی لە ٢٠١٥، و ئەلبومی ''کورسییە شامپەینییەکان''ی بڵاوکردەوە لە ٢٠١٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://genius.com/albums/Gus-johnson/Champagne-seats|سەردێڕ=Champagne Seats Gus Johnson|وێبگە=Genius.com}}</ref> لە ٢٠١٧دا، جۆنسن [[پۆدکاست]]ێکی لەگەڵ ئێدی بێرباکی ھاوڕێی دروستکرد بەناوی ''باشە قسە دەکەم''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk|سەردێڕ=Childhood Stories We Tried to Suppress / Okay, I'll Talk Ep. 7 – Ok, I'll Talk|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210723142914/https://www.owltail.com/podcast/QmStV-Ok-Ill-Talk|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دووانەکە گواستیانەوە بۆ باکووری ناوەڕاستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە لۆس ئانجلەس<ref name="Stingl">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Stingl|یەکەم=Jim|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.jsonline.com/story/news/columnists/jim-stingl/2018/05/25/small-town-dude-makes-living-posting-funny-videos-millions-view/636943002/|سەردێڕ=Small town dude makes a living posting funny videos for millions to view worldwide |ئیش=Milwaukee Journal Sentinel|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> و پەخشێکی نوێیان دروستکرد، ''پۆدکاستەکەی گەس و ئێدی''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gus & Eddy – YouTube|ناونیشان=https://www.youtube.com/channel/UC9q4FW3t7AasK7o49C-Mq6w|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=[[YouTube]]}}</ref> ئەم پۆدکاستە ھاوشێوەی ''باشە قسە دەکەم''ە، و جارجار میوانیش بانگێشت دەکەن. لە کۆتایییەکانی ٢٠١٧دا، جۆنسن دەستیکرد بە کۆمێدیای دوورودرێژ، بە بەکارھێنانی کیکستارتەر بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ زنجیرەیەکی کۆمێدی لەناو یاریگایەکی گۆڵفی ڕوخاو بەناوی «پار ٩».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Gutelle |یەکەم١=Sam |سەردێڕ=YouTube Comedian Gus Johnson's 'Par 9' Web Series Arrives For Fast-Growing Audience |ناونیشان=https://www.tubefilter.com/2017/09/22/gus-johnson-par-9/ |وێبگە=Tubefilter |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، جۆنسن پاڵێورا بۆ ١١یەمین خەڵاتەکانی شۆرتی بۆ باشترین کۆمێدیانی یووتیووب.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shortyawards.com/11th/gusbuckets|سەردێڕ=Gus Johnson – The Shorty Awards|وێبگە=shortyawards.com|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٩دا، کەناڵەکەی جۆنسن گەیشت بە ١ ملیۆن سەبسکرایبەر لە یووتیووب لەکاتی دەرکەوتنی لە ''پۆدکاستی ئەیچ ٣''. بەھۆیەوە ڤیدیۆکی بڵاوکردەوە بەناوی «سپاس بۆ ١ ملیۆن»، کە تێیدا سپاسی ھەموو کەسەکان دەکات کە یارمەتی داون. لە ٢٠١٩دا، ڕێکەوتنامەیەکی لەگەڵ ڤیاکۆم واژووکرد بۆ ئەوەی بەرھەم دروستبکات بۆ کۆمێدی سێنتراڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Bouma |یەکەم١=Luke |سەردێڕ=Viacom Is Creating New Original Shows for YouTube, Hulu, and Facebook |ناونیشان=https://www.cordcuttersnews.com/viacom-is-creating-new-original-shows-for-youtube-hulu-and-facebook/ |وێبگە=Cord Cutters News |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> بەھۆیەوە کەناڵەکەی زیاتر گەشەی کرد و ڤیدیۆی «سپاس بۆ ٢ ملیۆن»ی بڵاوکردەوە لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠. دواتر ڤیدیۆی «سپاس بۆ ٣ ملیۆن! (پرسیار و وەڵامەکان)»ی بڵاوکردەوە لە ١ی ئازاری ٢٠٢١. == دیسکۆگرافی == === ئەلبومە ستۆدیۆیییەکان === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:17em;"| ناو ! scope="col" style="width:18em;"| وردەکارییەکان |- ! scope="row"| ''کورسییە شامپەینییەکان'' | * ڕێکەوتی بڵاوبوونەوە: ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩ * نیشان: خۆی بڵاوی کردووەتەوە * جۆرەکان: دابەزاندی دیجیتاڵ |- ! scope="row"| ''میلە بروسکەکان و بنمیچە تکەکردووەکان''{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ جۆو دوماس)}} | * ڕێکەوتی بڵاوبونەوە: ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ * نیشان: خۆی بڵاوی کردووەتەوە * جۆرەکان: دابەزاندنی دیجیتاڵ |} === تاکەکان === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:14em;"| ناو ! scope="col" style="width:1em;"| ساڵ ! scope="col"| ئەلبوم |- ! scope="row"| «گۆرانییەکەی ئیەن» | ٢٠١٠ | rowspan="22" {{N/A}} |- ! scope="row"| «من وازم ھێناوە» | ٢٠١٣ |- ! scope="row"| «پەنیرەکە فابریزاوی بکە» | ٢٠١٦ |- ! scope="row"| «بۆستە لە ژەنینی پیانۆ گشتییەکە» | rowspan="6" | ٢٠١٧ |- ! scope="row"| «ئەو [[ماریوانا]] خراپە مەخۆ» |- ! scope="row"| «کاتێک ڕادیۆکە کار ناکات»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ تایلەر نۆ)}} |- ! scope="row"| «جگەرە دەخۆم»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ سڤێن جۆنسن)}} |- ! scope="row"| «من چاکەت لەبەر ناکەم» |- ! scope="row"| «کەس خوێ ناکرێت» |- ! scope="row"| «من پشیکەیەکی ماڵی گەمژەم و ئەمەوێت ڕوەکەکانت بخۆم» | rowspan="7" | ٢٠١٨ |- ! scope="row"| «میزکردن بە کورسییەکەدا»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ ئابێلینا سەبرینا)}} |- ! scope="row" | «من پیاوێکی پێگەیشتووم بە بەشداربوونێکی تەلەفۆنییەوە» |- ! scope="row"| «کاتێک شیر لەماڵەکەدا نەماوە» |- ! scope="row"| «تۆ کوڕێکی زۆر باشیت» |- ! scope="row"| «ھاوڕێکانی دواناوەندیت کە باوەڕیان بە ڕێکخستەی قووچەکی ئەکرد»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ ئابێلینا سەبرینا)}} |- ! scope="row"| «سپاس بۆ تۆ ستیفن ھیڵنبێرگ» |- ! scope="row"| «گۆرانی یوکەلێلێی کچە پێست سپییەکە» | rowspan="6" | ٢٠١٩ |- ! scope="row"| «سێکس زۆر خراپە بۆت»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ سڤێن جۆنسن)}} |- ! scope="row"| «ئەم ڤیدیۆیە بۆ لابردنی باجەکانمە» |- ! scope="row"| «کۆتا شۆرتەکانی دواناوەندیم لەناوچوون» |- ! scope="row"| «ھاوڕێکانت کە دوای دواناوەندی ھاوسەرگیری دەکەن»{{ھن}}{{بچووک|(لەگەڵ ئابێلینا سەبرینا)}} |- ! scope="row"| «لەزگەی کاغەز» |- ! scope="row"| «دەمەوێت لە خانوویەکی سکاڕیمدا بژیم» | ٢٠٢١ | {{N/A|تاکە گۆرانییەکی بێ ئەلبوم}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{youtube|u=gustoonz}} * {{IMDb name|9192776}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Gus Johnson (comedian)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان]] [[پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی]] [[پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان]] ot1xateka4bk8rijwhdwomfaq5p4of4 ڤاندێ ماتەرەم 0 187601 1695352 1407063 2026-10-26T22:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ھیندستان-کۆلکە) 1695352 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:A_rare_painting_of_our_national_song,_Vande_Mataram,_published_in_1923.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:A_rare_painting_of_our_national_song,_Vande_Mataram,_published_in_1923.jpg|وێنۆک|تابلۆیەک{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AA_rare_painting_of_our_national_song%2C_Vande_Mataram%2C_published_in_1923.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%86%DB%8C%DB%95%DA%A9 |date=ئابی ٢٠٢١ }} کە وێنای گۆرانی نیشتمانیی هیندستان دەکات.]] '''ڤاندێ ماتەرەم''' (واتە: کڕنووشت ببۆ دەبەم، دایە) شیعرێکە بەزمانی [[زمانی سانسکریت|سانسکریتی]] لەلایەن شاعیری هیندی [[بانکیم چاندرا چاتەرجی]] لە دەیەی ١٨٧٠ نووسراوە، دواتر لە ڕۆمانێکی خۆیدا بەزمانی بەنگالی بەناوی "ئەناندمات" لە ساڵی ١٨٨٢ دووبارە بەکاری هێنایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Identity Elements - National Song - Know India: National Portal of India|ناونیشان=https://knowindia.gov.in/national-identity-elements/national-song.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=knowindia.gov.in|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210711081731/https://knowindia.gov.in/national-identity-elements/national-song.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vande Mataram was in Sanskrit, AG clarifies|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/vande-mataram-was-in-sanskrit-ag-clarifies/article19273333.ece|newspaper=The Hindu|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|issn=0971-751X|زمان=en-IN|یەکەم=Staff|دوایین=Reporter}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦، شیعرەکە بۆیەکەمینجار بەشێوەی گۆرانی لەلایەن [[ڕابیندرانات تاگۆر]] وترا.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Song|ناونیشان=https://knowindia.gov.in/national-identity-elements/national-song.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=knowindia.gov.in|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210711081731/https://knowindia.gov.in/national-identity-elements/national-song.php}}</ref><ref name="Eck2012p95">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Diana L. Eck|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uD_0P6gS-vMC|سەردێڕ=India: A Sacred Geography|بڵاوکەرەوە=New York: Random House (Harmony Books)|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٨٥-٥٣١٩٠-٠|پەڕەکان=٩٥–٩٧|بەستەری نووسەر=Diana L. Eck}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ١٩٣٧، دوو بڕگەی یەکەمی گۆرانییەکە کران بە گۆرانی نیشتمانی هیندی، ئەمەش بەماوەیەک بوو پێش کۆتایی هاتنی سەردەمی کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە هیندستان.<ref name="gandhi1939vm">[http://www.gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-76.pdf The National Flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316183933/http://gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-76.pdf|date=16 March 2015}}, ''The Collected Works of Mahatma Gandhi'', Volume 76, 27 June 1939, pages 68–70 with footnote 1 on page 69</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Sabyasachi Bhattacharya|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cJqfAAAAMAAJ|سەردێڕ=Bande Mataram, the Biography of a Song|بڵاوکەرەوە=Penguin Books|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-١٤-٣٠٣٠٥٥-٣|پەڕەکان=١٧–٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=S. K. BOSE|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ytOhDQAAQBAJ&pg=PT89|سەردێڕ=Bankim Chandra Chatterji|بڵاوکەرەوە=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٣٠-٢٢٦٩-٧|پەڕەکان=٨٨–٩٢}}</ref> ڕۆژی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠، ئەنجومەنی دەستووری هیندستان گۆرانی ڤاندێ ماتەرەمی بەفەرمی کردە گۆرانی نیشتمانی. لەم بۆنەیەدا، ڕاجێندرا پراساد کە یەکەم سەرۆککۆماری هیندستان بوو، وتی کە ئەم گۆرانییە هاوشانی سروودی نیشتمانی "[[جانا گانا مانا]]" بەیەکسانی ڕێزی لێدەنرێت. سەرباری ئەوانەش لە دەستووری هیندستان، هیچ ئاماژەیەک بە ناوی گۆرانی نیشتمانی نەکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=HC dismisses plea to declare 'Vande Mataram' as national anthem or song|ناونیشان=https://indianexpress.com/article/india/delhi-hc-dismisses-plea-declare-vande-mataram-national-anthem-song-5855588/|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=The Indian Express|زمان=en-IN}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=No concept of National Song in Constitution, says SC|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-concept-of-national-song-in-constitution-says-sc/story-UYFUDprZTPnLUorcQIJ6dJ.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Hindustan Times|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Vande Mataram}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:وێژەی ھیندی]] [[پۆل:دەقەکانی سانسکریت]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ھیندستان]] gg01afpsr9iyj313sixdtyvnn8hue0x کاترینا ھارت 0 188443 1695600 1533006 2026-10-27T10:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695600 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox sportsperson|headercolor=|sport=Athletics|show-medals=|medaltemplates={{Medal|Country|{{GBR}}}} {{MedalCompetition|[[Paralympic Games]]}} {{MedalBronze| [[2012 Summer Paralympics|2012 London]] |[[Athletics at the 2012 Summer Paralympics – Women's 4 × 100 metres relay|Women's 4x100&nbsp;m Relay T35-T38]]}} {{Medal|Competition|[[IPC Athletics World Championships]]}} {{Medal|Gold|[[2011 IPC Athletics World Championships|2011 Christchurch]] | 200m T37}} {{Medal|Bronze|[[2011 IPC Athletics World Championships|2011 Christchurch]] | 100m T37}} {{Medal|Bronze|[[2011 IPC Athletics World Championships|2011 Christchurch]] | 4x100m T35-T38}} {{Medal|Competition|[[IPC Athletics European Championships]]}} {{Medal|Bronze|[[2012 IPC Athletics European Championships|2012 Stadskanaal]] | 100m T37}} {{Medal|Bronze|[[2012 IPC Athletics European Championships|2012 Stadskanaal]] | 200m T37}} {{Medal|Country|{{ENG}}}} {{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}} {{Medal|Gold|[[2010 Commonwealth Games|2010 Delhi]] | [[Athletics at the 2010 Commonwealth Games – Women's 100 metres (T37)|T37 100&nbsp;m]]}}|pb=|highestranking=|paralympics=|olympics=|nationals=|regionals=|worlds=|coach=Rob Ellchuk|turnedpro=|event=200 m T36 & 100 m T37|country={{GBR}}{{ھن}}{{ENG}}|name=Katrina Hart|website=<!-- {{URL|www.example.com}} -->|weight=<!-- {{convert|}} (yyyy) -->|height=<!-- {{convert|}} (yyyy) -->|birth_place=[[Birmingham]], [[England]]|birth_date={{birth date and age|1990|5|17|df=y}}|residence=|nationality={{GBR}}|nickname=Sparrow<ref name=chan4bio>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Katrina Hart|ناونیشان=http://paralympics.channel4.com/the-athletes/athleteid=143/qa.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Channel 4}}</ref>|fullname=|birth_name=|caption=Katrina Hart at the BT Paralympics World Cup in 2009|image_size=<!--Only for images narrower than 220 pixels. -->|image=Katrina Hart.jpg|updated=8 August 2012}} '''کاترینا ھارت''' ({{بە ئینگلیزی|Katrina Hart}}؛ لەدایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٩٠) وەرزشوانێکی یارییەکانی گۆرەپان و مەیدانی [[بەریتانیا|بەریتانیایییە]]. مێدالیای زێڕی لە یارییەکانی کۆمۆنوێلت ٢٠١٠ بەدەست ھێنا لە ڕکابەری ڕاکردنی ١٠٠ مەتری T٣٧ لە سەرئاستی خانمان (تایبەت بە یاریزانانی خاوەن پێداویستی تایبەت)، بەشداری پارالمپیکی ٢٠٠٨ی [[پەکین]] کرد بەلام بەھۆی پێکانەوە لە یارییەکان کشایەوە. خاوەنی چەند مێدالیایەکە لە پالاوانێتی جیھانی خاوەن پێداویستییە تایبەتییەکان بۆ بۆ یارییەکانی گۆرەپان و مەیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Katrina Hart After The High Resolution Stock Photography and Images - Alamy|ناونیشان=https://www.alamy.com/stock-photo/katrina-hart-after-the.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.alamy.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bronze for Bath's Katrina Hart|ناونیشان=https://www.itv.com/news/westcountry/update/2012-09-05/bronze-for-baths-katrina-hart/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ITV News|زمان=en}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == ھارت لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠ لە شاری بێرمینگھام لە بەریتانیا لە دایک بووە. ھەر لە مندالییەوە بە کێشییەی تەندروستی لە دایک بوو کە نەخۆشی شەلەل دەماغی بوو. لەدوای گەورەبوونی توانی دەستبکات بە ڕاکردن بە تایبەت لە تەمەنی ١٤ ساڵی. ساڵی ٢٠٠٥ بەشداری پاڵاوانێتی نەتەوەکانی ئەورووپای کرد لە ڕاکردنی ١٠٠ مەتریT٣٧ توانی مێدالیای بڕۆنز بۆ بەریتانیا بەدەست بھێنێت بوو بە گەرنجترین ئەندامی تیمی بەریتانیا ئەو ئەنجامە تۆماربکات.<ref name="telebio">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Katrina Hart|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/paralympic-sport/paralympics-gb/8725601/Katrina-Hart-Paralympics-GB-London-2012-Olympics.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111020003834/http://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/paralympic-sport/paralympics-gb/8725601/Katrina-Hart-Paralympics-GB-London-2012-Olympics.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Daily Telegraph}}</ref><ref name="paralympicsbio">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Katrina Hart|ناونیشان=http://www.paralympics.org.uk/gb/athletes/katrina-hart|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Paralympics.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120809155854/http://www.paralympics.org.uk/gb/athletes/katrina-hart|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="commonwealthchamp2010"/> == پیشەی وەرزشی == لە ساڵی ٢٠٠٧ خێراترین یاریزانی جیھان بوو بۆ ڕاکردنی ١٠٠ مەتری T٣٧ و سێیەم کەس لە ڕاکردنی ٢٠٠ مەتری T37.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hudson|یەکەم=Elizabeth|سەردێڕ=Hart gets set|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/disability_sport/7177078.stm|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=BBC Sport|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> یەکێک بوو لە یاریزانە ھەڵبژێردراوەکانی ولاتی بەریتانیا بۆ بەشداریکردنی لە یارییەکانی پارالمپیکی ٢٠٠٨ی پەکین. لە ڕاکردنی ١٠٠ مەتری T٣٧ بەشداریکردن بەھۆی پێکانەوە پلەی حەفتەمی وەرگرت و ھەر بەھۆی پێکانەکەیەوە لە ڕاکردنی ٢٠٠ مەتریش پاشەکشەی کرد بۆیە لەم پالاوانێتییەدا نەیتوانی ھیچ مێدالیایەک بەدەست بھێنێت .<ref name="commonwealthchamp2010"/><ref name="telebio"/> دوای یارییەکان ڕوویکردە زانکۆی باس بەمەبەستی مەشقکردن. لەگەڵ ولاتەکەی بەشداری یارییەکانی کۆمۆنوێلت ساڵی ٢٠١٠ی کرد توانی لە ڕاکردنی ١٠٠ مەتری T٣٧ مەدالیای زێر بەدەست بھێنێت ئەمەش یەکەم مێدالیای زێری کاترینا بوو لە پالاوانێتییەکی گەورەدا. بە ١٤٫٧٥ چرکە مەودای پێشبڕکێکەی تەواو کرد کە تۆمارێکی نوێ بوو لە ژیانی وەرزشی خۆیدا؛ و سێ مێدالیای لە پالاوانێتی جیھانی گۆڕەپان و مەیدانی خاوەن پێداویستییە تایبەتییەکان بەدەست ھێنا کە مێدالیای زێر لە ڕاکردنی ٢٠٠ مەتریT٣٧، و دوو بڕۆنز لە ڕاکردنی ١٠٠ مەتریT٣٧ ھەروەھا ڕاکردنی T35-T٣٨ ٤x100 m شێوە جیاوازدا. ساڵی ٢٠١٢ بۆجاری دووەم بەشداری یارییەکانی پارالمپیک کرد لەگەڵ شاندنی ھەڵبژاردەکەی لە یارییەکانی پارالمپیکی لەندەن بەشدار بوو. توانی مێدالیایەکی بڕۆنز لە ڕاکردنی ٤ × ١٠٠ گواستنەوە بەھاوبەشی لەگەڵ تیمی بەریتانیا بەدەست بھێنێت . لەھەمان ساڵدا بەشداری پالاوانێتی گۆڕەپان و مەیدانی پارائەورووپای کرد و توانی لە ڕاکردنی ١٠٠ مەتری T٣٧ ھەروەھا ٢٠٠ مەتری T٣٧ مەدالیای بڕۆنز بباتەوە.<ref name="paralympicsbio"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Hart at the double at Paralympic World Cup|ناونیشان=https://www.teambath.com/2012/05/24/hart-at-the-double-at-paralympic-world-cup/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Team Bath|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802113608/https://www.teambath.com/2012/05/24/hart-at-the-double-at-paralympic-world-cup/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Katrina Hart}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] 3yy65txucm6q7pqi6jomi478lsw3aku ژو چی 0 188456 1695160 1532359 2026-10-26T16:33:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695160 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ژو چی (بە چینی:朱泚، ٧٤٢ بۆ ٧٨٤) ژەنەڕاڵێکی چینی بوو، ھەڵگەڕاوەیەکی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی تانگ بوو.. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١}} * ''[[:en:Old_Book_of_Tang|کتێبی کۆنی تانگ]]'', [http://www.sidneyluo.net/a/a16/200b.htm vol. 200, part 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226042557/http://www.sidneyluo.net/a/a16/200b.htm |date=٢٦ی شوباتی ٢٠١٤ }}. * ''[[:en:New_Book_of_Tang|کتێبی نوێی تانگ]]'', [http://www.sidneyluo.net/a/a17/225b.htm vol. 225, part 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202172701/http://www.sidneyluo.net/a/a17/225b.htm |date= ٢ی شوباتی ٢٠٠٩ }}. * ''[[:en:Zizhi_Tongjian|Zizhi Tongjian]]'', vols. [[:zh:s:資治通鑑/卷224|224]], [[:zh:s:資治通鑑/卷225|225]], [[:zh:s:資治通鑑/卷226|226]], [[:zh:s:資治通鑑/卷227|227]], [[:zh:s:資治通鑑/卷228|228]], [[:zh:s:資治通鑑/卷229|229]], [[:zh:s:資治通鑑/卷230|230]], [[:zh:s:資治通鑑/卷231|231]]. <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|ژیاننامە|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ئیمپڕاتۆرە چینییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٧٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٧٨٤]] [[پۆل:پارێزگارەکانی باوۆجی]] 8q54njys5er6ywko220p89pynxe1jga ژو ینمینگ 0 188890 1695161 1532361 2026-10-26T16:33:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695161 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{More citations needed|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ژو ینمینگ''' (بە چینی:祝允明; لەدایکبووی ١٤٦١ بۆ ١٥٢٧) [[خۆشنووس]]، [[شاعیر]]، [[نووسەر]]، ھەڵگری پۆستی فەرمی لە ئیمپراتۆریەتی مینگ، بە یەکێک لە "چوار بەھرەمەندەکەی وو" ناسرابوو، لە خۆشنووسیدا بە تایبەت ستایشکراوە بەھۆی بەھرەکانی تیایدا، == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|شیعر|ھونەرەکان|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Zhu Yunming}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦١]] [[پۆل:مردووانی ١٥٢٧]] [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:وتار نووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ]] [[پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ]] [[پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:شاعیرانی جیانگسو]] [[پۆل:نووسەرانی سوژۆو]] [[پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:ھونەرمەندانی سوژۆو]] 7z9o82ccaolbgc1hoizqrrrjzk5ndcx ژۆو وێنجینگ 0 188947 1695183 1532448 2026-10-26T16:37:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695183 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{prose|date=ئاب ٢٠٢١}} [[File:Zhou_Wenjing-Landscape.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zhou_Wenjing-Landscape.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|''وێنەی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AZhou_Wenjing-Landscape.jpg%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C400x400%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C |date=ئابی ٢٠٢١ }} سروشت'']] '''ژۆو وێنجینگ''' (بە چینی: 周文靖;) وێنەکێش بوو لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی مینگ]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> {{پۆلی کۆمنز|Zhou Wenjing|ژۆو وێنجینگ}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی فوجیان]] [[پۆل:خەڵکی پوتیان]] tpoyn2dp9nf2s4mhgsefdgzx4gi9vsn ژۆو چێن 0 188948 1695184 1532449 2026-10-26T16:37:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1695184 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر|date=ئاب ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox artist | name = ژۆو چێن | image = 'The Unfortunates' (detail), ink and color on paper by Chou Ch'en (Zhou Chen), 1516, Honolulu Academy of Arts.jpg | image_size = | alt = | caption = ''The Unfortunates'' (detail), ink and color on paper by Zhou Chen, 1516, [[Honolulu Museum of Art]] | birth_name = | birth_date = ١٤٦٠ | birth_place = [[سوژۆو]], [[جیانگسو]] | death_date = {{d-da|1535|1460}} | death_place = | spouse = | known_for = | training = | movement = | notable_works = | patrons = }} '''ژۆو چێن''' (بە چینی:周臣;، لەدایکبووی ١٤٦٠ بۆ ١٥٣٥) وێنەکێش بوو لە ناوەراستی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی مینگ]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> {{commons category|Zhou Chen}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|ژیاننامە|ھونەرەکان|}}{{China-painter-stub}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٠]] [[پۆل:مردووانی ١٥٣٥]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ]] [[پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو]] ilr560ph90uhrh04avv0k9h1irh7ipe پۆل:کۆلکەوتارەکانی فەلەستین 14 189321 1695362 822548 2026-10-26T22:59:52Z مامۆستا 39489 1695362 wikitext text/x-wiki {{پۆلی شاردراوە}} osjlzl5ylnwo8l9xjy8pnpvuz93a0gl ژنێک بەسەر منارەوە 0 190667 1695142 1407012 2026-10-26T13:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695142 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو= ژنێک بەسەر منارەوە |وێنە=ژنێک بەسەر منارەوە.jpg |ناوی بنەڕەتی= |دانەر= [[شێرزاد حەسەن]] |لێکۆڵەر= |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |وڵات=[[کوردستان]] |زنجیرە= |بابەت=[[ڕۆمان]] |جۆری ئەدەبی= |بڵاوکەرەوە= |دەرچوون= |مێژووی دەرچوون= |وەرگێڕ= |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو= |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان= |وێنەگر= |دیزاینەری بەرگ= |جۆری چاپ=چاپ {{ھن}} ئەلکترۆنی |ژمارەی پەڕە= |پێوانە= |کێش= |پێشتر= |دواتر= }} '''ژنێک بەسەر منارەوە''' [[ڕۆمان]]ێکی [[زمانی کوردی|کوردییە]] لە نووسینی [[شێرزاد حەسەن]]، بیرۆکەی ئەم ڕۆمانە لە ڕووخاندنی [[منارەی چۆلی]]یەوە سەرچاوەی گرتووە و نووسینەکەیشی پێنج ساڵی خایاندووە (٢٠٠٥–٢٠١٠). == چیرۆک == شادی قارەمانی ڕۆمانەکە، لەلایەن بەھرامی خاڵۆزایەوە [[پەردەی کچێنی]] لە دەست دەدات، داوی ئەوە بەھرام لە ڕێی قاچاغەوە ڕوو دەکاتە ھەندەران و بێ باس و ھەواڵ دەبێت و شادیش بە ناچاری لەگەڵ کۆنەپێشمەرگەیەکی شۆڕش ژیانی ھاوسەرگیری پێک دێنێت تاوەکوو نھێنییەکەی بپارێزێت. دوای چەند ساڵ ئاسەواری ژەھرخواردێکی کۆن، ھۆمەری مێردی دەکوژێت و ڕۆژێک بەھرام دەگەڕێتەوە کوردستان و پێکەوە دەکەونە قسە. شادی لە ھەوڵی پارێزگاری لە منارەی کۆنی شارەکەدایە، کە لە گەڕەکی ئەوان ھەڵکەوتووە و خاوەندەسەڵاتەکان گەرەکیانە بە مەبەستی سازکردنی مۆڵ و بینای بڵند لە جێگاکەی، خاپووری بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TV|یەکەم=CHRA|سەردێڕ=(کەوتنی ماسکەکانی پیاو لە ڕۆمانی_ژنێک بە سەر منارەوە)|ناونیشان=http://chra.tv/news/index.php/edeb/litrature/literature-article/9377-sidiq-rewandzi|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=CHRA.TV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829203801/http://chra.tv/news/index.php/edeb/litrature/literature-article/9377-sidiq-rewandzi}}</ref> == کەسایەتییەکان == * شادی * بەھرام * ھۆمەر == تایبەتمەندییەکان == ژنێک بەسەر منارەوە لە ڕێگەی بەسەرھاتی شادییەوە دۆخی ژنانی کۆمەڵگا شی دەکاتەوە. ژنێک کە سەرەڕای چەرمەسەریی زۆر خەریکە بەرگری لە ڕووخانی منارەیەک دەکات؛ ئەم منارەیە ھێمایەکە بۆ شکۆمەندی و خۆشەویستی کە لەلایەن حکوومەتێکی کوردەوە بڕیاری ڕووخانی دەدرێت و ئەوە وەک گازندەیەکە بۆ دەسەڵاتی چەندین ساڵەی کوردی؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕووبەڕوو لەگەڵ شێرزاد حەسەن دا: ئەوەی دەڕمێت منارە نییە شکۆمەندی مرۆڤە|ناونیشان=http://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=13723|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=www.zamenpress.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829212116/https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=13723}}</ref> ئەم ڕۆمانە لێکدانەوەیەکی دیکەشی بۆ دەکرێت کە شادی نوێنەری ژنی کورد نا، بەڵکوو نوێنەری تاکی کوردە کە لەلایەن بەھرام و ھۆمەرەوە (کە ناوێکی عەرەبی و فارسین) زولمی لێ دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bahrami|یەکەم=Jamshid|سەردێڕ=Jamshid Bahrami: گوڵاڵە کەمانگەر لە دیدارێکی تایبەتدا دەربارەی شێرزاد حەسەن|ناونیشان=http://denglog.blogspot.com/2011/12/blog-post_05.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Jamshid Bahrami}}</ref> == ڕەخنەکان == * شێوەنووسینێکی دووپاتەکراو و دیتراو لە باقی ڕۆمانەکانی نووسەر * سادە و ھەژاربوونی دەقەکە * ڕستە و بەندی بێمانا و ناڕێک * بێڕێزی بە ئاستی تێگەیشتنی خوێنەر * درووشمدان * لەبەرچاونەگرتنی ئەمانەتی ئەدەبی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ئەندێشە|سەردێڕ=ژنێک بەسەر منارەوە، تێکستێکی سادە و زمانێکی وێران|ناونیشان=https://www.andesha.org/?p=310|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=ئەندێشە|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829203800/https://www.andesha.org/?p=310}}</ref> * کۆتایییەکی ئاڵۆز * گێڕانەوەی زۆر * کەمیی وتووێژ * دووبارەبوونەوەی ناوەرۆکی ڕۆمانەکە لەناو خۆیدا * نووسین لە زمانی {{قت|«تۆ»وە}} کە زیاتر لە شیعردا بەکار دەبردرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژنێک بەسەر منارەیەکەوە مێژووی گەلێک دەنووسێتەوە – Denegkan|ناونیشان=http://dengekan.ca/ژنێک-بەسەر-منارەیەکەوە-مێژووی-گەلێک-د/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=en-US}}</ref> == چاپەکان == * ناوەندی ڕەنج * [[چاپەمەنیی مانگ]] * ناوەندی غەزەلنووس * ماڵی وەفایی (کۆڕۆمان) == کورتە == {{quote| ئەو چەند تنۆکە خوێنەی لە من ڕژا و چی خوێنی لەم وڵاتە بە دەستی براکان ڕژاوە خراپترین و ناشیرینترین حەقیقەتی پڕ لە درۆ و فیشاڵی ئێمە بوو، پەڵەیەکی سوور یان ڕەش کە تا دەھات دەتەنییەوە بە ڕادەیەک کە ھەر ھەموو خەڵک و خاکی داگیر کرد، برینێکی گەورە کە بوو بە تیراوە و تەشەنەی کرد و ھەر ھەموو بەھا و پیرۆزی و جوانییەکی ژەھراوی کردووە. چی پاکە پیسی کرد، ھەموو شتێکی لەم وڵاتە گۆڕی بە ھاربوون و شێتییەتی و ڕق و کینە کە تەواو ڕووح و دڵەکانی ژەنگاوی کردووە، ھیچ سەردەمێکی ئێمە ئەوەندەی ئەمڕۆکە ڕەش نەبووە، باڵەخانە بڵندەکان و پردە تۆکمەکان بناغەیان لەسەر فرمێسک و خوێنی خەڵکێکی بەشمەینەتە، نەک لەسەر بەرد و چیمەنتۆ و ئاسن.<ref>ژنێک بەسەر منارەوە، شیرزاد حەسەن، چاپەمەنیی مانگ، ٢٠١٥</ref>}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شێرزاد حەسەن}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن]] gs8rperpslkgy6hap1ndqmuw33rp1yp ژول ڕیمێ 0 191695 1695162 1446157 2026-10-26T16:33:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695162 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ژول ڕیمێ''' ({{بە فەڕەنسی|Jules Rimet}}؛ ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٨٧٣ – ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jules Rimet Biography – French football administrator|ناونیشان=https://pantheon.world/profile/person/Jules_Rimet/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=pantheon.world|زمان=canon}}</ref> کەسایەتییەکی فەڕەنسی بوو، سەرۆکی سێیەمی [[فیفا|یەکێتیی تۆپی پێی جیھان]] بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٢١–١٩٥٤، ھەروەھا سەرۆکی فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا بوو. خاوەنی جێبەجێکردنی بیرۆکەی جامی جیھانی فیفایە لە ١٩٣٠دا، پاش ئەوەی بوو بە سەرۆکی فیفا؛ و دواتریش [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتییە]]کە تا ساڵی ١٩٧٠ بە ناوی ئەوەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jules Rimet|ناونیشان=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100421729|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Oxford Reference|زمان=en|doi=10.1093/oi/authority.20110803100421729}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jules Rimet Trophy {{!}} soccer|ناونیشان=https://www.britannica.com/sports/Jules-Rimet-Trophy|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> == جامی ژول ڕیمێ == پاش ئەوەی لە ١٩٠٤دا فیفا دامەزرا، بڕیاریدا پاڵەوانییەتییەکی جیھانی ئەنجام بدات بەڵام بەھۆی ئەو بەربەست و دژایەتییانەی لێژنەی ئۆڵۆمپی نێونەتەوەیی بۆی دروست کرا نەتوانرا ئەم بڕیارە جێبەجێ بکرێت، بەڵام جارێکی دیکە لە ١٩٢١دا بیرۆکەی ئەنجامدانی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا لەلایەن ژول ڕیمێ باس کرایەوە، ھەوڵی زۆریدا بۆ ئەوەی ئەم پاڵەوانییەتییە ئەنجام بدرێت، ئەم ھەوڵانەی زیاتر بوو کاتێک بوو بە سەرۆکی سێیەمی فیفا، دواجار دوای حەوت ساڵ لە کۆبوونەوەیەکی مێژوویدا لە ٢٥ی ئایاری ١٩٢٨ ڕەزامەندی لەسەر ئەنجامدانی ئەم پاڵەوانییەتییە درا لەلایەن فیفاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كأس العالم انطلقت بفكرة (جول ريميه) في العام 1930|ناونیشان=https://www.alriyadh.com/151606|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210826183820/https://www.alriyadh.com/151606}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Jules Rimet}} {{Find a Grave|10369601}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|سیاسەت|فەڕەنسا|فیفا|وەرزش|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:سەرۆکەکانی فیفا]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٦]] 65o7o90y7vpe5xdxr6dnof28f6ilx7s ژنێکی منگن 0 191722 1695144 1407013 2026-10-26T13:39:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695144 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو= ژنێکی منگن |وێنە=خەونی جاڵجاڵۆکەکان و ژنێکی منگن.jpg |ناوی بنەڕەتی= |دانەر= [[شێرزاد حەسەن]] |لێکۆڵەر= |زمان=[[کوردی]] |وڵات=[[کوردستان]] |زنجیرە= |بابەت=کورتەڕۆمان |جۆری ئەدەبی= |بڵاوکەرەوە= |دەرچوون= |مێژووی دەرچوون= |وەرگێڕ= |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو= |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان= |وێنەگر= |دیزاینەری بەرگ= |جۆری چاپ=چاپ {{ھن}} ئەلکترۆنی {{ھن}} دەنگی |ژمارەی پەڕە= |پێوانە= |کێش= |پێشتر= |دواتر= }} '''ژنێکی منگن''' یەکێکە لە نۆڤلێتەکانی کتێبی «[[خەونی جاڵجاڵۆکەکان]] و ژنێکی منگن» لە نووسینی [[شێرزاد حەسەن]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خەونی جالَجاڵۆکەکان و ژنێکی منگن|ناونیشان=https://www.goodreads.com/work/6606177|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Goodreads}}</ref> یەکەم ڕەشنووسی کورتەڕۆمانەکە ساڵی ١٩٨٧ نووسراوە و ساڵی ٢٠٠٦ کۆتایی پێ ھاتووە. == چیرۆک == قەسابێکی کوردی خێزاندار، بەناوی مەمۆ شەیدای ژنێکی منگنی عەرەب دەبێت بەناوی لەیلا؛ لەیلا مەسیحی و خەڵکی مووسڵە و دکتۆری ددانە و بۆ ماوەیەکی کورت نیشتەجێی کوردستانە. ڕۆژێک بە ھەڵکەوت ڕێی دەکەوێتە دووکانی مەمۆ و چاویان پێک دەکەوێت. == کەسایەتییەکان == * پیرەی قەساب - مەمۆ * لەیلا * شوانە * عەبە == تایبەتمەندییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژنێکی منگنی شێرزاد حەسەن یان پیاوێکی گرگن|ناونیشان=https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88538|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=www.kurdistanpost.nu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210914184104/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88538}}</ref> == === خاڵە بەھێزەکان === * بە پێچەوانەی بەرھەمەکانی دیکەی نووسەر، باوکسالاری نابیندرێت و ھاوڕێیەتییک لەنێوان بان و کوڕدا ھەیە. === خاڵە لاوازەکان === * بێبەھاکردنی ڕەوشتی ژنان * لەژێر پێنانی میساقی پزشکی لە ڕۆمانەکەدا * تێک شکاندنی زمان و بەکارھێنانی وشەی بیانی == چاپەکان == * ناوەندی غەزەلنووس * [[چاپەمەنیی مانگ]] * دەزگای ئاراس * ماڵی وەفایی (کۆڕۆمان) == کورتە == {{quote|ژنی بە گنەگن دەیکوشتم، زرینگەیەک لە دەنگیان شێتم دەکات، دەنگێکە ھەم کزۆڵە و غەمبارە خاوەنەکەی.. ھەم پڕ ھەوەس و ئارەزووە. کاکە زەنگوڵەی چی و قووڵەقوڵی ئاوی شەربەی چی و نەوای شمشاڵی شمشاڵژەنێکی عاشقی ناگاتێ، ھەمیشە سەدای ئەو دەنگانە، دەنگی کەرخ و پڕی ئەو ژنە منگنانە لە گوێمدا تا ئەمڕۆکەش دەزرینگێتەوە، ھیچ مەل و فڕندەیەکی ئاسمان بەقەد ژنێکی منگن لای من دەنگی خۆش نییە.}} == ئەمانەش ببینە == * [[خەونی جاڵجاڵۆکەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شێرزاد حەسەن}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن]] fi0k4y8kjy9x9gmj8jgtay0fn6dg2e2 ژەنەڕاڵ شێرمان (دار) 0 192851 1695324 1547146 2026-10-26T22:33:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695324 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژەنەراڵ شێرمان''' (ئینگلیزی:) دارێکی زەبەلاحی (Sequoiadendron giganteum)ە کە دەکەوێتە دارستانی مەزنی پارکی نەتەوەیی سێکویا لە ناوچەی تولار، لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا. بە گوێرەی قەبارەکەی ئەوە گەورەترین درەختی زیندووی تاک بنەرەتییە لەسەر زەوی. تەمەنی بە نزیکەیی ٢٣٠٠ تا ٢٧٠٠ ساڵ دەخەمڵێنرێت.<ref>https://home.nps.gov/seki/learn/nature/sherman.htm</ref> لەکاتێکدا ژەنەراڵ شێرمان گەورەترین داری زیندووە، ئەوە گەورەترین داری تۆمارکراوی مێژوویی نییە داری لیندسی کریک، کە زیاتر لە ٩٠٬٠٠٠ پێ سێجا (٢٬٥٠٠مەتر سێجا) نزیکەی دوو جار قەبارەی جەنەراڵ شێرمان، لە ساڵی ١٩٠٥ بە گەردەلوولێک کەوت. ڕیدوودی کەناری گەورەتری تر، کرینێڵ کریک جاینت، کەناری سووروود (Sequoia sempervirens) لە ناوەڕاستی ١٩٤٠کان لە نزیک ترینیداد، کالیفۆرنیا، مەزەندە دەکرێت کە ١٥–٢٥٪ گەورەتر بێت لە داری ژەنەراڵ شێرمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Largest Tree Ever Recorded|ناونیشان=https://forums.botanicalgarden.ubc.ca/threads/largest-tree-ever-recorded.60805/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=UBC Botanical Garden Forums|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016235842/https://forums.botanicalgarden.ubc.ca/threads/largest-tree-ever-recorded.60805/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە: General Sherman 2426497682.jpg |وێنۆک|چەپ]] ژەنەراڵ شێرمان بە ناوی ژەنەڕاڵی جەنگی ناوخۆی ئەمریکا ویلیام تێکومێ شێرمان ناونراوە. چیرۆکە فەرمییەکە، کە لەوانەیە ئەپۆکریفەل بێت، بانگەشەی ئەوە دەکات کە دارەکە لە ساڵی ١٨٧٩ لەلایەن سروشتناس جەیمس وۆلڤێرتۆنەوە ناونراوە، کە وەک ملازمێک لە ٩ ی ئیندیانا کاڤالری ژێر دەسەڵاتی ١٨٧٩ خزمەتی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.landmarktrees.net/elam.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.landmarktrees.net|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130629094644/http://www.landmarktrees.net/elam.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حەوت ساڵ دواتر لە ساڵی ١٨٨٦دا خاکەکە ھاتە ژێر دەستی کۆلۆنی کاوەیا کە کۆمەڵگایەکی سۆسیالیستی یۆتۆپییە کە ئابوورییەکەی لەسەر بنەمای چوونەژوورەوە بووە تێبینی ئەو ڕۆڵە تەوەرەی کە شێرمان لە شەڕی ھیندی و ڕاگواستنی بەزۆری لە ھۆزە ڕەسەنەکانی ئەمریکادا گێڕایەوە، بە شانازیی کارل مارکسەوە ناوی دارەکەیان ھێنایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tweed|یەکەم=William|سەردێڕ=A famous name and a mystery|ناونیشان=https://www.visaliatimesdelta.com/story/sports/outdoors/pathstopeaks/2014/09/27/famous-name-mystery/16319207/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=VisaliaTimesDelta.com|زمان=en-US}}</ref> ھەرچۆنێک بێت کۆمەڵگەکە لە ساڵی ١٨٩٢ دا ھەڵوەشایەوە، بە پلەی سەرەکی لە ئەنجامی دامەزراندنی پارکی نەتەوەیی سێکویا و دارەکە گەڕایەوە ناوەکەی پێشووی. لە ساڵی ١٩٣١، دوای بەراوردکردن لەگەڵ دار ژەنەراڵ گرەنتی نزیک، جەنەراڵ شێرمان وەک گەورەترین دار لە جیھاندا دەستنیشان کرا یەکێک لە ئەنجامەکانی ئەم پرۆسەیە ئەوە بوو کە قەبارەی دار بە شێوەیەکی فراوان وەک ستانداردی دامەزراندن و بەراوردکردنی قەبارەی دارە جیاوازەکان پەسەند کرا. لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٦ گەورەترین لق لەسەر دارەکە (بە گشتی دەبینرێت، لە وێنە کۆنەکاندا، وەک "L" یان شێوەی گۆڵف، دەرھێنراوە لە نزیکەی چارەکێک لە ڕێگا بۆ خوارەوەی سندوقەکە) تێکشکا. ھیچ شایەتحاڵێک نەبوو بۆ ڕووداوەکە، لق و لقەکەش لە زۆربەی درەختەکان گەورەترە. ئەندازەی زیاتر لە ٢ م و درێژی زیاتر لە ٣٠ م – بەشێک لە پەرژینی دەوروبەری تێکشکا و شۆستەی ڕێڕەوی دەورووبەری تێکدا. وا بڕواناچێت کە تێکچوونەکە نیشاندەری ھیچ نائاسایییەک بێت لە تەندروستی درەختەکە، و تەنانەت لەوانەیە میکانیزمێکی بەرگری سروشتی بێت لە دژی دۆخی نالەباری کەشوھەوا. لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٢١، دارەکە لە فۆری ئەلۆمینیۆمدا پێچرابوو بۆ پاراستنی لە ئاگرە ئاڵۆزەکانی KNP. == ڕەھەندەکان == لەکاتێکدا بە گەورەترین دار ناسراوە، ژەنەراڵ شێرمان نە بەرزترین درەختی زیندووی ناسراوی سەر زەوییە (ئەو جیاکارییە ھی داری ھایپەریۆنە، ڕەدوودی کەناری)، و نە فراوانترینە (ھەردووک گەورەترین قوبر و گەورەترین باوباب قەراغێکی گەورەتریان ھەیە)، و نە کۆنترین دارە زیندووە ناسراوەکانی سەر زەوی (ئەو جیاکارییە سەر بە کەنجێکی گەورەی کەنار دەریایە). بە بەرزی ٨٣٫٨ مەتر،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Records|یەکەم=Guinness World|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Guinness_World_Records_2008.html?id=yixctMoUFRsC|سەردێڕ=Guinness World Records 2008|دوایین٢=Limited|یەکەم٢=Guinness World Records|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Guinness World Records|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٤٩٩٤-١٩-٠|زمان=en}}</ref> بە ئەندازەی ٧٧ مەتر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sequoia sempervirens (coast redwood) description|ناونیشان=https://www.conifers.org/cu/Sequoia.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.conifers.org}}</ref> قەبارەی مەزەندەکراوی بۆڵی ٣م و تەمەنی خەمڵێنراوی ٢٬٣٠٠–٢٬٧٠٠ ساڵ، باھیچ درمیان بلندترین، درشت ترینن: {|class=wikitable |- !Height above base<ref name="nps"/> |{{Convert|274.9|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Circumference at ground<ref name="nps"/> |{{Convert|102.6|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Maximum diameter at base<ref name="nps"/> |{{Convert|36.5|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Diameter {{Convert|4.50|ft|m|2|abbr=on}} above height point on ground<ref name="flint">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Flint|یەکەم=Wendell D.|سەردێڕ=To Find the Biggest Tree|ناونیشان=https://archive.org/details/tofindbiggesttre0000wend|پەڕە=[https://archive.org/details/tofindbiggesttre٠٠٠٠wend/page/٩٤ ٩٤]|بڵاوکەرەوە=Sequoia National History Association|ساڵ=١٩٨٧}}</ref> |{{Convert|25.1|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Girth Diameter {{Convert|60|ft|m|0|abbr=on}} above base<ref name="nps"/> |{{Convert|17.5|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Diameter {{Convert|180|ft|m|0|abbr=on}} above base<ref name="nps"/> |{{Convert|14.0|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Diameter of largest branch<ref name="nps"/> |{{Convert|6.8|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Height of first large branch above the base<ref name="nps"/> |{{Convert|130.0|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Average crown spread<ref name="nps"/> |{{Convert|106.5|ft|m|1|abbr=on|disp=table}} |- !Estimated [[Trunk (botany)|bole]] volume<ref name="flint"/> |{{Convert|52508|ft3|m3|0|abbr=on|disp=table}} |- !Estimated mass (wet) (1938)<ref name=Fry>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Big Trees|یەکەم١=Walter|دوایین١=Fry|یەکەم٢=John Roberts|دوایین٢=White|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rDCsAAAAIAAJ&q=trunk+%222%2C471%2C994+pounds%22+%22total+estimated+weight%22+%224%2C299%2C851+pounds%22&pg=PA47|ساڵ=١٩٤٢|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|شوێن=Palo Alto, California|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٤٧-١٦٣٨-٣}}</ref> |{{Convert|2105|ST|MT|0|abbr=on|disp=table}} |- !Estimated [[Trunk (botany)|bole]] mass (1938)<ref name=Fry/> |{{Convert|2472000|lb|MT|0|abbr=on|disp=table}}<!-- Fry estimates trunk's weight as "2,471,994 pounds" --> |} == ئەمانەش ببینە == {{بەشی واڵا}} == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕوەک|جوگرافیا|کالیفۆڕنیا}} {{سەرچاوەکان}} {{improve categories|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{پۆلی کۆمنز|General Sherman Tree}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:کۆنترین درەختەکان]] 8wkqaace35vq2qqsus0eyme80cgs694 لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Tech 3 193066 1695217 1693445 2026-10-26T18:54:07Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-44 */ بەشی نوێ 1695217 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Tech/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ئەرشیڤەکان}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٥٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤١، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٢٨، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١١:٥٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٠:٤٦، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> ١٨:٤٩، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٧:٣٧، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٣٥، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> e0880e1r49rte5yducsnumobkuttzva ڤێدا 0 193967 1695533 1532896 2026-10-27T07:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695533 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox ethnic group|group=ڤێدا|image=[[File:Vedda man and child, Sri Lanka.jpg|270px]]|image_caption=پیاوێک و مناڵێکی کۆمەڵەی ڤێدا|population=Between '''2,500 - 6,600'''<ref name="encyclopedia.com">http://www.encyclopedia.com/places/asia/sri-lankan-political-geography/vedda</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ved|سەردێڕ = Veddah}}</ref><br/> (less than 0.20% of the population) (2001)<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Portuguese Cultural Imprint on Sri Lanka |دوایین=Jayasuriya |یەکەم=S. de Silva |بڵاوکەرەوە=Lusotopie 2000 |ساڵ=٢٠٠٠|پەڕەکان=٢٥٥}}</ref>|regions=سریلانکا {{nbsp|6}} ٢،٥٠٠ (٢٠٠٢)|region1=[[Badulla District]]|pop1=|ref1=|region2=[[Polonnaruwa District]]|languages=[[Vedda language|Vedda]], [[Sinhala language|Sinhala]], [[Sri Lankan Tamil dialects|Sri Lankan Tamil]]|religions=Traditional animistic beliefs with [[Buddhism]], [[Hinduism]]<ref name="encyclopedia.com">http://www.encyclopedia.com/places/asia/sri-lankan-political-geography/vedda</ref>|related=[[Sinhalese people|Sinhalese]]|footnotes=|native_name=|native_name_lang=}}'''ڤێدا''' (بە سینھالی:වැද්දා، بە تامیلی:வேடர்) گروپێکی کەمینەی سریلانکان لە پاڵ گروپەکانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Evidence for persistent forest reliance by Indigenous peoples in historical Sri Lanka|ناونیشان=https://www.shh.mpg.de/906627/forest-reliance-sri-lanka|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=www.shh.mpg.de|زمان=en}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vedda facts, information, pictures {{!}} Encyclopedia.com articles about Vedda|ناونیشان=http://www.encyclopedia.com/places/asia/sri-lankan-political-geography/vedda|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=www.encyclopedia.com|زمان=en}}</ref> [[File:Groepsportret_van_Veddah_mannen_in_de_bossen_van_Ceylon_Veddahs_(titel_op_object),_RP-F-F80068.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Groepsportret_van_Veddah_mannen_in_de_bossen_van_Ceylon_Veddahs_(titel_op_object),_RP-F-F80068.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەڵکی ڤێدا لە دارستان لە نێوان ساڵانی ١٨٧٠ بۆ ١٩٠٤]] {{Commons category|Veddas|Vedda people}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:دانیشتووە ڕەسەنەکانی باشووری ئاسیا]] 412xibpsnopqwqbll7ersy8p5hr5tq5 ڕەوڕەوە و تەوەرە 0 194726 1695069 1694940 2026-10-26T12:03:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695069 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Wheelaxle_quackenbos.gif|وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئامێرێکی ناسراو کە ڕەوڕەوە و تەوەرەی تێدا بەکاردێت.]] '''ڕەوڕەوە و تەوەرە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: [[:en:Wheel_and_axle|Wheel and Axle]]) بریتییە لە [[ئامێری سادە|ئامێرێکی سادە]] پێکھاتووە لە دوو تەنی شێوە بازنەیی [[چێوە]] جیاواز (ڕەوڕەوەکە لە تەوەرەکەی گەورەترە) وەکو دەسکی [[دەرگا]]، [[کلیل|کلیلی]] بەیەکەوە بەستن (کلیلی ئینگلیزی)، سوکانی [[ئۆتۆمۆبیل|ئۆتۆمبێل]]، ھەموویان ڕەوڕەوە و تەوەرە بەکاردەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=پەرتووکی زانست بۆ ھەمووان بۆ پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی.|بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پەروەدەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.|ساڵ=٢٠١٥|پەڕەکان=٣٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=wheel and axle {{!}} machine {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/technology/wheel-and-axle|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:ڕەوڕەوە_و_تەوەرە.jpg|وێنۆک|170x170پیکسڵ|'''شێرەی بۆڕی،''' بەجێھێنانێکی تری ڕەوڕەوە و تەوەرەیە.]] == ڕەوڕەوە و تەوەرە چۆن ئیش دەکەن == # کاتێک ھێزێکی بچووک بەکاردەھێنرێت لەسەر ڕەوڕەوەیەک بەدەوری تەوەرەیەکدا دەیخولێنێتەوە. # کاتێک ڕەوڕەوەکە خولێکی تەواو دەخولێتەوە، تەوەرەکەش خولێکی تەواو دەخولێتەوە. بەڵام لەبەرەوەی تیرەی تەوەرەکەبچووکترە لە تیرەی ڕەوڕەوەکە کەواتە تەوەرەکە دوورییەکی کەمتر دەخولێتەوە، وا لە ھێزی دەستکەوتوو (دەرچوو) دەکات گەورەتربێت لە ھێزی کارپێکراو (تێچوو). == سوودی میکانیکیی ڕەوڕەوە و تەوەرە == دەتوانین ([[سوودی میکانیکی]])ی ڕەوڕەوە و تەوەرە بپێوین بە دابەشکردنی نیوەتیرەی ڕەوڕەوەکە (دووری چەقی ڕەوڕەوەکە بۆ چێوەکەی) بەسەر نیوەتیرەی تەوەرەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wheel and axle - Energy Education|ناونیشان=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Wheel_and_axle|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=energyeducation.ca|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Douglas|یەکەم=Lloyd G.|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/48958297|سەردێڕ=What is a wheel and axle?|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Children's Press|ژپنک=٠-٥١٦-٢٣٩٦٢-٧|شوێن=Danbury, Conn.|oclc=٤٨٩٥٨٢٩٧}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Windlass}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە سادەکان]] [[پۆل:ئامێرە مێژووییەکان]] [[پۆل:مەکینە ساکارەکان]] ncwawzi3c3mtygbt49uwyevnixrh9t7 1695154 1695069 2026-10-26T16:09:31Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Windlass|Windlass]] بۆ [[:Commons:Category:Windlasses|Windlasses]] 1695154 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Wheelaxle_quackenbos.gif|وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئامێرێکی ناسراو کە ڕەوڕەوە و تەوەرەی تێدا بەکاردێت.]] '''ڕەوڕەوە و تەوەرە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: [[:en:Wheel_and_axle|Wheel and Axle]]) بریتییە لە [[ئامێری سادە|ئامێرێکی سادە]] پێکھاتووە لە دوو تەنی شێوە بازنەیی [[چێوە]] جیاواز (ڕەوڕەوەکە لە تەوەرەکەی گەورەترە) وەکو دەسکی [[دەرگا]]، [[کلیل|کلیلی]] بەیەکەوە بەستن (کلیلی ئینگلیزی)، سوکانی [[ئۆتۆمۆبیل|ئۆتۆمبێل]]، ھەموویان ڕەوڕەوە و تەوەرە بەکاردەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=پەرتووکی زانست بۆ ھەمووان بۆ پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی.|بڵاوکەرەوە=وەزارەتی پەروەدەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.|ساڵ=٢٠١٥|پەڕەکان=٣٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=wheel and axle {{!}} machine {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/technology/wheel-and-axle|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:ڕەوڕەوە_و_تەوەرە.jpg|وێنۆک|170x170پیکسڵ|'''شێرەی بۆڕی،''' بەجێھێنانێکی تری ڕەوڕەوە و تەوەرەیە.]] == ڕەوڕەوە و تەوەرە چۆن ئیش دەکەن == # کاتێک ھێزێکی بچووک بەکاردەھێنرێت لەسەر ڕەوڕەوەیەک بەدەوری تەوەرەیەکدا دەیخولێنێتەوە. # کاتێک ڕەوڕەوەکە خولێکی تەواو دەخولێتەوە، تەوەرەکەش خولێکی تەواو دەخولێتەوە. بەڵام لەبەرەوەی تیرەی تەوەرەکەبچووکترە لە تیرەی ڕەوڕەوەکە کەواتە تەوەرەکە دوورییەکی کەمتر دەخولێتەوە، وا لە ھێزی دەستکەوتوو (دەرچوو) دەکات گەورەتربێت لە ھێزی کارپێکراو (تێچوو). == سوودی میکانیکیی ڕەوڕەوە و تەوەرە == دەتوانین ([[سوودی میکانیکی]])ی ڕەوڕەوە و تەوەرە بپێوین بە دابەشکردنی نیوەتیرەی ڕەوڕەوەکە (دووری چەقی ڕەوڕەوەکە بۆ چێوەکەی) بەسەر نیوەتیرەی تەوەرەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wheel and axle - Energy Education|ناونیشان=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Wheel_and_axle|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=energyeducation.ca|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Douglas|یەکەم=Lloyd G.|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/48958297|سەردێڕ=What is a wheel and axle?|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Children's Press|ژپنک=٠-٥١٦-٢٣٩٦٢-٧|شوێن=Danbury, Conn.|oclc=٤٨٩٥٨٢٩٧}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Windlasses}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئامێرە سادەکان]] [[پۆل:ئامێرە مێژووییەکان]] [[پۆل:مەکینە ساکارەکان]] o63hs070ytu6ip68dz1jutjfiptlvpi ڤیکتۆر جەی گلۆڤێر 0 195131 1695511 1532830 2026-10-27T07:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695511 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox astronaut | name = ڤیکتۆر جەی گلۆڤێر | other_names = | image = Victor Glover official portrait 2020.jpg | image_size = | caption = | type = [[ناسا]]کەشتیوان | nationality = ئەمریکا | status = بەردەوامە لە چالاکی | birth_date = {{Birth date and age|1976|4|30}} | birth_place = [[پۆمۆنا (کالیفۆرنیا]] ئەمریکا | death_date = | death_place = | occupation = ئەندازیاری فڕۆکەوانی | current_occupation = | previous_occupation = | alma_mater = [[California Polytechnic State University | California Polytechnic State University (BS)]]<br />[[Air University (United States Air Force)|Air University (MS, MS)]]<br />[[Naval Postgraduate School |Naval Postgraduate School (MS)]] | rank = سەرکردە لە سوپای دەریایی ئەمریکا | ١٦٧ ڕۆژ و ٦ کاتژمێر و ٢٩ خوولەک space_time = | selection = [[کەشتیوانانی ناسا کۆمەڵەی ٢١]] | evas = ٤جار چالاکی چوونە دەرەوە لە مەکۆیی بۆشایی ئەنجمادایە | eva_time = ٢٦ کاتژمێر و ٧ خوولەک | missions = [[سپەیس ئێکس دەستەی ١]] ([[Expedition 64]]/[[Expedition 65|65]]) | insignia = [[پەڕگە:SpaceX Crew-1 logo.svg|55px]] [[پەڕگە:ISS Expedition 64 Patch.png|57px]] [[پەڕگە:ISS Expedition 65 Patch.png|40px]] | retirement = | awards = }} '''ڤیکتۆر جەی گلۆڤێر''' (بە [[ئینگلیزی]] : Victor Jerome Glover ) لە ٣٠ی نیسانی ١٩٧٦ لە شاری پرۆسپێری ئەمریکی لە دایک بووە، پێشڕەوی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکیە، پلە سەربازییەکەی پێشکارە (موقەدەم). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/glover-vj.pdf|سەردێڕ=ڤیکتۆر جەی گلۆڤێر - زانیاری و ناساندن دەربارەی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161122154826/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/glover-vj.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[پەڕگە:ISS-64 Glover holiday season portrait.jpg|وێنۆک| وێنەیەکی ڤیکتۆر لە کاتی سەرەساڵ لە ناو وێستگەی بۆشایی نێونەتەوەیی]] ==خەڵاتەکان== ڤیکتۆر هەتا ئێستا چەند خەڵاتێکی وەرگرتیە ئەوانیش : * Iraq Campaign Medal (خەڵاتێکی مەدالیایە دەدرێتە سەربازانی ئەمریکا کە خزمەتیان کردیە لە سوپای ئەمریکا لە وڵاتی [[عێراق]]) * Global War on Terrorism Service Medal (خەڵاتێکی مەدالیایە دەدرێتە سەربازانی ئەمریکا لە سوپای ئەمریکا کە بەشدارییان کردیە لە جەنگی ڕووبەروو بوونەوەی تیرۆری جیهانی) ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|فڕین}} {{پۆلی کۆمنز|Victor J. Glover}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ژیاننامە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:ئەستێرەگەڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فڕۆکەوانانی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] pr6fdbzj9801g0n4pmn0p08euipl51i ژماراڵ (زمانەوانی) 0 195290 1695111 1532286 2026-10-26T13:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695111 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[زمانەوانی|زمانەوانیدا]]، '''ژماراڵ''' [[وشە|وشەیەکە]] بۆ دەربڕینی [[ژمارە|ژمارەیەک]]. لە ھەندێ تیۆریی [[ڕێزمان|ڕێزمانیدا]] وشارە ئاماژەیە بە ژمارەیەک کە چەندایەتیی [[ناو (ڕێزمان)|ناوێک]] دیاری بکا، وەک «دوو» لە «دوو چاو»دا.  ھەندێ تیۆریی تر، «دوو» لەم نموونەیەدا، بە [[ئاوەڵناو]] دەزانن. هەندێ تیۆریی تر، ژماراڵ و ژمارە بە ھاومانای یەکتر ڕەچاو دەکەن، بە گشت ژمارەکان ([[ژمارە ڕیزییەکان|ژمارە ڕیزییەکانی]] وەک سی و پێنجەم -یش) دەڵێن ژماراڵ. لە مانای بەربڵاویدا، ژماراڵ دەتوانێ ناو بێ (سێ ژمارەیەکی بچووکە)، دەتوانێ [[جێناو]] بێ (ئەم چوارە دوێنێ چوون بۆ شار)، تەنانەت دەتوانێ [[ئاوەڵکار|ئاوەڵکاریش]] بێ (دوو ڕا خلیسکێنم کرد).<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Numeral (linguistics)|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Numeral_(linguistics)&oldid=1059340911|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ژماراڵ]] * [[ژماراڵی ڕیزی]] * [[ژماراڵی بنجی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Numerals}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|کۆمپیوتەر}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ناوەکان]] lyp6it8t7rdsd0606oznlaxu83tnhvk ژمارەزانی 0 195374 1695115 1682252 2026-10-26T13:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695115 wikitext text/x-wiki '''ژمارەزانی''' بریتییە لە بەکارھێنانی [[ژمارە|ژمارەکان]] بۆ لێکدانەوەی خوو و ڕەوشتی کەسێ یا بۆ [[فاڵگرتنەوە]] و پێشبینیکردنی [[داھاتوو]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=numerology {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/numerology|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> باوەڕێکی [[زڕزانست|زڕزانستییە]] بە ھەبوونی پەیوەندییەکی مەعنەوی و عیرفانی لە نێوان ژمارەیەک و ڕووداوێکی ڕێکەوتوودا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Numerology|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Numerology&oldid=1059928648|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە ژمارەزانیی مۆدێرندا، بە بەکارھێنانی شێوازێک لە چەشنی [[ئەلفوبێی یۆنانی]] و [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] (کە تێیدا ھەر پیتێک ژمارەیەکیش نوێنەرایەتی دەکا) کۆمەڵێ ڕەقەم و ژمارە لەپاڵ ناو و ڕێکەوتی لەدایکبوونی کەسی پرسیارکەر دەدرێ و، لەوەوە سروشتی ڕاستەقینەی و ئەوەی کە لە داھاتوودا چی چاوەڕوانیەتی، دەسنیشان دەکرێ.<ref name=":0" /> بنەڕەتی تیۆرییەکەی پشتەوەی ژمارەزانی لەسەر ئەندێشەکانی [[فیساگۆرسییەکان|فیساگۆرسییەکانەوە]] دانراوە. ئەوان پیان وا بوو کە دەکرێ ھەموو شتێ بە ژمارە دەرببڕدرێ، چونکە ھەموو شت شیاوی داشکاندنەوەیە بە ژمارە.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{پۆلی کۆمنز|Numerology}} {{تووڵی دەروازە|دین|ماتماتیک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} 0c4p5wokej5t6idk10ylnxmjj3hzuaw ژیکەڵەیی 0 199151 1695242 1532513 2026-10-26T19:36:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1695242 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژیکەڵەیی''' یان '''ژیکۆڵەیی''' زاراوەیەکە باسی جۆرێک لە سەرەنج ڕاکێشی دەکات کەلەوانەیە پەیوەندیدار بێت بە لاوی و دەرکەوتنەوە، بۆ یەکەمجار لەلایەن [[کۆنراد لۆرێنز|کۆنراد لۆرێنزەوە]]<ref>Lorenz, Konrad. ''Studies in Animal and Human Behavior''. Cambridge, MA: Harvard Univ Press; 1971</ref> ناسێنراوە لۆرێنز بنچینەی ڕووخساری مناڵانی خستە ڕوو (Kindchenschema)، تیایدا تایبەمەندییەکانی ڕووخسار و لاشە خرابوویە ڕوو، کە وا لە دروستکراوەکە دەکات بە "ژیکۆڵەیی" دەربکەوێت لە کە ئەوانی تر ھان بدات بۆ ئەوەی گرنگی پێ بدەن.<ref name="Glocker2">Glocker ML, Langleben DD, Ruparel K, Loughead JW, Valdez JN, Griffin MD, Sachser N, Gur RC. [http://www.pnas.org/content/106/22/9115.figures-only "Baby schema modulates the brain reward system in nulliparous women."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211120021216/https://www.pnas.org/content/106/22/9115.figures-only |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ }} ''Proceedings of the National Academy of Sciences – U.S.A'' 2009 June 2;106(22):9115–9119.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{wiktionary-inline}} * {{Commonscat-inline}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|دەروونناسی|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cuteness}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:جوانیناسی]] [[پۆل:زیندەزانی گەشەی ئاژەڵ]] [[پۆل:ئاکارناسیی گیانلەبەری]] m4mf1wvn36jw6boa4yzjhhnrosovzm4 ژووری ھەواڵەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) 0 203772 1695168 1543521 2026-10-26T16:34:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695168 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television | name = The Newsroom | image = TheNewsroomTitle.png | genre = [[Political drama]] | creator = [[Aaron Sorkin]] | writer = Aaron Sorkin | starring = {{Plain list| * [[Jeff Daniels]] * [[Emily Mortimer]] * [[John Gallagher Jr.]] * [[Alison Pill]] * [[Thomas Sadoski]] * [[Dev Patel]] * [[Olivia Munn]] * [[Sam Waterston]] }} | theme_music_composer = [[Thomas Newman]] | opentheme = | endtheme = | composer = {{Plain list| * [[Alex Wurman]] * [[Johnny Klimek]] * [[Jeff Beal]] }} | country = United States | language = English | num_seasons = 3 | num_episodes = 25 | list_episodes = List of The Newsroom episodes | executive_producer = {{Plain list| * Aaron Sorkin * [[Scott Rudin]] * [[Alan Poul]] * [[Paul Lieberstein]] * Denis Biggs }} | producer = | editor = | company = HBO Entertainment | distributor = [[Warner Bros. Television]] | location = {{Plain list| * [[Los Angeles]] * [[New York City]] }} | cinematography = Todd McMullen | camera = <!--Edit war. Do not restore without a reliable source. See talk page --> | runtime = {{Plain list| * 52–64 minutes * 73 minutes (pilot) }} | channel = [[HBO]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = {{Start date|2012|6|24}} | last_aired = {{End date|2014|12|14}} | website = http://www.hbo.com/the-newsroom/ }} '''''ژووری هەواڵەکان''''' زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سیاسیی ئەمریکییە لەلایەن [[ئارۆن سۆرکین]] نووسراوە و دروستکراوە، زنجیرەکە لەسەر ئێچ بی ئۆ لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤ پەخشکرا، و لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ هەڵوەشێنرایەوە، زنجیرەکە لە ٢٥ ئەڵقە بە درێژایی سێ وەرز پێکدێت،<ref name="thirdseason">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/aaron-sorkins-newsroom-renewed-third-669973|سەردێڕ=Aaron Sorkin's 'Newsroom' Renewed for Third and Final Season|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]|یەکەم=Lacey|دوایین=Rose|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> ئەڵقەکان لە نێوان ٥٢ بۆ ٧٣ خولەکدا بوون. == ئەکتەر و کەسایەتییەکان == {{Multiple image | total_width = 250 | align = right | image1 = Jeff Daniels at PaleyFest 2013.jpg | image2 = Emily Mortimer 2011 Shankbone.JPG | caption1 = [[Jeff Daniels]] | caption2 = [[Emily Mortimer]] }} {{Multiple image | total_width = 250 | align = right | image1 = John Gallagher, Jr. at PaleyFest 2013.jpg | image2 = Alison Pill at PaleyFest 2013.jpg | caption1 = [[John Gallagher Jr.]] | caption2 = [[Alison Pill]] }} {{Multiple image | total_width = 250 | align = right | image1 = Thomas Sadoski at PaleyFest 2013.jpg | image2 = DevPatel08.jpg | caption1 = [[Thomas Sadoski]] | caption2 = [[Dev Patel]] }} {{Multiple image | total_width = 250 | align = right | image1 = Olivia Munn at PaleyFest 2013.jpg | image2 = Sam Waterston at PaleyFest 2013.jpg | caption1 = [[Olivia Munn]] | caption2 = [[Sam Waterston]] }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wikiquote}} * {{Official website|http://www.hbo.com/the-newsroom/}} * {{IMDb title|1870479|The Newsroom}} {{پۆلی کۆمنز|The Newsroom (U.S. TV series)}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٢]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] ie91aypkk5um6towx4lofenxamiw9vr ڤیدیۆ کۆنفراس 0 204399 1695438 1532720 2026-10-27T04:35:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1695438 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Teliris VL Modular.JPG|وێنۆک|200px|سیستەمی ئامادەبوونی ڤیدیۆتێلفۆنی لە ساڵی ٢٠٠٧]] '''ڤیدیۆتێلفۆنی''' یان '''ڤیدیۆکۆنفرانس''' ({{بە ئینگلیزی|Video conference}}) ناودەبرێت، تەکنەلۆجیێک پێکدێنێت بۆ پێشوازیکردن و گواستنەوەی نیشانەکانی [[دەنگ]] و [[ڤیدیۆ]] لەلایەن بەکارھێنەرانەوە لە شوێنە جیاوازەکاندا، بۆ پەیوەندیی نێوان خەڵک لە کاتی ڕاستەقینەدا.<ref name=McGrawHill>McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Engineering. [http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Videotelephony Videotelephony], McGraw-Hill, 2002. Retrieved from the FreeDictionary.com website, January 9, 2010</ref> ڤیدیۆفۆنێک تەلەفونێکە کە پیشاندانی ڤیدیۆیی ھەیە، توانای ھەیە ڤیدیۆ و دەنگێکی ھاوکات بۆ پەیوەندیی نێوان خەڵک لە کاتی ڕاستەقینەدا پێک بێنێت. ڤیدیۆکۆنفرانس ئەم تەکنەلۆجیایە بۆ کۆبوونەوەی گرووپێک یان ڕێکخراوێکە نەک بۆ تاکەکان، لە کۆنفراسێکی ڤیدیۆییدا بەکار دەھێنێرێت.<ref name="Mulbach-1995c">Mulbach et al, 1995. pg. 291.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Videotelephony}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ]] [[پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان]] [[پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:ڤیدیۆ]] [[پۆل:کۆنفڕانسەکان]] [[پۆل:کۆبوونەوەکان]] [[پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:بەشی پێداچوونەوە]] [[پۆل:بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان]] rr0qagtkif933n9030f7t07z4bzpflz ژیریی دەستکردی باڵا 0 204959 1695229 1426527 2026-10-26T19:34:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1695229 wikitext text/x-wiki {{ژیریی دەستکرد}} '''ژیریی دەستکردی باڵا''' ({{بە ئینگلیزی|Artificial general intelligence}}) بریتییە لە توانای گریمانەیی بریکارێکی زیرەک بۆ تێگەیشتن یان فێربوونی ھەر ئەرکێکی فیکری کە مرۆڤ بتوانێت بیکا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hodson |یەکەم=Hal |سەردێڕ=DeepMind and Google: the battle to control artificial intelligence |ناونیشان=https://www.economist.com/1843/2019/03/01/deepmind-and-google-the-battle-to-control-artificial-intelligence |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ئیش=[[1843 (magazine)|1843]] |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٩|وتەگێڕانەوە=AGI stands for Artificial General Intelligence, a hypothetical computer program... |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200707223031/https://www.economist.com/1843/2019/03/01/deepmind-and-google-the-battle-to-control-artificial-intelligence |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەمە ئامانجێکی سەرەکییە لە ھەندێک توێژینەوەی [[ژیریی دەستکرد]] و بابەتەکانی ھاوبەش لە زانستی خەیاڵی و خوێندنی داھاتوو. ژیریی گشتیی دەستکرد ھەروەھا دەتوانرێت بە ''«ژیریی دەستکردی بەھێز»''، ''«ژیریی دەستکردی تەواو»''، یان ''«کاری زیرەکی گشتی»'' ناوببرێت (ھەرچەندە ھەندێک لە سەرچاوە ئەکادیمییەکان زاراوەی «ژیریی دەستکردی بەھێز» بۆ ئەو بەرنامە [[کۆمپیوتەر]]انە بە کار دەھێنن کە ئەزموون لە ڕووی ئاگایی دەکەن).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tedxtalks.ted.com/video/The-Age-of-Artificial-Intellige |سەردێڕ=The Age of Artificial Intelligence: George John at TEDxLondonBusinessSchool 2013 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140226123940/http://tedxtalks.ted.com/video/The-Age-of-Artificial-Intellige |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەپێچەوانەی ژیریی دەستکردی بەھێزەوە، ''«ژیریی دەستکردی لاواز»'' یان «ژیریی دەستکردی تەسک» بەنیاز نییە توانای گشتیی مەعریفی ھەبێت، بەڵکوو ژیریی دەستکردی لاواز ھەر بەرنامەیەکە کە دیزایین کراوە بۆ چارەسەرکردنی یەک کێشە (سەرچاوە ئەکادیمییەکان ژیریی دەستکردی لاواز بە کار دەھێنن بۆ ئەو بەرنامانەی کە ئەزموون لە ڕووی ئاگایی ناکەن بە ھەمان مانا کە خەڵک دەیکەن یان مێشکیان نییە بە ھەمان مانا کە خەڵک ھەیانە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Open University on Strong and Weak AI|ناونیشان=http://www.open2.net/nextbigthing/ai/ai_in_depth/in_depth.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090925043908/http://www.open2.net/nextbigthing/ai/ai_in_depth/in_depth.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر|دەروونناسی}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ژیریی دەستکرد]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای گریمانەیی]] pbe7kh7tr70he53ilzulxafbolvfp4e ڤیستولا 0 207856 1695447 1549732 2026-10-27T04:37:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695447 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} <!-- https://simple.wikipedia.org/wiki/Vistula -->[[پەڕگە:Modlin_spichlerz.jpg|وێنۆک]] ویستوولا (پۆڵەندی:Wisła) درێژترین ڕووبارە لە پۆڵەندا. ڕووبەرەکەی ١،٠٤٧ کیلۆمەتر درێژە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی سادە|سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢}} <references /> {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|پۆڵەندا|جوگرافیا|ئاو|بیلاڕووس|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vistula}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕووبارەکانی پۆڵەندا]] [[پۆل:بەشی شوێنەکان]] oxr5ab2n17sti9ne73sczw4klsdarse ڤلادمیر دیمۆڤ 0 208005 1695391 1532663 2026-10-27T01:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1695391 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڤلادمیر دیمۆڤ''' ({{بە ئینگلیزی|Vladmir Dimov}}) (لە دایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧) گیتارژەن، گۆرانینووس، نووسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ="Dimov» выпустили новый мини-альбом «Ты"|ناونیشان=https://www.metronews.ru/partners/novosti-partnerov-192/reviews/dimov-vypustili-novyy-mini-albom-ty-1678080/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.metronews.ru|زمان=ru}}</ref> == پیشە == ڤلادمیر فێر بوو گیتار بۆ خۆی بژەنێت، لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا گیتاری کارەبایی دەژەنی. لە ساڵی ٢٠٠٤ خوێندکاری قۆناغی سەرەتایی بوو لە چێشتخانەی ئێرماک کاری دەکرد بۆ گۆرانیوتن و ژەنینی گیتار. لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم تۆماری پیشەیی خۆی دروست کرد. زۆرێک لە گۆرانییەکان دەچنە ناو پۆڵێنی سەرەوەی مۆسیقا لە یوتیوب. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|گیتار|مۆسیقا|وێژە}} {{سەرچاوەکان}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گیتارژەنان]] [[پۆل:نووسەرانی ڕووس]] hqaaa2ug709sgossx2xm55e4n2y2wvk ژنان لە جیھانی عەرەب 0 209421 1695129 1532326 2026-10-26T13:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695129 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Three Algerian Women.jpg|200px|وێنۆک|سێ ژنی [[جەزائیر]]ی لە ساڵانی ١٨٨٠کاندا]] ڕۆڵی '''ژنان لە جیھانی عەرەب''' دا بە درێژایی مێژوو گۆڕاوە، چونکە ئەو کلتوور و کۆمەڵگایەی تێیدا دەژین گۆڕانی بەرچاوی بەسەردا ھاتووە. لە ڕووی مێژوویییەوە و ھەروەھا لە ئێستادا بارودۆخی ژنان لە نێوان ناوچە عەرەبییەکان، دانیشتووانی شاری و لادێ و گرووپە تەمەنەکانیان جیاوازییەکی زۆری ھەیە. لە ھۆکارەکانی دیکەی ئەم جیاوازیانە دەتوانن بۆ نەریتی ناوچەیی، کەلتوور و ئایین، کۆمەڵایەتی یان یاسایی ژنی، ئاستی پەروەردە، تەندروستی یان خۆئاگایی بگێڕدرێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Zurayk|یەکەم١=H.|سەردێڕ=The changing role of Arab women|journal=Population Bulletin of the United Nations Economic Commission for Western Asia|ڕێکەوت=ی ی 1979|issue=17|پەڕەکان=١٨–٣١|pmid=١٢٣٣٨٣٩٣|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12338393/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لە سەدەی نۆزدەیەمەوە و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ڕێگەی داگیرکردنی [[باکووری ئەفریقا]] و ڕینێسانسی عەرەب لە [[میسر]] و [[لوبنان]] و [[سووریا]] و کۆتایی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی [[جیھانی عەرەب]]ی زۆر خێرا و ھەمەجۆر بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو|ژن|مافەکانی مرۆڤ|کۆمەڵگا}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مافەکانی ژنان لە ئیسلام]] [[پۆل:مافەکانی ژنان لە ئەفریقا]] [[پۆل:مافەکانی ژنان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ژنان لە ئاسیا]] [[پۆل:مافەکانی ژنان لە ئاسیا]] nfh6p3if8xurvyjfn915pmamchespg5 ڤەلی بەی 0 211063 1695575 1649026 2026-10-27T10:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1695575 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڤەلی بەی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.17577|frame-long=47.74796|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کوڕانی|کوڕانی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری کوڕانی|کوڕانی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٢٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] و [[ئازەرییەکان|ئازەری]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڤەلی بەی''' ({{بە فارسی| ولی بیگ}}، {{بە ئینگلیزی| Vali Beyg}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری کوڕانی]]، [[ناوچەی کوڕانی]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''ڤەلی بەی''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەلیفە قشڵاق]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تازەقیشلاخ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[شارەدێ]]ی [[خەراباچولاخ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[باباخان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨٥)کەس و (٢٢)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[کورد]] و [[ئازەرییەکان]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] bbkapchrim6k7xr283pk5ohdomgqzmj کاتنامەی بەسرە 0 212686 1695603 1407168 2026-10-27T10:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1695603 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری [[بەسرە]] بەدرێژاییی [[مێژوو]]. {{مێژووی عێراق}} == پێش سەدەی ٢٠ == * ٦٣٨ی زایینی - ئۆردوگای سەربازی لەلایەن ئوتبەی کوڕی غەزوانەوە دامەزرا بەپێی فەرمانی [[عومەر کوڕی خەتتاب]].{{sfn|Stanley|2008}} * ٦٤٦ - عەبدوڵڵای کوڕی عامر بوو بە حاکم.{{sfn|Naji|1981}} * ٦٥٨ - [[شەڕی جەمەل]].{{sfn|Stanley|2008}} * ٦٦٤ - زیاد کوڕی ئەبیحی بوو بە حاکم .{{sfn|Naji|1981}} * ٦٨٣ - ڕاپەڕین دژی [[دەوڵەتی ئەمەوی|ئومەوییەکان]].{{sfn|Stanley|2008}} * ٦٨٤ - حاکم مەسعوودی کوڕی عەمر لەلایەن عەساویرەوە لەژێر دەستی مەح-ئەفریدون کوژرا<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mohammadi-Malayeri |یەکەم١=Mohammad |بەستەری نووسەر١=Mohammad Mohammadi-Malayeri |سەردێڕ=تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی |ڕێکەوت=1382 |بڵاوکەرەوە=Tūs |شوێن=Tehrān |پەڕەکان=٣٦٩–٣٧٠|بەرگ=٥|ناونیشان=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/7916/1/369 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tabari |یەکەم١=Muhammad ibn Yarir al- |سەردێڕ=The History of al-Tabari Vol. 20: The Collapse of Sufyanid Authority and the Coming of the Marwanids: The Caliphates of Mu'awiyah II and Marwan I and the Beginning of The Caliphate of 'Abd al-Malik A.D. 683-685/A.H. 64-66 |ڕێکەوت=1989 |بڵاوکەرەوە=SUNY Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٧٠٦-٨٥٥-٣|پەڕە=٣٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=HzZWuSPjAzYC&pg=PA32 |زمان=en}}</ref> * ٩٢٣ - ململانێی [[قەرمەتی|قەرەمیتە]] .{{sfn|Abdullah|2001}} * ١٠٥٢- گەشتیار [[ناسر خەسرەو]] سەردانی شار دەکات.{{sfn|Le Strange|1905}} * ١٣٢٧ - گەشتیار [[ئیبن بەتووتە]] سەردانی شارەکەی کرد .{{sfn|Stanley|2008}} == سەدەی ٢٠ == * ١٩٤٧ - ژمارەی دانیشتووان: ١٠١٥٣٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1950_round.htm |ئیش=Demographic Yearbook 1955 |بڵاوکەرەوە=[[Statistical Office of the United Nations]] |شوێن=New York |سەردێڕ=Population of capital city and cities of 100,000 or more inhabitants}}</ref> * ١٩٦٤ - [[زانکۆی بەسرە]] دامەزرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the University |ناونیشان=https://en.uobasrah.edu.iq/about-uni|وێبگە=The University of Basra}}</ref> * ١٩٦٥ - ژمارەی دانیشتووان: ٣١٠٩٥٠ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1970_round.htm |سەردێڕ=Demographic Yearbook 1975 |ساڵ=١٩٧٦|نووسەر=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Statistical Office |شوێن=New York |chapter=Population of capital city and cities of 100,000 and more inhabitants |پەڕەکان=٢٥٣–٢٧٩}}</ref> * ١٩٨٧ - ژمارەی دانیشتووان: ٤٠٦٢٩٦ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1990_round.htm |سەردێڕ=1995 Demographic Yearbook |ساڵ=١٩٩٧|نووسەر=United Nations Department for Economic and Social Information and Policy Analysis, Statistics Division |شوێن=New York |chapter=Population of capital cities and cities of 100,000 and more inhabitants |پەڕەکان=٢٦٢–٣٢١}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کاتنامەی زاخۆ]] * [[کاتنامەی ھەولێر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Basra}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی بەسرە]] [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی عێراق|بەسرە]] [[پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق]] [[پۆل:ساڵان لە عێراق]] 20w4e8qxr4qebiqdj66kgudhfl3vh1h کاتنامەی باکوو 0 212810 1695601 1483498 2026-10-27T10:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئازەربایجان-کۆلکە) 1695601 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Emblem of Azerbaijan.svg|وێنۆک]] ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری [[باکوو]] بەدرێژاییی [[مێژوو]]. == پێش سەدەی ٢٠ == * ١٣٧٨- دروستکردنی [[مزگەوتی جومعە (باکوو)|مزگەوتی جومعە]].<ref name=archnet>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=1498 |سەردێڕ= Baku |نووسەر= ArchNet |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20121025215019/http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=1498 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |بەستەری نووسەر= ArchNet |ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> * ١٥٠٩ – فارسەکان لە دەسەڵاتدا بوون.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٥٧٨ – [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] لە دەسەڵاتدا بوون.<ref name=iranica>{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/baku-pers |title=Baku |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |author1=S. Soucek |author2= R. G. Suny |publisher= Columbia University, Center for Iranian Studies |location=New York |access-date=30 March 2015}}</ref> * ١٦٠٣ – فارسەکان جارێکی تر دەسەڵاتیان گرتەوە.{{sfn|Dumper and Stanley|2008}} * ١٧٢٣ – شارۆچکەیەک لەلایەن ڕووسەکانەوە گیرا.<ref name="Vassiliou2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر= M. S. Vassiliou |سەردێڕ=Historical Dictionary of the Petroleum Industry |ساڵ= ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Scarecrow Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦٢٨٨-٣|chapter=Chronology |chapter-url= https://books.google.com/books?id=vArc08DO9ykC |بەستەری نووسەر=Marius Vassiliou}}</ref> * ١٧٣٥ – فارسەکان جارێکی تر دەسەڵاتیان گرتەوە.{{sfn|Dumper and Stanley|2008}}{{sfn|Britannica|1910}} * ١٨٠٦ – شارۆچکەیەک لەلایەن ھێزەکانی ڕووسیاوە گیرا.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٨١٣ – تاون بوو بە بەشێک لە [[ڕووسیا]] بەپێی [[پەیمانی گوڵستان]]..{{sfn|Bosworth|2007}} * ١٨١٧ – بڵاوبوونەوەی [[کۆلێرا]].{{sfn|Dumper and Stanley|2008}} * ١٨٣٢ – کردنەوەی «یەکەم قوتابخانەی عەلمانی ڕووسی».<ref name=iranica/> * ١٨٤٦ – باکو بوو بە بەشێک لە پارێزگای شێماخ.<ref name=iranica/> * ١٨٥٩ ** پاڵاوگەکانی نەوت لە جەرگەی شارەکە دەست دەکەن بە کارکردن.{{sfn|Dumper and Stanley|2008}} ** تاون دەبێتە پایتەختی [[پارێزگای باکوو]] کە تازە دامەزراوە.<ref name=iranica/> * ١٨٦٠ – ژمارەی دانیشتووان: ١٣٣٨١ کەس.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٨٦٨ ** تەلەگرافی [[تبلیس]]-باکۆ دەستی بە کارکردن کرد.{{sfn|Dumper and Stanley|2008}} ** [[گۆڕەپانی نافورە، باکوو|گۆڕەپانی نافورە]] دروست کراوە. * ١٨٨٣ – ھێڵی ئاسنی [[باتوم]]-باکو دروست کرا.<ref name="Waal2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Thomas de Waal |سەردێڕ=The Caucasus: An Introduction |ساڵ= ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٤٦٢٠-٠|chapter=Chronology |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=6X745rS5Ci8C |پەڕە=٢٢٩+|بەستەری نووسەر=Thomas de Waal}}</ref> * ١٨٨٦ – ژمارەی دانیشتووان: ٤٥٦٧٩ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Statesman's Year-Book |ساڵ=١٨٩٠|شوێن=London |بڵاوکەرەوە= Macmillan and Co.|chapter= Russia: Principal Towns |hdl=2027/nyp.33433081590527 |title-link=Statesman's Year-Book}}</ref> * ١٨٩٧ – ژمارەی دانیشتووان: ١١٢٢٥٣ کەس.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٩٠٠ – ژمارەی دانیشتووان: ١٧٩١٣٣ کەس. {{sfn|Britannica|1910}} == سەدەی ٢٠ == * ١٩٠١ – دروستکردنی [[کڵێسا|کەنیسە]].{{sfn|Jewish Encyclopedia|1907}} * ١٩٠٧ – بۆری نەوتی باتومی-باکو دروستکرا{{sfn|Dumper and Stanley|2008}}<ref>{{بیرخستنەوە|ئیش=Cassier's Magazine |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ١٩٠٠|بەرگ=١٩|سەردێڕ=A Russian Petroleum Pipe Line Carrying Oil from Baku to Batoum |شوێن=New York |hdl=2027/uiug.30112073488907}}</ref> * ١٩٠٩ – دروستکردنی [[باکوو بۆلیڤارد|بۆلیڤاری باکوو]]. * ١٩١٣ ** ژمارەی دانیشتووان: ٢٣٧ ھەزار کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Statesman's Year-Book |ساڵ=١٩٢١|شوێن=London |بڵاوکەرەوە= Macmillan and Co.|chapter= Russia: Principal Towns: Caucasia |hdl=2027/njp.32101072368440 |title-link=Statesman's Year-Book}}</ref> ** [[کۆشکی ئیسماعیلییە|بینای ئیسماعیلییە]] دروست کرا. * ١٩١٤ - [[مزگەوتی تازە پیر]] دروست کرا. * ١٩١٧ - دامەزراندنی [[حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (دەیەی ١٩٢٠)|حیزبی کۆمۆنیستی عەدالەتی ئێران]] لە باکو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Stephanie Cronin|سەردێڕ=Iranian-Russian Encounters: Empires and Revolutions Since 1800|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=VCTipPJdKBwC|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٦٢٤٣٣-٦|chapter=Comintern, the Soviet Union and Labour Militancy in Interwar Iran |نووسەر=Touraj Atabaki}}</ref> * ١٩١٨ ** ململانێی نێوان نەتەوەکان لە [[ڕۆژانی ئازار]]. ** کۆمەڵکوژی ئەرمەنییەکان لە [[ڕۆژانی ئەیلوول]]دا. * ١٩١٩ - [[زانکۆی ویلایەتی باکوو|زانکۆی باکوو]] دامەزرا.<ref name=europa2002>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Eastern Europe, Russia and Central Asia 2003|بڵاوکەرەوە=Europa Publications |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٧٤٣-١٣٧-٧|chapter=Azerbaijan: Directory |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EPP3ti4hysUC |پەڕە=١٢١+}}</ref> * ١٩٢٠ - باکو بوو بە پایتەختی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان.<ref name="Zonn2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Igor S. Zonn|سەردێڕ= Caspian Sea Encyclopedia|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=fvqYSoRvAI4C&pg=PA61 |ساڵ= ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Springer |ژپنک=٩٧٨-٣-٦٤٢-١١٥٢٤-٠|display-editors=etal}}</ref> * ١٩٢٢ – شانۆی درامای دەوڵەت کرایەوە.<ref name=rubin1994/> * ١٩٢٥ – کردنەوەی شانۆی کرێکاران و کۆڵبەرانی باکو.<ref name=rubin1994>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Ron Rubin |سەردێڕ=World Encyclopedia of Contemporary Theatre |ساڵ=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١١٨٠٤-٣|chapter=Azerbaijan |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=klGvBAAAQBAJ |پەڕە=٨٠}}</ref> * ١٩٢٨ – [[شانۆی دەوڵەتی ئازەربایجان بۆ بینەری گەنجان|شانۆی بینەرانی گەنج]] دامەزرا.<ref name=rubin1994/> * ١٩٣١ - [[شانۆی بووکەڵەی باکوو]] دامەزرا.<ref name=rubin1994/> * ١٩٣٩ – ژمارەی دانیشتووان: ٨٠٩٣٤٧ کەس.<ref name=seltzer1952>{{بیرخستنەوە|بڵاوکەرەوە = Columbia University Press |شوێن= New York |editor = Leon E. Seltzer |سەردێڕ = Columbia Lippincott Gazetteer of the World |ol=6112221M |ڕێکەوت = ١٩٥٢|پەڕە=١٤٦|chapter=Baku |chapter-url= https://archive.org/stream/columbialippinco00selt#page/1250/mode/1up}}</ref> * ١٩٤٠ – مۆزەخانەی پەروەردەی باکو دامەزرا.<ref name=europa2002/> * ١٩٥٢ – دروستکردنی [[ماڵی حکوومەت، باکوو|ماڵی حکوومەت]]. * ١٩٦٧ ** دامەزراندنی [[مۆزەخانەی فەرشی ئازەربایجان]].<ref>[http://www.azcarpetmuseum.az/en/museum-history Azerbaijan National Carpet Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520040945/http://azcarpetmuseum.az/en/museum-history |date=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢ }},.</ref> ** [[میترۆی باکوو]] دەست بە کارکردن دەکات. * ١٩٨٩ - دامەزراندنی مەدرەسەی ئیسلامی.<ref name=Yearbook2014>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Yearbook of Muslims in Europe |ساڵ= ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٢٨٣٠٥-٣|chapter=Azerbaijan |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=a-NTBQAAQBAJ |پەڕە=٦٧}}</ref><ref name="Kemper2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Michael Kemper|سەردێڕ=Islamic Education in the Soviet Union and Its Successor States|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-gWAAgAAQBAJ|ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-٢٠٧٣١-٢|display-editors=etal}}</ref> * ١٩٩١ - شار بوو بە پایتەختی کۆماری [[ئازەربایجان]].{{sfn|Bosworth|2007}} == سەدەی ٢١ == * ٢٠٠٥ – ناوەندی گەشەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی دامەزرا.<ref name=ISN>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.isn.ethz.ch/Digital-Library/Organizations |سەردێڕ=Organizations |ئیش= International Relations and Security Network |شوێن=Switzerland |بڵاوکەرەوە=Eidgenössische Technische Hochschule Zürich |ڕێکەوتی سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> * ٢٠١٢ – کردنەوەی سەنتەری [[حەیدەر عەلیێڤ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کات|ئازەربایجان}} {{پۆلی کۆمنز|History of Baku}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی باکوو]] nm18dke6y8kp1vnw22gf9xclt36on09 کاتنامەی بریستۆڵ 0 212881 1695602 1623847 2026-10-27T10:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1695602 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Arms of Bristol City Council.svg|وێنۆک]] ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری [[بریستۆڵ]] بەدرێژاییی [[مێژوو]]. == پێش سەدەی ١٩ == * ٨٠٣ – دامەزراندنی پریۆری سانت جەیمس.<ref name=tymms1834/> * ١١٤٠ – ئابای سانت {{قت|ئۆگستین}} دامەزرا.<ref name=tymms1834/> * ١٢٩٠ – دەرکردنی جوولەکەکان.<ref name=roth2007>Roth, Cecil, and Joe Hallaby. "Bristol." Encyclopaedia Judaica. Ed. Michael Berenbaum and Fred Skolnik. 2nd ed. Vol. 4. Detroit: Macmillan Reference USA, 2007. 185–186. Gale Virtual Reference Library. Web. 1 October 2013</ref> * ١٢٩٢ – کڵێسای [[سانت مەری ڕێدکلیف]] دروست کرا.<ref name=haydn1910>{{بیرخستنەوەی کتێب|بڵاوکەرەوە=Ward, Lock & Co.|شوێن=London|سەردێڕ=Haydn's Dictionary of Dates|یەکەم=Benjamin|دوایین=Vincent|edition=25th|ڕێکەوت=١٩١٠|chapter=Bristol|chapter-url=https://archive.org/stream/haydnsdictionary00hayd#page/204/mode/1up|title-link=Haydn's Dictionary of Dates}}</ref> * ١٤٧٠ - دووبارە بنیاتنانەوەی کڵێسای سانت ستیڤن.<ref name=britannica1910/> * ١٥٠٤ – دروستکردنی [[کەنیسە سێ پاشای کۆڵن]].<ref name=britannica1910/> * ١٥٨٠ - [[مۆزەخانەی ڕید لۆج، بریستۆڵ|مۆزەخانەی ڕید لۆج]] دامەزرا. * ١٦٤٤ – قەڵا لە گردی سانت مایکل دووبارە دروستکرایەوە.<ref name=city-17th>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bristol.gov.uk/page/planning-and-building-regulations/bristol-through-ages|سەردێڕ=Bristol in the 17th Century|نووسەر=City Design Group|بڵاوکەرەوە=Bristol City Council|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> * ١٦٥٦- ڕووخاندنی قەڵای بریستۆڵ.<ref name=townsend1867>{{بیرخستنەوە|بڵاوکەرەوە=Frederick Warne & Co.|شوێن=London|نووسەر=George Henry Townsend|سەردێڕ=A Manual of Dates|ڕێکەوت=١٨٦٧|edition=2nd|chapter=Bristol|chapter-url=https://archive.org/stream/manualofdatesdic00townrich#page/172/mode/1up|بەستەری نووسەر=George Henry Townsend}}</ref> * ١٦٩١: کۆمپانیای بریستۆڵ بۆ ھەژاران دامەزرا.<ref name=city-17th/> * ١٧٠١ – دروستکردنی ھۆڵی بازرگانان.<ref name=tymms1834/> * ١٧٤٧ – بریستۆڵ بوو بە قەرەباڵغترین بەندەری بازرگانی کۆیلەکانی بەریتانیا.<ref name=bbc-sea>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=British History Timeline|سەردێڕ=Empire and Sea Power|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/british/timeline/empireseapower_timeline_noflash.shtml|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> * ١٧٦٦ – کردنەوەی شانۆ.<ref name=tymms1834/> * ١٧٦٨ – دروستکردنی [[پردی بریستۆڵ]].<ref name=tymms1834/> * ١٧٦٩ - دووبارە دروستکردنەوەی کڵێسای سانت نیکۆلاس.<ref name=britannica1910/> == سەدەی ١٩ == * ١٨٠٩ – بەندەری بریستۆڵ دروست بوو.<ref name=britannica1910/> * ١٨١٠ – دروستکردنی [[ژووری بازرگانی، بریستۆڵ|ژووری بازرگانی]].<ref name=tymms1834/> * ١٨٢١ ** ژمارەی دانیشتووان: ٥٢٬٨٨٩ کەس.<ref name=tymms1834>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Samuel|دوایین=Tymms|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=J.B. Nichols and Son|ساڵ=١٨٣٤|زنجیرە=The Family Topographer: Being a Compendious Account of the … Counties of England|oclc=٢١٢٧٩٤٠|بەرگ=٤|سەردێڕ=Oxford Circuit|chapter=Gloucestershire|chapter-url=https://archive.org/stream/familytopograph05tymmgoog#page/n62/mode/2up}}[http://www.worldcat.org/wcidentities/lccn-no2010-35269]</ref> ** [[جۆن ھۆروود]] بەھۆی کوشتنی ئەلیزا بالسۆمەوە ھەڵواسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The macabre world of books bound in human skin |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-27903742|ئیش=BBC News Magazine|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> * ١٨٢٣ ** ژووری بازرگانی دامەزرا.<ref name=britannica1910/> ** [[مۆزەخانە و گەلەری ھونەری بریستۆڵ|مۆزەخانە و گەلەری ھونەری شاری بریستۆڵ]] دامەزرا. * ١٨٣٦ – کردنەوەی [[باخچەی ئاژەڵانی بریستۆڵ|باخچەی ئاژەڵناسیی]].<ref name=wyld1839>{{بیرخستنەوەی کتێب|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=James Wyld|سەردێڕ=Great Western Railway Guide|ڕێکەوت=١٨٣٩|oclc=١٢٩٢٢٢١٢|chapter-url=https://archive.org/stream/greatwesternchel00wyld#page/208/mode/2up|chapter=Bristol}}</ref> * ١٨٤٠ – وێستگەی شەمەندەفەری بریستۆڵ تەمپڵ میدز کرایەوە.<ref name=britannica1910/> * ١٨٥٨ - کردنەوەی نەخۆشخانەی گشتی بریستۆڵ.<ref name=britannica1910/> * ١٨٦٢ – کردنەوەی کۆلێژی کلیفتۆن.<ref name=britannica1910/> * ١٨٦٤ – پردی ھەڵواسراو لە کلیفتۆن کرایەوە.<ref name=haydn1910/><ref name=britannica1910/> * ١٨٧١ - مۆزەخانە و کتێبخانەی بریستۆڵ دامەزرا.<ref name=Latimer19th1887>{{بیرخستنەوە|بڵاوکەرەوە = W. & F. Morgan |شوێن= Bristol |سەردێڕ = Annals of Bristol in the Nineteenth Century |نووسەر = John Latimer |ڕێکەوت = ١٨٨٧|oclc = ٢٩٩٦٦٢٠|ol = 23277646M}}</ref> * ١٨٧٣ – ئەنجومەنی بازرگانی بریستۆڵ دامەزرا.<ref name="large">David Large and Robert Whitefield (1973), ''[https://bristoltradesunioncouncil.files.wordpress.com/2014/11/bristoltradesunioncouncilhistory_1893_1973_rev1.pdf The Bristol Trades Council: 1873–1973]'', Bristol Branch of the Historical Association</ref> * ١٨٨٧ - کردنەوەی ماڵی بریستۆڵ بۆ سەگە ونبووەکان و برسییەکان.<ref>http://www.rspca-bristol.org.uk/dogs_and_cats_home/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180120170940/http://rspca-bristol.org.uk/dogs_and_cats_home/ |date=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}</ref> == سەدەی ٢٠ == * ١٩٠١ - ژمارەی دانیشتووان: ٣٢٨٩٤٥ کەس.<ref name=britannica1910>{{Cite EB1911|wstitle= Bristol (England) |volume= 4 | pages = 579–583}}</ref> * ١٩٠٦ – کردنەوەی کتێبخانەی گشتی بریستۆڵ.<ref name=britannica1910/> * ١٩٣٣ – کردنەوەی سینەمای گایتی.<ref name=cinema>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cinematreasures.org/theaters/united-kingdom/england/bristol?status=all|سەردێڕ=Movie Theaters in Bristol, England|بڵاوکەرەوە=CinemaTreasures.org|شوێن=Los Angeles|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> * ١٩٣٨ – کردنەوەی سینەمای ڕیتز.<ref name=cinema/> * ١٩٥٨ – وێستگەی پاسی بریستۆڵ کرایەوە. == سەدەی ٢١ == * ٢٠٠١ – بینای نەخۆشخانەی شاھانەی بریستۆڵ بۆ منداڵان کرایەوە.<ref>[https://foundation.severndeanery.nhs.uk/about-us/trusts/university-hospitals-bristol-weston/ University Hospitals Bristol and Weston] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220519042610/https://foundation.severndeanery.nhs.uk/about-us/trusts/university-hospitals-bristol-weston/ |date=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢ }},.</ref> * ٢٠٠٦ – دروستکردنی قوتابخانەی سەوزی ڕێدلاند. * ٢٠١٠ – کردنەوەی پەیمانگای برونێل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ssgreatbritain.org/brunel-institute/about-brunel-institute |سەردێڕ=About the Brunel Institute |بڵاوکەرەوە=Brunel's ss Great Britain |شوێن=Bristol |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160407100844/http://www.ssgreatbritain.org/brunel-institute/about-brunel-institute |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ٢٠٢٠ - تەقینەوەیەک لە کارگەیەکی پاککردنەوەی ئاوی پیس لە ئەڤۆنمۆس بووە ھۆی کوژرانی ٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-55173667|ئیش=BBC News|سەردێڕ=Avonmouth water works explosion: 'Multiple casualties' reported|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|کات}} {{پۆلی کۆمنز|Bristol}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:بریستۆڵ]] [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی شانشینی یەکگرتوو|بریستۆڵ]] 3e0cuepx06og0hhb5va4o7hohx77f1m ڤی (گۆرانیبێژ) 0 213098 1695410 1409446 2026-10-27T01:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1695410 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''کیم تای-هیۆنگ''' (بە [[کۆری]]: 김태형؛ لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=뷔 :: 네이버 인물검색|ناونیشان=https://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EB%B7%94&sm=ppl_cts&ie=utf8&key=PeopleService&os=585552|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190731151145/https://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EB%B7%94&sm=ppl_cts&ie=utf8&key=PeopleService&os=585552|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بە ناوە ھونەرییەکەی بە '''ڤی''' ناسراوە، گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژێکی کۆریای باشوورە. ئەندامی گرووپی کوڕانی کۆریای باشوور [[بی تی ئێس]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Herman|یەکەم=Tamar|دوایین٢=Herman|یەکەم٢=Tamar|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Get to Know BTS: V|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/bts-v-get-to-know-7850225/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=Billboard|زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڤی لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ لە ناوچەی سیۆ لە شاری [[دایگو]] لە کۆریای باشوور لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https:///0151008024133/http://bts.ibighit.com/bts.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181024005758/http://bts.ibighit.com/bts.php}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=지동현|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=대구 토박이 ‘부심’들게 만드는 대구 출신 미모의 아이돌 6인|ناونیشان=https://m.insight.co.kr/news/264890|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=인사이트|زمان=ko}}</ref> و لە ناوچەی جیۆچانگ گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[아.입.뽀]⑥ 독보적 밀리언셀러, 방탄소년단 뷔 #이 비주얼, 이 실력 현실이냐?|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/article/277/0004141152|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> گەورەترینی سێ منداڵە، برا و خوشکێکی بچووکی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=[����Ÿ������] ��ź�ҳ�� ��, ����� '����' ���� "�׸����� ���ؿ�" :: THE STAR|ناونیشان=http://thestar.chosun.com/site/data/html_dir/2015/04/30/2015043001676.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150503175648/http://thestar.chosun.com/site/data/html_dir/2015/04/30/2015043001676.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤی بۆ یەکەمجار لە قوتابخانەی سەرەتاییدا ئاواتەخوازی ئەوە بوو کە ببێتە گۆرانیبێژێکی پیشەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=장윤정|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=[방탄소년단 멤버해부] 방탄소년단, ‘뷔’ #얼굴천재#감성소년#연탄이 아빠|ناونیشان=https://www.ajunews.com/view/20181029171742495|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=아주경제}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|V (vocalist)|ڤی (گۆرانیبێژ)}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|تەلەڤیزیۆن|کۆریای باشوور}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-نوسەری گۆرانی لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەندامەکانی بی تی ئێس]] [[پۆل:کوڕە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:کوڕە گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی زمانی ئینگلیزی لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خەڵکی دایگو]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] r3nisy8vcypwapgqy4jdgl3y4jmxi0b ئیلیانا ئیۆتۆڤا 0 213845 1695076 1694739 2026-10-26T12:05:44Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695076 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئیلیانا مالینۆڤا ئیۆتۆڤا''' ({{بە بولگاری|Илияна Малинова Йотова}}<ref>[http://results.cik.bg/pvrnr2016/tur2/president/index.html Results from the elections 2016] (in Bulgarian)</ref> لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤) سیاسەتمەدارێکی [[بولگاریا]]یە و لە ساڵی ٢٠١٧ەوە وەک جێگری سەرۆکی بولگاریا کاری کردووە، هاوڕێی کاندیدی [[ڕومێن ڕادێڤ]] بووە. بڕوانامەی ماستەری لە فیلۆلۆژیای بولگاری و [[فەرەنسی]] لە زانکۆی سۆفیا وەرگرتووە, ئیۆتۆڤا لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەفزیۆنی نیشتمانی بولگاریا وەک پەیامنێر و سەرنوسەر و دەرهێنەر و پێشکەشکاری بەرنامەکانی هەواڵ و کاروباری هەنووکەیی کاری کردووە. پاشان وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاری ڕۆژنامەوانی حزبی سۆسیالیستی بولگاریا کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= http://personi.dir.bg/person.php?id=145|سەردێڕ= Профил на Илиана Йотова|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=bg |بڵاوکەرەوە=personi.dir.bg}}</ref> == ژیانی سەرەتای == ئیلیانا مالینۆڤا یۆتۆڤا لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ لە [[سۆفیا]]، کۆماری گەلی بۆلگاریا لەدایکبووە.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤|ناونیشان=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |سەردێڕ=ئیلیانا یۆتۆڤا – خولی ٨ەمی پەرلەمان |بڵاوکەرەوە=پەرلەمانی ئەورووپا}}</ref><ref name="bta1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Karagyozov|یەکەم١=Konstantin|دوایین٢=Trifonov|یەکەم٢=Nikolay|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نوێکراوەتەوە: ئیلیانا یۆتۆڤا دوای بڕیاری دادگای دەستووری دەبێتە سەرۆکی بۆلگاریا|ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ئیش=[[ئاژانسی هەواڵی بۆلگاریا]]}}</ref> لە دواناوەندی فەرەنسی لە سۆفیا خوێندوویەتی.<ref name="auto4">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=ئیلیانا یۆتۆڤا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bta1" /> بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیلۆلۆژیی بۆلگاری و فەرەنسی لە [[زانکۆی سۆفیا]] بەدەستهێناوە و پاشان لە قوتابخانەی نیشتمانیی کارگێڕی (ENA) لە [[سترازبێرگ]]، فەرەنسا، و ناوەندی لێکۆڵینەوە ئەورووپییەکان (CEES) لە زانکۆی سترازبێرگ پسپۆڕیی وەرگرتووە.<ref name="bta1" /> لە ساڵانی هەشتاکاندا، مالینۆڤا وەک پەرستار لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست کاری کردووە.<ref name="vesti">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=یەکەم بەڕێزی بۆلگاریا: هاوسەری سەرۆک ئیلیانا یۆتۆڤا کێیە؟|trans-title=The First Gentleman of Bulgaria: Who is the husband of President Iliana Yotova?|ناونیشان=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ئیش={{ill|Vesti.bg|bg}}|زمان=bg|agency=Netinfo}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی بۆلگاریا وەک پەیامنێر، ئیدیتۆر، دەرهێنەر، پێشکەشکاری هەواڵ و بەرنامەکان کاری کردووە و دواتریش بووەتە بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی هەواڵ و بەرنامەکان.<ref name="auto4" /><ref name="bnr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |وێبگە=[[ڕادیۆی نیشتمانیی بۆلگاریا]] |سەردێڕ=ئیلیانا یۆتۆڤا دەبێتە یەکەم ژنە سەرۆکی بۆلگاریا |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bta1" /> پاشان لە ساڵی ١٩٩٧ وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاریی ڕۆژنامەوانیی [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆشیالیستی بۆلگاریا]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پڕۆفایلی ئیلیانا یۆتۆڤا|ناونیشان=http://personi.dir.bg/person.php?id=145|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=personi.dir.bg|زمان=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == ژیانی کەسی == سەرباری بۆلگاریی کە زمانی دایکیەتی، شارەزایییەکی باشی لە [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسییدا]] هەیە و بە زمانەکانی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیش]] قسە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> یۆتۆڤا هاوسەرگیری لەگەڵ ئەندرێ یۆتۆڤ کردووە، کە پزیشکێکە لە ساڵی ١٩٨٥ لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست چاوی پێی کەوتووە. یەک منداڵیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова |ناونیشان=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Vesti.bg |زمان=bg}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category}} * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110020358/http://ilyana.info/|date=10 January 2014|title=ماڵپەڕی فەرمیی ئیلیانا یۆتۆڤا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|بولگاریا|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Iliana Iotova}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی بولگاریا]] [[پۆل:جێگرەکانی سەرۆکی بولگاریا]] [[پۆل:زیندووان]] tsyvw1shek6bkw0i2npzqp3y1saptkx 1695153 1695076 2026-10-26T16:09:17Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:ئیلیانا ئیۆتۆڤا|ئیلیانا ئیۆتۆڤا]] بۆ [[:Commons:Category:Iliana Iotova|Iliana Iotova]] 1695153 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئیلیانا مالینۆڤا ئیۆتۆڤا''' ({{بە بولگاری|Илияна Малинова Йотова}}<ref>[http://results.cik.bg/pvrnr2016/tur2/president/index.html Results from the elections 2016] (in Bulgarian)</ref> لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤) سیاسەتمەدارێکی [[بولگاریا]]یە و لە ساڵی ٢٠١٧ەوە وەک جێگری سەرۆکی بولگاریا کاری کردووە، هاوڕێی کاندیدی [[ڕومێن ڕادێڤ]] بووە. بڕوانامەی ماستەری لە فیلۆلۆژیای بولگاری و [[فەرەنسی]] لە زانکۆی سۆفیا وەرگرتووە, ئیۆتۆڤا لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەفزیۆنی نیشتمانی بولگاریا وەک پەیامنێر و سەرنوسەر و دەرهێنەر و پێشکەشکاری بەرنامەکانی هەواڵ و کاروباری هەنووکەیی کاری کردووە. پاشان وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاری ڕۆژنامەوانی حزبی سۆسیالیستی بولگاریا کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= http://personi.dir.bg/person.php?id=145|سەردێڕ= Профил на Илиана Йотова|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=bg |بڵاوکەرەوە=personi.dir.bg}}</ref> == ژیانی سەرەتای == ئیلیانا مالینۆڤا یۆتۆڤا لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ لە [[سۆفیا]]، کۆماری گەلی بۆلگاریا لەدایکبووە.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤|ناونیشان=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |سەردێڕ=ئیلیانا یۆتۆڤا – خولی ٨ەمی پەرلەمان |بڵاوکەرەوە=پەرلەمانی ئەورووپا}}</ref><ref name="bta1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Karagyozov|یەکەم١=Konstantin|دوایین٢=Trifonov|یەکەم٢=Nikolay|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نوێکراوەتەوە: ئیلیانا یۆتۆڤا دوای بڕیاری دادگای دەستووری دەبێتە سەرۆکی بۆلگاریا|ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ئیش=[[ئاژانسی هەواڵی بۆلگاریا]]}}</ref> لە دواناوەندی فەرەنسی لە سۆفیا خوێندوویەتی.<ref name="auto4">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=ئیلیانا یۆتۆڤا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bta1" /> بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیلۆلۆژیی بۆلگاری و فەرەنسی لە [[زانکۆی سۆفیا]] بەدەستهێناوە و پاشان لە قوتابخانەی نیشتمانیی کارگێڕی (ENA) لە [[سترازبێرگ]]، فەرەنسا، و ناوەندی لێکۆڵینەوە ئەورووپییەکان (CEES) لە زانکۆی سترازبێرگ پسپۆڕیی وەرگرتووە.<ref name="bta1" /> لە ساڵانی هەشتاکاندا، مالینۆڤا وەک پەرستار لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست کاری کردووە.<ref name="vesti">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=یەکەم بەڕێزی بۆلگاریا: هاوسەری سەرۆک ئیلیانا یۆتۆڤا کێیە؟|trans-title=The First Gentleman of Bulgaria: Who is the husband of President Iliana Yotova?|ناونیشان=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ئیش={{ill|Vesti.bg|bg}}|زمان=bg|agency=Netinfo}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٠ تا ١٩٩٧ لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی بۆلگاریا وەک پەیامنێر، ئیدیتۆر، دەرهێنەر، پێشکەشکاری هەواڵ و بەرنامەکان کاری کردووە و دواتریش بووەتە بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی هەواڵ و بەرنامەکان.<ref name="auto4" /><ref name="bnr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |وێبگە=[[ڕادیۆی نیشتمانیی بۆلگاریا]] |سەردێڕ=ئیلیانا یۆتۆڤا دەبێتە یەکەم ژنە سەرۆکی بۆلگاریا |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bta1" /> پاشان لە ساڵی ١٩٩٧ وەک بەڕێوەبەری خزمەتگوزاریی ڕۆژنامەوانیی [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆشیالیستی بۆلگاریا]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پڕۆفایلی ئیلیانا یۆتۆڤا|ناونیشان=http://personi.dir.bg/person.php?id=145|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=personi.dir.bg|زمان=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == ژیانی کەسی == سەرباری بۆلگاریی کە زمانی دایکیەتی، شارەزایییەکی باشی لە [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسییدا]] هەیە و بە زمانەکانی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیش]] قسە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> یۆتۆڤا هاوسەرگیری لەگەڵ ئەندرێ یۆتۆڤ کردووە، کە پزیشکێکە لە ساڵی ١٩٨٥ لە نەخۆشخانەی یەکەمی سۆفیا سانت جۆن زە باپتیست چاوی پێی کەوتووە. یەک منداڵیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова |ناونیشان=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Vesti.bg |زمان=bg}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iliana Iotova Becomes Bulgaria’s President after Constitutional Court Ruling |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-president-after-constitutional-court-ruling |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Iliana Iotova|ئیلیانا ئیۆتۆڤا}} * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110020358/http://ilyana.info/|date=10 January 2014|title=ماڵپەڕی فەرمیی ئیلیانا یۆتۆڤا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|بولگاریا|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Iliana Iotova}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی بولگاریا]] [[پۆل:جێگرەکانی سەرۆکی بولگاریا]] [[پۆل:زیندووان]] 86dtkz7vgvn65dk5jm6jkwp6g1htep8 ڤاھاگن خاچاتوریان 0 214399 1695379 1393648 2026-10-27T01:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1695379 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤاھاگن خاچاتوریان''' (لەدایکبووی ٢٦ی تەممووزی ١٩٥٩) سیاسەتمەدارێکی ئەرمەنی و سەرۆککۆماری ئێستای ئەرمینیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=hy:Վահագն Գառնիկի Խաչատրյան|ناونیشان=http://www.yerevan.am/edfiles/files/vahagnkhachatryan.pdf|بڵاوکەرەوە=Yerevan Municipality|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=hy}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٢ تا ١٩٩٦ وەک سەرۆکی [[شارەوانی]] [[یەریڤان]] و لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٢ وەک وەزیری پیشەسازی تەکنەلۆژیای بەرز کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Former mayors of Yerevan|ناونیشان=http://www.yerevan.am/3_115_Երևանի%20նախկին%20քաղաքապետները.html|بڵاوکەرەوە=Yerevan Municipality Official Website|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref><ref>[https://www.president.am/hy/decrees/item/5366/ Decrees of the President of the Republic]</ref> ئەندامی کۆنگرەی نیشتمانی [[ئەرمینیا]] بووە تا لە ساڵی ٢٠١٧ دەست لەکارکێشایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=High-Tech minister addresses reports that he is ruling party's pick for presidency|ناونیشان=https://armenpress.am/eng/news/1074332.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=armenpress.am|زمان=en}}</ref> لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی شاری یەریڤان لە ساڵی ٢٠١٣دا سەرکردایەتی لیستی ئەنەکەسەی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ANC rep. Vahagn Khachatryan to run for Yerevan mayor?|ناونیشان=http://www.panarmenian.net/eng/news/150443/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٣|agency=[[PanARMENIAN.Net]]}}</ref> و لە ئێستادا سەربەخۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=449&lang=eng|سەردێڕ = National Assembly of Armenia &#124; Official Web Site &#124; parliament.am}}</ref> خاچاتوریان لە ساڵی ١٩٨٠ لە پەیمانگای یەریڤان بۆ ئابووری نیشتمانی دەرچووە، بە بڕوانامەی ئابووریناس. لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ لە سوپای سۆڤیەت خزمەتی کردووە. == ئەمانەش ببینە == * [[سیمۆن زاڤاریان]] * [[ستێپان شاومیان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئەرمەنستان}} {{پۆلی کۆمنز|Vahagn Khachaturyan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای سیونیک]] e3szmowrqo8x9ceaxo6g9gvlq13hg8p 1695555 1695379 2026-10-27T09:12:11Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695555 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤاھاگن خاچاتوریان''' (لەدایکبووی ٢٦ی تەممووزی ١٩٥٩) سیاسەتمەدارێکی ئەرمەنی و سەرۆککۆماری ئێستای ئەرمینیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=hy:Վահագն Գառնիկի Խաչատրյան|ناونیشان=http://www.yerevan.am/edfiles/files/vahagnkhachatryan.pdf|بڵاوکەرەوە=Yerevan Municipality|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=hy}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٢ تا ١٩٩٦ وەک سەرۆکی [[شارەوانی]] [[یەریڤان]] و لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٢ وەک وەزیری پیشەسازی تەکنەلۆژیای بەرز کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Former mayors of Yerevan|ناونیشان=http://www.yerevan.am/3_115_Երևանի%20նախկին%20քաղաքապետները.html|بڵاوکەرەوە=Yerevan Municipality Official Website|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref><ref>[https://www.president.am/hy/decrees/item/5366/ Decrees of the President of the Republic]</ref> ئەندامی کۆنگرەی نیشتمانی [[ئەرمینیا]] بووە تا لە ساڵی ٢٠١٧ دەست لەکارکێشایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=High-Tech minister addresses reports that he is ruling party's pick for presidency|ناونیشان=https://armenpress.am/eng/news/1074332.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=armenpress.am|زمان=en}}</ref> لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی شاری یەریڤان لە ساڵی ٢٠١٣دا سەرکردایەتی لیستی ئەنەکەسەی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ANC rep. Vahagn Khachatryan to run for Yerevan mayor?|ناونیشان=http://www.panarmenian.net/eng/news/150443/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٣|agency=[[PanARMENIAN.Net]]}}</ref> و لە ئێستادا سەربەخۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=449&lang=eng|سەردێڕ = National Assembly of Armenia &#124; Official Web Site &#124; parliament.am}}</ref> خاچاتوریان لە ساڵی ١٩٨٠ لە پەیمانگای یەریڤان بۆ ئابووری نیشتمانی دەرچووە، بە بڕوانامەی ئابووریناس. لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ لە سوپای سۆڤیەت خزمەتی کردووە. == ئەمانەش ببینە == * [[سیمۆن زاڤاریان]] * [[ستێپان شاومیان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئەرمەنستان}} {{پۆلی کۆمنز|Vahagn Khachaturyan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای سیونیک]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئەرمەنستان]] 7lpbqk8hl8xn27ho12bq7bi5kczcj77 ژول کوندێ 0 214615 1695163 1593405 2026-10-26T16:34:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695163 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography|name=Jules Koundé|image=Jules Koundé 2020.jpg|image_size=|caption=Koundé playing for [[Sevilla FC|Sevilla]] in 2020|fullname=Jules Olivier Koundé<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=58335 |سەردێڕ=Acta del Partido celebrado el 15 de septiembre de 2019, en Vitoria-Gasteiz |trans-title=Minutes of the Match held on 15 September 2019, in Vitoria-Gasteiz |بڵاوکەرەوە=Royal Spanish Football Federation |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111220547/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=58335 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|birth_date={{birth date and age|1998|11|12|df=y}}|birth_place=Paris, France|height=1.78m<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=J. Koundé |ناونیشان=https://www.sevillafc.es/en/teams/first-team/j-kounde |وێبگە=Sevilla F.C. |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref>|position=[[Centre-back]]|currentclub=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnumber=23|youthyears1=٢٠٠٤–٢٠٠٩|youthclubs1=لاندیراس|youthyears2=٢٠٠٩–٢٠١٠|youthclubs2=چێرۆنس|youthyears3=٢٠١٠–٢٠١٣|youthclubs3=لا برێدێ|youthyears4=٢٠١٣–٢٠١٨|youthclubs4=بۆردۆ|years1=٢٠١٦–٢٠١٧|clubs1=بۆردۆ|caps1=٣٠|goals1=١|years2=٢٠١٧–٢٠١٩|clubs2=بۆردۆ|caps2=٥٥|goals2=٢|years3=٢٠١٩-|clubs3=سیڤیلیا|caps3=٩٥|goals3=٥|nationalyears1=٢٠١٨|nationalteam1=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا خوار-٢٠ ساڵان|nationalcaps1=١|nationalgoals1=٠|nationalyears2=٢٠٢٠–٢١|nationalteam2=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا خوار-٢١ ساڵان|nationalcaps2=٨|nationalgoals2=١|nationalyears3=٢٠٢١-|nationalteam3=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|nationalcaps3=١١|nationalgoals3=٠|medaltemplates={{Medal|Sport|Men's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country|{{fb|FRA}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Nations League]]}} {{Medal|Winner|[[2021 UEFA Nations League Finals|2021 Italy]]|}}|club-update=٢٣:٥٠, ٢٢ ئایار ٢٠٢٢ (UTC)|nationalteam-update=حوزەیرانی ٢٠٢٢}}'''جوولییەس ئۆلیڤەر کۆندی''' (لەدایکبووی ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] پیشەگەری [[تۆپی پێ]]ی فەڕەنسییە کە یاری دەکات وەک [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکاری ناوەندی]] یانەی [[لا لیگا]] [[سیڤیلیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]]. == کاروانی یانە == === بۆردۆ === [[پەڕگە:Jules_Koundé_(cropped).jpg|ڕاست|وێنۆک|201x201پیکسڵ|کۆندێ لەگەڵ بۆردۆ لە ٢٠١٨]] کۆندێ لە یەکەمین یاری بۆ بۆردۆ دەستی پێکرد لە یارییەکانی جامی فەڕەنسا بۆ لە قۆناغی ٦٤ لە ٧ی [[کانوونی دووەم]]ی ٢٠١٨ کە لە دەرەوەی یاریگای خۆیان دۆڕان بە گرانڤایڵ، کۆندی ٩٠ خولەکی تەواو لە کاتی ئاسایی و ٣٠ خولەکی زیادکراو یاری کرد.<ref name="soccerway1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Granville vs. Bordeaux - 7 January 2018 - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2018/01/07/france/coupe-de-france/us-granville/fc-girondins-de-bordeaux/2697123/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=soccerway.com}}</ref> یەکەمین یاریی خۆی بۆ بۆردۆ کرد لە خولی فەڕەنسیدا لە ١٣ی [[کانوونی دووەم]]ی ٢٠١٨ لە بردنەوەیان لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر ترۆیس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LFP.fr - Ligue de Football Professionnel - Ligue 1 Conforama - Saison 2017/2018 - 20ème journée - ESTAC Troyes / Girondins de Bordeaux|ناونیشان=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/83016|وێبگە=www.lfp.fr}}</ref> لە ١٠ی [[شوبات]]ی ٢٠١٨، کۆندێ گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد لە بردنەوەی٣–٢ لە خولی فەڕەنسی (لیگ)١ لە بەرامبەر ئامینس لە یاریگای بۆردۆدا؛ ئەوە یەکەم گۆڵی پیشەگەری بوو لە لیگ ١ و یەکەم گۆڵی فەرمی بوو بۆ تیمی یەکەمی بۆردۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Bordeaux continue to fly under Poyet|ناونیشان=http://www.ligue1.com/ligue1/article/bordeaux-continue-to-fly-under-poyet.htm|بڵاوکەرەوە=www.ligue1.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727054534/https://www.ligue1.com/ligue1/article/bordeaux-continue-to-fly-under-poyet.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === سیڤیلیا === لە ٣ی [[تەممووز]]ی ٢٠١٩، گرێبەستی لەگەڵ یانەی [[یانەی سێڤیلیا|سیڤیلیای]] [[ئیسپانی]] واژوو کرد. تێچووی گواستنەوەکە کە درا بە بۆردۆ بە ٢٥ ملیۆن یۆرۆ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sevilla break club record|ناونیشان=https://www.football-espana.net/79075/done-deal-sevilla-break-club-record-bordeaux-defender-jules-kounde|بڵاوکەرەوە=www.football-espana.net|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191130055323/https://www.football-espana.net/79075/done-deal-sevilla-break-club-record-bordeaux-defender-jules-kounde|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە یەکەم وەرزیدا لە سیڤیلیا، یارمەتی یانەکە دا بۆ بردنەوەی [[خولی ئەورووپا]] بۆ شەشەم جار و لەباشترین تیمی پاڵەوانێتییەکە ناوی ھەبوو. == کاروانی نێودەوڵەتی == لە ١٨ی [[ئایار]]ی ٢٠٢١، کۆندێ لەلایەن [[دیدی دیشاپ|دییەر دیشامپەوە]] ھەڵبژێردرا وەک بەشێک لە ٢٦ یاریزان کە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] پێکھێنا بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆی ٢٠٢٠]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=La liste des vingt-six Bleus|ناونیشان=https://www.fff.fr/article/2423-la-liste-des-vingt-six-bleus.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢١|ئیش=[[French Football Federation]]|زمان=fr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220928073035/https://www.fff.fr/article/2423-la-liste-des-vingt-six-bleus.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢ی [[حوزەیران]]ی ٢٠٢١ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە یارییەکی دۆستانەی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز|وێڵس،]] جێگەی بنجامین پاڤاردی گرتەوەلە کۆتایی نیوەی یەکەمدا. لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، کۆندێ بە شێوەی سەرەکی بەشدار بوو لە یاریان لە بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kounde Starts the game as France takes Spain in the final|ناونیشان=https://bestarabcasino.com/slots/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Best Arab Casino}}</ref>کە فەڕەنسا بردییەوە لە یاری کۆتایی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]] ٢٠٢١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Spain 1-2 France: Les Bleus seal trophy with another comeback|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-13729951c6d7-f4e80113642c-1000--highlights-france-win-nations-league/?iv=true|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=UEFA}}</ref> == ژیانی کەسی == کۆندێ نیوەی بێنی و نیوەی فەڕەنسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Bordeaux: Jules Koundé, une perle précieuse !|ناونیشان=http://www.beninfootball.com/bordeaux-jules-kounde-une-perle-precieuse|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191002032516/http://www.beninfootball.com/bordeaux-jules-kounde-une-perle-precieuse|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retour sur le parcours de Jules Koundé, nouveau joueur professionnel des Girondins|ناونیشان=http://www.formationgirondins.fr/Articles-1203-retour-sur-le-parcours-de-jules-kound-nouveau-joueur-professionnel-des-girondins|وێبگە=www.formationgirondins.fr|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180804202103/http://www.formationgirondins.fr/Articles-1203-retour-sur-le-parcours-de-jules-kound-nouveau-joueur-professionnel-des-girondins|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|٢٢ ئایاری ٢٠٢٢}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|jules-kounde/430809}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |لیگا ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |جامی لیگا ! colspan="2" |کیشوەرەکان ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !خول !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |بۆردۆ |٢٠١٧ ١٨ |لیگ ١ |١٨ |٢ |١ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |١٩ |٢ |- |٢٠١٨ ١٩ |لیگ ١ |٣٧ |٠ |١ |٠ |٣ |٠ |١٠ |٢ | colspan="2" | - |٥١ |٢ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٥٥ !٢ !٢ !٠ !٣ !٠ !١٠ !٢ ! colspan="2" |- !٧٠ !٤ |- | rowspan="4" |[[یانەی سێڤیلیا|سیڤیلیا]] |٢٠١٩ ٢٠ |[[لا لیگا]] |٢٩ |١ |٢ |١ | colspan="2" | - |٩ |٠ | colspan="2" | - |٤٠ |٢ |- |٢٠٢٠–٢١ |[[لا لیگا]] |٣٤ |٢ |٧ |١ | colspan="2" | - |٧ |١ |١ |٠ |٤٩ |٤ |- |٢٠٢١ |[[لا لیگا]] |٣٢ |٢ |٣ |١ | colspan="2" | - |٩ |٠ | colspan="2" | - |٤٤ |٣ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٩٥ !٥ !١ !٣ ! colspan="2" |- !٢٥ !١ !١ !٠ !١٣٣ !٩ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !١٥٠ !٧ !١٤ !٣ !٣ !٠ !٣٥ !٣ !١ !٠ !٢٠٣ !١٣ |} {{تێبینییەکان}} === نێودەوڵەتی === {{Updated|١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://eu-football.info/_player.php?id=31493|سەردێڕ=Jules Koundé|وێبگە=EU-Football.info|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="2" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] |٢٠٢١ |٧ |٠ |- |٢٠٢٢ |٤ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١١ !٠ |} == خەڵاتەکان == '''سیڤیلیا''' * [[خولی ئەورووپا]]: ٢٠١٩–٢٠<ref name="UELW">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wilkinson|یەکەم=Jack|سەردێڕ=Sevilla 3-2 Inter Milan: Sevilla edge five-goal thriller for sixth Europa League crown|ناونیشان=https://www.skysports.com/football/sevilla-vs-inter/report/426076|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Sky Sports|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> '''فەڕەنسا''' * [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]: ٢٠٢٠–٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=France beat Spain to win Nations League|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030761--spain-vs-france/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=UEFA}}</ref> '''تاکەکەسی''' * باشترین پێکھاتەی وەرزی خولی ئەورووپا: ٢٠١٩–٢٠<ref name="UELTOS">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0260-10391fbb6c62-2c8b46747bf5-1000--uefa-europa-league-squad-of-the-season/|سەردێڕ=UEFA Europa League Squad of the Season|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پێکھاتەی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|ئیسپانیا|پاریس|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Jules Koundé}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی پاریس]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] 78k1afnqnnbyyyhztidqid2lz6l4xiw وتووێژ:زانیار خەسرەوی 1 214839 1695421 1459306 2026-10-27T04:18:07Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695421 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زانیار خەسرەوی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=965867 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/6TSdPuGHR?url=http://www.musicema.com/node/190049 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20141103135926/http://www.musicema.com/node/190049 لە http://www.musicema.com/node/190049 *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/6TSdAml9G?url=http://www.musicema.com/node/195781 گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20141023011242/http://www.musicema.com/node/195781 لە http://www.musicema.com/node/195781 *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/6TSj1QM9p?url=http://beeptunes.com/artist/8247162/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20141026073219/http://beeptunes.com/artist/8247162/ لە http://beeptunes.com/artist/8247162/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٣٦، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[زانیار خەسرەوی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1166131 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140901120021/http://www.bartarinha.ir/fa/news/18480/%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA بۆ http://www.bartarinha.ir/fa/news/18480/%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٤٧، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[زانیار خەسرەوی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1459305 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210722154735/https://www.starbino.com/6284/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C.html بۆ http://www.starbino.com/6284/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤١، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[زانیار خەسرەوی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695420 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260215191721/https://www.otoephue.com/ بۆ https://www.otoephue.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:١٨، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) mfd9qjwflstn316f0ofxon3gbs4ntip ڤانکۆڤەر 0 214868 1695353 1407064 2026-10-26T22:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1695353 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤانکۆڤەر''' شارێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[کەنەدا]] دەکەوێتە ناوچەی خوارەوەی ویلاندەکانی [[بریتش کۆلۆمبیا]]. وەک ژمارەی دانیشتووانترین شار لە پارێزگاکەدا، سەرژمێری ساڵی ٢٠٢١ ٦٦٢ ھەزار و ٢٤٨ کەسی لە شارەکەدا تۆمارکردووە، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠١٦دا ٦٣١ ھەزار و ٤٨٦ کەس بووە، ناوچەی ڤانکۆڤەری گەورە لە ساڵی ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٫٦ ملیۆن کەس بووە، بەمەش بووە سێیەم گەورەترین ناوچەی گەورە لە کەنەدا. ڤانکۆڤەر زۆرترین چڕی دانیشتووانی لە کەنەدا ھەیە، کە زیاتر لە ٥٤٠٠ کەس لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=<!--Staff writer(s); no by-line. --> |سەردێڕ=Population of Metro Vancouver outpaced national growth rate |ناونیشان=https://vancouversun.com/news/local-news/new-census-data-population-of-metropolitan-area-of-vancouver-outpaced-national-growth-rate |newspaper=Vancouver Sun |شوێن=Vancouver |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208161128/http://vancouversun.com/news/local-news/new-census-data-population-of-metropolitan-area-of-vancouver-outpaced-national-growth-rate |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Campion-Smith |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=Canada's population grew 1.7M in 5 years, latest census shows |ناونیشان=https://www.thestar.com/news/canada/2017/02/08/canadas-population-grew-17m-in-5-years.html |newspaper=Toronto Star |شوێن=Toronto |ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208142923/https://www.thestar.com/news/canada/2017/02/08/canadas-population-grew-17m-in-5-years.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤانکۆڤەر یەکێکە لە شارە ھەمەچەشنترین شارەکانی کەنەدا لە ڕووی نەتەوەیی و زمانەوە: لەسەدا ٥٢ی دانیشتووانەکەی بە ڕەسەنی ئینگلیزی قسە ناکەن،<ref name="pop2006-Van">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=5915022&Geo2=CMA&Code2=933&Data=Count&SearchText=Vancouver&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |سەردێڕ=Census 2006 Community Profiles: Vancouver, City and CMA |بڵاوکەرەوە=Government of Canada |ساڵ=٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111104190749/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=5915022&Geo2=CMA&Code2=933&Data=Count&SearchText=Vancouver&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vancouver.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060512164806/http://vancouver.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٠٦ |سەردێڕ=City Facts 2004 |بڵاوکەرەوە=City of Vancouver |ساڵ=٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەسەدا ٤٨٫٩ بە زمانی ڕەسەنی نە ئینگلیزی و نە فەرەنسی قسە دەکەن، لە سەدا ٥٠٫٦ی دانیشتووانەکەی سەر بە بینراون گرووپە کەمینەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Census Profile, 2016 Census |ناونیشان=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchType=Begins&SearchPR=01&TABID=1&B1=All&Code1=5915022&SearchText=Vancouver |وێبگە=StatCan |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317054352/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchType=Begins&SearchPR=01&TABID=1&B1=All&Code1=5915022&SearchText=Vancouver |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤانکۆڤەر یەکێکە لە شارە گونجاوەکانی کەنەدا و جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-city-quality-of-living-2018|سەردێڕ=Vancouver ranked best city in North America for quality of living|دوایین=Staff|یەکەم=DH Vancouver|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=Daily Hive|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219015837/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-city-quality-of-living-2018|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="BBC News">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm |سەردێڕ=Vancouver and Melbourne top city league |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢|ئیش=BBC News |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150712065852/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=CNBC>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=These are the world's top cities to live in, according to researchers|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2019/03/13/top-city-index-these-are-the-best-places-to-live-for-2019.html|دوایین=Taylor|یەکەم=Chloe|بڵاوکەرەوە=CNBC|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190509181112/https://www.cnbc.com/2019/03/13/top-city-index-these-are-the-best-places-to-live-for-2019.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا لە ڕووی توانای کڕینی خانووبەرەوە، ڤانکۆڤەر یەکێکە لە گرانترین شارەکانی کەنەدا و [[جیھان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bc.ctvnews.ca/vancouver-yet-again-most-expensive-place-to-live-in-canada-1.4484040 |سەردێڕ=Vancouver yet again most expensive place to live in Canada |ئیش=CTV News |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211019171840/https://bc.ctvnews.ca/vancouver-yet-again-most-expensive-place-to-live-in-canada-1.4484040 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤانکۆڤەر پلانی ھەیە ببێتە سەوزترین شاری جیھان. ڤانکۆڤەریزم فەلسەفەی دیزاینی پلاندانانی شارە لە شارەکەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کەنەدا|شارەکان|ئۆڵۆمپیاد}} {{پۆلی کۆمنز|Vancouver}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی کەنەدا|ڤانکۆڤەر]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٦]] 8anmg4vev62akh5t7vyk591jlb67bkg کاتدراڵی سانت نیکۆلای، یەریڤان 0 214882 1695587 1532992 2026-10-27T10:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1695587 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کاتدراڵی سانت نیکۆلای''' ({{بە ئەرمەنی|Սուրբ Նիկոլայ Մայր եկեղեցի}}) کاتدراییلێکی ئۆرتۆدۆکسی [[ڕووسی]] بوو لە شاری [[یەریڤان]] لە [[ئەرمینیا]]. لە ساڵی ١٩٣١ لەلایەن ھێزەکانی [[سۆڤیەت]]ەوە وێران کرا، لە شوێنی ئێستای گۆڕەپانی شاھومیان لە [[ناوچەی کێنترۆن]]ی یەریڤان بوو<ref>[https://cloister.org/saint-nikolai-cathedral Cloister]{{بەستەری مردوو|url=https://cloister.org/saint-nikolai-cathedral |date=ئازاری ٢٠٢٤ }}, CHURCHSaint Nikolai Cathedral.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Saint Nikolai Cathedral, Yerevan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی یەریڤان|کاتدراڵی سانت نیکۆلای]] [[پۆل:کڵێساکانی یەریڤان]] 0rb6uuh10xcig82xfmuvt01abjam4r0 ڤاغارشاپات 0 214987 1695339 1407059 2026-10-26T22:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1695339 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤاغارشاپات''' ({{بە ئەرمەنی|Վաղարշապատ}}) چوارەمین گەورەترین شارە لە [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و پڕ دانیشتووانترین کۆمەڵگەی [[شارەوانی]]یە لە [[پارێزگای ئارماڤیر]] کە دەکەوێتە نزیکەی ١٨ کم (١١ میل) لە ڕۆژاوای [[یەریڤان]]ی پایتەخت، و ١٠ کم (٦ میل) لە باکووری سنووری داخراوی [[تورکیا]] و ئەرمینیا. بەگشتی بە ئێجمیاتسین ناسراوە کە ناوی فەرمی بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٤٥ بۆ ١٩٩٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Պատմաաշխարհագրական ակնարկ [Historical-geographic overview]|ناونیشان=http://armavir.gov.am/aknark/|بڵاوکەرەوە=Armavir Province: Armenian Ministry of Territorial Administration|زمان=hy|وتەگێڕانەوە=... Վաղարշապատ (1945-1995թթ. կոչվել է Էջմիածին) քաղաքը...|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140228073354/http://armavir.gov.am/aknark/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> تا ئێستاش بە شێوەیەکی باو بە شێوەی ئاخاوتنی و لە بیرۆکراسی فەرمیدا بەکاردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=hy:Էջմիածի՞ն, թե՞ Վաղարշապատ|ناونیشان=http://www.aravot.am/2010/10/26/344193/|ئیش=[[Aravot]]|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|زمان=hy}}</ref> ئەم شارە بە شوێنی کاتدراڵی ئێچمیادزین و کۆشکی دایکی ئێچمیادزینی پیرۆز ناسراوە کە ناوەندی کەنیسەی نێردراوی ئەرمەنییە. بەم شێوەیە لە سەرچاوە ڕۆژاوایییەکان بە شێوەیەکی نافەرمی بە «شارێکی پیرۆز» ناسراوە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Ring|editor1-first=Trudy|editor2-last=Watson|editor2-first=Noelle|editor3-last=Schellinger|editor3-first=Paul|سەردێڕ=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa, Volume 4|ڕێکەوت=1994|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|پەڕە=٢٥٠|وتەگێڕانەوە=The holy city of Echmiadzin, where the Christian church in Armenia first began...}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Stransky|یەکەم١=Thomas F.|دوایین٢=Sheerin|یەکەم٢=John B.|سەردێڕ=Doing the Truth in Charity: Statements of Pope Paul VI, Popes John Paul I, John Paul II, and the Secretariat for Promoting Christian Unity, 1964-1980|ڕێکەوت=1982|بڵاوکەرەوە=Paulist Press|پەڕە=٢٣٠|وتەگێڕانەوە=...from the holy city of Etchmiadzin...}}</ref> یەکێک بوو لە شارە گەورەکان و پایتەختی ئەرمینیای گەورەی کۆن بوو.<ref>[[James R. Russell]]. Zoroastrianism in Armenia. — Harvard University Press, 1987. — P. 118.</ref> لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بچووککرایەوە بۆ شارۆچکەیەکی بچووک، لە سەردەمی سۆڤیەتدا فراوانبوونی گەورەی بەخۆیەوە بینی و بە شێوەیەکی کاریگەر بوو بە گەڕەکێکی یەریڤان.<ref name="Emin">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Emin|یەکەم=Gevorg|بەستەری نووسەر=Gevorg Emin|سەردێڕ=Seven songs about Armenia|ڕێکەوت=1981|بڵاوکەرەوە=Progress|پەڕە=١٠٦|وتەگێڕانەوە=...Ashtarak, Artashat, Etchmiadzin and Abovian because they have become suburbs of Yerevan.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bloomfield|یەکەم=Paul|سەردێڕ=Armenia: mountains, monasteries and a glimpse of the land of Noah|ناونیشان=http://www.thetimes.co.uk/tto/travel/destinations/asia/article4441516.ece|ئیش=[[The Times]]|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=Our first port of call was Ejmiatsin, a suburb of Yerevan and seat of the Katholikos, head of the Armenian Apostolic Church.}}</ref> ژمارەی دانیشتووانەکەی بە پشتبەستن بە خەمڵاندنی ساڵی ٢٠١٦ کەمێک زیاتر لە ٣٧ ھەزار کەسە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئەرمەنستان}} {{پۆلی کۆمنز|Vagharshapat}} {{ئێران-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڤاغارشاپات]] [[پۆل:شارە پیرۆزەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز]] cmbnga81la9zflqm6e14o8egu30zp3g ڤلادیڤۆستۆک 0 215257 1695398 1365922 2026-10-27T01:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695398 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤلادیڤۆستۆک''' گەورەترین شار و ناوەندی ئیداری [[پریمۆرسکی کرای]] لە [[ڕووسیا]]یە. شارەکە دەکەوێتە دەوروبەری کەنداوی گۆڵدن ھۆرن لەسەر [[دەریای ژاپۆن]]، ڕووبەرەکەی ٣٣١٫١٦ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (١٢٧٫٨٦ میل چوارگۆشە)، ژمارەی دانیشتووانەکەی تا ساڵی ٢٠٢١ ٦٠٠ ھەزار و ٨٧١ کەس بووە.<ref name="2021citypop">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=RUSSIA: Dal'nevostočnyj Federal'nyj Okrug |ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/russia/cities/fareast/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=citypopulation.de}}</ref>ڤلادیڤۆستۆک دووەم گەورەترین شارە لە ناوچەی فیدراڵی ڕۆژھەڵاتی دوور و ھەروەھا ڕۆژھەڵاتی دووری ڕووسیا، دوای خابارۆڤسک. ئەم شارە لە ساڵی ١٨٦٠ وەک بنکەیەکی سەربازی ڕووسیا دامەزراوە. لە ساڵی ١٨٧٢ بنکەی سەرەکی ھێزی دەریایی ڕووسیا لە زەریای ھێمن گواسترایەوە بۆ ئەو شارە و دواتر ڤلادیڤۆستۆک دەستی بە گەشەکردن کرد. دوای سەرھەڵدانی [[شۆڕشی ڕووسیا]] لە ساڵی ١٩١٧، ڤلادیڤۆستۆک لە ساڵی ١٩١٨ لەلایەن سەربازە بیانییەکانەوە داگیرکرا و دواھەمینیان لە [[ژاپۆن]] تا ساڵی ١٩٢٢ نەکشانەوە؛ تا ئەو کاتە ھێزەکانی سوپای سپی دژە شۆڕش لە ڤلادیڤۆستۆک بەپەلە ڕووخان و دەسەڵاتی [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەت]] لە شارەکەدا دامەزرا. دوای ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت، ڤلادیڤۆستۆک بوو بە ناوەندی ئیداری پریمۆرسکی کرای. ڤلادیڤۆستۆک گەورەترین بەندەری ڕووسیایە لەسەر [[زەریای هێمن|ئۆقیانووسی ئارام]] ھەروەھا ناوەندی سەرەکی ئابووری و زانستی و کولتووری ڕۆژھەڵاتی دووری ڕووسیایە، ھەروەھا ناوەندێکی گرنگی گەشتیارییە لە ڕووسیا. وەک کۆتایی ھێڵی ئاسنی ترانس سیبیریا، شارەکە لە ساڵی ٢٠١٧دا زیاتر لە سێ ملیۆن گەشتیار سەردانی کرد.<ref name="Visitors2017">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Екатерина Века |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Владивосток вошёл в топ-5 самых популярных у туристов городов России |ناونیشان=http://www.primorsky.ru/news/139973/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Администрация Приморского края |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180331173340/http://www.primorsky.ru/news/139973/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم شارە ناوەندی کارگێڕی ناوچەی فیدراڵی ڕۆژھەڵاتی دوورە، و شوێنی بارەگای بەلەمی زەریای ھێمن لە ھێزی دەریایی ڕووسیایە. بەھۆی شوێنی جوگرافی ناوازەیەوە، و [[کولتووری ڕووسیا|کولتوری ڕووسییە]]کەی، شارەکە بە «ئەورووپا لە ڕۆژھەڵات» ناوزەد کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alexander Jacoby |ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Eastern Europe in the Far East |ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/opinion/2005/07/05/commentary/world-commentary/eastern-europe-in-the-far-east/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=[[The Japan Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alex Nosal |سەردێڕ=Vladivostok, Europe in Middle of The Orient |ناونیشان=https://theseoultimes.com/ST/?url=/ST/db/read.php%3Fidx=367 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=The Seoul Times}}</ref> زۆرێک لە کونسوڵخانە و بازرگانییە بیانییەکان لە ڤلادیڤۆستۆک ئۆفیسیان ھەیە. بە مامناوەندی پلەی گەرمی ساڵانە کە نزیکەی ٥ پلەی سەدییە (٤١ پلەی فەھرەنگی) ڤلادیڤۆستۆک کەشوھەوایەکی ساردی ھەیە بۆ شوێنی کەنار دەریاکانی لە ناوەڕاستی پانی دا. ئەمەش بەھۆی بای زەوییە بەرفراوانەکانی ئۆراسیا لە وەرزی زستاندا دەگەڕێتەوە، ھەروەھا پلەی گەرمی زەریاکان سارد دەکاتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[کاتنامەی ڤلادیڤۆستۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vladivostok}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئاسیا|ڕووسیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڤلادیڤۆستۆک]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ڕووسیا|ڤلادیڤۆستۆک]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دووری ڕووسیا]] 4jm4pvmqmn94uu8ikmjycgpt9t64982 ڤیکتۆریۆس 0 216174 1695523 1407120 2026-10-27T07:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1695523 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Victorious (TV Series) Poster.jpg|genre=[[سیتکۆمی گەنجان]]|creator=[[Dan Schneider (TV producer)|دان سکیچەر]]|starring={{Plainlist| * [[ڤیکتۆریا جەستس]] * [[لیۆن تۆماس]] * [[مات بێنێت]] * [[ئێلیزابێس گیلس]] * [[ئاریانا گراندێی]] * [[ئاقان جۆگیا]] * [[دانەیل مۆنەی]] }}|executive_producer={{Plainlist| * دان سکیچەر * وارن بێل زنجیرەی ٣ * ڕۆبن وینەر (زنجیرەی ٣) }}|producer={{Plainlist| * بروس ڕان بێرمان * جۆی کەتانیا<br />(بەرهەمهێنەری سیزنی ٣) * ڕۆبن وێنەر<br />(بەرهەمهێنەر سیزنی ١-٢) * وارین بێل<br /> ڕاوێژکاری بەرهەمهێنەر ٢ * [[جاک وارۆو]]<br />(وەرزی ٣) * کریستۆڤەر ج. نۆوار <br />(ناوەڕاست سیزنی ٣) * مات فلێکشتن <br />(سیزنی ٣) }}|theme_music_composer={{Plainlist| * [[دکتۆر. لەک]] * [[Backhouse Mike|مایکل کارکۆن]] * دان سکیچەر }}|opentheme="[[دەیدرەوشێنمەوە]]"، لەلایەن ڤیکتۆریا جەستسەوە پێشکەش کراوە|country=ئەمریکا|language=ئینگلیزی|num_seasons=٤|num_episodes=٥٧|list_episodes=لیستی زنجیرەکان|runtime=24 minutes, 46 minutes for specials<!-- as shown on iTunes -->|camera=[[Videotape]] ([[filmizing|filmized]]); [[Multi-camera setup|Multi-camera]]|company={{Plainlist| * [[Schneider's Bakery]] * [[Sony Music Entertainment]] * [[Nickelodeon Productions]] }}|distributor=[[MTV Networks International]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|سەردێڕ=MTVNI touting 5,000 hours of programming|یەکەم=Rebecca|دوایین=Leffler|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://hollywoodreporter.com/news/mtvni-touting-5000-hours-programming-28681|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121025193907/http://www.hollywoodreporter.com/news/mtvni-touting-5000-hours-programming-28681|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|channel=[[Nickelodeon]]|picture_format=[[1080i]] ([[16:9]] [[HDTV]])|audio_format=Stereo|location=[[نیکلیدۆن لە خۆرئاوادا]]<br />[[هۆڵیهوود]]|first_aired={{Start date|2010|3|27}}|last_aired={{no wrap|{{End date|2013|2|2}}}}|related=''[[Sam & Cat]]''}} '''''سەرکەوتوو''''' (وەک ڤیکتۆڕیۆوس) [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)]] کە لەلایەن دان سکینجەر دروستکراوە کە لە بنەڕەتدا لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٠ وە بۆ ٢ ی شوباتی ٢٠١٣ لە نیکلۆدیۆن پەخش کراوە. ئەم زنجیرەیە لە دەوری گۆرانیبێژی ئاواتخواز تۆری ڤێگایە کە (لە لایەن ڤیکتۆریا جەستسەوە بەرجەستە کراوە)، هەرزەکارێک کە لە قوتابخانەی ئامادەیی هونەری نمایشی بەناوی قوتابخانەی ئامادەیی هونەرەکانی هۆلیوود ئامادە دەبێت، دوای ئەوەی لە لە یەکەم ڕۆژیدا لە هوونەری هۆلیوود چاوی بە ئاندرێ هاریس (لیۆن تۆماس)، ڕۆبی شاپیرۆ (مات بینێت)،ڕێکس پاوەرز (بووکەڵەی ڕۆبی)، جەید وێست (ئیلیزابێث گیلیس)، کات ڤالانتاین ([[ئاریانا گراندێی]]) و بیک ئۆلیڤەر (ئاڤان جۆگیا) دەکەوێت. ئەم زنجیرەیە یەکەم جار لە دوای خەڵاتەکانی هەڵبژاردنی منداڵان لە ساڵی ٢٠١٠دا نمایش کرا. ئەم زنجیرەیە خەڵاتی باشترین بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بردەوە لە ٢٠١٢ خەڵاتی هەڵبژاردنی منداڵان و ٢٠١٣ خەڵاتی هەڵبژاردەی منداڵان، لە ئای کارلی دا سەرکەوتن چوار [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]] بەدەست هێناوە. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٢ ڕایانگەیاند کە ئەم زنجیرەیە نوێ ناکرێتەوە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=M Exclusive: Victorious will NOT be returning for season four! – M Magazine|ناونیشان=http://www.mmm-mag.com/2012/08/m-exclusive-victorious-will-not-be-returning-for-season-four.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127045008/http://www.mmm-mag.com/2012/08/m-exclusive-victorious-will-not-be-returning-for-season-four.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Mmm-mag.com}}</ref>دوای ڕاگەیاندنی زنجیرەی سپێن ئۆف سام و کات، هەوادارانیڤیکتۆریۆس دڵگرانی خۆیان دەربڕی کە زنجیرەکە هۆکاری کۆتایی هاتنی بوو، بەڵام شنایدەر بە پێچەوانەوە ڕایگەیاند. <ref name="danwarp.blogspot.no">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Victorious|ناونیشان=http://danwarp.blogspot.no/2012/08/victorious.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714121813/http://danwarp.blogspot.no/2012/08/victorious.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> هەرچەندە ئەکتەرەکان تەنیا سێ وەرزیان وێنە گرتووە، بەڵام کاتێک بڕیاری کۆتایی هێنانی زنجیرەکە درا، نیکلۆدۆن وەرزی سێیەم لە نیوەی دابەشکرد و وەرزی چوارەمی دروست کرد. <ref name="Victoria Justice Interview">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Victoria Justice Interview|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=7_Ei8pyY4VQ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160410162957/https://www.youtube.com/watch?v=7_Ei8pyY4VQ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[YouTube]]}}</ref> == چیرۆک == دراماکە باس لە تۆری ڤێگا دەکات کە کچێکی لاوە کە قوبووڵکراوە لە قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی هۆڵیهوود، کە قوتابخانەیەکی هونەرییەبۆ منداڵە بەهرەمەندەکانی دراماکە باس لە تۆری و هاوڕێکانی دەکات کە شوێنی خۆی بدۆزێتەوە لە قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی هۆڵیهوود، و تەواوکردنی ئەرکەکانی قوتابخانە کە پەیوەندیان بە هونەرەوە هەیە و زاڵبوون بەسەر شتە نائاساییەکان و چاڵنجەکان و قوتابییەکانی تری ناو قوتابخامەکە دەبنە هاوڕێی تۆری لەگەڵ لە ئاندری هاریس و ڕۆبی شپیرۆی سەیر و هاوڕێکەی ڕێکس، کچێکی شیرینی قژ سوور کات ڤالانتاین و جەید وێستی دڵڕەق،(کە دەبێتە فێنرەمیی تۆری) و خۆشەویستە قۆزەکەی جەید بێک ئۆلیڤەر، و خوشکە گەورە بێ بەهرەکە تۆری، کەسایەتیەکانی تر لەگەڵ ئیروین ساکۆویتز مامۆستایەک لە قوتابخانەکە، لەین ئەلێکساندەر ڕاوێژکاری قوتابخانەکە، و سینجن ڤان کلییف کە دەکاتە قوتابییە سەیرەکە لە قوتابخانەکەدا == بەژداربوان == === سەرەکییەکان === * ڤیکتۆریا جەستس وەک تۆری ڤێگا * لیۆن تۆماس وەک ئاندری هاریس * مات بانیت وەک ڕۆبی شپیرۆو * ئیلیزابێس گیلس وەک جەید وێست * [[ئاریانا گراندێی]] وەک کات ڤالانتاین * ئاڤان جۆگیا وەک بێک ئۆلیڤەر * دانەیەل مۆنەی وەک ترینا ڤێگا === لاوەکیەکان === * ئیریک لەینگ وەک ئیروین ساکۆویتز * [[لەین ناپەر]] وەک لەین ئەلێکساندەر * مایکڵ ئیریک رید وەک سینجن ڤان کلیف * جیم پیری وەک دەیڤد ڤێگا * جێنیفەر کارتا وەک هۆلی ڤێگا * مارلین هاریس وەک داپیرەی ئاندرێی * سوسان شاونگ وەک خاتوون لی * دارسۆن سۆلۆمان وەک بورف * جەیک فارۆو وەک دەنگی ڕێک پاوەرس == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikiquote}} * {{Official website|http://www.theslap.com}} * {{IMDb title|1604099}} {{پۆلی کۆمنز|Victorious (sitcom)}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا|مۆسیقا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی میوزیکژەنە خەیاڵیەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی مۆسیقاژەنە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنیانەی لە لۆس ئانجلەس داندراون]] 8hff0u4cdtbwsuytriisbdiumajbobw 1695549 1695523 2026-10-27T09:03:41Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695549 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Victorious (TV Series) Poster.jpg|genre=[[سیتکۆمی گەنجان]]|creator=[[Dan Schneider (TV producer)|دان سکیچەر]]|starring={{Plainlist| * [[ڤیکتۆریا جەستس]] * [[لیۆن تۆماس]] * [[مات بێنێت]] * [[ئێلیزابێس گیلس]] * [[ئاریانا گراندێی]] * [[ئاقان جۆگیا]] * [[دانەیل مۆنەی]] }}|executive_producer={{Plainlist| * دان سکیچەر * وارن بێل زنجیرەی ٣ * ڕۆبن وینەر (زنجیرەی ٣) }}|producer={{Plainlist| * بروس ڕان بێرمان * جۆی کەتانیا<br />(بەرهەمهێنەری سیزنی ٣) * ڕۆبن وێنەر<br />(بەرهەمهێنەر سیزنی ١-٢) * وارین بێل<br /> ڕاوێژکاری بەرهەمهێنەر ٢ * [[جاک وارۆو]]<br />(وەرزی ٣) * کریستۆڤەر ج. نۆوار <br />(ناوەڕاست سیزنی ٣) * مات فلێکشتن <br />(سیزنی ٣) }}|theme_music_composer={{Plainlist| * [[دکتۆر. لەک]] * [[Backhouse Mike|مایکل کارکۆن]] * دان سکیچەر }}|opentheme="[[دەیدرەوشێنمەوە]]"، لەلایەن ڤیکتۆریا جەستسەوە پێشکەش کراوە|country=ئەمریکا|language=ئینگلیزی|num_seasons=٤|num_episodes=٥٧|list_episodes=لیستی زنجیرەکان|runtime=24 minutes, 46 minutes for specials<!-- as shown on iTunes -->|camera=[[Videotape]] ([[filmizing|filmized]]); [[Multi-camera setup|Multi-camera]]|company={{Plainlist| * [[Schneider's Bakery]] * [[Sony Music Entertainment]] * [[Nickelodeon Productions]] }}|distributor=[[MTV Networks International]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|سەردێڕ=MTVNI touting 5,000 hours of programming|یەکەم=Rebecca|دوایین=Leffler|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://hollywoodreporter.com/news/mtvni-touting-5000-hours-programming-28681|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121025193907/http://www.hollywoodreporter.com/news/mtvni-touting-5000-hours-programming-28681|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|channel=[[Nickelodeon]]|picture_format=[[1080i]] ([[16:9]] [[HDTV]])|audio_format=Stereo|location=[[نیکلیدۆن لە خۆرئاوادا]]<br />[[هۆڵیهوود]]|first_aired={{Start date|2010|3|27}}|last_aired={{no wrap|{{End date|2013|2|2}}}}|related=''[[Sam & Cat]]''}} '''''سەرکەوتوو''''' (وەک ڤیکتۆڕیۆوس) [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)]] کە لەلایەن دان سکینجەر دروستکراوە کە لە بنەڕەتدا لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٠ وە بۆ ٢ ی شوباتی ٢٠١٣ لە نیکلۆدیۆن پەخش کراوە. ئەم زنجیرەیە لە دەوری گۆرانیبێژی ئاواتخواز تۆری ڤێگایە کە (لە لایەن ڤیکتۆریا جەستسەوە بەرجەستە کراوە)، هەرزەکارێک کە لە قوتابخانەی ئامادەیی هونەری نمایشی بەناوی قوتابخانەی ئامادەیی هونەرەکانی هۆلیوود ئامادە دەبێت، دوای ئەوەی لە لە یەکەم ڕۆژیدا لە هوونەری هۆلیوود چاوی بە ئاندرێ هاریس (لیۆن تۆماس)، ڕۆبی شاپیرۆ (مات بینێت)،ڕێکس پاوەرز (بووکەڵەی ڕۆبی)، جەید وێست (ئیلیزابێث گیلیس)، کات ڤالانتاین ([[ئاریانا گراندێی]]) و بیک ئۆلیڤەر (ئاڤان جۆگیا) دەکەوێت. ئەم زنجیرەیە یەکەم جار لە دوای خەڵاتەکانی هەڵبژاردنی منداڵان لە ساڵی ٢٠١٠دا نمایش کرا. ئەم زنجیرەیە خەڵاتی باشترین بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بردەوە لە ٢٠١٢ خەڵاتی هەڵبژاردنی منداڵان و ٢٠١٣ خەڵاتی هەڵبژاردەی منداڵان، لە ئای کارلی دا سەرکەوتن چوار [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]] بەدەست هێناوە. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٢ ڕایانگەیاند کە ئەم زنجیرەیە نوێ ناکرێتەوە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=M Exclusive: Victorious will NOT be returning for season four! – M Magazine|ناونیشان=http://www.mmm-mag.com/2012/08/m-exclusive-victorious-will-not-be-returning-for-season-four.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127045008/http://www.mmm-mag.com/2012/08/m-exclusive-victorious-will-not-be-returning-for-season-four.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Mmm-mag.com}}</ref>دوای ڕاگەیاندنی زنجیرەی سپێن ئۆف سام و کات، هەوادارانیڤیکتۆریۆس دڵگرانی خۆیان دەربڕی کە زنجیرەکە هۆکاری کۆتایی هاتنی بوو، بەڵام شنایدەر بە پێچەوانەوە ڕایگەیاند. <ref name="danwarp.blogspot.no">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Victorious|ناونیشان=http://danwarp.blogspot.no/2012/08/victorious.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714121813/http://danwarp.blogspot.no/2012/08/victorious.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> هەرچەندە ئەکتەرەکان تەنیا سێ وەرزیان وێنە گرتووە، بەڵام کاتێک بڕیاری کۆتایی هێنانی زنجیرەکە درا، نیکلۆدۆن وەرزی سێیەم لە نیوەی دابەشکرد و وەرزی چوارەمی دروست کرد. <ref name="Victoria Justice Interview">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Victoria Justice Interview|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=7_Ei8pyY4VQ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160410162957/https://www.youtube.com/watch?v=7_Ei8pyY4VQ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[YouTube]]}}</ref> == چیرۆک == دراماکە باس لە تۆری ڤێگا دەکات کە کچێکی لاوە کە قوبووڵکراوە لە قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی هۆڵیهوود، کە قوتابخانەیەکی هونەرییەبۆ منداڵە بەهرەمەندەکانی دراماکە باس لە تۆری و هاوڕێکانی دەکات کە شوێنی خۆی بدۆزێتەوە لە قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی هۆڵیهوود، و تەواوکردنی ئەرکەکانی قوتابخانە کە پەیوەندیان بە هونەرەوە هەیە و زاڵبوون بەسەر شتە نائاساییەکان و چاڵنجەکان و قوتابییەکانی تری ناو قوتابخامەکە دەبنە هاوڕێی تۆری لەگەڵ لە ئاندری هاریس و ڕۆبی شپیرۆی سەیر و هاوڕێکەی ڕێکس، کچێکی شیرینی قژ سوور کات ڤالانتاین و جەید وێستی دڵڕەق،(کە دەبێتە فێنرەمیی تۆری) و خۆشەویستە قۆزەکەی جەید بێک ئۆلیڤەر، و خوشکە گەورە بێ بەهرەکە تۆری، کەسایەتیەکانی تر لەگەڵ ئیروین ساکۆویتز مامۆستایەک لە قوتابخانەکە، لەین ئەلێکساندەر ڕاوێژکاری قوتابخانەکە، و سینجن ڤان کلییف کە دەکاتە قوتابییە سەیرەکە لە قوتابخانەکەدا == بەژداربوان == === سەرەکییەکان === * ڤیکتۆریا جەستس وەک تۆری ڤێگا * لیۆن تۆماس وەک ئاندری هاریس * مات بانیت وەک ڕۆبی شپیرۆو * ئیلیزابێس گیلس وەک جەید وێست * [[ئاریانا گراندێی]] وەک کات ڤالانتاین * ئاڤان جۆگیا وەک بێک ئۆلیڤەر * دانەیەل مۆنەی وەک ترینا ڤێگا === لاوەکیەکان === * ئیریک لەینگ وەک ئیروین ساکۆویتز * [[لەین ناپەر]] وەک لەین ئەلێکساندەر * مایکڵ ئیریک رید وەک سینجن ڤان کلیف * جیم پیری وەک دەیڤد ڤێگا * جێنیفەر کارتا وەک هۆلی ڤێگا * مارلین هاریس وەک داپیرەی ئاندرێی * سوسان شاونگ وەک خاتوون لی * دارسۆن سۆلۆمان وەک بورف * جەیک فارۆو وەک دەنگی ڕێک پاوەرس == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikiquote}} * {{Official website|http://www.theslap.com}} * {{IMDb title|1604099}} {{پۆلی کۆمنز|Victorious (sitcom)}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا|مۆسیقا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی میوزیکژەنە خەیاڵیەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی مۆسیقاژەنە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنیانەی لە لۆس ئانجلەس داندراون]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان دەربارەی ھەرزەکاران]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] r7mgz82p4ofj8zsja2hzdqusdjkox1s ڤلادیمێر مارکۆڤنیکۆڤ 0 216468 1695397 1483524 2026-10-27T01:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695397 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:VladimirMarkovnikov.jpg|وێنۆک|وێنەی ڤلادیمێر ڤاسیلێڤیچ مارکۆڤنیکۆڤ]] '''ڤلادیمیر ڤاسیلیڤیچ مارکۆڤنیکۆڤ '''(بە ڕووسی: Влади́мир Васи́льевич Марко́вников)، ھەروەھا بە مارکۆنیکۆف دەنووسرێت<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Zerong|یەکەم١=Wang|سەردێڕ=Markovnikov Rule and Anti-Markovnikov Rule|journal=Comprehensive Organic Name Reactions and Reagents|بەرگ=٤١١|پەڕەکان=١٨٣٣–١٨٣٧|doi=10.1002/9780470638859.conrr411|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٠-٦٣٨٨٥-٩}}</ref> (٢٥ی کانوونی یەکەم (بە ساڵنامەی جوولیانی ١٣ی کانوونی یەکەمی) ١٨٣٧ – ١١ی شوباتی ١٩٠٤)، کیمیاکارێکی [[ڕووسی]] بوو.<ref name="Krugosvet">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Markovnikov, Vladimir Vasiliyevich |ناونیشان=https://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/MARKOVNIKOV_VLADIMIR_VASILEVICH.html |وێبگە=Encyclopedia Krugosvet |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090404192536/https://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/MARKOVNIKOV_VLADIMIR_VASILEVICH.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تەمەنی سەرەتایی و پەروەردە == مارکۆڤنیکۆڤ لە [[زانکۆی کازان]] ئابوری خوێندووە؛ لە ماوەی خوێندنیدا، لەژێر سیستەمی کامێرای ڕووسیدا، کیمیاشی خوێندووە. == پیشەی کارکردن == دوای ململانێ لەگەڵ ئەو زانکۆیە، مارکۆڤنیکۆڤ لە ساڵی ١٨٧١دا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی ئۆدێسا]] و دوای دوو ساڵ لە [[زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ|زانکۆی مۆسکۆ]] دەستنیشانکرا و تا کۆتایی ژیانی لەوێ مایەوە. لە ساڵی ١٩٠١ وەک ئەندامی کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=APS Member History|ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1901&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=search.amphilsoc.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519155928/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1901&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کیمیا|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vladimir Vasilyevich Markovnikov}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٤]] [[پۆل:داھێنەرانی ڕووس]] [[پۆل:کیمیازانەکانی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٧]] [[پۆل:داھێنەرەکانی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] 1e0ja2u7rkizp6c81mlic18wxior6yr ڤیکتۆر سادۆڤنیچی 0 216541 1695514 1365991 2026-10-27T07:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695514 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:2019_Viktor_Sadovnichiy.jpg|وێنۆک|ڤیکتۆر سادۆڤنیچی]] '''ڤیکتۆر ئەنتۆنۆڤیچ سادۆڤنیچی''' (بە ڕووسی: Виктор Антонович Садовничий؛ لەدایکبووی ٣ی نیسانی ١٩٣٩) بیرکارێکی [[ڕووسی]]یە، براوەی [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٨٩یە، لە ساڵی ١٩٩٢ەوە سەرۆکی [[زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.msu.ru/en/info/struct/sadovn.html|سەردێڕ = Victor Antonovich SADOVNICHY}}</ref> یەکێکە لە سەرکردە سەرەکییەکانی بیروڕا لە [[ڕووسیا]]، سادۆڤنیچی کاریگەرییەکی بەرچاوی سیاسی و کۆمەڵایەتی ھەیە<ref>[http://www.rbc.ru/politics/04/07/2016/57791a9e9a79479a7e3b18d6 Experts announced the most influential politicians and businessmen of Russia] RBC</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ماتماتیک|یەکێتیی سۆڤیەت}} {{پۆلی کۆمنز|Viktor Sadovnichiy}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ڕووس]] [[پۆل:ڕووسییەکانی بە ڕەگەز ئوکراینی]] 139myhoh5pi4zppnkscon9nr98gihnd 1695550 1695514 2026-10-27T09:04:27Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695550 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:2019_Viktor_Sadovnichiy.jpg|وێنۆک|ڤیکتۆر سادۆڤنیچی]] '''ڤیکتۆر ئەنتۆنۆڤیچ سادۆڤنیچی''' (بە ڕووسی: Виктор Антонович Садовничий؛ لەدایکبووی ٣ی نیسانی ١٩٣٩) بیرکارێکی [[ڕووسی]]یە، براوەی [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٨٩یە، لە ساڵی ١٩٩٢ەوە سەرۆکی [[زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.msu.ru/en/info/struct/sadovn.html|سەردێڕ = Victor Antonovich SADOVNICHY}}</ref> یەکێکە لە سەرکردە سەرەکییەکانی بیروڕا لە [[ڕووسیا]]، سادۆڤنیچی کاریگەرییەکی بەرچاوی سیاسی و کۆمەڵایەتی ھەیە<ref>[http://www.rbc.ru/politics/04/07/2016/57791a9e9a79479a7e3b18d6 Experts announced the most influential politicians and businessmen of Russia] RBC</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ماتماتیک|یەکێتیی سۆڤیەت}} {{پۆلی کۆمنز|Viktor Sadovnichiy}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ڕووس]] [[پۆل:ڕووسییەکانی بە ڕەگەز ئوکراینی]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] lxe29onvy8ls4z0xxhe1w75duytj406 مۆزەخانەی ئاشتی ئیمفال 0 216657 1695294 1694913 2026-10-26T20:16:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695294 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''مۆزەخانەی ئاشتی ئیمفال''' (بە مانیپوری: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen، بە ژاپۆنی: インパール平和資料館) مۆزەخانەیەکی جەنگی جیھانیی دووەمە لە و دەکەوێتە ڕۆخی گردە سوورەکان (مایبام لۆکپا چینگ) لە مانیپور. یادەوەرییەکی زیندووی پاشماوەی جەنگی ئیمفالە (جەنگی ئەنگلۆ-ژاپۆنی) و جەنگەکانی تری جەنگی جیھانیی دووەم. (ئازار-تەممووزی ١٩٤٤) کە لە مانیپور جەنگاون. مۆزەخانەکە لەلایەن دامەزراوەی نیپۆن (TNF) پشتگیری لێدەکرێت. کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە، بە ھاوکاری لەگەڵ حکوومەتی مانیپور دەکات.<ref name="hindustantimes.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=On 75th anniversary of Battle of Imphal, Peace Museum opens its doors|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/india-news/on-75th-anniversary-of-world-war-ii-imphal-peace-museum-opens-its-doors/story-o1rct2iYRlVXZHjWnPnDmO.html|وێبگە=www.hindustantimes.com}}</ref><ref name="thehindu.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=From Japan, a museum of peace built on memories of WWII|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/from-japan-a-museum-of-peace-built-on-memories-of-wwii/article28111577.ece|وێبگە=www.thehindu.com}}</ref><ref name="easternmirrornagaland.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Museum for peace opened in memory of World War II at Imphal|ناونیشان=https://easternmirrornagaland.com/museum-for-peace-opened-in-memory-of-world-war-ii-at-imphal/|وێبگە=easternmirrornagaland.com}}</ref><ref name="aninews.in">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manipur observes first anniversary of Imphal Peace Museum|ناونیشان=https://www.aninews.in/news/lifestyle/culture/manipur-observes-first-anniversary-of-imphal-peace-museum20200623203819|وێبگە=www.aninews.in|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220111110645/https://www.aninews.in/news/lifestyle/culture/manipur-observes-first-anniversary-of-imphal-peace-museum20200623203819/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1st anniversary of Imphal Peace Museum observed|ناونیشان=https://www.ifp.co.in/manipur/1st-anniversary-of-imphal-peace-museum-observed|وێبگە=www.ifp.co.in|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220111105748/https://www.ifp.co.in/manipur/1st-anniversary-of-imphal-peace-museum-observed|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە تایبەتی، لە ڕاپرسییەک کە لەلایەن مۆزەخانەی سوپای نیشتمانیی بەریتانی ئەنجامدرا، شەڕی ئیمفال و کۆھیما وەک گەورەترین شەڕی بەریتانیا دیاریکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Britain's Greatest Battles {{!}} Online Exhibitions {{!}} National Army Museum, London|ناونیشان=http://www.nam.ac.uk/exhibitions/online-exhibitions/britains-greatest-battles|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130210162931/http://www.nam.ac.uk/exhibitions/online-exhibitions/britains-greatest-battles|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=India|یەکەم=Press Trust of|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Battle to repel Azad Hind Fauj selected "Britain's Greatest"|ئیش=Business Standard India|ناونیشان=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/battle-to-repel-azad-hind-fauj-selected-britain-s-greatest-113042100200_1.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> مۆزەخانەی ئاشتی ئیمفال براوەی باشترین خەڵاتی دیزاینی ھیندستان بوو لە ٢٠١٩<ref name="aninews.in"/> یەکێک لە شوێنە سەرەنج ڕاکێشەکانی نیشاندانی خۆشنووسیی وشەی «ھێیوا» - (واتا: ئاشتی) ژاپۆنییە کە لەلایەن [[شینزۆ ئابێ]]ی سەرۆک وەزیری پێشووی ژاپۆن نووسراوە.<ref name="hindustantimes.com"/><ref name="thehindu.com"/> == خەڵاتەکان == <ref name="e-pao.net">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Imphal Peace Museum 'shines' at New York event|ناونیشان=http://e-pao.net/GP.asp?src=47..101021.oct21|وێبگە=e-pao.net}}</ref> {| class="wikitable" !خەڵاتەکان !پۆلێنکردن !ئەنجام |- |خەڵاتی باشترین دیزاینەکانی ھیندستان ٢٠١٩ |داھێنان و دیزاینە داھێنەرەکانی ناوەوە |{{Won}}<ref name="aninews.in"/><ref name="e-pao.net"/> |- |خەڵاتی دیزاینەکانی موز، ٢٠٢١، نیویۆرک |دیزاینی ناوخۆ |{{Won}}<ref name="e-pao.net"/> |- |کۆمەڵەی دیزاینی ناوخۆی بەریتانی و خەڵاتی نێودەوڵەتی ٢٠٢١ |باشترین دیزاینی ناوخۆی بۆشایی گشتی |{{Nominated}}<ref name="e-pao.net"/> |- |خەڵاتی دیزاینی ناوخۆی سەنگاپور ٢٠٢١ | | |- |خەڵاتی ئەندازیاری جیھانی و بنیاتنەران ٢٠٢١ |داھێنەرترین دیزاینی ناوخۆی ساڵ |{{Won}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Imphal Peace Museum}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:مۆزەخانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:مۆزەخانەکانی مانیپور]] dg2if2x6dsg2l5jc65ezklwfs9us5fc ڕۆمیۆ لاڤیا 0 216887 1695200 1693760 2026-10-26T16:57:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Roméo Lavia}} 1695200 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|youthyears1=٢٠١٢-|youthclubs1=وۆلوێ|years1=٢٠٢١-٢٠٢٢|clubs1=مانچێستەر سیتی|caps1=٠|goals1=٠|years2=٢٠٢٢-|clubs2=ساوسامپتۆن|caps2=٥|goals2=١|nationalyears1=٢٠١٩|nationalteam1=بەلجیکای خوار ١٥ ساڵان|nationalcaps1=١|nationalgoals1=٠|medaltemplates=|club-update=٣٠ ئابی ٢٠٢٢|nationalteam-update=٩ تشرینی دووەمی ٢٠٢١|youthyears2=٢٠١٢-٢٠٢٠|youthclubs2=ئەندەرلەخت|youthyears3=٢٠٢٠-٢٠٢١|youthclubs3=مانچێستەر سیتی|nationalyears2=٢٠١٩|nationalteam2=بەلجیکای خوار ١٦ ساڵان|nationalcaps2=١|nationalgoals2=١|nationalyears3=٢٠٢١-|nationalteam3=بەلجیکای خوار ١٩ ساڵان|nationalcaps3=١٠|nationalgoals3=٠|nationalyears4=٢٠٢٢-|nationalteam4=بەلجیکای خوار ٢١ ساڵان|nationalcaps4=١|nationalgoals4=٠}} '''ڕۆمیۆ لاڤیا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Romeo Lavia Profile, News & Stats {{!}} Premier League|ناونیشان=https://www.premierleague.com/players/99282/Romeo-Lavia/overview|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.premierleague.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230713004358/https://www.premierleague.com/players/99282/Romeo-Lavia/overview|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> (لەدایکبووی ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤) یاریزانێکی [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] پیشەگەری بەلجیکیە کە وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەڕاست]] یاری دەکات لە خولی [[پرێمیەرلیگ]] دا بۆ یانەی ساوسامپتۆن. == کاروانی یانە == === ئەندەرلەخت === لاڤیا بەرهەمێکی لاوانی یانەی ئەندەرلەختی بەلجیکیە. لە تەمەنی هەشت ساڵیدا گەیشتە ناوەندی ڕاهێنانەکانیان لە نیرپێد لە نزیک برۆکسل. لە پاڵەوانێتیەکی ناوخۆیی لاوان بۆ یاریزانانی خوار ١٥ ساڵان سەرنجی [[پێپ گواردیۆلا|پێپ]] گواردیۆلای بەلای خۆیدا ڕاکێشا. ڕاهێنەرە ئیسپانییەکە لەوێ بوو لەسەر بانگهێشتی یاریزانی مانچێستەر سیتی کێڤن دی بروین کە هاو ڕێکخەری ئەم پاڵەوانێتیەیە و هەروەها بە ناوی خۆیەوەیەتی ، ''جامی KDB'' (کورتکراوەی کێڤن دی بروین).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Romeo Lavia: Man City wonderkid aiming to follow in Fernandinho's footsteps {{!}} Goal.com|ناونیشان=https://www.goal.com/en/news/romeo-lavia-man-city-wonderkid-follow-fernandinho-footsteps/15hle5knwpry81i07zybr8jq7z|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com}}</ref> === مانچێستەر سیتی === لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا، لاڤیا لە هاوینی ٢٠٢٠دا ئەندەرلەختی بەجێهێشت بۆ مانچێستەر سیتی کە لەوێ یەکەمین گرێبەستی پیشەگەری خۆی واژۆ کرد. بە خێرایی چووە پێکهاتەی خوار ١٨ ساڵان، لە تشرینی دووەمی ئەو ساڵەدا دوای تەنها ١١ یاری، بەرزکرایەوە بۆ خوار ٢٣ ساڵان. لەگەڵ تیمی ئی دی ئێس لاوە بەلجیکیەکە پاڵەوانێتی پریمەرلیگ ٢ ی بردەوە لە نیسانی ٢٠٢١ و هەڵبژێردرا بە باشترین یاریزانی وەرزەکە. لە هاوینی ٢٠٢١ەوە، لاڤیا دەستی بە ڕاهێنان کرد لەگەڵ پێکهاتەی یەکەم. هەروەها ناوی لە پێکهاتەی یاریزانانی سیتیزن هەبوو کە یاریان کرد لە [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا]] ٢٠٢١-٢٢، ڕۆمیۆ لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لە سێیەم قۆناغی جامی ئی ئێف ئێڵ ٢٠٢١-٢٢ بەرامبەر وەیکۆمب واندەرز، یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکهاتەی یەکەم ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manchester City v Wycombe Wanderers|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/58553818|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=BBC Sport}}</ref> و لە یاریەکدا کارتی زەردی وەرگرت. === ساوسامپتۆن === لە ٦ی تەممووزی ٢٠٢٢، لاڤیا چووە بۆ یانەی ساوسامپتۆن و گرێبەستێکی بۆ ماوەی پێنج ساڵ واژۆ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Saints swoop for Lavia|ناونیشان=https://www.southamptonfc.com/news/2022-07-06/announcement-romeo-lavia-signing-southampton-football-club-6-july-2022|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Southampton FC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220816192045/https://www.southamptonfc.com/news/2022-07-06/announcement-romeo-lavia-signing-southampton-football-club-6-july-2022|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٦ی ئابی ٢٠٢٢، لاڤیا یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە دۆڕاندنی ٤٠١ کە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر|تۆتنهام هۆتسپێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Confident Tottenham recover to thrash Southampton|زمان=en-GB|ئیش=BBC Sport|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/62358043|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٢ لە بردنەوەی ساینتسەکان ٢-١ بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی،]] کە بووە یەکەم یاریزان کە لە ساڵی ٢٠٠٤ لەدایک بووە و گۆڵ تۆمار بکات لە پریمەرلیگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Teenager Lavia scores for Southampton|ناونیشان=https://best4seo.com/tr/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=Best 4 Seo|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220905152945/https://best4seo.com/tr/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bysouth|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Southampton 2–1 Chelsea|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/62641729|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=BBC Sport}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == لە بەلجیکا لەدایکبووە، لاڤیا ڕەچەڵەکی کۆنگۆییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ghana&#39;s Romeo Lavia opens up on Manchester City move - Kickgh.com|ناونیشان=https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/11794-ghana-s-romeo-lavia-opens-up-on-manchester-city-move|وێبگە=www.kickgh.com|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230109163246/https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/11794-ghana-s-romeo-lavia-opens-up-on-manchester-city-move|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩، یەک یاری فەرمی بۆ پێکهاتەی لاوانی بەلجیکای خوار ١٥ ساڵان کردووە و هەروەها یەک یاری بۆ پێکهاتەی بەلجیکای خوار تەمەن ١٦ ئەنجامدا کە یەک گۆڵى تۆمارکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Royal Belgian FA|ناونیشان=https://www.rbfa.be/en/international/9573/career|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.rbfa.be}}</ref> لەو کاتەوە چەندین یاری دۆستانەی ئەنجامداوە کە زۆر جار کاپتنی تیپەکە بووە. == شێوازی یاریکردن == لۆڤیا [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندی بەرگرییە]]. ئەو ڕایگەیاند کە ئیلهامی یاریکردنی لە یاریزانی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] [[سێرجیۆ بوسکێتس|سێرجیۆ بۆسکێتس]] و هاوڕێی پێشووی لە مان سیتی فێراندینۆ وەرگرتووە. ئەو بە شێوەیەکی ئاشکرا دەڵێت کە ئاسوودە دەبێت لە کاتی وەگرتنەوەی تۆپ لە تیمی بەرامبەر ، بە بەکارهێنانی فشارێکی بەهێز و بەکارهێنانی زیرەکی، خۆڕاگرتن، لەگەڵ خێرایی، و کاتێک کە هێڵێکی قورسی تێپەڕین ئەنجام دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kulig|یەکەم=Jacek|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Analysis: Why Romeo Lavia is turning heads at Manchester City by The American Cityzen|ناونیشان=https://footballtalentscout.net/2021/07/04/analysis-why-romeo-lavia-is-turning-heads-at-manchester-city-by-the-american-cityzen/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Football Talent Scout|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831124334/https://footballtalentscout.net/2021/07/04/analysis-why-romeo-lavia-is-turning-heads-at-manchester-city-by-the-american-cityzen/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == {{Updated|٣٠ ئابی ٢٠٢٢}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |جامی لیگا ! colspan="2" |ئەوروپا ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یاریەکان !گۆڵەکان !یاریەکان !گۆڵەکان !یاریەکان !گۆڵەکان !یاریەکان !گۆڵەکان !یاریەکان !گۆڵەکان |- |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] |٢٠٢١-٢٢ |[[پرێمیەرلیگ]] |0 |0 |1 |0 |1 |0 |0 |0 |2 |0 |- |ساوسامپتۆن |٢٠٢٢-٢٣ |پرێمیەرلیگ |5 |1 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |5 |1 |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !5 !1 !1 !0 !1 !0 !0 !0 !٨ !1 |} {{تێبینییەکان}} == خەڵاتەکان == '''مانچێستەر سیتی''' * پاڵەوانی خوار ٢٣ ساڵان : وەرزی ٢٠٢٠-٢١ی پرێمیەرلیگ ٢ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|بەلجیکا|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بەلجیکا-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Roméo Lavia}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] ciz101hwer16o82hd6zl0qhixoyu1p6 ڤارڤارا سەحاکیان 0 216889 1695335 1441513 2026-10-26T22:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1695335 wikitext text/x-wiki {{Short description|Armenian politician}} {{Infobox officeholder | name = | image = | office1 = ئەندامی پەرلەمانی ئەرمینیا | term1 = ١٩١٩ - ١٩٢٠ | constituency1 = | birth_date = | birth_place = | death_date = ١٩٣٤ | death_place = [[بەیروت]]، لوبنان |nationality=[[ئەرمەنستان|ئەرمەنی]]}} '''ڤارڤارا سەحاکیان''' (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: Վարվառե Սահակյան)، سیاسەتمەدارێکی [[ئەرمەنستان|ئەرمەنیی]] بوو. لە ساڵی ١٩١٩دا بۆ پەرلەمانی [[ئەرمەنستان|ئەرمەنیا]] ھەڵبژێردرا و بووە یەکێک لە سێ پەرلەمانتاری یەکەمی ژن لە وڵاتەکەدا. ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ئاڤێتیک سەحاکیان]] کرد کە بووە یەکەم سەرۆکی پەرلەمانی ئەرمینیا. دوای دەستبەسەرداگرتنی بەلشەفیەکان لە ساڵی ١٩٢٠، لەگەڵ ھاوسەرەکەی [[ئاڤێتیک سەحاکیان]] زیندانی کران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The women MPs of the First Republic of Armenia {{!}} Hayern Aysor|ناونیشان=http://hayernaysor.am/en/archives/110684|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629193718/http://hayernaysor.am/en/archives/110684|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>، دوای ئازادکردنیان ئەو دوو ھاوسەرە و منداڵەکانیان بە پێ ھەڵھاتن بۆ [[تەورێز]] لە [[ئێران]]، و پاشان لە [[عێراق]] نیشتەجێ بوون. بەڵام کەشوھەوای عێراق کاریگەری خستە سەریان، بۆیە خێزانەکەش ڕوویان لە [[بەیروت]]، [[لوبنان]] کرد. پاشان ڤارڤارا بەشداری لە ڕێکخراوی خاچی سووری نێوخۆیی [[ئەرمەنستان]] کرد، دوای خزمەتەکانی لەو ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٣٤ کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Առաջին հանրապետության կին պատգամավորները|ناونیشان=http://womennet.am/%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%ab%d5%b6-%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d5%ab%d5%b6-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a3%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%be%d5%b8-2/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=Կինը և հասարակությունը|زمان=hy-AM|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190609092448/http://womennet.am/%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%A3%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BE%D5%B8-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت]] [[پۆل:خەڵکی ئەرمەنستان]] {{تووڵی دەروازە|ژن|سیاسەت}} [[پۆل:مردووانی ١٩٣٤]] q8d5amczqwitwnzys5n62lll8zi8ofm ڤیتالی میکۆلینکۆ 0 217145 1695425 1561909 2026-10-27T04:33:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695425 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=Vitaliy Mykolenko|image=Vitaliy Mykolenko 2019.jpg|caption=میکۆلینکۆ لەگەڵ داینامۆ کیڤ لە ٢٠١٩|fullname=|birth_date={{birth date and age|1999|5|29|df=y}}|birth_place=ئۆکرانیا|height=1.80 m<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.premierleague.com/players/24983/Vitalii-Mykolenko/overview |سەردێڕ=Vitaliy Mykolenko: Overview |بڵاوکەرەوە=Premier League |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref>|position=[[Left-back]]|currentclub=ئیڤەرتۆن|clubnumber=١٩|youthyears1=٢٠١٢–٢٠١٧|youthclubs1=داینامۆ کیڤ|years1=٢٠١٧–٢٠٢٢|goals1=٥|clubs1=داینامۆ کیڤ|caps1=٨٨|years2=٢٠٢٢-|clubs2=ئیڤەرتۆن|caps2=١٩|goals2=١|nationalyears1=٢٠١٦|nationalteam1=ئوکراینای خوار ١٧ ساڵان|nationalcaps1=٦|nationalgoals1=٠|nationalyears2=٢٠١٦–٢٠١٧|nationalteam2=ئوکراینای خوار ١٨ ساڵان|nationalcaps2=٣|nationalgoals2=٠|nationalyears3=٢٠١٧–٢٠١٨|nationalteam3=ئوکراینای خوار ١٩ ساڵان|nationalcaps3=١٦|nationalgoals3=٢|nationalyears4=٢٠١٨|nationalteam4=ئوکراینای خوار ٢١ ساڵان|nationalcaps4=٤|nationalgoals4=٠|nationalyears5=٢٠١٨-|nationalteam5=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆکرانیا|nationalcaps5=٢٦|nationalgoals5=١|club-update=٣ ئەیلوولی ٢٠٢٢|nationalteam-update=١٤ حوزەیرانی ٢٠٢٢}} '''ڤیتالی سێرھیۆڤیچ میکۆلینکۆ''' (بە [[زمانی ئۆکڕانی|ئۆکڕانی]]؛ Міколенко Віталій Сергійович) (لەدایکبووی ٢٩ی ئایاری ١٩٩٩) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] پیشەگەری تۆپی پێی [[ئۆکڕانیا|ئۆکڕانیایە]] کە یاری دەکات وەک بەرگریکاری باڵی چەپ لە خولی [[پرێمیەرلیگ]] بۆ یانەی [[ئێڤەرتۆن]] و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Миколенко Віталій Сергійович|trans-title=Mykolenko Vitaliy Serhiyovych|ناونیشان=https://upl.ua/ua/people/view/58611|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Ukrainian Premier League|زمان=uk}}</ref> == کاروانی یانە == === داینامۆ کیڤ === میکۆلینکۆ لە چەرکاسی لەدایکبووە و بەرھەمی قوتابخانەی وەرزشی لاوانی داینامۆ کیڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|script-title=uk:ВІТАЛІЙ МИКОЛЕНКО|ناونیشان=http://www.fcdynamo.kiev.ua/ua/team/dynamo_u_19/players/mikolenko/|سەردێڕ=Миколенко Віталій Сергійович - ФK «Динамо» Київ. Офіційний сайт|بڵاوکەرەوە=FC Dynamo Kyiv Official Site|زمان=uk}}</ref> بۆ یانەی داینامۆ یاری دەکرد لە پێکھاتەی دووەمی خولی نایابی ئۆکرانی و لە ئابی ٢٠١٧ بەرزکرایەوە بۆ پێکھاتەی یەکەم. میکۆلینکۆ یەکەمین یاری خۆی لە خولی نایابی ئوکراینا ئەنجامدا بۆ یانەی داینامۆ کیڤ لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٧دا، لە یارییەکی سەرکەوتوودا بەرامبەر ستال کامیانسکێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|script-title=uk:Чемпіонат УПЛ. 6 тур. Матч № 36|ناونیشان=http://www.upl.ua/report/view/3575|سەردێڕ=Динамо - Сталь {{!}} Рапорт арбітра {{!}} Українська Премʼєр-Ліга {{!}} Офіційний сайт УПЛ - upl.ua|بڵاوکەرەوە=UPL Official Site|زمان=uk}}</ref> لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، میکۆلینکۆ یەکەمین یاری خۆی لە [[خولی ئەورووپا]] ئەنجامدا، لە بردنەوەی داینامۆ ٢–١ بەرامبەر ڕینس لە پارکی ڕواژۆن بە شێوەی سەرەکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vitaliy MYKOLENKO on the Europa League debut|ناونیشان=http://www.fcdynamo.kiev.ua/en/allnews/eurocups/vitalii_mikolenko_pro_debyut_u_lizi_evropi/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=fcdynamo.kiev.ua}}</ref> لە وەرزی ٢٠١٨–٢٠١٩، میکۆلینکۆ بە باشترین یاریزانی لاو ھەڵبژێردا لە خولی نایابی ئوکراینا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Миколенко - лучший молодой игрок, Цыганков - лучший футболист прошлого сезона УПЛ|ناونیشان=https://campeones.ua/football/81065/|وێبگە=campeones.ua|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202135650/https://campeones.ua/football/81065/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئیڤەرتۆن === لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، مایکۆلێنکۆ گواسترایەوە بۆ یانەی [[ئێڤەرتۆن]] بە گرێبەستێک بۆ ماوەی چوار ساڵ و نیو تا حوزەیرانی ٢٠٢٦ بە بڕە پارەیەکی ئاماژە پێ نەکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Everton Sign Mykolenko|ناونیشان=https://www.evertonfc.com/news/2435163/everton-sign-mykolenko|بڵاوکەرەوە=Everton F.C.|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> یانەکە درێسی ژمارە ١٩ی پێبەخشی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mykolenko's Everton Shirt Number Revealed|ناونیشان=https://www.evertonfc.com/news/2434987/mykolenkos-everton-shirt-number-revealed|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.evertonfc.com|زمان=en}}</ref> لە ٣ی ئازاری ٢٠٢٢، وەک نیشانەی پیشاندانی چاکە، مایکۆلینکۆ بە کاپتنی ئێڤەرتۆن دانرا بۆ یاریی قۆناغی پێنجەمی جامی ئێف ئەی (جامی یەکێتی ئینگلتەرا) بەرامبەر بۆرھام وۆد بەھۆی ناکۆکییەکانی نێوان وڵاتەکەی و ڕووسیا. لە ئازاری ٢٠٢٢، میکۆلینکۆ لە پۆستێکی ئینستاگرامدا ئاماژەی بە کاپتنی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕووسیا، ئارتیم زیوبا کرد و پرسیاری لێ کرد بۆچی دزیوبا و ھاوڕێیانی لە ھەڵبژاردەی ڕووسیا بێدەنگ بوون لەکاتێکدا کەسانی مەدەنی دەکوژرێن لە ئوکراینا لە داگیرکاری ڕووسیا لە ئوکراینادا لە ٢٠٢٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ukraine's Vitaliy Mykolenko calls out 'b****' Artem Dzyuba and slams Russia’s ‘silent’ footballers|ناونیشان=https://www.eurosport.com/football/ukraine-s-vitalii-mykolenko-calls-out-b-artem-dzyuba-and-slams-russias-silent-footballers_sto8823939/story.shtml|وێبگە=Eurosport}}</ref> لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٢، میکۆلینکۆ یەکەم گۆڵی بۆ [[ئێڤەرتۆن]] تۆمارکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vitaliy Mykolenko stays at Everton|ناونیشان=https://iraqbet.com/en/online-slots-iraq/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Iraqbet}}</ref> کە لێدانێکی سەرنج ڕاکێش بوو لە دووری ٢٥ یاردەوە لە بردنەوەی ٢–١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی لێستەر سیتی|لیستەر سیتی]] لە یارییەکی [[پرێمیەرلیگ|پریمەرلیگ]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Everton beat Leicester to move out of bottom three|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/61288437|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=BBC Sport|زمان=en}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == میکۆلینکۆ نوێنەرایەتی ئوکراینای کردووە لە ھەموو ئاستەکانی تۆپی پێی لاوان. لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا یەکەمین یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا]] ئەنجامدا، لە ٢٠ی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠١٨ لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا،]] وەک یاریزانێکی سەرەکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Turkey v Ukraine game report|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/soccer/match?gameId=520333|بڵاوکەرەوە=[[ESPN]]}}</ref> ھێشتا دەیتوانی یاری بکات بۆ ئاستی تۆپی پێی لاوان، میکۆلینکۆ لە بردنەوەی جامی جیھانی خوار ٢٠ ساڵانی ٢٠١٩ دوورکەوتەوە و دانرا لە تیمی براوەی ئوکراینا بۆ تۆپی پێ، بەڵام پاش چەند ڕۆژێکی تر ناچار بوو لە پێشبڕکێیەکە دووربخرێتەوە بەھۆی پێکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=ЧС-2019 (U-20): ПРЕДСТАВЛЯЄМО ЗБІРНУ УКРАЇНИ — УНІКАЛЬНУ КОМАНДУ ОЛЕКСАНДРА ПЕТРАКОВА|ناونیشان=https://ffu.ua/article/36608|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Football Federation of Ukraine Official Website|زمان=uk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190525193740/https://ffu.ua/article/36608|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Vitaliy MYKOLENKO to miss U-20 World Cup|ناونیشان=http://www.fcdynamo.kiev.ua/en/allnews/svoi_za_svoih/vitalii_mikolenko_ne_dopomozhe_zbirniy_ukraini_u20_na_chempionati_svitu/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=FC Dynamo Kyiv official website}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|٣ ئەیلوولی ٢٠٢٢}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|427943|access-date=25 May 2019}}</ref><ref name="worldfootball">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Vitali Mykolenko |ناونیشان=http://www.worldfootball.net/player_summary/vitali-mykolenko/ |وێبگە=WorldFootball.net |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210206171806/https://www.worldfootball.net/player_summary/vitali-mykolenko/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان |+ ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |جامی خول ! colspan="2" |ئەورووپا ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="6" |داینامۆ کیڤ |٢٠١٧–١٨ |خولی نایابی ئوکراینا |٥ |٠ |٢ |٠ | colspan="2" | - |٠ |٠ |٠ |٠ |٧ |٠ |- |٢٠١٨–١٩ |خولی نایابی ئوکراینا |٢٣ |٠ |١ |٠ | colspan="2" | - |٨ |١ |٠ |٠ |٣٢ |١ |- |٢٠١٩–٢٠ |خولی نایابی ئوکراینا |٢٣ |٣ |٤ |٠ | colspan="2" | - |٨ |١ |١ |٠ |٣٦ |٤ |- |٢٠٢٠–٢١ |خولی نایابی ئوکراینا |٢٢ |٢ |٣ |٠ | colspan="2" | - |١١ |٠ |٠ |٠ |٣٦ |٢ |- |٢٠٢١–٢٢ |خولی نایابی ئوکراینا |١٥ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٥ |٠ |١ |٠ |٢١ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٨٨ !٥ !١٠ !٠ ! colspan="2" |- !٣٢ !٢ !٢ !٠ !١٣٢ !٧ |- | rowspan="3" |[[ئێڤەرتۆن]] |٢٠٢١–٢٢ |[[پرێمیەرلیگ]] |١٣ |١ |٣ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٦ |١ |- |٢٠٢٢–٢٣ |پرێمییەرلیگ |٦ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٦ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٩ !١ !٣ !٠ !٠ !٠ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !٢٢ !١ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !١٠٧ !٦ !١٣ !٠ !٠ !٠ !٣٢ !٢ !٢ !٠ !١٥٤ !٨ |} {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha|٢}} === نێودەوڵەتی === {{Updated|١٤ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name="eufootball">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vitaliy Mykolenko - national football team player |ناونیشان=https://eu-football.info/_player.php?id=30531 |وێبگە=EU-Football.info |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="nft">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vitaliy Mykolenko - National Football Teams |ناونیشان=https://www.national-football-teams.com/player/72684/Vitalii_Mykolenko.html |وێبگە=National Football Teams |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="5" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]] |٢٠١٨ |١ |٠ |- |٢٠١٩ |٧ |٠ |- |٢٠٢٠ |٣ |٠ |- |٢٠٢١ |١٠ |٠ |- |٢٠٢٢ |٥ |١ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢٦ !١ |} == نازناوەکان == '''داینامۆ کیڤ''' * خولی نایابی ئوکراینا: ٢٠٢٠–٢١ * جامی ئوکراینا: ٢٠١٩–٢٠، ٢٠٢٠–٢١ * جامی سوپەری ئوکراینا: ٢٠١٨، ٢٠١٩، ٢٠٢٠ '''تاکەکەسی''' * بەھرەی زێڕینی ئوکراینا (لە خوار ١٩): ٢٠١٨ * بەھرەی زێڕینی ئوکراینا (لە خوار ٢١ ساڵ): ٢٠١٩، ٢٠٢٠ * باشترین یاریزانی لاوی خولی نایابی ئوکراینا: ٢٠١٨–١٩ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|ئوکراینا}} {{پۆلی کۆمنز|Vitaliy Mykolenko}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئوکراینی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگی ئوکراینی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] mn7mjneoiq7lekrihq2r3qf5fbsb1p8 ژێروزن 0 217381 1695252 1649028 2026-10-26T19:38:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1695252 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژێروزن | ناوی_فەرمی = ژیروزن - Zhêrwzn | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.861754| 46.063665}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ژێروزن''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.861754| 46.063665 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی زەڕنە|زەڕنە]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری کەلان|کەلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 883 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژێروزن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری کەلان]]، [[ناوچەی زەڕنە]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] 69ix7119su5vonua49g7ztr3m1b3b3l ڤیسێنتی یانێز پینزۆن 0 217425 1695451 1608859 2026-10-27T04:37:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1695451 wikitext text/x-wiki '''ڤیسێنتی یانێز پینزۆن''' (نزیکەی ١٤٦٢ – دوای ساڵی ١٥١٤) کەشتیوان و گەڕانێکی ئیسپانی بوو، بچووکترین برایانی پینزۆن بوو. لەگەڵ برا گەورەکەی، [[مارتین ئەلۆنسۆ پینزۆن]] (نزیکەی ١٤٤١ – نزیکەی ١٤٩٣)، کە کاپتنی کەشتیی پینتا بوو، لەگەڵ [[کریستۆفەر کۆڵومبس]] لە یەکەم گەشتدا بۆ جیھانی نوێ، لە ساڵی ١٤٩٢<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=de Navarette|یەکەم=Martin Fernadez|سەردێڕ=Viages menores, y los de Vespucio; Poblaciones en el Darien, suplemento al tomo II|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mWuiNQy_PDQC&pg=PA614|ساڵ=١٨٢٩|زمان=es|پەڕەکان=٦١٤–}}</ref> وەک کاپتنی کەشتیی [[نینا]] بە کەشتی ڕۆیشتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر = Izquierdo Labrado, Julio|بەستەری نووسەر = Julio Izquierdo Labrado|ناونیشان = http://es.geocities.com/julioil/lauri.html|سەردێڕ = Vicente Yáñez Pinzón|ساڵ = ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071019034852/http://es.geocities.com/julioil/lauri.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vicente Yáñez Pinzón}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٤٦٠]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:دۆزەرەوە ئیسپانییەکان]] [[پۆل:گەلی ئیسپانی سەدەی ١٦یەم]] 2t6ivifefgw1bak9cxmp9o8ovutn2y7 ژێرزەمینی 0 217622 1695247 1649029 2026-10-26T19:37:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1695247 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژێرزەمینی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| زیرخاکی }}<br>{{lang-en| Zir Khaki }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.6901| 47.0621}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ژێرزەمینی''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.6901| 47.0621 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری داجیوەن|داجیوەن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 894 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژێرزەمینی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری داجیوەن]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٩١)کەس و (٥٨)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] g8uu2gc28xnou0d3uvgj5zaw0dqln0x ڤیسین و یاندێل 0 217791 1695450 1532741 2026-10-27T04:37:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695450 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox musical artist|Name=Wisin & Yandel|image=Wisin & Yandel.jpg|image_size=|Landscape=|caption=Wisin (right) and Yandel (left) performing in 2008|Alias={{ubl| * El Dúo De La Historia * La Gerencia * W / El Sobreviviente (Wisin) * Y / La Leyenda (Yandel) }}|Origin=[[Cayey, Puerto Rico]]|Genre=[[Reggaeton]]|Years_active=1998–2013, 2018-2022|Label={{flatlist| * [[WY Records]] * [[Machete Music]] * Fresh Productions|Fresh Productions * [[Machete Music]] * [[Universal Music Group]] * [[Sony Music Latin]] }}|Associated_acts={{flatlist| * [[Jennifer Lopez]] * [[Tainy]] * [[Daddy Yankee]] * [[Pitbull (rapper)|Pitbull]] * [[Don Omar]] * [[Nely]] * [[Enrique Iglesias]] * [[Romeo Santos]] }}|website={{URL|wisinyyandel.net}}|Current_members=* [[Juan Luis Morera Luna]] (Wisin) * [[Llandel Veguilla Malavé Salazar]] (Yandel)}} '''ڤیسین و یاندێل''' دووانێکی ڕیگگاتۆنە لە پۆرتۆ ڕیک کە پێکھاتووە لە ڤیسین һәм یاندێل. لە کۆتایی ساڵانی نەوەدەکاندا دەستیان بە پیشەکەیان کرد و لەو کاتەوە پێکەوە بوون، چەندین خەڵاتی بردەوە لەوانە [[خەڵاتی گرامی]] لە ساڵی ٢٠٠٩. ئەوان بوون بە یەکەمین و تاکە ھونەرمەندانی ڕیگگاتۆن کە یەکیان بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.elnuevodia.com/yandelconfirmalasrazonesdelaseparaciondelduo-1626499.html|سەردێڕ=Yandel confirma las razones de la separación del dúo|ئیش=[[El Nuevo Día]]|دوایین=Hernández, Damaris|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141225010328/http://www.elnuevodia.com/yandelconfirmalasrazonesdelaseparaciondelduo-1626499.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ultimoconcierto">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wisin & Yandel darán su último concierto juntos en México|ناونیشان=http://www.tvnotas.com.mx/2013/06/24/C-51208-wisin-y-yandel-daran-su-ultimo-concierto-juntos-en-mexico.php|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=EsMas|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160110073540/http://www.tvnotas.com.mx/2013/06/24/C-51208-wisin-y-yandel-daran-su-ultimo-concierto-juntos-en-mexico.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="cosmo">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=Yandel Denies Reggaeton Duo Will Be Breaking Up|ناونیشان=http://www.cosmopolitan.com/entertainment/news/a14423/yandel-denies-breakup-rumors/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Cosmopolitan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wisin y Yandel vuelven a cantar juntos|ناونیشان=https://www.elespectador.com/entretenimiento/musica/wisin-y-yandel-vuelven-a-cantar-juntos/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=El Espectador}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Allmusic}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Wisin & Yandel}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٨]] n24338d5ushfhr3961uchijnyef2q1m پارێزگای کشگار 0 217926 1695093 1692277 2026-10-26T12:14:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695093 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:China_Xinjiang_Kashgar.svg|وێنۆک|پارێزگای کاشگار (سوور) لە شینجیانگ (نارنجی)]] '''پارێزگای کاشگار'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.www.gov.cn/archive/whitepaper/201908/17/content_WS5d57573cc6d0c6695ff7ed6c.html|سەردێڕ=Vocational Education and Training in Xinjiang|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=[[State Council of the People's Republic of China]] ([[China Daily]])|وتەگێڕانەوە=For some time Xinjiang, especially Kashgar Prefecture, Hotan Prefecture, Aksu Prefecture and Kizilsu Kirgiz Autonomous Prefecture in the south, where religious extremism has had a long and widespread presence, suffered badly from frequent acts of terrorism.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200408002822/http://english.www.gov.cn/archive/whitepaper/201908/17/content_WS5d57573cc6d0c6695ff7ed6c.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZJsrDwAAQBAJ|سەردێڕ=GB 50011-2010 Translated English of Chinese Standard. GB50011-2010|script-title=zh:建筑抗震设计规范|trans-title=GB50011-2010: Code for Seismic Design of Buildings |زمان=en,zh-hans|نووسەر=[[Ministry of Housing and Urban-Rural Development]]|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=China Architecture & Building Press|شوێن=[[Beijing]]|via=[[Google Books]]|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=ZJsrDwAAQBAJ&pg=PA٢٠٣&lpg=PA٢٠٣ ٢٠٣]|وتەگێڕانەوە=Kashgar Region}}</ref><ref name="seymour">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/humanrightsdevel0000seym|سەردێڕ=China Rights Annals 1 Human Rights Developments in the People's Republic of China from October 1983 through September 1984|نووسەر=James D. Seymour|بڵاوکەرەوە=[[M. E. Sharpe]]|ڕێکەوت=١٩٨٥|پەڕە=[https://archive.org/details/humanrightsdevel٠٠٠٠seym/page/٩٠ ٩٠]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٣٢-٣٢٠-٨|via=[[Internet Archive]]|وتەگێڕانەوە=There are 6,180 mosques in Xinjiang's Kashgar Prefecture alone.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kashgar Jinhuyang Cultural and Tourism Festival kicks off|ناونیشان=http://english.ts.cn/NationalUnity/2016-10/21/content_12388508_all.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180808233711/http://english.ts.cn/NationalUnity/2016-10/21/content_12388508_all.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٨|via=[[Internet Archive]]|ئیش=[[Tianshannet]]|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وتەگێڕانەوە=Citizens visit Jinhuyang National Forest Park at the opening ceremony of the 9th Kashgar Jinhuyang Cultural and Tourism Festival in Zepu county of Kashgar, northwest China's Xinjiang Uyghur Autonomous Region , Oct .18, 2016.|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناسراو بە پارێزگای کاشی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://depts.washington.edu/silkroad/texts/hhshu/notes21.html|سەردێڕ = Section 21 – the Kingdom of Shule 疏勒 (Kashgar)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Spatiotemporal Variation and Hot Spot Detection of Visceral Leishmaniasis Disease in Kashi Prefecture, China|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|authors=Zheng C, Fu J, Li Z, Lin G, Jiang D, Zhou XN|journal = International Journal of Environmental Research and Public Health|بەرگ= ١٥|issue = 12|پەڕەکان= ٢٧٨٤|doi = 10.3390/ijerph15122784|pmid = ٣٠٥٤٤٨١١|pmc = ٦٣١٣٧٠٧|وتەگێڕانەوە=The results indicated that VL continues to be a serious public health problem in Kashi Prefecture, China, particularly in the north-central region of Jiashi County, which is a relatively high-risk area in which hot spots are distributed.|doi-access=free}}</ref> دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شینجیانگ لە چین، دەکەوێتە ناوچەی حەوزی تاریم (بە نزیکەیی لە نیوەی باشووری شینجیانگ). ڕووبەرەکەی ١١٢٬٠٥٧ کیلۆمەتر دووجایە (٤٣٬٢٦٥ میل چوارگۆشە) و ٤٬٤٩٩٬١٥٨ دانیشتووی لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١٥دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.citypopulation.de/php/china-xinjiang-admin.php?adm2id=653101 |سەردێڕ=KĀSHÍ SHÌ (County-level City) |ئیش=City Population |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171203224542/http://www.citypopulation.de/php/china-xinjiang-admin.php?adm2id=653101 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە چڕی دانیشتووانەکەی ٣٥٫٥ کەسە لە کیلۆمەتر دووجادا. پایتەختی پارێزگاکە شاری کشگارە کە ژمارەی دانیشتووانەکەی ٥٠٦٦٤٠ کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.xjtj.gov.cn/sjcx/tjnj_3415/2016xjtjnj/rkjy/201707/t20170714_539450.html|سەردێڕ=新疆维吾尔自治区统计局 |script-title = zh:3-7 各地、州、市、县(市)分民族人口数 |بڵاوکەرەوە = Xinjiang Uygur Autonomous Region Bureau of Statistics |زمان = zh |ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20171011101904/http://www.xjtj.gov.cn/sjcx/tjnj_3415/2016xjtjnj/rkjy/201707/t20170714_539450.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پارێزگای کاشگار لە باشووری دوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ھەرێمی خۆسەری گۆرنۆ-بەداخشانی [[تاجیکستان]]، پارێزگای بەداخشانی [[ئەفغانستان]]، گیلگیت-بالتیستانی [[پاکستان]] و لاداخی [[ھیندستان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Kashgar Prefecture}} {{تووڵی دەروازە|چین}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کشگار]] pmxfce3fgmfn84q0mawszq7l38ok444 کاتنامەی تۆلێدۆ 0 219603 1695604 1547142 2026-10-27T10:39:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسپانیا-کۆلکە) 1695604 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Puente_San_Martin_Toledo.jpg|وێنۆک|توندڕەوییەکی پوینتێ دی سان مارتین لە شاری تۆلیدۆ]] ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری [[تۆلێدۆ، ئیسپانیا|تۆلێدۆ]] بەدرێژاییی [[مێژوو]]. == پێش سەدەی ٢٠ == * ٥٨٩ - ئەنجومەنی ئایینی تۆلیدۆ بەڕێوەچوو.{{sfn|Britannica|1910}} ژمارەی دانیشتووان: ١٠ ھەزار کەس. * ٧١٢ - [[موسڵمان]]انی دەسەڵاتدار؛ شارەکە ناوی گۆڕدرا بۆ «تۆلایتۆلا».{{sfn|Hourihane|2012}} * ٩٩٩ - دروستکردنی مزگەوتی بیب مەردوم.<ref name=ICOMOS1986>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/379/documents/ |سەردێڕ= World Heritage List No. 379 |ڕێکەوت=١٩٨٦|نووسەر= International Council on Monuments and Sites}}</ref> * ١٢٢٧ - دەستی بە دروستکردنی [[کاتدراڵی تۆلیدۆ]] کرد.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٣٦٦ - [[کەنیسەی ئێل ترانسیتۆ]] دروست کرا.<ref name=ICOMOS1986/> * ١٥٦١ - دادگای [[فیلیپی دووەمی ئیسپانیا]] لە تۆلیدۆوە گواسترایەوە بۆ [[مەدرید]].{{sfn|Levi|1995}} * ١٨٤٢ - ژمارەی دانیشتووان: ١٣٥٨٠ کەس.<ref name=INE>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ine.es/intercensal/ |ڕێکەوتی سەردان= ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Alterations to the municipalities in the Population Censuses since 1842: Toledo |بڵاوکەرەوە=Instituto Nacional de Estadística (Spain)}}</ref> * ١٨٧٨ - کردنەوەی [[تیاترۆ ڕۆخاس]] (شانۆ).{{sfn|Conde de Cedillo|1890}} * ١٩٠٠ - ژمارەی دانیشتووان: ٢٣ ھەزار و ٣١٧ کەس.<ref name=INE/> == سەدەی ٢٠ == * ١٩١٩ - دروستکردنی [[وێستگەی شەمەندەفەری تۆلیدۆ]]. * ١٩٣٠ - ژمارەی دانیشتووان: ٢٧٤٤٣ کەس.<ref name=INE/> * ١٩٥٠ - ژمارەی دانیشتووان: ٤٠٬٢٤٣ کەس.<ref name=INE/> * ١٩٨١ - ژمارەی دانیشتووان: ٥٧٧٦٩ کەس.<ref name=INE/> * ١٩٨٦ - ناوچەی مێژوویی شارەکە وەک [[میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]] دەستنیشانکرا.<ref name=ICOMOS1986/> == سەدەی ٢١ == * ٢٠٠١ - ژمارەی دانیشتووان: ٦٨٬٣٨٢ کەس.<ref name=INE/> * ٢٠١١ - ژمارەی دانیشتووان:٨٣٬٨٧٢ کەس.<ref name=INE/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|کات}} {{پۆلی کۆمنز|Toledo, Spain}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی ئیسپانیا|تۆلێدۆ]] tgikj6cgw8qhs74dy7fae6abvr7ytbr ڤیکتۆر خارا 0 219764 1695512 1407114 2026-10-27T07:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695512 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Víctor Jara | background = solo_singer | image =Victor-Jara-in-Helsinki-1969.jpg | caption = | birth_name = ڤیکتۆر لیدیۆ خارا مارتینێز | birth_date = {{birth date|df=yes|1932|9|28}} | birth_place = [[سان ئگناکیۆ، چیلی]] | origin = ڤایخۆی چیلی، چیلی | death_date = {{death date and age|df=yes|1973|9|16|1932|9|28}} | death_place = [[سانتیاگۆ]], چیلی | genre = {{flatlist| * فۆلکلۆر * [[Nueva canción]] * [[Andean music]] }} | occupation = {{flatlist| * هۆنراوەنووسی گۆرانی * شاعیر * دەرهێنەری شانۆ * ئەکادیمی * چالاکوانی کۆمەڵایەتی }} | instrument = {{flatlist| * Vocals * گیتاری کلاسیک/ئیسپانی }} | years_active = ١٩٥٩–١٩٧٣ (مردن) | label = {{flatlist| * [[Odeon Records|EMI-Odeon]] * '''DICAP'''/Alerce * [[Warner Music Group|Warner]] }} | website = {{URL|fundacionvictorjara.org}} }} '''ڤیکتۆر لیدیۆ خارا مارتینێز''' ( ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٣٢ - ١٦ی ئەیلوول ١٩٧٣) مامۆستایەکی چیلی، دەرهێنەری شانۆ، [[شاعیر]]، [[گۆرانیبێژ]] و چالاکوانێکی سیاسیی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیست]] بوو.<ref name="Report of the Chilean Commission on Truth and Reconciliation Part III Chapter 1 (A.2)">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Report of the Chilean Commission on Truth and Reconciliation Part III Chapter 1 (A.2)|ناونیشان=http://www.usip.org/library/tc/doc/reports/chile/1993_pt3ch1_A2a2_153-167.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061231030014/http://www.usip.org/library/tc/doc/reports/chile/1993_pt3ch1_A2a2_153-167.html <!-- Bot retrieved archive -->|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=usip.org|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chilean Communist Party|سەردێڕ=(History of the Chilean Communist Party (Reseña Histórica del Partido Comunista de Chile).|ناونیشان=http://www.pcchile.cl/documentos/rese%C3%B1a_historica.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.pcchile.cl/documentos/rese%C3%B1a_historica.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Chilean Communist Party|پەڕەکان=١|زمان=es}}</ref> ئەو پەرەی بە شانۆی [[چیلی]] دا بە دەرهێنانی کۆمەڵێک کار لە ئاستی ناوخۆ و کلاسیکیی جیهاندا. ئەو ھەروەھا ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو لەنێوان مۆسیقاژەنانی نیۆ-فۆلکلۆری کە بزووتنەوەی سترانی نوێی چیلی (''Nueva Canción Chilena'') دامەزراند. ئەمە بووە هۆی سەرهەڵدانی دەنگێکی نوێ لە مۆسیقای وڵاتەکە لە ماوەی سەرۆکایەتی [[سالڤادۆر ئالێندێ]]. خاوا لەلایەن هێزەکانی پینۆچێتەوە دەستگیر کرا دوای کودەتای چیلی لە ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٣، کە ئالێندای لە دەسەڵات لابرد. لە کاتی پرسیارکردنیدا ئەشکەنجە درا و لە کۆتاییدا کوژرا، و لاشەکەی فڕێدرا بۆ شەقامێک لە شارۆچکەیەکی بچووکی [[سانتیاگۆ]].<ref>Jara, Joan. ''Víctor: An Unfinished Song,'' 249-250</ref> ناوەڕۆکی گۆرانییەکانی ئەو کە تیشکیان دەخستە سەر خۆشەویستی، ئاشتی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی وە دواتریش بەو شێوازی دڕندەییە کە تیایدا کوژرا، ناوبانگی خارای گۆڕی بۆ "هێمایەکی بەهێز بۆ خەبات بۆ [[مافەکانی مرۆڤ]] و دادپەروەریی" بۆ ئەوانەی لە ماوەی ڕژێمی پینۆچێت کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://cja.org/article.php?id=1361|ئیش=Center for Justice and Accountability|سەردێڕ=Jara v. Barrientos|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://santiagotimes.cl/family-of-victor-jara-turns-from-chile-to-us-in-quest-for-justice/|دوایین=Charlotte Karrlsson-Willis|ئیش=The Santiago Times|سەردێڕ=Family of Víctor Jara turns from Chile to US in quest for justice|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006085104/http://santiagotimes.cl/family-of-victor-jara-turns-from-chile-to-us-in-quest-for-justice/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lynskey|یەکەم=Dorian|سەردێڕ=Víctor Jara: The folk singer murdered for his music|ناونیشان=https://www.bbc.com/culture/article/20200812-vctor-jara-the-folk-singer-murdered-for-his-music|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=www.bbc.com|زمان=en}}</ref> بەهۆی ڕۆڵ و بانگەشەکانی بۆ حکوومەتەکانی [[چێ گیڤارا|چی گیڤارا]] و ئالێندێ، کە تیایدا وەک [[باڵیۆز|باڵیۆزی کلتوری]] دەردەکەوت لە کۆتایی ساڵانی ١٩٦٠کان و تا سەرەتای قەیرانی ١٩٧٠کان کە کۆتایی هات بە کودەتای دژ بە ئالێندێ، بە هۆکاری سەرەکی بۆ کوژرانی خارا دەبینرێت. لە حوزەیرانی ٢٠١٦، دادوەری فلۆریدا ئەفسەری پێشووی [[سوپای چیلی]] پێدرۆ بارینێنتۆس بە تاوانباری کوشتنی خارا دۆزییەوە.<ref>[http://www.democracynow.org/2016/6/29/former_chilean_army_officer_found_liable Former Chilean Army Officer Found Liable for 1973 Murder of Víctor Jara After U.S.-Backed Coup]. ''[[Democracy Now!]]'' 29 June 2016.</ref><ref>[[Peter Kornbluh]] (July 2016). [https://www.thenation.com/article/justice-finally-for-one-of-pinochets-most-famous-victims/ Justice, Finally, for One of Pinochet’s Most Famous Victims]. ''[[The Nation]]''.</ref> لە تەممووزی ٢٠١٨، هەشت ئەفسەری سەربازی چیلی خانەنشین بە ١٥ ساڵ و ڕۆژێک زیندانی سزا دران بەهۆی کوشتنی خارا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Victor Jara murder: ex-military officers sentenced in Chile for 1973 death|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2018/jul/03/victor-jara-ex-military-officers-sentenced-in-chile-for-1973-death|ئیش=[[Reuters]] in Santiago via [[گاردیان|The Guardian]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سۆشیالیزم|سیاسەت|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Victor Jara}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] 5981t83wxk0m1k9sclccegw8910ztas ڤی ئێکس (گازی دەماری) 0 219765 1695413 1532699 2026-10-27T01:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695413 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڤی ئێکس''' ژەھراویترین [[ئاوێتەی کیمیایی|پێکھاتەی کیمیاییە]] لە جۆری پێکهاتەی ئۆرگانیکی فسفۆر بە تایبەت پێکھاتەی ئۆرگانی سیۆفۆسفۆنات، لە پۆلی گازی دەماری. لە ساڵانی پێشوو لە تیرۆرکردنی کیم جۆنگ-نامی برای سەرۆکی کۆریای باکوور کیم جۆنگ ئون بەکارھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CDC {{!}} Facts About VX|ناونیشان=https://emergency.cdc.gov/agent/vx/basics/facts.asp|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180307120654/https://emergency.cdc.gov/agent/vx/basics/facts.asp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=emergency.cdc.gov|بڵاوکەرەوە=Centers for Disease Control and Prevention|زمان=en-us}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کیمیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|VX nerve agent}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە بریتانییەکان]] hhkeyc6wq0joivk4ygo64zysdmzedto ژمارەی جەبریی 0 219948 1695117 1610757 2026-10-26T13:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە) 1695117 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ژمارەیەکی جەبریی (بەپێی ئەو زاراوەیەی کە بیرکاری ئەڵمانی کرۆنێکەر بەکاری هێناوە)،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=انتشارات خوارزمی|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=انتشارات_خوارزمی&oldid=30193239|ئیش=ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> یک [[ژمارەیەکی ئاڵۆز]] است که [[وەڵامی هاوکێشە]] به شکل زیر باشد: <div style="text-align:center;"> ''a''<sub>n</sub>''x''<sup>n</sup> + ''a''<sub>n−۱</sub>''x''<sup>n−۱</sup> + ··· + ''a''<sub>۱</sub>''x'' + ''a''<sub>۰</sub> = ۰ </div> جۆزێف لیۆویل پێشنیاری کرد وشەکان بەم شێوەیە بێت: anxn + an−1xn−1 + + a1x + a0 = 0 کە ڕێژەکانی a0 بۆ an لەم هاوکێشە فرەژمارییەدا ژمارەی عەقڵانین. ئەگەر an = 1 بێت، ئەوا ڕەگەکانی هاوکێشەی سەرەوە پێیان دەوترێت ژمارە تەواوەکانی جەبریی. بەگشتی ئەگەر ڕێژەکانی هاوکێشە فرەژمارەییەکانمان لە مەیدانێکی ترەوە هاتبێت جگە لە ژمارە عەقڵانیەکان، گریمان مەیدانی ↵ و ڕەگەکانی ژمارەی جەبرین لەسەر مەیدانی ↵↵ و ناوی مەیدانەکە دیاری نەکردن لە حاڵەتێکدا کە هیچ مەیدانێکی دیاریکراو نەبێت لە دەقەکەدا ئاماژەی پێکراوە، واتە ئێمە مەیدانەکەمان وەک ژمارەی عەقڵانی وەرگرتووە و ڕەگەکانیش لە بواری دابەشکردنی ئەم بوارەدا لەبەرچاو گیراوە، کە مەرج نییە ژمارە ئاڵۆز بن، بۆ نموونە ئەگەر ڕێژەکان لە a مەیدانێک کە تایبەتمەندییەکی غەیرە سفرە، هیچ پەیوەندییەکی گشتی لە نێوان مەیدانەکەدا نییە لە ڤێکتەرەکەدا هیچ ڕەگ و مەیدانێکی ژمارە ئاڵۆزەکان نییە. ژمارەیەکی ئاڵۆز کە جەبریی نەبێت، واتە هیچ هاوکێشەیەکی فرەژمارەیی نەبێت کە ڕێژەی عەقڵانی هەبێت کە وەک ڕەگەکەی بدۆزرێتەوە، پێی دەوترێت ژمارەیەکی زاڵ.  لە نێوان ژمارە زاڵە بەناوبانگەکاندا دەتوانین ژمارەی سەرەتایی و ژمارەی pi ئاماژە بکەین.  یەکەم ژمارەی زاڵ لەلایەن بیرکاری فەرەنسی جۆزێف لیۆڤیل لە ساڵی ١٨٤٤ بە بەڵگەیەکەوە ناسێندرای کرد<ref>David Angell, Irrationality and Transcendence, page 34</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Algebraic numbers}} {{تووڵی دەروازە|تیۆریی ژمارەکان|ماتماتیک}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:جەبری پەتی]] [[پۆل:تیۆریی ژمارەکان]] [[پۆل:جەبر]] aw3bfhyl3xq1q801umkvyp4m00y0g1u ڤاکێل سەعاب 0 221564 1695360 1532646 2026-10-26T22:39:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1695360 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Vakeel Saab.jpg|وێنۆک]] '''''ڤاکیل سەعاب''''' ({{بە ئینگلیزی|Vakeel Saab}}) فیلمێکی درامای یاسایی [[ئەکشن]] بە زمانی [[زمانی تێلووگوو|تیلوگوی]] ھیندییە لە ساڵی ٢٠٢١ کە لەلایەن ڤینۆ سریرامەوە نووسراوە و دەرھێنراوە. فیلمەکە لەلایەن دیل ڕاجو و سیریش و بۆنی کاپوور لەژێر بانەرەکانیان Sri Venkateswara Creations و Bayview Projects بەرھەم ھێنراوە. دووبارە دروستکردنەوەی فیلمی ''پینک'' بە زمانی [[زمانی ھیندی|ھیندی]] ساڵی ٢٠١٦یە و پاوان کالیان و نیڤێتا تۆماس و ئەنجالی و ئانانیا ناگالا و پراکاش ڕاج و [[شرووتی حەسەن|شروتی ھاسان ڕۆڵی سەرەکی]] تێدا دەگێڕن. وێنەگرتنی سەرەکی فیلمەکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٠ لە شاری حەیدەراباد دەستی پێکرد. فیلمەکە نۆت و تراکی دەنگی لەلایەن ئێس. تامانەوە ھەیە. سەرەتا بەھۆی [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠|پەتای کۆڤید-١٩]] دواخرا، فیلمەکە لە ٩ی نیسانی ٢٠٢١ بە شێوەی شانۆ نمایشکرا. == بەرھەمھێنان == === پەرەپێدان === لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩، ڤینۆ سریرام دەستیکرد بە کارکردن لەسەر نوێکردنەوەی فیلمی پینک (٢٠١٦) دوای ئەوەی پرۆژەکەی لەگەڵ ئەلو ئارجۆن بە ناونیشانی (Icon) وەستێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Allu Arjun's ICON back in news again: Venu Sriram confirms the project is still on cards|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/allu-arjuns-icon-back-in-news-again-venu-sriram-confirms-the-project-is-still-on-cards/articleshow/78035041.cms|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=The Times of India}}</ref> پاوان کالیان ئەو سیناریۆیە پەسەند کرد کە لەلایەن سریرامەوە گێڕدراوەتەوە، کە ئاماژەی بۆ گەڕانەوەی کالیان بۆ سینەما کرد دوای پشوویەک بەھۆی ھەڵمەتی سیاسی لە ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ئەنhra Pradesh 2019.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=MCA fame Venu Sriram likely to direct Pawan Kalyan in Pink remake|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mca-fame-venu-sriram-likely-to-direct-pawan-kalyan-in-pink-remake/articleshow/71864534.cms|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=The Times of India}}</ref> Dil Raju of Sri Venkateswara Creations بە ھاوبەشی بەرھەمھێنانی فیلمەکە دەکات لەگەڵ Boney Kapoor، کە مافی وەرگرتنی فیلمەکەی [[زمانی تامیلی|تامیل]] و [[زمانی تێلووگوو|تێلۆگۆی]] پینک (کە پێشتر بە ناوی ''Nerkonda Paarvai'' بڵاوکرایەوە)، لەژێر Bayview Projects LLP ئێس. تامان وەک دەرھێنەری مۆسیقای فیلمەکە ھەڵبژێردرا، کە یەکەمین ھاوبەشی لەگەڵ پاوان کالیان بوو. فیلمەکە [[وێنەگرتنی سینەمایی|سینەمایی]] لەلایەن P. S. Vinod لەگەڵ دەستکاریکردنی لەلایەن پراوین پوودی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|ھیندستان}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە دراما ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٢٠ بە زمانی تێلووگوو]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری حەیدەراباد وێنەیان گیراوە]] 3ck3s6tk4k0z65ev322vmby6p31ji8q ڤیجەی دێڤاراکۆندا 0 221794 1695435 1452144 2026-10-27T04:35:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1695435 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Vijay Deverakonda at NOTA pressmeet (cropped).jpg|وێنۆک|ڤیجەی لەساڵی ٢٠١٨]] '''ڤیجەی دێڤاراکۆندا''' ({{بە ئینگلیزی|Vijay Deverakonda، لەدایکبووی ٩ی ئایاری ١٩٨٩}}) ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی سینەمایی ھیندییە و زیاتر لە سینەمای تێلووگوودا کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://menglish.sakshi.com/tollywood/2020/02/14/did-numerology-change-in-vijay-deverakondas-name-affect-wfl-prospects |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221212123715/https://menglish.sakshi.com/tollywood/2020/02/14/did-numerology-change-in-vijay-deverakondas-name-affect-wfl-prospects |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرگری خەڵاتی فیلمفێر و خەڵاتی ناندی و خەڵاتی سیمایە.<ref>https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/siima-2019-vijay-deverakonda-and-keerthy-suresh-win-big-see-pics-1581463-2019-08-16</ref> لە ساڵی ٢٠١٨ەوە بەھۆی داھات و ناوبانگەکەیەوە لە لیستی سێلێبریتی ١٠٠ی فۆربێس ھیندستاندایە. دێڤاراکۆندا یەکەم جار لە فیلمی نوڤیلا (٢٠١١) دەرکەوت و بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی یڤادێ سوبرامانیام (٢٠١٥)دا ستایشی زۆری لێکرا. خۆی وەک ئەکتەری سەرەکی سینەمایی بە فیلمە بەناوبانگەکانی پێلی چۆپولوو (٢٠١٦) و ئارجوون ڕێدی (٢٠١٧) جێگیر کرد.<ref>https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20171002-vijay-sai-deverakonda-telugu-cinema-arjun-reddy-sandeep-reddy-vanga-1049492-2017-09-23</ref> دێڤاراکۆندا لە شاری حەیدەراباد لە ویلایەتی [[ئاندرە پرەدێش]] لەدایکبووە، لە دایک و باوکێک کە ناویان گۆڤاردان ڕاو و مادھاڤی بووە. خێزانەکەی خەڵکی گوندی تومانپێتا لە قەزای پێشووی مەحبوبناگار (ئێستا ناگارکورنول)ن.<ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/on-a-high-with-arjun-reddy-vijay-deverakonda-discusses-what-makes-him-an-uninhibited-actor/article19586423.ece</ref> باوکی دەرھێنەری زنجیرەیەکی بچووکی تەلەڤیزیۆنی بووە کە بەھۆی نەبوونی سەرکەوتنەوە وازی لێھێناوە. == سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|ژیاننامە|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Vijay Devarakonda}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:خەڵاتی فیلم فەیر براوەی باشوور]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی]] hsxzb2bxjfaxsrjk4he6ned0a8moic8 ڤۆگ (گۆڤار) 0 221826 1695403 1578339 2026-10-27T01:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695403 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:VOGUE LOGO.svg|وێنۆک]] '''''ڤۆگ''''' گۆڤارێکی مانگانەی [[فاشن|مۆدە]] و شێوازی ژیانی ئەمریکییە و چەندین بابەت دەگرێتەوە لەوانە مۆدە، جوانی، کولتوور و ژیان. ڤۆگ بۆ یەکەمجار وەک ڕۆژنامەیەکی ھەفتانە لە [[نیویۆرک|شاری نیویۆرک]] لە ساڵی ١٨٩٢ دەستی پێکرد، پێش ئەوەی ساڵانێک دواتر ببێتە گۆڤارێکی مانگانە. لە ئێستادا ٢٦ چاپی نێودەوڵەتی گۆڤارەکە ھەیە. == مێژوو == گۆڤاری ڤۆگ لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٨٩٢ لەلایەن بازرگانێکی ئەمریکی بە ناوی ئارسەر باڵدوین تۆرنەرەوە وەک گۆڤارێکی ھەفتانە سەبارەت بە خوو و شێوازی ژیان و سەرگەرمی چینی باڵای کۆمەڵگەی ئەمریکا بڵاوکرایەوە.<ref>مجله دنیای مد :: [http://www.modeworld.ir/history-vogue-magazine/ تاریخچه مجله ووگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221213103416/https://www.modeworld.ir/history-vogue-magazine/ |date=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> کێند مۆنترۆک گۆڤارەکەی لە تۆرنەر کڕی و ناوەڕۆکی گۆڤارەکەی لەسەر مۆدە و کاروباری ھەنووکەیی چڕکردەوە. گۆڤارەکە ناوبانگێکی جیھانی پەیدا کرد و لە دەیەی ١٩١٠ ەوە نوسخەی گۆڤارەکە ڕەوانەی ئەورووپا کرا. گۆڤارەکە بە سەرۆکایەتی دیانا ڤریلاند لە ساڵانی شەستەکاندا، لەژێر کاریگەری بزووتنەوە یەکسانخوازەکان بوو لە بواری مۆدەدا و ڕەنگدانەوەی کارەکانی ھونەرمەندانی پۆپ ئارت بوو. لە ساڵی ١٩٧٣ گۆڤاری ڤۆگ لەژێر ئیدارەی گرەیس میرابێلا گۆڕانکاری بەسەردا ھات بۆ زیادکردنی بینەر، بۆ نموونە گۆڤارەکە بوو بە گۆڤارێکی مانگانە، بابەتەکانی وەک چاوپێکەوتن، بابەتەکانی تایبەت بە ڕووداوە [[ھونەر]]ی و زانستی و تەندروستییەکان لە گۆڤارەکەدا بڵاوکرانەوە. '''ئانا وینتۆر''' لە تەممووزی ساڵی ١٩٨٨ وەک سەرنووسەری گۆڤارەکە ژیانێکی نوێی بە گۆڤارەکە بەخشی. ھەوڵیدا بینەری گۆڤارەکە فراوانتر بکات و ھەروەھا سەرپەرشتی دروستکردنی گشتگیری بکات. == سەرچاوەکان == [https://www.nytimes.com/2006/12/03/books/Weber2.t.html "Fashion-Books: Review of "IN VOGUE: مێژووی وێناکراوی بەناوبانگترین گۆڤاری مۆدە لە جیھاندا]{{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vogue (magazine)}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] nf104io00a5g00ohlasgnilab0w1ibt ڤۆڵگا دێڵتا 0 221929 1695407 1560160 2026-10-27T01:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695407 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:VolgaDelta AMO 2005jun11.jpg|وێنۆک|دێڵتای ڤۆڵگا و باکووری ڕۆژاوای دەریای خەزەر. لەکاتێکدا زۆربەی ئەو سەوزانەی لەم وێنەدا دەبینرێن، وا دیارە قوڕی شل کراو بن، ڕەنگە ھەندێکیان گوڵی فیتۆپلانکتۆن یان چڵکن بن، بەتایبەتی لە گۆشەی خوارەوەی ڕاستی وێنەکەدا.]] '''ڤۆڵگا دێڵتا''' ({{lang-en|Volga Delta}}) گەورەترین [[دەلتا (جوگرافیا)|دێڵتای ڕووبار]] لە [[ئەورووپا]]، کە [[ڕووباری ڤۆڵگا]] کە گەورەترین سیستەمی ڕووبارەکانە لە ئەورووپا، دەگاتە [[دەریای خەزەر]] لە [[ئۆبلاستی ئەستراخان]]، ڕووسیا، لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[کالمیکیا|کالمیۆگیستان]] سەریھەڵداوە. ئەم دێڵتایە لە شوێنی [[پۆستبوومی کاسپیان|کونی خەزەر]] دروست بووە و بەشی ڕۆژھەڵاتی تا خاکی [[کازاخستان]] بەردەوام بووە. دێڵتای ڤۆڵگا لە نزیکەی ٦٠ کم لە خوارەوەی شاری ئەستراخانەوە دەچێتە پاڵ دەریای خەزەرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Volga Delta {{!}} Ramsar Sites Information Service|ناونیشان=https://rsis.ramsar.org/ris/111|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=rsis.ramsar.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111220328/https://rsis.ramsar.org/ris/111|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>دێڵتای ڤۆڵگا لە سەدەی ڕابردوودا زۆر فراوان بووە بەھۆی گۆڕانکارییەکانی ئاستی ئاوی دەریای خەزەرەوە. لە ساڵی ١٨٨٠ ڕووبەری دێڵتاکە نزیکەی ٣٢٢٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە بووە، کە ئەمڕۆ ڕووبەرەکەی ٢٧٢٢٤ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە و پانییەکەی ١٦٠ کیلۆمەترە. دێڵتای ڤۆڵگا نەخشێکی کلاسیکی دێڵتای ھەیە و دەکەوێتە [[کەشوھەوای بیابان]] و بارانبارینی کەم. لە ساڵانی ئاساییدا ناوچەکە لە مانگەکانی یەکەم و تەممووز کەمتر لە ئینجێک باران دەبارێت. ھەروەھا زۆرجار بای بەھێز بە ڕشتنی ڕووی دێڵتاکە تەپۆڵکە ھێڵییەکانی دروست کردووە.<ref>Eric Bird, [2], 'Encyclopedia of the World's Coastal Landforms, vol. 2', p. 877</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|جوگرافیا|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Volga Delta}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:دێڵتاکانی ڕووبارەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:دەریای کاسپیەن]] [[پۆل:ئۆبڵاستی ئەستراخان]] [[پۆل:جوگرافیای ڕووسیا]] i5xei3fpb3snf1ui8isejq9ltnkloy3 لیدن فیلمز 0 222330 1695148 1513408 2026-10-26T15:37:58Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695148 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox company | name = Liden Films, Inc | native_name = {{lang|ja|株式会社ライデンフィルム}} | romanized_name = Kabushiki gaisha Raiden Firumu | logo = Liden Films Logo.png | type = [[کابوشیکی گەیشا]] | industry = [[ئەنیمێ]] | key_people = {{ubl|Tetsurou Satomi (CEO)|Yuuichi Tashiro (Director)}} | num_employees = ١٩١ (٢٠٢٢) | parent = [[Ultra Super Pictures]] | homepage = {{url|http://lidenfilms.jp/}} | foundation = {{start date and age|February 22, 2012}} | divisions = Osaka Studio<br />Kyoto Studio<br/>Tokyo 1st Studio<br/>Tokyo 2nd Studio<br/>Fukuya Studio | location = [[سوگینامی]], [[تۆکیۆ]], ژاپۆن }} '''لیدن فیلمز''' ({{بە ژاپۆنی|株式会社ライデンフィルム}}) کۆمپانیاییەکی [[ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشنێکی]] [[ژاپۆن]]ییە، لە شوباتی ٢٠١٢ دامەزراوە و بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری [[سوگینامی|سوگینامییە]] لە [[تۆکیۆ]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=会社概要 LIDENFILMS─株式会社ライデンフィルム|ناونیشان=http://lidenfilms.jp/company.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Liden Films|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170617150520/http://lidenfilms.jp/company.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|تۆکیۆ|ئەنیمێ و مانگا|ئەنیمەیشن|کۆمپانیا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ]] [[پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:لیدن فیلمز]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی ڕاگەیاندنی گشتی کە لە ساڵی ٢٠١٢ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلمی ژاپۆن]] snkhzvxfqb8kb0n76xcgopnnxn5m1rk زمانی ئایسلەندی 0 222355 1695422 1663670 2026-10-27T04:19:52Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695422 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئایسلەندی | nativename = {{lang|is|íslenska}} | pronunciation = ˈist.l̥ɛn.ska | states = [[ئایسلەند]] | speakers = ٣١٤٫٠٠٠ | ethnicity = [[ئایسلەندییەکان]] | date = ٢٠١٥ | = | familycolor = Indo-European | fam2 = [[زمانی ژێرمانییەکان|ژێرمانی]] | fam3 = [[باکووری ڕۆژاوای ژێرمانی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://glottolog.org/resource/languoid/id/olde1239 |سەردێڕ=Older Runic |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Glottolog]] |دوایین=Hammarström |یەکەم=Harald |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221113105941/https://glottolog.org/resource/languoid/id/olde1239 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology]] |دوایین٢=Forkel |یەکەم٢=Robert |دوایین٣=Haspelmath |یەکەم٣=Martin |دوایین٤=Bank |یەکەم٤=Sebastian}}</ref> | fam4 = [[North Germanic languages|زمانی ژێرمانی باکوور]] | fam5 = [[Old West Norse|ڕۆژاوای سکاندیناڤی]] | ancestor = [[Old Norse language|نۆرزی کۆن]] | ancestor2 = [[ڕۆژاوای کۆنی نۆرزی]] | ancestor3 = [[ئایسلەندی کۆن]] | script = [[Latin script|لاتینی]] ([[Icelandic ڕێنووس|Icelandic alphabet]]){{ھن}}[[Icelandic Braille]] | nation = {{flag|Iceland}}{{ھن}}{{flag|Nordic Council}} | agency = [[پەیمانگای ئارنی ماگنۆسۆن بۆ توێژینەوەی ئایسلەندی]]{{Efn|In an advisory capacity.}} | iso1 = is | iso2t = isl | iso2b = ice | iso3 = isl | glotto = icel1247 | glottorefname = Icelandic | lingua = 52-AAA-aa | notice = IPA | map = Iceland (orthographic projection).svg | mapcaption = Iceland, where Icelandic is the language of the majority }} '''زمانی''' '''ئایسلەندی''' [[زمانە جێرمەنییەکان|زمانێک جێرمانی]] باکوورە لە [[ئایسلەند]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nordic Language Convention|ناونیشان=http://www.norden.org/webb/news/news.asp?id=6795&lang=6|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090428022430/http://www.norden.org/webb/news/news.asp?id=6795&lang=6|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Menntamálaráðuneyti|ناونیشان=http://www.menntamalaraduneyti.is/malaflokkar/Menning/dit/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130522133046/http://www.menntamalaraduneyti.is/malaflokkar/Menning/dit/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٣|url-status=dead}}</ref> نزیکترین زمان لە زمانی ئایسلەندی زمانی [[فارۆی]]ی و ھەندێک زاراوەی نەرویجی، و ئایسلەندی، [[فارۆی]] و [[زمانی نەرویژی|نەرویجی]] بە زمانەکانی ڕۆژاوای [[سکاندیناڤیا|سکاندیناڤی]] دادەنرێت، لەکاتێکدا [[زمانی سوێدی|سوێدی]] [[زمانی دانمارکی|و دانمارکی]] زمانەکانی ڕۆژھەڵاتی [[سکاندیناڤیا|سکاندیناڤی]] پێکدەھێنن و ھەموو ئەم زمانانە لقەکانی زمانی نۆرزیین. زمانی نووسراوی ئایسلەندی لە سەدەی ١٣ەوە گۆڕانکارییەکی زۆری بەسەردا نەھاتووە، بۆیە پەیوەندییەکی گەورە لە نێوان ڕێزمانی مۆدێرن و نۆرزی کۆندا ھەیە، قسەکەرانی زمانی مۆدێرن چیرۆکە کۆنە ئایسلەندییەکان دەخوێننەوە کە نزیکەی ٨٠٠ ساڵ لەمەوبەر نووسراون، ئایسلەندی کۆن زمانی نۆرزی کۆنە کە زمانی [[ڤایکینگەکان|ڤایکینگەکانە]]، نزیکەی ٣٠٠ ھەزار کەس قسەی پێدەکەن. زۆربەی ئایسلەندی زمانەکان لە [[ئایسلەند]] دەژین، و نزیکەی ٨٫١٦٥ ئایسلەندی قسەکەر لە [[دانمارک]] ھەن، و نزیکەی ٢٫٦٥٥ کەس لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، و لەلایەن زۆر کەس لە شاری [[جیملی|گیملی]] قسەی پێدەکرێت لە [[کەنەدا]]. یاسای ئایسلەندا زمانی ئایسلەندی وەک زمانێکی فەرمی لە [[ئایسلەند|وڵاتەکەدا]] وەرناگرێت، ھەرچەندە [[ئایسلەند|ئایسلەندا]] ئەندامی ئەنجومەنی باکوورە کە تەنیا [[زمانی سوێدی|زمانی سویدی]] [[زمانی نەرویژی|و نەرویجی و]] [[زمانی دانمارکی|دانیمارکی]] بەکاردەھێنێت، لەگەڵ ئەوەشدا بڕگەیەک لە [[إتفاقیة اللغة النوردیة|ڕێککەوتنی زمانی نۆردی]] ھەیە لە [[١٩٨٧|ساڵی ١٩٨٧]]ەوە کە دەڵێت ھاووڵاتیانی [[ئایسلەند]]ی دەرفەتیان ھەیە بە زمانی ئایسلەندی لە ئۆرگانە فەرمییەکان لە وڵاتانی باکوور قسە بکەن بەبێ ئەوەی بەرپرسیار بن لە تێچووی وەرگێڕان. ڕێککەوتنەکە سەردانی [[نەخۆشخانە|نەخۆشخانەکان]] و ناوەندەکانی کار و فەرمانگەکانی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و [[پۆلیس]] لەخۆدەگرێت، بەڵام ڕێککەوتنەکە لەلایەن ئایسلەندییەکانەوە بەناوبانگ نییە، و زۆرینەی خەڵکی ئایسلەندییەکان بە شێوەیەکی ڕوان بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] قسە دەکەن، وڵاتانی باکوور پابەندبوون بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بە زمانە جیاوازەکان لە ئۆرگانە فەرمییەکاندا. == تێبینییەکان == <references group="lower-alpha" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کەنەدا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زمان|ئایسلەند}} {{پۆلی کۆمنز|Icelandic language}} {{زمان-کۆلکە}} {{ئایسلەند-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییە باکوورییەکان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکان]] [[پۆل:زمانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:زمانی ئایسلەندی]] i364zy6ndl1fzoe7fg8n5xvic7b1k4q وتووێژ:زمانی ئایسلەندی 1 222366 1695423 1324574 2026-10-27T04:19:53Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695423 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئایسلەندی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1019533 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090428022430/http://www.norden.org/webb/news/news.asp?id=6795&lang=6 بۆ http://www.norden.org/webb/news/news.asp?id=6795&lang=6 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٣٢، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئایسلەندی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1324573 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090428022430/http://www.norden.org/webb/news/news.asp?id=6795&lang=6 بۆ http://www.norden.org/webb/news/news.asp?id=6795&lang=6 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٣٤، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئایسلەندی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695422 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130522133046/http://www.menntamalaraduneyti.is/malaflokkar/Menning/dit/ بۆ http://www.menntamalaraduneyti.is/malaflokkar/Menning/dit/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:١٩، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 710y1dg7njsup7cdt5kicg6jfruukas ڤالێنتینۆ فۆرتوزی 0 222376 1695349 1532620 2026-10-26T22:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695349 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = ڤالێنتینۆ فۆرتوزی{{ھن}}Valentino Fortuzzi | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1997|10|11}} | birth_place = {{flagicon|DEU}} [[بەرلین]]، [[ئەڵمانیا]] | citizenship = [[ئەڵمانیا|ئەڵمانی]] & [[ئیتالیا|ئیتاڵی]] | occupation = [[ئەکتەر]] | years_active = ٢٠١٣-ئێستا }} '''ڤالێنتینۆ فۆرتوزی''' ({{lang-en|Valentino Fortuzzi}}) ئەکتەری [[ئەڵمانیا|ئەڵمانی]]-[[ئیتالیا|ئیتاڵی]]. == ژیان و پیشە == فۆرتوزی لە خێزانێکی ھونەرمەندەوە ھاتووە. ھەردوو باوکی، ئەلبێرتۆ فۆرتوزی و برا بچووکەکەی، [[مایکل ئەنجێلۆ فۆرتوزی]]، ئەکتەرن. ھەر لە تەمەنی ٩ ساڵیدا فۆرتوزی بۆ یەکەمجار لەسەر شانۆ بوو. لە کۆری منداڵانی بەرلین ستاتسۆپەر ئونتەر دێن لیندێن لە بەرھەمە جیاوازەکانی وەک ئۆپێراکانی پوچینی توراندۆت، تۆسکا و لا بۆھێم گۆرانی وتووە. دوای ئەوەی دەنگی شکا، فۆرتوزی ڕووی لە نواندن کرد و لە ساڵی ٢٠١٣ەوە بە فۆرماتە جیاوازەکانی تەلەڤیزیۆنی لەبەردەم کامێرادایە، لە ساڵی ٢٠١٩ دەستی بە خوێندنی نواندن کرد لە زانکۆی فیلم بابلسبێرگ کۆنراد وۆڵف، کە بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٣ تەواو بکات ٢٠٢١ وەک قوربانییەکی کوشتن شانبەشانی جۆناس ھۆڵدنریدەر لە فیلمی تروبی وۆڵکن بینرا. == سەرچاوەکان == * [https://www.imdb.com/name/nm5627350 ڤالێنتینۆ فۆرتوزی] لە IMDb * [https://culture-room.com/actors-room/valentino-fortuzzi/ ڤالێنتینۆ فۆرتوزی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130105437/https://culture-room.com/actors-room/valentino-fortuzzi/ |date=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ }} لە culture-room.com * [https://vimeo.com/190240300 ڤالێنتینۆ فۆرتوزی] لە vimeo.com {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەڵمانیا|ئەکتەران }} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلم]] aax7cdrpwc39tgdb1snypbc4kos7lmo ڤێرساند ھاکۆبیان 0 225704 1695567 1366021 2026-10-27T10:33:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1695567 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤێرساند فرانسیکۆڤیچ ھاکۆبیان''' (بە زمانی [[ئەرمەنی]]: Վերսանդ Հակոբյան؛ ١٥ی ئەیلوولی ١٩٥٠ – ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٢) بەڕێوەبەری فڕۆکەوانی ئەرمەنی و ئۆلیگارک و سیاسەتمەدار بوو کە لە [[ئەنجومەنی نیشتمانی ئەرمەنستان]] وەک ئەندامی ئەرمەنستانی سەرفراز لە ساڵی ٢٠٠٧ تا ساڵی ٢٠١٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Former NA deputy Versand Hakobyan died |ناونیشان=https://bavnews.am/%D5%B4%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D6%81%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A1%D5%AA-%D5%B6%D5%A1%D5%AD%D5%AF%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%A3%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%BD%D5%A1%D5%B6/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Bavnews |زمان=hy-AM |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230106084408/https://bavnews.am/%D5%B4%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D6%81%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A1%D5%AA-%D5%B6%D5%A1%D5%AD%D5%AF%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%A3%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%BD%D5%A1%D5%B6/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sayadyan |یەکەم=Liana |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Armenian Oligarches Active in France |ناونیشان=https://hetq.am/en/article/40411 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Hetq |زمان=en}}</ref> ھاکۆبیان خاوەنی سێ منداڵ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Versand HAKOBYAN |ناونیشان=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=875&lang=eng |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Parliament of Armenia}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەرمەنستان }} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای سیونیک]] [[پۆل:ئەندازیارانی ئەرمەنی]] qjf95i7e4j3md14y7l3f0l5vo1r37ao ڤێرجینیا ئۆھانلۆن 0 226042 1695537 1532909 2026-10-27T07:39:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695537 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Virginia_O'Hanlon_(ca._1895).jpg|alt=A girl wearing a dress and standing on a bicycle|وێنۆک|ڤێرجینیا ئۆھانلۆن (١٩٨٥)|150px]] [[پەڕگە:Virginia_Santa_Claus.png|وێنۆک|نامەکەی ئۆ ھانیلۆن لە ساڵی ١٨٩٧]] '''لۆرا ڤێرجینیا ئۆھانلۆن دۆگلاس''' (لەدایکبووی ٢٠ی تەممووزی ١٨٨٩ تا ١٣ی ئایاری ١٩٧١) مامۆستایەکی ئەمریکی بوو کە ناسراوە بەھۆی نووسینی نامەیەک لە منداڵییەوە بۆ ڕۆژنامەیەکی نیویۆرک بەناوی خۆر (The Sun) کە ئیلھامبەخش بوو بۆ وتاری ١٨٩٧ بە ناونیشانی "ئایا سانتا کڵاس بوونی ھەیە؟". سەرنووسەرەکەی فرانسیس فارسێلوس [[کڵێسای فرانسیس فارسێلۆس|کڵێس]] بوو، بوو بە بەناوبانگترین سەرنووسینی زمانی ئینگلیزی کە تا ئێستا نووسراوە و سەرنجی ئۆھانلۆن بۆ تەواوی ژیانی ڕاکێشا. == ژیانی سەرەتایی == لۆرا ڤێرجینیا ئۆھانلۆن لە ٢٠ی تەممووزی ١٨٨٩ لە شاری نیویۆرک لەدایکبووە، لە دایکبووی فیلیپ ئێف ئۆھانلۆۆن، پزیشکێکی نەشتەرگەری کە لە ڕاوێژکاری بەشی پۆلیسی شاری نیویۆرکی کاری دەکرد، و لۆرا ڤیرجینیا ھۆھانلۆن کە بە ناوی پلەمب ناسراوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Quigg|یەکەم=H. D.|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٨|سەردێڕ=Virginia Tells of Santa Query 61 Years Past|پەڕەکان=١٢|ئیش=[[Deseret News]]|شوێن=Salt Lake City, Utah|ناونیشان=https://www.newspapers.com/clip/113983671/virginia-tells-of-santa-query-61-years/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|via=[[Newspapers.com]]}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Engar|یەکەم=Ann W.|ناونیشان=http://www.anb.org/view/10.1093/anb/9780198606697.001.0001/anb-9780198606697-e-2001444|سەردێڕ=O’Hanlon, Virginia (20 July 1889–13 May 1971), the girl to whom the phrase "Yes, Virginia, there is a Santa Claus -¦ "|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=American National Biography|بەرگ=١|زمان=en|doi=10.1093/anb/9780198606697.article.2001444}}</ref> == "ئایا سانتا ھەیە؟" == لە ساڵی ١٨٩٧، ڤێرجینیا پرسیاری لە باوکی کرد ئاخۆ [[بابانۆئێل|سانتا کڵاس]] بوونی ھەیە. وەڵامەکەی باوکی قەناعەتی پێ نەھێنا، بۆیە بڕیاریدا پرسیارەکە بۆ ڕۆژنامەی نیویۆرک بەناوی سانتا پێشکەش بکات.<ref name=":32">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Quigg|یەکەم=H. D.|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٨|سەردێڕ=Virginia Tells of Santa Query 61 Years Past|پەڕەکان=١٢|ئیش=[[Deseret News]]|شوێن=Salt Lake City, Utah|ناونیشان=https://www.newspapers.com/clip/113983671/virginia-tells-of-santa-query-61-years/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|via=[[Newspapers.com]]}}</ref> ھەرچۆنێک بێت سەرچاوەکان ناکۆکیان لەسەر ئەوە ھەیە کە ئایا باوکی پێشنیاری نووسینەوەی نامەکەی کردووە یان بە ویستی خۆی بووە.''<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Strauss|یەکەم=Valerie|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Virginia of 'Yes, Virginia, there is a Santa Claus' grew up to be a teacher|ئیش=[[واشینگتن پۆست|The Washington Post]]|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/answer-sheet/wp/2014/12/25/virginia-of-yes-virginia-there-is-a-santa-claus-grew-up-to-be-a-teacher/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref>''<ref name=":32"/> لە نامەکەیدا، ڤێرجینیا نووسیویەتی کە باوکی پێی گوتووە، «ئەگەر لە ڕۆژنامەی ''خۆر'' بیبینیت وا نووسرابوو ئەوە مانای وایە دروستە».''<ref name=":4"/>'' دوای ئەوە ئۆھانلۆن بە ڕۆژنامەی خۆری وت کە باوکی پێی وابوو ڕۆژنامەکە «زۆر سەرقاڵ دەبێت» لە وەڵامدانەوەی پرسیارەکەی و وتی، «بینووسە ئەگەر دەتەوێت،» بەڵام نائومێد نەبیت ئەگەر وەلامیان نەدایتەوە.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩١٤|سەردێڕ='Is There a Santa Claus?' The Sun's Virginia of 1897 Tells her Own Virginia That There Is, and Proves It|پەڕەکان=٥|ئیش=The Sun|شوێن=New York City|ناونیشان=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83030272/1914-12-25/ed-1/seq-5/#words=CLAUS+Claus+Hanlon+O+O%27Hanlon+Santa+SANTA+Virginia+VIRGINIA+Virginias|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> دوای ناردنی نامەکە، بەدوای وەڵامەکە دەگەڕا، بەڵام چاوەڕوانی وەڵامێک نەکرد لەلایەن ڕۆژنامەکە.<ref name=":2" /> ئۆھانلۆن دواتر وتی کە لە چاوەڕوانییەکی زۆر بوو بۆ نامەکەی و دواتر لەبیری کرد؛ بەڵام دواتر وەڵامەکە لە ڕۆژنامەی خۆر لە ٢١ی ئەیلوولی ١٨٩٧ بڵاوکرایەوە، بە ناونیشانی "ئایا سانتا کڵاس ھەیە؟" بڵاوکراوەکە، کە دواتر دەرکەوت کە لەلایەن فرانسسەوە نووسراوە، بە تایبەتی بە ھێڵی "بەڵێ، ڤێرجینیا، سانتا کڵاس بوونی ھەیە" ناسراوە.<ref name="new details">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Campbell|یەکەم=W. Joseph|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٠٥|سەردێڕ=The grudging emergence of American journalism's classic editorial: New details about 'Is There A Santa Claus?'|ناونیشان=http://academic2.american.edu/~wjc/santa.htm|journal=[[American Journalism Review]]|شوێن=[[University of Maryland, College Park]]|بڵاوکەرەوە=[[Philip Merrill College of Journalism]]|بەرگ=٢٢|issue=2|پەڕەکان=٤١–٦١|doi=10.1080/08821127.2005.10677639|issn=1067-8654|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> بە «بەناوبانگترین بڵاوکراوەی مێژوو» وەسف کراوە، وەرگێڕدراوە بۆ ٢٠ زمان، بۆ مۆسیقا، و لانیکەم بۆ دوو فیلم ھەڵگیراوەتەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bowler|یەکەم=Gerald|ناونیشان=http://archive.org/details/santaclausbiogra0000bowl|سەردێڕ=Santa Claus: a biography|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Toronto: McClelland & Stewart|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٧١٠-١٥٣٢-٨}}</ref>{{Rp|pages=244–245}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Vinciguerra|یەکەم=Thomas|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ١٩٩٧|سەردێڕ=Yes, Virginia, a Thousand Times Yes|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/09/21/weekinreview/yes-virginia-a-thousand-times-yes.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕۆژنامەوانی|نیویۆرک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Virginia O'Hanlon}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:بابانۆئێل]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩]] [[پۆل:کریسمس]] c292l9g1iyogldz0dk81tmkygebh6aj ژنی پاشا 0 226899 1695138 1547153 2026-10-26T13:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695138 wikitext text/x-wiki '''ژنی پاشا''' یان '''شاژنە ھاوسەر''' ({{بە ئینگلیزی|queen consort}}) ئەو شاژنەیە کە پێش ھاوسەرگیری لەگەڵ پاشایەکدا ناوی شاژنە نەنراوە و دوای ھاوسەرگیرییەکەی نازناوی ڕێزلێنانی وەرگرتووە و لێرەدا ڕەنگە لەسەر بنەمای ئارەزووی پاشا نازناوی ڕێزلێنانی پێ بدرێت. ھاوسەری پاشا خاوەنی نازناوی ژنانە، کە ھاوتایە لەگەڵ نازناوی شاھانەی پاشا. لە ڕووی مێژوویییەوە زانراوە کە ژنی پاشا ھاوبەشی کۆنترۆڵی ئەو نییە بەسەر ھێزە سیاسی و سەربازییەکاندا. زۆربەی شاژنەکانی مێژوو ھاوسەری پاشا بوون؛ و ھەندێک جار شاژن فەرمانڕەوایە و ئەمەش بەو مانایەیە کە چێژ لە ھەموو ئەو ماف و دەسەڵاتانە وەردەگرێت کە پاشا ڕەنگە خاوەنی بێت و بەزۆری دوای ئەوەی تەختی پاشای پێشووی بە میرات گرتووە لە کاتی مردنیدا بەم شێوەیە دەبێت و ژمارەیان زۆر کەمە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=What is Queen Consort? What will be the role of Camilla? |ئیش=The Economic Times |ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/uk/what-is-queen-consort-what-will-be-the-role-of-camilla/articleshow/94092575.cms?from=mdr |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hilton |یەکەم=Lisa |ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/359673870 |سەردێڕ=Queens consort : the autobiography |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Phoenix |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٣٨-٢٦١١-٩|شوێن=London |oclc=٣٥٩٦٧٣٨٧٠}}</ref> == سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|وڵاتەکان|ژیاننامە|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Queens consort}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} s4851qiy9kdfyoq8wfrd4ndw9y2dsh5 ڤار، ئێران 0 226908 1695331 1532579 2026-10-26T22:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1695331 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{دەستپێکی زۆر کورت|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٣}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''گوندی ڤار''' گوندێکە لە [[ناوچەی ناوەندی شارستانی خۆی]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە]] [[ئێران]]. == دانیشتووان == ئەم گوندە دەکەوێتە بەشی ناوەڕاستی شاری خوی و بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٨ی ھەتاوی، ژمارەی دانیشتووانی ٤٨٠٨ کەس (١١٠٠ ماڵ) بووە.<ref>[http://www.sci.org.ir/ntent/userfiles/_census85/census85/natayej/abadifil/04.xls درگاه ملی آمار ایران]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی خۆی]] 4425il4ydmqgnhoqwf07f70j57f7828 مەناف یوونس 0 227040 1695488 1681200 2026-10-27T05:48:45Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695488 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مەناف یوونس هاشم تکریتی'''( {{بە عەرەبی|مناف يونس هاشم التكريتي}} ; لەدایکبووی ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦) یاریزانێکی پیشەگەری [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] عێراقییە و وەک [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکاری ناوەڕاست]] یاری دەکات بۆ یانەی شوورتەی [[خولی تۆپی پێی عێراق|خولی نایابی عێراق]] و هەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]] . == ژیانی وەرزشی یانەکان == لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠ مەناف بەشێوەی خواستن تا کۆتایی وەرز گرێبەستی لەگەڵ یانەی شوورتە واژۆ کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ar-ar.facebook.com/2140049196318712/posts/2670714976585462/|سەردێڕ=مناف يونس|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=AlShortaNews|زمان=Arabic|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> == پیشەی نێودەوڵەتی == لە تشرینی دووەمی ٢٠٢١، یونس بانگهێشتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]] کرا لە چوارچێوەی پێکهاتەکەیان لە [[جامی عەرەبی ٢٠٢١]] . یەکەم یاری خۆی لە پێکهاتەی سەرەکی هەڵبژاردەی نیشتمانی لە یەکەم یارییان بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عومان|عومان]] ئەنجامدا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/arabcup/arabcup2021/match-center/400175807|سەردێڕ=IRQOMA|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=FIFA|زمان=English|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە ١٩ی ١ی ٢٠٢٣، یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی خۆی لە کاتی وەستانی کاتی زیادکراودا تۆمارکرد لە بردنەوەیان بە ئەنجامی ٣-٢ لە عومان لە [[جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی|25ەمین یاری کۆتایی جامی کەنداوی عەرەبی]] ، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی وڵاتەکەی یەکەم نازناوی پاڵەوانێتیەکە لە دوای ساڵی ١٩٨٨ بەدەستبهێنێت . <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://gulfnews.com/sport/football/manaf-younis-nets-winner-to-help-iraq-edge-out-oman-3-2-in-gulf-cup-final-1.1674121168894|سەردێڕ=Manaf Younis nets winner to help Iraq edge out Oman 3-2 in Gulf Cup final|بڵاوکەرەوە=Gulf News|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == گۆڵە نێودەوڵەتییەکان == {| class="wikitable" !نەخێر. ! ڕێکەوت ! هۆڵ ! نەیار ! نمرە ! ئەنجام ! پێشبڕکێ |- | 1. | ١٩ی ژانویەی ٢٠٢٣ | یاریگای نێودەوڵەتی بەسرە, [[بەسرە]], [[عێراق]] |{{Fb|OMA}}</img>{{Fb|OMA}} | align="center" | '''3''' –2 | align="center" | 3–2 {{دوای کاتی زیادکراو}} <span>)</span> | [[جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی|بیست و پێنجەمین جامی کەنداوی عەرەبی]] |- |} == نازناوەکان == === یانە === * === نێودەوڵەتی === '''عێراق''' * [[جامی کەنداوی عەرەب|جامی کەنداوی عەرەبی]] : [[جامی ٢٥ی کەنداوی عەرەبی|2023]] == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی عێراقی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] kf1w1szzr8n3nhslia9p1xgbql8yg24 مەنسوور سەتاری 0 227267 1695419 1681230 2026-10-27T02:09:42Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695419 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەنسوور سەتاری''' (١٩ی ئایاری ١٩٤٨ – ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥) لیوای ھێزی ئاسمانیی کۆماری ئیسلامیی ئێران و فەرماندەی ئەو ھێزە بووە لە ١٩٨٧ تا ١٩٩٤. لە ساڵی ١٩٩٥ لە نزیک [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەسفەھان]] لە ڕووداوێکی فڕۆکەدا گیانی لەدەستدا، لەگەڵ ئەفسەرانی پلە باڵای ھێزی ئاسمانی. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-07-mn-17259-story.html|سەردێڕ=Iranian Air Force Leader, Military Chiefs Die in Crash|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥|ئیش=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=زندگینامه: منصور ستاری (۱۳۲۷ - ۱۳۷۳)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/217650/زندگینامه-منصور-ستاری-۱۳۲۷-۱۳۷۳|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=همشهری آنلاین|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/217650/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B7-%DB%B1%DB%B3%DB%B7%DB%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٤٨ لە گوندی وەلی ئاباد قەرچاک لەدایک بووە. باوکی ناوی حەسەن سەتاری و شاعیر بووە. باوکی لە تەمەنی نۆ ساڵیدا کۆچی دواییی کردووە. سەتاری قوتابخانەیەک و [[حوسێنییە]]ی دامەزراند. بڵاوکەرەوەکانی سەخەنی دیوان شیعری ''ماتمکدە عشاق'' و شیعری باوکی بڵاوکردەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=دیوان اشعار آئینی پدر شهید ستاری منتشر شد|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/4138824/دیوان-اشعار-آئینی-پدر-شهید-ستاری-منتشر-شد|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=YJC|یەکەم=خبرگزاری باشگاه خبرنگاران {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}}|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=شهید ستاری که بود و چه کرد؟|ناونیشان=http://www.yjc.news/fa/news/7307781|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=fa|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.yjc.news/fa/news/7307781 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=زندگینامه: منصور ستاری (۱۳۲۷ - ۱۳۷۳)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/217650/زندگینامه-منصور-ستاری-۱۳۲۷-۱۳۷۳|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=همشهری آنلاین|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/217650/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B7-%DB%B1%DB%B3%DB%B7%DB%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Mansour Sattari}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٤]] e65cqe2stfdkqkjphtk329ipqgkhhix ڤلادی سکھەڵدڕ 0 227275 1695392 1611690 2026-10-27T01:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695392 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox royalty|name=ڤلادی سێیەم|succession=|image=Vlad Ţepeş, the Impaler, Prince of Wallachia (1456-1462) (died 1477).jpg|caption=وێنەی ڤلادی سێیەم، نزیکەی ساڵی ١٥٦٠، دەوترێت کۆپی وێنەیەکی ڕەسەنە کە لە ژیانیدا دروستکراوە.<ref name=florescu>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Florescu, Radu R. & McNally Raymond T. 1989 |سەردێڕ=Dracula, Prince of many faces: his life and his times |ساڵ=١٩٨٩|ناونیشان=https://archive.org/details/draculaprinceofm00flor |بڵاوکەرەوە=Little, Brown and Company |ژپنک=٠-٣١٦-٢٨٦٥٥-٩}}</ref>|birth_date=١٤ی تشرینی دووەمی ١٤٣١ <ref name=florescu/>|birth_place=سێگێسڤار، شانشینی ھەنگاریا<br /><small></small>|death_date=١٩ی کانوونی دووەمی ١٤٧٦ (تەمەن ٤٤/٤٥)|death_place=لە نزیک بوخارێست<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Vlad-the-Impaler | سەردێڕ=Vlad the Impaler &#124; Biography, Dracula, Death, & Facts &#124; Britannica}}</ref>|reign=١٤٤٨؛ ١٤٥٦-١٤٦٢؛ ١٤٧٦|royal house=|father=ڤلادی دووەم|mother=کنیاجنا|religion=[[مەسیحییەت]]|spouse=}} '''ڤلادی سێیەم''' ، بە شێوەیەکی گشتی بە '''ڤلاد سکھەڵدڕ''' یان '''ڤلادی دراکولا''' (١٤٢٨/٣١ – ١٤٧٦/٧٧)، سێ جار شازادەی والاچیا بووە لە نێوان ساڵی ١٤٤٨ و مردنی لە ساڵی ١٤٧٦/٧٧. زۆرجار بە یەکێک لە گرنگترین فەرمانڕەواکانی مێژووی ولاچیا دادەنرێت و پاڵەوانێکی نەتەوەیی [[ڕۆمانیا|ڕۆمانیایە]] . لە جیھانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] زماندا، ڤلاد بە چیرۆکە ئەفسانەییەکانی کارە دڕندەییەکانی ناسراوە. ئەم چیرۆکانە ئیلھامبەخش بوون بۆ درووستبوونی کارەکتەری سەرەکی ڕۆمانی بەناوبانگی ''[[دراکولا]]'' کە لە نووسینی برام ستۆکەرە. <ref name="Vlad III">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Richard Pallardy|سەردێڕ=Vlad III (ruler of Walachia)|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/631524/Vlad-III|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Britannica Online Encyclopedia}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dracula.cc Research Team|سەردێڕ=Vlad the Impaler (Vlad III Dracula)|ناونیشان=http://dracula.cc/vlad_iii_dracula/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Dracula.cc|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150223203759/http://dracula.cc/vlad_iii_dracula/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == زەمینەى مێژوویى == والاچیا لە نێوان شانشینی [[مەجارستان|ھەنگاریا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] ھەڵمەت بوو . تورکەکان دژی شانشینی ھەنگاریا کە سەرۆکایەتی دەکرا لەلایەن [[John Hunyadi|جۆن ھونیادی شەڕیان دەکرد]] و ئەمەش وایکرد کە والاچیا ببێتە گۆڕەپانی شەڕی نێوان تورک و ھەنگارییەکان. فەرمانڕەواکانی والاچیا لەلایەن ئەرستۆکراتی ڕۆمانیا ھەڵبژێردران کە پێیان دەگوترا بۆیارەکان . زۆرجار فەرمانڕەوا خەڵکی ماڵێکی ئاغا بووە، ھەندێکجار شازادەیەکی [[ڕەوایی (سیاسەت)|ناشەرعی]] بووە کە لە دەرەوەی ھاوسەرگیری لەدایک بووە. دەسەڵاتدارانی وڵات لەگەڵ یەکتردا خەباتیان دەکرد و ئەمەش ناسەقامگیری و ناکۆکی بنەماڵەیی و کوشتنی لێکەوتەوە. == ژیاننامە == === باکگراوندی خێزان === [[پەڕگە:Dragon_order_insignia.jpg|وێنۆک| ڕێزبەندی ھێمای ئەژدیھا]] ڤلادی سکھەڵدڕ لە ساڵی ١٤٣١ لەدایکبووە. باوکی ناوی ڤلادی دووەم دراکول بوو . <ref name="Nandris367.396">Grigore Nandris, 'The Historical Dracula: The Theme of His Legend in the Western and in the Eastern Literatures of Europe', ''Comparative Literature Studies'', Vol. 3, No. 4 (Penn State University Press, 1966), pp. 367-396</ref> دایکی نادیارە. ڤلادی دووەم ھاوسەرگیری لەگەڵ شازادە کنێجنا لە مۆڵداڤیا کردووە . چەند خێزانێکی ھەبوو. ڤلادی سێیەم لەلایەن کنێجنا بە یارمەتی دایک و باوکی پەروەردە کراوە. {{Sfn|Florescu|McNally|1989}} دوو برای ھەبوو، میرسیا لەدایکبووی نزیکەی ١٤٣٠ بوو و ڕادو لەدایکبووی ١٤٣٥ بوو. ھەروەھا زڕ برایەکی ھەبوو بە ناوی ڤلادی ڕەبەن کە لە دەوروبەری ساڵانی ١٤٢٥-١٤٣٠ لەدایکبووە. ڤلادی دووەم لە گەنجیدا چووە دەرباری ئیمپراتۆری ڕۆمانی پیرۆز، [[Sigismund of Luxemburg|سیگیسموندی لۆکسمبۆرگ]] . سیگیسموند پشتگیری لە ڤلادی دووەم دەکرد بۆ تەختی والاچیا. برا گەورەکەیان کە ڕەنگە ناوی [[Mircea II|میرسیا]] بێت، لەلایەن ڤلادی دووەمەوە نێردراوە بۆ ئەوەی لە ساڵی ١٤٤٤ شەڕی دژی تورکەکان بکات. ئەم شەڕە کە پێی دەوترێت [[Battle of Varna|شەڕی ڤارنا]] بە سەرکەوتنی تورکەکان کۆتایی ھات. میرسیا و باوکی لە ساڵی ١٤٤٧ کۆچی دواییان کرد. برای نیوە برای ڤلاد. ڤلادی دەروێش لە ترانسیلڤانیا چاوەڕێی چانسی حوکمڕانی والاچیا بوو. ڤلادی دەروێش دەروێش بووە تا لە ساڵی ١٤٨٢ بووە شازادەی والاچیا. ڕادو کە بە ڕادوی سێیەمی دادپەروەر یان ڕادوی قۆز ناسراوە، برا بچووک بوو، و ھەروەھا گرنگترین ڕکابەری ڤلاد بوو، چونکە بەردەوام ھەوڵی دەدا جێگەی ڤلاد بگرێتەوە لەسەر تەخت. ==== ھاوسەرگیری ==== لە یەکەم ھاوسەرگیرییەوە، ڤلادی سکھەڵدڕ (یان ڤلادی سێیەم) کوڕێکی بوو، کە دواتر شازادەی والاچیا بوو، بە ناوی میھنیای خراپەکار. ھاوسەری یەکەمی کە ناوی نەزانراوە، لە کاتی شەڕی ساڵی ١٤٦٢دا کۆچی دوایی کردووە. ڤلاد دژی تورکەکان شەڕی دەکرد. بەپێی ئەفسانەکان سوپای [[تورکیا]] قەڵای ڤلادیان گەمارۆداوە، کە [[Poienari Castle|قەڵای پۆینارییە]] ، بە سەرۆکایەتی براکەی ڕادو قۆز. ژنەکەی ڤلاد خۆی لە تاوەرەکە فڕێدایە ناو ڕووباری ئارگێش لە خوار قەڵاکە. بەپێی ئەفسانە ئەو ئاماژەی بەوە کردووە کە "پێی باشترە جەستەی لەلایەن ماسییەکانی ئارگێشەوە بخورێت نەک لەلایەن تورکەکانەوە بگیرێت". ڤلاد دوو کوڕی دیکەی لەگەڵ ھاوسەری دووەمی ئیلۆنا سیلاگی بوو کە ئامۆزای شا [[Matthias Corvinus of Hungary|ماتیاس کۆرڤینۆسی ھەنگاریا بوو]]. ھەندێک لە مێژوونووسان پێیان وایە ڕەنگە کچێکیشیان ھەبووبێت بە ناوی ماریا زالێسکا (شازادە زالێسکا). == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{پۆلی کۆمنز|Vlad III the Impaler}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٤٧٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٣١]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٤٢٠]] tp1c2vyleuntpu7kb6d500ccducjl97 ڤیان سۆران 0 233314 1695424 1532703 2026-10-27T04:33:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695424 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڤیان سۆران | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨١ | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] | ڕێکەوتی مەرگ = ٢ی شوباتی ٢٠٠٦ | شوێنی مەرگ =[[حەفتانین]] | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = | خوێندنگە = | پیشە = [[گەریلا]] | ساڵانی چالاکی = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | پێش = | پاش = | حیزب = [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | مناڵەکان = | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''ڤیان سۆران''' یان '''ڤیان جاف''' (ناوی تەواوی '''لەیلا والی حەسەن'''؛ ١٩٨١ لە [[سلێمانی]] – ٢ی شوباتی ٢٠٠٦ لە حەفتانین) گەریلا و کچەشەڕڤانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=VIYAN » ژیاننامەی شەھیدی سەرکردە ڤیان جاف|ناونیشان=https://www.viyan.info/?p=56|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241114233722/https://www.viyan.info/?p=56|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤیان لە ساڵی ٢٠٠٦، دژی گیرانی عەبدوڵڵا ئۆجەلان ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا، بەم ھۆیەوە کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گیانفیدای ئازادی؛ ڤیان سۆران|ناونیشان=https://anfsorani.com/کوردستان/gyanfyday-yazady-vyan-sran-29761|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=ANF News}}</ref> لە دوای مردنی، ساڵانە یادی ڤیان سۆران وەک شەھید و قارەمانێک دەکرێتەوە، ئەمەش بەتایبەت لە زێدی خۆی لە شاری [[سلێمانی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە سلێمانی یادی شەھیدی فەرماندە ڤیان سۆران کرایەوە|ناونیشان=https://anfsorani.com/کوردستان/l-slmany-yady-shhydy-frmand-vyan-sran-krayw-37736|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=ANF News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بۆبەرز راگرتنی یادی ژنە فەرماندار ڤیان سۆران گەنجان لەولاتی بەریتانیا بەشداری لە کەمپینی یەک میلۆن واژۆیان کرد|ناونیشان=https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=60092&sdate=2/5/2012|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.kurdistanpost.nu|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=60092&sdate=2/5/2012 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان]] lxdkefili06xmtm6pvttnerc8tjznyy ڤیتامین B١ 0 234112 1695426 1407090 2026-10-27T04:33:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1695426 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Thiamine_cation_3D_ball.png|alt=وێنەی ڤیتامین B1|وێنۆک|وێنەی ڤیتامین B1]] '''تیامین''' (یان تیامین) بریتییە لە '''ڤیتامین بی۱'''. [[ڤیتامین]] لە ئاودا دەتوێتەوە لە [[کۆمپلێکسی ڤیتامین B|کۆمپلێکسی بی]]. وەرگیراوەکانی [[فۆسفات]] بەشداری لە زۆرێک لە پرۆسەی خانەیی دەکەن. تیامین پیرۆفۆسفات (TPP) [[کۆئەنزیم]] یە لە [[کاتابۆلیزم|کاتابۆلیزمی]] [[شەکرەکان]] و [[ترشە ئەمینییەکان]]. هەروەها دەتوانرێت لە خۆراک و بەرهەم هێنراوەکاندا بدۆزرێتەوە [[تەواوکەری خۆراک]] هەروەها لە [[دەرمان|دەرماندا]] بدۆزرێتەوە.<ref name="NIH2016">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=لاپەڕەی ڕاستییەکانی تیامین بۆ پسپۆڕانی تەندروستی|ناونیشان=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161230231520/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=Office of Dietary Supplements}}</ref><ref name="medline">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تیامین: زانیاری دەرمانی مێدلاین پڵەس|ناونیشان=https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682586.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=medlineplus.gov}}</ref> ئەو خۆراکانەی کە تیامین دابین دەکەن بریتین لە دانەوێڵەی تەواو، گەنمەشامی<ref name="NIH2016" /> کەمی تیامین دەبێتە هۆی [[بێریبێری]]. == سه‌رچاوه‌کان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Thiamine}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پەرستاری|پزیشکی}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڤیتامین]] [[پۆل:سایەمین]] [[پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی]] j99k2dtr83yb6rewgjj6zb2f4rcztat ڤیتامین بی ٢ 0 234118 1695429 1407092 2026-10-27T04:34:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1695429 wikitext text/x-wiki '''ڕیبۆفلاڤین''' یەکێکە لە ڤیتامینەکانی B ('''ڤیتامین B2'''). ڤیتامینەکانی B و C ئەو [[ڤیتامین|ڤیتامینانەن]] کە [[گیراوە|دەتوێنەوە]] لە ئاودا. [[ڕیخۆڵە]] کەسێکی تەندروست دەتوانێت بە ئاسانی ڕیبۆفلاڤین لە خۆراک وەربگرێت و بیگوازێتەوە بۆ خوێن بۆ ئەوەی جەستە بەکاری بهێنێت. جەستە پێویستی بە ڤیتامینەکانی B هەیە بۆ ئەوەی [[وزە]] لە خۆراکەوە وەربگرێت. بەبێ ڕیبۆفلاڤین و ڤیتامینەکانی تری بی جەستەی مرۆڤ ناتوانێت [[چەوری]]، [[کاربۆهیدرات]] و [[پڕۆتین]] بەکاربهێنێت. ئەم خواردنانە بڕێکی زۆر لە ڕیبۆفلاڤینیان تێدایە. دەڵێین دەوڵەمەندن بە ڕیبۆفلاڤین یان سەرچاوەی باشی ڕیبۆفلاڤین: * [[شیر]] * [[پەنیر]] * [[گەڵا]] [[سەوزە]] * [[جەرگ]] * [[فاسۆلیا]]، [[نۆک]] و [[سۆیا]]<ref name="Brody">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brody|یەکەم=Tom|ناونیشان=https://archive.org/details/nutritionalbioch0000brod|سەردێڕ=بایۆکیمیای خۆراکی|ڕێکەوت=1999|بڵاوکەرەوە=Academic Press|ژپنک=٠-١٢-١٣٤٨٣٦-٩|شوێن=San Diego}}</ref> * [[خومرە]] * [[بادەم|بادەمس]] * [[سپێناخ]]. * [[مۆز]]. * [[بامیە]] * [[چارد]] * [[پەنیری کوتەک]] * [[ماست]] * [[گۆشت]] * [[هێلکە (خۆراک)|هێلکە]]. * [[ماسی (خواردن)|ماسی]]. [[ڕووناکی]] دەتوانێت ڕیبۆفلاڤین [[مۆلیکول|مۆلیکولەکان]] بشکێنێت بۆ مۆلیکولەکانی تر کە جەستە ناتوانێت بەکاری بهێنێت. ئەگەر کەسێک ڕیبۆفلاڤین زۆر بخوات، ڕیخۆڵەکان<ref name="Unna">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=ئونا، کلاوس و گرێسلین، جۆزێف گ.|ڕێکەوت=1942|سەردێڕ=توێژینەوەکان لەسەر ژەهراویبوون و دەرمانناسی ڕیبۆفلاڤین|journal=ج فارماکۆڵ ئێکسپ تێر|بەرگ=٧٦|issue=1|پەڕەکان=٧٥–٨٠}}</ref> بەشی پێویست ناکات بۆ ئەوەی مرۆڤ نەخۆش بکات، بەڵام دەرزییەک کە ڕیبۆفلاڤینی زۆری تێدایە دەتوانێت مرۆڤ نەخۆش بکات.<ref name="Unna" />گورچیلەکان ڕیبۆفلاڤین لە میزدا دەگوازنەوە دەرەوە,<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Zempleni, J and Galloway, JR and McCormick, DB|ڕێکەوت=1996|سەردێڕ=دەرمانجووڵەی ڕیبۆفلاڤین کە بە شێوەی زارەکی و لە ڕێگەی خوێنبەرەوە بەکاردەهێنرێت لە مرۆڤی تەندروستدا|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-clinical-nutrition_1996-01_63_1/page/54|journal=Am J Clin Nutr|بڵاوکەرەوە=The American Society for Nutrition|بەرگ=٦٣|issue=1|پەڕەکان=٥٤–٦٦|doi=10.1093/ajcn/63.1.54|pmid=٨٦٠٤٦٧١}}</ref> بۆیە کاتێک ڕیبۆفلاڤین زۆر لە جەستەدا هەیە، ئەو بەشەی کە مرۆڤ نایەوێت ئەو بەشەی مرۆڤ نایەوێت بۆ ماوەیەکی زۆر لە خوێندا نامێنێتەوە. ئەگەر ڕیبۆفلاڤین زۆر لە میزدا هەبێت، میزەکە دەبێتە زەردی گەشاوە و فلۆرۆسەنت. حەبی ڤیتامین، یان ژەمێک کە جگەر یان سپێنەی هێلکەی زۆر بێت میزەکە زەرد دەکات چونکە ئەم جۆرە خۆراکانە بڕێکی زۆر ڕیبۆفلاڤین دەخەنە ناو خوێنەوە.بۆ دروستکردنی ڤیتامین B2 بۆ حەبی ڤیتامین یان زیادکردنی بۆ خۆراکەکان، کۆمپانیا پیشەسازییەکان [[مەعجوون|مەعجوونی]] تایبەت، [[قارچکی]]، یان [[بەکتریا|بەکتریای]] تایبەت دەچێنن کە بڕێکی زۆر ڕیبۆفلاڤین دروست دەکەن.<ref name="Stahmann">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Stahmann KP, Revuelta JL و Seulberger H.|ڕێکەوت=2000|سەردێڕ=سێ پرۆسەی بایۆتەکنیکی بە بەکارهێنانی ''Ashbya gossypii''، ''Candida famata''، یان ''Bacillus subtilis '' کێبڕکێ لەگەڵ بەرهەمهێنانی کیمیایی ڕیبۆفلاڤین|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_applied-microbiology-and-biotechnology_2000-05_53_5/page/509|journal=Appl Microbiol Biotechnol|بەرگ=٥٣|issue=5|پەڕەکان=٥٠٩–٥١٦|doi=10.1007/s002530051649|pmid=١٠٨٥٥٧٠٨|s2cid=2471994}}</ref>ڕیبۆفلاڤین زەرد یان پرتەقاڵی-زەردە، بۆیە دەتوانێت وەک [[ڕەنگکردنی خۆراک]] بەسوود بێت. مرۆڤەکان تووشی هەندێک جۆری نەخۆشی زۆر خراپ دەبن (کەمی [[نەخۆشی]]) کاتێک خۆراکەکانیان ڕیبۆفلاڤینی زۆر کەمی تێدایە. زیادکردنی ڕیبۆفلاڤینی زیادە دەتوانێت مرۆڤ لە تووشبوون بەو جۆرە نەخۆشیانە بوەستێنێت. بۆ ڕێگریکردن لە کەمی ڕیبۆفلاڤین، ڕەنگە خەڵک ڕیبۆفلاڤین بخەنە ناو [[خۆراکی منداڵان]]، [[بەربانگ]] [[دانەوێڵەکان]]، [[مەعکەرۆنی]]، [[سۆس]]، خواردنەوە میوەییەکان، و خواردنەکانی وەک پەنیرێک کە لە شیر (بەرهەمەکانی[[شیرەمەنی]]) دروست دەکرێن. خەڵک پێی دەڵێن بەهێزکردن بە ڕیبۆفلاڤین کاتێک ڕیبۆفلاڤین دەخەنە ناو خۆراکەوە. بەشێکی زۆر لەو ڕیبۆفلاڤینەی کە مرۆڤەکان دروستی دەکەن، لە حەبی ڤیتامیندا بەکاریدەهێنن.ئەو بەشەی مرۆڤ نایەوێت بۆ ماوەیەکی زۆر لە خوێندا نامێنێتەوە. ئەگەر ڕیبۆفلاڤین زۆر لە میزدا هەبێت، میزەکە دەبێتە زەردی گەشاوە و فلۆرۆسەنت. حەبی ڤیتامین، یان ژەمێک کە جگەر یان سپێنەی هێلکەی زۆر بێت میزەکە زەرد دەکات چونکە ئەم جۆرە خۆراکانە بڕێکی زۆر ڕیبۆفلاڤین دەخەنە ناو خوێنەوە. == سه‌رچاو‌ه‌کان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Riboflavin}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پزیشکی}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی]] 5938z93w1acu1hr65x6mdfxucoj942l ژێرفەرمانی کۆمەڵەی گەلان 0 234271 1695250 1407049 2026-10-26T19:37:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695250 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:League_of_Nations_mandate_Middle_East_and_Africa.png|وێنۆک|شاندەکانی ناوچەکانی ڕۆژاوای ئاسیا و ئەفریقا، کە بریتی بوون لە: سووریا (١)، لوبنان (٢)، فەلەستین (٣)، میرنشینی ترانسئۆردن (٤)، میزۆپۆتامیا (٥)، تۆگۆلاندی بەریتانی (٦)، تۆگۆلاندی فەڕەنسی (7)، کامێرۆنی فەڕەنسی (8) کامیرۆنی بەریتانی (9)، ڕواندا-ئورووندی (10)، وابەستەیی تانگانیکا (11) و باشووری ڕۆژاوای ئەفریقا (12).]] [[پەڕگە:League_of_Nations_mandate_Pacific.png|وێنۆک|200x200پیکسڵ|نوێنەران لە زەریای ھێمن: [[باشووری زەریای ھێمن]] (1)، وابەستەیی [[پاپوا گینێی نوێ|نیوگینیا]] (2)، دوورگەی [[نائووروو|ناورو]] (3)، و [[ساموا|ساموای ڕۆژاوا]] (4).]] '''ژێرفەرمانی کۆمەڵەی گەلان''' وەک لە [[پەیمانی نەتەوە یەکگرتووەکان]]دا ھاتووە، بەھێزکردنی [[دەوڵەت|وڵاتێکە]] کە بانگەشەی یارمەتیدانی وڵاتانی لاواز و دواکەوتوو دەکات بۆ ھەستانەوە و ڕاھێنانیان بۆ فەرمانڕەوایەتیی، بۆ ئەوەی بتوانن سەربەخۆبن و خۆیان بەڕێوەببەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=20 يوليو 1922|سەردێڕ=ITALY HOLDS UP CLASS A MANDATES|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1922/07/20/archives/italy-holds-up-class-a-mandates-league-council-has-failed-to-meet.html|ڕێکەوتی سەردان=13 مارس 2011|بڵاوکەرەوە=The New York Times Company|وتەگێڕانەوە=LONDON, July 19. – The A mandates, which govern the British occupation of Palestine and the French occupation of Syria, came today before the Council of the League of Nations.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Whose Brother's Keeper? International Trusteeship and the Search for Peace in the Palestinian Territories|ناونیشان=https://academic.oup.com/isp/article-abstract/13/4/321/1786157/Whose-Brother-s-Keeper-International-Trusteeship|journal=International Studies Perspectives|بەرگ=١٣|issue=4|doi=10.1111/j.1528-3585.2012.00483.x|issn=1528-3577}}</ref> ژێرفەمانی: ڕژێمێکە کە لەلایەن کۆمەڵەی گەلانەوە دامەزراوە بۆ جێبەجێکردنی ئەو خاکانەی کە لە ئەڵمانیا دەستی بەسەردا گیراوە (وەک [[بوروندی]] [[پاپوا گینێی نوێ|و پاپوای نیوگینیا]] [[تۆگۆ|و تۆگۆ]]) و تورکیا (وەک [[سووریا|سوریا]] [[فەلەستین|و فەلەستین]] [[لوبنان|و لوبنان]]) دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] (١٩١٤–١٩١٩). ڕژێمەکە دیاری دەکات کە ئامانجی ئەم ئەرکە یارمەتیدانی ئەو ناوچانەیە کە ھێشتا نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی کە بتوانن بە تەنیا سەربەخۆبن. ژێرفەرمانەکان بەسەر سێ بەشدا دابەشکرابوون، وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە پۆلی یەکەمدا بوون، ھەروەھا ئەو وڵاتانەیان لەخۆگرتبوو کە "گەیشتوونەتە پلەیەک لە پێشکەوتن کە ڕێگە بدات بە دانپێدانانی کاتی بە بوونی خۆیان وەک وڵاتی سەربەخۆ"، بەمەرجێک یەکێک لەو وڵاتانە یارمەتی کارگێڕییان بۆ دابین دەکات، و بە مەرجێک خواستی ئەو وڵاتەی کە ئەرکی ھەڵبژاردنی وڵاتەکە دەگرێتەوە لەبەرچاو بگیرێت. پۆلی دووەم بریتی بوو لە وابەستەیییەکانی ئەڵمانیا لە [[ڕۆژاوای ئەفریقا|ڕۆژاوا]] [[ئەفریقای ناوەندی|و ناوەڕاستی ئەفریقا]] و ھێزەکانی سەپاندنی ئەو ئەرکە دەسەڵاتی گەورەتریان ھەبوو لە پۆلی یەکەم، بەو پێیەی “ئەو وڵاتەی کە ژێرفەرمانی سەپاندووە بەرپرسیارە لە بەڕێوەبردنی وابەستەیی لەژێر مەرجێکدا کە گەرەنتی ئازادی ویژدان و ئایین دەکات. ” لەنێویاندا ئەوەی بەلجیکا لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٢٢دا لکێندرا، ھەریەکەیان لە [[بوروندی]] [[ڕواندا|و شانشینی ڕواندا]] بە شێوەیەکی تێکەڵاو بە ناوی ڕواندا-ئوروندی و تۆگۆلاندەوە لکێندرا، کە دابەشکرابوو بەسەر بەشێکی فەڕەنسی و بەشێکی دیکەی بەریتانی دا. سەبارەت بە پۆلی سێیەم، ئەو ناوچانەی لەخۆگرتبوو کە دەکەونە [[باشووری ئەفریقا]] و [[زەریای ھێمن|دوورگەکانی زەریای ھێمن]]، وەک [[نوێنەرایەتی باشووری زەریای ھێمن]] کە پەیوەندییان بە ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆنەوە ھەبوو، و نیوگینیای ئەڵمانی کە وابەستەیی خۆی گواستەوە بۆ ئوسترالیا و ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانیا، جگە لە باشووری ڕۆژاوای ئەفریقا (کە بە [[نامیبیا]] ناسراوە)، کە ڕووی لە باشووری ئەفریقا و ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانیا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|جوگرافیا|سیاسەت|کۆمەڵگا|مێژوو|شەڕ|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mandates of the League of Nations}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٦]] [[پۆل:ژاپۆن لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شێوازی حوکمڕانی ئیمپڕاتۆریەتی بریتانیا]] gn1k866b0pe13uyr709iovazxouwx98 ڤەنێسە ھەجنس 0 234346 1695577 1549692 2026-10-27T10:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1695577 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤانێسا ئان ھادجنس''' ({{بە ئینگلیزی|Vanessa Anne Hudgens}})، [[ئەکتەر]] و [[گۆرانیبێژ|گۆرانیبێژێکی]] [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییە]] لەدایکبووی ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٨. زۆرتر بە ڕۆڵگێڕانی لە ''فیلمی موزیکەڵی ئامادەیی'' و ''موزیکەڵی ئامادەیی ٢'' لە [[کەناڵی دیزنی]] ناسراوە. خەڵاتی زۆری بەدەستھێناوە و لە دوای ''موزیکەڵی ئامادەیییەوە'' پاڵێوراوە. لە زۆر بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی و فیلمدا بەشداری کردووە. لە تەمەنێکی بچووکەوە دەستی بە نواندن و گۆرانیوتن کردووە. ئێستا دەستگیرانی خۆشەویستە دێرینەکەی کۆل تاکەرە کە یاریزانێکی پیشەگەری بیسبۆڵە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کۆمەڵگا|ژن|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|دیزنی|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vanessa Hudgens}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی مناڵی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان]] [[پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو]] 2uuv6ii1q1rmmlakcf6gxy9dwyyvpln کابی لامێ 0 235714 1695580 1407148 2026-10-27T10:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1695580 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کابی لامێ''' ({{بە ئیتالی|Khaby Lame}}) ئەستێرەی [[تیک تۆک]]ی [[ئیتاڵیا|ئیتاڵییە]] و لە ساڵی ٢٠٢٠ ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا، بە ڤیدیۆ گاڵتەجاڕییەکانی ناسراوە، کە گاڵتە بە بارودۆخی ڕۆژانە و ڕەوتی سۆشیال میدیا دەکات بەبێ ئەوەی ھیچ وشەیەک بەکاربھێنێت. شێوازی واژووکردنی خابی لام بریتییە لە بەکارھێنانی دەربڕینی زیادەڕەوی و زمانی جەستە بۆ گەیاندنی پەیامەکەی، زۆرجاریش ڤیدیۆکانی بەھۆی ڤیدیۆی ڤایرۆسی کۆرۆناکەوە پڕ ملیۆنان بینەر دەبێت و ھەواداری زیاتر بەدەستدەھێنێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Faith Karimi |سەردێڕ=This wordless comedian is now the most-followed person on TikTok |ناونیشان=https://www.cnn.com/2022/06/23/world/khaby-lame-most-followed-man-tiktok-cec/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> خەبی لامێ پێش ئەوەی ببێتە ئەستێرەی سۆشیال میدیا، لە کارگەیەکدا کاری کردووە. لە کاتی بەتاڵیدا دەستی کرد بە دروستکردنی ڤیدیۆ بۆ ڕوبەڕوبونەوەی بێزاری و سترێس و ڕۆژێک ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو و لە شەوێکدا دەیان ھەزار فۆڵۆوەری بەدەستھێنا. لەو کاتەوە خەبی لامێ بووەتە یەکێک لە کاریگەرە بەناوبانگەکانی تیک تۆک، بە ملیۆنان فۆڵۆوەر و بە ملیارەھا بینەری ڤیدیۆکانی بووە. ھەروەھا پلاتفۆرمی خۆی بۆ بڵاوکردنەوەی ئەرێنی و ئیلھامبەخشین بە کەسانی دیکە بۆ شوێنکەوتنی خەونەکانیان بەکارھێناوە. سەرەڕای سەرکەوتنەکانی، خەبی لەمێ بە خۆبەزلزانین و زەمینەسازی دەمێنێتەوە، و بەردەوامە لە ئیلھامبەخشین بۆ ھەوادارەکانی لە سەرانسەری جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pasqui |یەکەم=Giulio |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Khaby Lame, ecco chi è l'italiano che ha più follower di Mark Zuckerberg ed è diventato una star dei social senza mai dire una parola |ناونیشان=https://www.ilfattoquotidiano.it/2021/05/13/khaby-lame-ecco-chi-e-litaliano-che-ha-piu-follower-di-mark-zuckerberg-ed-e-diventato-una-star-dei-social-senza-mai-dire-una-parola/6196830/#:~:text=%C3%88%20lui%20il%20fenomeno%20del,persone%20in%20tutto%20il%20mondo. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210513143600/https://www.ilfattoquotidiano.it/2021/05/13/khaby-lame-ecco-chi-e-litaliano-che-ha-piu-follower-di-mark-zuckerberg-ed-e-diventato-una-star-dei-social-senza-mai-dire-una-parola/6196830/#:~:text=%C3%88%20lui%20il%20fenomeno%20del,persone%20in%20tutto%20il%20mondo. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=[[il Fatto Quotidiano]] |زمان=italian}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا|ئابووری|کۆمەڵگا|ئیتالیا|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Khaby Lame}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:زیندووان]] gu8ud82q8dgiilwgu1rn32v0smgofqy ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لەژێر جێگادا 0 235774 1695139 1532342 2026-10-26T13:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695139 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لەژێر جێگادا''' (بە [[ڕووسی]]: Чужая жена и муж под кроватью) کورتە چیرۆکێکی نووسەری ڕووسی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لەژێر جێگادا لە ماڵپەڕی viaf.org|ناونیشان=https://viaf.org/viaf/973145424610886831117|بڵاوکەرەوە=viaf.org}}</ref> چیرۆکەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاوکرایەوە، لە بنەڕەتدا دوو چیرۆکی جیاواز بوو، یەکەمیان ناوی "ژنی پیاوێکی تر" و ئەوەی دیکەیان ناوی "مێردێکی ئیرەییبەر" بوو، ئەو دوو چیرۆکە بە جیا لە ساڵی ١٨٤٨ لە «بیرەوەرییەکانی نیشتیمان» (Отечественные записки) بڵاوکرانەوە. لە کاتی ئامادەکردنی کۆمەڵە بەرھەمە تەواوەکەی دۆستۆیڤسکی لە ساڵی ١٨٥٩دا، دۆستۆیڤسکی ئەو دوو چیرۆکەی لەژێر ناونیشانێکی نوێدا بە ناوی "ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لە ژێر جێگادا" کۆکردەوە و کردی بە یەک چیرۆک، دۆستۆیەڤسکی لە چیرۆکی یەکەمدا، “ژنی پیاوێکی تر”، جگە لە چەند دێڕێک، زۆر گۆڕانکاری بەسەردا نەکرد، سەبارەت بە چیرۆکی دووەم، “مێردێکی ئیرەییبەر”، دووبارە نووسەر بەشێکی زۆری لێ نووسییەوە، و ناونیشانەکەی گۆڕی. لە چیرۆکەکەدا دۆستۆیەڤسکی ھەندێک لە تەکنیکەکانی [[ڤۆدڤیل|ڤۆدێڤیلی]] بەکارھێناوە کە جۆرێکە لە شانۆگەری، بە تایبەت سەبارەت بە وتووێژ و دەستکاریکردنی زارەکی. وا دیارە دۆستۆیەڤسکی ناونیشانی چیرۆکەکەی بە ھاوشێوەی ناونیشانی شانۆنامەکانی ڤۆدڤیل داناوە، بۆ نموونە شانۆنامەی [[فیۆدۆر کۆنی]] "مێرد لە ئاگرە لە کاتێکدا ژنەکە لە سەرداندایە". دۆستۆیەڤسکی دواتر لە بەرھەمەکانی داھاتوودا ئەم شێوازەی بەکارھێناوە، وەک: " ''[[خەونی مام]]'' "، ھەروەھا لە " ''[[مێردی ھەمیشەیی (ڕۆمان)|مێردی ھەمیشەیی]]'' "، بەڵام لەگەڵ لێکدانەوەیەکی دەروونی قووڵدا، بە پێچەوانەی شانۆنامە باو و سادەکانی ڤۆدێڤیلی بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕووسیا|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Another Man's Wife and a Husband under the Bed}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:کورتە چیرۆکانەی کراون بە فیلم]] oqf6dc9punodjn1uut8u3fm5eiffiz1 1695319 1695139 2026-10-26T21:09:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695319 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لەژێر جێگادا''' (بە [[ڕووسی]]: Чужая жена и муж под кроватью) کورتە چیرۆکێکی نووسەری ڕووسی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لەژێر جێگادا لە ماڵپەڕی viaf.org|ناونیشان=https://viaf.org/viaf/973145424610886831117|بڵاوکەرەوە=viaf.org}}</ref> چیرۆکەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاوکرایەوە، لە بنەڕەتدا دوو چیرۆکی جیاواز بوو، یەکەمیان ناوی "ژنی پیاوێکی تر" و ئەوەی دیکەیان ناوی "مێردێکی ئیرەییبەر" بوو، ئەو دوو چیرۆکە بە جیا لە ساڵی ١٨٤٨ لە «بیرەوەرییەکانی نیشتیمان» (Отечественные записки) بڵاوکرانەوە. لە کاتی ئامادەکردنی کۆمەڵە بەرھەمە تەواوەکەی دۆستۆیڤسکی لە ساڵی ١٨٥٩دا، دۆستۆیڤسکی ئەو دوو چیرۆکەی لەژێر ناونیشانێکی نوێدا بە ناوی "ژنی پیاوێکی تر و مێردێک لە ژێر جێگادا" کۆکردەوە و کردی بە یەک چیرۆک، دۆستۆیەڤسکی لە چیرۆکی یەکەمدا، “ژنی پیاوێکی تر”، جگە لە چەند دێڕێک، زۆر گۆڕانکاری بەسەردا نەکرد، سەبارەت بە چیرۆکی دووەم، “مێردێکی ئیرەییبەر”، دووبارە نووسەر بەشێکی زۆری لێ نووسییەوە، و ناونیشانەکەی گۆڕی. لە چیرۆکەکەدا دۆستۆیەڤسکی ھەندێک لە تەکنیکەکانی [[ڤۆدڤیل|ڤۆدێڤیلی]] بەکارھێناوە کە جۆرێکە لە شانۆگەری، بە تایبەت سەبارەت بە وتووێژ و دەستکاریکردنی زارەکی. وا دیارە دۆستۆیەڤسکی ناونیشانی چیرۆکەکەی بە ھاوشێوەی ناونیشانی شانۆنامەکانی ڤۆدڤیل داناوە، بۆ نموونە شانۆنامەی [[فیۆدۆر کۆنی]] "مێرد لە ئاگرە لە کاتێکدا ژنەکە لە سەرداندایە". دۆستۆیەڤسکی دواتر لە بەرھەمەکانی داھاتوودا ئەم شێوازەی بەکارھێناوە، وەک: " ''[[خەونی مام]]'' "، ھەروەھا لە " ''[[مێردی ھەمیشەیی (ڕۆمان)|مێردی ھەمیشەیی]]'' "، بەڵام لەگەڵ لێکدانەوەیەکی دەروونی قووڵدا، بە پێچەوانەی شانۆنامە باو و سادەکانی ڤۆدێڤیلی بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕووسیا|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Another Man's Wife and a Husband under the Bed}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:کورتە چیرۆکانەی کراون بە فیلم]] [[پۆل:کورتەچیرۆکەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] rfjyttn66quxxv08tgs1xqtjueyhf8s ژێرکۆمەڵە (کۆمپانیا) 0 235924 1695254 1532548 2026-10-26T19:38:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە) 1695254 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Economy of Iceland diagram.png}} '''ژێرکۆمەڵە''' لە جیھانی کۆمپانیاکان واتە فرۆشگا، [[ھۆتێل]]، چێشتخانە یان جۆرێکی ھاوشێوەی دامەزراوەی بازرگانی کە پاشکۆیە لە زنجیرەیەکی بازرگانیدا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٢ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|کۆمپانیا|ئابووری|کۆمەڵگا }} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:کاسبی]] pb2yf3oxhsrfxnrooppcp9xl17roaa3 ڤینسێنتی ئەویندار (فیلم) 0 235943 1695461 1367110 2026-10-27T04:39:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ھونەر-کۆلکە) 1695461 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە =Loving_Vincent.png |تەنیا کوردی = بەڵێ}} '''ڤینسێنتی ئەویندار''' (بە [[ئینگلیزی]]: Loving Vincent) [[فیلمی ژیاننامەیی|فیلمێکی درامایی ژیاننامەیی]] [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانی]]-[[پۆڵەندا|پۆڵەندییە]] کە لەلایەن [[دۆرۆتا کۆبیێلا]] و [[ھیو وێڵچمان]]ەوە بە ھاوبەشی دەرھێنراوە. لە ساڵی ٢٠١٧ نمایشکرا و یەکەم فیلمە لە جیھاندا کە بە تەواوی لە [[نیگاری ڕۆنی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Loving Vincent: The film made entirely of oil paintings|ناونیشان=https://www.bbc.com/culture/article/20171016-loving-vincent-the-film-made-entirely-of-oil-paintings|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> بەرھەمەکانی ھونەرمەندی ھۆڵەندی [[ڤینسێنت ڤان گۆخ]] و ژیان و مردنی کە جێی مشتوومڕن پێشکەش دەکات. نزیکەی ١٢٥ نیگارکێش لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان بەشدارییان لە کارەکەدا کردووە، کە نزیکەی ٦٥ ھەزار نیگاری ڕۆنییان کێشاوە کە لەسەر گوش <sup>(جۆرە قوماشێکە)</sup> نەخشێنراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=How do you paint 65,000 pictures like Van Gogh?|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-england-cornwall-37707160/how-do-you-paint-65000-pictures-like-van-gogh|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی]]}}</ref> ھەروەھا ڕاھێنانیان لەسەر ئەو تەکنیکانەی وێنەکێشان کردووە کە ڤان گۆخ زیاتر لە سەد ساڵ لەمەوبەر بەکاری ھێناوە، بەو پێیەی تیمەکە پێنج ساڵ کاریان کردووە بۆ کێشانی ھەر گرتەیەک لە فیلمەکەدا کە ماوەی زیاتر لە ٩٥ خولەکە، کە ھەر چرکەیەک پێویستی بە ١٢ وێنەی دەست کێشراو ھەیە بۆ ئەوەی بکرێت بە فیلمێکی ئەنیمەیشن. ھەروەھا بۆ ھەر ھونەرمەندێک لە دوو کاتژمێرەوە تا دوو ڕۆژی تەواوی دەخایاند تا یەک نیگار بکێشێت، واتە ھەر وێنەکێشێک مانگێکی بەسەر بردووە بۆ بەرھەمھێنانی یەک چرکەی فیلمەکە. ئەم فیلمە یەکێکە لەو فیلمە زۆرانەی کە باس لە ژیانی ڤان گۆخ دەکات، کە سەرنجی دەیان دەرھێنەر و نووسەری ورووژاند کە دەیان فیلمی درێژ و بەڵگەنامەییان لەسەری دروست کرد، ئەمەش وای لێکرد ببێتە یەکێک لە ھێماکانی [[چاند]]ی ھاوچەرخ. == چیرۆکی فیلم == چیرۆکی فیلمەکە دوای ساڵێک لە مردنی ڤان گۆخ لە ھاوینی ساڵی ١٨٩١ دەست پێدەکات، پاڵەوانەکەی ئارماند ڕۆلینە، کوڕی جۆزێف ڕۆلین، ئەو پۆستەچییەی کە ھاوڕێی ڤان گۆخ بووە و لە نیگارەکانیدا ئەوی کێشاوە. دوای مردنی ڤان گۆخ، پۆستەچییەکە بۆی دەرکەوت کە پەیامێکی لەبیرچوو کە دەبوو بۆ تیۆی بنێرێت، بۆیە بە پۆست ناردی بەڵام بۆی گەڕایەوە، بۆیە ئارماندی کوڕی نارد بۆ [[پاریس]] بۆ ئەوەی بەدوای تیۆدا بگەڕێت و ئەو پەیامەی پێ بدات، بەڵام بۆی دەرکەوت کە تیۆش مردووە؛ بۆیە ئارماند گەڕایەوە و بڕیار دەدات کە ھەوڵ بدات بۆ تێگەشتن لە نھێنی مردنی ڤان گۆخ، لەڕێگەی دیدارەکانی لەگەڵ ٢٠ کەسایەتی نزیک لە ڤان گۆخ، کە لە نیگارەکانیدا مامەڵەی لەگەڵدا کردووە.<ref>https://www.aljazeera.net/midan/art/cinema/2017/5/19/فيلم-محبة-فنسنت-لا-تستعجل-صناعة-الحب</ref> == خەڵات و ڕێزلێنان == ئەم فیلمە لە میھرەجانی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] ڤانکۆڤەر لە ساڵی ٢٠١٧دا براوەی «بەناوبانگترین فیلمی نێونەوەیی» بوو، لە خەڵاتی [[ھۆلیوود]] میووزیک لە میدیای ٢٠١٧دا پاڵێوراو بوو بۆ باشترین نمرەی ڕەسەن لە فیلمێکی ئەنیمەیشندا. خەڵاتی بینەر لە میھرەجانی نێونەتەوەیی ئەنیسی بۆ [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]] ساڵی ٢٠١٧ و جامی زێڕینی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە میھرەجانی نێونەتەوەیی شەنگەھای بەدەستھێنا. دوازدەھەمین میھرەجانی بۆ سینەما لە دی ئۆکدیتۆ دی ئیمپرێدا (FC)ی بەدەستھێنا دوای ئەوەی زۆرترین نمرەی لە نێوان فیلمە پێشبینیکراوەکاندا بەدەستھێنا و ھەروەھا بەرزترین نمرەی بەدەستھێنا لە مێژووی چالاکییەکەدا. فیلمەکە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ خەڵاتی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە سییەمین خەڵاتی فیلمی ئەورووپی لە [[بەرلین]] بەدەستھێنا. ھەروەھا فیلمەکە پاڵێوراوی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە ھەردوو [[خەڵاتی ئۆسکار]] و [[گۆڵدن گڵۆب]] وەرگرت.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Loving_Vincent?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|ھونەر|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پۆڵەندا|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Loving Vincent}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھونەر-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی بەریتانیا]] [[پۆل:فیلمە پۆڵەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەدەی ١٩ داندراون]] [[پۆل:خەڵاتی ھەڵۆی زێڕین (ڕووسیا) بۆ براوەی باشترین فیلمی زمانی بیانی]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی پۆڵەندا]] fqcsr8a9iivkjzphve7pfwhumck6sgy 1695552 1695461 2026-10-27T09:06:53Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695552 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە =Loving_Vincent.png |تەنیا کوردی = بەڵێ}} '''ڤینسێنتی ئەویندار''' (بە [[ئینگلیزی]]: Loving Vincent) [[فیلمی ژیاننامەیی|فیلمێکی درامایی ژیاننامەیی]] [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانی]]-[[پۆڵەندا|پۆڵەندییە]] کە لەلایەن [[دۆرۆتا کۆبیێلا]] و [[ھیو وێڵچمان]]ەوە بە ھاوبەشی دەرھێنراوە. لە ساڵی ٢٠١٧ نمایشکرا و یەکەم فیلمە لە جیھاندا کە بە تەواوی لە [[نیگاری ڕۆنی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Loving Vincent: The film made entirely of oil paintings|ناونیشان=https://www.bbc.com/culture/article/20171016-loving-vincent-the-film-made-entirely-of-oil-paintings|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> بەرھەمەکانی ھونەرمەندی ھۆڵەندی [[ڤینسێنت ڤان گۆخ]] و ژیان و مردنی کە جێی مشتوومڕن پێشکەش دەکات. نزیکەی ١٢٥ نیگارکێش لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان بەشدارییان لە کارەکەدا کردووە، کە نزیکەی ٦٥ ھەزار نیگاری ڕۆنییان کێشاوە کە لەسەر گوش <sup>(جۆرە قوماشێکە)</sup> نەخشێنراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=How do you paint 65,000 pictures like Van Gogh?|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-england-cornwall-37707160/how-do-you-paint-65000-pictures-like-van-gogh|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی]]}}</ref> ھەروەھا ڕاھێنانیان لەسەر ئەو تەکنیکانەی وێنەکێشان کردووە کە ڤان گۆخ زیاتر لە سەد ساڵ لەمەوبەر بەکاری ھێناوە، بەو پێیەی تیمەکە پێنج ساڵ کاریان کردووە بۆ کێشانی ھەر گرتەیەک لە فیلمەکەدا کە ماوەی زیاتر لە ٩٥ خولەکە، کە ھەر چرکەیەک پێویستی بە ١٢ وێنەی دەست کێشراو ھەیە بۆ ئەوەی بکرێت بە فیلمێکی ئەنیمەیشن. ھەروەھا بۆ ھەر ھونەرمەندێک لە دوو کاتژمێرەوە تا دوو ڕۆژی تەواوی دەخایاند تا یەک نیگار بکێشێت، واتە ھەر وێنەکێشێک مانگێکی بەسەر بردووە بۆ بەرھەمھێنانی یەک چرکەی فیلمەکە. ئەم فیلمە یەکێکە لەو فیلمە زۆرانەی کە باس لە ژیانی ڤان گۆخ دەکات، کە سەرنجی دەیان دەرھێنەر و نووسەری ورووژاند کە دەیان فیلمی درێژ و بەڵگەنامەییان لەسەری دروست کرد، ئەمەش وای لێکرد ببێتە یەکێک لە ھێماکانی [[چاند]]ی ھاوچەرخ. == چیرۆکی فیلم == چیرۆکی فیلمەکە دوای ساڵێک لە مردنی ڤان گۆخ لە ھاوینی ساڵی ١٨٩١ دەست پێدەکات، پاڵەوانەکەی ئارماند ڕۆلینە، کوڕی جۆزێف ڕۆلین، ئەو پۆستەچییەی کە ھاوڕێی ڤان گۆخ بووە و لە نیگارەکانیدا ئەوی کێشاوە. دوای مردنی ڤان گۆخ، پۆستەچییەکە بۆی دەرکەوت کە پەیامێکی لەبیرچوو کە دەبوو بۆ تیۆی بنێرێت، بۆیە بە پۆست ناردی بەڵام بۆی گەڕایەوە، بۆیە ئارماندی کوڕی نارد بۆ [[پاریس]] بۆ ئەوەی بەدوای تیۆدا بگەڕێت و ئەو پەیامەی پێ بدات، بەڵام بۆی دەرکەوت کە تیۆش مردووە؛ بۆیە ئارماند گەڕایەوە و بڕیار دەدات کە ھەوڵ بدات بۆ تێگەشتن لە نھێنی مردنی ڤان گۆخ، لەڕێگەی دیدارەکانی لەگەڵ ٢٠ کەسایەتی نزیک لە ڤان گۆخ، کە لە نیگارەکانیدا مامەڵەی لەگەڵدا کردووە.<ref>https://www.aljazeera.net/midan/art/cinema/2017/5/19/فيلم-محبة-فنسنت-لا-تستعجل-صناعة-الحب</ref> == خەڵات و ڕێزلێنان == ئەم فیلمە لە میھرەجانی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] ڤانکۆڤەر لە ساڵی ٢٠١٧دا براوەی «بەناوبانگترین فیلمی نێونەوەیی» بوو، لە خەڵاتی [[ھۆلیوود]] میووزیک لە میدیای ٢٠١٧دا پاڵێوراو بوو بۆ باشترین نمرەی ڕەسەن لە فیلمێکی ئەنیمەیشندا. خەڵاتی بینەر لە میھرەجانی نێونەتەوەیی ئەنیسی بۆ [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]] ساڵی ٢٠١٧ و جامی زێڕینی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە میھرەجانی نێونەتەوەیی شەنگەھای بەدەستھێنا. دوازدەھەمین میھرەجانی بۆ سینەما لە دی ئۆکدیتۆ دی ئیمپرێدا (FC)ی بەدەستھێنا دوای ئەوەی زۆرترین نمرەی لە نێوان فیلمە پێشبینیکراوەکاندا بەدەستھێنا و ھەروەھا بەرزترین نمرەی بەدەستھێنا لە مێژووی چالاکییەکەدا. فیلمەکە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ خەڵاتی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە سییەمین خەڵاتی فیلمی ئەورووپی لە [[بەرلین]] بەدەستھێنا. ھەروەھا فیلمەکە پاڵێوراوی باشترین فیلمی وێنەی جووڵاوی لە ھەردوو [[خەڵاتی ئۆسکار]] و [[گۆڵدن گڵۆب]] وەرگرت.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Loving_Vincent?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|ھونەر|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پۆڵەندا|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Loving Vincent}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھونەر-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی بەریتانیا]] [[پۆل:فیلمە پۆڵەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەدەی ١٩ داندراون]] [[پۆل:خەڵاتی ھەڵۆی زێڕین (ڕووسیا) بۆ براوەی باشترین فیلمی زمانی بیانی]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی پۆڵەندا]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن کلینت مانسێلەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی سیلڤەر ریل]] t7zd3vj9sptu674wrj4b4c669pboo65 ڤیدیۆ بەپێی داواکاری 0 236137 1695437 1532719 2026-10-27T04:35:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695437 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=}} '''ڤیدیۆ بەپێی داواکاری''' ({{بە ئینگلیزی|Video on Demand یان VOD}}) یان '''دەنگ و ڤیدیۆ لەکاتی داواکاری''' ({{بە ئینگلیزی|Audio Video on Demand یان AVOD}}) کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات ناوەڕۆکی [[ڤیدیۆ]] یان دەنگ لەسەر داواکاری ھەڵبژێرن و سەیری بکەن و گوێ بگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Netflix for pirates' brings streaming video to BitTorrent users|ناونیشان=https://bgr.com/2014/03/10/netflix-for-pirates-streaming-torrents/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/mobilewavehowmob0000sayl|سەردێڕ=The Mobile Wave: How Mobile Intelligence Will Change Everything|بڵاوکەرەوە=Perseus Books/Vanguard Press|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-١٥٩٣١٥٧٢٠٣|پەڕە=[https://archive.org/details/mobilewavehowmob٠٠٠٠sayl/page/٨٦ ٨٦]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202000013/https://archive.org/details/mobilewavehowmob0000sayl|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> بەزۆری تەکنەلۆژیای ئای پی تی ڤی بەکاردێت بۆ گواستنەوەی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری بۆ [[تەلەڤیزیۆن]] و [[کۆمپیوتەری کەسی]].<ref>https://web.archive.org/web/20100420143608/http://www.tvgenius.net/blog/2010/04/06/broadband-users-control-watch/</ref> سیستەمی تەلەڤیزیۆنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری یان ناوەڕۆکەکە لە ڕێگەی وەرگرەوە یان کۆمپیوتەر یان ئامێرێکی ترەوە پەخش دەکات کە ڕێگە بە بینینی ڕاستەوخۆ دەدات، یان بە دابەزاندنی ناوەڕۆکەکە بۆ ئامێرێکی وەک کۆمپیوتەر یان تۆمارکەری ڤیدیۆی دیجیتاڵی بۆ ئەوەی دواتر سەیری بکات. زۆربەی دابینکەرانی خزمەتگوزاری تەلەڤیزیۆنی کێبڵ یان تەلەفۆن ڤیدیۆ لەسەر داواکاری (لەوانەش پارەدان بۆ بینینی) و بینینی بێبەرامبەر پێشکەش دەکەن، کە بەکارھێنەر [[فیلم|فیلمێک]] یان بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی دەکڕێت یان ھەڵیدەبژێرێت و ڕاستەوخۆ دەست دەکات بە پەخشکردن لەسەر تەلەڤیزیۆنەکە، یان تۆمار دەکرێت بۆ تۆمارکەری دیجیتاڵی بەکرێ گیراوە بۆ دابینکردنی خزمەتگوزاری یان دابەزاندنی لەسەر کۆمپیوتەر بۆ بینینی لە داھاتوودا. تەلەڤیزیۆنی ئۆنڵاین جۆرێکی بەناوبانگی ڤیدیۆیە لەسەر داواکاری. ھەندێک لە ھێڵە ئاسمانییەکان دەنگ و ڤیدیۆ لەسەر داواکاری پێشکەش بە سەرنشینەکان دەکەن وەک جۆرێک لە کات بەسەربردن لە کاتی گەشتەکەدا، لە ڕێگەی شاشەی ڤیدیۆییەوە کە لەسەر کورسییەکان دانراون. خزمەتگوزاری دەنگی و ڤیدیۆ لەسەر داواکاری ڕێگە بە سەرنشینەکان دەدات ناوەڕۆکی ڤیدیۆ یان دەنگی تایبەت ھەڵبژێرن و لێیبدەن لەسەر داواکاری، لەگەڵ توانای وەستان و خێراکردن و دووبارە پەخشکردنەوەی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت|فیلم|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Video on demand}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} l0v9yefa1bko7ptzr1vfgu6mk8w2397 ڕەزا پەھلەوی 0 236518 1695066 1694983 2026-10-26T12:02:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695066 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ڕەزا شا}} {{Infobox royalty | name = ڕەزا پەھلەوی | title = شازادەی جێنشینی ئێران | image = Crown Prince of IRAN Reza PAHLAVI EP-146067A AR2 (cropped).jpg | caption = ڕەزا پەھلەوی لە ١ی ئازاری ٢٠٢٣ | succession = [[شازادەی جێنشین]]ی [[ئێران]]<ref>https://www.bbc.com/persian/iran-features-50193175</ref> | reign = ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٧ – ١١ی شوباتی ١٩٧٩ | reign-type = ماوە | predecessor = [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] | successor = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|١٩٦٠|١٠|٣١}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] | spouse = {{marriage|[[یاسەمین پەھلەوی|یاسەمین ئیعتماد ئەمینی]]|12 June 1986}} | issue = نوور پەھلەوی{{ھن}}ئیمان پەھلەوی{{ھن}}فەرەح پەھلەوی | father = [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] | mother = [[فەرەح پەھلەوی|فەرەح دیبا]] | module = {{infobox person|embed=yes | party = [[ئەنجومەنی نیشتمانیی ئێران]] (٢٠١٣–٢٠١٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/b3-iran-crown-prince-leaves-inc/28740662.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815230528/https://www.radiofarda.com/a/b3-iran-crown-prince-leaves-inc/28740662.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=کناره‌گیری رضا پهلوی از ریاست "شورای ملی ایران"}}</ref> | alma_mater = [[کۆلێژی ویلیامز]]{{ھن}}[[زانکۆی ئەمریکی لە قاھیرە]] {{ھن}}[[زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا]] ([[بەکالۆریۆسی زانست]]) | website = {{url|rezapahlavi.org}} | signature = Reza Pahlavi II signature.svg }} }} '''ڕەزا پەھلەوی''' ({{بە فارسی|رضا پهلوی}}; لەدایکبووی ٣١ی تشرینی سەکەمی ١٩٦٠) سیاسەتوانێکی ئێرانی و کوڕە گەورەی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]]، دوایەمین [[شای ئێران]] و [[فەرەح پەھلەوی|فەرەح دیبا]]یە. ھەتا پێش [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی]] لە ساڵی ١٩٧٩، [[شازادەی جێنشین]] و دوایین میراتگری [[ئێرانی پەھلەوی]] بوو. ئێستاکە ڕەزا پەھلەوی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] نیشتەجێیە. پەھلەوی لە ساڵی ٢٠١٣، [[ئەنجومەنی نیشتمانیی ئێران]]ی دامەزراند و ھەتا ساڵی ٢٠١٧ ڕێبەری ئەنجومەنەکە بوو.<ref name="Milczanowski">{{بیرخستنەوە|نووسەر=Maciej Milczanowski|ناونیشان =http://www.iksiopan.pl/images/czasopisma/hemispheres/hemispheres_29_4.pdf|سەردێڕ=US Policy towards Iran under President Barack Obama's Administration|journal=Hemispheres: Studies on Cultures and Societies|بڵاوکەرەوە=Institute of Mediterranean and Oriental Cultures Polish Academy of Sciences|ڕێکەوت=٢٠١٤|پەڕەکان=٥٣–٦٦|issn=0239-8818|بەرگ=٢٩|ژمارە=٤}}</ref> ئەو یەکێک لە دژبەران و ڕەخنەگرانی ناسراوی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Reza Pahlavi, Crown Prince of Iran}} * {{وێبگەی فەرمی|rezapahlavi.org}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] [[پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] 015e99nijxizc9o4xjapjl0w4o92qsg مەلاویان (شەمزینان) 0 236527 1695472 1613081 2026-10-27T05:46:05Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695472 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەلاویان''' گوندێکی وابەستەی قەزای ناوچیای [[شەمزینان|شەمزینانە]] و لەسەر سێ سنوورە هاوسای گوندی گەلێشم و گارە یە. گوندی مەلاویان لە کەندێکی قووڵدا هەلاکەوتووە و ڕووبارێک دەیبڕێت. لەلایەن بنەماڵەی محەمەد ئاوەدان کراوەتەوەو تا ئێستا چۆڵ نەبووە. لە وەرزی زستاندا بەفری زۆرە و ژیان تیێیدا زۆر سەختە بەهاری زۆر خۆش و رەنگینە هاوینی فێنکە. لێڕی زۆری لێ هەیە و پڕە لە کانیاوی سازگار. هەموو ماڵەکان بیری ئاوی خۆیان هەیە. ==دانیشتووان== دانیشتووانی گوندەکە لە هۆزێ زەرزان و سەر بە گوندستانی گارە (تەکەلی) یە کە پێکهاتووە ''ماسیرۆ'' و ''شاوتێ'' و ''گەلێشم'' و ''مەلەویان''. ناوەکە بە مەلەیان یان مەلەویانیش گۆ دەکرێ لە تۆماری دەوڵەتی تورك بە ئۆغڵکلی ( {{بە تورکی|Oğlaklı}}) ناسراوە. [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} d8odv1qi2a9xoaqkw6u1ozig6hh0p3m ژنان لە ساردکەرەوەدا (کۆمیک) 0 237174 1695131 1532327 2026-10-26T13:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کتێب-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695131 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Fair use icon - Comics.svg }} '''ژنان لە سارکەرەوەدا''' ({{بە ئینگلیزی|Women in Refrigerators}}) ماڵپەڕێکە لە ساڵی ١٩٩٩<ref>[[Simone, Gail]] (March 1999). [http://www.lby3.com/wir "Women in Refrigerators"]. LBY3. Retrieved August 24, 2013.</ref> لەلایەن کۆمەڵێک ھەواداری کتێبی کۆمیکی [[فێمینیزم|فێمینیستەوە]] دروست کراوە و نموونەی نەخۆشی ژن لە ساردکەرەوەدا دەخاتە ڕوو، کە ترۆپێکی ئەدەبییە کە تێیدا کارەکتەرە ژنەکان بریندار دەکرێن، دەستدرێژی دەکرێنە سەر، دەکوژرێن، یان دەسەڵاتیان لێدەسەندرێتەوە (ڕووداوێک کە بە زمانی ئاخاوتن بە '''ساردکردنەوە''' ناسراوە)، ھەندێک جار بۆ ھاندانی تایبەتمەندییە «پارێزەرەکان»، و زۆرجاریش وەک ئامێرێکی پڵۆت کە مەبەست لێی جووڵاندنی کەوانە چیرۆکی کارەکتەرێکی نێرە بۆ پێشەوە، و ھەوڵدەدات شیکاری بکات کە بۆچی ئەم ئامێرە پڵۆتانە بە شێوەیەکی ناڕێژەیی لەسەر کارەکتەرە مێینەکان بەکاردەھێنرێن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمەڵگا|مێژوو|کۆمیک|کتێب|فێمینیزم}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ماڵپەڕە فێمینیستەکان]] 1ywcy4ntpits2iung9rnf7okfbtfr6l ڤالۆری کاری 0 237249 1695345 1546219 2026-10-26T22:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695345 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڤالۆری کاری''' خانمە ئەکتەرێکی ئەمریکییە. ڕۆڵی لە چەندین کارەکتەری یاری ڤیدیدیی و فیلمدا بینیووە. لە ساڵی ٢٠٢٣ پەیوەندی بە کاستی زنجیرە [[ئەمازۆن ڤیدیۆ|ڤیدیۆی ئەمازۆن پرایم]] دەستەی هاوڕێکانەوە کرد وەک پاڵەوانی سەرەکی Firecracker. {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|ئەکتەران|ژن|کایەی ڤیدیۆیی}} {{پۆلی کۆمنز|Valorie Curry}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە کایە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٨٠]] 3a6hoenc6b0z5x11dfwt65jmd370cro ڤێرجینیا گاردنەر 0 237323 1695565 1532910 2026-10-27T10:33:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695565 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤێرجینیا گاردنەر''' ({{بە ئینگلیزی| Virginia Elizabeth Gardner}}) خانمەکتەرێکی ئەمریکییە و لە ١٨ی نیسانی ١٩٩٥ لە شاری ساکرامنتۆ لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] لەدایکبووە. ئەو بە ڕۆڵی لە [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی|زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی]] [[ھولو]] "Runaways" کە بنکەکەی لە مارڤێڵ کۆمیکسە، وەک کارۆلینا دین ناسراوە. گاردنەر لە ساڵی ٢٠١١ بۆ یەکەمجار لە بواری سینەمادا دەرکەوت، بە کورتە فیلمەکەی بە ناوی «Peach Plum Pear”. لە ساڵانی دواتردا لە چەندین فیلمدا بەشداری کردووە لەوانە فیلمی “Project Almanac”، “Little Bitches”، “Tell Me How I Die” و “Halloween” (٢٠١٨). ھەروەھا ڕۆڵی میوانی لە چەندین زنجیرە تەلەڤیزیۆنیدا بینیوە، لەوانە "گلی"، "گۆڵدبێرگەکان" و "چۆن لە کوشتن ڕزگارمان بێت". گاردنەر چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە بەھۆی نواندنەکانییەوە، لەوانە خەڵاتی باشترین ئەکتەر لە فێستیڤاڵی فیلمی سەربەخۆی [[لۆس ئانجلەس]]، بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی “پێم بڵێ چۆن دەمرم». == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ژن|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Virginia Gardner}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] 2ye3q51th4t9vy3nl8xbo6kw3a952on ڤینسێنت تەبایلن 0 237460 1695460 1365977 2026-10-27T04:39:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695460 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤینسێنت تابایلۆن''' لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥، [[مۆنتێر|سەرنووسەری فیلمی]] فەرەنسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vincent Tabaillon|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm1167947/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=IMDb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=2016|سەردێڕ=Vincent Tabaillon - Biography - Movies & TV - NYTimes.com|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movies/person/308651/Vincent-Tabaillon/biography|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160201093836/http://www.nytimes.com/movies/person/308651/Vincent-Tabaillon/biography|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[The New York Times]]|بڵاوکەرەوە=[[Baseline (database)|Baseline]] & [[All Movie Guide]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|فەڕەنسا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا }} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] shsz1m297nsrr2kcfb8l26q04wran2s ڤالھالا ئینتەرتەیمێنت 0 237470 1695344 1532605 2026-10-26T22:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە) 1695344 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمپانیای فالھالا ئینتەرتەیمێنت''' کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە. یەکێک لە بەرھەمەکانیان بریتییە لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی کۆمپانیای AMC بە ناوی [[مردووی گەڕۆک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|مردووی گەڕۆک]]. پێشتر کۆمپانیای پاسیفیک وێستەرن پرۆداکشنز بووە، کۆمپانیاکە لەلایەن بەرھەمھێنەر گەیڵ ئان ھێرد لە ساڵی ١٩٨٢ دامەزراوە،<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0005036/bio Gale Anne Hurd Biography – IMDB]</ref> و لە ساڵی ٢٠٠٠دا گواسترایەوە بۆ فیلمی ڤاڵھالا مۆشن پیکچەرز. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا }} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] 6wmiag141i6wgwqave3275i761hde5e ڤلادیمیر شمیتسێر 0 238277 1695393 1452137 2026-10-27T01:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695393 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ڤلادیمیر شمیسێر(لەدایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٧٣)یاریزانێکی پێشووی [[تۆپی پێ]]ی پیشەگەری [[کۆماری چیک|چیکییە]] و وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانی ناوەڕاست]] یاری کردووە. سەرەتای یارییەکانی لە یانەی سلاڤیا پراگ دەستیپێکرد، کە تاکە یانەی چیکی بوو کە یاریی بۆ کردبێت. لە ساڵی ١٩٩٩ شمیسێر ڕووی لە ئینگلتەرا کرد و لەوێ یاری بۆ [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] کرد و چەندین خەڵاتی بەدەستھێنا. باشترین گۆڵی خۆی لەگەڵ یانەکە لە [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٥]] بوو بەرامبەر [[ئەی سی میلان|میلان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vladimir Smicer - UEFA Champions League Final 2005 - Liverpool FC|ناونیشان=http://www.sporting-heroes.net/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Sporting Heroes}}</ref>کاتیک لە دوورەوە بە ئاراستەی گۆڵ شوتی کرد و گۆڵی تۆمارکرد. ھەروەھا لە لیڤەرپوول [[خولی ئەورووپا|نازناوی یۆروپالیگ]] و جامی یەکێتی ئینگلتەرا و ھەروەھا سیانەی ئینگلتەرا لە ساڵی ٢٠٠١ و ھەروەھا جامی خولی ٢٠٠٣ بەدەستھێنا.ھەروەھا بە شێوەیەکی دیار یاری بۆ یانەی لێنسی فەرەنسی کردووە کە نازناوی خولی نایابی فەرەنسی لەگەڵدا بەدەستھێناوە.لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، شمیسەر جارێک بۆ ھەڵبژاردەی چیکۆسلۆڤاکیا و ٨٠ جار بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری چیک|کۆماری چیک]] یاری کردووە. لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی بەشداری [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]]ی کردووە و خاوەنی پێنج گۆڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kruger|یەکەم=Keegan|سەردێڕ=The FIFA Confederations Cup's All-Time Leading Goalscorers|ناونیشان=https://www.snl24.com/soccerladuma/archive/the-fifa-confederations-cups-all-time-leading-goalscorers-20170620|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Soccer Laduma|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230622202829/https://www.snl24.com/soccerladuma/archive/the-fifa-confederations-cups-all-time-leading-goalscorers-20170620|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩ بەیەکجاری وازی لە یاریی کردن ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vladimir Smicer - Player profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/vladimir-smicer/profil/spieler/3217|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.lfchistory.net/player_profile.asp?player_id=412 پرۆفایلی یاریزان لە LFChistory.net] * [http://www.sitercl.com/Fichejo/S/smicervl.htm پڕۆفایلی و وێنەکان لە Sitercl.com] {{پۆلی کۆمنز|Vladimír Šmicer}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٧]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی چێکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] lzsnqbw22b5rt46wwq6o1qbxy7drppi ژێراوکەوتوو 0 238365 1695244 1532534 2026-10-26T19:36:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1695244 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژێراوکەوتوو''' ئامێرێکە کە دیزاین و دروست کراوە بۆ ئەوەی [[ئاو|لەژێر ئاودا]] بجوڵێت. زاراوەی ژێراوکەوتوو بەزۆری بە تایبەتی بۆ ھەر ئۆتۆمبێلێکی ژێر ئاو جگە لە [[ژێردەریایی]] بەکاردێت. بە شێوەیەکی ئاسایی ژێردەریایییەکان ئامێر و سیستەمێکی سەربەخۆ و ئۆتۆماتیکییان ھەیە کە بەرپرسیارە لە دابینکردنی وزەی پاڵنەر بۆ ژێردەریایییەکە و دابینکردنی ھەوای پێویست بۆ کارمەندان و تیمی ژێردەریایییەکان، لەکاتێکدا ژێردەریایییەکان بەزۆری سیستەم و ئامێرێکی ناسەربەخۆیان ھەیە کە پشت بە سەرچاوەی دیکە دەبەستێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا|زانست|فیزیک}} {{پۆلی کۆمنز|Submersibles}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:جۆرەكانی كەشتی]] op7a97ie5dmtatbcec6o8x9i9wfo00m ژەھری ژیکەڵە (ڕاکردن لە بەندیخانە) 0 238404 1695330 1549772 2026-10-26T22:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695330 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژەھری ژیکەڵە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Cute Poison) ئەڵقەی چوارەمی وەرزی یەکەمی زنجیرەی [[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)| ڕاکردن لە بەندیخانە]] ە کە لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ لە ئەمریکا بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە]] l07exlm9cpd39k3nsazocpnqc0eja1o ژۆلیۆ سیزار(گۆڵپارێزی تۆپی پێ، لەدایکبووی ١٩٧٩) 0 238436 1695178 1532437 2026-10-26T16:36:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695178 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} ژۆلیۆ سیزار یان جۆلیۆ سیزار (لەدایکبووی ٣ی ئەیلوولی ١٩٧٩)، [[تۆپی پێ|یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی]] پیشەگەری بەڕازیلییە و وەک [[گۆڵپارێز]] یاری کردووە. لەلایەن شارەزایانەوە وەک یەکێک لە باشترین گۆڵپارێزەکانی جیھان و ھەڵبژاردەی بەڕزایل لە سەردەمی خۆیدا دادەنرێت. سیزار حەوت ساڵ لە یانەی [[ئینتەر میلان|ئینتەر میلانی ئیتاڵی]] یاریی کردووە و لەگەڵیدا خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای وەرزی ٢٠٠٩–٢٠١٠ و جامی جیھانی یانەکانی فیفای ٢٠١٠ بەدەست ھێناوە. لە ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠١٠ نازناوی باشترین گۆڵپارێزی خولی ئیتاڵیا پێبەخشرا، و پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی تۆپی ئاڵتوونی ٢٠٠٩، کە تێیدا پلەی ٢١ی وەرگرت. ھەروەھا دوای وەرزی ٢٠٠٩–٢٠١٠ وەک باشترین گۆڵپارێزی یانەکانی یەکێتی ئەورووپا دەستنیشانکرا و خەڵاتی دەستکێشی زێڕینی لە جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ بەدەستھێنا. سیزار ٨٧ یاریی نێودەوڵەتی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەرازیل]] ئەنجامداوە. بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|مۆندیالی]] [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] و دوو پاڵەوانێتی جامی کوپا ئەمریکا بانگێشتکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Júlio César Soares Espíndola}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|بەڕازیل|دەیەی ٢٠١٠|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١١]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] [[پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] dc6eqps8p0754hmgg9xmcyp0pgj1gqh گیانلەبەرانی نێو کەشتیی تایتانیک 0 238544 1695605 1538310 2026-10-27T11:43:18Z Xocolatl 74528 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Dogs onboard the Titanic.jpg]] → [[File:Dogs aboard the alleged Titanic.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Voir les notes dans la description du fichier 1695605 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Dogs aboard the alleged Titanic.jpg }} '''گیانلەبەرانی نێو کەشتیی تایتانیک''' لە کاتی یەکەم گەشتە کارەساتبارەکەیدا لە کەشتی تایتانیکدا ئاژەڵێکی زۆر ھەبوون، کە بە نوقمبوونی کەشتییەکە لە ١٥ی نیسانی ١٩١٢ دوای پێکدادان لەگەڵ شاخێکی سەھۆڵین کۆتایی ھات. ئەوان بریتی بوون لە سەگ، پشیلە، مریشک، باڵندەی دیکە و ژمارەیەکی نادیار لە مشک. سێ لە دوانزە سەگی تایتانیک لە ژیاندا مانەوە؛ هەموو ئاژەڵەکانی تر لەناوچوون. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا|زانست|فیزیک|مێژوو|گیانلەبەران}} [[پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک]] 6yviad3dxn9w6vb17gbvlia74x7z9qq ڤیدیۆی ڤایرۆسی 0 238548 1695441 1549737 2026-10-27T04:36:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1695441 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڤیدیۆی ڤایرۆسی''' یان '''ڤیدیۆی زوو بڵاوەبوو''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Viral video) ڤیدیۆیەک کە لە ڕێگەی پرۆسەی ھاوبەشکردنەوە لە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتەوە]] خێرا بڵاودەبێتەوە، بە شێوەیەکی گشتی لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی ھاوبەشکردنی ڤیدیۆ و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و [[ئیمەیڵ]]ەوە. زۆرجار ڤیدیۆ ڤایرۆسییەکان ناوەڕۆکی گاڵتەجاڕانەیان تێدایە و ڤیدیۆی پێکەنیناوی تەلەڤیزیۆنی لەخۆدەگرن.<ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D9%88_%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Viral videos}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} dynjsabpw4p7rqgd3cejw5xjt2e8evj 1695553 1695441 2026-10-27T09:08:23Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695553 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڤیدیۆی ڤایرۆسی''' یان '''ڤیدیۆی زوو بڵاوەبوو''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Viral video) ڤیدیۆیەک کە لە ڕێگەی پرۆسەی ھاوبەشکردنەوە لە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتەوە]] خێرا بڵاودەبێتەوە، بە شێوەیەکی گشتی لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی ھاوبەشکردنی ڤیدیۆ و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و [[ئیمەیڵ]]ەوە. زۆرجار ڤیدیۆ ڤایرۆسییەکان ناوەڕۆکی گاڵتەجاڕانەیان تێدایە و ڤیدیۆی پێکەنیناوی تەلەڤیزیۆنی لەخۆدەگرن.<ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D9%88_%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Viral videos}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی ئینتەرنێت]] [[پۆل:زاراوەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:میدیای کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:یووتیووب]] a4475p6ztvj9ksbyai45e5rp4l1w42a ڕەین دۆڤ 0 238675 1695276 1694967 2026-10-26T20:07:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1695276 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕەین دۆڤ''' ({{بە ئینگلیزی| Rain Dove}})یەکێکە لە ئەکتەرە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکانی]] سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|فیلمی ئەمریکی]] کردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی ویلایەتی ڤێرمۆنت]] [[پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] d7uesaqmcty1kr598m923npm7rnjm4a ڤێرا درو 0 238676 1695534 1543468 2026-10-27T07:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695534 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤێرا درو''' ({{بە ئینگلیزی| Vera Drew}})یەکێکە لە ئەکتەرە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکانی]] سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|فیلمی ئەمریکی]] کردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران}} {{پۆلی کۆمنز|Vera Drew}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە ئێڵەنۆی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] 6mkwd6849lu2xyilyewz1jlyqrirutq ڤیێتنامی باشووری 0 238772 1695531 1656649 2026-10-27T07:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ڤیێتنام-کۆلکە) 1695531 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=Flag_of_South_Vietnam.png}} '''ڤیێتنامی باشوور'''، بە فەرمی '''کۆماری ڤیێتنام''' (بە [[زمانی ڤیێتنامی|ڤێتنامی]]: Việt Nam Cộng hòa)، وڵاتێک بوو کە فەرمانڕەوایی ئەو بەشەی ڤێتنامی دەکرد کە دەکەوێتە باشووری ھێڵی ١٧ پلە لە نێوان ساڵانی ١٩٥٥ و ١٩٧٥. پایتەختی ئەم وڵاتە سایگۆن بوو و بەشێک بوو لە [[ڤیێتنام]]. لە سەردەمی [[شەڕی ڤیێتنام|جەنگی ڤێتنام]]دا ئەم وڵاتە لەگەڵ حکوومەتی [[ڤێتنامی باکووری|ڤێتنامی باکوور]] و شەڕکەرانی ڤێتکۆنگ و خمیر سوور بەژداری کردووە و ئەمریکاش بۆ پشتیووانی لە ڤێتنامی باشوور ھاتە ناو ئەم شەڕەوە. [[ڤێتنام]] تا [[جەنگی جیھانیی دووەم]] داگیرگەیەکی [[فەڕەنسا|فەڕەنسی]] بوو. دوای شەڕەکە، ھێزە [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستەکان]] بە سەرۆکایەتی ھووشی مین حکوومەتێکیان لە باکووری ڤێتنام دامەزراند و ھانۆی پایتەختەکەی بوو. لە لایەکی ترەوە سیاسەتوانە ناکۆمۆنیستەکان لە ساڵی ١٩٤٩ بە سەرکردایەتی ئیمپراتۆر باو دای لە سایگۆن حکوومەتێکیان دامەزراند. لە ساڵی ١٩٥٥ باو دای لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ڤێتنامەوە لە پۆستەکەی لابرا و وڵاتەکە بوو بە کۆمار. شەڕی ڤێتنام لە ساڵی ١٩٥٩ لە دوای ڕاپەڕینی شەڕکەرانی ڤێتکۆنگ دەستی پێکرد کە لەلایەن ڤێتنامی باکوورەوە پاڵپشتی دەکران و وردە وردە فراوانتر بوون. دواجار لە ٣٠ی نیسانی ١٩٧٥ سوپای ڤێتنامی باکوور سایگۆنی گرت و کۆتایی بە دەسەڵاتی ڤێتنامی باشوور ھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١٤ی ١٠ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|ئاسیا|شەڕی سارد|دەیەی ١٩٥٠|دەیەی ١٩٧٠|ڤیێتنام}} {{پۆلی کۆمنز|South Vietnam}} {{ڤیێتنام-کۆلکە}} [[پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شەڕی ڤیێتنام]] [[پۆل:مێژووی ڤیێتنام]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٥٥]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٩]] 40wzi071g204dqe64by8xgmhc0btnf0 ژووری نووستن لە ئارلێس 0 238832 1695166 1549822 2026-10-26T16:34:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ھونەر-کۆلکە، ھۆلەند-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695166 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ژووری نووستن لە ئارلێس''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: La Chambre à Arles؛ بە [[زمانی ھۆڵەندی|ھۆڵەندی]]: Slaapkamer te Arles) ئەو نازناوەیە کە لەلایەن نیگارکێشی ھۆڵەندیی [[ڤینسێنت ڤان گۆخ]]ەوە بە ھەریەکێک لە سێ نیگارە ھاوشێوەکەی دراوە. ناونیشانی ڤان گۆخ بۆ ئەم پێکھاتەیە کە تەنیا ژووری نووستن (بە [[فەڕەنسی]]: La Chambre à coucher) بوو. سێ وەشانی ڕەسەنی ھەیە کە لە نامەکانیدا باسکراوە، بە ئاسانی بە وێنەکانی سەر دیوارەکە لە لای ڕاستەوە لە یەکتر جیا دەکرێنەوە. نیگارکێشانی ژووری نووستنی ڤان گۆخ لە دوو شوێن سەرچاوەیان گرتبوو، پلاس لامارتین لە شاری ئارلێس و بووش دوو ڕۆن، [[فەڕەنسا]]، کە بە [[خانووی زەرد]] ناسراوە. دەرگای لای ڕاست کرایەوە بۆ نھۆمی سەرەوە و پلیکانەکان؛ دەرگای لای چەپ دەرگای ژووری میوانەکان بوو کە بۆ گاوگوین ئامادەکرابوو؛ پەنجەرەی دیواری پێشەوە ڕووی لە پلاس لامارتین و باخچە گشتییەکانی دەکرد. ئەم ژوورە چوارگۆشە نەبوو بەڵکو شێوەیەکی لار بە گۆشەیەکی کراوە بوو لە گۆشەی چەپی دیواری پێشەوە و گۆشەیەکی تیژ لە لای ڕاستەوە.<ref>Though the building was damaged in an air-raid, June 25, 1944, and laid down afterwards, floor plans by Lèon Ramser, an Arlesian architect, dating from the 1920s have survived and supply most of the essential information, see: Roland Dorn, "Décoration": Vincent van Goghs Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles, Georg Olms Verlag, Hildesheim, Zürich & New York, 1990, plate XIX/XX</ref> == سێ وەشانی نیگارەکە == [[ڤینسێنت ڤان گۆخ]] سێ چاپی کارە ھونەریەکەی «ژووری نووستن لە ئارلێس»ی تەواو کرد دوای یەکەم وەشانی لە تشرینی یەکەمی ١٨٨٨ کە ئێستا لە [[مۆزەخانەی ڤان گۆخ]] لە [[ئەمستردام]]دایە. و چاپی دووەمی لە ئەیلوولی ١٨٨٩ دەرکرد کە ئێستا دەکەوێتە پەیمانگای ھونەر لە [[شیکاگۆ]]، و چاپی سێیەم و کۆتایی، لە کۆتایی ئەیلوولی ١٨٨٩ کە شاکارێکە ئێستا لە «مۆزەخانەی ئۆرسای»ە لە [[پاریس]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەر|ھۆلەند|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Bedroom in Arles}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھونەر-کۆلکە}} {{ھۆلەند-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} qppoz07tv9qo1gellp1nzq2r1ebtvlb ڤان گۆخ و بەریتانیا 0 238946 1695351 1126114 2026-10-26T22:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ھونەر-کۆلکە) 1695351 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤان گۆخ و بەریتانیا''' پێشانگایەکە بۆ کارە ھونەرییەکانی [[ڤینسێنت ڤان گۆخ]] کە لەلایەن [[تەیت بەریتانیا]]وە لە نێوان ٢٧ی ئازار و ١١ی ئابی ٢٠١٩ میوانداری کرا. == پێشانگا == پێشانگاکە لە نێوان ٢٧ی ئازار و ١١ی ئابی ٢٠١٩ لە [[تەیت بریتانیا]] بەڕێوەچوو، کاریگەرییەکانی ڤان گۆخ لەسەر نیگارکێشە بەریتانییەکان و پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[بەریتانیا]]دا درووست بوو کاتێک وەک بازرگانێکی ھونەری ڕاھێنراو لە [[لەندەن]] لە نێوان ساڵانی ١٨٧٣ بۆ ١٨٧٦ کاری دەکرد،<ref>https://www.theguardian.com/artanddesign/2018/nov/05/major-van-gogh-exhibition-to-be-held-at-londons-tate-britain-in-2019</ref> کاریگەرییەکەی لە ڕۆمانەکانی [[چارڵز دیکنز]] و [[جۆرج ئێلیۆت]]، ھەروەھا نیگارەکانی جۆن کۆنستابڵ و جۆن ئێڤێرت میلایس. ھەروەھا ھونەرمەندانی بەریتانی کە ئیلھامیان لە ڤان گۆخەوە وەرگرتبوو، لەوانە فرانسیس بیکۆن، دەیڤید بۆمبێرگ و کۆمەڵەی کامدن تاون.<ref>https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/exhibition/ey-exhibition-van-gogh-and-britain</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەر}} {{ھونەر-کۆلکە}} [[پۆل:ڤینسێنت ڤان گۆخ]] grvgy7owobk8vgbbdcac8fb83u9mod9 ڤیتۆریۆ دێسیکا 0 238974 1695433 1549739 2026-10-27T04:34:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695433 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڤیتۆریۆ دێسیکا''' (لەدایکبووی ٧ی تەمموزی ١٩٠١ - کۆچی دوایی ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٤) [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و ئەکتەری [[ئیتاڵی|ئیتاڵییە]] کە یەکێکە لە پێشەنگەکانی نیوریالیزم [[سینەمای ئیتالیا|لە سینەمای ئیتاڵیدا.]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Vittorio De Sica}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمۆنیستە ئیتالیاییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیتالی]] [[پۆل:دەرھێنەران لە بردنەوەی خەڵاتی گۆڵدن بێر]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ناسترۆ دی ئەرجێنتۆ]] [[پۆل:ئەکتەرە ئیتالییەکان]] ow7ur1ae5tgdwgokudp50coj7c62hsy ژنێک و دوو پیاو 0 239379 1695143 1645219 2026-10-26T13:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1695143 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو = ژنێک و دوو پیاو |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = |دانەر = [[لیۆنارد فرانک]] |لێکۆڵەر = |زمان = |وڵات = [[باشووری کوردستان]] |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[ڕۆمان]] |بڵاوکەرەوە = |دەرچوون = |مێژووی دەرچوون = |وەرگێڕ = [[شێرکۆ بێکەس]] |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = [[سلێمانی]]، [[دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم]] |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = ٢٠٠٠ |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = ١٢٦ |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''ژنێک و دوو پیاو''''' ڕۆمانێک لە [[لیۆنارد فرانک]]ە. == وەرگێڕان بە کوردی == [[شێرکۆ بێکەس]] ئەم ڕۆمانەی لە زمانی عەرەبییەوە وەرگێڕاندووە سەر زمانی کوردیی سۆرانی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ لە شاری سلێمانیدا لەلایەن [[دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم]] لە ١٢٦ لاپەڕە بە چاپ گەیشتووەتەوە.<ref name="بوار نورەدین ۱">''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، پ ٦٣.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * [https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716144523/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی لیۆنارد فرانک]] [[پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠٠]] oh4sf2vi7m9xr1geyk1luk2sydtttsk ژن و باران 0 239381 1695128 1645217 2026-10-26T13:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1695128 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو = ژن و باران |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = |دانەر = [[شێرکۆ بێکەس]] |لێکۆڵەر = |زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]] |وڵات = [[باشووری کوردستان]] |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[شیعر]] |بڵاوکەرەوە = چاپخانەی دلێر |دەرچوون = [[سلێمانی]] |مێژووی دەرچوون = ٢٠٠٠ |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = ١٥٦ |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''ژن و باران''''' کتێبێکی [[شیعر]]ی [[شێرکۆ بێکەس]]ە. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٠٠ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.<ref name="بوار نورەدین ۱">''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، پ ٦٥.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * [https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716144523/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس]] 06ah9yd6pr4s8ooy77wkt0l7ybvhjww مەمدوح مزوری 0 239557 1695482 1517517 2026-10-27T05:47:45Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695482 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شێواز}} }} '''م.مەمدوح کوڕی مەلا سەلیمی کوڕی مەلا نەجمەدینە'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=مزووری|یەکەم=ممدوح|سەردێڕ=بیرەوەری و عەجائباتی زەمان|بڵاوکەرەوە=مەمدوح مزوری|ساڵ=٢٠١٣|شوێن=هەولێر}}</ref> ناسراوە بە م.مەمدوح مزوری، لە ساڵی ١٩٢٨ز لە [[ئێدلبێ|گوندی ئێدلبێ]] لەداییکبووە. {{Infobox scientist | name = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1928 || birth_place = گوندێ ئێدلبێ | death_date = {{Death date and age|2020|11|11|1928|01|01|df=y}} | death_place = هەولێر | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | other_names = | residence = | citizenship = | nationality = کورد | known_for = | influences = | influenced = | }} لە بنەماڵەیەکی مەلازادە بووە، هەر لە تەمەنی ٧ ساڵیدا لەلای باوکی دەستی بە خوێندن کردووە وە بۆ خوێندن زۆر لە ناوچەکانی کوردستان گەڕاوە و لە لای زۆرێک لە زانا ناودارانی کوردستان خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٩٥٥ز لە خزمەت مامۆستای گەورە مەلا عبدالکریم ئەفەندی ئیجازەی وەرگرتووە و هەر لە هەمان ساڵدا و دوای وەرگرتنی ئیجازە بووە بە مەلا لە گوندی گەروان لە نزیک ڕواندز و دەرسی بە فەقێیان داوە، لە دوای سێ ساڵ لە تەکیەی کاکی هیران (کە ئێستا پێی دەوترێ مزگەوتی گەیلانی) بوو بە ئیمام تاکو ساڵی ١٩٨٥ز و لە ماوەی ئەو سێ ساڵەدا گەلێک فێرخوازی پێگەیاندووە. لە ماوەی ژیاندا ژمارەیەکی زۆر فەقێ لای ئەو خوێندوویانە و ئیجازەی بە زۆریان داوە، تاکوو لە ٢٠٢٠/١١/١١ز لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و لە شاری سۆران بە خاک سپێردرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} tohttuturp77v3avwxz73tt5jgf6o38 ڤێنەم (گەردوونی سپایدەرمانی سۆنی) 0 240133 1695574 1543461 2026-10-27T10:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695574 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Tom_Hardy_as_Eddie_Brock_and_Venom.jpg }} '''ڤێنەم''' کارەکتەری خەیاڵییە کە بە پلەی یەکەم دەنگی تۆم ھاردی دەدات و لە زنجیرەی میدیایی سۆنی گەردوونی سپایدەرمان (SSU) دەردەکەوێت، کە لەسەر بنەمای کارەکتەری مارڤێڵ کۆمیکس بە ھەمان ناو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەکتەران|خەیاڵی زانستی|کۆمیک}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییەکانی دەرەوەی زەوی لە فیلم]] [[پۆل:یاساشکێنە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:یاسا بەدەستە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵ]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە دەتوانن بە خێراییی سەروو مرۆیی بجووڵێن]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە ھێزی سەروو مرۆیییان ھەیە]] fd5907lx2q0u7g7hve5w76u9y9rhszq ژیریی دەستکرد لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا 0 240185 1695228 1556903 2026-10-26T19:34:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1695228 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Artificial intelligence prompt completion by dalle mini.jpg }} '''ژیریی دەستکرد لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا''' ئاماژەیە بۆ جێبەجێکردنی کارەکتەر یان ئەو لایەنانەی کە لەلایەن کۆمپیوتەرەوە کۆنترۆڵ دەکرێن و ڕەفتاری زیرەک و توانای بڕیاردان پیشان دەدەن. کارەکانی ئەی ئای (ژیریی دەستکرد) بەکاردەھێنرێن بۆ ھاوشێوەکردنی ژیریی مرۆڤ، ڕێگە بە NPCs (کارەکتەرە یاریپێنەدراوەکان) دەدات کە کارلێک لەگەڵ یاریزانەکان بکەن بە شێوەیەکی دینامیکی و باوەڕپێکراو. ئەی ئای لە یارییە ڤیدیۆیییەکان دەتوانێت خزمەت بە مەبەستی جۆراوجۆر بکات، وەک ڕەفتاری دوژمن، دۆزینەوەی ڕێگا، بڕیاردان و سەختی گونجاندن. ڕەنگە دوژمنەکان تاکتیکەکانی وەکو لایەنگری یان گرتنەبەری داپۆشراو پیشان بدەن، ئەمەش وا دەکات یارییەکە چالاک و سەرنجڕاکێش بێت. کارەکانی دۆزینەوەی ڕێگا یارمەتی NPC دەدەن کە بە شێوەیەکی کارا لە ژینگە ئاڵۆزەکاندا بگەڕێن. بڕیاردان ئەی ئای دیاری دەکات کە چۆن NPC کاردانەوەیان دەبێت بەرامبەر بە کردارەکانی یاریزانان یان گۆڕانکارییە ژینگەیییەکان. گەشەپێدەرانی یارییەکان تەکنیکەکانی ئەی ئای وەک لۆژیکی تەمومژاوی، تۆڕە دەمارییەکان، ئەلگۆریتمەکانی بۆماوەیی و سیستەمی بنەمادار بە یاسا بەکاردەھێنن بۆ دروستکردنی ڕەفتاری زیرەک. لۆژیکی تەمومژاوی ڕێگە بە بڕیاردانی ناڕوون دەدات لەسەر بنەمای پلەکانی ڕاستی نەک ھەڵبژاردنی دووانەیی. دەتوانرێت تۆڕە دەمارییەکان ڕابھێنرێت بۆ فێربوون لە ڕەفتاری یاریزانەکان یان ڕێکخستنی ستراتیژییەکانی NPC. ئەلگۆریتمەکانی جیناتی ھەڵبژاردنی سروشتی ھاوشێوە دەکەن بۆ پەرەپێدانی ڕەفتارەکانی ئەی ئای بە تێپەڕبوونی کات. ئامانجی جێبەجێکردنی ئەی ئای لە یارییە ڤیدیۆیییەکاندا بریتییە لە بەرزکردنەوەی ئاستی نوقمبوونی یاریزانەکە بە دروستکردنی جیھانی خەیاڵی واقیعی و وەڵامدەرەوە. ڕکابەرە لێھاتووەکانی ئەی ئای دەتوانن ئەزموونێکی یاریکردنی چالاک پێشکەش بکەن، لەکاتێکدا NPC ڕەفتارێکی قەناعەتپێکەر دەتوانن قووڵی و دەوڵەمەندی بۆ چیرۆکگێڕانی یارییەکە زیاد بکەن. لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا، ئەی ئای لە یارییە ڤیدیۆیییەکان بەردەوامە لە پەرەسەندن بە باشترکردنی ھێزی پرۆسێسی گرافیک و ئەلگۆریتمەکانی ئاڵۆزتر، کە ئەزموونی یاریکردنی واقیعیتر و غوڵامکەرتر بۆ یاریزانان لە سەرانسەری جیھاندا چالاک دەکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|وڵاتەکان|کۆمەڵگا|شەڕ|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Game artificial intelligence}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} 2cxhs9qr0uuuln30vwweq3znbnbi32v ژیانم لەوێ دەڕوات 0 240436 1695194 1543517 2026-10-26T16:39:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695194 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Kenny_Chesney_-_There_Goes_My_Life.png }} '''ژیانم لەوێ دەڕوات''' ({{بە ئینگلیزی|There Goes My Life}})گۆرانییەکە کە لەلایەن وێندێل مۆبلی و نیل تراشەرەوە نووسراوە و لەلایەن گۆرانیبێژی مۆسیقای وڵاتی ئەمریکی کێنی چێسنی تۆمارکراوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ وەک یەکەم تاکە گۆرانی لە ئەلبوومی چێسنی لە ساڵی ٢٠٠٤ کاتێک خۆر دەچێتە خوارەوە بڵاوکرایەوە. گۆرانییەکە لە نێوان کۆتایییەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣ و کانوونی دووەمی ٢٠٠٤دا حەوت ھەفتەی لەسەریەک لە پلەی یەکەمدا بوو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠|مۆسیقا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠٠٣]] 5pou1bqke6cfhj1c80pkfuja04uxtek 1695269 1695194 2026-10-26T20:04:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1695269 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Kenny_Chesney_-_There_Goes_My_Life.png }} '''ژیانم لەوێ دەڕوات''' ({{بە ئینگلیزی|There Goes My Life}})گۆرانییەکە کە لەلایەن وێندێل مۆبلی و نیل تراشەرەوە نووسراوە و لەلایەن گۆرانیبێژی مۆسیقای وڵاتی ئەمریکی کێنی چێسنی تۆمارکراوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ وەک یەکەم تاکە گۆرانی لە ئەلبوومی چێسنی لە ساڵی ٢٠٠٤ کاتێک خۆر دەچێتە خوارەوە بڵاوکرایەوە. گۆرانییەکە لە نێوان کۆتایییەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣ و کانوونی دووەمی ٢٠٠٤دا حەوت ھەفتەی لەسەریەک لە پلەی یەکەمدا بوو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠|مۆسیقا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠٠٣]] tjh35jholqfz4fet0grfldm02ifsvzm ژینناسیی گەردی 0 240851 1695236 1444709 2026-10-26T19:35:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1695236 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Schematic relationship between biochemistry, genetics and molecular biology.svg|وێنۆک|پەیوەندیی نێوان [[زیندەکیمیا|ژینکیمیا]]، [[جێنەتیک]]، و ژینناسیی گەردی]] '''ژینناسیی گەردی''' لێکۆڵینەوەی پێکھاتەی کیمیایی و فیزیکیی [[گاشەگەرد|گاشەگەردە]] ژینناسانەیەکانە. لقێکی [[ژینناسی|ژینناسییە]] کە دەیەوێت لە بناخەی [[گەرد|گەردیی]] چالاکیی ژینناسانەی نێو و نێوان [[خانە|خانەکان]] تێ بگات، لەوانەش پێکھێنانی [[ژینگەرد|ژینگەردی]]، گۆڕین، میکانیزمەکان، و کارلێکەکان.<ref name="cell2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Alberts|یەکەم١=Bruce|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jK6UBQAAQBAJ|سەردێڕ=Molecular Biology of the Cell, Sixth Edition|دوایین٢=Johnson|یەکەم٢=Alexander|دوایین٣=Lewis|یەکەم٣=Julian|دوایین٤=Morgan|یەکەم٤=David|دوایین٥=Raff|یەکەم٥=Martin|دوایین٦=Roberts|یەکەم٦=Keith|دوایین٧=Walter|یەکەم٧=Peter|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Garland Science|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٥٦٣٧٥-٤|پەڕەکان=١–١٠|name-list-style=vanc}}</ref><ref name="Gannon-2002">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Gannon F |سەردێڕ= Molecular biology--what's in a name? | journal = EMBO Reports |بەرگ= ٣| issue = 2 |پەڕەکان= ١٠١|ڕێکەوت= شوباتی ٢٠٠٢| pmid = ١١٨٣٩٦٨٧| pmc = ١٠٨٣٩٧٧| doi = 10.1093/embo-reports/kvf039}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Molecular biology - Latest research and news {{!}} Nature|ناونیشان=https://www.nature.com/subjects/molecular-biology|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.nature.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Molecular biology|ژینناسیی گەردی}} {{لقەکانی ژینناسی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|پزیشکی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ژینناسیی گەردی]] [[پۆل:ژینناسیی خانەیی]] [[پۆل:ئەندازەی بەکاربراو]] 096t22vq8b49v089pi31x4f3f0t0ymo ڤی کەی (کۆمپانیا) 0 240988 1695417 1407086 2026-10-27T01:39:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ئوکراینا-کۆلکە) 1695417 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤی کەی''' کۆمپانیایەکی ئینتەرنێتی [[ڕووسیا|ڕووسییە]]. ئەم کۆمپانیایە بۆ یەکەمجار وەک خزمەتگوزاری ئیمەیڵ کاردەکات.<ref>comScore.</ref> ئەم کۆمپانیایە خاوەنی سەرجەم پشکەکانی تۆڕی کۆمەڵایەتی ڤی کەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Russia's Mail.Ru buys remaining stake in VKontakte for $1.5 bln|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/2014/09/16/russia-mailru-group-vkontakte-idUSL6N0RH28K20140916|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140916231735/https://www.reuters.com/article/2014/09/16/russia-mailru-group-vkontakte-idUSL6N0RH28K20140916|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=Reuters}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|ئینتەرنێت|کۆمپانیا|ڕۆژنامەوانی|ئوکراینا}} {{پۆلی کۆمنز|VK}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:گەڕانچییەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراون]] lawvgt6x7zkcmhh4v245ecdv9fuhu53 ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە چالاکەکان 4 241625 1695313 1694740 2026-10-26T21:01:40Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1695313 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٨٠٤٥٠ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٥٥١٦١ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٠٣٨٧٦ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٥٩٧ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٨٦٦٩ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٦٦٤٦ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٢١٣٣١ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Maintenance script|Maintenance script]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maintenance script|١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٥ || bot || ١٦ی نیسانی ٢٠١٥ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 9xjijuz9sdo0tlxt4cprdw4101dxewj ڕەی برەدبێری 0 241650 1695209 1694957 2026-10-26T17:04:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1695209 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ray Bradbury (1975) -cropped-.jpg|وێنۆک]] '''ڕەی دۆگلاس برەدبێری'''((لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٢٠ - لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢ کۆچی دوایی کردووە) [[شاعیر|شاعیرێکی]] [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییە]] و [[نووسەر|نووسەری]] [[چەشن|ژانرەکانی]] [[فەنتازیا|فانتازیا]] و ترسناک و [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵییە]] . برادبێری بە بەرهەمە بەناوبانگەکانی بە ناوی فارنهایت ٤٥١ (١٩٥٣) و کۆمەڵە کورتە چیرۆکەکانی بە ناوی چیرۆکەکانی مەریخ (١٩٥٠) ناسراوە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Ray Bradbury}} {{شریتی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|شانۆ|خەیاڵی زانستی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستی]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکی]] [[پۆل:نۆستالۆژیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ناشتەکان لە گۆڕستانی وێستوود]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] akc97qbtkjbejla1gzoppkk5uhmke5d ڤیکتۆری یەکەم 0 241668 1695517 1546240 2026-10-27T07:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695517 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:A_mosaic_representing_Victor_I,_14th_Pope_of_the_Catholic_Church.jpg|چەپ|وێنۆک|126x126پیکسڵ]] '''پاپا ڤیکتۆری یەکەم''' یەکێک بووە لە پاپاکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی]] کە لە [[باکووری ئەفریقا]] لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ١٨٩ بۆ ١٩٩ی زایینی پاپا بووە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Victor I}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٩]] [[پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم]] [[پۆل:پاپاکان]] hmtahmkj1aimvovi683jjok9u1q8ze2 ڕەوان بارزانی 0 242508 1695156 1694910 2026-10-26T16:17:46Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Rawan Barzani}} 1695156 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەوان ئیدریس بارزانی''' ({{بە ئینگلیزی |Rawan Idris Barzani}}) لە دایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٨١، کوڕی سەرکردەی کۆچکردووی [[کورد]] [[ئیدریس بارزانی]] و برای سەرۆکی ئێستای هەرێمی کوردستان [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawan Barzani (@rawan.idrisbarzani) • Instagram photos and videos|ناونیشان=https://www.instagram.com/rawan.idrisbarzani/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.instagram.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕەوان بارزانی شکستی هێنا|ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=86294&eid=86323|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.kurdistanpost.nu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220423074449/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فەرماندەی لیوای یەکەمی ھێزە تایبەتەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawan Barzani – RAWAN BARZANI|ناونیشان=https://rawanbarzani.com/rawan-barzani/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://rawanbarzani.com/rawan-barzani/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gordon|یەکەم=Michael R.|دوایین٢=Callimachi|یەکەم٢=Rukmini|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kurds Retake Strategic Highway in Iraq's North From ISIS (Published 2015)|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/11/13/world/middleeast/sinjar-isis-iraq-syria.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref> ھەروەھا برای ئامۆزای سەرۆکی حکوومەتی [[ھەرێمی کوردستان]] و [[مەسروور بارزانی|مەسرور بارزانی]] و فەرماندەی کەتیبەی یەکەمی ھێزی تایبەتی کوردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bernard-Henri Lévy: With the Peshmerga, on the Front Line in the Battle for Mosul|ناونیشان=http://www.algemeiner.com/2016/10/30/bernard-henri-levy-on-the-front-with-the-peshmerga/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Algemeiner.com|زمان=en-US}}</ref> ڕەوان بارزانی ڕۆڵی گەورەی ھەبووە لە بەرەنگاربوونەوە و شکستپێھێنانی گرووپی تیرۆریستی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، ھەروەھا سەرپەرشتی ھێڵی پێشەوەی درێژی کرد، کە زیاتر لە ١٠٠ کم لە [[بەنداوی مووسڵ|بەنداوی مووسڵەوە]] تا [[شنگال]] درێژدەبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SPIEGEL|یەکەم=DER|سەردێڕ=Bernard-Henri Lévy in Mossul: Schüsse aus dem Hinterhalt - DER SPIEGEL - Politik|ناونیشان=https://www.spiegel.de/spiegel/bernard-henri-levy-in-mossul-schuesse-aus-dem-hinterhalt-a-1118763.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=Der Spiegel|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Bataille de Mossoul: sur le front avec les Peshmergas|ناونیشان=https://laregledujeu.org/2016/10/31/29992/bataille-de-mossoul-sur-le-front-avec-les-peshmergas/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=La Règle du Jeu}}</ref> ناوبراو بە پاڵپشتی و ھاوکاریکردنی ئەو کەسانەی کە پێویستیانە ناسراوە و چەندین دەستپێشخەری بۆ پشتیوانی لە گەنجان دەستپێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Dispatches from the frontline: Bernard-Henri Lévy on the road to Mosul|ناونیشان=https://www.newstatesman.com/world/middle-east/2016/10/dispatches-frontline-bernard-henri-l-vy-road-mosul|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.newstatesman.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Rawan Barzani}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] ggjno6irlkk5eggtf8tarupw5ue8ehe 1695204 1695156 2026-10-26T17:01:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1695204 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەوان ئیدریس بارزانی''' ({{بە ئینگلیزی |Rawan Idris Barzani}}) لە دایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٨١، کوڕی سەرکردەی کۆچکردووی [[کورد]] [[ئیدریس بارزانی]] و برای سەرۆکی ئێستای هەرێمی کوردستان [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawan Barzani (@rawan.idrisbarzani) • Instagram photos and videos|ناونیشان=https://www.instagram.com/rawan.idrisbarzani/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.instagram.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕەوان بارزانی شکستی هێنا|ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=86294&eid=86323|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.kurdistanpost.nu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220423074449/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فەرماندەی لیوای یەکەمی ھێزە تایبەتەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rawan Barzani – RAWAN BARZANI|ناونیشان=https://rawanbarzani.com/rawan-barzani/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://rawanbarzani.com/rawan-barzani/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gordon|یەکەم=Michael R.|دوایین٢=Callimachi|یەکەم٢=Rukmini|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kurds Retake Strategic Highway in Iraq's North From ISIS (Published 2015)|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/11/13/world/middleeast/sinjar-isis-iraq-syria.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref> ھەروەھا برای ئامۆزای سەرۆکی حکوومەتی [[ھەرێمی کوردستان]] و [[مەسروور بارزانی|مەسرور بارزانی]] و فەرماندەی کەتیبەی یەکەمی ھێزی تایبەتی کوردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bernard-Henri Lévy: With the Peshmerga, on the Front Line in the Battle for Mosul|ناونیشان=http://www.algemeiner.com/2016/10/30/bernard-henri-levy-on-the-front-with-the-peshmerga/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Algemeiner.com|زمان=en-US}}</ref> ڕەوان بارزانی ڕۆڵی گەورەی ھەبووە لە بەرەنگاربوونەوە و شکستپێھێنانی گرووپی تیرۆریستی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، ھەروەھا سەرپەرشتی ھێڵی پێشەوەی درێژی کرد، کە زیاتر لە ١٠٠ کم لە [[بەنداوی مووسڵ|بەنداوی مووسڵەوە]] تا [[شنگال]] درێژدەبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SPIEGEL|یەکەم=DER|سەردێڕ=Bernard-Henri Lévy in Mossul: Schüsse aus dem Hinterhalt - DER SPIEGEL - Politik|ناونیشان=https://www.spiegel.de/spiegel/bernard-henri-levy-in-mossul-schuesse-aus-dem-hinterhalt-a-1118763.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=Der Spiegel|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Bataille de Mossoul: sur le front avec les Peshmergas|ناونیشان=https://laregledujeu.org/2016/10/31/29992/bataille-de-mossoul-sur-le-front-avec-les-peshmergas/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=La Règle du Jeu}}</ref> ناوبراو بە پاڵپشتی و ھاوکاریکردنی ئەو کەسانەی کە پێویستیانە ناسراوە و چەندین دەستپێشخەری بۆ پشتیوانی لە گەنجان دەستپێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Dispatches from the frontline: Bernard-Henri Lévy on the road to Mosul|ناونیشان=https://www.newstatesman.com/world/middle-east/2016/10/dispatches-frontline-bernard-henri-l-vy-road-mosul|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.newstatesman.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت|کوردستان|عێراق}} {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Rawan Barzani}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] i9q4ctpt3unrord4lnse8otclebqncm ژاپۆن دوای داگیرکردن 0 242584 1695274 1695041 2026-10-26T20:06:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695274 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژاپۆن دوای داگیرکردن''' ({{بە ئینگلیزی |Postwar Japan}}) قۆناغێکە لە [[مێژووی ژاپۆن]] کە لە دوای داگیرکردنی ژاپۆن لەلایەن ھاوپەیمانانەوە دەستی پێکرد و لە ساڵی ١٩٥٢ کۆتاییی ھات. لەو سەردەمەدا ژاپۆن وەک زلھێزێکی ئابووری و سیاسی جیھانی خۆی جێگیر کرد. [[دەستووری ژاپۆن]] لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٤٦ پەسەند کرا و لە ٣ی ئایاری ١٩٤٧ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەم یاسایە مادەی ٩ی دەستووری ژاپۆنی لەخۆگرتبوو کە ژاپۆنی سنووردار دەکرد لە ھەبوونی [[ھێزی سەربازی]] و بەشداریکردن لە شەڕدا؛ بەڵام لە ساڵی ١٩٥٤ەوە ئەم وڵاتە ھێزی بەرگری خۆپارێزی ژاپۆنی (سوپای ژاپۆنی)ی ھەیە. لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا مانای مادەی نۆیەم بە شێوەیەکی جیاواز لێکدراوەتەوە، بەو پێیەی ئێستا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] داوای لە ژاپۆن دەکات کە ئاسایشی خۆی کۆنترۆڵ بکات و زیاتر ھاوتەریب بێت لەگەڵ ستراتیژی سەربازی ئەمریکا. پارتی لیبراڵ دیموکرات (ژاپۆن) دەیەوێت دەستوور و مادەی نۆ ھەموار بکاتەوە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو|شەڕ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|State of Japan}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} i1sid52qtsgwjwb5jso7825v4f69xls ڤۆڵڤۆ کاڕز 0 243208 1695406 1549250 2026-10-27T01:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، سوێد-کۆلکە) 1695406 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤۆڵڤۆ کاڕز''' ({{بە ئینگلیزی |Volvo Cars}}) [[کۆمپانیا|کۆمپانیایەکی]] [[سوێد|سویدییە]] بۆ ئۆتۆمبێل و ئێستا وەک [[کۆمپانیای لکێنراو|لقێکی]] کۆمپانیای چینی Geely کاردەکات. لە ئێستادا کۆمپانیاکە ئۆتۆمبێلی SUV, station wagon, [[قەمەرە]] و coupe بەرھەم دەھێنێت و تۆڕێکی ٢٬٣٠٠ سەنتەری فرۆشتن لە زیاتر لە ١٠٠ وڵات بەڕێوەدەبات. ڕەگ و ڕیشەی دامەزراندنی کۆمپانیای ڤۆڵڤۆ کاڕس دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٢٧ و دامەزراندنی گرووپی ڤۆڵڤۆ کە وەک [[ژێرکۆمەڵە (کۆمپانیا)|لقێکی]] کۆمپانیای سکاف بیرینگ لە شاری [[یۆتۆبۆری|ئۆتبێری]] [[سوێد|لە سوید]] چالاکییەکانی دەستپێکردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|کۆمپانیا|سوێد|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Volvo Cars}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{سوێد-کۆلکە}} [[پۆل:یەکگرتن و بەدەستێھنان لە ساڵی ٢٠١٠]] kodh9vgns1we0pds2ja3rg1579keq8w مەلا یاسین 0 243372 1695470 1681053 2026-10-27T05:45:45Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695470 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = یاسین مەحموود ڕەشید | وێنە = پەڕگە:مەلا ‌یاسین.jpg | سەردێڕ = مەلا یاسین | ناوی خۆماڵی = مەلا یاسین | ڕێکوتی لەدایکبوون = {{Birth year and age|١٩٧٥}} | شوێنی لەدایکبوون = [[شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]] | پیشە = گوتەبێژی یەکێتیی وەبەرھێنەرانی کوردستان {{هن}} وەبەرھێنەر | زمانی دایک = [[کوردی]] | نەتەوە = [[کورد]] | بواری کارکردن = وەبەرھێنان | ماڵپەڕ = {{URL|https://www.bareazgroup.com}} |birth_date={{Birth year and age|١٩٧٥}}}} '''یاسین مەحموود ڕەشید''' ناسراو بە '''مەلا یاسین''' (لەدایکبووی ١٩٧٥ لە [[شارباژێڕ]]) وەبەرھێنەر و سەرمایەدارێکی کوردە و گوتەبێژی یەکێتیی وەبەرھێنەرانی کوردستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مەلا یاسین: 10 ملیاردێر و 8،000 ملیۆنێری دۆلار لە هەرێمی کوردستان هەن|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/business/040120222|agency=[[ڕووداو (وێبگە)|ماڵپەڕی ڕووداو]]|بڵاوکەرەوە=هێمن بابان رەحیم|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٧٥ لە ناوچەی [[شارباژێڕ]]ی سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] لەدایکبووە. ھەر لە سەرەتای منداڵی و لاویدا خولیای کار و کاسپی بووە. دوای چەند جارێک مایەپووچبوون لە کاردا، سەرەنجام کۆمپانیای بەڕێزی دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گروپی کۆمپانیاکانی بەڕێز ھاوکاری 5 ھەزار خێزان دەکات|ناونیشان=https://www.westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=84716&Jor=1|وێبگە=وێستگە نیوز|بڵاوکەرەوە=westganews|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> کۆمپانیاکەی توانی مۆڵەتی ژمارە ١ی وەبەرھێنان بۆ دروستکردنی ٢٥٬٠٠٠ یەکەی نیشتەجێبوون وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مەلا یاسین: پرۆژە ستراتیژییەکانی سلێمانی ترلیۆنێک و 100 ملیار دیناریان پێویستە|ناونیشان=https://www.radionawa.com/ku/all-detail.aspx?jimare=68493|agency=نەوا|بڵاوکەرەوە=Radionawa|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> مەلا یاسین بەشداریی لە چەندین چاوپێکەوتنی میدیایی و دیبەیت و کۆنفرانسی ئابووریدا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مەلا یاسین بەڵێنەکەی بردەسەر|ناونیشان=https://www.kurdplat.net/2020/05/blog-post_768.html|وێبگە=کوردپلات|بڵاوکەرەوە=kurdplat.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مەلا یاسین: زەکاتی ئەمساڵ 750 ملیۆن دۆلارە|ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmara=148001&Jor=14|agency=ماڵپەری وشە|بڵاوکەرەوە=ھۆشیار عەلی|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا پەڕتووکێکی لەسەر کەرتی وەبەرھێنان لە کوردستان بەناونیشانی ''وەبەرھێنانی نیشتەجێبوون لەنێوان ڕەخنە و واقیعدا'' بڵاوکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=سەرمایەدارێکی سلێمانی ھەنگاوێکی بێ وێنە دەنێت|ناونیشان=https://xwakurk.com/?p=114557|agency=xwakurk.com|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010202101/https://xwakurk.com/?p=114557|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکێک بووە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی پشت دامەزراندنی یەکێتیی وەبەرھێنەرانی کوردستان و وەک گوتەبێژی فەرمیی ڕێکخراوەکە دەستنیشانکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مەلا یاسین: دوای رێککەوتنی ھەولێر و بەغدا جووڵە کەوتەوە بازاڕ|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/240475-%D9%85%DB%95%D9%8لا-%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%86:-%D8%AF%D9%8I%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DA%A9%DB%95%D9%8I%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%87%DB%95%D9%8I%D9%84%DB%8E%D8%B1-%D9%88-%D8%A8%DB%95%D8%BA%D8%AF%D8%A7-%D8%AC%D9%8I%D9%85%D9%8I%D8%AC%DB%86%DA%B5%DB%95-%DA%A9%DB%95%D9%8I%D8%AA%DB%95%D9%8I%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%DA%95|agency=ماڵپەری کوردستان24|بڵاوکەرەوە=kurdistan24|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مەلا یاسین: "بەھۆی بەرزونزمی دراوەوە جموجۆڵی بازرگانی لەگەڵ تورکیا لەسەدا ٢٠ کەمی کردووە"|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/%D8%A6%D8%A7%D8%A8%D9%8I%D9%88%D8%B1%DB%8C/%D9%85%DB%95%D9%8لا-%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B2%D9%8I%D9%86%D8%B2%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%8I%DB%95%D9%8I%DB%95-%D8%AC%D9%85%D9%8I%D8%AC%DB%86%DA%B5%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%84%DB%95%DA%AF%DB%95%DA%B5-%D8%AA%D9%88%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A7-%D9%84%DB%95%D8%B3%D9%85%D8%AF%D8%A7-%D9%A2%D9%A0-%DA%A9%DB%95%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%8I%D9%8I%DB%95/2812507|agency=aa.com.|بڵاوکەرەوە=Rewa Mahmood Hasan|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == گرووپی کۆمپانیاکانی بەڕێز == گرووپی کۆمپانیاکانی بەڕێز لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠١دا دامەزراوە، لە سەرەتادا بە کارگەیەکی دروستکردنی دەرگا و پەنجەرەی [[پۆلیڤینیل کلۆرید|پی ڤی سی]] (PVC) دەستی پێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ڕۆڵی کۆمپانیای بەڕێز لە نۆژەنکردنەوەی ماڵی پیرەمێرد دا، بەرز دەنرخێنرێت|ناونیشان=https://xelk.org/4178/|agency=Xelk.org|بڵاوکەرەوە=هەرێم بەهادین|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە قۆناغەکانی دواییدا، چالاکییەکانی کۆمپانیاکە بۆ بوارەکانی بونیادنانی کۆمەڵگەی وەرزشی، یاریگا، و پڕۆژەکانی نیشتەجێبوون فراوان بوو: * لە ساڵی ٢٠٠٢، یەکەم کارگەی مۆنتاژی بەرهەمەکانی ئێم دی ئێف (MDF)ی ھێنایە هەرێمی کوردستان. * لە ساڵی ٢٠٠٣، ١٠ کۆمەڵگەی وەرزشیی لە شاری کەرکووک دروستکرد. * لە ساڵانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥، پڕۆژەکانی کۆمپانیاکە فراوانتر بوون بۆ چەندین شاری دیکەی عێراق. * لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠٦، پڕۆژەی ئاسوودە بۆ دروستکردنی ٢٥٬٠٠0 یەکەی نیشتەجێبوون لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە پەسەندکرا و لە ساڵی ٢٠٠٧ مۆڵەتی ژمارە ١ی وەبەرھێنانی پێدرا. === پڕۆژەکانی نیشتەجێبوون === پڕۆژەی ئاسوودە چەندین پڕۆژەی نیشتەجێبوون لە شار و شارۆچکە جیاوازەکانی کوردستان لەخۆدەگرێت، لەوانە: * چەرموو سیتی لە [[چەمچەماڵ]] * گۆران سیتی لە [[ھەڵەبجە]] * ڕۆژ سیتی لە [[ڕانیە]] * ھاموون سیتی لە [[کۆیە]] * میر سیتی لە [[دووکان]] * نۆژین سیتی لە [[دەربەندیخان]] * پڕۆژەکانی گرین سیتی، لوبنان سیتی، دییە سیتی، بڕوا سیتی، و بەڕێز سیتی لە [[سلێمانی]] جگە لەوانەش کۆمپانیاکە خاوەنی مۆڵەتی پڕۆژەکانی دانیا سیتی و شاری دایکە لە سلێمانی، و چەندین پڕۆژەی دیکە لە سێکتەرەکانی پیشەسازی، گەشتیاری، و بازرگانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مەلا یاسین: لە هەرێمی كوردستاندا نزیكەی 18 ملیار دۆلار لای خەڵكە و نایهێننە بازاڕ و ناشیبەنەوە بانكەكان|ناونیشان=https://www.rachlaken.com/details/39188|agency=rachlaken.com|بڵاوکەرەوە=راچڵەكین|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> === پڕۆژەکانی دیکە === * '''تۆڕی میدیایی خەڵک:''' دامەزراوەیەکی میدیاییی کوردییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تۆڕی‌ میدیای‌ خەڵک|ناونیشان=https://xelk.org/}}</ref> * '''ڕێکخراوی خێرخوازیی خەڵک:''' ڕێکخراوێکە تایبەت بە پێشکەشکردنی ھاوکاری بە چینی کەمدەرامەت و سپۆنسەریکردنی چالاکییە جیاوازەکان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەبەرھێنەرانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای سلێمانی]] spcuhr4fst09tf00poey5rgn6bpprf8 ژێرزەمینی فووھر 0 243673 1695248 1543512 2026-10-26T19:37:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695248 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژێرزەمینی فووھر''' یان '''پەناگەی فووھر''' (بە [[ئەڵمانی]]: Führerbunker) شوێنی نیشتەجێبوونی تایبەت و کۆتایی [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] بوو، سەرکردەی [[ئەڵمانیای نازی|ڕایخی سێیەم]] (کە نازناوی فووھر Führerی لێنرا، کە بە زمانی ئەڵمانی بە واتای سەرکردە دێت) ئەم ژێرزەمینە بارەگای بەھێزکراوی ڕاوێژکار و سەرکردایەتی سوپا بوو لە دوایین قۆناغی پێش کەوتنی [[ئەڵمانیای نازی]] لە مانگی ئایاری ١٩٤٥. ئەم ژێرزەمینە دەکەوێتە نزیک ڕاوێژکاری ڕایخ لە [[بەرلین]]. بەشێک بوو لە کۆمەڵە قایمکراوە ژێرزەمینییەکان و لە دوو قۆناغدا دروستکراوە، لە ساڵی ١٩٣٦ و ساڵی ١٩٤٤. ھیتلەر لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٥ لە فووھر نیشتەجێ بوو و تا دوا ھەفتەی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە [[ئەورووپا]] ناوەندی فەرماندەیی ڕژێمی نازی بوو. ھیتلەر لە ھەفتەی کۆتایی مانگی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ [[ئیڤا براون]] ھاوسەرگیری کرد و لە ٣٠ی ھەمان مانگدا ھیتلەر لەگەڵ ھاوسەرەکەی کۆتاییان بە ژیانی خۆیان ھێنا، دوای ڕۆژێک [[جۆزێف گۆبڵز]] لەگەڵ ھاوسەرەکەی بە ھەمان شێوە خۆیان کوشتن. دوای جەنگ، ھەردوو بینای کۆن و نوێی ڕاوێژکاری لەلایەن [[سۆڤیەت|سۆڤیەتەکانەوە]] بە شۆفڵ ھەوڵی ڕووخاندنی درا. سەرەڕای چەندین ھەوڵی ڕووخاندن، بەشی کۆمەڵەی ژێرزەمینیی تا ساڵانی ١٩٨٨–١٩٨٩ تا ڕادەیەک بەبێ زیانێکی زۆر مایەوە. لەم ماوەیەدا ئەم ناوچەیەی بەرلین ئاوەدانکرایەوە و بەشێک لە کۆمەڵە قایمکراوە کۆنەکە کە مابووەوە لابران. شوێنەکە تا ساڵی ٢٠٠٦ بەبێ نیشانە و بێ پاسەوانی مایەوە، و تابلۆیەکی بچووک دانرا کە پلانی ئەم بینایەی لەسەر بوو. ھێشتا ھەندێک لە ڕێڕەوەکانی ژێرزەمینەکە ھەن، بەڵام داخراون و خەڵک بۆیان نییە سەردانیان بکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٦ی ١٠ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|جەنگی جیھانیی دووەم}} {{پۆلی کۆمنز|Führerbunker}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:پێگەکانی شەڕی جیھانیی دووەم لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:مردنی ئەدۆڵف ھیتلەر]] mrn3a4rutng1pjlkjciryuqbkmfrkyh ژینگەکوژی 0 243689 1695238 1547149 2026-10-26T19:35:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1695238 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژینگەکوژی''' یان '''ئیکۆساید''' (بە ئینگلیزی: Ecocide، پێکھاتوو لە وشەی یوونانیی oikos- بە واتای ماڵ و ژینگە و وشەی لاتینی cadere بە واتای کوشتن) بە واتای لەناوبردنی بەکۆمەڵی [[سرووشت]] لەلایەن مرۆڤەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Mehta |یەکەم١=Jojo |دوایین٢=Jackson |یەکەم٢=Julia |ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=To stop climate disaster, make ecocide an international crime. It's the only way |ناونیشان=http://www.theguardian.com/commentisfree/2021/feb/24/climate-crisis-ecocide-international-crime |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian |زمان=en}}</ref> ژینگەکوژی ھەموو جەماوەرە مرۆڤییەکان کە بۆ پاراستنی ژینگەکان و دڵنیابوون لە توانای ئەوانە بۆ ئابوورکردن بۆ نەوەکانی داھاتوو پشت بە [[سەرچاوەی سروشتی|سەرچاوە سرۆشتییەکان]] دەبەستن لە مەترسی دەخات.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Crook |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Short |یەکەم٢=Damien |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Marx, Lemkin and the genocide–ecocide nexus |journal=The International Journal of Human Rights |بەرگ=١٨|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٨–٣١٩|doi=10.1080/13642987.2014.914703 |issn=1364-2987 |s2cid=145716977|doi-access=free}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Eichler |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Ecocide Is Genocide: Decolonizing the Definition of Genocide |ناونیشان=https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol14/iss2/9 |journal=Genocide Studies and Prevention |بەرگ=١٤|issue=2 |پەڕەکان=١٠٤–١٢١|doi=10.5038/1911-9933.14.2.1720 |issn=1911-0359 |s2cid=225298981|doi-access=free}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Crook |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Short |یەکەم٢=Damien |دوایین٣=South |یەکەم٣=Nigel |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Ecocide, genocide, capitalism and colonialism: Consequences for indigenous peoples and glocal ecosystems environments |ناونیشان=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1362480618787176 |journal=Theoretical Criminology |زمان=en |بەرگ=٢٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٨–٣١٧|doi=10.1177/1362480618787176 |issn=1362-4806 |s2cid=150239863}}</ref> «پانێڵی سەربەخۆی پسپۆڕان» بۆ پێناسەی یاساییی ژینگەکوشی وەکوو: "کردەوەی نایاسایی یان نەخوازراوی کە بە زانستنی ئەوە ئەنجام دەدرێت کە ئەگەرێکی زۆری ھەیە کە بەھۆی ئەو کردەوانەوە زیانێکی توند، یان بەربڵاو، یان درێژخایەن بە ژینگە بگەیەنێت" وەسفی دەکاتەوە.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LEGAL DEFINITION OF ECOCIDE |ناونیشان=https://www.stopecocide.earth/legal-definition |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Stop Ecocide International}}</ref>''<ref name="AutoS8-9" /> ئەم زاراوەیە کاتێک بەناوبانگ بوو کە [[ئولۆف پاڵمە]]وە لە [[کۆنفرانسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ژینگەی مرۆڤ]] لە ساڵی ١٩٧٢دا ئەمریکای بە ژینگەکوژی تۆمەتبار کرد.<ref name="Watts2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Watts |یەکەم=Johnathan |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Make environmental damage a war crime, say scientists |ئیش=The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/law/2019/jul/24/make-environmental-damage-a-war-say-scientists-geneva-convention |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref name="Gray19962">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gray |یەکەم=Mark Allan |ڕێکەوت=١٩٩٥–١٩٩٦|سەردێڕ=The International Crime of Ecocide |ناونیشان=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/calwi26&id=227&div=&collection= |journal=California Western International Law Journal |بەرگ=٢٦|پەڕەکان=٢١٥}}</ref> نموونەکانی ئاشکرای ژینگەکوژی کە ئاماژەیان پێدەکرێت بریتین لە؛ بڕینی دارستانەکان لە کاتی [[شەڕی ڤیێتنام]]، لەناوبردنی ژینگە لە کاتی [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا|داگیرکردنی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا]]، دارستانبڕین لە [[ئیندۆنیزیا]] و [[دارستانی ئەمازۆن|دارستانە باراناوییەکانی ئەمازۆن]]، پیسبوونی نەوت لە [[دەلتای نیجێر]] و [[کارەساتی چێرنۆبڵ]]. ھەروەھا ھەندێک سەرچاوە لە بەڕێوەبردنی پێڵانەکانێک بۆ [[ژینگەکوژی لە کوردستان]] لەلایەن حکوومەتەکانی تورکیا و ئێران باس دەکەن.<ref name="فرات ۱">[https://anfenglishmobile.com/ecology/ecocide-in-kurdistan-69366 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ژینگەکوشی لە کوردستان'' (بە ئینگلیزی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> لە ئێستادا ھیچ تاوانێکی نێودەوڵەتی بۆ جێبەجێ کردنی ژینگەکوژی لە کاتی ئاشتیدا نییە، تەنیا لە کاتی جەنگدایە کە [[پەیماننامەی ڕۆما]] دەیگرێتەوە.<ref name=":22" /><ref name=":02">White & Heckenberg. ''Green Criminology: An Introduction to the Study of Environmental Harm'', Routledge, 2014, pp 45-59.</ref> == وتارە پەیوەندیدارەکان == * [[ژینگەخواری]] * [[کۆلۆنیالیزمی ژەھراوی]] * [[قەیرانی ئاو]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Ecocide}} {{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|ژینناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:دادپەروەری ژینگەیی]] [[پۆل:یاسای ژینگە]] [[پۆل:بیردۆزییەکانی یاسا]] [[پۆل:پرسە ژینگەییەکانی جیھانی]] [[پۆل:یاسا پێشنیارکراوەکان]] [[پۆل:یاسای تاوانی نێودەوڵەتی]] [[پۆل:دادپەروەریی ژینگەیی]] [[پۆل:یاسای ژینگەیی]] [[پۆل:تیۆرییەکانی یاسا]] 1ovkw9pyjq9hv1oaeucxx8othx95txl 1695263 1695238 2026-10-26T20:01:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695263 wikitext text/x-wiki '''ژینگەکوژی''' یان '''ئیکۆساید''' (بە ئینگلیزی: Ecocide، پێکھاتوو لە وشەی یوونانیی oikos- بە واتای ماڵ و ژینگە و وشەی لاتینی cadere بە واتای کوشتن) بە واتای لەناوبردنی بەکۆمەڵی [[سرووشت]] لەلایەن مرۆڤەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Mehta |یەکەم١=Jojo |دوایین٢=Jackson |یەکەم٢=Julia |ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=To stop climate disaster, make ecocide an international crime. It's the only way |ناونیشان=http://www.theguardian.com/commentisfree/2021/feb/24/climate-crisis-ecocide-international-crime |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian |زمان=en}}</ref> ژینگەکوژی ھەموو جەماوەرە مرۆڤییەکان کە بۆ پاراستنی ژینگەکان و دڵنیابوون لە توانای ئەوانە بۆ ئابوورکردن بۆ نەوەکانی داھاتوو پشت بە [[سەرچاوەی سروشتی|سەرچاوە سرۆشتییەکان]] دەبەستن لە مەترسی دەخات.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Crook |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Short |یەکەم٢=Damien |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Marx, Lemkin and the genocide–ecocide nexus |journal=The International Journal of Human Rights |بەرگ=١٨|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٨–٣١٩|doi=10.1080/13642987.2014.914703 |issn=1364-2987 |s2cid=145716977|doi-access=free}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Eichler |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Ecocide Is Genocide: Decolonizing the Definition of Genocide |ناونیشان=https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol14/iss2/9 |journal=Genocide Studies and Prevention |بەرگ=١٤|issue=2 |پەڕەکان=١٠٤–١٢١|doi=10.5038/1911-9933.14.2.1720 |issn=1911-0359 |s2cid=225298981|doi-access=free}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Crook |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Short |یەکەم٢=Damien |دوایین٣=South |یەکەم٣=Nigel |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Ecocide, genocide, capitalism and colonialism: Consequences for indigenous peoples and glocal ecosystems environments |ناونیشان=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1362480618787176 |journal=Theoretical Criminology |زمان=en |بەرگ=٢٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٨–٣١٧|doi=10.1177/1362480618787176 |issn=1362-4806 |s2cid=150239863}}</ref> «پانێڵی سەربەخۆی پسپۆڕان» بۆ پێناسەی یاساییی ژینگەکوشی وەکوو: "کردەوەی نایاسایی یان نەخوازراوی کە بە زانستنی ئەوە ئەنجام دەدرێت کە ئەگەرێکی زۆری ھەیە کە بەھۆی ئەو کردەوانەوە زیانێکی توند، یان بەربڵاو، یان درێژخایەن بە ژینگە بگەیەنێت" وەسفی دەکاتەوە.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LEGAL DEFINITION OF ECOCIDE |ناونیشان=https://www.stopecocide.earth/legal-definition |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Stop Ecocide International}}</ref>''<ref name="AutoS8-9" /> ئەم زاراوەیە کاتێک بەناوبانگ بوو کە [[ئولۆف پاڵمە]]وە لە [[کۆنفرانسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ژینگەی مرۆڤ]] لە ساڵی ١٩٧٢دا ئەمریکای بە ژینگەکوژی تۆمەتبار کرد.<ref name="Watts2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Watts |یەکەم=Johnathan |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Make environmental damage a war crime, say scientists |ئیش=The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/law/2019/jul/24/make-environmental-damage-a-war-say-scientists-geneva-convention |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref name="Gray19962">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gray |یەکەم=Mark Allan |ڕێکەوت=١٩٩٥–١٩٩٦|سەردێڕ=The International Crime of Ecocide |ناونیشان=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/calwi26&id=227&div=&collection= |journal=California Western International Law Journal |بەرگ=٢٦|پەڕەکان=٢١٥}}</ref> نموونەکانی ئاشکرای ژینگەکوژی کە ئاماژەیان پێدەکرێت بریتین لە؛ بڕینی دارستانەکان لە کاتی [[شەڕی ڤیێتنام]]، لەناوبردنی ژینگە لە کاتی [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا|داگیرکردنی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا]]، دارستانبڕین لە [[ئیندۆنیزیا]] و [[دارستانی ئەمازۆن|دارستانە باراناوییەکانی ئەمازۆن]]، پیسبوونی نەوت لە [[دەلتای نیجێر]] و [[کارەساتی چێرنۆبڵ]]. ھەروەھا ھەندێک سەرچاوە لە بەڕێوەبردنی پێڵانەکانێک بۆ [[ژینگەکوژی لە کوردستان]] لەلایەن حکوومەتەکانی تورکیا و ئێران باس دەکەن.<ref name="فرات ۱">[https://anfenglishmobile.com/ecology/ecocide-in-kurdistan-69366 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ژینگەکوشی لە کوردستان'' (بە ئینگلیزی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> لە ئێستادا ھیچ تاوانێکی نێودەوڵەتی بۆ جێبەجێ کردنی ژینگەکوژی لە کاتی ئاشتیدا نییە، تەنیا لە کاتی جەنگدایە کە [[پەیماننامەی ڕۆما]] دەیگرێتەوە.<ref name=":22" /><ref name=":02">White & Heckenberg. ''Green Criminology: An Introduction to the Study of Environmental Harm'', Routledge, 2014, pp 45-59.</ref> == وتارە پەیوەندیدارەکان == * [[ژینگەخواری]] * [[کۆلۆنیالیزمی ژەھراوی]] * [[قەیرانی ئاو]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Ecocide}} {{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|ژینناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:دادپەروەری ژینگەیی]] [[پۆل:یاسای ژینگە]] [[پۆل:بیردۆزییەکانی یاسا]] [[پۆل:پرسە ژینگەییەکانی جیھانی]] [[پۆل:یاسا پێشنیارکراوەکان]] [[پۆل:یاسای تاوانی نێودەوڵەتی]] [[پۆل:دادپەروەریی ژینگەیی]] [[پۆل:یاسای ژینگەیی]] [[پۆل:تیۆرییەکانی یاسا]] 39q4ak47g62eq404hdqmzy9krs5md0r 1695315 1695263 2026-10-26T21:04:13Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695315 wikitext text/x-wiki '''ژینگەکوژی''' یان '''ئیکۆساید''' (بە ئینگلیزی: Ecocide، پێکھاتوو لە وشەی یوونانیی oikos- بە واتای ماڵ و ژینگە و وشەی لاتینی cadere بە واتای کوشتن) بە واتای لەناوبردنی بەکۆمەڵی [[سرووشت]] لەلایەن مرۆڤەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Mehta |یەکەم١=Jojo |دوایین٢=Jackson |یەکەم٢=Julia |ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=To stop climate disaster, make ecocide an international crime. It's the only way |ناونیشان=http://www.theguardian.com/commentisfree/2021/feb/24/climate-crisis-ecocide-international-crime |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian |زمان=en}}</ref> ژینگەکوژی ھەموو جەماوەرە مرۆڤییەکان کە بۆ پاراستنی ژینگەکان و دڵنیابوون لە توانای ئەوانە بۆ ئابوورکردن بۆ نەوەکانی داھاتوو پشت بە [[سەرچاوەی سروشتی|سەرچاوە سرۆشتییەکان]] دەبەستن لە مەترسی دەخات.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Crook |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Short |یەکەم٢=Damien |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Marx, Lemkin and the genocide–ecocide nexus |journal=The International Journal of Human Rights |بەرگ=١٨|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٨–٣١٩|doi=10.1080/13642987.2014.914703 |issn=1364-2987 |s2cid=145716977|doi-access=free}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Eichler |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Ecocide Is Genocide: Decolonizing the Definition of Genocide |ناونیشان=https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol14/iss2/9 |journal=Genocide Studies and Prevention |بەرگ=١٤|issue=2 |پەڕەکان=١٠٤–١٢١|doi=10.5038/1911-9933.14.2.1720 |issn=1911-0359 |s2cid=225298981|doi-access=free}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Crook |یەکەم١=Martin |دوایین٢=Short |یەکەم٢=Damien |دوایین٣=South |یەکەم٣=Nigel |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Ecocide, genocide, capitalism and colonialism: Consequences for indigenous peoples and glocal ecosystems environments |ناونیشان=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1362480618787176 |journal=Theoretical Criminology |زمان=en |بەرگ=٢٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٨–٣١٧|doi=10.1177/1362480618787176 |issn=1362-4806 |s2cid=150239863}}</ref> «پانێڵی سەربەخۆی پسپۆڕان» بۆ پێناسەی یاساییی ژینگەکوشی وەکوو: "کردەوەی نایاسایی یان نەخوازراوی کە بە زانستنی ئەوە ئەنجام دەدرێت کە ئەگەرێکی زۆری ھەیە کە بەھۆی ئەو کردەوانەوە زیانێکی توند، یان بەربڵاو، یان درێژخایەن بە ژینگە بگەیەنێت" وەسفی دەکاتەوە.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LEGAL DEFINITION OF ECOCIDE |ناونیشان=https://www.stopecocide.earth/legal-definition |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Stop Ecocide International}}</ref>''<ref name="AutoS8-9" /> ئەم زاراوەیە کاتێک بەناوبانگ بوو کە [[ئولۆف پاڵمە]]وە لە [[کۆنفرانسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ژینگەی مرۆڤ]] لە ساڵی ١٩٧٢دا ئەمریکای بە ژینگەکوژی تۆمەتبار کرد.<ref name="Watts2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Watts |یەکەم=Johnathan |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Make environmental damage a war crime, say scientists |ئیش=The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/law/2019/jul/24/make-environmental-damage-a-war-say-scientists-geneva-convention |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref name="Gray19962">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gray |یەکەم=Mark Allan |ڕێکەوت=١٩٩٥–١٩٩٦|سەردێڕ=The International Crime of Ecocide |ناونیشان=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/calwi26&id=227&div=&collection= |journal=California Western International Law Journal |بەرگ=٢٦|پەڕەکان=٢١٥}}</ref> نموونەکانی ئاشکرای ژینگەکوژی کە ئاماژەیان پێدەکرێت بریتین لە؛ بڕینی دارستانەکان لە کاتی [[شەڕی ڤیێتنام]]، لەناوبردنی ژینگە لە کاتی [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا|داگیرکردنی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا]]، دارستانبڕین لە [[ئیندۆنیزیا]] و [[دارستانی ئەمازۆن|دارستانە باراناوییەکانی ئەمازۆن]]، پیسبوونی نەوت لە [[دەلتای نیجێر]] و [[کارەساتی چێرنۆبڵ]]. ھەروەھا ھەندێک سەرچاوە لە بەڕێوەبردنی پێڵانەکانێک بۆ [[ژینگەکوژی لە کوردستان]] لەلایەن حکوومەتەکانی تورکیا و ئێران باس دەکەن.<ref name="فرات ۱">[https://anfenglishmobile.com/ecology/ecocide-in-kurdistan-69366 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ژینگەکوشی لە کوردستان'' (بە ئینگلیزی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> لە ئێستادا ھیچ تاوانێکی نێودەوڵەتی بۆ جێبەجێ کردنی ژینگەکوژی لە کاتی ئاشتیدا نییە، تەنیا لە کاتی جەنگدایە کە [[پەیماننامەی ڕۆما]] دەیگرێتەوە.<ref name=":22" /><ref name=":02">White & Heckenberg. ''Green Criminology: An Introduction to the Study of Environmental Harm'', Routledge, 2014, pp 45-59.</ref> == وتارە پەیوەندیدارەکان == * [[ژینگەخواری]] * [[کۆلۆنیالیزمی ژەھراوی]] * [[قەیرانی ئاو]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Ecocide}} {{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|ژینناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:دادپەروەری ژینگەیی]] [[پۆل:یاسای ژینگە]] [[پۆل:بیردۆزییەکانی یاسا]] [[پۆل:پرسە ژینگەییەکانی جیھانی]] [[پۆل:یاسا پێشنیارکراوەکان]] [[پۆل:یاسای تاوانی نێودەوڵەتی]] [[پۆل:دادپەروەریی ژینگەیی]] [[پۆل:یاسای ژینگەیی]] [[پۆل:تیۆرییەکانی یاسا]] [[پۆل:کێشە ژینگەییە جیھانییەکان]] qllnqbtywj3qtwsxp3g38fmy5hhjc4g ڕەخنە 0 244021 1695304 1694773 2026-10-26T20:21:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1695304 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەخنە''' ئەو داوەری و حوکمەیە کە لەبارەی کەسێ یا شتێکەوە دەردەکرێ و، ئەغڵەب کەموکووڕییەکان و چۆنایەتییە نەرێنییەکانی، یا بە ڕادەیەکی کەمتر، لایەنە باش و ئەرێنییەکانی، دەسنیشان دەکا. لەوانەیە تێبینییەکی لەناکاو و کورت و بەبێ ئامادەکاری بێ، لەوانەشە وەڵامێکی دوورودرێژی نووسراو بێ. [[پەڕگە:New_Drama_Togliatti_2.jpg|وێنۆک|230x230پیکسڵ|ڕەخنەگرانی بواری شانۆ و نووسەران پێکەوە وتووێژ دەکەن.]] ==وشەڕەتناسی== وشەی ڕەخنە لە بنەڕەتدا [[زمانی فارسی|فارسییە]] و بە مانای درز و کون و کەلێن دێ کە وەک مەجاز بە عەیب و ئیرادیش دەوترێ. [[حاجی قادری کۆیی|حاجی قادر]] دەڵێ: ئەوی حەسوود و جەھوولن، لەئیم و ڕەخنەگرن/ لە عەیب و ڕەخنەیی عالیم بەری دەبن ئودەبا.<ref>[[عەلی نانەوازادە]]؛ [[فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی]]؛ بەرگی سێ.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Criticism}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|دەروونناسی}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەخنە]] cdup3zwuvphav294kkolpwan429mck3 ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بەکارھێنەرە ناچالاکەکان 4 244575 1695312 1687703 2026-10-26T21:01:36Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1695312 wikitext text/x-wiki {{/سەرپەڕە}} {{چینی ناوەند}} <onlyinclude>'''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ٢١:٠١، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)</onlyinclude> {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بەکارھێنەرە ناچالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! ژمارەی دەستکارییەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن !! دوایین دەستکاری !! مافەکان |- | ١ || [[بەکارھێنەر:Youniszarayan|Youniszarayan]] || ٢٦٢ || ٣ی ئابی ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Youniszarayan|٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦]] || |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:Kwamikagami|Kwamikagami]] || ١٩٨ || ٢ی ئازاری ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kwamikagami|١٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Zana71|Zana71]] || ١٧١ || ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zana71|٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ || ٢١ی ئایاری ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rabar ajax1|٢ی نیسانی ٢٠٢٦]] || confirmed |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ || ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/هیوا|٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦]] || autopatrolled |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Muhammed Tariq Hawleri 1985|Muhammed Tariq Hawleri 1985]] || ٢٧٠ || ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammed Tariq Hawleri 1985|٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦]] || |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ || ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Average kurd|١١ی ئازاری ٢٠٢٦]] || |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Bradergian|Bradergian]] || ٣١٧ || ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bradergian|٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ٩ || [[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ || ١٧ی ئابی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Paraw|٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || autopatrolled,uploader |- | ١٠ || [[بەکارھێنەر:Hosseinblue|Hosseinblue]] || ١١٩ || ٤ی ئازاری ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hosseinblue|١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١١ || [[بەکارھێنەر:Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ || ٢٥ی تەممووزی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Diyako kazm|٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥]] || autopatrolled,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ١٢ || [[بەکارھێنەر:Xozge|Xozge]] || ١٤٢ || ٢١ی شوباتی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xozge|١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١٣ || [[بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ || ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mohammed Mahdi Mohammed|١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١٤ || [[بەکارھێنەر:Hiwak82|Hiwak82]] || ٢٥٥ || ١٩ی ئایاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hiwak82|٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥]] || |- | ١٥ || [[بەکارھێنەر:Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ || ١٣ی ئازاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Halvada|٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || autopatrolled |- | ١٦ || [[بەکارھێنەر:Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ || ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hamedvahid|٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٧ || [[بەکارھێنەر:Jackhanma69|Jackhanma69]] || ٢٤١ || ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Jackhanma69|٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٨ || [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] || ١٠٢ || ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Diyary27|١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ١٩ || [[بەکارھێنەر:Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ || ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Blqk yeloow|٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٠ || [[بەکارھێنەر:علاء|علاء]] || ١٨٦ || ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/علاء|٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥]] || rollbacker |- | ٢١ || [[بەکارھێنەر:Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ || ٢٦ی ئازاری ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Abdurhman Ahmad|٢ی ئابی ٢٠٢٥]] || autopatrolled |- | ٢٢ || [[بەکارھێنەر:Kamanchejan|Kamanchejan]] || ٢٦٠ || ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kamanchejan|١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٣ || [[بەکارھێنەر:DanyMations|DanyMations]] || ٢٧٠ || ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/DanyMations|١١ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٤ || [[بەکارھێنەر:Balaktribe|Balaktribe]] || ١٠٢ || ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Balaktribe|٨ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٥ || [[بەکارھێنەر:Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ || ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ayoub Majeed|٧ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٦ || [[بەکارھێنەر:JC Love 20420|JC Love 20420]] || ١٢٨ || ٨ی ئایاری ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/JC Love 20420|١ی تەممووزی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٧ || [[بەکارھێنەر:ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ || ١٣ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئاسۆ|١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥]] || autopatrolled,interface-editor,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ٢٨ || [[بەکارھێنەر:سامم|سامم]] || ١٢٩ || ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/سامم|٢٣ی نیسانی ٢٠٢٥]] || |- | ٢٩ || [[بەکارھێنەر:Arez pro|Arez pro]] || ٢١٠ || ١٤ی ئازاری ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Arez pro|٧ی نیسانی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٠ || [[بەکارھێنەر:Ebrequ|Ebrequ]] || ٢٣٣ || ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ebrequ|٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥]] || |- | ٣١ || [[بەکارھێنەر:Shahrwzi|Shahrwzi]] || ١٩٥ || ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shahrwzi|٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٢ || [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ || ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/د. توانا ع. بەرزنجی|١٨ی شوباتی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٣ || [[بەکارھێنەر:444radio|444radio]] || ٦٢٢ || ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/444radio|١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥]] || |- | ٣٤ || [[بەکارھێنەر:Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ || ٢٢ی ئایاری ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rebin galaly|٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٥ || [[بەکارھێنەر:Ahmad870|Ahmad870]] || ١٢١ || ٧ی ئازاری ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahmad870|٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٦ || [[بەکارھێنەر:Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ || ١ی ئازاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahmad.Kurdistan|٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٧ || [[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] || ٣٧٠ || ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Daniel abdullah|٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٨ || [[بەکارھێنەر:Kamarantofiq|Kamarantofiq]] || ١٣٣ || ١٤ی شوباتی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kamarantofiq|٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤]] || |- | ٣٩ || [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ || ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hamaredha|٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤]] || autopatrolled |- | ٤٠ || [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] || ١٤١ || ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ranjzaidan|٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤]] || |- | ٤١ || [[بەکارھێنەر:Ebrahim|Ebrahim]] || ٢٠٠ || ٢٣ی ئایاری ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ebrahim|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤]] || interface-editor,rollbacker,suppressredirect |- | ٤٢ || [[بەکارھێنەر:بڕوا کامەران|بڕوا کامەران]] || ١٦٤ || ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/بڕوا کامەران|١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٣ || [[بەکارھێنەر:Siokid|Siokid]] || ٣٤٩ || ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Siokid|٩ی تەممووزی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٤ || [[بەکارھێنەر:ZheenCenter|ZheenCenter]] || ٣٠٨ || ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ZheenCenter|١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤]] || |- | ٤٥ || [[بەکارھێنەر:Sullttan|Sullttan]] || ١٧٩ || ٢٥ی ئابی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Sullttan|٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٦ || [[بەکارھێنەر:ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ || ٢٦ی ئازاری ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ساکاتا گینتۆکی|١٩ی ئایاری ٢٠٢٤]] || autopatrolled,uploader |- | ٤٧ || [[بەکارھێنەر:Akam Nawzad|Akam Nawzad]] || ١٤٩ || ٦ی ئایاری ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Akam Nawzad|١٠ی ئایاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٨ || [[بەکارھێنەر:Bn7abib|Bn7abib]] || ٢٩٨ || ١٥ی ئایاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bn7abib|٣١ی ئازاری ٢٠٢٤]] || |- | ٤٩ || [[بەکارھێنەر:بەهات بەلقیسە ئازاد|بەهات بەلقیسە ئازاد]] || ١٠٤ || ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/بەهات بەلقیسە ئازاد|٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤]] || |- | ٥٠ || [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ || ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Nskoalj|١٢ی ئازاری ٢٠٢٤]] || autopatrolled |- | ٥١ || [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ || ٢٦ی ئازاری ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Danial2703kurdistan|١٢ی ئازاری ٢٠٢٤]] || autopatrolled,rollbacker |- | ٥٢ || [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ || ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Keenîî|٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤]] || autopatrolled,ipblock-exempt,suppressredirect,uploader |- | ٥٣ || [[بەکارھێنەر:کۆرن|کۆرن]] || ١١٩ || ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/کۆرن|١٥ی شوباتی ٢٠٢٤]] || |- | ٥٤ || [[بەکارھێنەر:Omid Qasre|Omid Qasre]] || ١٦٩ || ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Omid Qasre|٧ی شوباتی ٢٠٢٤]] || |- | ٥٥ || [[بەکارھێنەر:Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٥٤ || ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Helen S Abdulrahman|٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٦ || [[بەکارھێنەر:ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ || ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئاریا سالار|١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٧ || [[بەکارھێنەر:Kurdistanler|Kurdistanler]] || ١٢٥ || ٢٨ی ئابی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdistanler|٢٧ی ئابی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٨ || [[بەکارھێنەر:Arma1991|Arma1991]] || ١٧٢ || ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Arma1991|١٥ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || |- | ٥٩ || [[بەکارھێنەر:Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ || ١٣ی شوباتی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ibrahim aziz|١٣ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٦٠ || [[بەکارھێنەر:Zhyar Afc|Zhyar Afc]] || ٤٤٠ || ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zhyar Afc|٧ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || uploader |- | ٦١ || [[بەکارھێنەر:Dashta ze|Dashta ze]] || ١٠٨ || ١ی شوباتی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dashta ze|١٦ی ئایاری ٢٠٢٣]] || |- | ٦٢ || [[بەکارھێنەر:پەھلەوی|پەھلەوی]] || ١١٦ || ٤ی نیسانی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/پەھلەوی|٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣]] || |- | ٦٣ || [[بەکارھێنەر:Klein Muçi|Klein Muçi]] || ١١٩ || ١٤ی ئابی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Klein Muçi|١٧ی نیسانی ٢٠٢٣]] || autopatrolled |- | ٦٤ || [[بەکارھێنەر:Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ || ١٩ی نیسانی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Sako Nanakli|١٦ی نیسانی ٢٠٢٣]] || |- | ٦٥ || [[بەکارھێنەر:Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ || ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rojhalatkurdistan|٣١ی ئازاری ٢٠٢٣]] || |- | ٦٦ || [[بەکارھێنەر:Encrypt0r|Encrypt0r]] || ٤٤٦ || ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Encrypt0r|١٨ی شوباتی ٢٠٢٣]] || autopatrolled |- | ٦٧ || [[بەکارھێنەر:Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ || ١٣ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Marmzok|١٤ی شوباتی ٢٠٢٣]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٦٨ || [[بەکارھێنەر:Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ || ١ی ئازاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kareeeeem|٤ی شوباتی ٢٠٢٣]] || autopatrolled |- | ٦٩ || [[بەکارھێنەر:Saman1378|Saman1378]] || ١١٨ || ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Saman1378|٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣]] || |- | ٧٠ || [[بەکارھێنەر:RasberryPedia|RasberryPedia]] || ٥٠٩ || ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/RasberryPedia|٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧١ || [[بەکارھێنەر:Shoreshjina|Shoreshjina]] || ١٢٩ || ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shoreshjina|١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٢ || [[بەکارھێنەر:Yad nursi|Yad nursi]] || ١١٤ || ١٧ی تەممووزی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Yad nursi|١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٣ || [[بەکارھێنەر:Mhab Zdan1|Mhab Zdan1]] || ٢٥٦ || ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mhab Zdan1|٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٤ || [[بەکارھێنەر:Baaqo92|Baaqo92]] || ١٢٨ || ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Baaqo92|١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٥ || [[بەکارھێنەر:Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ || ١٨ی ئابی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahrir|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٦ || [[بەکارھێنەر:Roj im|Roj im]] || ٣٦٥ || ٨ی نیسانی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Roj im|٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٧ || [[بەکارھێنەر:Daniiiar|Daniiiar]] || ١٩٠ || ٦ی نیسانی ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Daniiiar|١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٨ || [[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] || ١٦٣ || ١٧ی ئابی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ruwaym|١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || |- | ٧٩ || [[بەکارھێنەر:Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٣٣٥ || ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rauf t jabar|١١ی ئابی ٢٠٢٢]] || |- | ٨٠ || [[بەکارھێنەر:Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ || ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ibrahim N. Qader|٥ی ئابی ٢٠٢٢]] || |- | ٨١ || [[بەکارھێنەر:Regaazad|Regaazad]] || ١٣٩ || ٧ی ئایاری ٢٠٢٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Regaazad|٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢]] || |- | ٨٢ || [[بەکارھێنەر:Vanished user 18426782427|Vanished user 18426782427]] || ٢٩٥ || ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Vanished user 18426782427|١٤ی ئایاری ٢٠٢٢]] || |- | ٨٣ || [[بەکارھێنەر:Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ || ٦ی شوباتی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Khabat4545|١٦ی ئازاری ٢٠٢٢]] || |- | ٨٤ || [[بەکارھێنەر:Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ || ١٦ی ئازاری ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Diyar se|١١ی شوباتی ٢٠٢٢]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٨٥ || [[بەکارھێنەر:Jutyaar|Jutyaar]] || ٤٧٩ || ٧ی شوباتی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Jutyaar|٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢]] || |- | ٨٦ || [[بەکارھێنەر:عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ١٥٧ || ١٨ی ئازاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١]] || autopatrolled |- | ٨٧ || [[بەکارھێنەر:Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ || ٢٢ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Cwtiyar|٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١]] || |- | ٨٨ || [[بەکارھێنەر:Maniu13|Maniu13]] || ٣١١ || ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maniu13|٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١]] || |- | ٨٩ || [[بەکارھێنەر:Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٣٢٢ || ١٧ی نیسانی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Houshang tabrizi|٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١]] || autopatrolled |- | ٩٠ || [[بەکارھێنەر:Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ || ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hastyar Abdullah|٩ی ئایاری ٢٠٢١]] || autopatrolled,uploader |- | ٩١ || [[بەکارھێنەر:Halsho98|Halsho98]] || ١٣٨ || ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Halsho98|٣٠ی ئازاری ٢٠٢١]] || |- | ٩٢ || [[بەکارھێنەر:Hevar333|Hevar333]] || ٣٢٢ || ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hevar333|٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١]] || |- | ٩٣ || [[بەکارھێنەر:Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٤٠٦ || ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Karwandoorandish|١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١]] || |- | ٩٤ || [[بەکارھێنەر:Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ || ٧ی ئابی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rasan emprator page|٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٥ || [[بەکارھێنەر:بنار|بنار]] || ٣٣٧ || ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/بنار|١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠]] || autopatrolled,uploader |- | ٩٦ || [[بەکارھێنەر:Dilo2121|Dilo2121]] || ٢٢٢ || ١٨ی شوباتی ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dilo2121|٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٧ || [[بەکارھێنەر:Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ || ٢٥ی شوباتی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Gyan333|٢٩ی ئابی ٢٠٢٠]] || |- | ٩٨ || [[بەکارھێنەر:Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ || ٣٠ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Broosk|٩ی ئابی ٢٠٢٠]] || autopatrolled,rollbacker,uploader |- | ٩٩ || [[بەکارھێنەر:D.daniel42|D.daniel42]] || ١٥٠ || ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/D.daniel42|٤ی ئابی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٠ || [[بەکارھێنەر:Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ || ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Baneh k|٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠١ || [[بەکارھێنەر:Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ || ١ی ئەیلوولی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Qezwan|٦ی تەممووزی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٢ || [[بەکارھێنەر:محەمەد دانشگەر|محەمەد دانشگەر]] || ١٣٢ || ٤ی تەممووزی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/محەمەد دانشگەر|٥ی تەممووزی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٣ || [[بەکارھێنەر:دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ || ٢١ی تەممووزی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/دیاکۆ|١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٤ || [[بەکارھێنەر:Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ || ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hîwa Seqiz|٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١٠٥ || [[بەکارھێنەر:Rabar ajax|Rabar ajax]] || ١٢٣ || ٣ی ئایاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rabar ajax|١٨ی ئایاری ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٦ || [[بەکارھێنەر:Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ || ١٤ی تەممووزی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ali Sardar 06|١٧ی نیسانی ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١٠٧ || [[بەکارھێنەر:Wshkanaw|Wshkanaw]] || ١٠٨ || ٢ی ئازاری ٢٠٢٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Wshkanaw|٨ی نیسانی ٢٠٢٠]] || |- | ١٠٨ || [[بەکارھێنەر:Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١٣٩ || ٣ی شوباتی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Abdullah Arfa|٣١ی ئازاری ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١٠٩ || [[بەکارھێنەر:Milan Alimohammadi|Milan Alimohammadi]] || ١٦٠ || ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Milan Alimohammadi|٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠]] || |- | ١١٠ || [[بەکارھێنەر:Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ || ٢٣ی ئازاری ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Eyubm|٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠]] || autopatrolled |- | ١١١ || [[بەکارھێنەر:Zanear alves|Zanear alves]] || ٢٣٠ || ٦ی ئازاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zanear alves|١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠]] || |- | ١١٢ || [[بەکارھێنەر:Muhammad ND|Muhammad ND]] || ١١٥ || ١٢ی تەممووزی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammad ND|٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠]] || |- | ١١٣ || [[بەکارھێنەر:Barez Dara|Barez Dara]] || ١٢٤ || ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Barez Dara|٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩]] || |- | ١١٤ || [[بەکارھێنەر:Hershedm96|Hershedm96]] || ١١٩ || ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hershedm96|١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩]] || autopatrolled |- | ١١٥ || [[بەکارھێنەر:Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ || ١١ی تەممووزی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Barrazinji|٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩]] || |- | ١١٦ || [[بەکارھێنەر:Kován|Kován]] || ١٣٧٦ || ٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kován|٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩]] || autopatrolled,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ١١٧ || [[بەکارھێنەر:Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ || ٢٩ی نیسانی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Aminijian|٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩]] || autopatrolled,suppressredirect |- | ١١٨ || [[بەکارھێنەر:Muhammafb|Muhammafb]] || ١٩٠ || ١٩ی شوباتی ٢٠١٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammafb|١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩]] || |- | ١١٩ || [[بەکارھێنەر:Roj2006|Roj2006]] || ٢٧٥ || ١ی ئەیلوولی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Roj2006|٢٥ی ئایاری ٢٠١٩]] || |- | ١٢٠ || [[بەکارھێنەر:Zhiyar Sp|Zhiyar Sp]] || ٢٤٥ || ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zhiyar Sp|٢١ی ئازاری ٢٠١٩]] || uploader |- | ١٢١ || [[بەکارھێنەر:Mhamad rzgar|Mhamad rzgar]] || ١٥٥ || ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mhamad rzgar|١٤ی ئازاری ٢٠١٩]] || |- | ١٢٢ || [[بەکارھێنەر:Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ || ٢٣ی ئایاری ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaxstan|١٠ی ئازاری ٢٠١٩]] || autopatrolled |- | ١٢٣ || [[بەکارھێنەر:Kurdbuddha|Kurdbuddha]] || ١٧٤ || ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdbuddha|١٠ی شوباتی ٢٠١٩]] || |- | ١٢٤ || [[بەکارھێنەر:Redur Nerway|Redur Nerway]] || ١٩٧ || ٩ی شوباتی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Redur Nerway|١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩]] || |- | ١٢٥ || [[بەکارھێنەر:شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ || ٣٠ی ئابی ٢٠١٨ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/شنەی ئازادی|٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨]] || autopatrolled |- | ١٢٦ || [[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] || ١١٦ || ١٨ی شوباتی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ghybu|٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨]] || autopatrolled,rollbacker,suppressredirect,uploader |- | ١٢٧ || [[بەکارھێنەر:ماني|ماني]] || ٣١٢ || ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ماني|١٢ی تەممووزی ٢٠١٨]] || |- | ١٢٨ || [[بەکارھێنەر:میر فه رهاد|میر فه رهاد]] || ٢٩٤ || ١ی تەممووزی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/میر فه رهاد|١٨ی نیسانی ٢٠١٨]] || |- | ١٢٩ || [[بەکارھێنەر:Sherwan bajallan|Sherwan bajallan]] || ٣٠٩ || ٩ی نیسانی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Sherwan bajallan|٢٥ی شوباتی ٢٠١٨]] || |- | ١٣٠ || [[بەکارھێنەر:AsosShafeek|AsosShafeek]] || ٢٦٣ || ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AsosShafeek|١٢ی شوباتی ٢٠١٨]] || |- | ١٣١ || [[بەکارھێنەر:Mudric|Mudric]] || ١٥٠ || ٧ی ئابی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Mudric|٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٢ || [[بەکارھێنەر:Bawar ss|Bawar ss]] || ١٦٧ || ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bawar ss|٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٣ || [[بەکارھێنەر:Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ || ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Twana.ismail|٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٤ || [[بەکارھێنەر:Muhammad Othman Maaruf|Muhammad Othman Maaruf]] || ١٦٨ || ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Muhammad Othman Maaruf|٢٤ی شوباتی ٢٠١٧]] || |- | ١٣٥ || [[بەکارھێنەر:Saad sazani|Saad sazani]] || ٢٧١ || ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Saad sazani|٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦]] || |- | ١٣٦ || [[بەکارھێنەر:Delan.jaff|Delan.jaff]] || ٤٤٣ || ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Delan.jaff|١٤ی ئابی ٢٠١٦]] || |- | ١٣٧ || [[بەکارھێنەر:Hamatatlises17|Hamatatlises17]] || ١٢٧ || ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hamatatlises17|١٠ی ئایاری ٢٠١٦]] || |- | ١٣٨ || [[بەکارھێنەر:Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ || ١ی نیسانی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Rannda|٢٥ی ئازاری ٢٠١٦]] || |- | ١٣٩ || [[بەکارھێنەر:Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ || ١٩ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ara Qadir|١٥ی ئابی ٢٠١٥]] || |- | ١٤٠ || [[بەکارھێنەر:محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ٢٠٨ || ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/محمد فاتح حامد|١٠ی شوباتی ٢٠١٥]] || |- | ١٤١ || [[بەکارھێنەر:Zartoshtkurd|Zartoshtkurd]] || ١٤٣ || ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zartoshtkurd|١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٢ || [[بەکارھێنەر:Zimnako|Zimnako]] || ١٤٢ || ٢٧ی شوباتی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Zimnako|٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٣ || [[بەکارھێنەر:Ku&Kurdistan|Ku&Kurdistan]] || ٣٠١ || ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ku&Kurdistan|١٩ی ئابی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٤ || [[بەکارھێنەر:Soran kawani|Soran kawani]] || ١١١ || ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Soran kawani|١٢ی ئابی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٥ || [[بەکارھێنەر:Jarah Design|Jarah Design]] || ٤٩١ || ٤ی ئازاری ٢٠١٤ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Jarah Design|١١ی نیسانی ٢٠١٤]] || |- | ١٤٦ || [[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ || ١٤ی ئابی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ferxwaz|٦ی نیسانی ٢٠١٤]] || autopatrolled |- | ١٤٧ || [[بەکارھێنەر:Kaywan shirzad|Kaywan shirzad]] || ١٣٢ || ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kaywan shirzad|١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣]] || |- | ١٤٨ || [[بەکارھێنەر:Eroe|Eroe]] || ١٣٨ || ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Eroe|١٤ی ئابی ٢٠١٣]] || |- | ١٤٩ || [[بەکارھێنەر:Umedm43|Umedm43]] || ١٤٨ || ٢٦ی ئایاری ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Umedm43|٩ی ئازاری ٢٠١٣]] || |- | ١٥٠ || [[بەکارھێنەر:Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ || ١٥ی شوباتی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Merkhas|٢٣ی شوباتی ٢٠١٣]] || |- | ١٥١ || [[بەکارھێنەر:پێشین|پێشین]] || ١١٧ || ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/پێشین|١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣]] || |- | ١٥٢ || [[بەکارھێنەر:Hevarhendren|Hevarhendren]] || ١٢١ || ١٤ی تەممووزی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Hevarhendren|١٣ی ئابی ٢٠١٢]] || |- | ١٥٣ || [[بەکارھێنەر:Kwrakurd|Kwrakurd]] || ١١٤ || ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kwrakurd|١ی ئابی ٢٠١٢]] || |- | ١٥٤ || [[بەکارھێنەر:Faridfakhri|Faridfakhri]] || ٢١١ || ١٦ی ئایاری ٢٠١٢ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Faridfakhri|٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٢]] || |- | ١٥٥ || [[بەکارھێنەر:Kurdish EAgle|Kurdish EAgle]] || ١١٠ || ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdish EAgle|٤ی ئایاری ٢٠١٢]] || |- | ١٥٦ || [[بەکارھێنەر:Barham|Barham]] || ٢٤٨١ || ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Barham|٢٤ی ئازاری ٢٠١٢]] || |- | ١٥٧ || [[بەکارھێنەر:Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٥٤٤ || ١٨ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Cyrus abdi~ckbwiki|١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١]] || |- | ١٥٨ || [[بەکارھێنەر:سوران كفرى|سوران كفرى]] || ١٢١ || ١٥ی تەممووزی ٢٠١٠ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/سوران كفرى|١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١]] || |- | ١٥٩ || [[بەکارھێنەر:Bahoz|Bahoz]] || ١١٨ || ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Bahoz|٤ی ئەیلوولی ٢٠١١]] || |- | ١٦٠ || [[بەکارھێنەر:Ahmed-shaqlawa|Ahmed-shaqlawa]] || ١٧٩ || ٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ahmed-shaqlawa|١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠]] || |- | ١٦١ || [[بەکارھێنەر:Ferhad y|Ferhad y]] || ١٧٢ || ١٣ی ئابی ٢٠٠٩ || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ferhad y|٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩]] || |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 6mf0yferlf378l5pysi2p9xm68j07hj ڤێرۆنیکا ڕۆت 0 244644 1695568 1532924 2026-10-27T10:33:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695568 wikitext text/x-wiki {{short description|نووسەرێکی ئەمریکی (لەدایکبووی ١٩٨٨)}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer | name = ڤێرۆنیکا ڕۆت | image = Veronica Roth March 18, 2014 (cropped).jpg | alt = | caption = ڤێرۆنیکا لە ٢٠١٤ | birth_name = ڤێرۆنیکا ئان ڕۆت<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://ic.galegroup.com/ic/suic/ReferenDetailsPage/ReferenceDetailsWindow?failOverType=&query=&prodId=SUIC&windowstate=normal&contentModules=&display-query=&mode=view&displayGroupName=Reference&limiter=&currPage=&disableHighlighting=false&displayGroups=&sortBy=&search_within_results=&p=SUIC&action=e&catId=&activityType=&scanId=&documentId=GALE%7CK1618006084&source=Bookmark&u=tel_s_tsla&jsid=f46660773de6660e68d08def93c1650d |سەردێڕ=Veronica Roth |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤|journal=Newsmakers |بەرگ=٢|بڵاوکەرەوە=Gale Student Resources in Context |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> | birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٨|٠٨|١٩}} | birth_place = [[نیویۆرک]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان | occupation = [[ڕۆماننووس]]، کورتەچیرۆکنووس | nationality = ئەمریکی | alma_mater = [[زانکۆی نۆرت وێسترن]] (٢٠١٠) | period = ٢٠١١–ئێستا | genre = [[وێژەی تازەلاوان|تازەلاوان]]، فەنتازیای دیستۆپی، سەرکێشی | movement = | notableworks = سیانەی ''Divergent'' | spouse = {{ھاوسەرگیری|نێڵسن فیچ|٢٠١١}} | signature = Veronica Roth Signature.png | website = {{URL|http://www.veronicarothbooks.com}} | imagesize = }} '''ڤێرۆنیکا ئان ڕۆت''' ({{بە ئینگلیزی|Veronica Anne Roth}} لەدایکبووی ١٩ی ئابی ١٩٨٨) [[ڕۆماننووس]] و کورتەچیرۆکنووسێکی ئەمریکییە. == ژیانی سەرەتایی == ڤێرۆنیکا ڕۆت لە ١٩ی ئابی ١٩٨٨، لە [[نیویۆرک]] لە دایک بووە، بەڵام لە [[بارینگتن، ئیلینۆی]] گەورە بووە. دایکی، باربرا ڕۆس، [[وێنەکێشی|وێنەکێشە]] و لە بارینگتن نیشتەجێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Luby|یەکەم=Liz|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=248. 365BarringtonTV Interviews DIVERGENT Author Veronica Roth|ناونیشان=https://365barrington.com/2013/10/06/248-veronica-roth-divergent-trilogy-interview/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=365Barrington|زمان=en-US}}</ref> کاتێک کە پێنج ساڵان بوو، دایک و باوکی لێک جیا بوونەتەوە. خوشک و براکەی لە ناوچەی [[شیکاگۆ]] دەژین. ڤێرۆنیکا بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی و پۆڵەندییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.divergentfans.com/profiles/blogs/let-s-recap-the-hour-long-chat-with-veronica-roth-shall-we-insurg |سەردێڕ=Missed the Twitter Chat? Not to Worry~Full Transcript of Veronica Roth's Q & A Session [5/1] #InsurgentDay |نووسەر=First Jumper |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Divergent Fans (unofficial fan site) |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140315011620/http://www.divergentfans.com/profiles/blogs/let-s-recap-the-hour-long-chat-with-veronica-roth-shall-we-insurg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Roth’s child: Divergent author talks|ناونیشان=https://www.irishtimes.com/culture/film/roth-s-child-divergent-author-talks-1.1745951|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Irish Times|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Veronica Roth|ڤێرۆنیکا ڕۆت}} * {{وێبگەی فەرمی|https://veronicarothbooks.com/}} * {{OL author}} * {{IMDb name|id=nm4316121}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژە|خەیاڵی زانستی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی خەیاڵی زانستی و فەنتازی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] qomoxcxgkkpo7w20j25dukxtj75vyvo ژووری وتووێژ 0 244690 1695167 1549820 2026-10-26T16:34:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1695167 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Element Desktop 1.10.1 Linux Yaru (cropped).png }} '''ژووری گفتوگۆ''' یان '''ژووری وتووێژ''' ({{بە ئینگلیزی |Chat Room}}) پێی دەوترێت فەزای مەجازی کە مرۆڤەکان پەیوەندی لەگەڵ یەکتردا دەکەن. نەرمەکاڵای یاھوو مەسنجەر یەکێک بوو لە بەناوبانگترین نەرمەکاڵاکان بۆ گفتوگۆکردن لە ژوورەکانی گفتوگۆدا، کە لەلایەن [[یاھوو!|یاھووەوە]] دیزاین کرابوو. یاھوو لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ەوە ژوورەکانی گفتوگۆی داخستووە و ئیتر شتێکی لەو جۆرە لە یاھوو مەسنجەردا نابینرێت. ژوورەکانی وتووێژکردن بە تێپەڕبوونی کات پێشکەوتووتر بوون و لەو ژوورە گفتوگۆیە بنەڕەتی و سادانەیەوە بۆ ژووری گفتوگۆی تایبەتمەندیتر گواسترایەوە. ژووری وتووێژەکان ڕێگەت پێدەدەن بەبێ ئەوەی پرسیار لە ژمارەی تەلەفۆن و ئیمەیڵەکەت بکەیت، بەبێ ئەوەی ناوی خۆت بخەیتە ناو چاتەکەوە، دەتوانیت بەبێ ئەوەی ناوت دەربکەیت لەگەڵ کەسانی سەرتاسەری جیھان چات بکەیت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|وڵاتەکان|کۆمەڵگا|چاند|تەکنۆلۆژیا|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی ئینتەرنێت]] ct8axmjrvrykij1lpryyg88dq49n145 کاتارا 0 244968 1695584 1555573 2026-10-27T10:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1695584 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی خەیاڵی |ناو=کاتارا |نەتەوە=[[ھۆزی ئاو|ھۆزی ئاوی باشوور]] [[پەڕگە:WaterTribeEmblem.png|18px]] |دروستکەر=[[مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ]]{{ھن}}[[برایان کۆنێتزکۆ]] |ھاوسەر=[[ئانگ]] |یەکەم=[[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا (وەرزی یەکەم)|وەرزی یەکەم]] |کۆتا=[[ئەفسانەی کۆرا]] |وێنە=پەڕگە:Katara.png|زنجیرە=[[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]]|جێندەر=مێ|خێزان=[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|ھاکۆدا]] (باوک){{ھن}}[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|کیا]] (دایک){{ھن}}[[سۆکا]] (برا)|data31=ئاو، سەھۆڵ، خوێن|lbl31=ملکەچپێکردنەکان|ڕەنگ=blue|مناڵەکان=[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ڕەوەندی ھەوا|بوومی]]{{ھن}}[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|کیا]]{{ھن}}[[تێنزن]]}} '''کاتارا''' یان '''کەتارا''' (Katara) کارەکتەری خەیاڵییە لە [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] ئەنیمەیشنیی کۆمپانیای [[نیکلۆدیۆن]]، [[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]]. ھەروەھا دەرکەوتنی ھەیە لە زنجیرەی ئەنیمەیشنی [[ئەفسانەی کۆرا]]. کارەکتەرەکە لەلایەن [[مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ]] و [[برایان کۆنێتزکۆ]]وە دروست کراوە. کاتارا کچی سەرۆک ھۆز ھاکۆدا و کیایە، خوشکی بچووکی [[سۆکا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=I'm a match to Katara from Avatar: The Last Airbender|ناونیشان=https://www.charactour.com/hub/characters/view/Katara.Avatar-The-Last-Airbender|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.charactour.com|زمان=en}}</ref> کاتارا تەمەنی ١٤ ساڵە و ملکەچپێکەری ئاوە لە [[ھۆزی ئاو#ھۆزی ئاوی باشوور|ھۆزی ئاوی باشوور]]، واتە توانای کۆنترۆڵکردنی ئاو و سەھۆڵی ھەیە بە شێوەیەکی بنچینەیی. لە سەرەتای چیرۆکەکەدا، ئەو تاکە کەسە کە توانای لەو جۆرەی ھەیە لەناو ھۆزەکەی خۆی، ھۆزی ئاوی باشوور،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Page|یەکەم=Chloe|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=24 Weird Details About Katara From Avatar: The Last Airbender|ناونیشان=https://www.thethings.com/avatar-last-airbender-details-katara/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=TheThings|زمان=en}}</ref> ئەو و برا گەورەکەی سۆکا، [[ئانگ]] دەدۆزنەوە کە لە شاخێکی سەھۆڵیندا چووەتە سووڕی مت بوونەوە، ئەوان ڕزگاری دەکەن و یاوەری دەکەن لە ھەوڵەکانیدا بۆ شکستپێھێنانی نەتەوەی ئاگر و پاشاکەی و ھێنانەدی ئاشتی بۆ جیھان و چوار نەتەوەکە. دواتر نازناوی مامۆستای ملکەچپێکردنی ئاو وەردەگرێت لە ھۆزی ئاوی باکوور.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Avatar, the last airbender: the art of the animated series {{!}} WorldCat.org|ناونیشان=https://search.worldcat.org/title/1154191221|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=search.worldcat.org|زمان=en}}</ref> کاتارا لە جیھانەکانی دیکەشدا دەرکەوتووە، وەکو کارتی بازرگانی و تیشێرت و جلوبەرگ، و [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییە ڤیدیۆیییەکان]] و [[کۆمیک]]ەکانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Avatar Trading Card Game|ناونیشان=http://entertainment.upperdeck.com/avatar/en/interface.aspx|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080302152900/http://entertainment.upperdeck.com/avatar/en/interface.aspx|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Voros|یەکەم=Eszter|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=New Avatar: The Last Airbender Video Game Announced|ناونیشان=https://gamerant.com/avatar-the-last-airbender-quest-for-balance-announcement/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Game Rant|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230817012135/https://gamerant.com/avatar-the-last-airbender-quest-for-balance-announcement/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کەسایەتی == کاتارا بە کەسایەتییەکی زیرەک و بەتوانا و میھرەبان و ئازا لە [[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا|زنجیرە ئەنیمەشنەکە]] دادەنرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=25 Facts About Katara (Avatar: The Last Airbender)|ناونیشان=https://facts.net/lifestyle/entertainment/25-facts-about-katara-avatar-the-last-airbender/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Facts.net|زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا ھەندێک جار توڕە. لە زۆر بارودۆخدا کاتارا وەک دایکێک بۆ پاڵەوانەکانی دیکە دەردەکەوێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Katara, The Water Mom|ناونیشان=https://thenewheroines.wordpress.com/2017/04/25/katara-the-water-slinging-badass/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The New Heroines|زمان=en}}</ref> بەتایبەتی بۆ برا گەورەکەی، سۆکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Water Siblings|ناونیشان=https://shipping.fandom.com/wiki/Water_Siblings|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Shipping Wiki|زمان=en}}</ref> == دەرکەوتنەکان بەپێی چیرۆک == === پەڕتووکی یەکەم === کاتارا یەکێکە لە ملکەچپێکەرانی ئاو لە ھۆزی ئاوی باشوور، ھەروەھا دواھەمین ملکەچپێکەرە لە ھۆزەکەیدا، لە تەمەنی ھەرزەکاریدا ناچارە بەرپرسیارێتی گەورە لە ئەستۆ بگرێت دوای لەدەستدانی دایکی بەھۆی سیاسەتەکانی نەتەوەی ئاگر. کاتارا پشتگیری لە ئەڤەتار [[ئانگ]] دەکات بۆ بەزاندنی پاشای ئاگر، و گەشتێک دەکەن بۆ شارەزابوونی ئانگ لە چوار توخمەکە. === پەڕتووکی دووەم === کاتارا زیاتر بەدوای شارەزاییدا دەگەڕێت لە ملکەچپێکردنی ئاودا، پەیوەندییەکی بەھێز لەگەڵ [[تۆف بیفۆنگ]] پەیدادەکات و پەیوەندییەکی سۆزداریش لەگەڵ ئەڤەتار ئانگدا دروستدەکات، دوای چەندین ڕووبەڕوو بوونەوە و ململانێ لەگەڵ شازادە [[ئازولا]] و تیمەکەی لە نەتەوەی ئاگر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ='The Legend of Korra' Season Finale: Creators Michael Dante DiMartino and Bryan Konietzko Answer Your Questions – Speakeasy – WSJ|ناونیشان=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2012/06/22/the-legend-of-korra-creators-answer-your-questions/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200129004220/https://blogs.wsj.com/speakeasy/2012/06/22/the-legend-of-korra-creators-answer-your-questions/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === پەڕتووکی سێیەم === کاتارا دەیەوێت تۆڵە لەو کەسە بکاتەوە کە پێشتر دایکی ڕفاندبوو لە ھۆزی ئاوی باشوور و بەدوایدا دەگەڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Steele|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Katara’s 10 Most Inspiring Quotes In Avatar: The Last Airbender|ناونیشان=https://screenrant.com/katara-inspiring-quotes-avatar-the-last-airbender/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ScreenRant|زمان=en}}</ref> پاشان کاتارا فێری ملکەچپێکردنێکی نوێ دەبێت لە کۆنتڕۆڵکردنی خوێنی لاشەی بەرامبەر و ڕۆڵی گەورەی دەبێت لە داگیرکردنی نەتەوەی ئاگر. == تواناکان == تواناکانی کاتارا بە درێژایی زنجیرەکە بە شێوەیەکی بەرچاو گەشە دەکات. لە سەرەتاوە کۆنترۆڵی کەمی بەسەر ملکەچپێکردنی ئاودا ھەیە، بەھۆی ڕاھێنانی زۆر و پەڕتووکی ڕێنمایی مامۆستاکانی ملکەچپێکردنی ئاو دەتوانێت زیاتر بەرەوپێشەوە بچێت لەو بوارەدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Leung|یەکەم=Hilary|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Avatar: Book Three: Fire Was More Katara's Season Than Book One: Water Was|ناونیشان=https://www.cbr.com/avatar-season-3-was-katara-season/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CBR|زمان=en}}</ref> لێھاتوویییەکەی باشتر دەبێت تاوەکو بە مامۆستا بانگ دەکرێت لەلایەن [[ئانگ]]ی قوتابییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grimes|یەکەم=Hannah|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Avatar: The Last Airbender: Katara's 10 Best Traits|ناونیشان=https://www.cbr.com/avatar-the-last-airbender-katara-best-good-traits/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CBR|زمان=en}}</ref> ھەروەھا لە زنجیرەی [[ئەفسانەی کۆرا]] ھەڵبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە مامۆستای ئەڤەتار کۆرا، و فێری ملکەچپێکردنی ئاو و چاکبوونەوەی ڕۆحی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=Manga + Comics: Avatar – TOKYOPOP|ناونیشان=http://www.tokyopop.com/product/1423|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110315002755/http://www.tokyopop.com/product/1423|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=scrumptiouslyzutara|سەردێڕ=Book 3: Fire (Part I) {{!}} Scrumptiously Zutara|ناونیشان=https://scrumptiouslyzutara.tumblr.com/book3firepart1|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Book 3: Fire (Part I) In which Zuko redeems himself to everyone except Katara. In the third season, Zuko returns home to the Fire Nation. Azula tells their father, Fire Lord Ozai, that Zuko killed the...}}</ref> == درەختی خێزان == {{Water Tribe–Air Nomad family tree}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ئەنیمەیشن|ژن|دەیەی ٢٠٠٠|تەلەڤیزیۆن}} {{جیھانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:کارەکتەری منداڵان لە کۆمیکەکاندا]] [[پۆل:کارەکتەری منداڵ لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:سووپەرھیرۆ منداڵەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاویان ھەیە]] [[پۆل:خانمە ھونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] h6kb9566yirizjh6byu2m3gh4qhyv75 ڤیکتۆریا مۆرۆلێس 0 244974 1695521 1532860 2026-10-27T07:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695521 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ‏{{Infobox person|name=ڤیکتۆریا مۆرۆلێس|image=Victoria Moroles on Dulce Osuna.jpg|alt=|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{birth date and age|1996|9|4}}<ref name="twitter"/>|birth_place=کرۆپۆس کریست، تەکساس، ئەمریکا.<ref name="Latina">{{بیرخستنەوەی وێب| نووسەر=Trivino, Jesus | ناونیشان=http://www.latina.com/entertainment/tv/victoria-moroles-teen-wolf-exclusive-interview | سەردێڕ=Exclusive: Victoria Moroles Talks 'Teen Wolf' & Her Grandpa's Immigrant Story |ئیش=[[Latina (magazine)|Latina]] | ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٦| ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠١٦| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٦ | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160315113340/http://latina.com/entertainment/tv/victoria-moroles-teen-wolf-exclusive-interview | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|nationality=<!-- only if different from birth place -->|other_names=|occupation={{hlist|ئەکتەر|سەماکار}}|years_active=چالاکە لە ٢٠٠٩ }} '''ڤیکتۆریا مۆرۆلێس''' ({{بە ئینگلیزی|Victoria Moroles}}؛ لەدایکبووی ٤ی ئەیلوولی ١٩٩٦<ref name="twitter">{{بیرخستنەوەی تویت|دوایین=Moroles|یەکەم=Victoria|بەستەری نووسەر=Victoria Moroles|بەکارھێنەر=victoriamoroles|ژمارە=٧٧٣٢٢٧٦٨٩٥٦٦٠٨٩٢١٧|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=To clarify, Sep. 4th is my accurate birthday 😬|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>)، خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. لە بەرنامەی لیڤ و مادی کەناڵی دیزنی ڕۆڵی ئەندی گێڕاوە. ھەروەھا ڕۆڵی ھایدن ڕۆمیرۆی لە بەرنامەی گورگە گەنجەکان لە کەناڵی ئێم تی ڤی بینیوە لە وەرزی ٥ و شەشەم (٢٠١٥–٢٠١٧).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Victoria Moroles on the Two Sides of High School Life in 'Teen Wolf' and 'Liv and Maddie'|ناونیشان=http://m.zimbio.com/A+to+Zim/articles/bB9ukRohPAI/Victoria+Moroles+Two+Sides+High+School+Life}}</ref> ھەروەھا ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی کۆمیدی ھولو پلان بی بینیوە کە لە دەرھێنانی ناتالی مۆرالێس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Natalie Morales-Directed Hulu Comedy 'Plan B' Finds Leads {{!}} Hollywood Reporter|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/natalie-morales-directed-hulu-comedy-plan-b-finds-leads|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.hollywoodreporter.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ='Plan B' movie continues filming in CNY, takes over bowling alley|ناونیشان=https://www.syracuse.com/entertainment/2020/10/plan-b-movie-continues-filming-in-cny-takes-over-skaneateles-bowling-alley.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=syracuse|زمان=en}}</ref> == ژیاننامە == مۆرۆلێس لە شاری کۆرپوس کریستی ویلایەتی تەکساس لەدایکبووە. لە ساڵانی خوێندنی ناوەندیدا تەکساسی بەجێھێشت بۆ ئەوەی لە لۆس ئەنجلۆس بەدوای خەونەکانیدا بگەڕێت. لە ساڵی ٢٠١٤ مۆرۆلیس وەک پیا لە فیلمی ئۆرجیناڵ مۆڤی کلاود ٩ی کەناڵی دیزنی دەرکەوت کە [[دۆڤ کامیرۆن]] و لۆک بێنوارد ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا و لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٤ بۆ یەکەمجار نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kirsh, Hayley|سەردێڕ=First look: Disney Channel Original Movie CLOUD 9|ناونیشان=http://www.themagazine.ca/2013/12/05/first-look-disney-channel-original-movie-cloud-9/|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=The Magazine|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140203100039/http://www.themagazine.ca/2013/12/05/first-look-disney-channel-original-movie-cloud-9/#.Ut1g_NIo5dg|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨ مۆرۆلێس ڕۆڵی سەرەکی گێڕا وەک لە فیلمی ترسناکیی سەروو سروشتی بەناوی ھۆڵی تاریک لە دەرھێنانی ڕۆدریگۆ کۆرتیس، کە لەسەر بنەمای ڕۆمانی ساڵی ١٩٧٤ بە ھەمان ناو لەلایەن لۆیس دانکانەوە دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Film releases|ناونیشان=https://www.varietyinsight.com/print_featurefilm_releases.php|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ئیش=[[Variety Insight]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ مۆرۆلێس ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی کۆمیدی پلان بی لە تەمەنی گەیشتن بە تەمەندا بینی، شانبەشانی کوھو ڤێرما، لە دەرھێنانی ناتالی مۆرالێس، کە لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١ لەلایەن کۆمپانیای ھولوەوە بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=N'Duka|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Natalie Morales To Direct 'Plan B' Comedy For Hulu|ناونیشان=https://deadline.com/2020/09/natalie-morales-plan-b-movie-hulu-1234577940/|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣ مۆرۆلێس لە فیلمی ترسناکدا کۆڵتۆن تران ڕۆڵی سەرەکی بینی لە فیلمی کەوتنی بەفر، کە ڕۆڵی سەرەکی ئیم ی بینی کە لە ١٧ی ١ی ٢٠٢٣ نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oddo|یەکەم=Marco Vito|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ='Snow Falls' Review: Winter Cabin Fever Horror Flick Doesn't Run Hot Enough|ناونیشان=https://collider.com/snow-falls-review/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ مۆرۆلێس ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی کۆمیدی پلان بی لە تەمەنی گەیشتن بە تەمەندا بینی، شانبەشانی کوھو ڤێرما، لە دەرھێنانی ناتالی مۆرالێس، کە لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١ لەلایەن کۆمپانیای ھولوەوە بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=N'Duka|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Natalie Morales To Direct 'Plan B' Comedy For Hulu|ناونیشان=https://deadline.com/2020/09/natalie-morales-plan-b-movie-hulu-1234577940/|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|شانۆ|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] gwrr3fvy4y8yklfql2qb6dctek6cq7r کاترین مەکنامارا 0 245393 1695594 1593416 2026-10-27T10:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1695594 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=کاترین مەکنامارا|image=Katherine McNamara - November 2014 (cropped).jpg|caption=مەکنامارا لەساڵی ٢٠١٤|birth_date={{Birth date and age|1995|11|22}}|birth_place=میسۆری، ئەمریکا|alma_mater=زانکۆی درێکس|occupation=ئەکتەر|years_active=چالاکە لە ٢٠١٧}} '''کاترین مەکنامارا''' ({{بە ئینگلیزی|Katherine McNamara}}) (لەدایکبووی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر=Julie Miller|سەردێڕ=Meet the Breakout Bunch|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2016/09/meet-the-breakout-bunch|magazine=Vanity Fair|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Lambert|یەکەم=Brent|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Cover Story Kat McNamara|ناونیشان=https://issuu.com/outnext/docs/bello177|magazine=Bello Mag|شوێن=West Hollywood, California|بڵاوکەرەوە=BELLO Media Group|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>) ئەکتەری ئەمریکییە. == سەرەتای ژیانی == مەکنامارا لە شاری کانساس سیتی لە ویلایەتی میزۆری لەدایکبووە، تاکە منداڵی ئۆرسولا و ئیڤان مەکنامارا بووە، کە لە سوپای ئەمریکادا خزمەت دەکات.<ref name="kcur">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Steve Walker|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Lee's Summit Teen Reflects on Broadway Debut|ناونیشان=http://kcur.org/post/lees-summit-teen-reflects-broadway-debut#stream/0|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160204115011/http://kcur.org/post/lees-summit-teen-reflects-broadway-debut#stream/0|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[KCUR-FM]]}}</ref> لە لوتکەی لی لە ویلایەتی میزۆری گەورە بووە<ref name="Lee's Summit">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Robert Trussell|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Lee's Summit native Katherine McNamara's star is on the rise|ناونیشان=http://www.kansascity.com/news/local/article329756/Lee's-Summit-native-Katherine-McNamara's-star-is-on-the-rise.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170622183517/http://www.kansascity.com/news/local/article329756/Lee%E2%80%99s-Summit-native-Katherine-McNamara%E2%80%99s-star-is-on-the-rise.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=[[The Kansas City Star]]}}</ref> و لە ساڵی ٢٠١١ ڕووی لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Rob Owen|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Kansas City's Katherine McNamara takes the lead in new sci-fi TV series ''Shadowhunters''|ناونیشان=http://www.kansascity.com/entertainment/tv/article54143910.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170706215141/http://www.kansascity.com/entertainment/tv/article54143910.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٧|ئیش=[[The Kansas City Star]]}}</ref> لەکاتی گەورەبووندا، مەکنامارا خوێندکارێکی پێشکەوتوو بوو لە ھەندێک بابەتدا، لە ئەنجامدا بەشێکی خوێندنی لە ماڵەوە بوو؛ لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا بڕوانامەی خوێندنی ئامادەیی وەرگرتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Katherine McNamara|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Embrace your brains — ladies, don't be afraid to show your smarts|ناونیشان=http://hellogiggles.com/embrace-your-brains/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722214501/http://hellogiggles.com/embrace-your-brains/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[HelloGiggles]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا، مەکنامارا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کارگێڕی بازرگانی لە زانکۆی درێکسێل بەدەستھێناوە، بەشێکی زۆری کارەکانی کۆرسەکەی بە شێوەی ئۆنلاین تەواو کردووە. لە مانگی تەمموزی ٢٠١٧دا، ئاماژەی بەوەشکردووە، کە لە پرۆگرامی ئەدەبیاتی ماستەری ئۆنلاین لە زانکۆی جۆنز ھۆپکینز ناوی تۆمارکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Sari Cohen|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Hollywood Darling – Katherine McNamara|ناونیشان=https://inlovemag.com/hollywood-darling-katherine-mcnamara/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Inlovemag.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=4uTTmnct0sg|سەردێڕ=Katherine McNamara on Earning Her Masters and Talks Shadow Hunters Love Triangle|ئیش=[[KTLA 5]]|via=YouTube|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == فلیمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !تێبینی |- |٢٠٠٨ |''ماری زیرەک'' |ماری کارڤێر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beyond Puppy Love (2007)|ناونیشان=https://tubitv.com/movies/476655/beyond_puppy_love|via=tubitv.com}}</ref> |- |٢٠٠٩ |''سام ستیل و دەزگای بەدواداچوونی منداڵان'' |ئێما مارچ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Robot Check|ناونیشان=https://www.amazon.com/Jr-Detective-Agency-Luke-Perry/dp/B00V1NFG8G/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=amazon.com}}</ref> |- |٢٠١١ |''سام ستیل و کریستاڵ جام'' |ئێما مارچ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Robot Check|ناونیشان=https://www.amazon.com/Junior-Spy-Agency-Dee-Wallace/dp/B00LTMIGQS/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=Robot Check}}</ref> |- |٢٠١٦ |''بچکۆلەی ئازاد'' |تیفانی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Michael Ausiello|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Arrow Season 7: Shadowhunters' Katherine McNamara Joins Cast|ناونیشان=https://tvline.com/2018/09/21/katherine-mcnamara-arrow-season-7-cast-maya/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=TVLine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Katy Bergen|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Big Slick announces guest stars from ''SNL'', ''Scrubs'', ''Shadowhunters''|ناونیشان=https://www.kansascity.com/entertainment/article230434104.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=The Kansas City Star}}</ref> |- |٢٠١٦ |''بەشە سروشتییەکان'' |پاجی تۆمسن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Michael Rechtshaffen|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Christian drama ''Natural Selection'' is no subtle offering|ناونیشان=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-capsule-natural-selection-review-20160823-snap-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=Los Angeles Times}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''Natural Selection'': Film Review|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/review/natural-selection-923343|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- |٢٠١٦ |''ئەوە دەمانچەیە لە جانتاکەدا'' |ساندی کیلی |<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/article/2016/08/02/is-that-a-gun-in-your-pocket-trailer/|سەردێڕ=Men must choose between weapons and sex in ''Is That a Gun in Your Pocket?'' trailer|magazine=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190608121228/https://ew.com/article/2016/08/02/is-that-a-gun-in-your-pocket-trailer/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |٢٠١٨ |''مەیز ڕاکەر'' |سۆنیا |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Matt Webb Mitovich|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Arrow First Look: Katherine McNamara Gets Punchy as Street Fighter Maya|ناونیشان=https://tvline.com/2018/11/29/arrow-photo-katherine-mcnamara-maya-season-7-episode-8/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=TVLine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Matt Webb Mitovich|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Arrow First Look: Katherine McNamara Gets Punchy as Street Fighter Maya|ناونیشان=https://tvline.com/2018/11/29/arrow-photo-katherine-mcnamara-maya-season-7-episode-8/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=TVLine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Katherine McNamara's Dream Superpower Isn't One You Hear Very Often|ناونیشان=http://coveteur.com/2018/01/24/katherine-mcnamara-shadowhunters-maze-runner-actress/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=Coveteur}}</ref> |- |٢٠١٩ |''ئەمیستڵمەیت'' |ھانا |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Nick Venable|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Katherine McNamara Cast for ''Arrow'' Season 7|ناونیشان=https://www.cinemablend.com/television/2458122/shadowhunters-katherine-mcnamara-is-heading-to-arrow-season-7|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Cinema Blend}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Allie Gemmill|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Katherine McNamara's Teen Vogue Interview|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/shadowhunters-star-katherine-mcnamara-said-shes-changed-100-percent|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Teen Vogue}}</ref> |- |٢٠٢١ |''بڕوا'' |ئامی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Kat McNamara on The Stand, Making a Movie in Quarantine, Shadowhunters & Arrow|ناونیشان=https://www.elle.com/culture/movies-tv/a35216925/kat-mcnamara-the-stand-interview/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Elle.com}}</ref> |- |٢٠٢١ |''دەتدۆزینەوە'' |تسیلۆر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filming Gets Underway in Dublin on New Irish-American Romantic-Drama|ناونیشان=http://www.iftn.ie/broadcast/news/?act1=record&only=1&aid=73&rid=4292773&tpl=archnews&force=1|ئیش=The Irish Film & Television Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=This big American movie is looking for extras to shoot in Ireland this week|ناونیشان=https://www.her.ie/entertainment/big-american-movie-looking-extras-shoot-ireland-week-465183|وێبگە=Her.ie}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Films|ناونیشان=https://www.nooklaneentertainment.com/films|وێبگە=Nook Lane Entertainment|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211029172719/https://www.nooklaneentertainment.com/films|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |٢٠٢١ |''ترسناک'' |گێلاس |<ref name="untitled_horror">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/06/the-first-movie-created-entirely-during-quarantine|سەردێڕ=The Wild Story of the First Movie Made Entirely During Quarantine|نووسەر=Anthony Breznican|magazine=Vanity Fair|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref><ref name="UHM-Polygon">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hadadi|یەکەم=Roxana|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Untitled Horror Movie review: A horror-comedy that keeps things simple|ناونیشان=https://www.polygon.com/reviews/22535006/untitled-horror-movie-review|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Polygon}}</ref> |- |٢٠٢٢ |''شەکر'' |کلۆی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Katherine McNamara Lives the Influencer Life in New Trailer for Prime Video’s Sugar|ناونیشان=https://www.beautifulballad.org/2022/10/28/katherine-mcnamara-lives-the-influencer-life-in-new-trailer-for-prime-videos-sugar/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=Beautiful Ballad}}</ref> |- |٢٠٢٣ |''بەھەشتی گەمژە'' |تێری |<ref name="Charlie-Day1">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Anthony D'Alessandro|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Katherine McNamara Boards Charlie Day's ''El Tonto''; Brandon Wilson Joins Warner Bros.' ''Torrance''|ناونیشان=https://deadline.com/2018/11/ben-affleck-torrance-brandon-wilson-katherine-mcnamara-el-tonto-charlie-day-casting-films-1202499204/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref><ref name="Charlie-Day2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Anthony D'Alessandro|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Charlie Day's Directorial Debut 'Fool's Paradise' Acquired By Roadside Attractions, Grindstone & Lionsgate – Sundance|ناونیشان=https://deadline.com/2023/01/charlie-day-fools-paradise-el-tonto-roadside-attractions-lionsgate-grindstone-1235226314/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- |{{TableTBA}} |''سەرکێشی کەروێشک'' |پشیلە |<ref name="Bunny Bravo">{{cite press release|url=https://www.prdistribution.com/news/shadowhunters-katherine-mcnamara-cast-in-simka-entertainments-adventures-of-bunny-bravo-and-un-conejo-de-huevos/2110805|title=Shadowhunters Katherine McNamara Cast in Simka Entertainment's Adventures of Bunny Bravo and Un Conejo de Huevos|author=Nancy Fulton|date=August 20, 2021|publisher=Mychal Simk|via=PR Distribution|access-date=April 10, 2022|archive-date=١٩ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230819210038/https://www.prdistribution.com/news/shadowhunters-katherine-mcnamara-cast-in-simka-entertainments-adventures-of-bunny-bravo-and-un-conejo-de-huevos/2110805|url-status=dead|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230819210038/https://www.prdistribution.com/news/shadowhunters-katherine-mcnamara-cast-in-simka-entertainments-adventures-of-bunny-bravo-and-un-conejo-de-huevos/2110805}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Katherine McNamara}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی]] h2honpum0betd3e41qnu860rnwm2au2 ژمارەی ڕێنمایی مانگی دەستکرد 0 245486 1695119 1532312 2026-10-26T13:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1695119 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژمارەی کەتەلۆگی مانگی دەستکرد''' ( '''SATCAT''', هەروەها ناسراوە بە '''NORAD (بەرگری ئاسمانی ئەمریکای باکوور) ژمارەی کەتەلۆگ''', '''NORAD ID''', '''ژمارەی شتەکانی USSPACECOM''' یان بە سادەیی '''ژمارەی کەتەلۆگ''', لە نێوان جۆرە هاوشێوەکانیدا) ژمارەیەکی یەک لە دوای یەک نۆ ژمارەییە کە لەلایەن فەرماندەیی بۆشایی ئاسمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دیاری کراوە ( USSPACECOM) بە ڕێزبەندی هەڵدانی یان دۆزینەوە بۆ هەموو تەنە دەستکردەکانی ناو خولگەی [[زەوی]] و ئەوانەی لە خولگەی زەوی بەجێماوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kelso|یەکەم=T.S.|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=Frequently Asked Questions: Two-Line Element Set Format|ناونیشان=https://celestrak.org/columns/v04n03/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=Satellite Times}}</ref> یەکەم شت کە کەتەلۆگ کراوە، ژمارەی کەتەلۆگ ١، هەڵگری هەڵدانی سپۆتنیک 1١ە، لەگەڵ مانگی دەستکردی [[سپوتنیک-١|سپۆتنیک 1]] کە ژمارەی کەتەلۆگی ٢ی بۆ دانراوە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=SL-1 R/B Satellite details 1957-001A NORAD 1|ناونیشان=https://www.n2yo.com/satellite/?s=1|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref></meta> ئەو تەنانەی کە بۆ ماوەیەکی کورت شکست دەهێنن لە خولگە یان ئاسماندا، کەتەلۆگ ناکرێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Frequently Asked Questions|ناونیشان=https://www.space-track.org/documentation#/faq|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Space-Track.org|وتەگێڕانەوە=Q: What criteria are used to determine whether an orbiting object should receive a catalogue number and International Designation? A: We must be able to determine who it belongs to, what launch it correlates to, and the object must be able to be maintained (tracked well).}}</ref> کەمترین قەبارەی شتەکان لە کەتەلۆگەکەدا {{Convert|10|cm}} لە تیرەدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Frequently Asked Questions|ناونیشان=https://www.space-track.org/documentation#/faq|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Space-Track.org|وتەگێڕانەوە=10 centimeter diameter or "softball size" is the typical minimum size object that current sensors can track and [[18th Space Control Squadron|18 SPCS]] maintains in the catalog.}}</ref> {{ھەتا ڕێکەوتی|2023|10|21}} </link></link> ، لە کەتەلۆگەکەدا ٥٨،٠١٠ تەنی خستۆتە ڕوو، لەنێویاندا ١٦،٦٤٥ مانگی دەستکرد کە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە ڕەوانەی خولگە کراون کە ٨،٩٣٦یان هێشتا چالاک بوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kelso|یەکەم=T.S.|سەردێڕ=SATCAT Boxscore|ناونیشان=https://celestrak.org/satcat/boxscore.php|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=CelesTrak}}</ref> ٢٥ هەزار و ٧١٧ لەو شتانە بە باشی بەدواداچوونیان بۆ کراوە و دوو هەزار و ٥٥ شتیش لەدەستچوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kelso|یەکەم=T.S.|سەردێڕ=TLE History Statistics|ناونیشان=https://celestrak.org/NORAD/elements/history.php|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=CelesTrak}}</ref> جگە لەوەش USSPACECOM هەروەها بەدواداچوونی بۆ ١٦،٦٠٠ ئۆبجێکتی شیکار دەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Space-Track.org Space Scoreboard|ناونیشان=https://www.space-track.org|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Space-Track.org}}</ref> شتە شیکارەکان بە شێوەیەکی گۆڕاو بەدواداچوونیان بۆ دەکرێت و لە شلەی بەردەوامدان، بۆیە داتاکانی کەتەلۆگ و کۆمەڵە توخمەکانیان بڵاو ناکرێتەوە. {{ھەتا ڕێکەوتی|2023|09|12}} </link></link> [[دەزگای بۆشاییی ئەورووپی|ESA]] مەزەندەی کردووە کە نزیکەی ٣٦٥٠٠ پارچە پاشماوەی خولگەیی هەبووە کە ئەوەندە گەورەن کە USSPACECOM بتوانێت شوێنپێی بگرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Space debris by the numbers|ناونیشان=https://www.esa.int/Our_Activities/Space_Safety/Space_Debris/Space_debris_by_the_numbers|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[ESA]]}}</ref> ئەو شتانەی کە بە شێوەیەکی هەمیشەیی کەتەلۆگ کراون ژمارەیەک لە ١ تا ٦٩،٩٩٩ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Conjunction Summary Message Guide|ناونیشان=https://www.space-track.org/documents/CSM_Guide.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=space-track.org}}</ref> یان زیاتر لە ٩٩،٩٩٩ دیاری دەکرێن. پێشبینی دەکرێت کۆمپانیای (سپەیس-تراک) لە ساڵی ٢٠٢٠ دەست بە بڵاوکردنەوەی شتومەکی زیاتر لە ٩٩٩٩٩ بکات <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kelso|یەکەم=T.S.|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=A New Way to Obtain GP Data (aka TLEs)|ناونیشان=https://celestrak.org/NORAD/documentation/gp-data-formats.php|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=CelesTrak}}</ref> بە دەستپێکردنی ئەو پاشماوەی کە لەلایەن سپەیس فێنسەوە دۆزراونەتەوە. فەرماندەیی بۆشایی ئاسمان کەتەلۆگەکە لە ڕێگەی [https://space-track.org space-track.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117162059/https://www.space-track.org/ |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} ەوە هاوبەش دەکات، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=USSTRATCOM expands SSA data on Space-Track.org|ناونیشان=https://www.afspc.af.mil/News/Article-Display/Article/1658619/usstratcom-expands-ssa-data-on-space-trackorg/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Air Force Space Command]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231030130118/https://www.afspc.af.mil/News/Article-Display/Article/1658619/usstratcom-expands-ssa-data-on-space-trackorg/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە لەلایەن فەوجی بەرگری بۆشایی ئاسمانی ١٨ (١٨ SDS)ەوە پارێزگاری لێدەکرێت. == مێژوو == سەرەتا کەتەلۆگەکە لەلایەن کۆمپانیای نۆرادەوە پارێزگاری لێدەکرا، لە ساڵی ١٩٨٥ بەدواوە، کۆمپانیای USSPACECOM ئەرکی دۆزینەوە و بەدواداچوون و ناسینەوە و پاراستنی کەتەلۆگی هەموو ئەو تەنانەی کە مرۆڤ دروستی کردووە لە خولگەی زەویدا پێسپێردرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|سەردێڕ=Small Satellite Debris Catalog Maintenance Issues|ناونیشان=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19910011416.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=NASA}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٢دا کۆمپانیای USSPACECOM هەڵوەشایەوە و لەگەڵ فەرماندەیی ستراتیژی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] (USSTRATCOM) تێکەڵکرا. بەڵام کۆمپانیای USSPACECOM لە ساڵی ٢٠١٩ دامەزرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=US Policy and Capabilities on SSA|ناونیشان=https://swfound.org/media/206348/weeden-us-policy-and-capabilities-for-ssa.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Secure World Foundation|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191003221446/https://swfound.org/media/206348/weeden-us-policy-and-capabilities-for-ssa.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێش ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی کەتەلۆگەکە بە پێنج ژمارە سنووردار بوو بەهۆی سنووردارکردنی فۆرماتەکەی TLE . لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆمپانیای (Space-Track) دەستیکرد بە دابینکردنی داتا بە فۆرمات CCSDS OMM (Orbit Mean-Elements Message)، کە زۆرترین ژمارەی کەتەلۆگی زیادکرد بۆ ٩٩٩,٩٩٩,٩٩٩. == هەروەها تەماشای == * دەستنیشانکەری نێودەوڵەتی, کە بە ناسنامەی COSPAR ناسراوە * پاشماوەی بۆشایی ئاسمان * کۆمەڵە توخمە دوو هێڵییەکان (TLE) * تۆڕی چاودێری بۆشایی ئاسمانی ئەمریکا == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * کەتەلۆگەکە: [https://www.space-track.org/ Space-Track.org] * [https://celestrak.org/satcat/search.php کەتەلۆگی مانگی دەستکردی CelesTrak] (کۆپییەکی بەشەکی کەتەلۆگی Space-Track.org) {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:مانگە دەستکردەکان]] [[پۆل:ناسێنەرەکان]] p2rhcw03gj2ap4q63e8a1nd0cqrnm2n ڤاریک (کارەکتەر) 0 245611 1695336 1365872 2026-10-26T22:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1695336 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = ڤاریک | series = [[ئەفسانەی کۆرا]] | first = [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی دووەم)|وەرزی دووەم]] | creator = [[مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ]]{{ھن}}[[برایان کۆنێتزکۆ]] | designer = مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ، برایان کۆنتێزکۆ | occupation = [[پیشەسازی|پیشەساز]]، [[فیزیکزان]]، [[بازرگان]] | species = مرۆڤ | gender = نێر | nationality = [[ھۆزی ئاو#ھۆزی ئاوی باشوور|ھۆزی ئاوی باشوور]] [[پەڕگە:WaterTribeEmblem.png|18px]] | lbl21 = ملکەچپێکردنەکان | data21 = نییە |image=پەڕگە:Varrick looking smug.png|color=blue|spouse=[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#کۆماری یەکگرتووی نەتەوەکان|ژوو لی]]}} '''سێر ئیکنیک بلاکستۆن ڤاریک''' یان '''ڤاریک''' (Varrick) [[بازرگان]]، کەشتیوان، [[پیشەسازی|پیشەساز]] و سەرمایەدارێکی گەورەی نا ملکەچپێکەری جیھانی [[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا|ئەڤەتارە]] و لە [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] [[ئەفسانەی کۆرا]] دەرکەوتنی ھەبووە. ڤاریک لە ھۆزی ئاوی باشوور لەدایکبووە و پیشەسازی سەردەمی نوێی جیھانەکەی لە کۆمپانیاکەی خۆی پەرەپێداوە و ھەمیشە بەدوای ڕێگایەکدا دەگەڕێت بۆ فراوانکردنی بازرگانییەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Varrick|ناونیشان=https://hero.fandom.com/wiki/Varrick|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Heroes Wiki|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brei|یەکەم=Elizabeth|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Legend Of Korra: 10 Things You Didn't Know About Varrick|ناونیشان=https://www.cbr.com/legend-korra-varrick-facts-trivia/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CBR|زمان=en}}</ref> == پوختەی دەرکەوتنەکان == ڤاریک لە [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی دووەم)|وەرزی دووەمی]] [[ئەفسانەی کۆرا]] وەک کارەکتەرێکی کۆمیدی ناسێندرا کە نوێنەرایەتی مافەکانی ھۆزی ئاوی باشووری دەکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Legend Of Korra's Finale Again Proves It's One Of The Best Shows On TV|ناونیشان=https://gizmodo.com/legend-of-korras-finale-again-proves-its-one-of-the-bes-1673484265|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Gizmodo|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nicholson|یەکەم=Max|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Legend of Korra: Book Two Review|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2013/11/26/the-legend-of-korra-book-two-review|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=IGN|زمان=en}}</ref> ئەو پلانی شەڕی ناوخۆی نێوان ھۆزەکانی ئاوی باکوور و باشووری دانا، بەڵام ھەوڵەکانی بۆ ڕاکێشانی ھێزەکانی ''کۆماری یەکگرتوو'' بۆ ناو شەڕەکە و شکستی ھێنا، بووە ھۆی ئەوەی دەستگیر بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pahle|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=The Legend of Korra Newbie Recap S2E13 Finale|ناونیشان=https://www.themarysue.com/the-legend-of-korra-newbie-recap-season-two-finale/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Mary Sue|زمان=en}}</ref> ڤاریک توانی لە زیندان ھەڵبێت لەکاتی ھێرشی ئۆنالاک و ڤاتوو بۆ سەر ''شاری کۆمار'' لە کۆتایی وەرزی دووەمدا. لە [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی چوارەم)|وەرزی چوارەمدا]] ڤاریک پەیوەندی بە ھێزەکانی [[کوڤیرا]] دەکات، بۆ یەکخستنەوەی شانشینی زەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Legend of Korra: Night Of A Thousand Stars And Harmonic Convergence Recap|ناونیشان=https://comicbook.com/news/the-legend-of-korra-night-of-a-thousand-starsharmonic-convergence-recap/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Comicbook.com|زمان=en}}</ref> ڤاریک کە ئامادە نەبوو وزەی ڕۆحی بۆ چەکێکی [[ڕۆبۆت]]ی بۆ سوپا [[دیکتاتۆریەتی سەربازی|دیکتاتۆریەکەیی]] کوڤیرا دروست بکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=Varrick|ناونیشان=http://www.nick.com/shows/legend-of-korra/characters/varrick.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130902031256/http://www.nick.com/shows/legend-of-korra/characters/varrick.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Patches|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Legend of Korra Recap: Detective Mako Is on the Case|ناونیشان=https://www.vulture.com/2013/10/legend-of-korra-recap-season-2-episode-6.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Vulture|زمان=en}}</ref> بۆیە لە سوپاکەی کوڤیرا بە ھاوبەشی [[بۆڵین]] ڕایکرد و یارمەتی تیمی ئەڤەتاری دا بۆ ئەوەی ڕێگری لە داگیرکردنی شاری کۆمار بکات. دوای ئەوەی کوڤیرا شکستی ھێنا، ڤاریک و ژوو لی{{تێبینی|''ژوو لی'' بەردەست و ڕاوێژکاری ڤاریک بوو}} لە [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی چوارەم)|کۆتایی زنجیرەکەدا]] ھاوسەرگیری دەکەن.<ref>https://comicsalliance.com/the-legend-of-korra-enhanced-experience-app-reveals-new-characters-from-book-season-2/{{بەستەری مردوو|url=https://comicsalliance.com/the-legend-of-korra-enhanced-experience-app-reveals-new-characters-from-book-season-2/ |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pahle|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=The Legend of Korra Newbie Recap S3E05|ناونیشان=https://www.themarysue.com/the-legend-of-korra-newbie-recap-the-metal-clan/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Mary Sue|زمان=en}}</ref> == ھەڵسەنگاندن == ڤاریک پێشوازییەکی باشی لێکرا لەلایەن ڕەخنەگرانەوە، بە کارەکتەرێکی [[کارێزما]]یی نێو زنجیرەکە داندرا، یاخود سەرنجڕاکێشترین کارەکتەری نێو جیھانی ئەڤەتار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Varrick - Battlestar Wiki|ناونیشان=https://en.battlestarwikiclone.org/wiki/Varrick|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=en.battlestarwikiclone.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zimmerman|یەکەم=David|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Legend Of Korra: Varrick's 5 Greatest Strengths (& His 5 Worst Weaknesses)|ناونیشان=https://www.cbr.com/legend-of-korra-varrick-character-strengths-weaknesses/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CBR|زمان=en}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمەیشن|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|The legend of Korra}} {{جیھانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:ئەفسانەی کۆرا]] [[پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] 9kb4igwl5eh2wrjnpttodp0he84iypb کاترین ھۆوارد 0 245915 1695596 1407160 2026-10-27T10:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695596 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Anthony van Dyck - Catherine Howard, Lady d'Aubigny NTIV CHAH 1430461-001.jpg|وێنۆک|شاژن کاترین ھۆوارد شاژنی ئینگڵند لە ساڵی ١٥٤٠–١٥٤١]] '''کاترین ھۆوارد''' (بە ئینگلیزی Catherine Howard) لە دایک بووە لە (١٥٢٣ –١٥٤٢)، لە ساڵی ١٥٤٠ تا ١٥٤١شاژنی [[ئینگلتەرا]] بووە وەک ھاوسەری پێنجەمی شا [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|ھێنری ھەشتەم]]. کچی لۆرد ئێدمۆند ھاوارد و جۆیس کالپێپەر بووە کە ئامۆزای [[ئان بۆڵن|ئان بۆلینە]] (ھاوسەری دووەمی شا ھێنری ھەشتەم)، و خوشکەزای تۆماس ھاوارد بوو، تۆماس ھۆوارد گەورەی نۆرفۆلک بووە و تۆماس ھاوارد سیاسەتمەدارێکی دیار بوو لەلای شا ھێنری، ئەمەش ھەلی بۆ کاترین مدروستکرد ببێتە پێنجەم ھاوسەری پاشا ھێنری، [[ئانی کلیڤس]] ھاوسەری چوارەمی شا ھێنری بوو و شا ھێنری پاش تەنھا ١٩ لە جیابونەوە لە ئان کڵیڤس ھاوسەرگیری لەگەڵ کاترین ھۆوارد کرد. کاترین لە ٢٨ی تەممووزی ١٥٤٠ لە کۆشکی [[ئۆتلاندز]] لە شاری سووری ھاوسەرگیری لەگەڵ شا ھێنری کرد،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Catherine Howard|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catherine_Howard&oldid=1187077609|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> کە ئەو کات شا ھێنری تەمەنی ٤٩ ساڵ بوو، و ئان تەمەنی لە نێوان ١٥ بۆ ٢١ساڵی دابوو.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Catherine Howard|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catherine_Howard&oldid=1187077609|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[پەڕگە:Unknown woman formerly known as Catherine Howard.jpg|وێنۆک| {| class="wikitable" |+ !لەدایک بوون ١٥٢٣، لەندەن لە ئینگڵەند |- |مردن ١٥٤٢، تەمەنی ١٩ساڵ، لەندەن، ئینگڵەند |- |شێوازی مردن سەربرین، لە تاوەری ئینگڵەند |- |ھاوسەر شا ھێنری ھەشتەمی ئینگڵند |- |لە بنەماڵای ھۆوارد |- |[[پەڕگە:Catherine Howard Signature.svg|وێنۆک]]واژووکەی |} ]] == ھۆکاری مردنەکەی == کاترین لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٥٤١دا نازناوی شاژنی لێ سەندرایەوە و دوای سێ مانگ بە بیانووی خیانەت سەری بڕدرا. بەتاوانی ئەوەی کە گوایییە زینای لەگەڵ ئامۆزای دوورەکەی تۆماس کلپێپەر کردووە. پکاترین لە ساڵی ١٥٢٣ یان نزیکەی ساڵی ١٥٢٣ لە شاری لامبێس لەدایک بووە، ھەرچەندە مێژووی لەدایکبوونی ورد نییەو کەمێک نادیارە. == ھاوسەرەکانی شا ھێنری ھەشتەمی ئینگلەند == <gallery> پەڕگە:Portrait Anne of Cleves by Hans Holbein the Younger (Louvre).jpg|وێنۆک|[[ئان کڵیڤس]] (١٥٤٠) پەڕگە:British (English) School - Catherine of Aragon (1485–1536) - 1129157 - National Trust.jpg|وێنۆک|[[کاترین ئۆف ئاراگۆن]](١٥٠٩–١٥٣٣) پەڕگە:AnneBoleynHever.jpg|وێنۆک|دووەم ھاوسەری شا [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|ھێنری]] [[ئان بۆڵن]] (١٥٣٣–١٥٣٦) پەڕگە:Hans Holbein the Younger - Jane Seymour, Queen of England - Google Art Project.jpg|وێنۆک|[[جەین سیمۆر]](١٥٣٦–١٥٣٧) پەڕگە:HowardCatherine02.jpeg|وێنۆک|کاترین ھۆوارد (١٥٤٠–١٥٢) پەڕگە:Catherine Parr from NPG cropped.jpg|وێنۆک|[[کاثریین پار]] (١٥٤٣–١٥٤٦) </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Catherine Howard}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٥٢٠]] [[پۆل:مردووانی ١٥٤٢]] [[پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز]] ekkjvkdkeo5kiprdlxtcjemh2u467ut کاترین ئۆف ئارگۆن 0 245916 1695589 1532994 2026-10-27T10:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1695589 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:British (English) School - Catherine of Aragon (1485–1536) - 1129157 - National Trust.jpg|وێنۆک|شاژن کاترین ئۆف ئارگۆن ھاوسەری شا ھێنری ھەشتەمی ئینگڵاند لە ساڵی (١٥٠٩–١٥٣٦)]] '''کاترین ئەراگۆن''' (بە ئینگلیزی Catherine of Aragon) بە [[ئیسپانی]]: کاتالینا دەخوێنرێتەوە؛ ١٦ی کانوونی دووەمی (١٤٨٥ – ١٥٣٦) شاژنی ئینگلتەرابووە وە یەکەم ھاوسەری [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|شا ھێنری ھەشتەمە]] لە ١١ی حوزەیرانی ١٥٠٩ هاوسەرگیریان کرد وە لە ٢٣ی ئایاری١٥٣٣ هاوسەرگیرییەکە هەڵوەشاییەوە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Catherine of Aragon|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catherine_of_Aragon&oldid=1185731298|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. لە ئیسپانیا لەدایک بووە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Catherine of Aragon|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catherine_of_Aragon&oldid=1185731298|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Earenfight|یەکەم=Theresa|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Catherine of Aragon|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1515/9780271091938|doi=10.1515/9780271091938}}</ref>، شازادەی وێڵز بوو،وە هاوسەرگیری لەگەڵ برا گەورەکەی شا ھێنری کردووە بەناوی ئارسەر،بەڵام هاوسەرگیرییەکەیان ماوەیەکی کەمی خایەندوە. {{پۆلی کۆمنز|Catherine of Aragon}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا|سیاسەت|ژن|شانشینی یەکگرتوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٥]] [[پۆل:مردووانی ١٥٣٦]] [[پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئینگلستان]] 0c4e0prcygrzhpzokctzs1w0ji7yd8j ڕەنگەکانی پان ئەفریقیزم 0 246570 1695297 1694901 2026-10-26T20:18:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695297 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Flag_of_Ethiopia_(1975–1987).svg|وێنۆک| سێ ڕەنگی قاڵبیی ئاڵای [[ئیتیۆپیا]] کە ڕەنگەکانی لەلایەن چەندین گرووپی پان ئەفریقییەوە وەرگیراوە و دووبارە دروست کراوەتەوە.]] [[پەڕگە:Flag_of_the_UNIA.svg|وێنۆک| ئاڵای بەکارھێنراوی ئەفریقییەکان، کە بە [[ئاڵای پان ئەفریقاییزم]] ناسراوە]] '''ڕەنگی پان ئەفریقی''' (ناوی فەرمی: '''[[پان ئەفریقاییزم]]''') زاراوەیەکە کە ئاماژە بە دوو کۆمەڵە ڕەنگی جیاواز دەکات بۆ کۆمەڵگای [[ئەفریقا|ئەفریقییەکان]]: * [[سەوز]]، [[زەرد]] و [[سوور]]: لە ڕەنگەکانی ئاڵای ئیتیۆپیاوە ھاتوون، بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئایدیۆلۆژیای [[پان ئەفریقاییزم|پان ئەفریقی]] بەھۆی مێژووی وڵاتەکە، کە بەشێکە لە ئایدۆلۆژیاکە. ژمارەیەکی زۆر لە وڵاتانی ئەفریقا ڕەنگەکانیان بۆ ئاڵای نەتەوەیی خۆیان وەرگرتووە و بە ھەمان شێوە لەلایەن زۆرێک لە ڕێکخراوە پان ئەفریقییەکان و بزووتنەوەکان وەک ھێمایەک بەکاردەھێنرێن. * سوور، [[ڕەش]] و سەوز: کە بۆ یەکەمجار لەلایەن [[مارکوس گارڤەی]] لە ساڵی ١٩٢٠ ناسێندران، بۆ نوێنەرایەتی کردنیی پان ئەفریقایزم، و لەسەر [[ئاڵای پان ئەفریقاییزم|ئاڵای پان ئەفریقا]] نیشان دراون. ئەم ڕەنگانەش لەسەر ئاڵای نەتەوەیی وڵاتان جێگیرکراون و ھەندێک جار بۆ نوێنەرایەتیکردنی ناسیۆنالیزمی ڕەشپێستەکان بەکارھێنراون، نەک بۆ پان ئەفریقایزم.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Shelby|یەکەم=Tommie|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Two Conceptions of Black Nationalism|ناونیشان=https://semanticscholar.org/paper/5b6812911084a81bdf03a2cde065b97dfd10fbe0|journal=Political Theory|بەرگ=٣١|issue=5|پەڕەکان=٦٦٤–٦٩٢|doi=10.1177/0090591703252826|issn=0090-5917}}</ref> == بەکارھێنانی ڕەنگەکان == === ئاڵای وڵاتەکانی ئێستا بە ڕەنگی پان‒ئەفریقایزم === ئەم پێرستەی خوارەوە، ئەو وڵات و ناوچانە دیاری دەکات، کە یەکێک یان ھەردوو کۆمەڵە ڕەنگی پان ئەفریقایزم لە ئاڵای فەرمی خۆیاندا بەکاردەھێنن:<gallery> پەڕگە:Flag_of_Benin.svg| [[بێنین]] پەڕگە:Flag_of_Burkina_Faso.svg| [[بورکینا فاسۆ]] پەڕگە:Flag_of_Cameroon.svg| [[کامیروون]] پەڕگە:Flag_of_the_Central_African_Republic.svg| [[کۆماری ئەفریقای ناوەندی]] پەڕگە:Flag_of_Chad.svg| [[چاد]] پەڕگە:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg| [[کۆماری کۆنگۆ]] پەڕگە:Flag_of_Ghana.svg| [[گانا]] پەڕگە:Flag_of_Guinea.svg| [[گینێ]] پەڕگە:Flag_of_Guinea-Bissau.svg| [[گینێ بیساو]] پەڕگە:Flag_of_Mali.svg| [[مالی]] پەڕگە:Flag_of_Senegal.svg| [[سێنیگال]] پەڕگە:Flag_of_São_Tomé_and_Príncipe.svg| [[ساوتۆمێ]] پەڕگە:Flag of Togo (3-2).svg| [[تۆگۆ]] </gallery> === ئاڵای نانیشتیمانی === <gallery> پەڕگە:Flag_of_the_African_National_Congress.svg| ئاڵای کۆنگرێسی ئەفریقا پەڕگە:African_America_Flag.svg| ئاڵای [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان]] پەڕگە:MNLA_flag.svg| ئازاود پەڕگە:Flag of Darfur Liberation Front.svg| جوڵانەوەی سەربازی ئازادیی سوودان پەڕگە:Flag_of_the_Union_of_African_States_(1958-1961).svg| یەکێتی ویلایەتە یەکگرتووەکانیی ئەفریقا (١٩٥٨‒١٩٦١) پەڕگە:Flag_of_the_Union_of_African_States_(1961-1962).svg| یەکێتی ویلایەتە یەکگرتووەکانیی ئەفریقا (١٩٦١‒١٩٦٢) پەڕگە:Flag_of_the_Rwandan_Democratic_Movement.svg| ئینتەرھاموو </gallery> == ئاڵا پێشووەکان بە ڕەنگی پان‒ئەفریقایزم == <gallery> پەڕگە:Flag_of_Cape_Verde_(1975-1992).svg| کاپ ڤێرد (١٩٧٥‒١٩٩٢) پەڕگە:Flag_of_Malawi_(2010-2012).svg| مالاوی (٢٠١٠‒٢٠١٢) پەڕگە:Flag_of_Rwanda_(1962-2001).svg| ڕواندا (١٩٦١‒٢٠٠١) پەڕگە:Flag_of_South_Kasai.svg| باشووری کاسای (١٩٦١‒١٩٦٠) پەڕگە:Flag_of_Zaire_(1971–1997).svg| زائیر (١٩٧١‒١٩٩٧) پەڕگە:Flag_of_Tanganyika_(1961–1964).svg|alt=Flag of Tanganyika (1961–1964)|ئاڵای تانگانیکا (١٩٦١‒١٩٦٤) پەڕگە:Flag_of_Senegal_(1958–1959).svg|alt=Flag of Senegal (1958–1959)|ئاڵای سەنیگال (١٩٥٨‒١٩٥٩) </gallery> === ئاڵا نا پان‒ئەفریقییەکان بە ڕەنگی پان ئەفریقایزم === ھەرچەندە ئەم ئاڵایانەی خوارەوە ڕەنگێکی پان ئەفریقییان تێدایە، بەڵام بە فەرمی بۆ ھێمای [[پان ئەفریقاییزم|پان ئەفریقایی]] دیزاین نەکراون. ڕەنگە دیزاینەکان کاریگەری ڕەنگەکانی پان ئەفریقییان لەسەر بێت یاخود نەیبێت.<gallery> پەڕگە:Australian_Aboriginal_Flag.svg| ئابۆریگینۆی ئوسترالیا پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(2013–2021).svg| [[ئەفغانستان]] (٢٠٠٤‒٢٠٢١) پەڕگە:Flag_of_Angola.svg| [[ئەنگۆلا]] پەڕگە:Flag_of_Biafra.svg| بیافرا (١٩٦٧‒١٩٧٠) پەڕگە:Flag_of_Bolivia_(state).svg| [[بۆلیڤیا]] پەڕگە:Flag_of_Burma_1943.svg| [[میانمار]] (١٩٤٣‒١٩٤٥) پەڕگە:Flag_of_the_Comoros.svg| دوورگەکانی قەمەرە پەڕگە:Flag_of_Eritrea.svg| [[ئێریتریا]] پەڕگە:Flag_of_Ethiopia.svg| [[ئیتیۆپیا]] پەڕگە:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg| ئیمپراتۆرییەتیی ئیتیۆپیا پەڕگە:Flag_of_French_Guiana.svg| گوینیای فەڕەنسی (نافەرمی) پەڕگە:Flag_of_Grenada.svg| [[گرینادا]] پەڕگە:Flag_of_Guyana.svg| گویانا پەڕگە:Flag_of_Jamaica.svg| [[جامایکا]] پەڕگە:Flag_of_Kenya.svg| [[کینیا]] پەڕگە:Flag_of_Lithuania.svg| [[لیتوانیا]] پەڕگە:Flag_of_Libya.svg| [[لیبیا]] پەڕگە:Flag_of_Malawi.svg| [[مالاوی]] پەڕگە:Flag_of_Haiti_(1964-1986).svg| [[ھایتی]] (١٩٦٤‒١٩٨٦) پەڕگە:Flag_of_Martinique.svg| مارتینیک پەڕگە:Flag_of_Mauritania.svg| [[مۆریتانیا]] پەڕگە:Flag_of_Mauritius.svg| مۆریتیس پەڕگە:Flag_of_Mozambique.svg| [[مۆزامبیک]] پەڕگە:Flag_of_Myanmar.svg| [[میانمار]] پەڕگە:Flag_of_Namibia.svg| [[نامیبیا]] پەڕگە:Flag_of_Papua_New_Guinea.svg| [[پاپوا گینێی نوێ]] پەڕگە:Flag_of_Portugal.svg| [[پورتوگال]] پەڕگە:Flag_of_Saint_Kitts_and_Nevis.svg| سانت کیتس پەڕگە:Flag_of_South_Africa.svg| [[ئەفریقای باشوور]] پەڕگە:Flag_of_South_Sudan.svg| [[سوودانی باشوور]] پەڕگە:Flag_of_Tajikistan.svg| [[تاجیکستان]] پەڕگە:Flag_of_Uganda.svg| [[ئووگاندا]] پەڕگە:Flag_of_Vanuatu.svg| [[ڤانواتوو]] پەڕگە:Flag_of_Zambia.svg| [[زامبیا]] پەڕگە:Flag_of_Zimbabwe.svg| [[زیمبابوی]] </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[ئاڵای پان ئەفریقاییزم]] * [[ڕەنگی پان ئێرانیزم]] * [[ڕەنگی پان عەرەبیزم]] * [[ڕەنگی پان سلاڤیزم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئەفریقا}} {{ناسیۆنالیزم}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی ئەفریقی]] [[پۆل:ئەفریقا]] [[پۆل:ناسیۆنالیزم]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمەکان]] [[پۆل:ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:ئەمریکاکان]] [[پۆل:ئاڵاکان]] [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکان بەپێی نەتەوە]] a2vp0k1x7bab6avjfokuy5fwcbnwy9j ڤیمیۆ 0 246685 1695458 1585563 2026-10-27T04:38:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695458 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Vimeo Logo.svg }} '''ڤیمیۆ''' ({{بە ئینگلیزی |Vimeo}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://vimeo.com/79338405|سەردێڕ=How to pronounce Vimeo?|بڵاوکەرەوە=Vimeo |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> سەکۆیەکی ڤیدیۆییی سەرھێڵی بەناوبانگە کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات ڤیدیۆی کوالێتی بەرز باربکەن و ھاوبەشی بکەن و سەیری بکەن. ڤیمیۆ لە ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە و بە گرنگیدان بە ناوەڕۆکی [[ھونەر]]ی و داھێنەرانە ناسراوە، خۆی لە سەکۆکانی تری ھاوبەشکردنی ڤیدیۆ جیا دەکاتەوە بە جەختکردنەوە لەسەر کوالیتی بەسەر چەندایەتی و پەروەردەکردنی [[کۆمەڵگا]]یەکی سینەماکاران و ھونەرمەندان و دروستکەران.<ref name="fortune">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://fortune.com/2011/02/23/how-vimeo-became-hipster-youtube/ | سەردێڕ = How Vimeo became hipster YouTube | یەکەم = John Patrick | دوایین =Pullen | ڕێکەوت = ٢٣ی شوباتی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref> یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ڤیمیۆ پشتگیرییەکەیەتی بۆ ڤیدیۆی ڕوونی بەرز و فۆڕ کەی، ئەمەش وای کردووە ببێتە پلاتفۆرمی پەسەندکراو بۆ سینەماکاران و ڤیدیۆگرافەران و پیشەگەرەکانی دیکە کە دەیانەوێت کارەکانیان بە باشترین کوالیتی پیشان بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Paul R. |دوایین=La Monica |سەردێڕ=Google to buy YouTube for $1.65&nbsp;billion |ناونیشان=https://money.cnn.com/2006/10/09/technology/googleyoutube_deal/ |وێبگە=[[CNNMoney]] |بڵاوکەرەوە=[[CNN]] |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210305094811/https://money.cnn.com/2006/10/09/technology/googleyoutube_deal/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم جەختکردنەوە لەسەر باشی بینراو و تەکنیکی وای کردووە ڤیمیۆ ببێتە سەکۆیەکی سەرەکی بۆ نمایشکردنی کورتەفیلم، فیلمی بەڵگەنامەیی، ڤیدیۆکلیپ و ناوەڕۆکی دیکەی سەرنجڕاکێشی بینراو. جگە لە توانای ھۆستکردن و ھاوبەشکردنی ڤیدیۆ، ڤیمیۆ ئامرازەکانی دەستکاریکردن و خۆکارکردن و دابەشکردنی ڤیدیۆ پێشکەش دەکات.<ref name="wired collegehumor">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان= https://www.wired.com/story/collegehumor/ |سەردێڕ= CollegeHumor Helped Shape Online Comedy. What Went Wrong? |یەکەم= Kate |دوایین= Knibbs |ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠٢٠| magazine = [[Wired (magazine)|Wired]]}}</ref> ئەمەش تایبەتمەندییەکانی وەکو ڤیدیۆ پلەیەرەکانی خۆکارانە، ڕێکخستنەکانی پاراستنی نھێنی و توانای فرۆشتن یان بەکرێدانی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری لەخۆدەگرێت. ئەم ئامرازانە ڤیمیۆ دەکەنە بژاردەیەکی سەرنجڕاکێش بۆ بازرگانەکان، دروستکەرانی سەربەخۆ و ڕێکخراوەکان کە دەیانەوێت ناوەڕۆکی ڤیدیۆکانیان پارەدار بکەن یان بە شێوەیەکی پیشەیی پیشانی بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://www.adweek.com/brand-marketing/iac-buys-collegehumorcom-86081/ | سەردێڕ = IAC Buys CollegeHumor.com | یەکەم =Brian | دوایین = Morrissey | ڕێکەوت = ١٥ی ئابی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[Ad Week]]}}</ref><ref name="Lauria, Peter 2007">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lauria |یەکەم=Peter |ئیش=New York Post |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Video-Sharing Web Site Goes High-Def}}</ref> ھەروەھا ڤیمیۆ ڕێبازێکی کۆمەڵایەتی-ئاڕاستەکراو بۆ دۆزینەوەی ناوەڕۆک و کارلێککردن دابین دەکات. بەکارھێنەران دەتوانن ڤیدیۆکان ڵایک و لێدوان و ھاوبەشی بکەن، ھەروەھا فۆڵۆوی دروستکەرە دڵخوازەکانیان بکەن و بەشداری گرووپەکان بکەن بە پشتبەستن بە ئارەزووە ھاوبەشەکان. ئەم لایەنە کۆمەڵایەتییەی ڤیمیۆ پەرە بە بەشداریکردن و ھاوکاری لە نێوان بنکەی بەکارھێنەرانی دەدات. جگە لەوەش، ڤیمیۆ پێشکەشکردنەکانی فراوانتر کردووە بۆ ئەوەی ڤیمیۆ ئۆ تی تی (Over-The-Top) لەخۆبگرێت، کە پلاتفۆرمێکە کە ڕێگە بە دروستکەران دەدات خزمەتگوزارییەکانی ستریمینگی بەشداریکردنی خۆیان دەستپێبکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://observer.com/2009/09/boxee-nabs-iac-star-zach-klein/ | سەردێڕ = Boxee Nabs IAC Star Zach Klein | یەکەم = Gillian | دوایین =Reagan | ڕێکەوت = ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[The New York Observer]]}}</ref> ئەمەش ڕێگە بە دروستکەرانی ناوەڕۆک دەدات کە ڤیدیۆکانیان ڕاستەوخۆ بەسەر بینەرەکانیاندا دابەش بکەن و لە ڕێگەی بەشداریکردن یان کڕینی یەکجارەکییەوە کارەکانیان پارە بەدەستبھێنن. پابەندبوونی ڤیمیۆ بە کوالیتی و داھێنان و کۆمەڵگە وای کردووە کە ببێتە ھەڵبژاردەیەکی بەناوبانگ بۆ ھەردوو داھێنەران و بینەران کە بەھای ئەزموونێکی ڤیدیۆیی کۆڕاتکراو و سەرسووڕھێنەری بینراو دەدەن. لەکاتێکدا ڕەنگە ھەمان قەبارەی ھەندێک لە پلاتفۆرمە ڤیدیۆیییەکانی دیکە نەبێت، بەڵام گرنگیدانی ڤیمیۆ بە دەربڕینی ھونەری و ناوەڕۆکی پلە پیشەیی، شوێنێکی ناوازەی لە دیمەنی ڤیدیۆی ئۆنلایندا ھەڵکەندووە.<ref name="gamingban">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Blake |دوایین=Whitman |ناونیشان=http://www.vimeo.com/blog:140 |سەردێڕ=New upload rules |بڵاوکەرەوە=Vimeo Staff blog |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111231022740/http://vimeo.com/blog:140 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vimeo.com/guidelines |سەردێڕ=Community Guidelines |بڵاوکەرەوە=Vimeo |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vimeo}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ساڵی ٢٠٠٦ یەکگرتن و دەستکەوتن]] [[پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧]] [[پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون]] ef3cjhtu1modkvwiq5e8ak0gt40y9j9 ڤیتۆریۆ پۆپسۆ 0 246760 1695434 1561190 2026-10-27T04:34:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695434 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤیتۆریۆ پۆزۆ''' (لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٨٨٦ –مردن ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٨) [[یاریزانی تۆپی پێ|یاریزان]] و [[ڕاھێنەر (وەرزش)|ڕاھێنەر]] و [[ڕۆژنامەوان]]ی تۆپی پێی ئیتاڵی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vittorio Pozzo - Manager profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/vittorio-pozzo/profil/trainer/25469|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref> وەک یەکێک لە گەورەترین [[ڕاھێنەر (وەرزش)|ڕاھێنەرەکانی]] ھەموو سەردەمێک دادەنرێت،<ref name="greatest managers of all time">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jamie Rainbow|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Greatest manager of all time|ناونیشان=http://www.worldsoccer.com/features/the-greatest-manager-of-all-time-341473|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=World Soccer}}</ref> و تاکە ڕاھێنەرەکە دووجار لەسەر یەک نازناوی [[پێرستی ڕاهێنەرە براوەکانی جامی جیهانیی فیفا|جامی جیھانیی فیفا]] بردبێتەوە بۆ ھەڵبژاردەیەکی نیشتیمانی کە ئەویش ئیتاڵیا بوو،<ref name="Record e Curiosità">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Record e Curiosità|ناونیشان=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/nazionale/record.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=La Repubblica|زمان=it}}</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨]].<ref name="Old-Master">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vittorio Pozzo – 'Old Master' helped make Italian football|ناونیشان=https://www.fifa.com/news/y=2007/m=4/news=vittorio-pozzo-old-master-helped-make-italian-football-512633.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160320223054/http://www.fifa.com/news/y=2007/m=4/news=vittorio-pozzo-old-master-helped-make-italian-football-512633.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=FIFA}}</ref><ref name="net">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sportstar: Thursday, March 22, 2012|ناونیشان=http://www.hinduonnet.com/tss/tss2921/stories/20060527001002800.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110503184826/http://www.hinduonnet.com/tss/tss2921/stories/20060527001002800.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Hinduonnet.com}}</ref> ھەروەھا لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا مەدالیای زێری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٨ی بردەوە و بەمەش بووە تاکە ڕاھێنەر کە مەداڵیای زێری ئۆڵۆمپیاد و جامی جیھانی فیفای بەدەستھێنابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Macfarlane|یەکەم=Andy|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Vittorio Pozzo: The Master That Made Italian Soccer Great|ناونیشان=https://historyofsoccer.info/vittorio-pozzo|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Soccer|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231225194738/https://historyofsoccer.info/vittorio-pozzo|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=His World Cup record is little known - and now under threat|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/63873325|newspaper=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-GB}}</ref> == ڕێزلێنان == === ڕاھێنەر === ; ئیتاڵیا<ref name="Pozzo museum biography">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=MUSEO VITTORIO POZZO: BIOGRAFIA|ناونیشان=http://www.museovittoriopozzo.it/biografia.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=museovittoriopozzo.it|زمان=it}}</ref> * [[جامی جیھانیی فیفا]]: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]], [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] * جامی نێودەوڵەتی ئەورووپای ناوەڕاست: ١٩٢٧–٣٠، ١٩٣٣–٣٥ * تۆپی پێی ئۆڵۆمپیاد مەدالیای زێڕ: [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦|ساڵی ١٩٣٦]] === تاکەکەسی === * ھۆڵی ناوبانگەکانی تۆپی پێی ئیتاڵیا: 2011<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Hall of fame, 10 new entry: con Vialli e Mancini anche Facchetti e Ronaldo|trans-title=Hall of fame, 10 new entries: with Vialli and Mancini also Facchetti and Ronaldo|ناونیشان=http://www.gazzetta.it/Calcio/27-10-2015/hall-of-fame-vialli-mancini-facchetti-ronaldo-herrera-agnelli-tardelli-ferlaino-130676725232.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=La Gazzetta dello Sport|زمان=it}}</ref> * * گۆڤاری تۆپی پێی جیھانی سێزدەھەمین گەورەترین ڕاھێنەری ھەموو کاتەکان: 2013<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jamie Rainbow|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Greatest Manager of all time|ناونیشان=http://www.worldsoccer.com/features/the-greatest-manager-of-all-time-341473|بڵاوکەرەوە=World Soccer}}</ref><ref name="Greatest XI">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jamie Rainbow|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Greatest XI: how the panel voted|ناونیشان=http://www.worldsoccer.com/features/the-greatest-xi-how-the-panel-voted|بڵاوکەرەوە=World Soccer|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150101233404/http://www.worldsoccer.com/features/the-greatest-xi-how-the-panel-voted|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Vittorio Pozzo|ڤیتۆریۆ پۆپسۆ}} * [http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/cc/ita/pozzo.html ژیاننامەی ڤیتۆریۆ پۆپسۆ] Yahoo.com * [https://web.archive.org/web/20071219181926/http://www.fifa.com/classicfootball/coaches/coach=61560/quotes.html ڤیتۆریۆ پۆپسۆ – ئەوەی گوتیان] FIFA.com * [http://www.italia1910.com/allenatori-partite.asp?Pagina=3&idAllenatore=20&Competizione=0 ئاماری نێودەوڵەتی ڤیتۆریۆ پۆپسۆ لە Italia1910.com] {{In lang|it}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦]] acin9douj2xon2qhz2jgghh3ystm98a ڤیکتۆریا شازادەی سوید 0 246812 1695520 1407118 2026-10-27T07:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695520 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Crown Princess Victoria of Sweden 1 2013.jpg|وێنۆک|شازادە ڤیکتۆریا شازادەی جێنشینی تەختی پاشایەتی سوید ]] '''ڤیکتۆریا، شازادەی جێنشینی سوید'''، گەورەی ڤێستێرگۆتلاند (ناوی تەواوی ڤیکتۆریا ئینگرید ئەلیس دیسیرێ؛ لەدایکبووی ١٤ی تەمموزی ١٩٧٧) میراتگری تەختی [[سوێد|سویدە،]] وەک گەورەترین منداڵی شا [[کارل شانزەهەم گوستاف]]. ئەگەر وەک چاوەڕوان دەکرێ لەسەر تەختی پاشایەتی بەرزبێتەوە، ئەوا دەبێتە چوارەم شاژنی سوید کە حوکمڕانی دەکات ([[دوای مارگرێت]] و [[کریستینا]] و [[ئولریکا ئێلینۆرا]]) و یەکەم شاژنە لە ساڵی ١٧٢٠ەوە، میراتەکەی بە یاسای جێنشینی ساڵی ١٩٧٩ی سوید مسۆگەر کرادوە، کە یەکەم یاسایە لە ئەوروپای ڕۆژئاوا کە پەسەند بکرێت .<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Victoria, Crown Princess of Sweden|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Victoria,_Crown_Princess_of_Sweden&oldid=1188889815|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرەتای ژیان == ڤیکتۆریا لە ١٤ی تەمموزی ١٩٧٧ کاتژمێر ٢١:٤٥ بە کاتی ناوەندی [[ئەمریکا]] لە نەخۆشخانەی کارۆلینسکا لە شاری سۆلنا لە ویلایەتی ستۆکهۆڵم لە سوید لەدایکبووە و گەورەترین منداڵی شا کارل شازدەهەم گوستاف و شاژن سیلڤیایە. ئەندامی خانەوادەی بێرنادۆتە. وەک شازادەیەکی سوید لەدایک بووە، لە ساڵی ١٩٧٩ پێش برا بچووکەکەی وەک شازادەی تاج دەستنیشان کراوە. جێگەی ئەو وەک یەکەم لە هێڵی جێنشینیدا بە فەرمی لە ١٩٨٠ بە گۆڕینی پەرلەمانی بۆ یاسای جێنشینی کە سەرەتایی ڕەهای ناساند، کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە.ناوی دیاریکراوی ئەو، ڤیکتۆریا ئینگرید ئەلیس دیسیرێ، ڕێز لە کەسوکاری جۆراوجۆر دەگرێت. ناوی یەکەمی بە پلەی یەکەم لە داپیرە گەورەی ڤیکتۆریا لە بادن، هاوسەری شاژنی سویدەوە هاتووە. ناوەکانی دیکەی ڕێز لە ئینگریدی پوورە گەورەی سوید ؛ داپیرەی لە لای دایکیەوە، ئەلیس سوارێس دی تۆلیدۆ؛ باپیرەی دیزیری کلاری، شاژنە هاوسەری سوید؛ و خاڵۆزا و دایکی خواپەرستی لە لای باوکیەوە، شازادە دیزیرێ.لە ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٧٧ لە کڵێسای کۆشکی شاهانە مەعمودی وەرگرتووە، دایک و باوکی خواپەرستی شازادەی جێنشینی نەرویج هاراڵد (دواتر پاشای نەرویج)، مامی دایکی، ڕالف سۆمەرلات، شازادە بیاتریکسی هۆڵەندا (دواتر شاژنی هۆڵەندا، ١٩٨٠-٢٠١٣ )، و خاڵۆزاکەی شازادە دیزیرێ، بارۆنیس سیلفڤێرشیۆڵد<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Victoria, Crown Princess of Sweden|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Victoria,_Crown_Princess_of_Sweden&oldid=1188889815|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>. شازادەی جێنشین لە هاوینی ساڵی ١٩٩٢ لە کڵێسای ڕاپلینگە لە دوورگەی ئۆلاند پشتڕاستکرایەوە. == خوێندن == ڤیکتۆریا بۆ ماوەی ساڵێک (١٩٩٦-٩٧) لە زانکۆی کاسۆلیکی ڕۆژئاوا لە ئەنجەرز لە فەرەنسا خوێندوویەتی، و لە وەرزی پاییزی ساڵی ١٩٩٧ بەشداری لە بەرنامەیەکی تایبەتدا کردووە دوای کارەکانی ڕیکسداگ. ڤیکتۆریا لە ساڵی ١٩٩٨ تا ٢٠٠٠ لە ئەمریکا نیشتەجێ بووە و لەوێ لە زانکۆی یێڵ لە ویلایەتی نیو هێڤن لە ویلایەتی کۆنتێکتیکۆت بابەتی جۆراوجۆری خوێندووە.لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٩٩ لە باڵیۆزخانەی سوید لە واشنتۆن دی سی ستاژ بوو، ڤیکتۆریا پرۆگرامی خوێندنی لە فەرمانگەکانی حکومەت لە ساڵی ٢٠٠١ تەواو کرد، لە ساڵی ٢٠٠٣ خوێندنی ڤیکتۆریا بەردەوام بوو بە سەردانی بۆ بازرگانییەکانی سوید، پرۆگرامی خوێندن و ستاژ لە کشتوکاڵ و دارستان، هەروەها تەواوکردنی مەشقی سەرەتایی سەرباز لە SWEDINT (ناوەندی نێودەوڵەتی هێزە چەکدارەکانی سوید).لە ساڵی ٢٠٠٦ ڤیکتۆریا ناوی خۆی تۆمار کرد لە پرۆگرامی دیپلۆماتکاری وەزارەتی دەرەوە<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Victoria, Crown Princess of Sweden|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Victoria,_Crown_Princess_of_Sweden&oldid=1188889815|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، کە لە ئەیلوولی ٢٠٠٦ تا حوزەیرانی ٢٠٠٧ بەردەوام بوو، <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Victoria, Crown Princess of Sweden|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Victoria,_Crown_Princess_of_Sweden&oldid=1188889815|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>پرۆگرامەکە بەرنامەیەکی ڕاهێنانە بۆ گەنجانی دیپلۆماتکارانی داهاتوو و تێڕوانینێک دەدات بە کارەکانی وەزارەت و سیاسەتەکانی دەرەوە و ئەمنی سوید و پەیوەندییەکانی سوید لەگەڵ باقی جیهان. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٩ بەکالۆریۆسی لە زانکۆی ئۆپسالا دەرچووە.زمانی سویدی، ئینگلیزی، فەرەنسی و ئەڵمانی دەزانێت. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Victoria, Crown Princess of Sweden}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|ژن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەپسالا]] rpq00maj0w0ksv465fpp3ozgt4kp4dq ڕەگەزنامە 0 247218 1695068 1694979 2026-10-26T12:03:04Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695068 wikitext text/x-wiki '''ڕەگەزنامە''' بریتییە لە پێگەیەک کە سەر بە نەتەوەیەکی دیاریکراوە، وەک ئەوەی پێناسەی [[گرووپی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵێک]] کەس کە لە وڵاتێکدا ڕێکخراون، لەژێر یەک دەسەڵاتی یاساییدا دەژین، یان وەک کۆمەڵێک کەس لەسەر بنەمای کولتوور، یەکگرتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nationality Definition & Meaning {{!}} Britannica Dictionary|ناونیشان=https://www.britannica.com/dictionary/nationality|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Publishers|یەکەم=HarperCollins|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary entry: nationality|ناونیشان=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=nationality&submit.x=0&submit.y=0|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ahdictionary.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=nationality|ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/nationality|وێبگە=Cambridge Dictionary}}</ref> لە [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێودەوڵەتییەکاندا]]، ڕەگەزنامە ناسنامەیەکی یاسایییە کە ئەو کەسەی ھەڵگرییەتی، بە تەواوی بەشێکە لە ''نەتەوە'' و ''نیشتیمانەکەی''، لە چوارچێوەی [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەردا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=A quarter of countries still have nationality laws that discriminate against women|ناونیشان=https://equalitynow.org/press_release/a-quarter-of-countries-still-have-nationality-laws-that-discriminate-against-women/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Equality Now|زمان=en-US}}</ref> دەسەڵاتی دادوەری دەوڵەت بەسەر کەسی ھەڵگردا دەچەسپێت و پاراستن و مافەکانی دەبنە ئەرکی دەوڵەت، و لە دەوڵەتەکانی تریش دەتوانێت مافەکانی وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Boll|یەکەم=Alfred Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Mr6Y45439A0C|سەردێڕ=Multiple Nationality And International Law|بڵاوکەرەوە=Martinus Nijhoff Publishers|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٤٨٣٨-٣|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=Mr٦Y٤٥٤٣٩A٠C&pg=PA١١٤ ١١٤]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726132542/https://books.google.com/books?id=Mr6Y45439A0C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ماددەی ١٥ی [[بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ|بانگنامەی جیھانیی مافەکانی مرۆڤدا]] ھاتووە کە «ھەموو کەسێک مافی ڕەگەزنامەی ھەیە»، ھەروەھا «نابێت ھیچ کەسێک بە ئارەزووی خۆی لە ڕەگەزنامەی خۆی بێبەش بکرێت و مافی گۆڕینی ڕەگەزنامەی خۆی لێ بێبەش بکرێت». کەسێک کە ڕەگەزنامەی ھیچ دەوڵەتێکی نەبێت بە [[بێوڵاتی|کەسێکی بێ دەوڵەت]] ھەژمار دەکرێت، بەپێی یاسا و ڕێسا و ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان، مافی ھەر دەوڵەتێکە کە دیاری بکات کە خەڵکی وڵاتەکەی کێن، ئەم جۆرە دیاریکردنانە بەشێکن لە یاسای نەتەوەیی. لە ھەندێک حاڵەتدا، دیاریکردنی نەتەوەیی بە [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسای نێودەوڵەتی گشتی]] بەڕێوە دەچێت، بۆ نموونە بە پەیماننامەکانی [[بێوڵاتی|بێ دەوڵەتی]] و ڕێککەوتننامەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Spiro|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=A New International Law of Citizenship|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/new-international-law-of-citizenship/4698CDED726B0311863D0EAD635E355C|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=American Journal of International Law|بەرگ=١٠٥|issue=4|پەڕەکان=٦٩٤–٧٤٦|doi=10.5305/amerjintelaw.105.4.0694|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211227175106/https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/new-international-law-of-citizenship/4698CDED726B0311863D0EAD635E355C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nationality {{!}} International Law & Human Rights {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/nationality-international-law|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> پرۆسەی بەدەست ھێنانی ڕەگەزنامە پێی دەوترێت ناسنامەدان. ھەر دەوڵەتێک لە یاسای ڕەگەزنامەی خۆیدا ئەو مەرجانە دیاری دەکات کە بەپێی ئەو مەرجانە، دەوڵەت کەسەکان وەک ھاووڵاتی خۆی دەناسێنێت. ھەندێک وڵات ڕێگە بە ھاووڵاتیانی خۆیان دەدەن کە چەندین ڕەگەزنامەیان ھەبێت و ھەندێکی تر پێداگری لەسەر بوونی یەک ڕەگەزنامەی تایبەتدا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Huddleston|یەکەم=Thomas|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Naturalisation in context: how nationality laws and procedures shape immigrants’ interest and ability to acquire nationality in six European countries|ناونیشان=https://doi.org/10.1186/s40878-020-00176-3|journal=Comparative Migration Studies|بەرگ=٨|issue=1|پەڕەکان=١٨|doi=10.1186/s40878-020-00176-3|issn=2214-594X}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گەل|خەڵک]] * [[نەتەوە]] == وردتر بخوێنەوە == * [http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html ڕەگەزنامە چییە؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912043132/http://www.nationalityinworldhistory.net/ch1.html |date=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ }} * [http://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/law/elj/lgd/2001_1/grossman/ ''ڕەگەز و گشتگیری نیشتمانی''] * [http://www.panarchy.org/acton/nationality.html لۆرد ئاکتن، نەتەوە] (١٨٦٢) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|خەڵک|ژیاننامە|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Nationality}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ماف]] [[پۆل:کۆچی مرۆڤ]] [[پۆل:ڕەگەزناسی]] [[پۆل:وڵاتان]] [[پۆل:ڕەگەزنامە]] nrd4xmfg7injeauis6udyu5j774c1ht ڤال کیلمێر 0 247537 1695341 1446809 2026-10-26T22:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1695341 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤال کیلمێر''' ({{بە ئینگلیزی|Val Kilmer}}؛ ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ – ١ی نیسانی ٢٠٢٥)<ref name="name">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Val Kilmer Biography: Film Actor (1959–)|ناونیشان=http://www.biography.com/people/val-kilmer-9542051|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160505061903/http://www.biography.com/people/val-kilmer-9542051|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Biography.com (FYI)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='If my name wasn't Valentine, I might enjoy the day'|ناونیشان=https://www.irishtimes.com/life-and-style/people/if-my-name-wasn-t-valentine-i-might-enjoy-the-day-1.3391030|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|newspaper=The Irish Times|زمان=en}}</ref> ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە، کیلمەر بە شێوەیەکی تایبەت لەگەڵ شێرپەنجەی قوڕگدا کێشەی ھەبوو؛ ڕێکارێکی لەسەر لوولەی ھەناسەی ھەبوو کە زیان بە تارەکانی دەنگی دەگەیەنێت تا ئەو ڕادەیەی کە قسەکردنی زۆر کێشەی ھەبوو.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Abramovitch|یەکەم=Seth|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Val Kilmer Opens Up About Battling Cancer and His Kids' Showbiz Ambitions|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/val-kilmer-opens-up-battling-cancer-his-kids-showbiz-ambitions-1068733|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Pappademas|یەکەم١=Alex|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Val Kilmer Doesn't Believe in Death|ناونیشان=https://www.menshealth.com/trending-news/a32162764/val-kilmer-career-cancer-interview/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Men's Health}}</ref><ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Day|یەکەم=Nate|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Val Kilmer says he's doing great after tracheotomy: 'I feel a lot better than I sound'|ناونیشان=https://www.foxnews.com/entertainment/val-kilmer-doing-a-lot-better-after-tracheotomy|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Fox News|زمان=en-US}}</ref><ref name="NYT_What_Happened">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر١=Taffy Brodesser-Akner|سەردێڕ=What Happened to Val Kilmer? He's Just Starting to Figure It Out|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/05/06/magazine/val-kilmer.html|magazine=The New York Times Magazine|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> ھەروەھا چارەسەری کیمیایی و دوو نەشتەرگەری لابردنی لوولەی ھەناسەی بۆ کرا.<ref>Kilmer, Val (2020). ''I'm Your Huckleberry: A Memoir''. [https://books.google.com/books?id=PK_MygEACAAJ Description] and [https://books.google.com/books?id=PK_MygEACAAJ arrow-searchable preview]. Simon and Schuster.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Amazon Studios Takes U.S. & Latin America On 'Val', A24 Documentary About Actor Val Kilmer|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/val-kilmer-documentary-amazon-a24-1234765283/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Val Kilmer}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|ھۆڵیوود|شانۆ|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا|فیلم|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مەسیحییە ئەمریکییە زانستخوازەکان]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] jzuhjog1qajc70oskj4ldt3qpgmkan9 1695557 1695341 2026-10-27T09:13:32Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695557 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤال کیلمێر''' ({{بە ئینگلیزی|Val Kilmer}}؛ ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ – ١ی نیسانی ٢٠٢٥)<ref name="name">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Val Kilmer Biography: Film Actor (1959–)|ناونیشان=http://www.biography.com/people/val-kilmer-9542051|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160505061903/http://www.biography.com/people/val-kilmer-9542051|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Biography.com (FYI)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='If my name wasn't Valentine, I might enjoy the day'|ناونیشان=https://www.irishtimes.com/life-and-style/people/if-my-name-wasn-t-valentine-i-might-enjoy-the-day-1.3391030|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|newspaper=The Irish Times|زمان=en}}</ref> ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە، کیلمەر بە شێوەیەکی تایبەت لەگەڵ شێرپەنجەی قوڕگدا کێشەی ھەبوو؛ ڕێکارێکی لەسەر لوولەی ھەناسەی ھەبوو کە زیان بە تارەکانی دەنگی دەگەیەنێت تا ئەو ڕادەیەی کە قسەکردنی زۆر کێشەی ھەبوو.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Abramovitch|یەکەم=Seth|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Val Kilmer Opens Up About Battling Cancer and His Kids' Showbiz Ambitions|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/val-kilmer-opens-up-battling-cancer-his-kids-showbiz-ambitions-1068733|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Pappademas|یەکەم١=Alex|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Val Kilmer Doesn't Believe in Death|ناونیشان=https://www.menshealth.com/trending-news/a32162764/val-kilmer-career-cancer-interview/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Men's Health}}</ref><ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Day|یەکەم=Nate|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Val Kilmer says he's doing great after tracheotomy: 'I feel a lot better than I sound'|ناونیشان=https://www.foxnews.com/entertainment/val-kilmer-doing-a-lot-better-after-tracheotomy|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Fox News|زمان=en-US}}</ref><ref name="NYT_What_Happened">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر١=Taffy Brodesser-Akner|سەردێڕ=What Happened to Val Kilmer? He's Just Starting to Figure It Out|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/05/06/magazine/val-kilmer.html|magazine=The New York Times Magazine|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> ھەروەھا چارەسەری کیمیایی و دوو نەشتەرگەری لابردنی لوولەی ھەناسەی بۆ کرا.<ref>Kilmer, Val (2020). ''I'm Your Huckleberry: A Memoir''. [https://books.google.com/books?id=PK_MygEACAAJ Description] and [https://books.google.com/books?id=PK_MygEACAAJ arrow-searchable preview]. Simon and Schuster.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Amazon Studios Takes U.S. & Latin America On 'Val', A24 Documentary About Actor Val Kilmer|ناونیشان=https://deadline.com/2021/05/val-kilmer-documentary-amazon-a24-1234765283/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Val Kilmer}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|ھۆڵیوود|شانۆ|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا|فیلم|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مەسیحییە ئەمریکییە زانستخوازەکان]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] 976ipczislv8hyr5hngidha2gibjpsd ڤیتامین سی 0 247984 1695431 1407093 2026-10-27T04:34:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، خۆراک-کۆلکە) 1695431 wikitext text/x-wiki '''ڤیتامین سی''' (ئینگلیزی: Vitamin C) ماددەیەکی خۆراکی گرنگە بۆ مرۆڤ == زاراوەی ڤیتامین سی == ڤیتامین سی وەک ھاوکارێک لە زۆرێک لە کارلێکە [[ئەنزیم|ئەنزیمییەکان]] لە مرۆڤەکان کار دەکا کە ناوبژیوانی چەندین ئەرکی بایۆلۆژی سەرەکییە، لەوانەش چاکبوونەوەی برین و دروستکردنی کۆلاجین. دەبێتە ھۆی تێکچوونی دروستکردنی کۆلاجین، کە بەشدارە لە نیشانە توندەکانی ئیسکۆرڤی. کەمی ڤیتامینC ڕۆڵێکی بایۆکیمیایی دیکەی ڤیتامین C بریتییە لە کارکردن وەک دژە ئۆکسێنەر (ماددەیەکی کەمکەرەوە) بە بەخشینی ئەلکترۆنەکان بۆ کارلێکە جۆراوجۆرە ئەنزیمییەکان و نائەنزیمییەکان. بەم کارە ڤیتامین C دەگۆڕێت بۆ دۆخێکی ئۆکسجین – یان وەک ترشی نیمچە ھایدرۆئەسکۆربیک یان ترشی دیھایدرۆئەسکۆربیک. ئەم پێکھاتانە دەتوانرێت بە میکانیزمە ئەنزیمییەکانی وابەستە بە گلوتاتیۆن و NADPH بگەڕێندرێنەوە بۆ دۆخی کەمبووەوە. لە ڕوەکەکاندا، ڤیتامین C ژێرخانێکە بۆ ئەسکۆربات پەرۆکسیدایز. ئەم ئەنزیمە ئەسکۆربات بەکاردەھێنێت بۆ بێلایەنکردنی زیادەی پەرۆکسایدی ھایدرۆجین (H 2 O 2) بە گۆڕینی بۆ ئاو (H 2 O) و ئۆکسجین == سودەکانی ڤیتامین سی == یارمەتیدانی پاراستنی خانەکان و ھێشتنەوەی تەندروستیان پاراستنی تەندروستی [[پێست]] و خوێنبەرەکان و ئێسک و ئیسقانەکان یارمەتیدان لە چاکبوونەوەی برینەکان کەمی [[ڤیتامین]] سی دەبێتە ھۆی تووشبوون بە ئیسکۆرڤی == ڤیتامین سی لە چی خۆراکێک ھەیە == میوەی لیمۆ، وەک پرتەقاڵ و ئاوی پرتەقاڵ بیبەرەکان شووتی ڕەشکە ڕەشەکان برۆکلی بروکسل سپرۆتس پەتاتە == چەند ڤیتامین C پێویستە == گەورەساڵانی تەمەن ١٩ بۆ ٦٤ ساڵ پێویستیان بە ٤٠ میلیگرام ڤیتامین سی ھەیە لە ڕۆژێکدا. پێویستە بتوانیت ھەموو ئەو ڤیتامین سیانەی کە پێویستتە لە خۆراکی ڕۆژانەتدا بەدەستبھێنیت. ڤیتامین سی ناتوانرێت لە جەستەدا ھەڵبگیرێت، بۆیە ڕۆژانە پێویستت بە ڤیتامین سی ھەیە لە خۆراکەکەتدا. '''سەرچاوە:'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Vitamins and minerals - Vitamin C|ناونیشان=https://www.nhs.uk/conditions/vitamins-and-minerals/vitamin-c/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=nhs.uk|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Vitamin C|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vitamin_C&oldid=1196122455|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ascorbic acid}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پەرستاری|پزیشکی|خۆراک}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی]] fnpn7539jrz0ga4rjvcigpou88nd0sp کاتدراڵی سانت جۆزێفی کلدانی 0 248630 1695586 1532991 2026-10-27T10:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1695586 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کاتدرایی سانت جۆزێف''' یان '''کاتدراڵی سانت جۆزێفی لاتینی'''، کاتدراییلێکی کاسۆلیکییە و دەکەوێتە پایتەختی [[بەغدا]]. لەبەر ئەوەی دەکەوێتە ژێر دەسەڵاتی کەنیسەی لاتینی، ھەندێکجار پێی دەوترێت کاتدراڵی لاتینی سانت جۆزێف بۆ جیاکردنەوەی لە کاتدراڵی کلدانی سانت جۆزێف کە تایبەتە بە ھەمان [[قەشە]] بەڵام سەر بە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کەنیسەی کاسۆلیکی کلدانییە]]. کاتدراڵی سانت جۆزێف لە سەرەتادا کەنیسەیەک بووە کە لە ساڵی ١٨٦٦ دروستکرا بۆ ئەوەی جێگەی بینایەکی بچووکتر بگرێتەوە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٢١. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Latin Cathedral of St. Joseph}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|مەسیحییەت}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی بەغدا]] 3thwakdltsznvefes8h0xb53xpirj7u ڤۆلفنشتاین: دە نیوو ئۆردەر 0 249334 1695402 1546227 2026-10-27T01:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695402 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Wolfenstein_The_New_Order_cover.jpg }} '''ڤۆلفنشتاین: نیوو ئۆردەر''' ({{بە ئینگلیزی|Wolfenstein: The New Order}}) یارییەکی ڤیدیۆیی [[تەقەکەری کەسی یەکەم]]ی [[کایەی ئەکشن-سەرکێشی|ئەکشن و سەرکێشییە]] لە ساڵی ٢٠١٤ کە لەلایەن ماچینگەیمزەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[بێتێسدا سۆفتوۆرکس]] بڵاوکراوەتەوە. لە ٢٠ی ئایاری ٢٠١٤ بۆ [[پلەی ستەیشن ٣|پلەیستەیشن ٣]] و [[پلەیستەیشن ٤]] و [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] و [[ئێکس بۆکس وەن|ئێکس بۆکس یەک]] بڵاوکرایەوە. یارییەکە حەوتەمین یاریی سەرەکییە لە زنجیرەی ''وۆڵفینستین''، کە لە مێژوویەکی جێگرەوەی ساڵانی شەستەکانی ئەورووپادا ڕوودەدات کە نازییەکان لە جەنگی جیھانی دووەمدا سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. چیرۆکەکە باس لە ویلیام «بی جەی» بلازکۆڤیچ، جەنگاوەرە دێرینەکانی جەنگ و ھەوڵەکانی دەکات بۆ ئەوەی [[نازیزم|نازییەکان]] لە حوکمڕانی بەسەر جیھاندا بوەستێنن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی شوباتی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠١٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شەڕ|ئەڵمانیا|پۆڵەندا}} {{پۆلی کۆمنز|Wolfenstein: The New Order}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە سووید پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە دیستۆپییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی]] [[پۆل:کایەکانی بیتێسدا سۆفتوۆرکس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە داھاتوو-کۆنەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕیبووتەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەلایەن میک گۆردن تۆمارکراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەساڵی ١٩٦٠ داندراون]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] koa73c3aig6vpwqkl3ce3j2hth92i78 ڤیکتۆر زابکۆڤ 0 249988 1695513 1532833 2026-10-27T07:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695513 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤیکتۆر زوبکۆڤ''' (لەدایکبووی [[١٥ی ئەیلوول]]ی [[١٩٤١]]) خاوەنکار و [[سیاسەتوان|سیاسەتمەدار]] و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری [[ڕووسیا|ڕووسییە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Russia's new PM says could stand for president, sweissinfo.org|ناونیشان=http://www.swissinfo.org/eng/international/ticker/detail/Russia_s_new_PM_could_stand_for_president.html?siteSect=143&sid=8213717&cKey=1189678958000&ty=ti|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071205234801/http://www.swissinfo.org/eng/international/ticker/detail/Russia_s_new_PM_could_stand_for_president.html?siteSect=143&sid=8213717&cKey=1189678958000&ty=ti|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=۲۶ اکتبر ۲۰۱۴|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە ئێستا وەک [[سەرۆک|سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەری]] کۆمپانیای گازپرۆم کاردەکات.<ref>[http://www.lenta.ru/news/2007/09/12/zubkov/ Putin appoints Prime Minister Viktor Zubkov], lenta.ru {{Ru icon}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧ تا ٢٠٠٨ سەرۆکوەزیرانی ڕووسیا بووە و لە ساڵی ٢٠٠٨ تا ٢٠١٢ جێگری یەکەمی [[سەرۆک وەزیران|سەرۆکوەزیرانی]] ڕووسیا بووە.<ref>[http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070912.wzubkovpm0912/BNStory/International Putin sets cat among succession pigeons, globeandmail.com]</ref><ref>[http://en.rian.ru/russia/20070914/78797642.html RIA Novosti - Russia - Putin says five candidates could run for president -1]</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|سیاسەت|شەڕ|ژیاننامە }} {{پۆلی کۆمنز|Viktor Zubkov}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ڕووسیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:زیندووان]] 7kjwp0pn45ealyvt99ahwtz4flz23eh کابینەی حکوومەت 0 250526 1695581 1532973 2026-10-27T10:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1695581 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:The_Cabinet_table.jpg|وێنۆک|مێزی کابینەی حکومەت لە [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] .]] '''کابینە'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FC Utrecht|ناونیشان=https://www.wikidata.org/wiki/Q24680|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wikidata.org|زمان=en}}</ref> کۆمەڵێک ئەندامن کە بەزۆری لە [[دەسەڵاتی جێبەجێکار|دەسەڵاتی جێبەجێکردندان]] کابینەکان بە شێوەیەکی گشتی ئەو دەزگایەن کە بەرپرسیارن لە بەڕێوەبردنی ڕۆژانەی حکومەت و وەڵامدانەوەی ڕووداوە لەناکاوەکان ئەرکی کابینە دەگۆڕێت: لە هەندێک وڵاتدا، دەزگایەکی بڕیاردانی کۆلێژییە و بەرپرسیارێتی بەکۆمەڵی هەیە، لە کاتێکدا لە هەندێکی تردا ڕەنگە وەک دەزگایەکی ڕاوێژکاری تەواو یان دامەزراوەیەکی یارمەتیدەر بۆ سەرۆکێکی بڕیاردەر یان [[سەرۆکی حکوومەت|سەرۆکی]] دەوڵەت کاربکات لە ڕووی یاساییەوە، لە ژێر هەردوو جۆری سیستەمدا، [[سیستمی وێستمینستەر|جۆری وێستمینستەری]] سیستەمی پەرلەمانی و سیستەمی سەرۆکایەتی، کابینە "ئامۆژگاری" سەرۆکی دەوڵەت دەکات: جیاوازییەکە ئەوەیە، لە سیستەمی پەرلەمانیدا، پاشا، جێگری پاشا یان سەرۆکی ڕێوڕەسمی نزیکەی هەمیشە ئەم ئامۆژگارییە پەیڕەو بکە، لە کاتێکدا لە سیستەمی سەرۆکایەتیدا سەرۆکێک کە سەرۆکی حکومەت و سەرکردەی سیاسیشە، ئەگەر لەگەڵیدا نەبن، دەتوانێت لە ئامۆژگارییەکانی کابینە دوور بکەوێتەوە، وەرنەگرێت == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Government}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزراوە حکوومییەکان]] 2bbya76lfpi78a03ylo2znd8f27g5y4 ژیواندنی ڕوەک 0 250725 1695241 1532512 2026-10-26T19:36:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695241 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:NRCSMO02023_-_Missouri_(4769)(NRCS_Photo_Gallery).jpg|وێنۆک| سێ زانای خاک لەکاتی پشکنینی نموونەی زەوی کێڵگەیەکدا]] '''خۆراکی ڕوەک''' بریتییە لە لێکۆڵینەوە لە [[توخمی کیمیایی|توخمە کیمیایییەکان]] و [[ئاوێتەی کیمیایی|پێکھاتە]] پێویستەکان بۆ گەشەکردن و زاوزێی ڕوەک، میتابۆلیزمی ڕووەک و دابینکردنی دەرەکییان. لە غیابیدا ڕوەکەکە ناتوانێت سووڕێکی ژیانی ئاسایی تەواو بکات، یان ئەوەی کە توخمەکە بەشێکە لە ھەندێک پێکھێنەر یان میتابۆلیتە گرنگەکانی ڕوەکەکە. ئەمەش بەپێی یاسای کەمترین شت لەلایەن جەستۆس ڤۆن لیبیگەوەیە. کۆی گشتی ماددە خۆراکییە سەرەکییەکانی ڕووەک حەڤدە توخمە جیاوازەکان لەخۆدەگرێت: [[کاربۆن]]، [[ئۆکسجین]] و [[ھایدرۆجین]] کە لە ھەواوە ھەڵدەمژرێن، لەکاتێکدا ماددە خۆراکییەکانی دیکە لەوانەش نایترۆجین بە شێوەیەکی گشتی لە خاکەوە بەدەست دەھێنرێن (جگە لە ھەندێک ڕوەکی مشەخۆر یان گۆشتخۆر). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|ڕوەک|کیمیا|زانست|مێژوو|ژینناسی}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکناسی]] 35xpdzoourmq06wvmd3n2z52l8cm1zs ژیانی بەردەوام 0 251154 1695223 1532468 2026-10-26T19:33:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینگە-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695223 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژیانی بەردەوام''' باس لە شێوازێکی ژیان دەکات کە ھەوڵی کەمکردنەوەی بەکارھێنانی [[سەرچاوەی سروشتی|سامانە سروشتییەکانی]] زەوی لەلایەن تاکێک یان کۆمەڵگایەکەوە دەدات. زۆرجار پزیشکانی ھەوڵدەدەن شوێنپێی ئیکۆلۆژی خۆیان کەم بکەنەوە (لەوانەش شوێنپێی کاربۆنی خۆیان) بە گۆڕینی دیزاینی ماڵەکانیان و شێوازی گواستنەوە و بەکارھێنانی وزە و خۆراکیان.<ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winter|یەکەم=Mick|سەردێڕ=Sustainable Living: For Home, Neighborhood and Community|بڵاوکەرەوە=Westsong Publishing|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٥٩٠٠٠-٥-٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hickel|یەکەم=Jason|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Is it possible to achieve a good life for all within planetary boundaries?|journal=[[Third World Quarterly]]|بەرگ=٤٠|issue=1|پەڕەکان=١٨–٣٥|doi=10.1080/01436597.2018.1535895}}</ref> ئامانجی لایەنگرانی ژیانی خۆیان بە شێوەیەک بەڕێوەببەن کە لەگەڵ [[بەردەوامی|بەردەوامیدا]] بگونجێت و ھاوسەنگی سروشتی بێت و ڕێز لە پەیوەندی [[ھاوگوزەرانی|ھاوژیانی]] مرۆڤایەتی لەگەڵ [[ژینگەناسی|ئیکۆلۆژیای]] سروشتی زەوی بگرێت. پراکتیک و فەلسەفەی گشتی '''ژیانی ئیکۆلۆژی''' لە نزیکەوە بنەما گشتییەکانی [[پەرەسەندنی بەردەوام|گەشەپێدانی بەردەوام]] پەیڕەو دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/841199162|سەردێڕ=Communicating sustainability for the green economy|ڕێکەوت=٢٠١٤|ئەوانی تر=Lynn R. Kahle, Eda Gurel-Atay|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٥٦-٣٦٨٠-٥|شوێن=Armonk, New York|oclc=٨٤١١٩٩١٦٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینگە|کەشوھەوا|جوگرافیا|مێژوو|کۆمەڵگا|وزە}} {{ژینگە-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:سادەژیانی]] 8n3b6bjzi4h5kdu3yrur93ftc5lvmzy 1695265 1695223 2026-10-26T20:02:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695265 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژیانی بەردەوام''' باس لە شێوازێکی ژیان دەکات کە ھەوڵی کەمکردنەوەی بەکارھێنانی [[سەرچاوەی سروشتی|سامانە سروشتییەکانی]] زەوی لەلایەن تاکێک یان کۆمەڵگایەکەوە دەدات. زۆرجار پزیشکانی ھەوڵدەدەن شوێنپێی ئیکۆلۆژی خۆیان کەم بکەنەوە (لەوانەش شوێنپێی کاربۆنی خۆیان) بە گۆڕینی دیزاینی ماڵەکانیان و شێوازی گواستنەوە و بەکارھێنانی وزە و خۆراکیان.<ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winter|یەکەم=Mick|سەردێڕ=Sustainable Living: For Home, Neighborhood and Community|بڵاوکەرەوە=Westsong Publishing|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٥٩٠٠٠-٥-٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hickel|یەکەم=Jason|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Is it possible to achieve a good life for all within planetary boundaries?|journal=[[Third World Quarterly]]|بەرگ=٤٠|issue=1|پەڕەکان=١٨–٣٥|doi=10.1080/01436597.2018.1535895}}</ref> ئامانجی لایەنگرانی ژیانی خۆیان بە شێوەیەک بەڕێوەببەن کە لەگەڵ [[بەردەوامی|بەردەوامیدا]] بگونجێت و ھاوسەنگی سروشتی بێت و ڕێز لە پەیوەندی [[ھاوگوزەرانی|ھاوژیانی]] مرۆڤایەتی لەگەڵ [[ژینگەناسی|ئیکۆلۆژیای]] سروشتی زەوی بگرێت. پراکتیک و فەلسەفەی گشتی '''ژیانی ئیکۆلۆژی''' لە نزیکەوە بنەما گشتییەکانی [[پەرەسەندنی بەردەوام|گەشەپێدانی بەردەوام]] پەیڕەو دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/841199162|سەردێڕ=Communicating sustainability for the green economy|ڕێکەوت=٢٠١٤|ئەوانی تر=Lynn R. Kahle, Eda Gurel-Atay|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٥٦-٣٦٨٠-٥|شوێن=Armonk, New York|oclc=٨٤١١٩٩١٦٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینگە|کەشوھەوا|جوگرافیا|مێژوو|کۆمەڵگا|وزە}} {{ژینگە-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:سادەژیانی]] cvt3r6w0wpasqhfess0rbom7yad2zvx ژینگەپارێز 0 251155 1695237 1532505 2026-10-26T19:35:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینگە-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1695237 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Voynet_Montreuil_2008-01-06.jpg|وێنۆک| دۆمینیک ڤۆینێت، ٢٠٠٨]] '''ژینگەپارێز''' کەسێکە کە خەمی پاراستنی ژینگە و/یان داکۆکی لە پاراستنی ژینگە دەکات. دەتوانرێت ژینگەپارێز بە لایەنگری ئامانجەکانی [[بزاڤی ژینگەیی|بزووتنەوەی ژینگەپارێزی]] ھەژمار بکرێت، «بزووتنەوەیەکی سیاسی و ئەخلاقی کە ھەوڵدەدات کوالیتی [[ژینگەی سروشتی]] باشتر بکات و بپارێزێت لەڕێگەی گۆڕانکاری لە چالاکییە زیانبەخشەکانی مرۆڤدا».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=environmentalism - Ideology, History, & Types|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/environmentalism|وێبگە=Encyclopedia Britannica}}</ref> ژینگەپارێز سەرقاڵی فەلسەفەی [[ژینگەخوازی|ژینگەپارێزی]] یان یەکێک لە فەلسەفەکانی پەیوەندیدارە یان باوەڕی پێیەتی. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پەڕگە:John_Muir_-_from_Library-of-Congress_(cropped).jpg|وێنۆک| جۆن مویر]] بزووتنەوەی ژینگەیی کۆمەڵێک کۆمەڵگەی لاوەکی ھەیە، کە ڕێباز و فۆکۆسی جیاوازیان ھەیە – ھەریەکەیان پەرە بە بزووتنەوە و ناسنامەی جیاواز دەدەن. ژینگەپارێزان ھەندێک جار لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە زاراوەی نافەرمی یان سووکایەتیپێکەر وەک «گرینی» و «دار-باوەش» ئاماژەیان پێدەکرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Oxford Dictionary of English|ناونیشان=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_z0z2|بڵاوکەرەوە=Oxford University klkPress|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٦١٠٥٧-١|editor-last=Catherine Soanes and Angus Stevenson|edition=2nd revised}}</ref> لەگەڵ ھەندێک لە ئەندامانی گشتی کە توندڕەوترین ژینگەپارێزان بەم زاراوە سووکایەتیپێکردنانە گرێدەدەن. == جۆرەکانی == بزووتنەوەی ژینگەپارێزی کۆمەڵێک ژێر پێکھاتە لەخۆدەگرێت، کە بە ڕێباز و فەلسەفەی جیاواز لە ناوچە جیاجیاکانی جیھان گەشەیان کردووە. جێگای سەرنجە، بزووتنەوەی سەرەتایی ژینگەیی گرژییەکی قووڵی لە نێوان فەلسەفەکانی ئاگالێبوون و [[پاراستنی ژینگە]]ی فراوانتردا ئەزموون کرد.<ref name="l">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Tesch|یەکەم=Danielle|دوایین٢=Kempton|یەکەم٢=Willett|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Who is an Environmentalist? The Polysemy of Environmentalist Terms and Correlated Environmental Actions|ناونیشان=https://digitalcommons.usf.edu/jea/vol8/iss1/4|journal=Journal of Ecological Anthropology|بەرگ=٨|issue=1|پەڕەکان=٦٧–٨٣|doi=10.5038/2162-4593.8.1.4|issn=1528-6509|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTeschKempton2004">Tesch, Danielle; Kempton, Willett (2004-01-01). [https://digitalcommons.usf.edu/jea/vol8/iss1/4 "Who is an Environmentalist? The Polysemy of Environmentalist Terms and Correlated Environmental Actions"]. ''Journal of Ecological Anthropology''. '''8''' (1): 67–83. [[دۆی (ناسێنەر)|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.5038/2162-4593.8.1.4|10.5038/2162-4593.8.1.4]]</span>. [[ژمارەی زنجیرەی پێوانەی نیودەوڵەتی|ISSN]]&nbsp;[[ISSN 1528-6509|1528-6509]].</cite></ref> لە دەیەکانی ڕابردوودا بەرزبوونەوەی بەرچاوی دادپەروەری ژینگەیی و مافە ڕەسەنەکان و قەیرانە سەرەکییە ژینگەیییەکانی وەک قەیرانەکانی کەشوھەوا، بووەتە ھۆی پەرەسەندنی ناسنامەی ژینگەپارێزی دیکە. دەتوانرێت ژینگەپارێزان بەم شێوەیە وەسف بکرێت: === چالاکوانانی کەشوھەوا === دانپێدانانی گشتی بە قەیرانی کەشوھەوا و سەرھەڵدانی بزووتنەوەی کەشوھەوا لە سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمدا بووە ھۆی ئەوەی کە کۆمەڵەیەکی دیاریکراو لە چالاکوانان دروست بکەن. چالاکییەکانی وەک مانگرتنی قوتابخانە بۆ کەشوھەوا و ھەینییەکان بۆ داھاتوو، بووەتە ھۆی نەوەی نوێی چالاکوانانی گەنجانی وەک [[گرێتا توونبەری|گرێتا تونبێرگ]]، جەیمی مارگۆلین و ڤانێسا ناکات کە بزووتنەوەیەکی جیھانی کەشوھەوای گەنجانیان دروست کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeo|یەکەم=Sophie|سەردێڕ=How the largest environmental movement in history was born|ناونیشان=https://www.bbc.com/future/article/20200420-earth-day-2020-how-an-environmental-movement-was-born|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.bbc.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Marris|یەکەم=Emma|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Why young climate activists have captured the world's attention|ناونیشان=https://www.nature.com/articles/d41586-019-02696-0|journal=Nature|زمان=en|بەرگ=٥٧٣|issue=7775|پەڕەکان=٤٧١–٤٧٢|bibcode=2019Natur.573..471M|doi=10.1038/d41586-019-02696-0|pmid=٣١٥٥١٥٤٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینگە|کەشوھەوا|جوگرافیا|مێژوو|کۆمەڵگا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Environmentalists}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژینگە-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} jzgaquudcvbrwev8umjj6ifgg01856w ژنان لە سەربازیدا 0 251594 1695132 1532328 2026-10-26T13:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1695132 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Goma,_North-Kivu,_DR_Congo_-_Female_officers_of_the_FARDC_and_MONUSCO_-_International_Day_of_Women's_Rights.jpg|وێنۆک| ژنانی سەربازی فاردک و مۆنوسکۆ لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ.]] {{زس}} ژنان لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕی ڕێکخراوەوە لە [[ھێزی سەربازی|بواری سەربازیدا]] خزمەت دەکەن، لە ھەردوو ڕۆڵی شەڕکردن و بێ شەڕیش. بەشداریکردنیان لە ئەرکەکانی شەڕدا لە دەیەکانی ڕابردوودا زیادی کردووە، زۆرجار وەک فڕۆکەوان، میکانیک و [[پیادە نیزام|ئەفسەری پیادە]] خزمەتیان کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Women in the military}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} heeazk6ub3nlcbzbqid48sz3bnydths ژووری نائومێدییەکان 0 251806 1695165 1543522 2026-10-26T16:34:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695165 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ژووری نائومێدییەکان | وێنە = The_Disappointments_Room.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[دی جەی کاروسۆ]] | بەرھەمھێنەر = | نووسین = [[وێنتوۆرت میلەر]]{{ھن}} دی جەی کاروسۆ | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[ڕۆگ (کۆمپانیا)|ڕۆگ]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (ئەمریکا) | ماوەی فیلم = ٨٥ خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | زمان = [[ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ١٥ ملیۆن دۆلار | داھات = ٥٬٧ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''''ژووری نائومێدییەکان''''' ({{بە ئینگلیزی |The Disappointments Room}}) فیلمێکی [[ترسناکیی دەروونی|ترسناکی دەروونی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٦ لە دەرھێنانی [[دی جەی کاروسۆ|دیجیی کاروسۆ]]یە، لەلایەن کاروسۆ و [[وێنتوۆرت میلەر|وێنتوورت میلەرەوە]] نووسراوە، و [[کەیت بەکینسەیڵ|کەیت بێکنسال]] و مێل ڕایدۆ وەک ژن و مێردێک ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن لە خانوویەکی نوێدا کە ژوورێکی شاراوەی تێدایە کە ڕابردوویەکی تاریک و جنۆکەیی تێدایە. فیلمەکە ئیلھامێکی لە ئەڵقەیەکی کەناڵی زنجیرەیەکی کەناڵی ئێچ جی تی ڤی وەرگرتووە لە بەشێک بە ناوی «ئەگەر دیوارەکان بتوانن قسە بکەن». لە سەرەتادا لە ساڵی ٢٠١٤ تەواو بووە، فیلمەکە تەنھا لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لەلایەن کۆمپانیای ئیورۆپاکۆرپ دیستربشن و [[ڕۆگ (کۆمپانیا)|ڕۆگ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Doty|یەکەم=Meriah|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Relativity Moves Up Kate Beckinsale Thriller ‘The Disappointments Room’ by 2 Months|ناونیشان=https://thewrap.com/relativity-moves-up-kate-beckinsale-thriller-the-disappointments-room-by-2-months/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[The Wrap]]}}</ref> بڵاوکرایەوە و بە ھەردوو شێوەی ڕەخنەگرانە و بازرگانی شکستی ھێنا، تەنھا ٥٫٧ ملیۆن دۆلاری لە بوودجەی ١٥ ملیۆن دۆلار بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ڕیزبەندی فیلمە میدیاییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە دەروونییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی]] 6k2uahcxagxwncg892o6rbl7fksrfq8 ڤال فیچ 0 251888 1695340 1532598 2026-10-26T22:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695340 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤال لۆگسدۆن فیچ''' (لەدایکبووی [[١٠ی ئازار]]ی [[١٩٢٣]] لە شاری مێریمان لە ویلایەتی [[نیبراسکا|نەبراسکا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] - لە ٥ی شوباتی ٢٠١٥ لە شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی کۆچی دوایی کردووە) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]. فیچ و [[جەیمز کرۆنین|جەیمس واتسۆن کرۆنین]] بە ھاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان]] لە ساڵی ١٩٨٠ بەدەستھێنا. ئەوان خەڵاتەکەیان وەرگرتووە بەھۆی ئەو تاقیکردنەوانە کە لە ساڵی ١٩٦٤ بە بەکارھێنانی سیستەمی خێراکەری زارتی AGS لە تاقیگەی نیشتمانی بروکھاڤن ئەنجامیانداوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Val Logsdon Fitch}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 7d7zq856mlcshz9vytdl1xl7otjpe1t ڤالێری جیراسیمۆڤ 0 253183 1695346 1532614 2026-10-26T22:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1695346 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤالێری جیراسیمۆڤ''' ({{بە ڕووسی|Валерий Васильевич Герасимов}}) ژەنەڕاڵێکی سوپای ڕووسیایە و وەک سەرۆکی ئەرکانی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا و جێگری یەکەمی وەزیری بەرگری ڕووسیا کاردەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٧ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|سیاسەت|شەڕ|ژیاننامە }} {{پۆلی کۆمنز|Valery Gerasimov}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:تاتارەکان]] jixb8kymocj4u8aydafp0dw2f3xnauu 1695556 1695346 2026-10-27T09:13:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695556 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤالێری جیراسیمۆڤ''' ({{بە ڕووسی|Валерий Васильевич Герасимов}}) ژەنەڕاڵێکی سوپای ڕووسیایە و وەک سەرۆکی ئەرکانی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا و جێگری یەکەمی وەزیری بەرگری ڕووسیا کاردەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٧ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|سیاسەت|شەڕ|ژیاننامە }} {{پۆلی کۆمنز|Valery Gerasimov}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:تاتارەکان]] [[پۆل:ئەفسەرانی سوپای سۆڤیەت]] f0zgbvue0thkdkkccmf4f963qvo5jtb ڤالێری زالوژنی 0 253184 1695347 1407062 2026-10-26T22:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئوکراینا-کۆلکە) 1695347 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤالێری فیدۆرۆڤیچ زالوژنی''' ({{بە ئوکراینی|Вале́рій Фе́дорович Залу́жний}} ; لەدایکبووی ٨ی تەممووزی ١٩٧٣) جەنەڕاڵ و دیپلۆماتکارێکی چوار ئەستێرەی ئوکراینایە و ئێستا وەک باڵیۆزی ئوکراینا لە بەریتانیا کاردەکات. لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ تا ٨ی شوباتی ٢٠٢٤ وەک فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئوکراینا کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Ukraine's Zelenskiy says time has come for changes at top of military|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-zelenskiy-says-time-has-come-changes-top-military-2024-02-08/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=reuters.com|بڵاوکەرەوە=[[Reuters]]|زمان=en}}</ref><ref name="Suspilne">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Зміна керівництва ЗСУ: Зеленський звільнив Залужного і призначив головкомом ЗСУ Сирського|trans-title=Change of leadership of the Armed Forces of Ukraine: Zelensky dismisses Zaluzhny and appoints Syrsky as chief of the Armed Forces|ناونیشان=https://suspilne.media/680206-zelenskij-obgovoriv-iz-zaluznim-onovlenna-kerivnictva-zsu-so-vidomo/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=suspilne.media|بڵاوکەرەوە=[[Suspilne]]|وتەگێڕانەوە=Пізніше Зеленський повідомив, що звільнив Залужного із посади головнокомандувача ЗСУ, а на його місце призначив генерал-полковника Олександра Сирського.}}</ref> ھەروەھا لە ھەمان کاتدا ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایش و بەرگری نیشتمانی ئوکراینا بووە. پێشتر زالوژنی فەرماندەی ئۆپەراسیۆنی باکوور بووە (٢٠١٩–٢٠٢١)، سەرۆکی ئەرکانی ئۆپەراسیۆنی ھاوبەشی ھێزە چەکدارەکانی ئوکراینا — جێگری یەکەمی فەرماندەی ھێزە ھاوبەشەکان (٢٠١٨)، سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئەمریکا – جێگری یەکەمی فەرماندەی ئۆپەراسیۆنی ڕۆژاوا بووە (٢٠١٧)، و فەرماندەی لیوای میکانیزەکراوی پاسەوانی ٥١ (٢٠٠٩–٢٠١٢). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|ژیاننامە|ئوکراینا}} {{پۆلی کۆمنز|Valerii Zaluzhnyi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣]] fguiyj967wywlb0vajmdekfn1i5ebg8 ڤیلھێلمی دووەم 0 253253 1695454 1572899 2026-10-27T04:38:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695454 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ڤیلھێلمی دووەم|وێنە=Kaiser Wilhelm II of Germany - 1902.jpg|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٢٧ی کانوونی دووەمی ١٨٥٩|شوێنی لەدایکبوون=[[بەرلین]]، [[پرووسیا]]|ڕێکەوتی مەرگ=٤ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤١|شوێنی مەرگ=ھویس دۆڕن لە [[ھۆڵەندا]]|ھۆکاری مەرگ=نەخۆشی [[دڵ]] و خوێنبەرەکان|شوێنی گۆڕ=ھوێس دۆڕن لە [[ھۆڵەندا]]|نەتەوە=ئەڵمانی|پیشە=فەرمانڕەوا و قەیسەری دووەمی [[ئیمپراتۆری ئەڵمانی]]|خوێندنگە=زانکۆی بۆن|ئایین=[[لۆتەرانیزم]]|ھاوسەر=ئابا ڤیکتۆریا|دایک=شازادە ڕۆیاڵ ڤیکتۆریا|باوک=فرێدریک ویلییەم|image caption=ویلیەمی دووەمی ئەڵمانیا|واژوو=Wilhelm II, German Emperor Signature-.svg|قەبارەی واژوو=225}} '''ڤیلھێلمی دووەم''' ({{بە ئەڵمانی|Wilhelm II}}) ناوی تەواوی بریتییە لە '''فریدریش ویلیام ڤیکتۆر ئەلبێرت''' (٢٧ی کانوونی دووەمی ١٨٥٩) قەیسەری دووەمی ئەڵمانیا و دوا ئیمپراتۆری [[ئیمپراتۆریەتیی ئاڵمانی|ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا]] و پاشای [[پرووسیا]] بووە، ویلیامی دووەم لە بنەماڵەی [[ھۆھێنزۆلێرنەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hohenzollern dynasty {{!}} History, Religion, Countries, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Hohenzollern-dynasty|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> ھاتووەتە دونیاوە کە لەساڵانی ١٧٠١ەوە فەرمانڕەوایەتی [[ئەڵمانیا]] و پرووسیا دەکەن، وێلیامی دووەم سەرکردایەتی ئەڵمانیای کردووە لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی یەکەم]] و دوای ئەوەی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا لە جەنگی جیھانی یەکەم بەرامبەر بە بەرەی ھاوپەیمانان شکستی ھێنا لە ساڵی ١٩١٨ ویلیامی دووەم دەستبەرداری تەختی پاشایەتی ئەڵمانیا و فەرمانڕەوایەتی کردنی ئەڵمانیا بوو بەمەش دەسەڵاتی پاشایەتی لە ئەڵمانیا کۆتایی ھات و [[کۆماری ڤایمەر|کۆماری ڤایمار]] دامەزرا و دەسەڵاتی ھۆھێنزۆلێرنەکان لە ئەڵمانیا کۆتایی پێھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kaiser William II abdicated|ناونیشان=https://www.cheshireroll.co.uk/thegreatwarbattle/kaiserabdicated|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.cheshireroll.co.uk}}</ref> ویلیام قەیسەری دووەمی ئەڵمانیا لە ٤ی [[حوزەیران]]ی ساڵی ١٩٤١ی زایینی کۆچی دوایی کرد بەھۆی نەخۆشی دڵ و خوێنبەربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC – History – Historic Figures: Wilhelm II (1859–1941)|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/wilhelm_kaiser_ii.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.bbc.co.uk|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=DEATH OF EX-KAISER WILHELM|ناونیشان=http://nla.gov.au/nla.news-article25864788|newspaper=Mercury|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ١٩٤١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|مێژوو|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Wilhelm II of Germany}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٩]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤١]] [[پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان]] [[پۆل:ڕۆلگێرەکان]] bmljrtg3w97uchn9vyb5bptg7sdjeyy ژیریی دەستکردی بەرھەمھێنەر 0 253484 1695230 1475772 2026-10-26T19:34:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695230 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Théâtre_D’opéra_Spatial.png|alt=|وێنۆک| ئەم وێنەیە کە لەلایەن زیرەکی دەستکردی میدگێرنی بەرھەم ھێنراوە، پلەی یەکەمی لە فێستیڤاڵی ھونەرە دیجیتاڵییەکانی ئەمریکا بەدەستھێناوە، ئەمەش نیگەرانییەکانی لەسەر ھێزی زیرەکی دەستکرد دروست کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۲ی ۰۶ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=هوش مصنوعی برنده یک جشنواره عکاسی در آمریکا شد! - تکراتو|ناونیشان=https://techrato.com/2022/09/03/artificial-intelligence-won-a-photography-festival-in-america/|بڵاوکەرەوە=تکراتو - زندگی با تکنولوژی|زمان=en}}</ref>]] '''ژیریی دەستکردی بەرھەمھێنەر''' یان '''ژیریی دەستکردی دروستکەر''' ({{بە ئینگلیزی|Generetive AI}}) جۆرێکە لە [[ژیریی دەستکرد|زیرەکی دەستکرد]] کە توانای بەرھەمھێنانی دەق، وێنە یان میدیای دیکەی ھەیە لە وەڵامی داواکاریی بەکارھێنەردا.<ref name="bloomberg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lanxon|یەکەم=Nate|دوایین٢=Bass|یەکەم٢=Dina|دوایین٣=Davalos|یەکەم٣=Jackie|سەردێڕ=A Cheat Sheet to AI Buzzwords and Their Meanings|ناونیشان=https://news.bloomberglaw.com/tech-and-telecom-law/a-cheat-sheet-to-ai-buzzwords-and-their-meanings-quicktake|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|newspaper=Bloomberg News|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> مۆدێلەکانی ژیریی دەستکردی دروستکەر لەو زانیارییەی لە دراوەدایە [[فێربوونی مەکینە|فێر دەبن]] و پاشان داتای نوێ دروست دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pasick|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Artificial Intelligence Glossary: Neural Networks and Other Terms Explained|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/article/ai-artificial-intelligence-glossary.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andrej Karpathy|دوایین٢=Pieter Abbeel|دوایین٣=Greg Brockman|دوایین٤=Peter Chen|دوایین٥=Vicki Cheung|دوایین٦=Yan Duan|دوایین٧=Ian Goodfellow|دوایین٨=Durk Kingma|دوایین٩=Jonathan Ho|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Generative models|ناونیشان=https://openai.com/research/generative-models|وێبگە=OpenAI}}</ref> ژیریییە دەستکردە دروستکەرە دیارەکان بریتین لە [[چات جی پی تی]]، [[چاتبۆت|بۆتێکی گفتوگۆیی]] کە لەلایەن [[ئۆپن ئەی ئای]] پەرەی پێدراوە بە بەکارھێنانی مۆدێلی زمانی زگماکی [[جی-پی-تی-٣|جی پی تی- ٣]] و جی پی تی- ٤.<ref name="nytimes-gpt4">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Metz|یەکەم=Cade|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=OpenAI Plans to Up the Ante in Tech's A.I. Race|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/03/14/technology/openai-gpt4-chatgpt.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> و [[جێمینای (چاتبۆت)|بارد]]، بۆتێکی گفتوگۆی دروستکراوی [[گووگڵ]] کە بە بەکارھێنانی مۆدێلی بنەڕەتی لێم دا دروست کراوە. لە نێوان ئەو مۆدێلانەی زیرەکی دەستکرد کە ھونەر دروست دەکەن، دەتوانین باسی ستەیبڵ دیڤیووژن، میدجۆرنی، و داڵ- ئی بکەین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roose|یەکەم=Kevin|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=A Coming-Out Party for Generative A.I. , Silicon Valley's New Craze|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/10/21/technology/generative-ai.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> '''ژیریی دەستکردی بەرھەمھێنەر''' پۆتانسییەلی بەکارھێنانی ھەیە لە چەندین بواردا لەوانە ھونەر، نووسین، پەرەپێدانی نەرمەکاڵا، چاودێری تەندروستی، دارایی، یاریکردن، بازاڕکردن و مۆدە.<ref name="economist2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Don't fear an AI-induced jobs apocalypse just yet|ناونیشان=https://www.economist.com/business/2023/03/06/dont-fear-an-ai-induced-jobs-apocalypse-just-yet|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=The Economist}}</ref><ref name="mckinsey">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harreis|یەکەم=H.|دوایین٢=Koullias|یەکەم٢=T.|دوایین٣=Roberts|یەکەم٣=Roger|سەردێڕ=Generative AI: Unlocking the future of fashion|ناونیشان=https://www.mckinsey.com/industries/retail/our-insights/generative-ai-unlocking-the-future-of-fashion|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231117160809/https://www.mckinsey.com/industries/retail/our-insights/generative-ai-unlocking-the-future-of-fashion|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٢٠دا، وەبەرھێنان لە ژیریی دروستکەردا زیادی کرد، کۆمپانیا گەورەکانی وەک [[مایکرۆسۆفت]]، گووگڵ، و بایدو مۆدێلی generative AI یان پەرەپێدا، لەگەڵ چەندین کۆمپانیای بچووکتر.<ref name="nytimes">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Griffith|یەکەم=Erin|دوایین٢=Metz|یەکەم٢=Cade|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Anthropic Said to Be Closing In on $300 Million in New A.I. Funding|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/01/27/technology/anthropic-ai-funding.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref><ref name="economist1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The race of the AI labs heats up|ناونیشان=https://www.economist.com/business/2023/01/30/the-race-of-the-ai-labs-heats-up|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=The Economist}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yang|یەکەم=June|دوایین٢=Gokturk|یەکەم٢=Burak|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Google Cloud brings generative AI to developers, businesses, and governments|ناونیشان=https://cloud.google.com/blog/products/ai-machine-learning/generative-ai-for-businesses-and-governments}}</ref> بەڵام نیگەرانی ھەیە سەبارەت بە ئەگەری خراپ بەکارھێنانی ژیریی دەستکردی دروستکەر، وەک دروستکردنی ھەواڵی ساختە یان ساختەکردن بەشێوەیەکی قووڵ، کە دەتوانرێت بەکاربھێنرێت بۆ فێڵکردن یان دەستکاریکردنی خەڵک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Justin Hendrix|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Transcript: Senate Judiciary Subcommittee Hearing on Oversight of AI|ناونیشان=https://techpolicy.press/transcript-senate-judiciary-subcommittee-hearing-on-oversight-of-ai/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=techpolicy.press}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت|کۆمپیوتەر|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی کۆمپیوتەر|نووسین|جاڤا}} {{پۆلی کۆمنز|Generative artificial intelligence}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:فێربوونی مەکینە]] [[پۆل:ژیریی دەستکرد]] [[پۆل:باو و ڕەوتەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ژیریی دەستکردی درووستکەر]] 54e3zlx1ye1d1rhll57pd85w2vvgas8 ژيانى ڕاستەقينە 0 254378 1695173 1549809 2026-10-26T16:35:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1695173 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژیانی ڕاستەقینە''' ({{بە ئینگلیزی|Real life}}) دەستەواژەیەکە لە بنەڕەتدا لە [[وێژە|ئەدەبدا]] بەکاردێت بۆ جیاکردنەوەی '''جیھانی ڕاستەقینە''' و جیھانی [[خەیاڵ (وێژە)|خەیاڵی]]، مەجازی یان ئایدیالیزەکراو، و لە [[نواندن|نواندندا]] بۆ جیاکردنەوەی [[ئەکتەر|ئەکتەرەکان]] و ئەو [[کەسایەتیی خەیاڵی|کەسایەتییانەی]] کە وێنایان دەکەن. بووەتە زاراوەیەکی باو لە [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتدا]] بۆ وەسفکردنی ڕووداوەکان، کەسەکان، چالاکییەکان و کارلێکەکان کە لە دەرەوەی ھێڵ ڕوودەدەن؛ یان بە شێوەیەکی تر بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە نەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}} {{شریتی دەروازە|ئینتەرنێت|فەلسەفە|کۆمەڵگا}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:واقیع]] [[پۆل:باوەڕ]] [[پۆل:زاراوەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:چاندی ئینتەرنێت]] lmwe00negn09i2vq2zhe8nv67o1je7u مەلییک (ناوی خوا) 0 254795 1695477 1681168 2026-10-27T05:46:55Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695477 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئەلمەلییک''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا موڵک بەدەستی دروست کراوەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=٥٤|ئایەت=٥٤|کوردی= لە شوێنێکی بەڕێزدان کە ھیچ قسەی پوچ و بە تاڵ و درۆ و تاوانێکی تیادا نییە کە بەھەشتە، و لەلای خوایەکن کە مەلیک و پاشای بەتواناو بەدەسەڵاتەو توانای ھەموو شتێکی ھەیە کە خوای گەورەیە.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] 4cf8bnxdlbop1tpd1d6qqkrenvxnslb لی پێس 0 261612 1695147 1513290 2026-10-26T15:31:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695147 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''لی پێس''' ({{بە ئینگلیزی|Lee Pace}}؛ لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٩ لە [[چیکاشا، ئۆکلاھۆما]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠١ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمەکانی [[ھۆبیت: وێرانکارییەکانی سماوگ]]، [[ھۆبیت: جەنگی پێنج سوپاکە]]، [[ھۆبیت: گەشتێکی چاوەڕواننەکراو]]، [[لینکن (فیلم)|لینکن]]، [[کاپتن مارڤڵ (فیلم)|کاپتن مارڤڵ]] و [[پاسەوانانی گەردوون]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1195855}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Lee Pace}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی ویلایەتی ئۆکلاھۆما]] f2hj02jnizksj60ntgto8z40yd9ghag لیۆ ھاوارد 0 261651 1695149 1513618 2026-10-26T15:52:35Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695149 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''لیۆ ھاوارد''' ({{بە ئینگلیزی|Leo Howard}}؛ لەدایکبووی ١٣ی تەممووزی ١٩٩٧ لە [[نیوپۆرت بیچ، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٥ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە زنجیرەی [[نامۆ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|نامۆ]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1795989}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Leo Howard}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] cyrka9ijkhsiqrjvoc7coeeikj631j5 لێس کرین 0 261690 1695150 1663965 2026-10-26T15:59:02Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695150 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''لێس کرین''' ({{بە ئینگلیزی|Les Crane}}؛ ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٣ لە [[نیویۆرک]] – ١٣ی تەممووزی ٢٠٠٨ لە [[گرینبرای، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0186386}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Les Crane}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:مۆسیقاژەنی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان]] 75u8h2g4i7zwckobu3dv4sccpt7b7jq مەلیق جۆنسن 0 261919 1695475 1517501 2026-10-27T05:46:35Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695475 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مەلیق جۆنسن''' ({{بە ئینگلیزی|Maliq Johnson}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٠ لە [[بڕۆکلین]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|5658892}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی بێدفۆرد–ستویڤێسانت، بروکلین]] nt8brj710y3f8v84entvb2spblppx6b مەمفیس بلیک 0 262323 1695483 1667635 2026-10-27T05:47:55Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695483 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مەمفیس بلیک''' ({{بە ئینگلیزی|Memphis Bleek}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٧٨ لە [[بڕۆکلین]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٦ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0085430}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Memphis Bleek}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:تۆماری ھونەرمەندانی دیف جام]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی ھیپ ھۆپی کەناری ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] qhlyxgkzh206j0ehxahxhh6mzee7uae مۆزس جەی. مۆسێلی 0 262817 1695296 1694911 2026-10-26T20:17:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695296 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''مۆزس جەی. مۆسێلی''' ({{بە ئینگلیزی|Moses J. Moseley}}؛ ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ لە [[ئایکن، کارۆلینای باشوور]] – ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە [[ستۆکبریج، جۆرجیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ٢٠١٢ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|5232250}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] biny2ey0fs3nktk68x69dm3eeb9vyuj مەلا ھەیبەت 0 267189 1695469 1681052 2026-10-27T05:45:35Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695469 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = سەید محەمەد سادق حوسێنی | وێنە =Malahaibat.jpg | شرۆڤەی وێنە = | قەبارەی وێنە = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٨٧٧ | ڕێکەوتی مردن = ١٩٣٦ | شوێنی مردن =[[سەقز]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی لەدایکبوون = [[قەڵاگا، دیواندەرە|قەڵاگا]]، [[دیواندەرە]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = مامۆستای ئایینی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوک = سەید ڕەزا | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''سەید محەمەد سادق حوسێنی''' (١٢٥٦ کۆچی هەتاوی، [[قەڵاگا، دیواندەرە|قەڵاگا]]-١٣١٥ کۆچی هەتاوی، [[سەقز]]) ئەڵلامە و زانای ئایینی، نووسەر و شاعیری بەناوبانگ ناسراو بە '''مەلا هەیبەت''' و هەر وەها '''مامۆستای کەرەفتو'''ە و لە ماوەی ژیانیدا زیاتر لە ٨٠ بەرهەمی بە زمانەکانی کوردی، فارسی و عەرەبی لە بوارە جیاجیاکاندا نووسیوە لەوانە شیعر، فیقه، بنەما و ڕێزمان و ڕستەسازی ئەدەبی کوردی، فارسی و عەرەبی. بەرهەمەکانی لە مەدرەسەکانی ناوچەی [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دەخوێندرێنەوە.<ref>[https://kordestan.farhang.gov.ir/fa/news/123372/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85% آشنایی با شخصیت علمی فقیه، ادیب و شاعر نامدار کُردستان ” هیبت” ]{{بەستەری مردوو|url=https://kordestan.farhang.gov.ir/fa/news/123372/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85% |date=ئابی ٢٠٢٤ }}، وزارت فرهنگ و ا رشاد اسلامی، ۱۳۹۳</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/9002-15359/%D9%83%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%8A%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%87-%DA کنگره بزرگداشت علامه "ملاهيبت" در ديواندره کردستان برگزار مي‌شود]، ایسنا، ۱۳۹۰</ref><ref>[https://divandare.farhang.gov.ir/fa/news/110085/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A2%D8%AA-%D9%85%D8%A7% مراسم رونمایی و نقد و بررسی کتاب "منشآت "ماموستا سید محمد صادق حسینی(مدرس کرفتو -هیبت) ]{{بەستەری مردوو|url=https://divandare.farhang.gov.ir/fa/news/110085/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A2%D8%AA-%D9%85%D8%A7% |date=ئابی ٢٠٢٤ }}، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۹۳</ref> == ژیاننامە == عەلامە هەیبەت لە [[کوردستانی تورکیا]] خوێندوویەتی و وانە دەڵێتەوە، لە ساڵی 1292 کۆچی مۆڵەتی وانەوتنەوە لە مەلا "عەبد القادر کانی کەبوود"، مامۆستای بەناوبانگی گوندی [[بیارە|بیار]]ێ لە [[کوردستانی عێراق]] وەرگرتووە. دوای تەواوکردنی خوێندن، گەڕایەوە بۆ زێدی خۆی، گوندی قەڵا غە، کە دەکەوێتە دەڤەری ساراڵ، نزیک شاری [[دیواندەرە|دیواندرێ]] و بۆ ماوەی چەند ساڵێک لە گوندی [[کەرەفتوو]] دەبێتە مامۆستا. یەکێک لە زانایانی ناوداری ناوچەی سەقز، بە ناوی "ملا محمد" ناسراو بە "مەلای گەورە"، باوکی حەج شێخ مەلا زاهید سەقزی و باپیری خوالێخۆشبوو دوکتور محەمەد خالیدی، پێش ئەوەی مامۆستا هەیبەت بچێتە کەرفتو لەوێ ژیاوە و بووە مامۆستایەک و مەلایەک لەوێ بوون. سەبارەت بە چۆنیەتی بوون بە مەلا و مامۆستا لە شاری کەرفتو، حاج مەلا سەید بەهائەدین غەفاری خوالێخۆشبوو کە کوڕەزای حیبەت و یەکێک لە زانایانی ناوداری دەوروبەری سەقز بووە و زۆربەی خوێندنەکەی لەگەڵ حیبەت بووە، گێڕاوەتەوە کە: {{quote|من خوێندکاری هەرزەکار بووم و لە خزمەتی مامی کۆچکردوومدا لە مزگەوتی کەرفاتوو زمانی عەرەبی و فارسیم دەخوێند. قوتابیانی خوالێخۆشبوو مەلام محەمەد "مەلای گەورە"، کە زۆرجار خەریک بوو مۆڵەت وەربگرن، بە بێ حورمەتی مامەڵەیان لەگەڵ ئێمە (من و مامی کۆچکردووم) دەکرد و وەک میرزا مامەڵەیان لەگەڵ مامی کۆچکردووم دەکرد، کە بەزۆری عەمامەیەکی سەوزی لەبەردا بوو و مامۆستای قوتابخانە. جاران گوێیان لە وانەوتنەوەکانی مامی کۆچکردووم دەگرت، وردە وردە حەزیان لە گوێگرتن لە وانەوتنەوەکەی بوو، تا دواجار کە زانییان کە ئەم سەیدە ئاستێکی بەرزی زانستی هەیە، بە فەرمی دانیشتن بۆ گوێگرتن لە وانەکانی، لە کۆتاییدا، کاتێک قووڵی و گەورەیی زانست و شارەزاییەکەی لە هەموو زانستەکاندا بینی، بە تایبەت لە فیقهییان زانی، و ئەدەبیاتی فارسی و عەرەبی، بە فەرمی داوای خوێندن و وانەوتنەوەیان لێکرد و کێشەکانیان لەگەڵیدا چارەسەر کرد. ئەلدین دەڵێت: ڕۆژێک، خوالێخۆشبوو مەلا بۆزور وانەی فیقهی دەوتەوە، کە بابەتی "فەرەح" بوو لە کتێبی فەتحی موعین. وا دیارە نەیتوانیوە بە باشی ڕوونی بکاتەوە، وە لە ڕوونکردنەوەی کێشەکەدا ماندوو بووە، قوتابییەکانیش ڕازی نەبوون تا مەلای گەورە بە مامی کۆچکردووم وت: کاک سەید ڕای تۆ چییە؟ لەگەڵ هەموو ڕێزێکی شایستەدا، مامی کۆچکردووم بەبێ ئاماژەدان بە کتێبەکە، بە شێوەیەکی ڕوون و جێگەی ڕەزامەندی بابەتەکەی ڕوونکردەوە، و کێشەکانی چارەسەر کرد. بەخوا زۆر جار فێری ئەم بابەتە و ئەم کتێبەم کردووە، بەڵام وەک ئێستا لە قووڵایی مەسەلەکە و ڕاستییەکەی تێنەگەیشتم. ئەفسووس! لەگەڵ تۆ لێرە، من زۆرم؛ وە پاش ماوەیەک لە کەرفتووەوە کۆچیان کرد و مامی کۆچکردووم سەید محەمەد سادقیان کردە مەلا و مامۆستا لەوێ و بە فەرمی بە مامۆستای کەرفتوو ناسرا.}}<ref>[https://dana.ir/176368/%DA%AF%D9%88%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D گوشه هایی از زندگی ماموستا سید محمد صادق حسینی متخلّص به «هیبت»]{{بەستەری مردوو|url=https://dana.ir/176368/%DA%AF%D9%88%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D |date=ئابی ٢٠٢٤ }}، شبکه اطلاع رسانی دانا، ۱۳۹۳</ref> دوای مانەوەی نزیکەی سێزدە ساڵ، لە ناوەڕاستی ساڵی ١٣١٣ کۆچی هەتاویدا، ڕووی لە گوندی [[ئاڵکەڵوو]] لە نزیک شاری [[سەقز]] و دواجار لە ساڵی ١٣١٥ی کۆچیدا یەکسان بوو بە بەیانی دووهەمین هەینی مانگی سەفەری ١٣٥٥ کۆچی مانگی لە خانقای یەکێک لە شێخە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمە، شێخ جەلالەدین نەقشبەندی، ماڵئاوایییان لە دونیا کرد و لە گۆڕستانی شاری ساحێو لە نزیک شاری سەقز بە خاک سپێردرا.<ref>[http://kurdpress.com/xBfh نگاهی به شخصیت عالم نامدار کردستان ماموستا محمد صادق حسینی «هیبت»/سید صباح حسینی]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.com/xBfh |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، خبرگزاری کردپرس، ۱۳۹۷</ref>}} == یادکردنەوە== کۆنگرەی یادی "مەلا هەیبەت" ڕێکەوتی ٣ی خەرمانانی ١٣٩٣ی کۆچی هەتاوی لە شاری [[دیواندەرە]] بەڕێوەچوو. لەم مەراسیمەدا چوار مامۆستای زانکۆ و کەسایەتییە باڵاکانی ڕۆشنبیری و ئەدەبی هەریەکەیان بابەتەکانیان لە بوارە جیاوازەکانی کار و کەسایەتی "مامۆستای کرافتۆ" پێشکەش کرد. هەروەها گروپەکانی داف نەوازی بە خوێندنەوەی شیعری سەید محەمەد سدیق حوسێنی بۆ ستایشکردنی پێغەمبەری ئیسلام (د.خ) لە دوو بۆنەدا بەرنامەکەیان پێشکەش کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/9002-15359/%D9%83%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%8A%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%87-%DA کنگره بزرگداشت علامه "ملاهيبت" در ديواندره کردستان برگزار مي‌شود]، ایسنا، ۱۳۹۰</ref><ref>[http://mehrnews.com/xfhV5 همایش گرامیداشت "مدرس کرفتو" برگزار شد]، خبرگزاری مهر، ۱۳۹۰</ref> ==هەڵبژاردەیەک لە بەرهەمەکان<ref>[http://kurdpress.com/xBfh نگاهی به شخصیت عالم نامدار کردستان ماموستا محمد صادق حسینی «هیبت»/سید صباح حسینی]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.com/xBfh |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، کردپرس، ۱۳۹۷</ref>== *دیوانی شیعری (فارسی و عەرەبی و کوردی) *عەقیدەی کوردی منشات (نامە) *ڕاستکردنەوەی دیوان مەلا خزر نالی *ڕاستکردنەوەی دیوان عەبدولڕەحمان بەی سالم * ڕاستکردنەوەی دیوان مستەفا بەی کوردی *ڕاستکردنەوەی دیوان مەولوی تەوح گۆزی *ڕاستکردنەوەی بەرهەمەکانی مەلا خیزر ڕوداری هێ ڤارامانی *ڕاستکردنەوەی چوارگۆشەکانی خەیام نیشابوری *ڕیساله ی بێهجاتییه ( به ستایشی شاعیری نه ناسراوی کورد به نۆ بێهجەت سنەیی) *وەرگێڕانی هەڵبژاردەیەک لە شیعری عەرەبی لەلایەن شێخ سەلیم سنەیی "ئەمرو ئەلقەیس کورد" *ڕاستکردنەوە و وەسفکردنی کتێبی "مێژووی مەجیم" * پەراوێز لەسەر کتێبی "البورهان" لە نووسینی شێخزادە گلێنبۆی *پەراوێز لەسەر کتێبی "جەما الجواع" لە بنەماکانی فیقهدا * پەراوێز لەسەر کتێبی "تەشریح ئەفلەک"، فاکتەری مشتومڕ و فەتوای فیقهی * پەراوێز لەسەر "ڕوونکردنەوەی سی بابەت" لە نووسینی عەبدولعەلی جەواجانی * پەراوێزەکە لەسەر وەسفی شەمسیایە * پەراوێز لەسەر کتێبی "المغنی" لە نووسینی فەخرەدین چار پردی *ڕاستکردنەوەی کتێبی "تب النبی" *ڕاستکردنەوەی کتێبی "کەشکول بەهای" *ڕاستکردنەوەی کتێبی "عادەب الدین و الدین" لە نووسینی مەوەردی == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:خەڵکی دیواندەرە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:مامۆستا ئایینییەکانی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] ocsh8pwmysd3c3ycrpxpsxki6752rja ڤیدیۆکرافت ئینتەرناشناڵ 0 268069 1695439 1532721 2026-10-27T04:35:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695439 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڤیدیۆکرافت ئینتەرناشناڵ''' یان '''ڕانکینگ/باس''' ({{بە ئینگلیزی|Videocraft International}}) کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی ئەمریکی بوو کە دەکەوێتە شاری نیویۆرک. بەزۆری کاری لەسەر [[ئەنیمەیشن]]ەکان دەکرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} gkz7gs1o04clz9gjp0zu1w46g3hvm8l ژیان (فیلمی ٢٠١٧) 0 269225 1695188 1532457 2026-10-26T16:38:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695188 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ژیان''' ({{بە ئینگلیزی|Life}}) فیلمێکی [[خەیاڵی زانستی]] و [[ترسناک]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٧. تێچووی فیلمەکە (٥٨) ملیۆن دۆلار بووە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] (١٠٠٫٥) ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٤ی ئازاری ٢٠١٧) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٤ خولەکە. چیرۆکی فیلمەکە باس لە گرووپێک گەشتیاری ئاسمانی دەکات کە لە وێستگەی ئاسمانی نێودەوڵەتی فۆرمێکی ژیان لە مەریخەوە دەدۆزنەوە؛ بەڵام، ئەم بوونەوەرە بە خێرایی گەشە دەکات و دەبێتە ھەڕەشەیەک بۆ سەر تاقمەکە و زەوی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Life (2017 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ئەستێرەگەڕەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:مەریخ لە فیلم]] [[پۆل:فیلمەکانی سکایدانس میدیا]] 6y1ck0wyqszo1e4gou98h64onb2i08h مەمەقان 0 269916 1695486 1517526 2026-10-27T05:48:25Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695486 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەمەقان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|ممقان}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری مەمەقان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری مەمەقان''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی مەمەقان لە [[ئێران]]دا##جێگەی مەمەقان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|37|50|35|N|45|58|33|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئازەرشەھر|ئازەرشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەمەقان''' ({{بە فارسی|ممقان}}) شارێکە لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] ak9xfnkideg1avniz83xyjircoebc6l مەلارد 0 269946 1695471 1517490 2026-10-27T05:45:55Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695471 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەلارد | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|ملارد}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Golha square.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری مەلارد | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری مەلارد''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی مەلارد لە [[ئێران]]دا##جێگەی مەلارد لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|39|57|N|50|58|36|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای تاران|تاران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی مەلارد|مەلارد]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١١٥٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەلارد''' ({{بە فارسی|ملارد}}) شارێکە لە [[پارێزگای تاران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Malard-marlik.jpg پەڕگە:Jade_malard.jpg|شەقامی سەرەکی پەڕگە:Pahlavi_park.jpg|پاڕکی پاڵەوی </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای تاران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای تاران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Malard}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای تاران]] plry6foritpbnn1hbzqgysqy0k6x6v5 مەلێکان 0 269948 1695478 1517507 2026-10-27T05:47:05Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695478 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەلێکان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|ملکان}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = رودخانه مردق چای پس از زیبا سازی - panoramio.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری مەلێکان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری مەلێکان''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی مەلێکان لە [[ئێران]]دا##جێگەی مەلێکان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|37|08|45|N|46|06|10|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی مەلێکان|مەلێکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٠٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەلێکان''' ({{بە فارسی|ملکان}}) شارێکە لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Malekan}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] fxuvt9d9wclgvoull2gvnkz2l9ales5 کات نییە بۆ مردن 0 270843 1695583 1543457 2026-10-27T10:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695583 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کات نییە بۆ مردن''' ({{بە ئینگلیزی|No Time to Die}}) فیلمێکی [[فیلمی سیخوڕی|سیخوڕی]]ی بەریتانییە لە ساڵی ٢٠٢١. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٢٥٠-٣٠٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٧٧٤٫٢ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٣٠ی ئەیلولی ٢٠٢١) لە [[بەریتانیا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٦٣ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == جەیمس بۆند خانەنشین کراوە، بەڵام ناچار دەکرێت بگەڕێتەوە بۆ خزمەت کاتێک پلانێکی مەترسیدار بۆ بڵاوکردنەوەی چەکێکی بایۆلۆژی ئاشکرا دەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|No Time to Die}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|مەغریب|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|لەندەن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی بایۆتیرۆریزم]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەیوەندییەکانی دایک و کچ]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویژ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە زەریای ھێمن ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ماتێرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویج وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەسکۆتلەندا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی جەیمز بۆند]] [[پۆل:فیامەکانی مێترۆ-گۆلدوین مایەر]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی سکرین ئێکس]] s1ndgcd2t4h4ykbce3fuwdm4jeecbb5 ژیانی بزنەکە (فیلم) 0 270980 1695197 1532466 2026-10-26T16:39:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە، ئوردن-کۆلکە) 1695197 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}} '''ژیانی بزنەکە''' یان '''بزنە ژیان''' فیلمێکی درامای مانەوەی [[بۆڵیوود|ھیندییە]] و لە مانگی ئازاری ٢٠٢٤ بە زمانی مالایالم بڵاوکرایەوە، لە نووسین و دەرھێنان و ھاوبەشی بەرھەمھێنانی بلێسی. فیلمەکە بەرھەمێکی ھاوبەشی نێونەتەوەیییە و کۆمپانیاکانی [[ھیندستان]] و [[ئەمریکا]] بەشدارن، سیناریۆی فیلمەکە لە [[ڕۆمان|ڕۆمانی]] ڕۆژانی بزنەکە کە لە ساڵی ٢٠٠٨دا بڵاوکرایەوە کە زۆرترین فرۆشی ھەبووە، لەلایەن ڕۆماننووسی ھیندی بنیامینەوە وەرگیراوە، لەگەڵ ھەندێک گۆڕانکاری و کورتەچیرۆکی دراماتیکی ڕۆمانەکە لەسەر بنەمای چیرۆکی ڕاستەقینەی کرێکارێکی مالایالمی خەڵکی ویلایەتی کیرالا لە باشووری ھیندستان بە ناوی نەجیب محەممەد ئیستغلال کرا و بەر بارودۆخێکی سەخت و تاڵ کەوت دوای ئەوەی ھات بۆ [[سعوودیە|سعوودییە]] ناچارکرا [[مەڕ]] لە [[بیابان]] و ناوچەیەکی دابڕاودا بەڕێ بکات، کە دواجار ھەڵھات و پاشان دیپۆرتکردنەوەی بۆ وڵاتەکەی، یەکێکە لە ھەزاران چیرۆکی ئەو کرێکارانەی کە لە بیابانەکاندا بارودۆخێکی ھاوشێوەیان بەسەر بردووە، بەپێی ئەوەی بەرھەمھێنەرانی فیلمەکە باسیان کردووە.<ref>https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/najeeb-whose-real-life-story-inspired-prithviraj-sukumaran-aadujeevitham-the-goat-life-shares-his-review-101711718576267.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|بۆڵیوود|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|عەرەبستانی سعوودی|ئوردن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{ئوردن-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە جووتیاران]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری پالاکاد وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە دراما ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون]] gq0941aahbde9lhu65o892e7878ljxr ژیانی نھێنیی ئاژەڵانی ماڵی 0 271017 1695224 1543516 2026-10-26T19:33:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695224 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:The Secret Life of Pets poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلمەکە]] '''ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی''' ({{بە ئینگلیزی |The Secret Life of Pets}}) فیلمێکی کارتۆنی کۆمیدی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٦ کە لەلایەن کۆمپانیاکانی [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] و ئیلومینەیشن ئینتەرتەینمێنت بەرھەم ھێنراوە. یونیڤێرساڵ ھەروەھا فیلمەکەشی بڵاو کردەوە. کریس ڕێنۆد دەرھێنەری فیلمەکەیە، بە ھاوکاری یارۆ چینی، و لەلایەن کریس میلیداندری و جانێت ھیلی بەرھەم ھێنراوە. چیرۆکەکە لەلایەن برایان لینچ نووسراوە، لەگەڵ سینکۆ پۆڵ و کێن دۆریۆ. فیلمەکە دەنگی ئەکتەرانی وەک لویس سی. کەی، ئێریک ستۆنستریت، جێنی سلەیت، کێڤن ھارت، ئێلی کێمپەر، لەیک بێڵ، دانا کارڤی، ھانیباڵ بورێس، بۆبی مۆینیھان، ستیڤ کووگان و ئەلبێرت بروکس تێدایە. ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی یەکەم جار لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەنسی لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ نمایش کرا، و لە ٨ی تەممووزی ھەمان ساڵ لە سینەماکانی ئەمریکا نمایش کرا. فیلمەکە بە گشتی ھەڵسەنگاندنی باشی بەدەست ھێنا و لە سەرانسەری جیھان ٨٨٥٫٣ ملیۆن دۆلاری بەدەست ھێنا، کە بووە شەشەم فیلمی پڕداھاتی ساڵی ٢٠١٦ و قازانجدارترین فیلمی ئەو ساڵە. بەشی دووەمی فیلمەکە، ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی ٢، لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ نمایش کرا، کە تێیدا پاتۆن ئۆزواڵت جێگەی لویس سی. کەی گرتەوە بۆ دەنگی کارەکتەری ماکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گیانلەبەران|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|The Secret Life of Pets}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەریییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن دەربارەی دوپشک و ھار]] [[پۆل:فیلمەکان بەرھەم ھێنراون لەلایەن کریس مێلێداندری]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە سیناریۆیان لەلایەن سینکۆ پاوڵ و کێن داوریۆ بۆ کراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ڕووناککردنەوە (کۆمپانیا)]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] t5xa5k2utqmmv4zrzoy25vfa0fhpe6q 1695264 1695224 2026-10-26T20:01:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695264 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The Secret Life of Pets poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلمەکە]] '''ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی''' ({{بە ئینگلیزی |The Secret Life of Pets}}) فیلمێکی کارتۆنی کۆمیدی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٦ کە لەلایەن کۆمپانیاکانی [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] و ئیلومینەیشن ئینتەرتەینمێنت بەرھەم ھێنراوە. یونیڤێرساڵ ھەروەھا فیلمەکەشی بڵاو کردەوە. کریس ڕێنۆد دەرھێنەری فیلمەکەیە، بە ھاوکاری یارۆ چینی، و لەلایەن کریس میلیداندری و جانێت ھیلی بەرھەم ھێنراوە. چیرۆکەکە لەلایەن برایان لینچ نووسراوە، لەگەڵ سینکۆ پۆڵ و کێن دۆریۆ. فیلمەکە دەنگی ئەکتەرانی وەک لویس سی. کەی، ئێریک ستۆنستریت، جێنی سلەیت، کێڤن ھارت، ئێلی کێمپەر، لەیک بێڵ، دانا کارڤی، ھانیباڵ بورێس، بۆبی مۆینیھان، ستیڤ کووگان و ئەلبێرت بروکس تێدایە. ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی یەکەم جار لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەنسی لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ نمایش کرا، و لە ٨ی تەممووزی ھەمان ساڵ لە سینەماکانی ئەمریکا نمایش کرا. فیلمەکە بە گشتی ھەڵسەنگاندنی باشی بەدەست ھێنا و لە سەرانسەری جیھان ٨٨٥٫٣ ملیۆن دۆلاری بەدەست ھێنا، کە بووە شەشەم فیلمی پڕداھاتی ساڵی ٢٠١٦ و قازانجدارترین فیلمی ئەو ساڵە. بەشی دووەمی فیلمەکە، ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی ٢، لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ نمایش کرا، کە تێیدا پاتۆن ئۆزواڵت جێگەی لویس سی. کەی گرتەوە بۆ دەنگی کارەکتەری ماکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گیانلەبەران|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|The Secret Life of Pets}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەریییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن دەربارەی دوپشک و ھار]] [[پۆل:فیلمەکان بەرھەم ھێنراون لەلایەن کریس مێلێداندری]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە سیناریۆیان لەلایەن سینکۆ پاوڵ و کێن داوریۆ بۆ کراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ڕووناککردنەوە (کۆمپانیا)]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] s4nzst8937cw1n5bkjdi2ybflbua4l3 1695314 1695264 2026-10-26T21:03:43Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695314 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The Secret Life of Pets poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلمەکە]] '''ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی''' ({{بە ئینگلیزی |The Secret Life of Pets}}) فیلمێکی کارتۆنی کۆمیدی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٦ کە لەلایەن کۆمپانیاکانی [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] و ئیلومینەیشن ئینتەرتەینمێنت بەرھەم ھێنراوە. یونیڤێرساڵ ھەروەھا فیلمەکەشی بڵاو کردەوە. کریس ڕێنۆد دەرھێنەری فیلمەکەیە، بە ھاوکاری یارۆ چینی، و لەلایەن کریس میلیداندری و جانێت ھیلی بەرھەم ھێنراوە. چیرۆکەکە لەلایەن برایان لینچ نووسراوە، لەگەڵ سینکۆ پۆڵ و کێن دۆریۆ. فیلمەکە دەنگی ئەکتەرانی وەک لویس سی. کەی، ئێریک ستۆنستریت، جێنی سلەیت، کێڤن ھارت، ئێلی کێمپەر، لەیک بێڵ، دانا کارڤی، ھانیباڵ بورێس، بۆبی مۆینیھان، ستیڤ کووگان و ئەلبێرت بروکس تێدایە. ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی یەکەم جار لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەنسی لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ نمایش کرا، و لە ٨ی تەممووزی ھەمان ساڵ لە سینەماکانی ئەمریکا نمایش کرا. فیلمەکە بە گشتی ھەڵسەنگاندنی باشی بەدەست ھێنا و لە سەرانسەری جیھان ٨٨٥٫٣ ملیۆن دۆلاری بەدەست ھێنا، کە بووە شەشەم فیلمی پڕداھاتی ساڵی ٢٠١٦ و قازانجدارترین فیلمی ئەو ساڵە. بەشی دووەمی فیلمەکە، ژیانی نھێنی ئاژەڵانی ماڵی ٢، لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ نمایش کرا، کە تێیدا پاتۆن ئۆزواڵت جێگەی لویس سی. کەی گرتەوە بۆ دەنگی کارەکتەری ماکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گیانلەبەران|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|The Secret Life of Pets}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەریییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن دەربارەی دوپشک و ھار]] [[پۆل:فیلمەکان بەرھەم ھێنراون لەلایەن کریس مێلێداندری]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە سیناریۆیان لەلایەن سینکۆ پاوڵ و کێن داوریۆ بۆ کراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ڕووناککردنەوە (کۆمپانیا)]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:فیلمەکانی سەرکێشیی ئاژەڵان]] s6e16v6k2nc89y1na2y41xly6riu182 ڤیدیۆی مۆسیقای ئەنیمێ 0 271411 1695440 1549246 2026-10-27T04:35:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1695440 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤیدیۆی مۆسیقای ئەنیمێ''' ({{بە ئینگلیزی|Anime music video}}) ڤیدیۆیەکی کورتە کە لەلایەن ھەوادارانەوە دروست دەکرێت، تێیدا گۆرانییەک لەگەڵ دیمەنی ئەنیمێ تێکەڵ دەکرێت. زۆر جار ئەم ڤیدیۆیانە چیرۆکێک دەگێڕنەوە یان ھەستێک دەردەبڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ئەنیمێ و مانگا}} {{پۆلی کۆمنز|Anime music videos}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان]] tn98ghca15kpcteg71gefjg8tlih0q1 ژێرفەرمانی بەریتانیا بۆ سەر فەلەستین 0 271448 1695249 1564221 2026-10-26T19:37:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئوردن-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1695249 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=فەڵەستین|native_name=|common_name=فەڵەستین|image_flag=Ensign of the Palestine Mandate (1927–1948).svg|symbol_type=[[Public Seal of Mandatory Palestine|Public Seal]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palestine seal |ناونیشان=https://www.royalmintmuseum.org.uk/collection/seals/palestine-seal/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.royalmintmuseum.org.uk |زمان=en-GB}}</ref>|image_coat=Public Seal of Mandatory Palestine.png|national_motto=|national_anthem=|image_map=Map of Mandatory Palestine in 1946 with major cities (in English).svg|demonym=فەڵەستینی|capital=[[ئۆرشەلیم|قودس]]|area_km2=٢٥٥٨٥٫٣|area_footnote=<ref name="VillStat 1945">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945|ناونیشان=https://www.nli.org.il/en/books/NNL_ALEPH002249756/NLI|نووسەر=Department of Statistics|ساڵ=١٩٤٥|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220510083438/https://www.nli.org.il/en/books/NNL_ALEPH002249756/NLI|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} Scan of the original document at the National Library of Israel.</ref>|population_census=٧٥٧٬١٨٢ (١٩٢٢)<ref>[https://ecf.org.il/issues/issue/1087 1922 Census of Palestine], retrieved 19 February 2024.</ref>|population_estimate_year=١٩٢٢|currency={{nowrap|[[Egyptian pound]]{{ھن}}(until 1927){{ھن}}[[Palestine pound]]{{ھن}}(from 1927)}}|legislature=<wbr />}} '''ژێرفەرمانی بەریتانیا بۆ سەر فەلەستین''' یان '''فەلەستینی ژێرفەرمانی''' کە بە فەرمی بە [[فەلەستین]] دەناسرا، قەڵەمڕەوێکی ئیداریی [[بەریتانیا|بەریتانی]] بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٢٠ و ١٩٤٨ لە ھەرێمی فەلەستیندا بوونی ھەبوو، و دوای ساڵی ١٩٢٢، لەژێر مەرجەکانی [[ژێرفەرمانی کۆمەڵەی گەلان]] بۆ فەلەستین بەڕێوە دەچوو. خاکەکە لەلایەن بەریتانییەکانەوە بەڕێوە دەبرا، کە پێیان وابوو لەو کاتەدا بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]] شیاو نییە. دوای ڕاپەڕینێکی عەرەب دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] لە ساڵی ١٩١٦، ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]] ھێزەکانی عوسمانییان لە [[شام]] دەرکرد. بۆ بەریتانییەکان، [[شانشینی یەکگرتوو]] لە نامەگۆڕینەوەی ماکماھۆن-حوسێندا ڕازی ببوو کە ڕێز لە سەربەخۆیی عەرەب بگرێت لە ئەگەری ڕاپەڕینێکدا، بەڵام لە کۆتاییدا، شانشینی یەکگرتوو و [[فەڕەنسا]] ئەوەی کە سووریای عوسمانی بوو لەژێر [[ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ|ڕێککەوتننامەی سایکس-پیکۆدا]] دابەشیان کرد — کردەوەیەک کە وەک ناپاکی لە چاوی عەرەبەکانەوە دەبینرا. کێشەیەکی دیکە کە دواتر سەریھەڵدا بریتی بوو لە [[بەڵێننامەی بەلفۆر]] لە ساڵی ١٩١٧، کە تێدا بەریتانیا بەڵێنی پشتیوانی خۆی بۆ دامەزراندنی «نیشتمانێکی نەتەوەیی» [[جوولەکە]] لە فەلەستیندا دا. دواتر فەلەستینی ژێرفەرمانی لە ساڵی ١٩٢٠ دامەزرا، و بەریتانیا لە ساڵی ١٩٢٢ مافی ژێرفەرمانی بۆ فەلەستین لە [[کۆمەڵەی گەلان]] وەرگرت. فەلەستینی ژێرفەرمانی وەک ژێرفەرمانی پۆلی «A» دیاری کرا، ئەوەش بە پشت بەستن بە گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوورییەکەی. ئەم پۆلێنکردنە بۆ ئەو ژێرفەرمانییانەی دوای جەنگ تەرخان کرابوو کە زۆرترین توانای خۆبەڕێوەبەرییان ھەبوو. ھەموو ژێرفەرمانییەکانی پۆلی «A» جگە لە فەلەستینی ژێرفەرمانی تا ساڵی ١٩٤٦ سەربەخۆییان بەدەست ھێنابوو. لە ماوەی ژێرفەرمانییەکەدا، ناوچەکە شەپۆلی یەک لە دوای یەکی کۆچی جوولەکەکان و سەرھەڵدانی بزووتنەوە نەتەوەیییەکانی لە ھەردوو کۆمەڵگەی [[جوولەکە]] و [[عەرەب]]دا بەخۆیەوە بینی. بەرژەوەندییە دژبەیەکەکانی ئەو دوو دانیشتووانە بووە ھۆی [[شۆڕشی عەرەبی ١٩٣٦–١٩٣٩]] لە فەلەستین و [[یاخیبوونی جوولەکەکان لە ١٩٤٤–١٩٤٨]] لە فەلەستینی ژێرفەرمانی. پلانی دابەشکردنی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بۆ فەلەستین بە مەبەستی دابەشکردنی خاکەکە بۆ دوو دەوڵەت، یەکێکیان عەرەبی و ئەوی دیکەیان جوولەکە، لە تشرینی دووەمی ١٩٤٧ پەسەند کرا. [[جەنگی ١٩٤٨ی فەلەستین]] بەوە کۆتایی ھات کە خاکی [[فەلەستین]]ی ژێرفەرمانی لە نێوان دەوڵەتی [[ئیسرائیل]]، [[شانشینی ھاشمیی ئوردن]] کە خاکەکەی لە [[کەرتی ڕۆژاوا]]ی ڕووباری ئوردن خستە سەر خۆی، و [[شانشینی میسر]] کە «پارێزەرنامەی عوموم فەلەستین»ی لە [[کەرتی غەززە]] دامەزراند، دابەش کرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ٧ی ئازاری ٢٠٢٦\ ١٦ی ڕەشەمەی ٢٧٢٥}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|شانشینی یەکگرتوو|ئیسرائیل|ئوردن|زمانی عەرەبی|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|British Mandate of Palestine}} {{ئوردن-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٠]] [[پۆل:مێژووی زایۆنیزم]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] hbklbq14frdzxmxyr6a9t200wt6brli ڤێنچەربیت 0 271476 1695572 1532931 2026-10-27T10:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695572 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''''ڤێنچەربیت''''' ماڵپەڕێکی تەکنەلۆژیای ئەمریکییە و بارەگا سەرەکییەکەی لە [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیایە]]. سەرچاوەیەکی ھەواڵی تەکنەلۆژییە کە ھەواڵ، شیکاری، تایبەتمەندی فۆڕمی درێژ، چاوپێکەوتن، و ڤیدیۆ بڵاودەکاتەوە. کۆمپانیای ''ڤێنچەربیت'' لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن مات مارشال کە پەیامنێری پێشووی ''ڕۆژنامەی مێرکوری نیووز بووە'' دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|VentureBeat}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} l9g1zmrhhzqz30wcx34u6osf2ybwyby ڤلۆورە 0 272549 1695399 1407076 2026-10-27T01:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695399 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ڤلۆورە | other_name = | settlement_type = شارەوانی و شار | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 1/٢/٢ | image1 = Promenade of Vlorë along the Adriatic Sea.jpg | image2 = Xhamia e Muradies.jpg | image3 = House on 'Dhimiter Konomi' street (14).jpg | image4 = Rruga_Justin_Godart_2020.jpg | image5 = Independence Monument vlora 16.jpg | image6 = Panoramic photo of Lungomare area in Vlorë.jpg}} | image_caption = '''لە سەرەوە بۆ خوارەوە، چەپ بۆ ڕاست''': سەیرانگای ڤلۆورە، خانوویەکی کۆن لە شەقامی دیمیتەر کۆنۆمی، مزگەوتی مورادی، مۆنۆمێنتی سەربەخۆیی ئەلبانیا، شارۆچکە کۆنەکەی ڤلۆورە و لونگۆماروە. | image_alt = دیمەنی ڤلۆورە | image_flag = Flag of Vlorë.gif | flag_alt = ئاڵای ڤلۆورە | image_seal = [[پەڕگە:Stema_e_Bashkisë_Vlorë.svg|70px|center]] | seal_alt = نیشانی ڤلۆورە | coordinates = {{coord|40|28|N|19|29|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline}} | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[ئەلبانیا]] | established_title = دامەزراندن | established_date = سەدەی شەشەمی پێش زایین (لە ''تریپۆرت''ەوە) | unit_pref = Metric | area_blank1_title = Municipality<ref name="PV">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Porta Vendore |سەردێڕ=Pasaporta e Bashkisë Vlorë |ناونیشان=https://portavendore.al/bashkia-vlore/pasaporta-e-bashkise-vlore/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210923121241/https://portavendore.al/bashkia-vlore/pasaporta-e-bashkise-vlore/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|زمان=sq |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="municipalitiy area">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Albanian Association of Municipalities (AAM) |سەردێڕ=Bashkia Vlorë |ناونیشان=https://aam.org.al/en/bashkia-vlore/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210923110321/https://aam.org.al/en/bashkia-vlore/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |زمان=sq |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | area_blank1_km2 = ٦١٦٫٨٥ | population_as_of = ٢٠١١ | population_blank1_title = شارەوانی | population_blank1 = ١٣٠٫٨٢٧ | population_density_blank1_km2 = ١٦٩٫٩ | population_blank2_title = یەکەی کارگێڕی | population_blank2 = ٧٩٫٥١٣ | population_demonym = ئەلبانی | timezone1 = CET | utc_offset = +١ | elevation_m = ٠ | postal_code_type = پۆست کۆدی ئەلبانیا | postal_code = ٩٤٠٠ | website = {{URL|https://vlora.gov.al/}} }} '''ڤلۆورە''' ({{IPAc-en|ˈ|v|l|ɔ:r|ə}} {{Respell|VLOR|ə}}) سێیەم خاوەن زۆرترین دانیشتووانی شارە لە [[ئەلبانیا|کۆماری ئەلبانیا]] و ناوەندی پارێزگای ڤلۆورە و شارەوانی ڤلۆورەیە. ڤلۆورە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای ئەلبانیا و لەسەر کەنداوی ڤلۆورە، و بە دامێنی چیای سیراونی بەدرێژایی کەنارەکانی دەریای ئەدریاتیک و ئایۆنی ئەلبانیا دەورە دراوە. کەشوھەوای دەریای ناوەڕاستی ھەیە کە بەھۆی چیای سیراونی و نزیکیی لە [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستەوە]] کاریگەری چووەتە سەر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.vlora.gov.al/ vlora.gov.al] – ماڵپەڕی فەرمی {{In lang|sq}} {{تووڵی دەروازە|ئەلبانیا|ئەورووپا|شارەکان|جوگرافیا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vlora}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئالبانیا]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] 6ecblzaqj8a6w3j5c92yo6f3owcbf1h ڤیڤێندی 0 272715 1695507 1532805 2026-10-27T07:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695507 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڤیڤێندی''' ({{بە ئینگلیزی|Vivendi}}) کۆمپانیایەکی فەرەنسی چەند-نەتەوەیییە کە لە بواری میدیا و پەیوەندیدا چالاکە. ڤیڤێندی خاوەنی چەندین کۆمپانیای ترە لە بواری [[مۆسیقا]]، [[تەلەڤیزیۆن]]، [[فیلم]] و [[کایەی ڤیدیۆیی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vivendi}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|فەڕەنسا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} 97v8uols8ib5up409hsno7t78kzvn4p مێتا ئەی ئای 0 273527 1695305 1694766 2026-10-26T20:22:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695305 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''مێتا ئەی ئای''' ({{بە ئینگلیزی|Meta AI}}) بەشی [[ژیریی دەستکرد]]ە لە کۆمپانیای مێتا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمەش ببینە == [[میوس (زیرەکی دەستکرد)|میوس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Meta AI}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپیوتەر|کۆمپانیا|دەیەی ٢٠١٠|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:چاتبۆتەکان]] [[پۆل:یاریدەدەرە مەجازییەکان]] 0agl3nzp49xw84tky4ez29pegy6n19z ھاشم سەفییەدین 0 275148 1695363 1580608 2026-10-26T23:00:27Z مامۆستا 39489 − [[پۆل:زیندووان]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1695363 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ھاشم سەفییەدین''' ({{بە عەرەبی|هاشم صفي الدين}}) (١٩٦٤ – ۳ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤) پیاوێکی ئایینی [[شیعەکان لە لوبنان|شیعەی]] لوبنانە، و خاڵۆزای [[حەسەن نەسروڵڵا]] سکرتێری گشتی پێشووی لوبنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Lebanon: Hezbollah's Rising Star|ئیش=[[ستراتفور]]|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.lebanonwire.com/0911MLN/091111711STR.asp|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130411060413/http://www.lebanonwire.com/0911MLN/091111711STR.asp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref> سەرۆکی ئەنجومەنی جێبەجێکردنی حیزبوڵڵایە پێش [[تیرۆرکردنی حەسەن نەسروڵڵا]] لە ساڵی ٢٠٢٤ بە دووەم فەرماندەیی حیزبوڵڵا دادەنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tal Beeri |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://israel-alma.org/2022/06/08/hashem-safi-al-din-head-of-hezbollahs-executive-council-and-hassan-nasrallahs-designated-successor/|سەردێڕ=Hashem Safi al-Din – Head of Hezbollah's Executive Council (and Hassan Nasrallah's Designated Successor?) - Alma Research and Education Center |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240927232116/https://israel-alma.org/2022/06/08/hashem-safi-al-din-head-of-hezbollahs-executive-council-and-hassan-nasrallahs-designated-successor/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Alma Research and Education Center}}</ref> == بەئامانجگرتن == لە ۳ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤، ھێرشێکی [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل]] سەفییەدینی کردە ئامانج لە شوێنێک لە زاحیەی [[بەیرووت]] کە بە شوێنی [[حیزبوڵڵای لوبنان|حیزبوڵڵا]] دادەنێرێت. ھێرشە ئاسمانییەکە بنکەیەکی ژێرزەمینیی کردە ئامانج کە پێدەچێت حوسێن ھەزیمە (موورتەزا) سەرۆکی ھەواڵگریی حیزبوڵڵاشی تێیدا بێت.<ref>https://www.axios.com/2024/10/03/hezbollah-leader-israel-airstrike-beirut-lebanon</ref> <ref>https://www.bbc.com/news/articles/c17lpydd842o</ref><ref>https://www.jns.org/iaf-strike-in-beirut-targets-possible-nasrallah-successor/</ref>و [[ئیسرائیل]] دڵنیابووەوە کە ئەو و ئەوانەی لەگەڵی بوون کردییە ئامانج.<ref>http://nabdapp.com/t/144057471</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|لوبنان|ژیاننامە|شیعە|ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Hachem Safieddine}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون]] [[پۆل:مردووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] gleaumhh52dw8444eu4gskeg22ccoc6 ژینا سەقزی 0 275976 1695233 1661008 2026-10-26T19:35:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695233 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|ژینا ئەمینی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژینا حوسێنی''' ناسراو بە '''ژینا سەقزی'''<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/NRT2/detail2/730 |سەردێڕ= ژینا سەقزی بەرهەمی دایکی بڵاوکردەوە|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=nrttv.com}}</ref> (لەدایکبووی [[بۆکان]]، [[ئێران]])<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=130340&Jor=35 |سەردێڕ=ڤیدیۆ.. ژینا سەقزی (یاری منی) بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=speemedia.com}}</ref> خانمە ھونەرمەندێکی گۆرانیبێژی کوردە. لە ساڵی ٢٠١٥وە دەستی بە کاری ھونەریی کردووە،<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/249412 |سەردێڕ=ژینا سەقزی نوێترین بەرهەمی خۆی بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=kurdistan24.net}}</ref> <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.xaniagency.com/2024/01/03/%DA |سەردێڕ=ژینا سەقزی بەرهەمه‌كێ نوو به‌لاڤكر |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=xaniagency.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.xaniagency.com/2024/01/03/%DA |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> زیاتر بە گۆرانی "بولبولی دڵ" ناسراوە و ناوبانگی پەیدا کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/nrt2/detail2/15755 |سەردێڕ=ژینا سەقزی بەرهەمێکی نوێی بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=nrttv.com}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا چەندین بەرھەمی تری ھەیە. == بەرھەمەکان == === ئەلبوومەکان === * گەشت * ڕازیە * بێ تۆیی * کاڵێ * یاری من === کلیپەکان === * بولبولی دڵ * حەسرەتی دیدار * غەریب * ‬خۆشەویستی * ‬نەورۆز * بە جێم مەھێڵە * باران * شەڕاب * ئەوەندە دڵم شکاوە * دڵخۆشم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/175330 |سەردێڕ=ڤیدیۆ..ژینا سه‌قزی کلیپی"دڵخۆشم"ی بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=kurdiatantv.net}}</ref> * دایک<ref name=":0"/> * یاری من<ref name=":1"/><ref name=":2"/><ref name=":3"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ئێران|ھونەرەکان|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی بۆکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] iwfqikbgqi6gmb7kx7vxigo8dkhr33p ڤلۆگ 0 276099 1695400 1417247 2026-10-27T01:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695400 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤلۆگ''' جۆرێکە لە [[بلۆگ]] کە میدیاکەی [[ڤیدیۆ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Media Revolution: Podcasting |ناونیشان=http://www.nefilm.com/news/archives/2006/02/podcasting.htm |وێبگە=New England Film |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060814044000/http://www.nefilm.com/news/archives/2006/02/podcasting.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٠٦}}</ref> پۆستەکانی ڤلۆگ زۆر جار ڤیدیۆی تێخراو (یان لینکی ڤیدیۆ) لەگەڵ دەقی پشتگیری، وێنە و مێتاداتای تر تێکەڵ دەکەن. پۆستەکان دەکرێت لە یەک گرتەدا تۆمار بکرێن یان بۆ چەند بەش دابەش بکرێن. بە پێچەوانەی بیرەوەرییەکی ڤیدیۆیی گشتیتر، ڤلۆگەکان زۆر جار وا تۆمار دەکرێن کە دروستکەرەکە بە [[سێلفی|درێژایی ڤیدیۆکە دەردەکەوێت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Is it necessary to take only selfie videos while vlogging or can you do otherwise? |ناونیشان=https://www.quora.com/Is-it-necessary-to-take-only-selfie-videos-while-vlogging-or-can-you-do-otherwise}}</ref> لە ساڵانی دواییدا، «ڤلۆگکردن» کۆمەڵگەیەکی گەورەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دروست کردووە و بووەتە یەکێک لە باوترین شێوەکانی کاتبەسەربردنی دیجیتاڵی. بە شێوەیەکی باو باوەڕ وایە کە، سەرەڕای سەرگەرمکەر بوون، ڤلۆگەکان دەتوانن لە ڕێگەی وێنەوە دەربڕینێکی قووڵ پێشکەش بکەن بە پێچەوانەی بلۆگە نووسراوەکان.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Huh|یەکەم١=Jina|دوایین٢=Liu|یەکەم٢=Leslie S.|دوایین٣=Neogi|یەکەم٣=Tina|دوایین٤=Inkpen|یەکەم٤=Kori|دوایین٥=Pratt|یەکەم٥=Wanda|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Health Vlogs as Social Support for Chronic Illness Management|journal=ACM Transactions on Computer-Human Interaction|بەرگ=٢١|issue=4|پەڕەکان=١–٣١|doi=10.1145/2630067|pmid=٢٦١٤٦٤٧٤|pmc=٤٤٨٨٢٣٢}}</ref> تۆماری ڤیدیۆیی (ڤلۆگەکان) ھەروەھا زۆر جار سوود لە سیندیکەیتکردنی وێب وەردەگرن بۆ ڕێگەدان بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆکە لە [[ئینتەرنێت]]دا، بە بەکارھێنانی فۆرماتەکانی سیندیکەیتکردنی ئاڕ ئێس ئێس یان ئەتۆم، بۆ کۆکردنەوە و لێدانی خۆکارانە لەسەر ئامێرە گەڕۆکەکان و کۆمپیوتەرە کەسییەکان. کەتەگۆری ڤلۆگ لەسەر پلاتفۆرمی ھاوبەشکردنی ڤیدیۆی [[یووتیووب]] زۆر بەناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ashley |یەکەم=Jake |سەردێڕ=Guide to Starting a Vlog |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشان=https://vlogging.co.uk/guide-to-starting-a-vlog |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230326021337/https://vlogging.co.uk/guide-to-starting-a-vlog |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Video blogging}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|زانستی کۆمپیوتەر}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ]] [[پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیا لە کۆمەڵگا]] dmw6px8aoq9azi82fh0wa07h9calhmn ڤۆڵفگانگ کێتەرلی 0 277152 1695405 1532692 2026-10-27T01:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695405 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''ڤۆڵفگانگ کێتەرلی''' (لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٧) [[فیزیکزان|فیزیازانێکی]] ئەڵمانییە و مامۆستای [[فیزیک|فیزیایە]] لە [[ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس|پەیمانگای تەکنەلۆژیای ماساشوستس]] (MIT). توێژینەوەکانی لەسەر ئەو تاقیکردنەوانە بووە کە [[گەردیلە|ئەتۆمەکان]] سارد دەکەنەوە بۆ پلەی گەرمیی نزیک لە سفری ڕەھا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://web.mit.edu/physics/people/faculty/ketterle_wolfgang.html|سەردێڕ=Wolfgang Ketterle » MIT Physics |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=MIT Department of Physics}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-coldest-place-in-the-universe-8121922/|سەردێڕ=The Coldest Place in the Universe|دوایین=Shachtman|یەکەم=Tom|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=Smithsonian Magazine|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> یەکێکە لە ئەندامی ئەو گرووپانەی تاقیکنەوەیان کردووە بۆ دروستکردن و بەدیھێنانی بۆس ئایینشتاین کۆندیسەیشن لەم سیستەمەدا لە ساڵی ١٩٩٥ز. بەھۆی ئەم دەستکەوتە و ھەروەھا توێژینەوە بنەڕەتییە سەرەتایییەکانی کۆندێنسێتەکان، لە ساڵی ٢٠٠١، [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] پێبەخشرا، لەگەڵ ئێریک کاڵلین کۆرنێڵ و کارڵ ویمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2001/|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physics 2001 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Wolfgang Ketterle}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک|ئەڵمانیا|پەروەردە|زانست|خەڵاتی نۆبڵ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست]] [[پۆل:وەرگرانی فەرمانی شایستەیی بادن-ڤۆرتمبێرگ]] 0v6qenjmuemdp9emrgkwf0uragek74n ژەندرمەی ئێرانی 0 277269 1695322 1532562 2026-10-26T22:33:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1695322 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national military|name=ژەندرمەی ئێرانی|native_name=ژاندارمری ایران|founded=١٩١٠|disbanded=١٩٩١|image=Seal of the Iranian Gendarmerie.svg|caption=نیشانی ژەندرمەی کۆماری ئیسلامیی ئێران|image2=IIG Logo (Old).svg|caption2=نیشانی ژەندرمەی ئێرانی پەھلەوی|headquarters=[[ئێران]]|active=٧٠٫٠٠٠ (١٩٧٨–٧٩)}} '''ژەندرمەی ئێران''' ({{بە فارسی|ژاندارمری ایران}})، ھەروەھا بانگ دەکرا بە '''ژەندرمەی حکوومەت''' ({{بە فارسی|ژاندارمری دولتی|Žāndārmirī-ye Daulatī}})، یەکەم ھێزی [[پۆلیس]]ی [[ژەندرمە]]یی بوو، و دواتر یەکەیەکی ڕێگاوبانی سەردەمی بوو، لە [[ئێران]]. ھێزێکی نیمچە سەربازی بوو، ھەروەھا لە دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩١٠ لە سەردەمی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕ]] تا ھاتنی سەردەمی [[ئێرانی پەھلەوی|پەھلەوی]] لە ساڵی ١٩٢٥دا گرنگییەکی بەرچاوی لە سیاسەتدا ھەبوو، تا کۆتایی سەردەمی پەھلەوی بەردەوام بوو لە خزمەتکردن و بەرزکرایەوە بۆ ژەندرمەی خانەدانیی ئێران. ئەم ھێزە لە بنەڕەتدا وەک سوپای دەستووریی دامەزرا، ئەفسەرانی [[سوید]]ی بە فەرماندەیی کارمەندانی ئێرانی دامەزراند بۆ ئەوەی ھەم ئەرکی پۆلیسی دووبارە ئەنجام بدەن و ھەم ھەڵمەتی سەربازی دژی ھێزە خێڵەکییەکان ئەنجام بدەن. لە ساڵی ١٩٩١ ژەندرمەی ئێران لەگەڵ ھێزەکانی تری پۆلیس تێکەڵ کرا و [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران]] پێکھێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|سیاسەت|شەڕ|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Gendarmerie of Iran}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:سەربازی]] [[پۆل:سەربازیی ئێران]] [[پۆل:پۆلیس]] [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:مێژووی سەربازیی ئێران]] aei1yr5w4x7lmez8hberva4p1w1sg28 ڕەشپێست 0 277976 1695157 1694842 2026-10-26T16:20:18Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:People of Black African descent|People of Black African descent]] بۆ [[:Commons:Category:Black Africans|Black Africans]] 1695157 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕەشپێست''' پۆلێنکردنێکی ڕەگەزییە بۆ [[مرۆڤ]]ەکان، بەزۆری پۆلێکی [[سیاسەت|سیاسی]] و لەسەر بنەمای ڕەنگی پێستە بۆ دانیشتووانی تایبەت کە ڕەنگی مەیلەو تاریک تا قاوەیی تۆخیان ھەیە. ھەموو ئەو کەسانەی کە بە «ڕەش» دادەنرێن پێستیان ڕەش نییە؛ لە ھەندێک وڵاتدا، زۆرجار لە سیستەمەکانی [[ڕەگەز (مرۆڤ)|پۆلێنکردنی ڕەگەزی]] لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی لە [[جیھانی ڕۆژاوایی]]دا، زاراوەی «ڕەشە» بەکاردەھێنرێت بۆ پێناسەکردنی ئەو کەسانەی کە بە بەراورد لەگەڵ دانیشتووانی دیکەی وەک ڕەشپێست کەمتر ھەستیان پێدەکرێت. زۆرترین جار بۆ خەڵکی بە ڕەچەڵەک ئەفریقای ژێر سەحەرا، [[خەڵکی خۆجێیی ئوسترالیا]] و میلانیزی بەکاردێت، ھەرچەندە لە زۆرێک چوارچێوەدا بۆ گرووپەکانی تر بەکارھاتووە. کۆمەڵگا ڕەسەنەکانی ئەفریقا زاراوەی ''ڕەش'' وەک ناسنامەیەکی ڕەگەزی بەکارناھێنن لە دەرەوەی کاریگەرییەکانی کلتوورەکانی ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons-inline}} * {{Wikiquote-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تد|ئەفریقا|کۆمەڵگا|چاند|پزیشکی|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Black Africans}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵ]] [[پۆل:مرۆڤ]] [[پۆل:مرۆڤناسی]] [[پۆل:مرۆڤناسیی ژینناسانە]] 9m5eeasr1iqk0txgu02vr7ho1utwxve ڤی جی ئەی 0 278499 1695415 1532701 2026-10-27T01:39:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695415 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کۆمپیوتەر|ناو=پەیوەستکەری ڤی جی ئەی{{هن}}VGA|وێنە=[[File:Vga-cable.jpg|Vga-cable|289px]]|پەرەپێدەر=کۆمپانیای ئای بی ئێم (IBM)|جۆر=پەیوەستکەری ڤیدیۆیی ئەنالۆگی کۆمپیوتەر|ب. دەرچوون=١٩٨٧|یەکەم ب. دەرچوون=١٩٨٧|سیستەمی کارپێکردن=ویندۆز ١.٠ تا ویندۆز ١٠{{هن}} سیستەمەکانی ماک و زۆربەی زۆری سیستەمەکانی کارپێکردن|لێدوان=وێنەی کێبڵێکی ڤی جی ئەی}} '''کۆنێکتەری ڤی جی ئەی''' یان '''پەیوەستکەری ڤی جی ئەی''' ({{بە ئینگلیزی|Video Graphics Array Connector}} کورتکراوەی VGA) بە کوردی دەبێت بە '''ڕیزبەندکەری گرافیکی ڤیدیۆیی'''، پەیوەستکەرێکی ڤیدیۆیی کە بەکاردێت بۆ گواستنەوەی [[ڤیدیۆ]] لە ئامێرێکی دەرکەر (ئاوتپوت) بۆ ئامێرێکی وەرگر (ئینپوت)، ڤی جی ئەی [[کێبڵی تەلەڤیزیۆن|کێبڵی ڤیدیۆییە]] بەڵام [[دەنگ]] ناگوازێتەوە و ڤی جی ئەی لە جیهاندا هێشتا بەکاردەهێنرێت و بەرهەم دێت و بەربڵاوە بەڵام لەبەر پێشکەوتنی کێبڵی ڤیدیۆیی وەک [[ئێچ دی ئێم ئای]] و [[دیسپلەی پۆرت]] و [[دی ڤی ئای]] ڤی جی ئەی بەرەبەرە لە بەرهەمهێنان و بەکارهێنان دەوەستێت، لە ئێستادا زۆربەی هەرە زۆری [[کۆمپیوتەر]] و [[لاپتۆپ]] و مۆنیتەر و [[تەلەڤیزیۆن]] و پڕۆجێکتەرەکان ڤی جی ئەی لە خۆدەگرن، بەڵام زۆربەی [[ئامراز|ئامێرە]] دەرکەر و وەرگرە پێشکەوتوو و نوێیەکان ڤی جی ئەی لە خۆناگرن وە [[کۆمپانیا]] بەرهەمهێنەرەکان دەرچەی ڤی جی ئەی دروست ناکەن لەسەر [[ئامێر|ئامێرەکانیان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لینۆڤۆ |ناونیشان=https://www.lenovo.com/us/en/glossary/vga/?orgRef=https%253A%252F%252Fwww.google.com%252F&srsltid=AfmBOoo_h8WEq29giqSK2ij1D4xtzYAcSYRo_4da3VpYCiwgS3zHvwQJ}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Types and Uses of VGA Cables |ناونیشان=https://www.sfcable.com/blog/types-and-uses-of-vga-cables |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.sfcable.com |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{بنچینە سەرەتاییەکانی کۆمپیوتەر}}{{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٨٠}} {{پۆلی کۆمنز|VGA connectors}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} t49qrts3wghyo9m1w9zvwlj9zr6wl1f ڕەزمنامە 0 278504 1695303 1694790 2026-10-26T20:21:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1695303 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Brooklyn_Museum_-_Leaf_from_a_Razm-nama_Manuscript_-_Mohan_(Son_of_Banwari).jpg|چەپ|وێنۆک| لاپەڕەیەک لە رەزمنامە لە مۆزەخانەی بروکلن .]] '''ڕەزمنامە''' (بە ئوردو: ڕزمنامه) وەرگێڕانێکی [[زمانی فارسی|فارسییە]] لە [[مەھابارەتە|مەهاباراتا]] . [[ئەکبەری مەزن|ئەکبەرشای مەزن]] لە ساڵی ١٥٧٤دا وەرگێڕانخانەیەکی لە شاری فاتحپور سیکری دامەزراند. چەند کەسێکی ڕاسپارد بۆ وەرگێڕانی بەرهەمە گرنگەکانی [[زمانی سانسکریت|سانسکریتی]] وەک ڕاجاتارانجینی و [[ڕامایانا]] و [[مەھابارەتە|مەهاباراتا]] بۆ [[زمانی فارسی]] . <ref name="jhu">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/manoa/v022/22.1.rice.html|سەردێڕ=A Persian Mahabharata: The 1598-1599 Razmnama |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/manoa/v022/22.1.rice.html|سەردێڕ=A Persian Mahabharata: The 1598-1599 Razmnama |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/tags/Razm-nama|سەردێڕ=Collection|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181225131038/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/tags/Razm-nama|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * https://archive.org/details/MemorialsOfTheJeyporeExhibitionRazmnamah {{پۆلی کۆمنز|Razmnama}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ھونەرەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:وێژەی فارسی]] [[پۆل:مەھابارەتە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] au9tinnjz5spx5iab333cwu5gnsj8h3 ژمێرەکاری 0 279072 1695123 1475773 2026-10-26T13:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جەبر-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695123 wikitext text/x-wiki [[File:Arithmetic_operations.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arithmetic_operations.svg|وێنۆک|کارەکانی ژمێرەی سەرەتایی:{{unbulleted list|+، کۆکردنەوە|−، لێدەرکردن|÷، دابەشکردن|×، لێدان|style=margin-left:1.6em;}}]] لە [[ماتماتیک|ماتماتیکدا]]، '''کاری ژمێرەیی''' یا '''ژمێرەکاری'''<ref>بەرامبەر بە «{{عەرەبی|عملية حسابية}}»، بەدران ئەحمەد حەبیب، فەرھەنگی زاراوەگەلی ڕاگەیاندن و قوتابخانەیی، لاپەڕەی ۸۶.</ref> [[فانکشن (ماتماتیک)|فۆنکسیۆنێکە]] لە [[کۆمەڵە (ماتماتیک)|کۆمەڵەیەکەوە]] بۆ خۆی. بۆ وێنە، ژمێرەکاری لەسەر [[ژمارەی ڕاستەقینە|ژمارە ڕاستینەکان]]، ژمارەی ڕاستین دەگرێ و ژمارەی ڕاستین دەگەڕێنێتەوە. ھەر ژمێرەکارییەک سیفر یا چەند بایەخی تێخراو (پیان دەڵێن [[ژمێرەپێکراو]]) دەگرێ و دەیانکا بە بایەخێکی دەرخراوی چاک-دیاریکراو. ژمارەی ژمێرەپێکراوەکان [[ئانیەتی]] -ی پێ دەوترێ. ئاساییترین ژمێرەکارییەکان کە لە حەنای ئەوانی ترا زۆرتر تاوتوێ کراون، ژمێرەکاریگەلی [[ژمێرەکاریی دوانی|دوانی]] و [[ژمێرەکاریی یەکانی|یەکانین]]. مەبەست لە دوانی ئەوەیە کە ژمێرەکارییەکە دوو ژمێرەپێکراوی ھەیە (ئانیەتییەکەی ۲ە)، وەک [[کۆکردنەوە]] و [[لێکدان|لێدان]]، یەکانیش ئەوەیە کە یەک ژمێرەپێکراوی دەبێ (ئانیەتییەکەی ۱ە)، وەک [[ھەڵگەڕاوەی کۆکردنەوە]] و [[ھەڵگەڕاوەی لێدان]]. ژمێرەکاریی «ھیچانی» ھەمان [[نەگۆڕ (ماتماتیک)|نەگۆڕە]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Algebraic_operation |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |وێبگە=www.encyclopediaofmath.org |سەردێڕ=Algebraic operation - Encyclopedia of Mathematics |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191210045137/https://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Algebraic_operation |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جەبر|ماتماتیک}} {{جەبر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی]] fg4jth0kpxasnxm9m64hguyoomxzd66 ژمێرەپێکراو 0 279080 1695122 1532317 2026-10-26T13:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695122 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[ماتماتیک|ماتماتیکدا]]، '''ژمێرەپێکراو''' بە بابەتی [[ژمێرەکاری]] دەڵێن، یانی ئەو [[چەندێتی|چەندێتییەی]] کە کاری لەسەر دەکرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Weisstein |یەکەم=Eric W. |سەردێڕ=Operand |ناونیشان=https://mathworld.wolfram.com/Operand.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=mathworld.wolfram.com |زمان=en}}</ref> بە ژمارەی ژمێرەپێکراوەکان دەڵێن [[ئانێتی]]. == نموونە == ئەم [[دەربڕە (ماتماتیک)|دەربڕە]] ژمێرەیییەی خوارەوە نموونەیەکە [[ژمێرەگەر|ژمێرەگەرەکان]] و ژمێرەپێکراوەکان نیشان دەدا: <math>3 + 6 = 9</math> لەو نموونەیەی سەرەوە، '+' ئەو سیمبۆلەیە کە بۆ کاری [[کۆکردنەوە]] بە کار دێ و، نیشاندەری ژمێرەکارییەکەیە. 3 و 6 کە لەمبەر و لەوبەری نیشانەی '+'وە دانراون، تێخراوی ژمێرەکارییەکەن و ھەر کامەیان ژمێرەپێکراوێکن. ئاکامی ژمێرەکارییەکەش 9یە. کەوایە، ژمێرەپێکراوەکان لە ھەقیقەتدا چەندایەتییە تێخراوەکانی ژمێرەکارییەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|کۆمپیوتەر|ماتماتیک|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:جەبر]] rwkjkt6c542etqtwnxpg9mwomvah019 ڤی سی دی 0 279084 1695416 1581497 2026-10-27T01:39:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695416 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q321259}} '''ڤیدیۆ سی دی''' یان '''سی دی ڤیدیۆیی''' ({{بە ئینگلیزی|Video Compact Disc , VCD}}) پەپکی پەستێنراوی ڤیدیۆیی کورتکراوەکەی '''ڤی سی دییە'''، پەپکێکی بینایی و فۆرماتێکی ڤیدیۆیی ماڵەوەیە کە یەکەم فۆرماتە بۆ دابەشکردن و ھەڵگرتنی ڤیدیۆ و فیلم لەسەر پەپکەکان و پەپکی بینایی، ئەم پەپکە یان ئەم فۆرماتە بە بەربڵاوی زیاتر لە کیشوەری ئاسیا بەکار دەھات، سی دی ڤیدیۆیییەکان بەتایبەتیی جێگەی (ڤی ئێچ ئێس)ی دەگرتەوە کە ڤی ئێچ ئێس لەم سەردەمەدا بەکار دەھات بۆ تۆمارکردن و دابەشکردنی فیلم و ڤیدیۆ، سی دی ڤیدیۆکان بەربڵاوبوون تاوەکو دواجار کە دی ڤی دی-ڤیدیۆ داھێنرا و جێگای ڤیدیۆ سیدییەکانی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ip.philips.com/view_attachment/2450/sl00812.pdf|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://wayback.archive-it.org/all/20080528131354/http://www.ip.philips.com/view_attachment/2450/sl00812.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=What is VCD? - VideoHelp |ناونیشان=https://www.videohelp.com/vcd |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.videohelp.com |زمان=en}}</ref> سی دی ڤیدیۆکان فۆرماتێکی ستاندارد و [[دیجیتاڵ میدیا|دیجیتاڵی]] ھەڵگرتنن بۆ ھەڵگرتنی [[ڤیدیۆ]] لەسەر [[پەپکی پەستێنراو|پەپکە پەستێنراوەکان]] کە بریتییە لە خستنە سەری ڤیدیۆی دیجیتاڵی بۆ سەر [[پەپکی پەستێنراو]] کە پەپکە پەستێنراوەکە دەکات تایبەت بە [[ڤیدیۆ]]کە، ڤیدیۆ سی دییەکان لەسەر خوێنەر و پلەیەری تایبەت دەخوێنرێنەوە کە پشتگیری لە ڤیدیۆ سی دییەکان دەکەن یان لەسەر [[دی ڤی دی خوێنەر]]ەکان دەخوێنرێنەوە و لەسەر [[کۆمپیوتەر]] و [[درایڤی پەپکی بینایی]] و تەنانەت [[کایەی ڤیدیۆیی|کۆنسۆڵەکانی یاریکردن]] لێ دەدرێنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=How to Play VCDs |ناونیشان=https://odinfandub.tripod.com/vcd.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=odinfandub.tripod.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://odinfandub.tripod.com/vcd.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> بەڵام بە دەگمەن لەسەر پلەیەرەکانی [[بلو ڕای]] لێ دەدرێنەوە، ئەو پەڕگانەی کە لەسەر ڤی سی دییەکان تۆمار دەکرێن بریتین لە (MPEG-1 یان .dat یان AVI و ھتد…).<ref name=":0"/> فۆرماتی ڤیدیۆ سیدییەکان لە ساڵی [[١٩٩٣]] لەلایەن کۆمپانیاکانی [[سۆنی]]، ماتسوشیتا، فیلیپس، جەی ڤی سی دروست کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەپکی پەستێنراو|state=expanded}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|دەیەی ١٩٩٠|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پەپکی پەستێنراو]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای زانیاری لە ژاپۆن]] [[پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە ژاپۆن]] 1e9rtuatesay030bo35xtu7ukuavqcj ژمێرەکاریی یەکانی 0 279204 1695124 1532319 2026-10-26T13:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695124 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[ماتماتیک|ماتماتیکدا]]، '''ژمێرەکاریی یەکانی''' بە [[ژمێرەکاری|ژمێرەکارییەک]] دەڵێن کە تەنیا یەک [[ژمێرەپێکراو|ژمێرەپێکراوی]] ھەیە. پێچەوانەی [[ژمێرەکاریی دوانی]] کە دوو تێخراو یا دوو ژمێرەپێکراوی ھەیە. نموونەکانی بریتین لە: نەرێنیکردن، [[فاکتۆریێل]]، [[ڕەگی دووجا|ڕەگی ژمارە دەرھێنان]]، [[ساین]] و [[کۆساین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Weisstein |یەکەم=Eric W. |سەردێڕ=Unary Operation |ناونیشان=https://mathworld.wolfram.com/UnaryOperation.html |وێبگە=mathworld.wolfram.com |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Unary operations}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|کۆمپیوتەر|ماتماتیک|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:جەبری سەرەتایی]] mk3cx5hve0jagmh25xlb23hpe1er6ow ژماراڵی ڕیزی 0 279575 1695113 1532288 2026-10-26T13:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1695113 wikitext text/x-wiki لە [[زمانەوانی|زمانەوانیدا]]، '''ژماراڵە ڕیزییەکان'''<ref>ڕیزی بەرامبەر بە ordinal، بە پێی [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/jimar فەرھەنگی وەھبی-ئەدمۆندز].</ref> بەو [[ژماراڵ (زمانەوانی)|وشانە]] دەڵێن کە نوێنەرایەتیی پلە و جێگا دەکەن لە نێو ڕیزێ لە شتانی بەرودواکەوتوو لە باری ئەندازە یا گرنگایەتی یا زەمانەوە، وەک «سێیەم»، «دەیەم»، «بیستەم». ئەمانە، جیان لە [[ژماراڵی بنجی|ژماراڵە بنجییەکان]]، وەک «سێ» و «دە»، کە نیشاندەری [[چەندایەتی|چەندایەتین]] نەک پێگە و جێگە. لە زمانی کوردیدا، بۆ ژماراڵە ڕیزییەکان دەنگی «ئەم» دەلکێ بە کۆتاییی ژماراڵی بنجییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موفتیزادە|یەکەم=حەمەسدێق|سەردێڕ=ڕێزمانی کوردی|بڵاوکەرەوە=زانستگای کوردستان|ساڵ=١٣٩٩|پەڕەکان=٤٦|زمان=فارسی}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ordinal numerals}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{گەردوون-کۆلکە}} pbyeu8gx27qst98ykxdrubj1izygdgz ژمێرەگەر 0 279931 1695125 1532320 2026-10-26T13:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، جەبر-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1695125 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ژمێرەکار''' یا '''ژمێرەگەر'''، لە [[ماتماتیک|ماتماتیکدا]]، بە ھەر چەشنە سیمبۆلێک دەڵێن کە [[کاری ژمێرەیی|کارێک]] بۆ جێبەجێبوون دەسنیشان بکا. بۆ نموونە، <math>\sqrt x</math> ئەوە دەسنیشان دەکا کە دەبێ [[ڕەگی چوارگۆشە|ڕەگی چوارگۆشەی]] <math>x</math> دەربھێنرێ، یا x + y ئەوە دەسنیشان دەکا کە دەبێ x  بخرێتە سەر y و لەگەڵیا [[کۆکردنەوە|کۆ بکرێتەوە]]. ژمێرەکار لەو ڕووەوە کە [[ئەندام (ماتماتیک)|ئەندامانی کۆمەڵەیەک]] دەبەستێتەوە بە ئەندامانی کۆمەڵەیەکی تر، وەکوو [[نەخشە (ماتماتیک)|نەخشە]] یا [[فۆنکسیۆن]] وایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Operator {{!}} Function, Algebra & Calculus {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/operator |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|جەبر|ماتماتیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{جەبر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:جەبر]] [[پۆل:شیکاریی فانکشنی]] nv0uftrip55qbz7s514rhg76pb939iq ژەھراویبوون بە گازی کاربۆن مۆنۆکساید 0 280094 1695327 1532566 2026-10-26T22:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە) 1695327 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژەھراویبوون بە گازی کاربۆن مۆنۆکساید''' بە شێوەیەکی گشتی کاتێک ڕوودەدات کە مرۆڤ بڕێکی زۆر لە گازی کاربۆن مۆنۆکساید (CO) ھەڵدەمژێت. نیشانەکانی زۆرجار وەک نیشانەکانی ئەنفلۆنزا وەسف دەکرێن و بە گشتی بریتین لە سەرئێشە، سەرگێژخواردن، لاوازی، ڕشانەوە، ئازاری سنگ و شێواوی. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Carbon monoxide}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پزیشکی|گەردوون}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:قەوماوەکان]] [[پۆل:کاربۆن مۆنۆکسید]] blcgt3bn8wzno8q9u1uia2frj5pxahe 1695559 1695327 2026-10-27T09:14:14Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695559 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژەھراویبوون بە گازی کاربۆن مۆنۆکساید''' بە شێوەیەکی گشتی کاتێک ڕوودەدات کە مرۆڤ بڕێکی زۆر لە گازی کاربۆن مۆنۆکساید (CO) ھەڵدەمژێت. نیشانەکانی زۆرجار وەک نیشانەکانی ئەنفلۆنزا وەسف دەکرێن و بە گشتی بریتین لە سەرئێشە، سەرگێژخواردن، لاوازی، ڕشانەوە، ئازاری سنگ و شێواوی. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Carbon monoxide}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پزیشکی|گەردوون}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:قەوماوەکان]] [[پۆل:کاربۆن مۆنۆکسید]] [[پۆل:ھۆکارەکانی مردن]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] 811dmsaqj15yoxtamysdixki7ltqhbc وتووێژ:ڕۆناڵد ڕێیگن 1 280114 1695369 1412287 2026-10-26T23:05:12Z مامۆستا 39489 مامۆستا پەڕەی [[وتووێژ:ڕۆناڵد ڕەیگن]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:ڕۆناڵد ڕێیگن]] 1412287 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕۆناڵد ڕەیگن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1412286 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140605095909/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan بۆ http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٤٦، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) h7tcdrnvgexom2x5gk5iq5krkzvb3o4 کابینەی چواردەیەمی کۆماری ئیسلامیی ئێران 0 281819 1695582 1578672 2026-10-27T10:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1695582 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Masoud Pezeshkian 2024 (A).jpg|وێنۆک|250px|[[مەسعوود پزیشکیان]] لە ساڵی ٢٠٢٤]] لە ئێستادا [[مەسعوود پزیشکیان]] وەک نۆیەمین [[سەرۆک کۆماری ئێران]] کار دەکات. ئەو لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤، دوای [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠٢٤)|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی]] کە لە مانگەکانی حوزەیران و تەممووزی ٢٠٢٤ لە ئێران بەڕێوەچوو، ئەو پۆستەی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera|سەردێڕ=Iran's President Raisi killed in a helicopter crash: What we know so far|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/president-raisis-helicopter-crashed-in-iran-what-we-know-so-far|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240519220737/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/president-raisis-helicopter-crashed-in-iran-what-we-know-so-far}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran's Khamenei formally grants Masoud Pezeshkian presidential powers|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/irans-khamenei-formally-grants-masoud-pezeshkian-presidential-powers/article68456408.ece|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|agency=Agence France-Presse|ئیش=The Hindu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240728075016/https://www.thehindu.com/news/international/irans-khamenei-formally-grants-masoud-pezeshkian-presidential-powers/article68456408.ece}}</ref> فەرمانی سەرۆکایەتییەکەی لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ لەلایەن [[عەلی خامنەیی]]، ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران واژوو کرا و کابینەکەی بە فەرمی دەستبەکار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/218471/Endorsement-ceremony-of-president-elect-Pezeshkian-kicks-off|سەردێڕ=Leader endorses Pezeshkian's presidential decree |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240728114441/https://en.mehrnews.com/news/218471/Endorsement-ceremony-of-president-elect-Pezeshkian-kicks-off |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|زمان=en |agency=Mehr News Agency}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Khamenei officially endorses relative moderate as Iran's president|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/khamenei-officially-endorses-relative-moderate-irans-president-2024-07-28/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/218499/Pezeshkian-appoints-Mohammad-Reza-Aref-as-Vice-President|سەردێڕ=Pezeshkian appoints Mohammad Reza Aref as Vice President |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804153052/https://en.mehrnews.com/news/218499/Pezeshkian-appoints-Mohammad-Reza-Aref-as-Vice-President |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|زمان=en |agency=Mehr News Agency}}</ref> لە یەکەمین ھەوڵی وەک سەرۆککۆمار، [[محەممەدڕەزا عارف]] وەک [[جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێران|جێگری یەکەمی سەرۆک کۆمار]] و [[موحسین حاجی میرزایی]] وەک سەرۆکی [[بەڕێوەبەرایەتیی سەرۆکایەتیی کۆماری ئێران|دەفتەری سەرۆکایەتیی کۆمار]] لەلایەن پزیشکیانەوە دەستنیشان کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://president.ir/en/153003|سەردێڕ=https://president.ir/en/153003 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804153046/https://president.ir/en/153003 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=president.ir}}</ref> لە ٢١ی ئابدا، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]] بەربژێربوونی تەواوی ئەندامانی کابینەکەی پزیشکیانی پەسەند کرد، کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە یەکەمین جارە تەواوی بەربژێرەکان پەسەند بکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://apnews.com/article/iran-parliament-pezeshkian-cabinet-4f43823ce3aef39fde05c70782c96395|سەردێڕ=Iran's hard-line parliament approves all members of president's Cabinet, first time since 2001 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Associated Press |زمان=en}}</ref> == ئەندامانی کابینە == {| class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="font-size:95%; " !دەسەڵات ! colspan="2" |وێنە !دەسەڵاتدار !حیزب !ڕێکەوتی دەستپێبوون !ڕێکەوتی تەواوبوون !سە{{ھن}}رچا{{ھن}}وە |- ! colspan="8" | [[سەرۆک کۆماری ئێران]] |- | [[سەرۆک کۆماری ئێران|سەرۆک کۆمار]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Masoud Pezeshkian 2024 (cropped) (2).jpg|120px]] | [[مەسعوود پزیشکیان]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Endorsed by Supreme Leader, Pezeshkian takes over presidential office - IRNA English |ناونیشان=https://en.irna.ir/news/85551044/Endorsed-by-Supreme-Leader-Pezeshkian-takes-over-presidential/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=en.irna.ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804153053/https://en.irna.ir/amp/85551044/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- ! colspan="14" | [[جێگری سەرۆک کۆماری ئێران|جێگرەکانی سەرۆک کۆماری ئێران]] |- | [[جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێران|جێگری یەکەمی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Mohammad Reza Aref in 2024 (1) (cropped) (cropped).jpg|120px]] | [[محەممەدڕەزا عارف]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pezeshkian names Aref as first vice president |ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/501632/Pezeshkian-names-Aref-as-first-vice-president |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Tehran Times |زمان=en}}</ref> |- | [[جێگری ستراتیجیی سەرۆک کۆماری ئێران|جێگری ستراتیجیی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Mohammad javad zarif in 2021 (cropped) (cropped).jpg|120px]] | [[محەممەدجەواد زەریف]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ١ی ئابی ٢٠٢٤ | ٢ی ئازاری ٢٠٢٥ |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Iranian Vice President Resigns, Signaling Deep Divisions as Cabinet Takes Shape|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/08/12/world/middleeast/iran-cabinet-zarif-resignation.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=The New York Times |یەکەم١=Farnaz |دوایین١=Fassihi |یەکەم٢=Leily |دوایین٢=Nikounazar}}</ref> |- | [[جێگری جێبەجێکاری سەرۆک کۆماری ئێران|جێگری جێبەجێکاری سەرۆک کۆمار]] | style="background:#FFC;" | | [[File:Mohammad Jaafar Ghaempanah in 2024 (2) (cropped).jpg|120px]] | [[محەممەدجەعفەر قائمپەناھ]] | [[ئەنجومەنی ئیسلامیی کۆمەڵگای پزیشکیی ئێران]] | ١ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref name="Ghaem">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Entekhab.ir |یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} |سەردێڕ="محمدجعفر قائم پناه" معاون امور اجرایی پزشکیان شد |ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/805689/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240801180742/https://www.entekhab.ir/fa/news/805689/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | [[جێگری کاروباری پەرلەمانی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#0C3;" | | | [[شەھرام دەبیری ئۆسکوویی]] | [[حیزبی بەختەوەری و تەندروستیی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | ٤ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran president picks Dabiri as deputy for parliamentary affairs - IRNA English |ناونیشان=https://en.irna.ir/news/85557749/Iran-president-picks-Dabiri-as-deputy-for-parliamentary-affairs/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=en.irna.ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804075034/https://en.irna.ir/amp/85557749/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | [[ڕێکخراوەی پلان و بوودجەی وڵات|جێگری پلان و بوودجەی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[file:حەمید پوورمحەممەدی.jpg|120px]] | [[حەمید پوورمحەممەدی]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ٤ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=((Journalist ID: 5331)) |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Hamid Pourmohammadi appointed as head of Iran Planning, Budget Organization |ناونیشان=https://en.irna.ir/news/85557697/Hamid-Pourmohammadi-appointed-as-head-of-Iran-Planning-Budget |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=IRNA English |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804153123/https://en.irna.ir/news/85557697/Hamid-Pourmohammadi-appointed-as-head-of-Iran-Planning-Budget |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | [[دامەزراوەی نیشتمانیی ھەڵبژێردراوەکانی ئێران|جێگری زانستی، تەکنۆلۆژیا و ئابووری زانیاریی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#3FF;" | | [[File:حسین_افشین_01.jpg|120px]] | [[حوسێن ئەفشین]] | [[کۆمەڵگای ئیسلامیی خوێندکاران]] | ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref name="mehrnews.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=معاون علمی رئیس جمهور "شریفی" باقی ماند/ آشنایی با رزومه افشین |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6191454/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%DB%8C%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- | [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران|جێگری وزەی ئەتۆمیی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#FC9;" | | [[File:Mohammad Eslami 2024.jpg|120px]] | [[محەممەد ئیسلامی]] | [[ھێزی سەربازی|سەربازی]] | ٢٩ی ئابی ٢٠٢١ | لەسەر کارە |<ref name="kron4.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Iran's new president reappoints UN-sanctioned official as head of the country's nuclear agency|ناونیشان=https://www.kron4.com/news/world/ap-international/ap-irans-new-president-reappoints-un-sanctioned-official-as-head-of-the-countrys-nuclear-agency/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=KRON4|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240810124251/https://www.kron4.com/news/world/ap-international/ap-irans-new-president-reappoints-un-sanctioned-official-as-head-of-the-countrys-nuclear-agency/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | [[دامەزراوەی شەھید و کاروباری خەباتکارە دێرینەکان|جێگری کاروباری شەھیدان و خەباتکارە دێرینەکانی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Saeed Ohadi 1398022517520923017430224.jpg|120px]] | [[سەعید ئەوحەدی]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref name="اوحدی رئیس بنیاد شهید شد">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=اوحدی رئیس بنیاد شهید شد |ناونیشان=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4093867-%D8%A7%D9%88%D8%AD%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=روزنامه دنیای اقتصاد |زمان=fa}}</ref> |- | [[جێگری کاروباری ژنان و خێزانی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#09F;" | | [[file:Zahra Behrouz-Azar in 2024.jpg|120px]] | [[زەھرا بێھرووزئازەر]] | [[حیزبی یەکێتیی نەتەوەی ئێرانی ئیسلامی]] | ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TABNAK |یەکەم=تابناک {{!}} |سەردێڕ=زهرا بهروز آذر، معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهور شد |ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/1252917/%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa}}</ref> |- | [[جێگری مافناسیی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#06F;" | | [[File:Majid Ansari 2021.jpg|120px]] | [[مەجید ئەنساری]] | [[کۆمەڵەی ئایینییە خەباتکارەکان]] | ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Majid Ansari appointed deputy president for legal affairs|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/502859/Majid-Ansari-appointed-deputy-president-for-legal-affairs|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Tehran Times|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240827133458/https://www.tehrantimes.com/news/502859/Majid-Ansari-appointed-deputy-president-for-legal-affairs|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |[[ڕێکخراوەی پاراستنی ژینگەی سروشتی (ئێران)|جێگری پاراستنی ژینگەی سروشتیی سەرۆک کۆمار]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Shina Ansari in 2024 (2) (cropped).jpg|120px|Shina_Ansari_in_2024]] |[[شینا ئەنساری]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref name="google.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=shina ansari environment organization - Google Search |ناونیشان=https://www.google.com/search?q=shina+ansari+environment+organization&sca_upv=1&tbm=nws&gs_lp=Eg9tb2JpbGUtZ3dzLXNlcnAiJXNoaW5hIGFuc2FyaSBlbnZpcm9ubWVudCBvcmdhbml6YXRpb24yBxAhGKABGAoyBxAhGKABGApI011QzwZYrVlwAHgAkAEAmAHJA6ABwTyqAQYzLTE1LjW4AQPIAQD4AQH4AQWKAhltb2JpbGUtZ3dzLXdpei1zZXJwLW1vZGVzmAIUoALFQcICBRAAGIAEwgIIEAAYgAQYogTCAgcQABiABBgNwgIGEAAYDRgewgIGEAAYFhgewgILEAAYgAQYhgMYigXCAgQQIRgVwgIFECEYoAGYAwCIBgGSBwYzLTcuMTOgB8M- |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.google.com}}</ref> |- | [[ڕێکخراوەی کارگێڕی و دامەزراندنی وڵات|جێگری کارگێڕی و دامەزراندنی سەرۆک کۆمار]] |style="background:#D3D3D3;" | | [[file:عەلائەدین ڕەفیعزادە.jpg|120px]] | [[عەلائەدین ڕەفیعزادە]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=«علاءالدین رفیع‌زاده» رئیس سازمان اداری و استخدامی شد |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403062717871/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%B9-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[جێگری سەرۆک کۆمار بۆ کاروباری گەشەپێدانی گوندەکان و ناوچە بێبەشەکانی وڵات|جێگری گەشەپێدانی گوندەکان و ناوچە بێبەشەکانی سەرۆک کۆمار]] |style="background:#D3D3D3;" | | |[[عەبدولکەریم حوسێنزادە]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran appoints Sunni politicians as deputy president, provincial governor |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.irna.ir/news/85644292/Iran-appoints-Sunni-politicians-as-deputy-president-provincial |بڵاوکەرەوە=IRNA}}</ref> |- |[[ڕێکخراوەی نیشتمانیی ستانداردی ئێران|جێگری ستانداردی سەرۆک کۆمار]] |style="background:#D3D3D3;" | || [[file:فەرزانە ئەنساری.jpg|120px]] |[[فەرزانە ئەنساری]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Farzaneh Ansari appointed as head of Iran National Standards Organization |ناونیشان=https://president.ir/en/155908 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=president.ir}}</ref> |- ! colspan="9" |وەزیرەکان |- |[[وەزارەتی جیھادی کشتوکاڵ|وەزیری جیھادی کشتوکاڵ]] | style="background:#F00;" | |[[File:Gholamreza Nouri 2024-08-17.jpg|120px]] |[[غوڵامڕەزا نووری قەزەلجە]] |[[حیزبی جێبەجێکارانی بنیاتنانی ئێران]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە | rowspan="20" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Iran's hard-line parliament approves all members of president's Cabinet, first time since 2001 |ناونیشان=https://apnews.com/article/iran-parliament-pezeshkian-cabinet-4f43823ce3aef39fde05c70782c96395 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=AP News |زمان=en}}</ref> |- |[[وەزارەتی ھەرەوەز، کار و خۆشبژیویی کۆمەڵایەتی|وەزیری ھەرەوەز، کار و خۆشبژیویی کۆمەڵایەتی]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[File:Ahmad Meydari in 2024 (1).jpg|120px]] |[[ئەحمەد مەیدەری]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی فەرھەنگ و ڕێنوێنیی ئیسلامی|وەزیری فەرھەنگ و ڕێنوێنیی ئیسلامی]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Confirmations of Masoud Pezeshkian's Cabinet2024-08-17 21.jpg|120px]] |[[عەباس ساڵحی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی میراتی فەرھەنگی، گەشتیاری و بەرھەمە دەستییەکان|وەزیری میراتی فەرھەنگی، گەشتیاری و بەرھەمە دەستییەکان]] | style="background:#C0F;" | | [[File:Confirmations of Masoud Pezeshkian's Cabinet2024-08-17 16.jpg|120px]] |[[ڕەزا ساڵحی ئەمیری]] |[[حیزبی ناوەندڕەوی و گەشەپێدان]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان (ئێران)|وەزیری بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان]] | style="background:#FC9;" | | [[File:Aziz Nasirzadeh in 2024 (1).jpg|120px]] |[[عەزیز نەسیرزادە]] |[[ھێزی سەربازی|سەربازی]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی پەروەردە (ئێران)|وەزیری پەروەردە]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[File:2024 Arbaeen mourning ceremony in Iran (cropped).jpg|153x153px]] |[[عەلیڕەزا کازمی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- | rowspan="2" |[[وەزارەتی کاروباری ئابووری و دارایی|وەزیری کاروباری ئابووری و دارایی]] | style="background:#F00;" | | [[File:Hemmati in 2021.jpg|120px]] |[[عەبدولناسر ھیمەتی]] |[[حیزبی جێبەجێکارانی بنیاتنانی ئێران]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |٢ی ئازاری ٢٠٢٥ |- | | [[file:رحمت‌الله اکرمی.jpg|120px]] |[[ڕەحمەتوڵڵا ئەکرەمی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢ی ئازاری ٢٠٢٥ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی وزە (ئێران)|وەزیری وزە]] | style="background:#FC9;" | |[[File:Abbas AliAbadi.jpg|120px]] |[[عەباس عەلیئابادی]] |[[ھێزی سەربازی|سەربازی]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی کاروباری دەرەوە (ئێران)|وەزیری کاروباری دەرەوە]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Abbas Araghchi in a interview with khamenei.ir (cropped).jpg|120px]] |[[عەباس عێراقچی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی تەندروستی، دەرمان و ڕاھێنانی پزیشکی|وەزیری تەندروستی، دەرمان و ڕاھێنانی پزیشکی]] | style="background:#FFC;" | |[[file:Mohammad Reza Zafarghandi in 2024 (2) (cropped).jpg|120px]] |[[محەممەدڕەزا زەفەرقەندی]] |[[ئەنجومەنی ئیسلامیی کۆمەڵگای پزیشکیی ئێران]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی پەیوەندییەکان و تەکنۆلۆژیای زانیاری|وەزیری پەیوەندییەکان و تەکنۆلۆژیای زانیاری]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Sattar Hashemi in 2024 (1) (cropped).jpg|120px]] |[[سەتار ھاشمی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی پیشەسازی، کانگا و بازرگانی|وەزیری پیشەسازی، کانگا و بازرگانی]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[file:Mohammad Atabak in 2024 (cropped).jpg|120px]] |[[محەممەد ئەتابەک]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|وەزیری ھەواڵگری]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Ashtiani-Khatib-Rahimi 2024 (cropped) 2.jpg|120x120px]] |[[ئیسماعیل خەتیب]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی ناوخۆ (ئێران)|وەزیری ناوخۆ]] | style="background:#FC9;" | | [[File:Sardar Momeni.jpg|120px]] |[[ئەسکەندەر موئمینی]] |[[ھێزی سەربازی|سەربازی]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی داد (ئێران)|وەزیری داد]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Confirmations of Masoud Pezeshkian's Cabinet2024-08-17 24.jpg|120px]] |[[ئەمینحوسێن ڕەحیمی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی نەوت (ئێران)|وەزیری نەوت]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Confirmations of Masoud Pezeshkian's Cabinet2024-08-17 31.jpg|120px]] |[[موحسین پاکنەژاد]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی ڕێگاوبان و گەشەپێدانی شارەکان|وەزیری ڕێگاوبان و گەشەپێدانی شارەکان]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Farzaneh Sadegh2024-08-17.jpg|120px]] |[[فەرزانە سادق]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی زانست، لێکۆڵینەوە و تەکنۆلۆژیا|وەزیری زانست، لێکۆڵینەوە و تەکنۆلۆژیا]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[file: حسین سیمایی (cropped).jpg|120px]] |[[حوسێن سیمایی سەراف]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- |[[وەزارەتی وەرزش و لاوان (ئێران)|وەزیری وەرزش و لاوان]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[file:Ahmad Donyamali in 2024.jpg|120px]] |[[ئەحمەد دونیاماڵی]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢١ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |- ! colspan="8" | ئەرکەکانی تر |- | [[دەفتەری سەرۆکایەتیی ئێران|سەرۆکی دەفتەری سەرۆکایەتی]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[File:Mohsen Haji-Mirzaei in a press conference 2019-11-30 03 (cropped).jpg|120px]] | [[موحسین حاجی میرزایی]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pezeshkian appoints Haji-Mirzaei as his chief of staff |ناونیشان=https://www.ilna.ir/Section-politics-3/1510502-pezeshkian-appoints-haji-mirzaei-as-his-chief-of-staff |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ILNA |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804153105/https://www.ilna.ir/Section-politics-3/1510502-pezeshkian-appoints-haji-mirzaei-as-his-chief-of-staff |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | [[دامەزراوەی سەرۆکایەتیی ئێران|سەرپەرشتی دامەزراوەی سەرۆکایەتی]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Mohammad Jaafar Ghaempanah in 2024 (2) (cropped).jpg|120px]] | [[محەممەدجەعفەر قائمپەناھ]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ١ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref name="Ghaem" /> |- | [[دامەزراوەی نیشتمانیی ھەڵبژێردراوەکانی ئێران|سەرۆکی دامەزراوەی نیشتمانیی ھەڵبژێردراوەکان]] | style="background:#3FF;" | | [[File:حسین_افشین_01.jpg|120px]] | [[حوسێن ئەفشین]] | [[کۆمەڵگای ئیسلامیی خوێندکاران]] | ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref name="mehrnews.com"/> |- | [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران|سەرۆکی ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمی]] | style="background:#FC9;" | | [[File:Mohammad Eslami 2024.jpg|120px]] | [[محەممەد ئیسلامی]] | [[ھێزی سەربازی|سەربازی]] | ٢٩ی ئابی ٢٠٢١ | لەسەر کارە |<ref name="kron4.com"/> |- | [[دامەزراوەی شەھید و کاروباری خەباتکارە دێرینەکان|سەرۆکی دامەزراوەی شەھید و کاروباری خەباتکارە دێرینەکان]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Saeed Ohadi 1398022517520923017430224.jpg|120px]] | [[سەعید ئەوحەدی]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref name="اوحدی رئیس بنیاد شهید شد"/> |- | [[دەستەی چاودێری بۆ گەشتە دەرەکییەکان|سەرۆکی دەستەی چاودێری بۆ گەشتە دەرەکییەکان]] | style="background:#D3D3D3;" | |[[File:Mohsen Haji-Mirzaei in a press conference 2019-11-30 03 (cropped).jpg|120px|]] | [[موحسین حاجی میرزایی]] | [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ | لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت= ١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ="حاجی‌میرزایی" رئیس هیأت نظارت بر مسافرت‌های خارجی کارکنان دولت شد |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85566253/%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=ایرنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[ڕێکخراوەی پاراستنی ژینگەی سروشتی (ئێران)|سەرۆکی ڕێکخراوەی پاراستنی ژینگەی سروشتی]] | style="background:#D3D3D3;" | | [[File:Shina Ansari in 2024 (2) (cropped).jpg|120px|Shina_Ansari_in_2024]] |[[شینا ئەنساری]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref name="google.com"/> |- |[[ئەنجومەنی باڵای ڕاگەیاندنی دەوڵەت|سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ڕاگەیاندنی دەوڵەت]] | style="background:#F00;" | |[[File:Elias Hazrati.jpg|120px]] |[[ئیلیاس حەزرەتی]] |[[حیزبی بڕوای نیشتمانی]] |٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=فوری: الیاس حضرتی در دولت پزشکیان سمت گرفت/ سخنگوی دولت مشخص شد |ناونیشان=https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/669250-%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B3-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA-%D8%B3%D8%AE%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=اقتصادنیوز |زمان=fa}}</ref> |- |[[وتەبێژی دەوڵەتی ئێران]] | style="background:#3FF;" | |[[File:Fatemeh Mohajerani in 2024 (cropped).jpg|120px]] |[[فاتیمە موھاجیرانی]] |[[کۆمەڵگای ئیسلامیی خوێندکاران]] |٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Fatemeh Mohajerani elected Iran 1st female govt. spokesperson |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/220335/Fatemeh-Mohajerani-elected-Iran-1st-female-govt-spokesperson |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Mehr News Agency |زمان=en}}</ref> |- |[[ڕێکخراوەی کارگێڕی و دامەزراندنی وڵات|سەرۆکی ڕێکخراوەی کارگێڕی و دامەزراندن]] |style="background:#D3D3D3;" | |[[File:عەلائەدین ڕەفیعزادە.jpg|120px]] |[[عەلائەدین ڕەفیعزادە]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=«علاءالدین رفیع‌زاده» رئیس سازمان اداری و استخدامی شد |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403062717871/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%B9-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[ڕێکخراوەی نیشتمانیی ستانداردی ڕێران|سەرۆکی ڕێکخراوەی نیشتمانیی ستانداردی ئێران]] |style="background:#D3D3D3;" | || [[file:فەرزانە ئەنساری.jpg|120px]] |[[فەرزانە ئەنساری]] |[[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] |٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |لەسەر کارە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Farzaneh Ansari appointed as head of Iran National Standards Organization |ناونیشان=https://president.ir/en/155908 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=president.ir}}</ref> |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئێران|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:کابینەکانی ئێران]] h8lomvnlc5rrsfkfp710adoqn151ylt ژۆرژ میلییەس 0 282061 1695174 1532412 2026-10-26T16:35:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695174 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = ژۆرژ میلییەس | ناوی_خۆماڵی = Georges Méliès | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فەرەنسی | وێنە = Méliès portrait (cropped).png | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی کانوونی دووەم ١٨٦١ | شوێنی لەدایکبوون = [[پاریس]]، [[فەڕەنسا]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢١ی کانوونی یەکەم ١٩٣٨ | شوێنی مردن = [[پاریس]]، [[فەڕەنسا]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = دەرھێنەر، فیلمنامەنوون، بەرھەمھێنەر، ئێدیتۆر | ساڵانی چالاکی = ١٨٨٨–١٩٢٣ | خاوەنکار = گەشت بۆ سەر مانگ | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ژۆرژ میلییەس''' (١٨٦١–١٩٣٨) دەرھێنەر، فیلمنامەنووس و جادووگەر و ئەکتەری [[فەڕەنسا|فەڕەنسییە]]. میلییەس بە یەکێک لە کاریگەرترین و بەناوبانگترین دەرھێنەرانی ساڵانی سەرەتای سینەمای بێدەنگی فەڕەنسی پێناسە دەکرێت و سەرەتاترین ئەو دەرھێنەرانەی کە پەرە دەدات بە تەکنیک و ئیفێکتەکانی سینەما. لە ژیانی ھونەریدا، میلییەس کاری دەرھێنانی زیاتر لە پێنج سەد کورتەفیلمی کردووە کە ھەندێکیان وەکوو «گەشتێک بۆ سەر مانگ» بە شاکاری ساڵانی سەرەتای سینەما پێناسە دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی یەکەم: ژۆرژ میلییەس]]|یەکەم=کارزان|دوایین=کاردۆزی|ساڵ=٢٠١٩}}</ref> == بیبلیۆگرافی میلییەس == * [[کارزان کاردۆزی]]. سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، [[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|بەرگی یەکەم: ژۆرژ میلییەس]] (٢٠١٩/غەزەلنووس/١٠٧٦ لاپەڕە) * Frazer, John (1979), Artificially Arranged Scenes: The Films of Georges Méliès, Boston: G.K. Hall * Malthête, Jacques; Mannoni, Laurent (2008), L'oeuvre de Georges Méliès, Paris: Éditions de La Martinière == ئەمانەش ببینە == * [[سینەمای جیھان]] * [[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|nm0617588}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|فەڕەنسا|فیلم|ھونەرەکان|نووسین|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Georges Méliès}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی فەڕەنسی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی زانستی خەیاڵی]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١]] [[پۆل:مردووانی ٢٩٣٨]] rp17lxau82c8k016tapoojn8vw3lw2z ڤێتەڤەندۆسییە 0 282605 1695532 1547143 2026-10-27T07:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1695532 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤێتەڤەندۆسییە''' (بە [[ئەلبانی]]: Lëvizja Vetëvendosje، بە واتای 'بزووتنەوەی خۆبەڕێوەبردن'، LVV یان VV) پارتێکی سیاسی سۆسیالیستی دیموکراتی [[چەپڕەوی]]یە لە [[کۆسۆڤۆ]].<ref name="Yabanci2015">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Yabanci |یەکەم=Bilge |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Populism and Anti-Establishment Politics in Kosovo: A Case Study of Lëvizja Vetëvendosje |ناونیشان=http://www.contemporarysee.org/sites/default/files/papers/yabanci_politics_in_kosovo.pdf |journal=Contemporary Southeastern Europe |بەرگ=٣|issue=2 |پەڕەکان=١٧–٤٣}}</ref><ref name="Smajljaj2020">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Populism in a never ending and multiple system transformation in Kosovo: the case of Vetevendosje |journal=Journal of Contemporary Central and Eastern Europe |ساڵ=٢٠٢٠|دوایین=Smajljaj |یەکەم=Avdi |بەرگ=٢٨|issue=2–3 |پەڕەکان=١٩٩–٢٢٣|doi=10.1080/25739638.2020.1857935 |ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/25739638.2020.1857935 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم پارتە ئەندامە لە [[ھاوپەیمانیی پێشکەوتنخوازان|ھاوپەیمانی پێشکەوتنخواز]]، و چاودێرە لە پارتی سۆسیالیستەکانی ئەورووپا و [[ئینتەرناسیۆنالی سۆشیالیستی|ئەنتەرناسیۆنالی سۆسیالیست]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vetëvendosje!}} {{تووڵی دەروازە|ئەلبانیا|سۆشیالیزم|سیاسەت|دەیەی ٢٠٠٠|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} jz45xx55jzmxca1ldlngop73acf27a7 1695546 1695532 2026-10-27T09:02:42Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695546 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤێتەڤەندۆسییە''' (بە [[ئەلبانی]]: Lëvizja Vetëvendosje، بە واتای 'بزووتنەوەی خۆبەڕێوەبردن'، LVV یان VV) پارتێکی سیاسی سۆسیالیستی دیموکراتی [[چەپڕەوی]]یە لە [[کۆسۆڤۆ]].<ref name="Yabanci2015">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Yabanci |یەکەم=Bilge |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Populism and Anti-Establishment Politics in Kosovo: A Case Study of Lëvizja Vetëvendosje |ناونیشان=http://www.contemporarysee.org/sites/default/files/papers/yabanci_politics_in_kosovo.pdf |journal=Contemporary Southeastern Europe |بەرگ=٣|issue=2 |پەڕەکان=١٧–٤٣}}</ref><ref name="Smajljaj2020">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Populism in a never ending and multiple system transformation in Kosovo: the case of Vetevendosje |journal=Journal of Contemporary Central and Eastern Europe |ساڵ=٢٠٢٠|دوایین=Smajljaj |یەکەم=Avdi |بەرگ=٢٨|issue=2–3 |پەڕەکان=١٩٩–٢٢٣|doi=10.1080/25739638.2020.1857935 |ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/25739638.2020.1857935 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم پارتە ئەندامە لە [[ھاوپەیمانیی پێشکەوتنخوازان|ھاوپەیمانی پێشکەوتنخواز]]، و چاودێرە لە پارتی سۆسیالیستەکانی ئەورووپا و [[ئینتەرناسیۆنالی سۆشیالیستی|ئەنتەرناسیۆنالی سۆسیالیست]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vetëvendosje!}} {{تووڵی دەروازە|ئەلبانیا|سۆشیالیزم|سیاسەت|دەیەی ٢٠٠٠|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ٢٠٠٥]] 5db2ejf1a5gp1ezrhknqse7zj53yv8l ژماراڵی بنجی 0 282745 1695112 1532287 2026-10-26T13:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە) 1695112 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[زمانەوانی]] و، بە تایبەت لە [[ڕێزمان|ڕێزماندا]]، '''ژماراڵی بنجی'''<ref>'''بنجی''' بەرامبەر بە cardinal دانراوە، بە پێی فەرھەنگی تۆفیق وەھبی.</ref> [[ژماراڵ (زمانەوانی)|وشەیەکە]] بۆ [[ژماردن]] و دیاریکردنی [[چەندایەتی]] بە کار دەچێ. نموونەکان لە زمانی کوردیدا «یەک» و «دوو» و «سێ» و «سەد» و «ھەزار و سێسەد» و «دووھەزار» و وەک ئەمانەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک}} {{پۆلی کۆمنز|Cardinal numbers}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} aaxuk3eikf1wvj4v3xurmwphnd8fixb ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/ئەو مردووانەی لە پۆلی زیندووانن 4 283157 1695364 1618519 2026-10-26T23:02:20Z مامۆستا 39489 /* ئەو مردووانەی لە پۆلی زیندووانن */ 1695364 wikitext text/x-wiki ئەمەی خوارەوە پێڕستێک لەو وتارە ژیاننامانە پیشان دەدات کە مردوون، بەڵام ھێشتا لە [[:پۆل:زیندووان]] ماون کە ئەمە لەوانەیە مانای ئەوە بێت وتارەکە نوێ نەکراوەتەوە و ھەواڵی مردنی کەسایەتییەکە زیاد نەکراوە. تکایە ئەگەر دەتوانی، وتارێک یان زیاتر نوێ بکەوە و لە ''پۆل:زیندووان'' دەری بێنە، '''بەڵام بە تکاوە''' ئەگەر وتارەکە نوێ ناکەیتەوە، لە پۆلەکەش دەری مەھێنە، بەڵام ئەگەر وتارەکە ھەواڵی مردنی پێ زیاد کراوە و تەنیا لەبیر کراوە لە پۆلی زیندووان دەربھێندرێت، ئەوا تکایە تۆ لە پۆلەکە دەری بێنە. ئەم ئامارە لە {{کواری|٧٧٨٠٧}} ھێنراوە. == ئەو مردووانەی لە پۆلی زیندووانن == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ئارت ئیڤانس]] # [[ئاسیا جێبار]] # [[ئافا ئانۆئای]] # [[ئالان سادەر]] # [[ئالبێر مێمی]] # [[ئالیس مونرۆ]] # [[ئامۆس پۆی]] # [[ئان باتیمەر]] # [[ئاکیرا توریاما]] # [[ئی-فو توان]] # [[ئیبتیسام عەبدوڵڵا]] # [[ئێدمۆند گێتیە]] # [[ئێدمۆند ھێنری فیشەر]] # [[ئەندریو شاڵی]] # [[باراک ئۆباما (باوک)]] # [[برایان بووت]] # [[بریگیتە بیرلاین]] # [[بۆب نیوھارت]] # [[تارق عەزیز]] # [[تۆم سایزمۆر]] # [[تیم سولیڤان (نووسەر)]] # [[تەیفوور بەتحایی]] # [[جاک ئۆھالۆران]] # [[جیزیل خووری]] # [[جیم ھۆگتۆن]] # [[جێری لی لوویس]] # [[دالیا ئەحمەد]] # [[دانیێل کانێمان]] # [[دۆرۆتی سمیت]] # [[دیک باتۆن]] # [[دێمیس ڕوسۆس]] # [[دەنیز بایکاڵ]] # [[زەرێ یوسوپۆڤا]] # [[زەکیە حەقی]] # [[ستیڤن ھۆکینگ]] # [[سیلڤیۆ بێرلوسکۆنی]] # [[عامر محەممەد ڕەشید]] # [[عومەر حەمدی]] # [[عەباس مەعرووفی]] # [[عەلی ئەشرەف دەرویشیان]] # [[عەلی حەیدەر قەیتان]] # [[فرانک بۆرمن]] # [[فرێدێریک تریستان]] # [[فوومیھیکۆ ماکی]] # [[فیلیپ سۆلێرس]] # [[فیلیپ ژاکوتێ]] # [[فەرامەرز ئەسڵانی]] # [[فەرھاد وەکیلی]] # [[لالیتا لەجمی]] # [[لوسین کلێرگ]] # [[لویز فلیچر]] # [[لویس گلیک]] # [[لی ڕێھێرمان]] # [[لێیجی ماتسومۆتۆ]] # [[لەیلا مستەفا]] # [[مارک بلانکفیڵد]] # [[ماری-کلێر بولێ]] # [[ماریز کۆندێ]] # [[ماریۆ زاگالۆ]] # [[مۆریس ژۆرژو دانتێک]] # [[میشێل بوتۆر]] # [[میشێل دێئۆن]] # [[میلان کوندێرا]] # [[مەسعوود حاج ڕەسووڵی]] # [[مەنسوور یاقووتی]] # [[نانۆ ڕیانتیارنۆ]] # [[نەبیل فارێس]] # [[وایتی بەلگەر]] # [[ویتنی ڕیدبێک]] # [[ویلیام ئەندێرس]] # [[پۆڵ ماسلانسکی]] # [[پیتەر مارشال]] # [[پیتەر ڕێنادای]] # [[پیتەر گرونبێرگ]] # [[پیتەر ھیگز]] # [[چاد مەکوین]] # [[چەک فینی]] # [[ڕۆبێرت گرانت (کریکێت)]] # [[ڕۆبێرت ھارلاند]] # [[ڕۆجەر براون]] # [[ڕۆن ئێلی]] # [[ڕۆن ھێڵ]] # [[ڕۆناڵد ڕەیگن]] # [[ڕۆژ نووری شاوەیس]] # [[ڕیچارد ئێچ ترولی]] # [[ڕیچارد ڕۆجەرز]] # [[ژان لاکووتوور]] # [[ژۆرژ-ئێمانوئێل کلانسیێ]] # [[ژۆزێف ژۆفۆ]] # [[ژیل پێرۆ]] # [[ژێنگ ژێنسیانگ]] # [[ڤاسیلیس ئالێکساکیس]] # [[ڤلادیمیر مێنشۆڤ]] # [[کریستۆفەر پلەمەر]] # [[کریستیەن بۆبە]] # [[کلۆد ئۆلیێ]] # [[کلۆد پووژاد-رۆنو]] # [[کوینسی جۆنز]] # [[کیم سوو-یۆنگ]] # [[کێلی ئەسبێری]] # [[کێن پەیج]] # [[کێڤین بۆکێیلی]] # [[کەی. تی. سی. عەبدواللە]] # [[گاری کۆنکلین]] # [[گاوین کریل]] # [[گرێنڤیل تۆرنەر]] # [[گلێندا جاکسن]] # [[گویلیۆ کوکوروگیا]] # [[گی گۆفێت]] # [[ھارڤی ئاڵتەر]] # [[ھۆشەنگ ئیبتھاج]] # [[یوون جیۆنگ-ھی]] # [[یۆرگن ھابرماس]] {{Div col end}} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] pfgmw9azx530yvb51mmq0bc6mczg3st 1695366 1695364 2026-10-26T23:03:32Z مامۆستا 39489 1695366 wikitext text/x-wiki ئەمەی خوارەوە پێڕستێک لەو وتارە ژیاننامانە پیشان دەدات کە مردوون، بەڵام ھێشتا لە [[:پۆل:زیندووان]] ماون کە ئەمە لەوانەیە مانای ئەوە بێت وتارەکە نوێ نەکراوەتەوە و ھەواڵی مردنی کەسایەتییەکە زیاد نەکراوە. تکایە ئەگەر دەتوانی، وتارێک یان زیاتر نوێ بکەوە و لە ''پۆل:زیندووان'' دەری بێنە، '''بەڵام بە تکاوە''' ئەگەر وتارەکە نوێ ناکەیتەوە، لە پۆلەکەش دەری مەھێنە، بەڵام ئەگەر وتارەکە ھەواڵی مردنی پێ زیاد کراوە و تەنیا لەبیر کراوە لە پۆلی زیندووان دەربھێندرێت، ئەوا تکایە تۆ لە پۆلەکە دەری بێنە. ئەم ئامارە لە {{کواری|٧٧٨٠٧}} ھێنراوە. == ئەو مردووانەی لە پۆلی زیندووانن == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ئارت ئیڤانس]] # [[ئاسیا جێبار]] # [[ئافا ئانۆئای]] # [[ئالان سادەر]] # [[ئالبێر مێمی]] # [[ئالیس مونرۆ]] # [[ئامۆس پۆی]] # [[ئان باتیمەر]] # [[ئاکیرا توریاما]] # [[ئی-فو توان]] # [[ئیبتیسام عەبدوڵڵا]] # [[ئێدمۆند گێتیە]] # [[ئێدمۆند ھێنری فیشەر]] # [[ئەندریو شاڵی]] # [[باراک ئۆباما (باوک)]] # [[برایان بووت]] # [[بریگیتە بیرلاین]] # [[بۆب نیوھارت]] # [[تارق عەزیز]] # [[تۆم سایزمۆر]] # [[تیم سولیڤان (نووسەر)]] # [[تەیفوور بەتحایی]] # [[جاک ئۆھالۆران]] # [[جیزیل خووری]] # [[جیم ھۆگتۆن]] # [[جێری لی لوویس]] # [[دالیا ئەحمەد]] # [[دانیێل کانێمان]] # [[دۆرۆتی سمیت]] # [[دیک باتۆن]] # [[دێمیس ڕوسۆس]] # [[دەنیز بایکاڵ]] # [[زەرێ یوسوپۆڤا]] # [[زەکیە حەقی]] # [[ستیڤن ھۆکینگ]] # [[سیلڤیۆ بێرلوسکۆنی]] # [[عامر محەممەد ڕەشید]] # [[عومەر حەمدی]] # [[عەباس مەعرووفی]] # [[عەلی ئەشرەف دەرویشیان]] # [[عەلی حەیدەر قەیتان]] # [[فرانک بۆرمن]] # [[فرێدێریک تریستان]] # [[فوومیھیکۆ ماکی]] # [[فیلیپ سۆلێرس]] # [[فیلیپ ژاکوتێ]] # [[فەرامەرز ئەسڵانی]] # [[فەرھاد وەکیلی]] # [[لالیتا لەجمی]] # [[لوسین کلێرگ]] # [[لویز فلیچر]] # [[لویس گلیک]] # [[لی ڕێھێرمان]] # [[لێیجی ماتسومۆتۆ]] # [[لەیلا مستەفا]] # [[مارک بلانکفیڵد]] # [[ماری-کلێر بولێ]] # [[ماریز کۆندێ]] # [[ماریۆ زاگالۆ]] # [[مۆریس ژۆرژو دانتێک]] # [[میشێل بوتۆر]] # [[میشێل دێئۆن]] # [[میلان کوندێرا]] # [[مەسعوود حاج ڕەسووڵی]] # [[مەنسوور یاقووتی]] # [[نانۆ ڕیانتیارنۆ]] # [[نەبیل فارێس]] # [[وایتی بەلگەر]] # [[ویتنی ڕیدبێک]] # [[ویلیام ئەندێرس]] # [[پۆڵ ماسلانسکی]] # [[پیتەر مارشال]] # [[پیتەر ڕێنادای]] # [[پیتەر گرونبێرگ]] # [[پیتەر ھیگز]] # [[چاد مەکوین]] # [[چەک فینی]] # [[ڕۆبێرت گرانت (کریکێت)]] # [[ڕۆبێرت ھارلاند]] # [[ڕۆجەر براون]] # [[ڕۆن ئێلی]] # [[ڕۆن ھێڵ]] # [[ڕۆژ نووری شاوەیس]] # [[ڕیچارد ئێچ ترولی]] # [[ڕیچارد ڕۆجەرز]] # [[ژان لاکووتوور]] # [[ژۆرژ-ئێمانوئێل کلانسیێ]] # [[ژۆزێف ژۆفۆ]] # [[ژیل پێرۆ]] # [[ژێنگ ژێنسیانگ]] # [[ڤاسیلیس ئالێکساکیس]] # [[ڤلادیمیر مێنشۆڤ]] # [[کریستۆفەر پلەمەر]] # [[کریستیەن بۆبە]] # [[کلۆد ئۆلیێ]] # [[کلۆد پووژاد-رۆنو]] # [[کوینسی جۆنز]] # [[کیم سوو-یۆنگ]] # [[کێلی ئەسبێری]] # [[کێن پەیج]] # [[کێڤین بۆکێیلی]] # [[کەی. تی. سی. عەبدواللە]] # [[گاری کۆنکلین]] # [[گاوین کریل]] # [[گرێنڤیل تۆرنەر]] # [[گلێندا جاکسن]] # [[گویلیۆ کوکوروگیا]] # [[گی گۆفێت]] # [[ھارڤی ئاڵتەر]] # [[ھۆشەنگ ئیبتھاج]] # [[یوون جیۆنگ-ھی]] # [[یۆرگن ھابرماس]] {{Div col end}} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] nln85336feojbqqgp3k1skj2o73h4o6 ڕەشید حەسەن کوردی 0 283209 1695301 1694848 2026-10-26T20:20:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695301 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}}'''ڕەشید کوڕی حەسەن ئاغا کوردی''' خەڵکی [[خانەقین]]<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ara |یەکەم=Behrooz Chaman |دوایین٢=Amiri |یەکەم٢=Cyrus |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Gurani: practical language or Kurdish literary idiom? |ناونیشان=https://doi.org/10.1080/13530194.2018.1430536 |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |بەرگ=٤٥|issue=4 |پەڕەکان=٦٢٧–٦٤٣|doi=10.1080/13530194.2018.1430536 |issn=1353-0194 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210105212216/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13530194.2018.1430536 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> لە [[عێراق]]، لە ساڵی ١٣٠٠ کۆچی / [[١٨٨٢|١٨٨٢ زایینی]] ھاتووەتە [[بەغدا]] کە لەسەر دەستی زانا غولام ڕەسوڵ ھیندی دەرچووە، دوای خوێندنی لای شێخ مەحموود شوکری ئالوسی،<ref name="شاملة">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shamela.ws/index.php/author/166|سەردێڕ=محمود شکری الألوسی - المکتبة الشاملة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200213150023/http://shamela.ws/index.php/author/166 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref name="شاملة"/> دادوەر عەلی ئالوسی دواتر بوو بە وتارخوێن و مامۆستا و ئیمام لە [[قوتابخانە]] و مزگەوتی حاج ئەمین جەلەبی، کە دەکەوێتە ڕەئسول قەرییە، زمانی [[فارسی]] [[زمانی عەرەبی|, عەرەبی]] [[زمانی ئینگلیزی|, ئینگلیزی]] [[زمانی کوردی|و کوردی]] بەتەواوی زانیووە، جگە لە زانیاری [[قورئان|لەسەر قورئان]] و زانستەکانی، عەقیدەی سەلەفی ھەبووە. ئەو یەکێک بوو لە توندترین ئینکاری داھێنان و خورافاتەکان بەھۆی توندی سروشتی خۆیەوە، دەتبینی کە خووی بە تەنیایی گرتووە و مەیلی تێکەڵاوبوونی لەگەڵ خەڵکدا نەبووە ھاوڕێیەتییەکی بەھێزی لەگەڵ [[حیکمەت سولەیمان|حیکمەت سلێمان]] ھەبووە کاتێک ئەندامی ئەنجومەنی پەروەردە بووە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیدا]]، کرا بە مامۆستای زانستە دینییەکان لە مەکتەبی سوڵتانی و ئیمامی مەکتەبەکە. == نووسینەکان == {{عەرەبی| * تفسیر [[قورئان|القرآن]] الکریم. * حاشیة فی أصول [[فیقھی ئیسلامی|الفقە]] علی کتاب المنار. * شرح بعض الأحادیث الغریبة. * حواشی فی النحو والصرف والھیئة والمنطق. * مؤلفات عدیدة ومقالات فی الصحف. * دەستنووسەکان کەلەلای میراتگرەکانیەتی لە خانەقین. }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|بەغدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:شەرعزانە عێراقییەکان]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] 3mqwp1b5jb22lw179bz4pgskqwjwxfk ڕەزۆلیوشنی ٤کەی 0 283375 1695302 1694805 2026-10-26T20:20:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695302 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەزۆلیوشنی ٤کەی''' ئاماژەیە بۆ ڕووکار بە ڕەزۆلیوشنی ئاسۆیی نزیکەی ٤٬٠٠٠ [[پیکسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goulekas |یەکەم=Karen |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=Visual Effects in a Digital World |ناونیشان=https://archive.org/details/visualeffectsind0000goul |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=[[Morgan Kaufmann]] |پەڕە=[https://archive.org/details/visualeffectsind٠٠٠٠goul/page/٥٨٧ ٥٨٧]|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٨-٠٥٢٠٧١-١|بەستەری نووسەر=Karen Goulekas |وتەگێڕانەوە=4K resolution: A general term referring to any digital image containing an X resolution of approximately 4096 pixels.}}</ref> تەلەڤیزیۆنی دیجیتاڵ و سینەماتۆگرافی دیجیتاڵ بەشێوەیەکی گشتی چەندین ڕەزۆلیوشنی ٤کەی جیاواز بەکاردەھێنن. لە تەلەڤیزیۆن و میدیای بەکاربەر، ٣٨٤٠ × ٢١٦٠ (٤کەی یو ئێچ دی) بە ڕێژەی لایەنی ١٦:٩ ستانداردی زاڵە، لەکاتێکدا پیشەسازی پڕۆجێکشنی فیلم ٤٠٩٦ × ٢١٦٠ (دی سی ئای ٤کەی) بەکاردەھێنێت. پشکی بازاڕی تەلەڤیزیۆنی ٤کەی زیادی کرد کاتێک نرخەکان بەشێوەیەکی سەرسووڕھێنەر دابەزین لە ماوەی ساڵەکانی ٢٠١٣ و ٢٠١٤.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is Now the Time to Buy a 4K TV Set? |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/is-now-the-time-to-buy-a-4k-tv-set-1399645629 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=The Wall Street Journal |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150106073043/https://www.wsj.com/articles/is-now-the-time-to-buy-a-4k-tv-set-1399645629 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=D’Innocenzio |یەکەم١=Anne |سەردێڕ=Gigantic TV sales starting to take off |ناونیشان=https://www.poughkeepsiejournal.com/story/money/economy/2014/07/03/big-screen-tvs-takeoff/12195267/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=The Poughkeepsie Journal |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210307121408/https://www.poughkeepsiejournal.com/story/money/economy/2014/07/03/big-screen-tvs-takeoff/12195267/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> == ستانداردەکان و زاراوەناسی ٤کەی == زاراوەی «٤کەی» گشتییە و ئاماژەیە بۆ ھەر ڕەزۆلیوشنێک بە ژمارەی پیکسڵی ئاسۆیی نزیکەی ٤٬٠٠٠.<ref name="UHD State of the Industry">{{بیرخستنەوە|بڵاوکەرەوە=Consumer Electronics Association |ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=CEA Market Research Report—Ultra High-Definition: State of the Industry}}</ref> چەندین ڕەزۆلیوشنی جیاوازی ٤کەی لەلایەن ڕێکخراوە جیاوازەکانەوە کراون بە ستاندارد. زاراوەکانی "٤کەی" و "ئەڵترا ئێچ دی" بەشێوەیەکی بەرفراوانتر لە بازاڕگەری بەکاردەھێنرێن لەچاو "٢١٦٠پی" (بەراورد بکە بە "[[١٠٨٠پی]]"). لەکاتێکدا بەشێوەیەکی نموونەیی ئاماژە بۆ فیلمەکان دەکات، ھەندێک لە فرۆشیارانی کامێرای دیجیتاڵ زاراوەی "وێنەی ٤کەی" بۆ وێنەی جێگیر بەکارھێناوە، وای دەردەخات کە ڕەزۆلیوشنێکی تایبەت بەرزە ھەرچەندە ٣٨٤٠×٢١٦٠ پیکسڵ یەکسانە بە نزیکەی ٨٫٣ مێگاپیکسڵ، کە بە تایبەت بەرز دانانرێت بۆ وێنەی جێگیر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is 4K Photo? Panasonic's camera tech explained - Pocket-li |ناونیشان=https://www.pocket-lint.com/cameras/news/panasonic/139846-what-is-4k-photo-panasonic-s-camera-tech-explained |وێبگە=www.pocket-lint.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-gb |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|4K resolution}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|تەلەڤیزیۆن|فیلم|زانستی کۆمپیوتەر}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ]] qp0yhii81psixjsrwu2af24wd4tntux ڤی ئێچ ئێس 0 283742 1695412 1571052 2026-10-27T01:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە) 1695412 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=left|direction=vertical|width=240|header=سیستەمی ڤیدیۆیی ماڵەوە{{هن}}ڤی ئێچ ئێس|image1=VHS logo.svg|alt1=|class1=|caption1=لۆگۆی شریتەکانی ڤی ئێچ ئێس|image2=2023 Kaseta VHS (1).jpg|alt2=|caption2=شریتێکی ڤی ئێچ ئێسی [[پاناسۆنیک]]}} '''سیستەمی ڤیدیۆیی ماڵەوە''' کورتدەکرێتەوە بۆ '''ڤی ئێچ ئێس''' ({{بە ئینگلیزی|Video Home System, VHS}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Milestones:Development of VHS, a World Standard for Home Video Recording, 1976 - Engineering and Technology History Wiki|ناونیشان=https://ethw.org/Milestones:Development_of_VHS,_a_World_Standard_for_Home_Video_Recording,_1976|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230819212517/https://ethw.org/Milestones:Development_of_VHS,_a_World_Standard_for_Home_Video_Recording,_1976|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Bonnier|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bwEAAAAAMBAJ|سەردێڕ=Popular Science|ڕێکەوت=1977-11|بڵاوکەرەوە=Bonnier Corporation|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=VHS era is winding down - Los Angeles Times|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-dec-22-et-vhs-tapes22-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231202185658/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-dec-22-et-vhs-tapes22-story.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ستانداردێکە یان فۆرماتێکە بۆ تۆمارکردنی [[ڤیدیۆ|ڤیدیۆی]] [[تۆمارکردنی ئەنالۆگ|ئەنالۆگی]] لە سەر [[کاسێتی شریت]]، لە ساڵی ١٩٧٦دا لەلایەن کۆمپانیای [[جەی ڤی سی]] [[ژاپۆن|ژاپۆنی]] ناسێندرا. سیستەمی ڤیدیۆیی ماڵەوە فۆرماتێکی باڵادەست بوو بە درێژایی سەردەمانی [[شریتی موگناتیسی|شریت]] لە ساڵانی ١٩٨٠ و ساڵانی ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=How Technology Standards are Set|ناونیشان=http://besser.tsoa.nyu.edu/impact/f96/Projects/jchyung/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110720015526/http://besser.tsoa.nyu.edu/impact/f96/Projects/jchyung/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Parris |یەکەم=Daniel |سەردێڕ=The Rise, Fall, and (Slight) Rise of DVDs. A Statistical Analysis |ناونیشان=https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=www.statsignificant.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250328123205/https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمەکانی ڤیدیۆ کاسێت نرخێکی گونجاوی هەبوو بۆ بەکارهێنانی ماڵەوە، بۆ یەکەم جار بە وەرگرتنی بەربڵاوی [[تۆمارکەری ڤیدیۆ کاسێت]] دەستی پێکرد و بوو بە بەناوبانگترین فۆرماتی میدیایی ڤیدیۆیی چونکە سەرکەوتنی بەدەست هێنا لە "[[جەنگی فۆرماتەکان]]" دژی [[بێتاماکس]] (کە لەلایەن کۆمپانیای [[سۆنی]] یەوە پشتگیری دەکرا) و چەندان میدیای شریتی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Parris |یەکەم=Daniel |سەردێڕ=The Rise, Fall, and (Slight) Rise of DVDs. A Statistical Analysis |ناونیشان=https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=www.statsignificant.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250328123205/https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sony finally decides it's time to kill Betamax {{!}} TechSpot|ناونیشان=https://www.techspot.com/news/62733-sony-finally-decides-time-kill-betamax.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230801132255/https://www.techspot.com/news/62733-sony-finally-decides-time-kill-betamax.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ڤی ئێچ ئێسەکان بەکاردەهێنران بۆ تۆمارکردنی ڤیدیۆی پێش وەختەی [[فیلم|فیلمەکان]] و [[ڤیدیۆ|ڤیدیۆکان]]، کە بۆ بینینی لە ماڵەوەدا بە کاردەهێنرا. کە لەکۆتاییدا ڤی ئێچ ئێس بۆ دابەشکردنی فیلمەکان وەرگیرا. وەرنەگرتن و ڕەتکردنەوەی جیهانیی سەرەتاییترین فۆرماتەکانی [[پەپکی بینایی]] کە پەرەپێدرابوون وەک ([[لەیزەر دیسک]]) وای کرد کە تەمەنی ڤی ئێچ ئێس درێژتر بێت، و لە کۆتاییدا ڤی ئێچ ئێس گەیشتە لووتکە، بەڵام لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا ڤی ئێچ ئێس بەناوبانگییەکەی دەستی بە دابەزین کرد، دوای ناساندنی [[دی ڤی دی]] کە میدیایەکی [[پەپکی بینایی]] دیجیتاڵی یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ENTERTAINMENT IN VIDEO TECHNOLOGY |ناونیشان=https://websites.umich.edu/~evideo/video_store.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=websites.umich.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤی ئێچ ئێس |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/08/26/AR2005082600332.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210127072747/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/08/26/AR2005082600332.html |وێبگە=واشنتن پۆست |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئازاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Boucher |یەکەم=Geoff |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=VHS era is winding down |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-dec-22-et-vhs-tapes22-story.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Los Angeles Times |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|دەیەی ١٩٧٠|دەیەی ١٩٨٠|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کایەی ڤیدیۆیی}} {{پۆلی کۆمنز|VHS}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان]] flezwiwn69jlu0qjr4fjovn8rzrapeb 1695554 1695412 2026-10-27T09:09:33Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695554 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=left|direction=vertical|width=240|header=سیستەمی ڤیدیۆیی ماڵەوە{{هن}}ڤی ئێچ ئێس|image1=VHS logo.svg|alt1=|class1=|caption1=لۆگۆی شریتەکانی ڤی ئێچ ئێس|image2=2023 Kaseta VHS (1).jpg|alt2=|caption2=شریتێکی ڤی ئێچ ئێسی [[پاناسۆنیک]]}} '''سیستەمی ڤیدیۆیی ماڵەوە''' کورتدەکرێتەوە بۆ '''ڤی ئێچ ئێس''' ({{بە ئینگلیزی|Video Home System, VHS}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Milestones:Development of VHS, a World Standard for Home Video Recording, 1976 - Engineering and Technology History Wiki|ناونیشان=https://ethw.org/Milestones:Development_of_VHS,_a_World_Standard_for_Home_Video_Recording,_1976|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230819212517/https://ethw.org/Milestones:Development_of_VHS,_a_World_Standard_for_Home_Video_Recording,_1976|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Bonnier|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bwEAAAAAMBAJ|سەردێڕ=Popular Science|ڕێکەوت=1977-11|بڵاوکەرەوە=Bonnier Corporation|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=VHS era is winding down - Los Angeles Times|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-dec-22-et-vhs-tapes22-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231202185658/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-dec-22-et-vhs-tapes22-story.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ستانداردێکە یان فۆرماتێکە بۆ تۆمارکردنی [[ڤیدیۆ|ڤیدیۆی]] [[تۆمارکردنی ئەنالۆگ|ئەنالۆگی]] لە سەر [[کاسێتی شریت]]، لە ساڵی ١٩٧٦دا لەلایەن کۆمپانیای [[جەی ڤی سی]] [[ژاپۆن|ژاپۆنی]] ناسێندرا. سیستەمی ڤیدیۆیی ماڵەوە فۆرماتێکی باڵادەست بوو بە درێژایی سەردەمانی [[شریتی موگناتیسی|شریت]] لە ساڵانی ١٩٨٠ و ساڵانی ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=How Technology Standards are Set|ناونیشان=http://besser.tsoa.nyu.edu/impact/f96/Projects/jchyung/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110720015526/http://besser.tsoa.nyu.edu/impact/f96/Projects/jchyung/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Parris |یەکەم=Daniel |سەردێڕ=The Rise, Fall, and (Slight) Rise of DVDs. A Statistical Analysis |ناونیشان=https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=www.statsignificant.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250328123205/https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمەکانی ڤیدیۆ کاسێت نرخێکی گونجاوی هەبوو بۆ بەکارهێنانی ماڵەوە، بۆ یەکەم جار بە وەرگرتنی بەربڵاوی [[تۆمارکەری ڤیدیۆ کاسێت]] دەستی پێکرد و بوو بە بەناوبانگترین فۆرماتی میدیایی ڤیدیۆیی چونکە سەرکەوتنی بەدەست هێنا لە "[[جەنگی فۆرماتەکان]]" دژی [[بێتاماکس]] (کە لەلایەن کۆمپانیای [[سۆنی]] یەوە پشتگیری دەکرا) و چەندان میدیای شریتی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Parris |یەکەم=Daniel |سەردێڕ=The Rise, Fall, and (Slight) Rise of DVDs. A Statistical Analysis |ناونیشان=https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=www.statsignificant.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250328123205/https://www.statsignificant.com/p/the-rise-fall-and-slight-rise-of |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sony finally decides it's time to kill Betamax {{!}} TechSpot|ناونیشان=https://www.techspot.com/news/62733-sony-finally-decides-time-kill-betamax.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230801132255/https://www.techspot.com/news/62733-sony-finally-decides-time-kill-betamax.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ڤی ئێچ ئێسەکان بەکاردەهێنران بۆ تۆمارکردنی ڤیدیۆی پێش وەختەی [[فیلم|فیلمەکان]] و [[ڤیدیۆ|ڤیدیۆکان]]، کە بۆ بینینی لە ماڵەوەدا بە کاردەهێنرا. کە لەکۆتاییدا ڤی ئێچ ئێس بۆ دابەشکردنی فیلمەکان وەرگیرا. وەرنەگرتن و ڕەتکردنەوەی جیهانیی سەرەتاییترین فۆرماتەکانی [[پەپکی بینایی]] کە پەرەپێدرابوون وەک ([[لەیزەر دیسک]]) وای کرد کە تەمەنی ڤی ئێچ ئێس درێژتر بێت، و لە کۆتاییدا ڤی ئێچ ئێس گەیشتە لووتکە، بەڵام لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا ڤی ئێچ ئێس بەناوبانگییەکەی دەستی بە دابەزین کرد، دوای ناساندنی [[دی ڤی دی]] کە میدیایەکی [[پەپکی بینایی]] دیجیتاڵی یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ENTERTAINMENT IN VIDEO TECHNOLOGY |ناونیشان=https://websites.umich.edu/~evideo/video_store.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=websites.umich.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤی ئێچ ئێس |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/08/26/AR2005082600332.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210127072747/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/08/26/AR2005082600332.html |وێبگە=واشنتن پۆست |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئازاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Boucher |یەکەم=Geoff |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=VHS era is winding down |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-dec-22-et-vhs-tapes22-story.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Los Angeles Times |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|دەیەی ١٩٧٠|دەیەی ١٩٨٠|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کایەی ڤیدیۆیی}} {{پۆلی کۆمنز|VHS}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان]] rz4u9nsolqxux7lycmhervfi6002v6l ژنەڕەبەن 0 283980 1695159 1682738 2026-10-26T16:33:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، چیاکان-کۆلکە) 1695159 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی|ناو=ڕاھیبە|ناوی خۆماڵی=ڕەبەن|وێنە={{multiple image|perrow = 2|total_width=300 | image1 =Brown habit black veil white wimpole.jpg | image2 = Nonne au livre by Ignace Brice.png | image3 = Moniale Augustine priant (Claire de Montefalco).jpg | image4 =Sainte Jeanne-Françoise Frémyot de Chantal.jpg | align = center }}|قەبارەی وێنە=250px}} '''ژنەڕەبەن''' یان '''ڕاھیبە'''، [[ژن]]ێکە کە سوێندی خواردووە ژیانی خۆی بۆ ئایینەکەی تەرخان بکات. لەوانەیە کەسێکی زاھید بێت و کۆمەڵگە بە جێبھێڵێت و ژیانی خۆی بە [[نوێژ]] و عیبادەتکردن لە خانەقایەک بەسەربەرێت. ڕاھیبەکان بە زۆری لە [[کاسۆلیکی]] ڕۆژئاوایی و ڕۆژھەڵاتیدا دەبینرێن، بەڵام لە مەزھەبەکانی دیکەی [[مەسیحییەت|مەسیحیشدا]] ھەن. ھەروەھا لەوانەیە لە ئایینەکانی تری جگە لە مەسیحیشدا ھەبن وەک [[بودیزم]] و [[ھیندوویزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Code of Canon Law - IntraText |ناونیشان=http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P26.HTM |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170806180237/http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P26.HTM |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=What is a Nun? (with pictures) |ناونیشان=https://www.wise-geek.com/what-is-a-nun.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210926081623/https://www.wise-geek.com/what-is-a-nun.htm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دین|مەسیحییەت|کڵێسا|ژن|چیاکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nuns}} {{ئایین-کۆلکە}} {{چیاکان-کۆلکە}} [[پۆل:زوھد]] e348r67p0vhtcjkibtsi4v1gjtfljrf ڤینۆس فایەق 0 284007 1695462 1590242 2026-10-27T04:39:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695462 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڤینۆس فایەق | وێنە = ڤینۆس فایەق.JPG | ناوی لەدایکبوون = ڤینۆس فایەق نووری | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ساڵی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٦٣}} | شوێنی لەدایکبوون = [[عێراق]] | نیشتەجێ = [[ھۆڵەندا]] | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | شارۆمەندێتی = {{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق|کۆماری عێراق]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Netherlands.svg}} [[ھۆڵەندا|شانشینی ھۆڵەندا]] | پیشە = [[شاعیر]]، [[نووسەر]]، [[وەرگێڕ]]، [[ڕۆژنامەوان]] | خوێندنگە = {{flagicon image|University of Baghdad official seal.svg.png}} [[زانکۆی بەغدا]] | قەبارەی وێنە = 230px | حیزب = }} '''ڤینۆس فایەق''' (لە دایکبووی ١٩٦٣ لە [[سلێمانی]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤینۆس فایق |ناونیشان=https://viaf.org/viaf/95354454/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210625201409/https://viaf.org/viaf/95354454/ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=VIAF |ناونیشان=https://viaf.org/en/viaf/95354454 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=viaf.org}}</ref> [[نووسەر]] و [[شاعیر]] و کەسایەتییەکی میدیایی عێراقی کورد-ھۆڵەندی یە. [[شیعر]] و [[وتار]]ەکانی بەزمانەکانی [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] دەنووسێت و بڵاویان دەکاتەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=فينوس فائق لـ”الشبكة”: الشعر هوية تختصر شخصيتنا الإنسانية – مجلة الشبكة العراقية، IMN Magazine|ناونیشان=https://magazine.imn.iq/%D9%81%D9%86%D9%88%D9%86/%D9%81%D9%8A%D9%86%D9%88%D8%B3-%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%82-%D9%84%D9%80%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%87%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122170022/https://magazine.imn.iq/%D9%81%D9%86%D9%88%D9%86/%D9%81%D9%8A%D9%86%D9%88%D8%B3-%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%82-%D9%84%D9%80%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A8%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%87%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=٢٠٠٥ فینوس فائق|ناونیشان=http://www.jehat.com/ar/Ghareeb/2005/Pages/fenos.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210625220253/http://www.jehat.com/ar/Ghareeb/2005/Pages/fenos.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=السيرة الذاتية والعلمية للروائية والشاعرة: فينوس فائق نوري/ العراق_ – جريدة العربى اليوم الاخبارية |ناونیشان=https://elarabielyoum.com/show533899 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210625164950/https://elarabielyoum.com/show533899 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=elarabielyoum.com |زمان=ar |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ڤینۆس فایەق وەک [[وەرگێڕ]]ێکی خۆبەخشانە کار بۆ ڕێکخراوە پەنابەرییەکان لە شاری ڕایسوایک لە [[ھۆڵەندا]] کاردەکات.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=السيرة الذاتية والعلمية للروائية والشاعرة: فينوس فائق نوري/ العراق_ – جريدة العربى اليوم الاخبارية|ناونیشان=https://elarabielyoum.com/show533899|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210217135237/https://elarabielyoum.com/show533899|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرەتای ژیان == ڤینۆس فایەق تەمەنی منداڵی و [[خوێندنی سەرەتایی]] بە زمانەکانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] لە شاری [[وەھران]] لە [[جەزائیر]] خوێندووە،<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=تجربة الغربة في حياة الشاعرة والصحفية العراقية (فينوس فائق) تقيم في هولندا|ناونیشان=https://www.iraqhurr.org/a/1666370.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210628064952/https://www.iraqhurr.org/a/1666370.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پاشان گواستییەوە بۆ عێراق و [[خوێندنی ناوەندی]] بە زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]] خوێندووە، و خوێندنی ئامادەیی بە زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] لە [[کوردستان]] تەواوکردووە. پاش ئەوە لە ئاستی [[زانکۆ]]دا لە [[بەغدا]] خوێندوویەتی.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ لە [[عێراق]]ەوە کۆچی کردووە بۆ وڵاتی [[ھۆڵەندا]] و لەوێ نیشتەجێ بووە.<ref name=":1"/> == خوێندن == ڤینۆس فایەق لە ساڵی ١٩٨٩ لە کۆلێژی ئاداب لە [[زانکۆی بەغدا]] [[بەکالۆریۆس|بە کالۆریۆسی]] لە [[فەلسەفە]] تەواو کردووە، لە ساڵی ٢٠٠٤ لە ھۆڵەندا لە ئەکادیمیای میدیادا مۆنتاژی تەلەڤیزیۆنی خوێندووە و لە ساڵی ٢٠٠٥ لە سەنتەری خولە نێودەوڵەتییەکانی ڕادیۆی ھۆڵەندا، بەرھەمھێنانی ڕادیۆیی خوێندووە.<ref name=":1"/> == ژیانی پیشەیی == ڤینۆس لە [[کەناڵی گەلی کوردستان]]ی سەر بە [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] لە سەرەتای دامەزراندنییەوە دەستی بە کار کردووە، وەک پێشکەشکارێک لە بەشی زمانی عەرەبی و وەک سەرنووسەر و پێشکەشکار و وەرگێڕێک.<ref name=":2"/> و لە ساڵی ١٩٩٣دا وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی موئتەمری ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی کاری کردووە، لە ھەمان کاتیشدا وەک پەیامنێری ڕۆژنامەی ئەلئیتتیحاد و یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان کاری کردووە.<ref name=":2"/> ھەتا ئەو کاتە ھەموو نووسینەکانی بە زمانی عەرەبی بوون؛ بەڵام بە [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانیش]] بەرھەمی ھەبووە.<ref name=":2"/> پاشان لە ساڵی ١٩٨٨ پاش گواستنەوەی بۆ ھۆڵەندا، وەک سەرنووس و پێشکەشکار کاری کردووە، پاشان پەیوەندی بە بەشی کوردی و عەرەبی لە ڕادیۆی بیانی لە شاری [[ڕۆتەردام]]ی ھۆڵەندا کردووە. پاشان لە ساڵی ٢٠٠٢ بۆ ماوەی دوو ساڵ وەک کارمەند لە بەشی پەیوەندی لەگەڵ ھاووڵاتیانی بیانی لە [[دیڵفت]] کاری کردووە، پاشان وەک بەرپرسی بەشی پەیوەندییەکان و بەدواداچوون لەزانکۆی ئازادی لە لاھای کاری کردووە.<ref name=":2"/> لە ساڵی ٢٠١٠ وەک بەڕێوەبەری بەرنامەکان لە تۆڕی ڕادیۆی تەلەڤیزیۆنی سەربەخۆی [[نالیا]] لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] کاری کردووە.<ref name=":2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژە|کوردستان|عێراق|ھۆڵەندا}} {{پۆلی کۆمنز|Venus Faiq}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پەنابەرانی کورد]] [[پۆل:پەنابەرە عێڕاقییەکان]] [[پۆل:پێشکەشکارانی پێشووی ئێن ئاڕ تی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی ژنی ھۆڵەندی]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی عێراق]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ژنان]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی عەرەبی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی عەرەبی]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:نووسەرە کوردەکان]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی عەرەب]] [[پۆل:نووسەرانی ھۆڵەندی]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] fi9qws4kv091kcdojv1sw6x29oga0uf مەناع قەتان 0 284070 1695487 1681199 2026-10-27T05:48:35Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695487 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''مەناع خەلیل قەتان''' (١٣٤٥–١٤٢٠ کۆچی / [[١٩٢٥|١٩٢٥–١٩٩٩]] [[١٩٩٩|ز]])، زانای ئایینی سوننەی میسری، و بەڕێوەبەری پێشووی پەیمانگای باڵای دادوەری لە [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://id.loc.gov/authorities/n83026441|سەردێڕ=Qaṭṭān, Mannāʻ Khalīl; مناع خليل القطان - LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies {{!}} Library of Congress, from LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191214022452/https://id.loc.gov/authorities/n83026441 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == بەرھەمەکانی == خاوەنی چەندین کتێبە لەسەر بابەتگەلی جۆراوجۆر، گرنگترینیان بریتین لە: * مباحث فی علوم القرآن،<ref>{{Cite Q|Q115729523}}</ref> ناسراوترین کتێبیەتی. * تاریخ التفسیر ومناھج المفسرین. * تفسیر آیات الأحکام. * نزول القرآن علی سبعة أحرف. * التشریع والفقە فی الإسلام تاریخاً ومنھجاً. * الحدیث والثقافة الإسلامیة. * الدعوة إلی الإسلام. * معوقات تطبیق الشریعة الإسلامیة. * ڕفع الحرج فی الشریعة الإسلامیة. * وجوب تحکیم الشریعة الإسلامیة. * موقف الإسلام من الاشتراکیة. * إقامة المسلم فی بلد غیر مسلم. * نظام الأسرة فی الإسلام. * الزواج بالأجنبیة. * الإسلام رسالة الإصلاح. * رعایة الإسلام للمعاقین. * التکییف الفقھی للتبرع بالأعضاء وزراعتھا. * الحاجة إلی الرسل فی ھدایة البشریة. * مباحث فی علوم الحدیث. * الفرق الإسلامیة. * العقیدة والمجتمع. * القضاء فی العھد النبوی والخلافة الراشدة. == مردن == ڕۆژی دووشەممە [[٦ی ڕەبیعولئاخیر]] ١٤٢٠ی کۆچی کۆچی دوایی کرد، کە ھاوتایە لەگەڵ [[١٩ی تەممووز]]ی [[١٩٩٩|١٩٩٩ی زایینی،]] لە مزگەوتی ڕاجحی لە گەڕەکی جەزیرە نوێژی لەسەرکرا، و لە گۆڕستانی نەسیم لە ڕیاز بە خاک سپێردرا، دوای نەخۆشییەکی کوشندە کە لە ئەنجامی شێرپەنجەی جگەرەوە بوو کە زیاتر لە سێ ساڵ بوو تووشی بوبوو، و تەمەنی حەفتاوپێنج ساڵ بووە، و لە دوای خۆی پێنج منداڵی بەجێھێشت سێ کوڕ و دوو کچ کە ھەر پێنجیان پزیشکن لە پسپۆڕییە جیاوازەکان لە نەخۆشخانەکانی ڕیاز. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.islamstory.com/library.php?mod=adetails&id=330 کتێبەکان لە ماڵپەڕی (ئیسلام ستۆری) نووسیویەتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081230154445/http://www.islamstory.com/library.php?mod=adetails&id=330 |date=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ }} * [http://audio.islamweb.net/audio/index.php?page=lecview&sid=411&read=0 وتارەکانی شێخ لە ئیسلاموێب] {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|ژیاننامە|میسر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥]] 6ik8k2dctg5yhxb8dtyl75qqmul5a0z ڤیتۆ 0 284632 1695432 1587381 2026-10-27T04:34:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695432 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:President Ronald Reagan Signing Veto of Defense Authorization Bill with George Bush Ken Duberstein Colin Powell in The Oval Office - DPLA - 9b8dbe0254eefd3899fe180c33c09b4d.jpg|وێنۆک|270x270پیکسڵ| [[ڕۆناڵد ڕەیگن|ڕۆناڵد ڕیگان]] سەرۆکی ئەمریکا واژووکردنی ڤیتۆی پڕۆژە یاسایەک دەکات.]] '''ڤیتۆ''' یان '''مافی ڤیتۆ''' دەسەڵاتێکی یاسایییە بۆ وەستاندنی تاکلایەنەی کارێکی فەرمی. لە ئاساییترین حاڵەتدا [[سەرۆک کۆمار|سەرۆک]] یان پاشا ڤیتۆی پڕۆژە یاسایەک دەکات بۆ ئەوەی نەتوانێت ببێتە یاسا. لە زۆرێک لە وڵاتان دەسەڵاتی ڤیتۆ لە [[دەستوور]]ی وڵاتەکەدا جێگیرکراوە. ھەروەھا دەسەڵاتی ڤیتۆ لە ئاستەکانی تری حکوومەتدا دەبینرێت، وەک لە حکوومەتی ویلایەت، پارێزگا یان ناوخۆیی و لە ئۆرگانە نێودەوڵەتییەکان. دەتوانرێت بەسەر ھەندێک ڤیتۆدا زاڵ ببی، زۆرجار بە دەنگی زۆرینەی ڕەھا: لە ئەمریکا، دەنگی دوو لەسەر سێی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەنجومەنی نوێنەران]] و [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیران]] دەتوانێت ڤیتۆی سەرۆک پووچەڵ بکاتەوە؛ بەڵام ھەندێک ڤیتۆ ڕەھایە و ناتوانرێت سەرپێچی بکرێت. بۆ نموونە لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکاندا پێنج ئەندامی ھەمیشەیی (چین، فەرەنسا، ڕووسیا، بەریتانیا و [[ئەمریکا و نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەمریکا]]) ڤیتۆی ڕەھایان ھەیە لەسەر ھەر بڕیارنامەیەکی ئەنجومەنی ئاسایش. لە زۆر حاڵەتدا دەسەڵاتی ڤیتۆ تەنھا بۆ ڕێگریکردن لە گۆڕانکاری لە دۆخی ئێستا دەتوانرێت بەکاربھێنرێت؛ بەڵام ھەندێک لە دەسەڵاتەکانی ڤیتۆ توانای ئەنجامدانی گۆڕانکاری یان پێشنیارکردنی گۆڕانکاریش لەخۆدەگرن. بۆ نموونە [[سەرۆک کۆماری ھیندستان|سەرۆکی ھیندستان]] دەتوانێت ڤیتۆی ھەموارکردنەوە بەکاربھێنێت بۆ پێشنیارکردنی ھەموارکردنەوە بۆ پڕۆژە یاسا ڤیتۆکراوەکان. دەسەڵاتی جێبەجێکردن بۆ ڤیتۆکردنی یاسادانان یەکێکە لەو ئامرازە سەرەکیانەی کە دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە پرۆسەی یاساداناندا ھەیەتی لەگەڵ دەسەڵاتی پێشنیارکردندا. {{Sfn|Palanza|Sin|2020}} زۆرترین جار لە سیستەمی سەرۆکایەتی و نیمچە سەرۆکایەتیدا دەبینرێت.<ref name="oecd-system">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.oecd-ilibrary.org/sites/025c3909-en/index.html?itemId=/content/component/025c3909-en|سەردێڕ=Publications|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=Constitutions in OECD Countries: A Comparative Study: Background Report in the Context of Chile's Constitutional Process|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220413005753/https://www.oecd-ilibrary.org/sites/025c3909-en/index.html?itemId=/content/component/025c3909-en|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[سیستمی پەرلەمانی|سیستەمی پەرلەمانیدا]]، سەرۆکی دەوڵەت زۆرجار یان دەسەڵاتی ڤیتۆی لاوازی ھەیە یان ھیچی نییە. {{Sfn|Bulmer|2017}} بە ڵام لەکاتێکدا ھە ندێک سیستەمی سیاسی دەسەڵاتی ڤیتۆی فەرمییان تێدا نییە، ھەموو سیستمە سیاسییەکان یاریزانی ڤیتۆ، کە س یان گرووپێکیان لە خۆگرتووە کە دەتوانن [[ھێز (فەلسەفە)|دە سە ڵاتی کۆمە ڵایە تی و سیاسی]] بۆ ڕێگری لە گۆڕانکاریی سیاسەت بەکاربھێنن. {{Sfn|Oppermann|Brummer|2017}} وشەی "ڤیتۆ" لە [[زمانی لاتینی|لاتینییەوە]] ھاتووە بە واتای "قەدەغە دەکەم". چەمکی ڤیتۆ لە نووسینگەکانی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمانی]] کونسوڵ و تریبۆنی خەڵکەوە سەرچاوەی گرتووە. ساڵانە دوو کونسوڵ ھەبوون؛ یەکێک لە کونسوڵەکان دەتوانێت ڕێگری لە کردەوەی سەربازی یان مەدەنی لەلایەن ئەوی دیکەوە بکات. تریونەکان دەسەڵاتی ئەوەیان ھەبوو کە بە شێوەیەکی تاکلایەنە ڕێگری لە ھەر کارێکی دادوەری ڕۆمانی بکەن یان ئەو فەرمانانەی کە لەلایەن ئەنجومەنی پیرانی ڕۆمانییەوە دەردەچن.<ref name="Spitzer">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Spitzer|یەکەم=Robert J.|سەردێڕ=The presidential veto: touchstone of the American presidency|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٧٠٦-٨٠٢-٧|پەڕەکان=١–٢}}</ref> [[پەڕگە:Tiberius_Gracchus.jpg|وێنۆک| تیبریۆس گراکوس، تریبۆنی ڕۆمانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:وشە و دەستەواژە لاتینییەکان]] [[پۆل:ڤیتۆ]] mi80xw2w90miwo2eveirox210zbpf3w ژەھراویبوونی خوێن 0 285247 1695328 1592542 2026-10-26T22:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695328 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ژەھراوی بوونی خوێن|image=Sepsis-Mikrothomben1.JPG|caption=گۆڕانی ڕەنگی پێست و ھەوکردن بەھۆی ژەھراوی یان بۆگەن بوونی خوێنەوە.}}'''ژەھراویبوونی خوێن''' یان '''بۆگەنبوونی خوێن''' ({{بە ئینگلیزی|Sepsis}}) حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و کاتێک ڕوو دەدات کە وەڵامدانەوەی جەستە بۆ [[تەشەنا|ھەوکردن]] ببێتە ھۆی برینداربوونی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] و ئەندامەکانی خۆی. ئەم نەخۆشییە ھەموو کەسێک تووشی دەبێت بەڵام ئەو کەسانەی کە بە تەمەنن، زۆر گەنجن، دووگیانن یان کێشەی تری تەندروستییان ھەیە، مەترسی زیاتریان لەسەرە. == ھۆکارەکان == ھەر جۆرە ھەوکردنێک دەبێتە ھۆی ژەھراوی بوونی خوێن. لەوانە ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی یان قارچکی. باوترین ھۆکارەکانی بریتین لە ھەوکردنی: [٣] * سییەکان، وەک سیەسۆ. * گورچیلە، میزڵدان و بەشەکانی تری کۆئەندامی میز. * کۆئەندامی ھەرس. * سووڕی خوێن. * شوێنی قەستەرە. * برین یاخوود سووتاویی. == نیشانەکانی == ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت، دەبێتە ھۆی تێکچوونی شانەکان، لەکارکەوتنی ئەندامەکان و مردن. نیشانەکانی بریتین لە: * تا، لەرز یان ھەستکردن بە سەرمایەکی زۆر. [٤] * سەرلێشێواوی یان سەرسووڕان. * ھەناسە تەنگی. * خێرا لێدانی دڵ. * دابەزینی پەستانی خوێن. * ئازارێکی زۆر یان ناڕەحەتی. * ئارەقکردن یاخوود تەڕبوونی پێست. * کەم میزکردن. ==چارەسەرکردن == چارەسەری ژەھراوی بوونی خوێن بریتییە لە پێدانی دژە زیندەیی و شلە لە ڕێگەی خوێنبەرەوە، بەکارھێنانی دەرمان بۆ بەرزکردنەوەی پەستانی خوێن ئەگەر پێویست بوو، زیادکردنی ھەناسەدان و کارکردنی ئەندامەکان لەگەڵ لابردنی سەرچاوەی ھەوکردنەکە. [٥] == سەرچاوەکان == [https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html .1] [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis 2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis] [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214 ٣. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214] [https://www.cdc.gov/sepsis/ 4.- 5. https://www.cdc.gov/sepsis/] {{پۆلی کۆمنز|Sepsis}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] lr9jn7oyrlqrfzen3gg0jiahncv8u3p ڤیک فازیۆ 0 286376 1695508 1532810 2026-10-27T07:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695508 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڤیک فازیۆ''' (١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٢ – ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢) لۆبیست و [[سیاسەتوان| سیاسەتمەدارێکی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]، لە [[وینچێستەر]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/06/04/california-marks-year-of-the-woman-and-of-abortion-foes/651ccb7f-8399-4f54-97f3-9fb797dd6811/|سەردێڕ=CALIFORNIA MARKS 'YEAR OF THE WOMAN' -- AND OF ABORTION FOES |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141642/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/06/04/california-marks-year-of-the-woman-and-of-abortion-foes/651ccb7f-8399-4f54-97f3-9fb797dd6811/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=Washington Post}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Civics Connection, A Conversation with Congress|بڵاوکەرەوە=The United States Association of Former Members of Congress}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.osia.org/public/newsroom/pr11_10_98.asp|سەردێڕ=Order Sons of Italy in America |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070301055956/http://www.osia.org/public/newsroom/pr11_10_98.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref> لە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|حیزبی دیموکرات]] چالاک بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vic Fazio}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] tpbir64d30u9fws46aqdqvyt5t49oaz ڕەخنەکان لە پلانی کاری گشتگیری ھاوبەش 0 286721 1695073 1694775 2026-10-26T12:04:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695073 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''[[پلانی کاری گشتگیری ھاوبەش]]''' کە زیاتر بە [[پلانی کاری گشتگیری ھاوبەش|ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران]] ناسراوە، ئەو ڕێککەوتنە نێونەتەوەییە کە لە ساڵی ٢٠١٥دا سەبارەت بە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] لە [[ڤیێنا]] گەیشتە ئەنجام. ئەم ڕێککەوتنە کە دوای چەند ساڵێک لە دانوستانەکان گەیشتە ئەنجام، ڕێنمایی توندی بە ئامانجی ڕێکخستن و چاودێریکردنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران دامەزراند، لەوانە سنووردارکردنی سەنترفیووژ و کۆگاکانی یۆرانیۆمی پیتێنراو، ڕێککەوتنێک کە ڕێگە بە پشکنینی بەردەوامی شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران دەدات و چەند بڕگەیەکی دیکە. ئەم ڕێککەوتنە شەپۆلێکی ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە لەلایەن ھەندێک کەسایەتی سیاسی و میدیاییەوە لە ھەردوو [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵاتی ئەمریکا]] و [[ئێران]], ھەندێک گرووپیش بە سروشتی ئاشتەوایی سەیری دەکەن. بۆ نموونە [[دۆناڵد ترامپ]]، سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریک ڕێککەوتنی ئێرانی بە «خراپترین ڕێککەوتن کە تا ئێستا دانوستانی لەسەر کرابێت» وەسف کرد، <ref name="The Timez Editorial Board 2018">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=The Times Editorial Board |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.latimes.com/opinion/editorials/la-ed-trump-iran-20180113-story.html|سەردێڕ=Editorial: Trump is inching closer to blowing up the Iran nuclear deal |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[لوس أنجلوس تايمز]]}}</ref> و [[میچ مەککۆنێل|میچ مەککۆنێل]]، ڕێبەری زۆرینەی [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیرانی ئەمەریکا]] بە «کەموکوڕ» وەسفی کرد، لە کاتێکدا لایەنە توندڕەوەکان لە ئێران باسیان لەوە کرد کە دەیانەوێت ڕێککەوتنەکە بڕووخێنن.<ref name="Erdbrinkz 2015">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Erdbrink |یەکەم=Thomas |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/07/15/world/middleeast/iran-celebrates-nuclear-deal-tempered-by-cynicism-and-hard-liner-warnings.html|سەردێڕ=Iran Celebrates Nuclear Deal, Tempered by Cynicism and Hard-Liner Warnings |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181225175723/https://www.nytimes.com/2015/07/15/world/middleeast/iran-celebrates-nuclear-deal-tempered-by-cynicism-and-hard-liner-warnings.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[نيويورك تايمز]]}}</ref> بەشێکی زۆری ڕەخنەکانی ئەو ڕێککەوتنە لە لایەنی ئەمریکییەوە لەسەر پرسی موزایەدە و پابەندبوونی ئێران بووە، لە کاتێکدا زۆربەی ڕەخنەکانی ئێران لە دەوری پرسی سەروەری و سنووردارکردنی نائەتۆمی خولاوەتەوە. لە ئێراندا، باسەکانی دەوروبەری ئەو ڕێککەوتنە کۆمەڵێک ململانێی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی بەردەوامی بەرجەستە کرد کە ڕۆڵی سەرەکییان لە دابەشبوونی نێوان ناوەندگەرەکان، ڕیفۆرمخوازان و [[شۆپپارێزی|پارێزگاران]] ھەبوو.<ref name="Fisher 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fisher |یەکەم=Max |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.vox.com/2016/3/2/11147102/iran-election-moderates-nuclear-deal|سەردێڕ=How the nuclear deal boosted Iran’s moderates — and showed Iranian elections can matter |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=Vox}}</ref> لە ئەمریکا ئەم ڕێککەوتنە وەک ھێمایەک بۆ شەڕی نێوان دیدگا جیاواز و کێبڕکێکارەکان سەیر دەکرێت کە چۆن ئەمریکا سیاسەتی دەرەوەی خۆی لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] بەڕێوە ببات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕەخنەکان]] 29awje18bnk0u2d3pvcwcnoroq3lntb ڤیلی تیفێڵ 0 286908 1695457 1532750 2026-10-27T04:38:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1695457 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ڤیلی تیفێڵ |ناوی کاتی لەدایکبوون = Willi Tiefel |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی تەممووزی ١٩١١ |شوێنی لەدایکبوون = فرانکفۆرت، ئەڵمانیا |ڕێکەوتی مەرگ = ٢٨ی ئابی ١٩٤١ (تەمەن ٣٠ ساڵ) |شوێنی مەرگ = نزیک دەریاچەی ئیلمێن، ڕووسیا |ھۆکاری مەرگ = کوژرا لە کردەوەی سەربازیدا |نەتەوە = ئەڵمانی |پیشە = یاریزانی تۆپی پێ (یاریزانی ھێڵی ناوەڕاست)، سەرباز |ساڵانی چالاکی = ١٩٢٨–١٩٣٨ |ناوبانگ = یاریزانی ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا و ئۆڵۆمپیادی ١٩٣٦ گەیشتن بە یاریی کۆتایی پاڵەوانێتیی ئەڵمانیا کوژرانی لە جەنگی جیھانیی دووەمدا }} ژیانی وەرزشیی کورت بەڵام پڕشنگداری '''ڤیلی تیفێڵ''' (بە ئەڵمانی: Willi Tiefel؛ ١٩١١-١٩٤١)، یاریزانی ھێڵی ناوەڕاستی [[ئەڵمانیا|ئەڵمانی]]، بەھۆی گەردەلوولی جەنگی جیھانیی دووەمەوە کۆتایی پێھات. ئەو کە یەکێک بوو لە ئەستێرەکانی یانەی ئاینتراخت فرانکفۆرت و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە دەیەی ١٩٣٠کاندا، چارەنووسی لە بەرەکانی جەنگدا یەکلایی بووەوە. == کاروانی وەرزشی == تیفێڵ تەواوی ژیانی پیشەگەریی خۆی لەگەڵ یانەی زێدی خۆی، '''[[یانەی تۆپی پێی ئینتراخت فرانکفورت|ئاینتراخت فرانکفۆرت]]'''، بەسەر برد. ئەو یەکێک بوو لە ئەندامە سەرەکییەکانی ئەو تیپە بەھێزەی کە لە ساڵی ١٩٣٢دا گەیشتە یاریی کۆتایی پاڵەوانێتیی ئەڵمانیا. ھەرچەندە لە یاریی کۆتاییدا بەشداریی نەکرد، کە تێیدا فرانکفۆرت بە ئەنجامی ٢-٠ بە یانەی [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] دۆڕا، بەڵام بەشێکی گرنگی گەشتەکەیان بوو.<ref> [https://www.dfb.de/historie/dfb-info/deutsche-meister-ab-١٩٠٣/] ماڵپەڕی فەرمیی یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا (DFB)، لیستی پاڵەوانەکانی ئەڵمانیا.</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == تیفێڵ ١١ یاریی بۆ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا ئەنجام دا و دوو گۆڵیشی تۆمار کرد. ئەو بەشێک بوو لە پێکھاتەی ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦]] لە بەرلین. == کۆچی دوایی == کاروانی وەرزشیی ئەو بەھۆی ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانیی دووەمەوە پچڕا. وەک سەربازێک لە سوپای ئەڵمانیا (Wehrmacht)، لە ٢٨ی ئابی ١٩٤١ لە کاتی کردەوەی سەربازیدا لە بەرەی ڕۆژھەڵات، لە نزیک دەریاچەی ئیلمێن لە ڕووسیا، کوژرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.[https://en.wikipedia.org/wiki/Willi_Tiefel] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئەڵمانیا|ژیاننامە|جەنگی جیھانیی دووەم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی یانەی ئاینتراخت فرانکفۆرت]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١]] [[پۆل:مردنەکانی ١٩٤١]] [[پۆل:سەربازانی ئەڵمانی کە لە جەنگی جیھانیی دووەمدا کوژراون]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤١]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] gdodpzil0c44vauxuco3hvlwgkdtx6x ڤیلی ئاڕڵت 0 286924 1695456 1532749 2026-10-27T04:38:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695456 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڤیلی ئاڕڵت | ناوی کاتی لەدایکبوون = ڤیلی ئاڕڵت | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ | شوێنی لەدایکبوون = بۆبیتسش، ئەڵمانیا | ڕێکەوتی مەرگ = ٢٧ی تەممووزی ١٩٤٧ (تەمەن ٢٧ ساڵ) | شوێنی مەرگ = ڕیزا، [[ئەڵمانیا]] | ھۆکاری مەرگ = [[نەخۆشیی سیل]] | پیشە = یاریزانی تۆپی پێ | ساڵانی چالاکی = ١٩٣٨–١٩٤٧ | باڵا = ١٫٧٢م |شێواز = ھێرشبەر }} ڤیلی ئاڕڵت (بە ئەڵمانی: Willi Arlt؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ – ٢٧ی تەممووزی ١٩٤٧) یاریزانێکی بەھرەمەندی تۆپی پێی [[ئەڵمانیا]] بوو کە لە دەیەی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ لە ھێڵی ھێرشبردندا یاریی دەکرد. ژیانی وەرزشیی بەڵێندەرانەی بەھۆی مردنی پێشوەختەوە لە تەمەنی ٢٧ ساڵیدا کۆتایی پێ ھات. == ژیانی وەرزشی لەگەڵ یانەکان == ئاڕڵت تەواوی ژیانی وەرزشیی خۆی لە یانەکانی شاری ڕیزا، کە شوێنی لەدایکبوونی بوو، بەسەر برد. سەرەتا لەگەڵ یانەی یانەی وەرزشیی ڕیزا (Riesaer SV) دەستی بە یاریکردن کرد و دوای جەنگی جیھانیی دووەمیش، کاتێک یانەکە بە ناوی یانەی وەرزشیی ڕیزا (SG Riesa) ڕێک خرایەوە، درێژەی بە یاریکردن دا. ئەو بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی مێژووی شارەکە دادەنرێت. == کاروانی نێودەوڵەتی == ئاڕڵت لەنێوان ساڵانی ١٩٣٩ بۆ ١٩٤٢، ١١ یاریی نێودەوڵەتیی بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا ئەنجام دا و توانی دوو گۆڵ تۆمار بکات. یەکەم دەرکەوتنی نێودەوڵەتیی لە ٢٦ی ئازاری ١٩٣٩ بوو لە یارییەکدا بەرامبەر ھەڵبژاردەی لۆکسمبۆرگ. ئاڕڵت بەشێک بوو لەو پێکھاتە بەھێزەی ئەڵمانیا کە بە "یانزە کەسەکەی برێسلاو" (Breslau-Elf) ناسرابوو، کە ئاماژەیە بۆ ئەو تیمەی لە ساڵی ١٩٣٧ لە یارییەکی مێژووییدا بە ئەنجامی ٨-٠ لە ھەڵبژاردەی [[دانمارک|دانمارکیان]] بردەوە. دوو گۆڵە نێودەوڵەتییەکەی بریتین لە: یەکەم گۆڵی لە ١ی ئەیلوولی ١٩٤٠ بەرامبەر ھەڵبژاردەی فینلاند تۆمار کرد. دووەم گۆڵی لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی سلۆڤاکیا. == ژیانی کەسی و مردن == دوای ماوەیەکی کەم لە کۆتاییھاتنی جەنگی جیھانیی دووەم، ڤیلی ئاڕڵت تووشی نەخۆشیی سیل (Tuberculosis) بوو. سەرەڕای تەمەنی لاوی، لە ٢٧ی تەممووزی ١٩٤٧ لە تەمەنی ٢٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. مردنی وەک زیانێکی گەورە بۆ تۆپی پێی ئەڵمانیا لە سەردەمی دوای جەنگدا سەیر دەکرا. == سەرچاوەکان == لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.[https://en.wikipedia.org/wiki/Willi_Arlt] == بەستەرە دەرەکییەکان == [https://www.weltfussball.de/spieler_profil/willi-arlt/ ڤیلی ئاڕڵت لە ماڵپەڕی weltfussball.de] (بە ئەڵمانی) [https://www.dfb.de/datencenter/personen/willi-arlt/spieler ڤیلی ئاڕڵت لە ماڵپەڕی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەڵمانیا] (بە ئەڵمانی) {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئەڵمانیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەڵمانی]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩]] [[پۆل:مردووەکانی ١٩٤٧]] [[پۆل:مردن بە نەخۆشیی سیل]] [[پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] d3s73lggne6f9xqd8cvicn3oubr0tnf ڤیکتۆر براک 0 287400 1695510 1532826 2026-10-27T07:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695510 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}}'''ڤیکتۆر ھێرمان براک''' (٩ی تشرینی دووەمی ١٩٠٤ – ٢ی حوزەیرانی ١٩٤٨) تاوانبارێکی جەنگی [[نازیزم|نازی]] [[ئەڵمانییەکان|ئەڵمانی]] بوو، ڕێکخەری بەرنامەی ئیۆتانازیا (کوشتنی بەبەزەیی) ئاکشن تی ٤ بوو، کە تێدا دەوڵەتی نازی بە شێوەیەکی سیستماتیک زیاتر لە ٧٠ ھەزار کەمئەندامی ئەڵمانی و نەمسایی کوشت. دواتر براک یەکێک بوو لەو پیاوانەی کە بەرپرسیار بوو لە کوشتنی جوولەکەکان لە [[کەمپی لەناوبردن|کەمپەکانی لەناوبردندا]]، و لەگەڵ ئۆدیلۆ گلۆبۆکنیک کۆبووەوە سەبارەت بە جێبەجێکردنی پراکتیکی [[کۆتا چارەسەر|چارەسەری کۆتایی]]. باراک لە ساڵی ١٩٤٧ سزای لە سێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا و لە ساڵی ١٩٤٨ ھەڵواسرا. لە خێزانێکی چینی مامناوەندەوە لە تەمەنی ٢٥ ساڵییەوە بووە ئەندامی [[پارتی نازی]] و ''[[ئێس ئێس| شوتزستافڵ]]،'' و پۆستی بەرپرسیارێتی زیاتری لە ڕاوێژکاریی ھیتلەر لە بەرلین وەرگرتووە. لە تەمەنی ٣٥ ساڵیدا عەقیدێکی باڵا بووە لە ھێزەکانی ئەمنی تایبەت (ئێس ئێس). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Viktor Brack}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:ھێنریک ھیملەر]] s5ilj7csfalf3sgn64gge9buq0slzrb ژەھراویبوونەکانی ٢٠٢٥ی ئەشکەوتی مەتینا 0 288093 1695329 1532568 2026-10-26T22:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1695329 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox|بەند=Q135274751}} '''ژەھراویبوونی ئەشکەوتی مەتینای ٢٠٢٥''' لە ڕۆژانی ٦–٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ ڕوویدا، کاتێک دوازدە سەربازی تورکیا بەھۆی بەرکەوتن بە گازی [[میتان|میسان]] لە ئەشکەوتێکدا لە ناوچەی مەتینای [[ھەرێمی کوردستان]] گیانیان لەدەستدا، لەکاتێکدا بەدوای تەرمی سەربازێکی تورکیادا دەگەڕان کە لە ساڵی ٢٠٢٢ لەلایەن [[پەکەکە|پەکەکەوە]] لە کاتی [[ھێرشی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان (٢٠٢٢)|ئۆپەراسیۆنی چنگ-قوفڵدا]] لە ناوچەکە کوژرابوو.<ref name="Reuters">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Twelve Turkish soldiers killed by gas exposure during cave search in Iraq|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/eight-turkish-soldiers-killed-by-gas-exposure-during-cave-search-northern-iraq-2025-07-07/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters|زمان=en}}</ref><ref name="AlJazeera">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/7/methane-gas-inside-northern-iraq-cave-kills-12-turkish-soldiers |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en |سەردێڕ=Methane gas inside northern Iraq cave kills 12 Turkish soldiers}}</ref><ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cgq7z10lxneo |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-gb |سەردێڕ=Methane gas kills 12 Turkish soldiers in Iraq operation}}</ref> == پێشینە == لەکاتی [[ھێرشی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان (٢٠٢٢)|ئۆپەراسیۆنی چنگ-قوفڵ]] لە ساڵی ٢٠٢٢دا، سەربازێکی تورکیا لەلایەن پەکەکەوە لە ناوچەی مەتینا کوژرا. تەرمەکەی ھەرگیز نەدۆزرایەوە، و ھێزە چەکدارەکانی تورکیا لە تەممووزی ٢٠٢٥ دەستیان بە ئەرکێکی گەڕان کرد بۆ دۆزینەوەی.<ref name="Reuters" /><ref name="AlJazeera" /><ref name="BBC" /> == ڕووداوەکە == لە ٦ی تەممووزی ٢٠٢٥، یەکەیەکی سەربازیی تورکیا کە لە نۆزدە سەرباز پێکھاتبوو، چوونە ناو ئەشکەوتێکی شاخاوی لە بەرزیی نزیکەی {{Convert|852|m|yd}} لە ناوچەی مەتینا. ئەشکەوتەکە پێشتر لەلایەن پەکەکەوە وەک نەخۆشخانەیەکی مەیدانی بەکارھێنرابوو. لەناو ئەشکەوتەکەدا، پێنج سەرباز بەھۆی بەرکەوتن بە گازی میسان گیانیان لەدەستدا. ڕۆژی دواتر، حەوت سەربازی دیکە بەھۆی کاریگەرییەکانی گازەکەوە گیانیان لەدەستدا، بەمەش کۆی گشتیی قوربانییەکان گەیشتە دوازدە کەس. حەوت کەسی دیکەش بەھۆی برینداریی سەختەوە لە نەخۆشخانە خەوێندران.<ref name="Reuters" /><ref name="CBS">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/turkish-soldiers-die-methane-gas-cave-search-slain-comrade/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=CBS News |زمان=en-US |سەردێڕ=12 Turkish soldiers die from methane gas in Iraqi cave while searching for remains of comrade killed by militants}}</ref><ref name="BBC" /> == کاردانەوەکان == سەرۆک [[ڕەجەب تەیب ئەردۆغان]] و وەزیری بەرگری [[یەشار گولەر]] لە ڕێگەی پۆستێکەوە لە ئینتەرنێت سەرەخۆشییان دەربڕی.<ref name="AlJazeera" /><ref name="AlJazeeraSite">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.dailysabah.com/politics/methane-exposure-kills-12-turkish-soldiers-in-iraq/news |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Daily Sabah |زمان=en-US |سەردێڕ=Methane exposure kills 12 Turkish soldiers in Iraq}}</ref><ref name="BBC" /> [[وەزارەتی دەرەوەی پاکستان|وەزارەتی دەرەوەی پاکستانیش]] بەیاننامەیەکی دەرکرد و ڕایگەیاند کە «پاکستان لەم ساتە خەمناکەدا پاڵپشتیی تەواوی خۆی بۆ تورکیای برای دەردەبڕێت».<ref name="Dawn">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.dawn.com/news/1922785 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=DAWN.COM |زمان=en |سەردێڕ=Pakistan extends condolences to Turkiye after 12 soldiers die of methane exposure in Iraq}}</ref><ref name="ArabNews">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/2607339/amp |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Arab News |زمان=en |سەردێڕ=Pakistan expresses solidarity as 12 Turkish soldiers die in Iraq cave gas incident}}</ref> پارتە ئۆپۆزسیۆنەکان و شارەزایانی سەربازی لە تورکیا ڕەخنەیان لە نەبوونی ئامێری دیاریکردنی گاز و نەبوونی ئامرازی سیخوڕیی بێفڕۆکەوان گرت، و داوای لێکۆڵینەوەیان لە پرۆتۆکۆلەکانی سەلامەتی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.turkishminute.com/2025/07/07/turkish-opposition-experts-question-official-account-of-soldiers-deaths-in-iraqi-cave/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Turkish Minute |زمان=en-US |سەردێڕ=Turkish opposition, experts question official account of soldiers’ deaths in Iraqi cave}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{شریتی دەروازە|دەیەی ٢٠٢٠|کوردستان|تورکیا|مەرگ|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە]] [[پۆل:ھێزی سەربازیی تورکیا]] t0uk3klk64x0a9ij23nvw0qddze66dr 1695558 1695329 2026-10-27T09:14:04Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695558 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox|بەند=Q135274751}} '''ژەھراویبوونی ئەشکەوتی مەتینای ٢٠٢٥''' لە ڕۆژانی ٦–٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ ڕوویدا، کاتێک دوازدە سەربازی تورکیا بەھۆی بەرکەوتن بە گازی [[میتان|میسان]] لە ئەشکەوتێکدا لە ناوچەی مەتینای [[ھەرێمی کوردستان]] گیانیان لەدەستدا، لەکاتێکدا بەدوای تەرمی سەربازێکی تورکیادا دەگەڕان کە لە ساڵی ٢٠٢٢ لەلایەن [[پەکەکە|پەکەکەوە]] لە کاتی [[ھێرشی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان (٢٠٢٢)|ئۆپەراسیۆنی چنگ-قوفڵدا]] لە ناوچەکە کوژرابوو.<ref name="Reuters">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Twelve Turkish soldiers killed by gas exposure during cave search in Iraq|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/eight-turkish-soldiers-killed-by-gas-exposure-during-cave-search-northern-iraq-2025-07-07/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters|زمان=en}}</ref><ref name="AlJazeera">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/7/methane-gas-inside-northern-iraq-cave-kills-12-turkish-soldiers |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en |سەردێڕ=Methane gas inside northern Iraq cave kills 12 Turkish soldiers}}</ref><ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cgq7z10lxneo |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-gb |سەردێڕ=Methane gas kills 12 Turkish soldiers in Iraq operation}}</ref> == پێشینە == لەکاتی [[ھێرشی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان (٢٠٢٢)|ئۆپەراسیۆنی چنگ-قوفڵ]] لە ساڵی ٢٠٢٢دا، سەربازێکی تورکیا لەلایەن پەکەکەوە لە ناوچەی مەتینا کوژرا. تەرمەکەی ھەرگیز نەدۆزرایەوە، و ھێزە چەکدارەکانی تورکیا لە تەممووزی ٢٠٢٥ دەستیان بە ئەرکێکی گەڕان کرد بۆ دۆزینەوەی.<ref name="Reuters" /><ref name="AlJazeera" /><ref name="BBC" /> == ڕووداوەکە == لە ٦ی تەممووزی ٢٠٢٥، یەکەیەکی سەربازیی تورکیا کە لە نۆزدە سەرباز پێکھاتبوو، چوونە ناو ئەشکەوتێکی شاخاوی لە بەرزیی نزیکەی {{Convert|852|m|yd}} لە ناوچەی مەتینا. ئەشکەوتەکە پێشتر لەلایەن پەکەکەوە وەک نەخۆشخانەیەکی مەیدانی بەکارھێنرابوو. لەناو ئەشکەوتەکەدا، پێنج سەرباز بەھۆی بەرکەوتن بە گازی میسان گیانیان لەدەستدا. ڕۆژی دواتر، حەوت سەربازی دیکە بەھۆی کاریگەرییەکانی گازەکەوە گیانیان لەدەستدا، بەمەش کۆی گشتیی قوربانییەکان گەیشتە دوازدە کەس. حەوت کەسی دیکەش بەھۆی برینداریی سەختەوە لە نەخۆشخانە خەوێندران.<ref name="Reuters" /><ref name="CBS">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/turkish-soldiers-die-methane-gas-cave-search-slain-comrade/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=CBS News |زمان=en-US |سەردێڕ=12 Turkish soldiers die from methane gas in Iraqi cave while searching for remains of comrade killed by militants}}</ref><ref name="BBC" /> == کاردانەوەکان == سەرۆک [[ڕەجەب تەیب ئەردۆغان]] و وەزیری بەرگری [[یەشار گولەر]] لە ڕێگەی پۆستێکەوە لە ئینتەرنێت سەرەخۆشییان دەربڕی.<ref name="AlJazeera" /><ref name="AlJazeeraSite">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.dailysabah.com/politics/methane-exposure-kills-12-turkish-soldiers-in-iraq/news |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Daily Sabah |زمان=en-US |سەردێڕ=Methane exposure kills 12 Turkish soldiers in Iraq}}</ref><ref name="BBC" /> [[وەزارەتی دەرەوەی پاکستان|وەزارەتی دەرەوەی پاکستانیش]] بەیاننامەیەکی دەرکرد و ڕایگەیاند کە «پاکستان لەم ساتە خەمناکەدا پاڵپشتیی تەواوی خۆی بۆ تورکیای برای دەردەبڕێت».<ref name="Dawn">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.dawn.com/news/1922785 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=DAWN.COM |زمان=en |سەردێڕ=Pakistan extends condolences to Turkiye after 12 soldiers die of methane exposure in Iraq}}</ref><ref name="ArabNews">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/2607339/amp |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Arab News |زمان=en |سەردێڕ=Pakistan expresses solidarity as 12 Turkish soldiers die in Iraq cave gas incident}}</ref> پارتە ئۆپۆزسیۆنەکان و شارەزایانی سەربازی لە تورکیا ڕەخنەیان لە نەبوونی ئامێری دیاریکردنی گاز و نەبوونی ئامرازی سیخوڕیی بێفڕۆکەوان گرت، و داوای لێکۆڵینەوەیان لە پرۆتۆکۆلەکانی سەلامەتی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.turkishminute.com/2025/07/07/turkish-opposition-experts-question-official-account-of-soldiers-deaths-in-iraqi-cave/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Turkish Minute |زمان=en-US |سەردێڕ=Turkish opposition, experts question official account of soldiers’ deaths in Iraqi cave}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{شریتی دەروازە|دەیەی ٢٠٢٠|کوردستان|تورکیا|مەرگ|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە]] [[پۆل:ھێزی سەربازیی تورکیا]] [[پۆل:مێژووی سەربازی ھەرێمی کوردستان]] 6txo26qvck6m49xhfh4rzfbdldhghpb مۆزەخانە و ئەرشیفی پەروەردەی ھەولێر 0 288213 1695295 1694912 2026-10-26T20:17:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695295 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:1_متحف_وأرشيف_تربية_أربيل.jpg|وێنۆک]] '''مۆزەخانە و ئەرشیفی پەروەردەی ھەولێر''' یەکێکە لە [[مۆزەخانە]] گرنگەکانی [[ھەولێر|شاری ھەولێر]]. دەکەوێتە نزیک [[قەڵای ھەولێر]] و بازاڕی نیشتمان. بیناکە پێشتر لەلایەن قوتابخانەی یەکەمی ھەولێرەوە داگیرکرابوو کە لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزراوە و یەکەم و کۆنترین قوتابخانەی [[ھەولێر|ھەولێرە]]. بینای قوتابخانەکە نۆژەنکرایەوە و کرا بە مۆزەخانەی پەروەردەیی. لە ساڵی ٢٠١٣ کراوەتەوە. ھۆکاری سەرەکی پشت دامەزراندنی مۆزەخانەکە پاراستنی بینای کۆنی یەکەم قوتابخانەی [[ھەولێر]] و ئەرشیفکردنی کەرەستە و کتێبەکانی پەیوەست بە پەروەردە بوو لە شاری [[ھەولێر]]، ھەروەھا پاراستنی کەلوپەلی مێژوویی و شوێنەواریی خوێندکاران و کتێبخانە بەنرخەکان کە لەلایەن ھەندێک کەسایەتی گرنگەوە بەخشرابوون بۆ دەوڵەمەندکردنی مۆزەخانەکە، ھاوکات لەگەڵ نمایشکردنی وێنەی کۆنی شاری [[ھەولێر]] کە لەلایەن قوتابخانەکە کۆکرابوونەوە و خوێندکاران، خەڵکی [[ھەولێر]]، و چەند کەسێکی ئارەزومەند.<ref>https://web.archive.org/web/20201024144819/https://www.hawlergov.org/app/ar/node/554</ref> تابلۆیەکی گەورەی قوتابییانی نەتەوە جیاوازەکان ھەیە کە لەم قوتابخانەیەدا (قوتابخانەی پێکەوەژیان و لێبوردەیی) ژیاون، ئەوانیش (بابە شێخ سدیق)، [[کورد]] (ئەسعەد ڕاوی)، [[عەرەب]] (ئارنین قەرەگۆز)، [[مەسیحی]] (سیۆن ناحووم)، [[جوولەکە]] (سەباح حیکمەت)، [[تورکمان]].<ref name="مولد تلقائيا3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ankawa.com/forum/index.php?topic=861326.0|سەردێڕ=المنتديات Archive |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024163142/https://ankawa.com/forum/index.php?topic=861326.0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> ساڵانە لە مۆزەخانەکەدا چەندین چالاکی بەڕێوەدەچن، لەوانە ڕێزلێنان لە ستافی [[مامۆستا]]یان و [[شاعیر]]ان، دابەشکردنی خەڵات و سیمیناری زانستی و ئاھەنگی نیشتمانی. مامۆستا و خوێندکارەکانیان لەوێ کۆدەبنەوە و چەندین ساڵی مێژوویی دەگێڕنەوە. سەردانکەران بەردەوام لە زیادبووندان، لەوانە خوێندکارانی زانکۆ و قوتابخانەکان، سەرۆکی [[کونسوڵخانە]]کان، توێژەران و ئەوانەی ئارەزووی پەروەردە دەکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20201026143119/https://www.academia.edu/43035981/Museum_And_Archives_Of_Education_Erbil</ref><ref>موسوعة أربيل السياحية لسنة 2014</ref> == پێشانگە == <gallery> متحف_وأرشيف_قلعة_أربيل.jpg |تصغير| متحف_وأرشيف_قلعة_أربيل_.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} bq8dzwjzawzwgcndi4w89mi458toycb مەلەوانی ئەلبێرتا 0 288311 1695479 1683955 2026-10-27T05:47:15Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1695479 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی|ناو=مەلەوانی ئەلبێرتا (Albertonectes)|وێنە=Albertonectes vanderveldei.jpg|لێدوانی_وێنە=وێناکردنێکی ھونەریی مەلەوانی ئەلبێرتا (Albertonectes vanderveldei)|دۆخی_پاراستن=FOSSIL|شانشین=[[ئاژەڵ]] (Animalia)|فایلەم=[[مازەداران]] (Chordata)|پۆل=[[خشۆکەکان]] (Reptilia)|تۆرەمە=[[پلێسیۆسۆریا]] (Plesiosauria) (خشۆکە دەریاییە ملدرێژەکان)|خێزان=ئێلاسمۆسۆراید (Elasmosauridae) (پلێسیۆسۆرە مل زۆر درێژەکان)|ڕەگەز='''''Albertonectes'''''|جۆر=''A. vanderveldei''|ناوی_دوانی=Albertonectes vanderveldei|نووسەری_دوانی=(Kubo, Mitchell & Henderson, 2012)}} '''مەلەوانی ئەلبێرتا''' (بە ئینگلیزی: Albertonectes) ڕەگەزێکە لە پلێسیۆسۆرەکان (خشۆکە دەریاییە ملدرێژە لەناوچووەکان) و سەر بە خێزانی ئێلاسمۆسۆراید (Elasmosauridae)، کە بە درێژترین ملەکان لەنێو ھەموو [[زیندەورناسی|زیندەوەراندا]] ناسراون. ئەم زیندەوەرە لە سەردەمی کریتاسیۆسی کۆتاییدا (کۆتا قۆناغی سەردەمی دایناسۆرەکان، نزیکەی ٧٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر) ژیاوە.<ref name="canadian_encyclopedia">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Albertonectes |ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/albertonectes |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم زیندەوەرە خاوەنی ژمارەیەکی پێوانەییە لە مێژووی ژیاندا؛ ملی لە ٧٦ [[بڕبڕە]] پێکھاتبوو، کە درێژترین ملی ناسراوە بە بەراورد بە ھەر زیندەوەرێکی تر. پاشماوەکانی لە چینێکی بەردینی کۆندا دۆزراوەتەوە کە پێی دەوترێت پێکھاتەی "بێرپاو" (Bearpaw Formation) لە پارێزگای [[ئەلبێرتا]] لە [[کەنەدا]]. == '''دۆزینەوە و ناو''' == تاکە نموونەی ناسراوی مەلەوانی ئەلبێرتا لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٠٧ لەلایەن کرێکارانی کۆمپانیای کۆریت ئینتەرناشناڵـەوە لە کاتی کارکردن لە کانزایەکی ئەمۆلیت (جۆرە گەوھەرێکی بەردین) لە نزیک شاری لێتبریج لە ئەلبێرتا دۆزرایەوە.<ref name="canadian_encyclopedia" /> پاشماوەکە بریتی بوو لە [[ئێسکە پەیکەر|ئێسکەپەیکەرێکی]] نیمچە تەواو بەڵام بێ کەللـەسەر، کە ملە درێژەکەی و زۆربەی جەستەی لەخۆگرتبوو. ناوی زانستیی Albertonectes vanderveldei لە ساڵی ٢٠١٢ بە فەرمی دانرا. '''Albertonectes:''' ناوەکە لە دوو بەش پێکدێت؛ "Alberta" کە ئاماژەیە بۆ شوێنی دۆزینەوەکەی، و وشەی یۆنانیی "nectes" (νηκτης) کە بە واتای "مەلەوان" دێت. '''vanderveldei:''' بەشی دووەمی ناوەکە وەک ڕێزلێنانێکە بۆ ڕێنی ڤاندەرڤێڵد (Rene Vandervelde)، خاوەنی کۆمپانیاکە، کە ڕۆڵێکی گرنگی لە پاراستنی پاشماوەکە و بەخشینی بە مۆزەخانەی شاھانەی تایرێلدا ھەبوو.<ref name="canadian_encyclopedia" /> == '''تایبەتمەندییە جەستەییەکان''' == مەلەوانی ئەلبێرتا نموونەیەکی نایابی ئێلاسمۆسۆرەکانە کە جەستەی بە تەواوی بۆ ژیانی ژێر ئاو خۆی گونجاندبوو. === '''مل: ژمارەیەکی پێوانەیی لە مێژووی ژیاندا''' === [[پەڕگە:Albertonectes_vanderveldei_scale.svg|وێنۆک|ھێڵکاری پێوانەیی قەبارەی مەلەوانی ئەلبێرتا بەراورد بە مرۆڤ.]] دیارترین و سەرسوڕھێنەرترین تایبەتمەندیی ئەم زیندەوەرە ملیەتی. '''ژمارەی بڕبڕەکان''': ملی لە ٧٦ بڕبڕە پێک ھاتبوو، کە زۆرترین ژمارەی بڕبڕەی ملە کە تا ئێستا لە ھەر زیندەوەرێکدا تۆمار کرابێت، جا چ لەناوچوو بێت یان زیندوو.<ref name="natgeo">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Albertonectes was an extreme elasmosaur |ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/science/article/albertonectes-was-an-extreme-elasmosaur |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> بۆ بەراورد، ملی مرۆڤ تەنھا ٧ بڕبڕەی ھەیە و تەنانەت [[زەڕافە|زەڕافەش]] ھەر ٧ بڕبڕەی ھەیە. '''درێژیی مل''': درێژیی ملەکەی بە تەنھا دەگەیشتە ٧ مەتر، کە زیاتر بوو لە نیوەی درێژیی تەواوی جەستەی.<ref name="natgeo" /> === '''جەستە و قەبارە''' === [[پەڕگە:Fossil_vertebrae.jpg|وێنۆک|بڕبڕە بەردینەکان (فۆسیل).]] '''جەستە''': جەستەیەکی شێوە تەشی (torpedo-shaped) ھەبوو، واتە ناوەڕاستی پان و سەرەکانی باریک بوون، کە یارمەتی دەدا بە ئاسانی و بە کەمترین بەرگری لەناو ئاودا بجووڵێت.<ref name="a-z">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Albertonectes |ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/albertonectes/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> '''پەلەکان''': چوار پەلی گەورەی ھەبوو کە شێوەی **پێدال (flippers)**ـیان ھەبوو. ئەم پێدالانەی بۆ مەلەکردن و ئاڕاستەکردنی خۆی لە ژێر ئاودا بەکاردەھێنا، ھاوشێوەی کیسەڵە دەریاییەکانی ئەمڕۆ. '''قەبارەی گشتی''': درێژیی تەواوی جەستەی بە نزیکەی ١١.٢ مەتر خەمڵێنراوە.<ref name="canadian_encyclopedia" /> === '''کەللـەسەر و خۆراک''' === ھەرچەندە کەلـلەسەری ئەم نموونەیە نەدۆزراوەتەوە، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ئێلاسمۆسۆرە خزمەکانی، زانایان پێیان وایە کە: کەلـلەسەرێکی بچووکی ھەبووە بە بەراورد بە جەستەی. شەویلگەکانی پڕ بوون لە ددانی تیژ و ھاوشێوەی دەرزی کە بۆ گرتنی نێچیرە خلیسکەکان گونجاو بوون. خۆراکی سەرەکیی بریتی بووە لە ماسی و سەفالۆپۆدەکان (خێزانێکی زیندەوەری دەریایی وەک سکویدی کۆن).<ref name="a-z" /> == '''ژینگەی کۆن و شێوازی ڕاوکردن''' == مەلەوانی ئەلبێرتا لە "دەریای ناوخۆییی ڕۆژاوا" (Western Interior Seaway) ژیاوە، کە دەریایەکی فراوان و تەنک بووە و لە سەردەمی [[دایناسۆڕ|دایناسۆرەکاندا]] کیشوەری [[ئەمریکای باکوور|ئەمریکای باکووری]] کردبووە دوو بەشەوە. ملە یەکجار درێژەکەی چەکێکی کاریگەر بووە بۆ ڕاوکردن. بیردۆزی باو ئەوەیە کە ئەم زیندەوەرە ڕاوکەرێکی بۆسەنەر بووە. واتە، جەستە گەورەکەی لە قووڵایی یان تاریکیدا دەشارایەوە و تەنھا ملە درێژەکەی بەکار دەھێنا بۆ ئەوەی بە ھێمنی و بەبێ ئاشکراکردنی خۆی، سەری بچووکی نزیک بخاتەوە لە کۆمەڵە ماسییەکان و پاشان بە جووڵەیەکی زۆر خێرا ھێرشی بکاتە سەریان.<ref name="natgeo" /> == '''سەرچاوەکان''' == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئاژەڵ|بەردینناسی|خشۆکە پێش مێژوویییەکان|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Albertonectes}} {{ژینناسی-کۆلکە}} 1270fkrseld3fakrfobmpe11r75i2ol کابول، ئیسرائیل 0 292967 1695579 1564417 2026-10-27T10:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1695579 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''کابول''' ({{Langx|ar|كابول}}، {{Langx|he|כָּבּוּל}}) شارۆچکەیەکی [[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبییە]] لە [[ناوچەی باکووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باکووری]] [[ئیسرائیل]]، ١٤ کم لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[عەکا]] و باکووری شێفا-عەمر. لە ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٢،٣٣٨ کەس بووە.<ref>https://boardsgenerator.cbs.gov.il/pages/WebParts/YishuvimPage.aspx?mode=Yeshuv&l=1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Kabul (Israel)}} {{شریتی دەروازە|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|فەلەستین}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]] imi8tiz3i9ixsq6jtszgaey48bfmhuw مەلی دەریایی 0 294191 1695473 1572852 2026-10-27T05:46:15Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695473 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Shark_scare_(535163908).jpg|alt=black seabird flying against blue sky|وێنۆک|350x350پیکسڵ|سێوەڵکەی دووکەڵاوی زۆر ھەوایی و دەریایییە و چەندین مانگ بە فڕین لە دەریادا بەسەر دەبات، تەنھا بۆ زۆربوون دەگەڕێتەوە سەر وشکانی.]] [[پەڕگە:Riviere_au_Tonnerre_033.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|کۆمەڵێک باڵندەی دەریاییی کەناراو<ref name="Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Richards C |دوایین٢=Padget O, Guilford T |دوایین٣=Bates AE |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٢١|سەردێڕ=Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations. |journal=PeerJ |بڵاوکەرەوە=National Library of Medicine |بەرگ=٧|doi=10.7717/peerj.7863 |pmc=٦٨١٢٦٩١|pmid=٣١٦٥٦٦٩٧|وتەگێڕانەوە=Before visiting or leaving their remote island colonies, seabirds in often engage in a behaviour termed 'rafting', where birds sit, often in groups, on the water close to the colony. |doi-access=free |article-number=e7863}}</ref> کەنداوی سانت لۆرێنس، [[کێبێک]]، [[کەنەدا]]]] '''باڵندە دەریایییەکان''' یان '''مەلە دەریایییەکان''' (ھەروەھا بە '''باڵندە مارینەکان''' ناسراون) ئەو [[مەل|باڵندانەن]] کە بۆ ژیان لە ناو [[سیستمە ژینگەیییە دەریایییەکان|ژینگەی دەریاییدا]] [[گونجاندن|گونجێنراون]]. لەکاتێکدا باڵندە دەریایییەکان لە شێوازی ژیان، ڕەفتار و فیسیۆلۆژیدا زۆر جیاوازن، زۆرجار پەرەسەندنی ھاوگرتنی سەرنجڕاکێش نیشان دەدەن، چونکە ھەمان کێشەی ژینگەیی و [[تاقی ژینگەیی|نیشەی]] خۆراکدان بوونەتە ھۆی گونجاندنی ھاوشێوە. یەکەم باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی کریتاسیۆسدا پەرەیان سەند، لەکاتێکدا خێزانە نوێیەکانی باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی پاڵیۆجیندا دەرکەوتن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Seabirds}} {{شریتی دەروازە|باڵندەکان|ژینناسی}} [[پۆل:مەلە ئاوییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] hxs9b339wszbmpeokhxs5hg6hu08aiq ڤیلھێلمی یەکەم 0 294247 1695455 1580658 2026-10-27T04:38:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1695455 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڤیلھێلمی یەکەم''' ({{بە ئەڵمانی|Wilhelm I}}؛ ٢٢ی ئازاری ١٧٩٧ – ٩ی ئازاری ١٨٨٨) لە ساڵی ١٨٦١ تاجی پاشای [[پرووسیا]]ی پێشکەش کرا و دواتر لە ساڵی ١٨٧١ بووەتە یەکەم قەیسەری ئەڵمانی لە [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی|ڕایشی دووەم]]، دوای یەکخستنی [[ئەڵمانیا]] لەلایەن [[ئۆتۆ فۆن بیسمارک|ئۆتۆ ڤۆن بیسمارکەوە]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.regiments.org/biography/royals/1859wilG.htm|سەردێڕ=Wilhelm II, Emperor of Germany (1859-1941) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071222124050/http://regiments.org/biography/royals/1859wilG.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mike Vouri|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OgsHYBCdG_oC&pg=PA248|سەردێڕ=The Pig War: Standoff at Griffin Bay|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=٢٤٨–٥٠|ڕێکەوتی سەردان=أغسطس 2020|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160510184521/https://books.google.com/books?id=OgsHYBCdG_oC&pg=PA248|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Oster |یەکەم=Uwe A. |سەردێڕ=Friedrich III. - Der 99-Tage-Kaiser |journal=Damals |زمان=German |بەرگ=٤٥|issue=3/2013 |پەڕەکان=٦٠–٦٥|issn=0011-5908}}</ref> حوکمڕانییەکەی لەسەر تەختی ڕایشی دووەم لە ساڵی ١٨٧١ەوە درێژبووەوە تا کۆچی دوایی لە ساڵی ١٨٨٨. دووەم کوڕی [[فرێدریک ڤیلھێلمی سێیەمی پڕووسیا|شازادە فرێدریک ڤیلھێلم]] و [[لویس لە مێکلێنبۆرگ-ستێلیتز]] بوو، چاوەڕوان نەدەکرا ڤیلھێلم بگاتە سەر تەخت. باپیری، پاشا [[فرێدریک ڤیلھێلمی دووەمی پڕووسیا|فرێدریک ڤیلھێلمی دووەم]] لەو ساڵەی کە تێیدا لەدایکبوو کۆچی دوایی کرد، و باوکی وەک فرێدریک ڤیلھێلمی سێیەم تاجی لەسەر نرا. ڤیلھێلم بە لێھاتوویی لە کاتی [[جەنگی ھاوپەیمانی شەشەم]]دا جەنگا، و دواتر بوو بە کەسایەتییەکی دیار لە نێو [[سوپای پڕووسیا]]دا. لە ساڵی ١٨٤٠دا، برا گەورەکەی کە بێ منداڵ بوو بوو بە پاشای پڕووسیا، ئەمەش وای لێکرد ببێتە [[وارسی گریمانەیی]]. ڤیلھێلم ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە تێکشکاندنی [[شۆڕشەکانی ١٨٤٨ لە ئەڵمانیا]]، ھەرچەندە بۆ ماوەیەکی کورت ناچار کرا پەنابەری ئینگلتەرا بێت. فرێدریک ڤیلھێلمی چوارەم لە ساڵی ١٨٥٧دا تووشی جەڵتە بوو و لەکارکەوت، و ڤیلھێلم ساڵێک دواتر بە فەرمی وەک شازادەی جێنشین ناونرا. لە ساڵی ١٨٦١دا، ڤیلھێلم دوای مردنی برا گەورەکەی سەرکەوت بۆ سەر تەختی پڕووسیا. لەگەڵ سەرکەوتنی بۆ سەر تەخت، ڤیلھێلم دەستبەجێ لەسەر پێشنیاری بودجەی سەربازی تووشی ململانێ بوو لەگەڵ [[لاندتاگی پڕووسیا|لاندتاگ]]ی لیبرال. لە بەرامبەردا، [[ئۆتۆ ڤۆن بیسمارک]]ی بۆ پۆستی [[سەرۆک وەزیرانی پڕووسیا|سەرۆک وەزیران]] دەستنیشان کرد بە مەبەستی سەپاندنی پێشنیارەکانی، بەمەش ھاوبەشییەکی دەستپێکرد کە تا کۆتایی ژیانی بەردەوام بوو. لە بەرەی دەرەوەدا، ڤیلھێلم سەرپەرشتی سەرکەوتنەکانی پڕووسیای کرد لە [[جەنگی دووەمی شلێسڤیگ]] و [[جەنگی نێوان نەمسا و پڕووسیا]]، کە پڕووسیای وەک زلھێزی پێشەنگی ئەڵمانی چەسپاند. لە ساڵی ١٨٧١دا، لە ڕێگەی مانۆڕەکانی بیسمارکەوە، [[یەکگرتنی ئەڵمانیا]] دوای [[جەنگی نێوان فەڕەنسا و پڕووسیا]] بەدی ھات. [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا]] ڕاگەیەندرا و نازناوی ئیمپراتۆری ئەڵمانیا بە ڤیلھێلم بەخشرا. ھەرچەندە وەک «کایزەر» خاوەنی دەسەڵاتێکی زۆر بوو، بەڵام ڤیلھێلم تا ڕادەیەکی زۆر کاروباری حوکمڕانیی بۆ بیسمارک بەجێھێشت. دواتر لە ژیانیدا بووە ئامانجی چەندین ھەوڵی تیرۆرکردنی سەرنەکەوتوو، کە وای کرد بیسمارک [[یاساکانی دژە سۆسیالیست]] بسەپێنێت. لە ساڵی ١٨٨٨، کە بە [[ساڵی سێ ئیمپراتۆرەکە]] ناسراوە، ڤیلھێلم لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا دوای نەخۆشییەکی کورت کۆچی دوایی کرد و کوڕەکەی [[فرێدریکی سێیەم، ئیمپراتۆری ئەڵمانیا|فرێدریک]] بوو بە جێنشینی. فرێدریک، کە پێشتر تووشی [[شێرپەنجە]] ببوو، دوای ٩٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد و تەختەکە بۆ [[وێلھەمی دووەم|ڤیلھێلمی دووەم]] مایەوە. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Wilhelm I of Germany}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەڵمانیا لە دەیەی ١٨٨٠]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٧]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی]] f0v2tcqm28mwrhvwxmobxg7gxondsi0 وتووێژ:سیروان خەسرەوی 1 295930 1695468 1585350 2026-10-27T05:23:40Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695468 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سیروان خەسرەوی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585348 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210723100149/https://www.sirvankhosravi.com/ بۆ http://www.sirvankhosravi.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٠٠، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سیروان خەسرەوی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695467 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260215191721/https://www.otoephue.com/ بۆ https://www.otoephue.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٢٣، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 2ebyywm09wm3cmqvqjakkel4ehzftq7 ڤیان فایەق 0 296044 1695214 1625627 2026-10-26T17:13:35Z DiyarKamaran 50583 1695214 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڤیان فایەق | نەتەوە = [[کورد]] | پیشە = [[گۆرانیبێژ]]، [[گیتار|ژەنیاری گیتار]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٨٠–١٩٨٤ | ڕێکەوتی مەرگ = ٢٠١١ | شوێنی مەرگ = [[بەغدا]]، [[عێراق]] | کارە دیارەکان = ھەی مینە، خانە میری، ھۆپ زیندان |ھۆکاری مەرگ=[[شێرپەنجە]]}} '''ڤیان فایەق''' ھونەرمەند، گۆرانیبێژ و ژەنیاری گیتاری شاری [[ھەولێر|هەولێر]] بوو، کە لە سەرەتای ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی بیستەمدا وەک یەکێک لە دیارترین دەنگەکانی [[تیپی مۆسیقای خانزاد]] دەرکەوت. == ژیانی ھونەری == ڤیان فایەق لە ساڵی ١٩٨٠ پەیوەندی بە تیپی مۆسیقای خانزادەوە کرد، کە لەسەر داوای یەکێتیی ئافرەتان لەلایەن ھونەرمەند و مۆسیقازانی کورد [[وریا ئەحمەد]] لە شاری [[ھەولێر]] دامەزرابوو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFuyL0Fxfw6-rR1ieudLiwA7HsRo5mRs1FKPp8_GR5P3kzUPWIq9YD0mW5Jp4eWKOrrUnezoR9lVG8WrH7mD8n7raG7Y0PC0puUptO1GBk3dOO7VWpTM4sfIEE= |سەردێڕ=تیپی موزیكی (خانزاد)ی كچان تەمەنێكی كورت‌ و خزمەتێكی زۆر |ناوی بنەماڵەیی=حاجی ئەلیاس |ناو=کامەران |وێبگە=CHRA.TV |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٦ }}{{بەستەری مردوو|url=https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFuyL0Fxfw6-rR1ieudLiwA7HsRo5mRs1FKPp8_GR5P3kzUPWIq9YD0mW5Jp4eWKOrrUnezoR9lVG8WrH7mD8n7raG7Y0PC0puUptO1GBk3dOO7VWpTM4sfIEE= |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref>. ڤیان لەو تیپەدا نەک تەنیا وەک گۆرانیبێژی سەرەکی ڕۆڵی دەگێڕا، بەڵکوو ژەنیاری ئامێری گیتاریش بوو و لە زۆربەی چالاکییەکانی تیپەکەدا ئامادەیی ھەبوو. لە ساڵی ١٩٨٢، ڤیان بەشداری لە «فیستیڤاڵی ھونەریی گۆرانی» کرد لە ئاستی عێراق و ئاستی تیپەکەیان بووە جێگەی سەرنجی ئامادەبووان و سەرپەرشتیارانی فیستیڤاڵەکە. دواتر لە ساڵی ١٩٨٣، کۆمەڵێک گۆرانییان بۆ تەلەڤیزیۆنی کەرکووک تۆمار کرد. ھەروەھا بەشدارییان لە بەرنامەی (سهرە ئەربیلییە - شەوانی ھەولێر) لە تەلەڤیزیۆنی عێراق کرد، کە بەشێکی لە ھاوینەھەواری سەری ڕەش وێنە گیرابوو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGSjNxn17iIU1uPI_0h0YYE5b6uWen2-u37VisSkeK8ne9Oyh0riDGX46LbrWKcTAvFNinkm8z4KZJwj-D3SDmORh756f2R3LGFoxbOn48_bxfhDJISH_1bvipo7gnNsDZ2 |سەردێڕ=( ھــــەی مینا عـــەمرم مینا ) ڤیان فایەق تیی ۆسقا خانزاد - ١٩٨٣ * تیپی خانزاد |نووسەر=<!--نەوتراوە--> |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |وێبگە=YouTube |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٦ }}{{بەستەری مردوو|url=https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGSjNxn17iIU1uPI_0h0YYE5b6uWen2-u37VisSkeK8ne9Oyh0riDGX46LbrWKcTAvFNinkm8z4KZJwj-D3SDmORh756f2R3LGFoxbOn48_bxfhDJISH_1bvipo7gnNsDZ2 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref>. لە بەناوبانگترین ئەو گۆرانییانەی کە ڤیان فایەق وتوویەتی یان بەشداری تێدا کردووە بریتین لە: «ھەی مینە عەمرم مینە»، «خانە میری»، «ھۆپ زیندان»، «دەک نەمینێم ئەلەززە»، «ئایشۆکی دەلالی»، «وەز تازەممە»، لەگەڵ گۆرانیی «پەشیمانی» کە ھۆنراوەی [[گۆران (شاعیر)|گۆران]] و ئاوازی وریا ئەحمەدە. == وازھێنان و مردن == لە ناوەڕاستی ھەشتاکاندا بەھۆی ھەڵگیرسانی [[شەڕی عێراق و ئێران]] و ئەو گوشارە زۆرەی لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ەوە خرایە سەر ھونەرمەندان بۆ ئەوەی خزمەت بە بانگەشەی جەنگ بکەن، تیپەکەیان لە چالاکی کەوت و ھەڵوەشایەوە. بەمەش کۆتایی بە کاری ھونەریی ڤیان فایەق ھات و بە یەکجاری لە کارکردن لەو بوارەدا دوورکەوتەوە. ڤیان فایەق پاش چەندین ساڵ دوورکەوتنەوە لە ھونەر، لە ساڵی ٢٠١١ لە شاری [[بەغدا]] کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد]] [[پۆل:ژەنیارانی گیتار]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١١]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] q474xvdxlkdbt8peaa08t9wsalq1u7h ڕەشەدار 0 296400 1695300 1694855 2026-10-26T20:19:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695300 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{وتاری نوێ بەبێ بەسەرداچوونەوە}} رەشەدار ، دەردار ( بە {{Langx|en|Elm}} ) (ناوى زانستى: Ulmus ) [[جنس (ژینناسی)|جۆرە]] دارێکى گوڵدارە لە [[خێزان (ژینناسی)|خێزانی]] Elmaceae. [[پەڕگە:Uetersen Feldulme LMG 01.jpg|وێنۆک|جۆرێک لە رەشەدار ]] دارێکى بەرزە شێوەى لە دارگوێز و چنار و سپیندار دەکات و لەشوێنى سارد و دەو ئاوان دەڕوێت. گەڵا و پەلکەکانى گەورەن و گوڵەکەى بچووک و رەنگ سەوز و سپى شێوە هێشوویە. ناوکەکەى شێدارە کە دەتەقێت مێشوولەى لێ دەردەچێت بۆیە بە دارە مێشوولەش دەناسرێت. تۆوى باڵدارە بە هەوادا بڵاودەبێتەوە. == لە کوردستان == ئەم دارە لە کوردستان لە شوێنە ساردەکان دەڕوێت و کەلک لە سێبەرەکەى وەردەگیرێت . لە پەل و لکەکانى گۆپاڵ و گۆچانى لێ درووست دەکرێت. گەڵاکانى دەکوڵینرێن و وەک دەرمانى ژانبڕ دەخرێتە سەر برینى مارانگەستە. هەروەها ئاوکێکى خەستى لێ بەرهەم دێنرێت بە کەڵکە بۆ برینى ئاژەڵ و وڵاخ دارەکەى نایابە بۆ دارتاشی بەکار دێنرێت . لە هەرێمەکانى باکوورى ئێران زۆر دەڕوێ بە دار '''لۆ''' و '''ئوجا''' ناسراوە == ئافات و دەردەکانى == یەک لە ناوەکانى دەرددارە، چونکە دوو جۆرە دەردى دار لێیانەوە پەیدادەبن کە بریتین لە دەردەهۆڵەندی و دەردى خۆرەى توێکڵ. ئەم دوو دەردە ساڵانە بڕێکی زۆر لە رەشدارەکان لەناودەبەن. بۆیە ناونراوە بە رەشەدارى هۆڵەندی چونکە بۆ یەکەمجار لە [[ھۆڵەندا|هۆڵەندا]] لە [[١٩١٩|ساڵی ١٩١٩]] دۆزرایەوە هۆکاری ئەم نەخۆشییە [[کوارگ|قارچکە]] کە سەرەتا لە ڕێگەی جۆرێک لە سوسکەوە بە قەدى دارەکە هەڵدەگەڕێت. ئەم دەردە دەتوانێت لە رێگەى ڕەگەوە لە دارێکى تووشبووەوە بگوازرێتەوە بۆ ڕەگی دارێکی ساخى نزیکە خۆى. ڕێگای باو و کاریگەر بۆ سنووردارکردنی بڵاوبوونەوەی ئەم دەردە بریتییە لە ریشەکێش کردنى خێرای دارە تووشبووەکان یان سووتاندنی لق و درەختە تووشبووەکان. هەندێک جۆری رەشەدار دەتوانن بەرەنگاری ئافاتى دەردە هۆڵەندی ببنەوە، لەوانە رەشەدارى سیبیری و رەشەدارى چینی. هەروەها جۆرەکانی تری دەستنیشانکراون کە دەتوانن بەرەنگاری ئەم دەرد و ئافاتە ببنەوە، کە زۆربەیان بەڕەچەڵەک ئەوروپی یان ئاسیاین. خۆرەى توێکڵیش دەردێکە لە رێگەى میکرۆبێکەوە پەیدا دەبێت کە جۆرێک لە مۆڕانە هەڵیدەگیرێت پێی دەگوترێت دارکوتکە، هەروەها ناتوانرێت ئەستەمە چارەى درەختە تووشبووەکان بکرێت چونکە تەنها لە کاتى سیس بوون یان هەڵدەورینى گەڵاکان ، لەو کاتەشدا چارەسەرکردن هیچ سوودێکی نابێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ulmus}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ڕوەک}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:Commons link is locally defined]] [[پۆل:دارستانەکان]] [[پۆل:رووەک]] o8e6gngpfzd8i74gv6zu16g8prbexbe بەکارھێنەر:Shaween 2 296411 1695099 1691336 2026-10-26T12:40:20Z Shaween 18477 1695099 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #36c; background-color: #f8f9fa; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان =='''پەڕەی بەکەڵک'''== * [[xtools:|بینینی بەشدارییەکانت لە ویکیپیدیادا.]] * [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=ckb.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-30&pages=%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ژمارەی بینینەکانی پەڕەکانی ویکیپیدیا و چەند ئامارێکی دیکە] * [https://books.vejin.net/ ڤەژین بووکس «Vejîn Books»، تایبەت بە دەقە ئەدەبی و مێژوویییەکان بە زمانی کوردی] {{ئاماری ویکیپیدیای کوردی ناوەندی}} =='''ئامانج'''== {{ئامانجی گەیشتن بە سەد ھەزار وتار}} [[en:User:Shaween]] [[ar:مستخدم:Shaween]] t2c5tc8kzi8nfwvgi83patzcdef8eow 1695104 1695099 2026-10-26T13:19:18Z Shaween 18477 1695104 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. '''ئێستا یەکێکم لە ئەندامانی بۆردی [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kurdish%20Wikimedians%20User%20Group یوزەرگرووپی ویکیمیدیای کوردی-Kurdish Wikimedians User Group'''] <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> <div style="border:1px solid #A7C5DF; background:#F8FBFE; padding:12px; border-radius:8px;"> <div style="text-align:center; color:#174A75; font-weight:bold; font-size:120%; padding-bottom:8px; border-bottom:1px solid #D5E4F1;"> وڵاتانی سەردانم کردوون </div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; gap:16px; padding-top:10px;"> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} * {{flagu|عەرەبستانی سعوودی}} * {{flagu|میسر}} * {{flagu|ئوردن}} * {{flagu|تورکیا}} * {{flagu|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} * {{flagu|مەجارستان}} </div> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|ئەڵمانیا}} * {{flagu|ئیسپانیا}} * {{flagu|فەڕەنسا}} * {{flagu|ئیتاڵیا}} * {{flagu|سویسرا}} * {{flagu|یۆنان}} * {{flagu|کینیا}} * {{flagu|سوید}} * {{flagu|نەمسا}} </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، =='''پەڕەی بەکەڵک'''== * [[xtools:|بینینی بەشدارییەکانت لە ویکیپیدیادا.]] * [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=ckb.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-30&pages=%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ژمارەی بینینەکانی پەڕەکانی ویکیپیدیا و چەند ئامارێکی دیکە] * [https://books.vejin.net/ ڤەژین بووکس «Vejîn Books»، تایبەت بە دەقە ئەدەبی و مێژوویییەکان بە زمانی کوردی] {{ئاماری ویکیپیدیای کوردی ناوەندی}} =='''ئامانج'''== {{ئامانجی گەیشتن بە سەد ھەزار وتار}} [[en:User:Shaween]] [[ar:مستخدم:Shaween]] oy6bfom11934q7vxnlhgta24pna2u8d ڤانگارد (مووشەک) 0 296620 1695354 1591349 2026-10-26T22:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695354 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''مووشەکی ڤانگارد''' مەبەست لێی ئەوە بوو ببێتە یەکەم [[مووشەک ھەڵگر|پێڕاگوێزی ھەڵدان]] کە ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ دانانی [[مانگی دەستکرد|مانگێکی دەستکرد]] لە خولگەدا بەکاری بھێنێت. لەبری ئەوە، قەیرانی سپوتنیک کە بەھۆی ھەڵدانی کتوپڕی [[سپوتنیک-١]] دروست بوو، وای لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کرد، دوای شکستی ڤانگارد تی ڤی-٣، بە خێرایی مانگی دەستکردی [[ئێکسپلۆرەر ١]] بە بەکارھێنانی مووشەکی جونۆ ١ بخاتە خولگەوە، ئەمەش وای کرد ڤانگارد ١ ببێتە دووەم ھەڵدانی خولگەییی سەرکەوتووی ویلایەتە یەکگرتووەکان. مووشەکەکانی ڤانگارد لەلایەن پڕۆژەی ڤانگاردەوە لە ساڵانی ١٩٥٧ تا ١٩٥٩ بەکاردەھێنران. لە نێوان ئەو یازدە مووشەکەی ڤانگارد کە پڕۆژەکە ھەوڵی ھەڵدانی دان، سێ دانەیان بە سەرکەوتوویی مانگە دەستکردەکانیان خستە خولگەوە. مووشەکەکانی ڤانگارد بەشێکی گرنگی [[پێشبڕکێی بۆشایی]]ی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vanguard (rocket)}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ڕۆکێتەکان و مووشەکەکان]] [[پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٥٧]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nu4uf200phykmxkaev8x7vxfcqg5i0j ڤانگارد ١ 0 296621 1695356 1593417 2026-10-26T22:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695356 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤانگارد ١''' (ناونیشانی ھارڤارد: '''١٩٥٨-بێتا ٢'''، ناسنامەی کۆسپار: '''١٩٥٨–٠٠٢بی''') [[مانگی دەستکرد|مانگێکی دەستکردی]] ئەمریکییە کە چوارەمین مانگی دەستکردی دەستکردی [[خولگەی دەوری زەوی|خولگەی زەوی]] بوو کە بە سەرکەوتوویی ھەڵدرا، لە دوای [[سپوتنیک-١]]، [[سپوتنیک-٢]]، و [[ئێکسپلۆرەر ١]]. لە ١٧ی ئازاری ١٩٥٨دا ھەڵدرا. ڤانگارد ١ یەکەم مانگی دەستکرد بوو کە خاوەنی [[توانی خۆری|توانی کارەباییی خۆری]] بێت. ھەرچەندە پەیوەندییەکان لەگەڵ مانگە دەستکردەکە لە ساڵی ١٩٦٤دا پچڕان، بەڵام وەک کۆنترین تەنی دەستکرد کە تا ئێستاش لە خولگەدا مابێت دەمێنێتەوە، لەگەڵ قۆناغی سەرەوەی پێڕاگوێزی ھەڵدانەکەی.<ref name="Display"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/688914-oldest-piece-of-space-junk-still-in-orbit|سەردێڕ=Oldest piece of space junk still in orbit|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250818074234/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/688914-oldest-piece-of-space-junk-still-in-orbit|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Guinness World Records|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vanguard I}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} mcjtmmeo96mdl0ulg0fh3lhgjovnu8x ڤانگارد تیڤی-٣ 0 296636 1695355 1591695 2026-10-26T22:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695355 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤانگارد تی ڤی-٣''' (ھەروەھا بە '''پێڕاگوێزی تاقیکردنەوەی ڤانگارد-سێ''' ناودەبرێت)، یەکەم ھەوڵی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بوو بۆ ھەڵدانی [[مانگی دەستکرد|مانگێکی دەستکرد]] بۆ ناو [[خولگەی نزیکی زەوی|خولگەیەک]] لە دەوری [[زەوی]]، دوای ھەڵدانی سەرکەوتووانەی [[سپوتنیک-١]] و [[سپوتنیک-٢]] لەلایەن [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتەوە]]. ڤانگارد تی ڤی-٣ مانگێکی دەستکردی بچووک بوو کە بۆ تاقیکردنەوەی تواناکانی ھەڵدانی [[ڤانگارد (مووشەک)|ڤانگارد]]ی [[موشەکی فرەقۆناغ|سێ-قۆناغ]] و لێکۆڵینەوە لە کاریگەرییەکانی ژینگە لەسەر مانگی دەستکرد و سیستەمەکانی لە [[خولگەی دەوری زەوی|خولگەی زەویدا]] دیزاین کرابوو. ھەروەھا بۆ بەدەستھێنانی پێوانە [[جیۆدیزیا|جیۆدیزییەکان]] لەڕێگەی شیکردنەوەی خولگە بەکاردەھێنرا. خانە خۆرییەکانی سەر ڤانگارد تی ڤی-٣ لەلایەن بێڵ ڵابس بەرھەم ھێنرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|TV-3}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} bdfu88kkyjsg9tw9n1ao5030huy4cqh ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی 0 296921 1695384 1629149 2026-10-27T01:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1695384 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=Human papillomavirus infection|image=2r5k.jpg|caption=The major capsid protein L1 of HPV 11|field=[[Infectious disease (medical specialty)|Infectious disease]], [[gynecology]], [[oncology]]|synonyms=Human papillomavirus|symptoms=None, [[warts]]<ref name="who-cervicalc2"/><ref name=Lj2014>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Ljubojevic S, Skerlev M |سەردێڕ= HPV-associated diseases | journal = Clinics in Dermatology |بەرگ= ٣٢| issue = 2 |پەڕەکان= ٢٢٧–٣٤|ساڵ= ٢٠١٤| pmid = ٢٤٥٥٩٥٥٨| doi = 10.1016/j.clindermatol.2013.08.007}}</ref>|complications=Cancer of the [[cervical cancer|cervix]], [[vulva cancer|vulva]], [[vaginal cancer|vagina]], [[penis cancer|penis]], [[anal cancer|anus]], [[oropharyngeal cancer|mouth, tonsils, or throat]]<ref name="who-cervicalc2"/><ref name=Lj2014/><ref name="StatPearls 2020">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Anjum |یەکەم١=Fatima |دوایین٢=Zohaib |یەکەم٢=Jamal |سەردێڕ=Definitions |chapter=Oropharyngeal Squamous Cell Carcinoma |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563268/ |شوێن=Treasure Island (FL) |بڵاوکەرەوە=StatPearls Publishing |edition=Updated |id=Bookshelf ID: NBK563268 |doi=10.32388/G6TG1L |pmid=٣٣٠٨٥٤١٥|s2cid=229252540 |via=[[NCBI]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref>|onset=|duration=|causes=''Human papillomavirus'' spread by direct contact<ref name=CDC2015What/><ref name=Mil2015/>|risks=Sexual contact|diagnosis=|differential=|prevention=[[HPV vaccine]]s, [[condom]]s<ref name=CDC2015What/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fact Sheet for Public Health Personnel {{!}} Condom Effectiveness |ناونیشان=https://archive.cdc.gov/#/details?url=https://www.cdc.gov/condomeffectiveness/latex.html |وێبگە=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170527074736/https://www.cdc.gov/condomeffectiveness/latex.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref>|treatment=|medication=|prognosis=|frequency=Most people are infected at some point in time<ref name=CDC2015What/>{{vague|date=June 2025}}|deaths=|alt=}}'''ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی''' ({{بە ئینگلیزی|Human papillomavirus infection}}) یان '''HPV''' ھەوکردنێکە کە بە ھۆی [[ڤایرۆسی دی ئێن ئەی|ڤایرۆسێکی DNAیەوە]] لە خێزانی ''Papillomaviridae'' (پاپیلۆماڤریدای) دروست دەبێت.<ref name="Mil2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Milner|یەکەم=Danny A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40|سەردێڕ=Diagnostic Pathology: Infectious Diseases|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٢٣-٤٠٠٣٧-٤|پەڕە=٤٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911003204/https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Bzhalava2013">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Bzhalava D, Guan P, Franceschi S, Dillner J, Clifford G |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=A systematic review of the prevalence of mucosal and cutaneous human papillomavirus types |journal=Virology |بەرگ=٤٤٥|issue=1–2 |پەڕەکان=٢٢٤–٣١|doi=10.1016/j.virol.2013.07.015 |pmid=٢٣٩٢٨٢٩١|doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lange|یەکەم=S.|سەردێڕ=Encyclopedia of Sexual Psychology and Behavior|دوایین٢=Son|یەکەم٢=S.|دوایین٣=Jensen|یەکەم٣=M.|دوایین٤=Medenblik|یەکەم٤=A.|دوایین٥=Sullivan|یەکەم٥=J.|دوایین٦=Basting|یەکەم٦=E.|دوایین٧=Stuart|یەکەم٧=G.|ڕێکەوت=٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[Springer, Cham]]|ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣١-٠٨٩٥٦-٥|پەڕەکان=١–٢|chapter=HPV (Human Papillomavirus)|doi=10.1007/978-3-031-08956-5_1137-1|chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-031-08956-5_1137-1}}</ref> زۆرێک لە تووشبوونەکانی HPV ھیچ نیشانەیەکیان نابێت و ٩٠٪یان لە ماوەی دوو ساڵدا بۆ خۆیان چاک دەبنەوە.<ref name="who-cervicalc2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer|سەردێڕ=Cervical cancer |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422212009/http://www.who.int/News-Room/Fact-Sheets/Detail/Cervical-Cancer |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]]}}</ref> ھەندێک جار HPV بەردەوام دەبێت و لە ئەنجامدا [[بالووکە]] یان مەترسییەکانی شێرپەنجە دروست دەبن.<ref name="Lj20142"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFLjubojevicSkerlev2014">Ljubojevic S, Skerlev M (2014). "HPV-associated diseases". ''Clinics in Dermatology''. '''32''' (2): <span class="nowrap">227–</span>34. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.clindermatol.2013.08.007|10.1016/j.clindermatol.2013.08.007]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24559558 24559558].</cite></ref> ئەمانەش بەپێی شوێنی تووشبوو، مەترسیی [[شێرپەنجەی ملی مناڵدان|شێرپەنجەی ملی منداڵدان]]، شێرپەنجەی ئەندامی زاوزێ، شێرپەنجەی زێ، شێرپەنجەی ئەندامی نێرینە، شێرپەنجەی کۆم، شێرپەنجەی دەم و ئاڵوو و قوڕگ زیاد دەکەن.<ref name="who-cervicalc2" /><ref name="Lj2014"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFLjubojevicSkerlev2014">Ljubojevic S, Skerlev M (2014). "HPV-associated diseases". ''Clinics in Dermatology''. '''32''' (2): <span class="nowrap">227–</span>34. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.clindermatol.2013.08.007|10.1016/j.clindermatol.2013.08.007]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24559558 24559558].</cite></ref><ref name="StatPearls 20202"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1" id="CITEREFAnjumZohaib2020">Anjum F, Zohaib J (4 December 2020). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563268/ "Oropharyngeal Squamous Cell Carcinoma"]. ''Definitions'' (Updated&nbsp;ed.). Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.32388/G6TG1L|10.32388/G6TG1L]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33085415 33085415]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:229252540 229252540]. Bookshelf ID: NBK563268<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">6 February</span> 2021</span> &#x2013; via [[NCBI]].</cite></ref> نزیکەی ھەموو [[شێرپەنجەی ملی مناڵدان|شێرپەنجەکانی ملی منداڵدان]] بە ھۆی HPVن و بەتایبەتی '''HPV16''' و ‌'''HPV18''' ٧٠٪ی ھەموو حاڵەتەکان پێکدەھێنن.<ref name="who-cervicalc2" /><ref name="CDC2015Can">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.cdc.gov/hpv/about/cancers-caused-by-hpv.html|سەردێڕ=Cancers Caused by HPV |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151109134544/http://www.cdc.gov/hpv/parents/cancer.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]]}}</ref> '''HPV16''' بەرپرسە لە نزیکەی ٩٠٪ی شێرپەنجەکانی پەیوەست بە دەم، قوڕگ، یان ئاڵوو کە HPVپۆزەتیڤن.<ref name="StatPearls 2020"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1" id="CITEREFAnjumZohaib2020">Anjum F, Zohaib J (4 December 2020). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563268/ "Oropharyngeal Squamous Cell Carcinoma"]. ''Definitions'' (Updated&nbsp;ed.). Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.32388/G6TG1L|10.32388/G6TG1L]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33085415 33085415]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:229252540 229252540]. Bookshelf ID: NBK563268<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">6 February</span> 2021</span> &#x2013; via [[NCBI]].</cite></ref> وە لە نێوان ٦٠٪ بۆ ٩٠٪ی ئەو شێرپەنجانەی تر کە لە سەرەوە ئاماژەیان پێدراوە پەیوەندییان بە HPVـەوە ھەیە.<ref name="CDC2015Can" /> '''HPV6''' و '''HPV11''' ھۆکاری باوی بالووکەی [[ئەندامی زاوزێ]] و پاپیلۆماتۆزی قوڕگن.<ref name="who-cervicalc2" /> زیاتر لە ٢٠٠ جۆری HPV ناسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hpvcenter.se/human_reference_clones/|سەردێڕ=HPV reference clones – International Human Papillomavirus Reference Center |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref><ref name="hpv-nci">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/hpv-and-cancer|سەردێڕ=HPV and Cancer - NCI |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[National Cancer Institute]]}}</ref> تاکێک دەتوانێت تووشی زیاتر لە یەک جۆر HPVش ببێت<ref name="CDC2015QA" /> و نەخۆشییەکە تەنھا ناسراوە کە تووشی مرۆڤ دەبێت.<ref name="Mil2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Milner|یەکەم=Danny A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40|سەردێڕ=Diagnostic Pathology: Infectious Diseases|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٢٣-٤٠٠٣٧-٤|پەڕە=٤٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911003204/https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilner2015">Milner DA (2015). [https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40 ''Diagnostic Pathology: Infectious Diseases'']. Elsevier Health Sciences. p.&nbsp;40. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-323-40037-4|<bdi>978-0-323-40037-4</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20170911003204/https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40 Archived] from the original on 11 September 2017.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/hpv.pdf|سەردێڕ=Site Index |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170321110050/https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/hpv.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=[[Centers for Disease Control and Prevention]]}}</ref> زیاتر لە ٤٠ جۆریان ڕەنگە [[نەخۆشییە ڕاگوێزراوە سێکسییەکان|لە ڕێگەی بەرکەوتنی سێکسییەوە بڵاو ببنەوە]] و تووشی کۆم و [[ئەندامی زاوزێ]] ببن. ھۆکارە مەترسییەکان بۆ ھەوکردنی درێژخایەن بە جۆرە سێکسییە گواستراوەکانەوە بریتین لە: تەمەنێکی زوو بۆ یەکەم [[سێکس|جووتبوونی سێکسی]]، بوونی چەندین ھاوبەشی سێکسی، یان [[جگەرەکێشان]] و لاوازبوونی سیستمی بەرگریی لەش.<ref name="CDC2015What">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html|سەردێڕ=https://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160807084000/http://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[Centers for Disease Control and Prevention]]}}</ref><ref name="who-cervicalc2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer|سەردێڕ=Cervical cancer |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422212009/http://www.who.int/News-Room/Fact-Sheets/Detail/Cervical-Cancer |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer "Human papillomavirus (HPV) and cervical cancer - WHO"]. ''[[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی|World Health Organization]]''. 22 February 2022. [https://web.archive.org/web/20230422212009/http://www.who.int/News-Room/Fact-Sheets/Detail/Cervical-Cancer Archived] from the original on 22 April 2023.</cite></ref> ئەم جۆرانە بە شێوەیەکی گشتی لە ڕێگەی بەرکەوتنی ڕاستەوخۆی پێست-بە-پێستەوە بڵاودەبنەوە، کە لەگەڵ بوونی [[سێکسی کۆمی|سێکسی کۆم]] و سێکسی زێ باوترین ڕێگاکانن.<ref name=":13">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=CDC |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html|سەردێڕ=About Genital HPV Infection |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Sexually Transmitted Infections (STIs)}}</ref> ھەوکردنی HPV دەتوانێت لە دایکەوە بۆ کۆرپە لە کاتی دووگیانیدا بگوازرێتەوە.<ref name="CDC2015QA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html|سەردێڕ=https://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160811085444/http://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[Centers for Disease Control and Prevention]]}}</ref> بەڵگەی سنووردار ھەیە کە HPV دەتوانێت بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ بڵاوبێتەوە، بەڵام ھەندێک لێکۆڵینەوە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە لە ڕووی تیۆرییەوە دەتوانرێت لە ڕێگەی بەرکەوتن لەگەڵ ڕووکارە پیسبووەکاندا بڵاوببێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ryndock |یەکەم=Eric J. |دوایین٢=Meyers |یەکەم٢=Craig |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=A risk for non-sexual transmission of human papillomavirus? |journal=Expert Review of Anti-Infective Therapy |بەرگ=١٢|issue=10 |پەڕەکان=١١٦٥–١١٧٠|doi=10.1586/14787210.2014.959497 |issn=1744-8336 |pmid=٢٥١٩٩٩٨٧}}</ref> HPV بە ھۆی پاککەرەوەی دەست یان تەعقیمکەری باوەوە ناکوژرێن، ئەمەش ئەگەری گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی ماددە تووشکەرە نازیندووەکانەوە زیاد دەکات کە پێیان دەوترێت فۆمایت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Meyers J, Ryndock E, Conway MJ, Meyers C, Robison R |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Susceptibility of high-risk human papillomavirus type 16 to clinical disinfectants |journal=J Antimicrob Chemother |بەرگ=٦٩|issue=6 |پەڕەکان=١٥٤٦–١٥٥٠|doi=10.1093/jac/dku006 |pmc=٤٠١٩٣٢٩|pmid=٢٤٥٠٠١٩٠}}</ref> [[ڤاکسینی ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی|ڤاکسینی HPV]] دەتوانێت ڕێگری لە باوترین جۆرەکانی تووشبوونەکە بکات.<ref name="CDC2015What">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html|سەردێڕ=https://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160807084000/http://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[Centers for Disease Control and Prevention]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html "What is HPV?"]. ''[[Centers for Disease Control and Prevention]]''. 28 December 2015. [https://web.archive.org/web/20160807084000/http://www.cdc.gov/hpv/parents/whatishpv.html Archived] from the original on 7 August 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 August</span> 2016</span>.</cite></ref> ئێستا زۆرێک لە ڕێکخراوەکانی تەندرووستی گشتی ڕاستەوخۆ پشکنینی HPV دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gov.uk/government/publications/nhs-cervical-screening-programme-good-practice-guidance-for-sample-takers/nhs-cervical-screening-programme-good-practice-guidance-for-sample-takers|سەردێڕ=NHS Cervical Screening Programme – Good practice guidance for sample takers |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=GOV.UK}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://cancer.ca/en/treatments/tests-and-procedures/human-papillomavirus-hpv-test|سەردێڕ=Human papillomavirus (HPV) test |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Canadian Cancer Society}}</ref> نزیکەی ھەموو تاکێکی چالاک لە ڕووی سێکسییەوە لە ھەندێک کاتدا لە ژیانیدا تووشی HPV دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer|سەردێڕ=Human papillomavirus and cancer |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.who.int |زمان=en}}</ref><ref name="CDC2015What" /> HPV باوترین و بەربڵاوترین [[نەخۆشییە ڕاگوێزراوە سێکسییەکان|نەخۆشیی گوێزراوەی سێکسییە]] (STI)، لە ئاستی جیھانیدا.<ref name="Mil2015">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Milner|یەکەم=Danny A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40|سەردێڕ=Diagnostic Pathology: Infectious Diseases|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٢٣-٤٠٠٣٧-٤|پەڕە=٤٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911003204/https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilner2015">Milner DA (2015). [https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40 ''Diagnostic Pathology: Infectious Diseases'']. Elsevier Health Sciences. p.&nbsp;40. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-323-40037-4|<bdi>978-0-323-40037-4</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20170911003204/https://books.google.com/books?id=YJ_uCQAAQBAJ&pg=PA40 Archived] from the original on 11 September 2017.</cite></ref> HPV ی مەترسیدار دەبێتە ھۆی نزیکەی ٥٪ی ھەموو شێرپەنجەکان لە سەرانسەری جیھان و نزیکەی ٣٧،٣٠٠ حاڵەتی شێرپەنجە لە ئەمریکادایە ساڵانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer|سەردێڕ=Human papillomavirus and cancer |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.who.int |زمان=en}}</ref><ref name="hpv-nci">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/hpv-and-cancer|سەردێڕ=HPV and Cancer - NCI |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[National Cancer Institute]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/hpv-and-cancer "HPV and Cancer - National Cancer Institute"]. ''[[National Cancer Institute]]''. 18 October 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 January</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="who-cervicalc2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer|سەردێڕ=Cervical cancer |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422212009/http://www.who.int/News-Room/Fact-Sheets/Detail/Cervical-Cancer |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[World Health Organization]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer "Human papillomavirus (HPV) and cervical cancer - WHO"]. ''[[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی|World Health Organization]]''. 22 February 2022. [https://web.archive.org/web/20230422212009/http://www.who.int/News-Room/Fact-Sheets/Detail/Cervical-Cancer Archived] from the original on 22 April 2023.</cite></ref> منداڵدان لە باوترین شێرپەنجەکانی جیھانە، کە مەزەندە دەکرێت ٦٠٤،٠٠٠ حاڵەتی نوێ تۆمارکرابێت و ٣٤٢،٠٠٠ بە ھۆیەوە مردبن لە [[وڵاتی پەرەئەستێن|ساڵی]] ٢٠٢٠دا.<ref name="who-cervicalc2" /> نزیکەی ١٪ی گەورەساڵانی چالاک لە ڕووی سێکسییەوە بالووکەی ئەندامی زاوزێیان ھەیە.<ref name="CDC2015QA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html|سەردێڕ=https://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160811085444/http://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=[[Centers for Disease Control and Prevention]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html "Human Papillomavirus (HPV) Questions and Answers"]. ''[[Centers for Disease Control and Prevention]]''. 28 December 2015. [https://web.archive.org/web/20160811085444/http://www.cdc.gov/hpv/parents/questions-answers.html Archived] from the original on 11 August 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 August</span> 2016</span>.</cite></ref> == سەرچاوەکان == <references /> '''[https://www.internationalmenshealth.com/cmsms_department/hpv/ HPV]''' ھەندێک جار دەتوانێت کاریگەری لەسەر ھێلکەدانەکان ھەبێت و تووشی ببێت. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://hpvcentre.net/ سەنتەری زانیاری لەسەر HPV و شێرپەنجە] – ICO * [https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html لاپەڕەکانی ڕاستییەکانی HPV] لە سەنتەری کۆنترۆڵکردن و خۆپاراستن لە نەخۆشی * [https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/public-health-threats/vaccine-preventable-diseases-key-facts/human-papillomavirus-hpv «ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی (HPV)»] دەزگای دەرمانی ئەورووپا (EMA) * [https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/hpv-vaccine-fact-sheet «ڤاکسینی ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی (HPV)»]، دامەزراوەی نیشتمانیی شێرپەنجە {{Medical resources|DiseasesDB=6032|ICD11={{ICD11|XN8JY}}|ICD10={{ICD10|B97.7}}|ICD9={{ICD9|078.1}} {{ICD9|079.4}}|ICDO=|OMIM=|MedlinePlus=|eMedicineSubj=med|eMedicineTopic=1037|MeshID=D030361}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Human Papilloma Virus}} {{تووڵی دەروازە|ژن|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:نەخۆشییە گواستراوەکان بەھۆی زایەندەوە]] [[پۆل:نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان]] 93xu5helgr3puldt6enuj4wahqsecdo ڕەفتارناسیی ئاژەڵ 0 297310 1695299 1694865 2026-10-26T20:19:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695299 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Waggle_dance_photo.png|وێنۆک|کرێکارانی [[مێشھەنگوین]] سەمای واگڵ ئەنجام دەدەن بۆ نیشاندانی مەودا و ئاڕاستەی خۆراک.]] [[پەڕگە:Grebe_Courtship_(detail).jpg|وێنۆک|مەلەگەچەڵە گەورە تاجدارەکان نماییشێکی ھاوکاتی ئاڵۆزی دڵداری ئەنجام دەدەن.]] [[پەڕگە:Fighting_impalas_edit2.jpg|وێنۆک|نێرە ئیمپاڵاکان لە کاتی وەرزی جووتبووندا شەڕ دەکەن.]] '''ڕەفتارناسیی ئاژەڵ''' لقێکی [[گیانلەبەرناسی]]یە کە لە ڕەفتاری ئاژەڵەکان (جگە لە مرۆڤ) دەکۆڵێتەوە. ڕەگ و ڕیشە زانستییەکانی لە کارەکانی [[چارڵز داروین]] و مەلناسە ئەمریکی و ئەڵمانییەکانی کۆتایی سەدەی ١٩ و سەرەتای سەدەی ٢٠ەوە سەرچاوە دەگرێت، لەوانە چارڵز ئۆ. ویتمان، ئۆسکار ھاینرۆت، و واڵاس کرەیگ. بە شێوەیەکی گشتی وا دادەنرێت کە لقی مۆدێرنی ڕەفتارناسیی ئاژەڵ لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا بە کارەکانی ژینناسی ھۆڵەندی [[نیکۆلاس تێنبەرگین]] و ژینناسە نەمساوییەکان [[کۆنراد لۆرێنز]] و [[کاڕڵ ڤۆ فریش]] دەستی پێکردبێت، کە سێ وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] بوون لە ساڵی ١٩٧٣دا. ڕەفتارناسیی ئاژەڵ زانستی تاقیگەیی و مەیدانی یەکدەخات، لەگەڵ پەیوەندییەکی بەھێز بە توێکاریی دەمار، [[ژینگەناسی]]، و [[ژینناسیی پەرەسەندن]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Scott|یەکەم=Graham|سەردێڕ=Essential animal behavior|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Blackwell Publ|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣٢-٠٥٧٩٩-٣|edition=Nachdr.|شوێن=Malden, Mass.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ethology}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|گیانلەبەران|دەروونناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ژێربوارەکانی گیانلەبەرناسی]] [[پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی]] [[پۆل:ئاکارناسیی گیانلەبەری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7ofh7mxv5w9hahlijuoocposh4alcqu ژەهرناسی 0 297348 1695325 1597489 2026-10-26T22:33:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1695325 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Toxicology Research at FDA (NCTR 1193) (6009043040).jpg|وێنۆک|توێژینەوەی زانستی لە بواری ژھەرناسیدا بۆ پشکنین و دیاریکردنی کاریگەریی ماددە کیمیایییەکان لەسەر زیندەوەران]] '''ژەھرناسی''' (بە ئینگلیزی: Toxicology) دیسپلینێکی زانستییە کە لەگەڵ زانستەکانی [[ژینناسی]]، [[کیمیا]]، [[دەرمانناسی]]، و [[پزیشکی|پزیشکیدا]] تێکەڵکێشە. ئەم زانستە لێکۆڵینەوە لەسەر کاریگەرییە پێچەوانە و زیانبخشەکانی ماددە کیمیایییەکان لەسەر [[ئۆرگانیزم|زیندەوەران]] دەکات، ھاوکات خەریکی دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی ئەو نەخۆشانەیە کە بەر ژەھرەکان کەوتوون. پەیوەندی نێوان «بڕی ژەھر» (Dose) و کاریگەرییەکانی لەسەر زیندەوەرەکە، بایەخێکی باڵای لە زانستی ژەھرناسیدا ھەیە. شارەزایانی ئەم بوارە پێیان دەوترێت ژەھرناس (Toxicologists). == ھۆکارەکانی کاریگەریی ژەھر == ئەو ھۆکارانەی کە کاریگەری لەسەر ئاستی ژەھراویبوونی ماددە کیمیایییەکان دادەنێن بریتین لە: * بڕی بەکارھاتوو (Dosage) و ماوەی بەرکەوتن (کورتخایەن یان درێژخایەن). * ڕێگای بەرکەوتن (Route of exposure). * جۆری زیندەوەرەکە، تەمەن، ڕەگەز، و ژینگەی دەوروبەر. == ڕۆڵی لە توێژینەوەی شێرپەنجەدا == لە ئێستادا ژەھرناسی بەشدارییەکی بەرچاو دەکات لە بواری توێژینەوەی [[شێرپەنجە|شێرپەنجەدا]]؛ چونکە دەکرێت ھەندێک لە ژەھرەکان وەک دەرمان بۆ کوشتنی [[خانە]] وەرەمییەکان بەکاربھێنرێن. نموونەیەکی سەرەکی لەسەر ئەمە، بەکارھێنان و تاقیکردنەوەی «پڕۆتینەکانی ناچالاککەری ڕایبۆسۆم»ە (Ribosome-inactivating proteins) لە چارەسەرکردنی [[شێرپەنجەی خوێن|شێرپەنجەی خوێندا]] (Leukemia). == ئەمانەش ببینە == * [[دەرمانناسی]] * [[شێرپەنجە]] * [[پزیشکی]] == سەرچاوەکان == * Schrager TF (٤ تشرینی یەکەم ٢٠٠٦). "What is Toxicology". Archived from the original on March 10, 2007. * Mercatelli D, Bortolotti M, Giorgi FM (ئاب ٢٠٢٠). "Transcriptional network inference and master regulator analysis of the response to ribosome-inactivating proteins in leukemia cells". ''Toxicology''. 441 152531. {{پۆلی کۆمنز|Toxicology}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پزیشکی}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کیمیا]] [[پۆل:پزیشکی]] 3oiy43vi1jgryzjejmpcwho3hm7cmbv بەکارھێنەر:Shaween/خۆڵەپەتانێ 2 297647 1695095 1695061 2026-10-26T12:28:13Z Shaween 18477 1695095 wikitext text/x-wiki {{user info | full name = شەوین | image name = Shaween Othman.jpg | hover text = | job title = Executive Coordinator & Treasurer | organization = [[:meta:Kurdish Wikimedians User Group|Kurdish Wikimedians User Group]] | short quote = "''STAY AWAY FROM NEGATIVE PEOPLE, THEY HAVE A PROBLEM FOR EVERY SOLUTION" '' "ELBERT EINSTEIN" | Contact me = shaween@wikimediakurdistan.org contact@wikimediakurdistan.org * ناوی بەکارهێنەر لە ویکیپیدیا:'''Shaween''' |about me=ناوم ('''شەوین''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 |about my work= * Board Member as "'''Executive Coordinator & Treasurer'''" in [[:meta:kurdish Wikimedians User Group|kurdish Wikimedians User Group]] * Member in [[:meta:Iraqi Wikimedians User Group|Iraqi Wikimedians User Group]]. * Member in [[:meta:Arabic Wikimedians User Group|Arabic Wikimedians User Group]]. * * Participate in multiple projects in Wikimedia Movement across the world.. ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/ My Dashboard], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Shaween My Global Contribution]) }} <div style="border: 1px solid #36c; background-color: #f8f9fa; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: right;"> ناوم ('''شەوین''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} rah4164oq3auk88fuzjcgqa0biald7s 1695096 1695095 2026-10-26T12:34:39Z Shaween 18477 1695096 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #36c; background-color: #f8f9fa; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: right;"> ناوم ('''شەوین''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} 4xpoctbvmb8wlkfytaau23h719p7tfa 1695097 1695096 2026-10-26T12:36:27Z Shaween 18477 1695097 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 1px solid #36c; background-color: #f8f9fa; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: right;"> ناوم ('''شەوین''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} ag6075pxeke4wfq48x5lj4yv2g8dztj 1695100 1695097 2026-10-26T13:01:43Z Shaween 18477 1695100 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == شوێنەکانی سەردانیکراو == <div style="border: 2px solid #8CB6D9; background-color: #F1F7FC; padding: 15px; border-radius: 10px;"> <div style="background-color: #DCEAF7; color: #174A75; padding: 10px; border-radius: 6px; text-align: center; border-bottom: 2px solid #8CB6D9;"> '''<big>شوێنەکانی سەردانیکراو</big>''' </div> {| style="width:100%; border:none; background:transparent; margin-top:10px;" | style="width:50%; vertical-align:top; padding:8px;" | <div style="background-color:#FFFFFF; border:1px solid #D5E4F1; border-radius:6px; padding:10px;"> * <big>{{flagu|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}}</big> * <big>{{flagu|عەرەبستانی سعوودی}}</big> * <big>{{flagu|میسر}}</big> * <big>{{flagu|ئوردن}}</big> * <big>{{flagu|تورکیا}}</big> * <big>{{flagu|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}</big> * <big>{{flagu|مەجارستان}}</big> * <big>{{flagu|ئیتاڵیا}}</big> * <big>{{flagu|ئەڵمانیا}}</big> </div> | style="width:50%; vertical-align:top; padding:8px;" | <div style="background-color:#FFFFFF; border:1px solid #D5E4F1; border-radius:6px; padding:10px;"> * <big>{{flagu|ئیسپانیا}}</big> * <big>{{flagu|فەڕەنسا}}</big> * <big>{{flagu|سویسرا}}</big> * <big>{{flagu|یۆنان}}</big> * <big>{{flagu|کینیا}}</big> * <big>{{flagu|سوید}}</big> * <big>{{flagu|نەمسا}}</big> </div> |} <div style="text-align:center; color:#477BA5; padding-top:8px;"> گەشتکردن • ناسینی کەلتوورەکان • ئەزموونی نوێ </div> </div> == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} ixbvw6du2u19jh6e1x1q07h2fwq69jx 1695101 1695100 2026-10-26T13:04:32Z Shaween 18477 /* شوێنەکانی سەردانیکراو */ 1695101 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == شوێنەکانی سەردانیکراو == <div style="border:1px solid #A7C5DF; background:#F8FBFE; padding:12px; border-radius:8px;"> <div style="text-align:center; color:#174A75; font-weight:bold; font-size:120%; padding-bottom:8px; border-bottom:1px solid #D5E4F1;"> شوێنەکانی سەردانیکراو </div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; gap:16px; padding-top:10px;"> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} * {{flagu|عەرەبستانی سعوودی}} * {{flagu|میسر}} * {{flagu|ئوردن}} * {{flagu|تورکیا}} * {{flagu|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} * {{flagu|مەجارستان}} * {{flagu|ئیتاڵیا}} </div> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|ئەڵمانیا}} * {{flagu|ئیسپانیا}} * {{flagu|فەڕەنسا}} * {{flagu|سویسرا}} * {{flagu|یۆنان}} * {{flagu|کینیا}} * {{flagu|سوید}} * {{flagu|نەمسا}} </div> </div> </div> == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} obh2h22plfwp1j820o6v7eodmss16by 1695102 1695101 2026-10-26T13:13:25Z Shaween 18477 1695102 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> <div style="border:1px solid #A7C5DF; background:#F8FBFE; padding:12px; border-radius:8px;"> <div style="text-align:center; color:#174A75; font-weight:bold; font-size:120%; padding-bottom:8px; border-bottom:1px solid #D5E4F1;"> وڵاتانی سەردانم کردوون </div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; gap:16px; padding-top:10px;"> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} * {{flagu|عەرەبستانی سعوودی}} * {{flagu|میسر}} * {{flagu|ئوردن}} * {{flagu|تورکیا}} * {{flagu|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} * {{flagu|مەجارستان}} </div> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|ئەڵمانیا}} * {{flagu|ئیسپانیا}} * {{flagu|فەڕەنسا}} * {{flagu|ئیتاڵیا}} * {{flagu|سویسرا}} * {{flagu|یۆنان}} * {{flagu|کینیا}} * {{flagu|سوید}} * {{flagu|نەمسا}} </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} 2mhi7z5412v64d9sjz6kejrqqleguf2 1695103 1695102 2026-10-26T13:17:51Z Shaween 18477 1695103 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. '''ئێستا یەکێکم لە ئەندامانی بۆردی [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kurdish%20Wikimedians%20User%20Group یوزەرگرووپی ویکیمیدیای کوردی-Kurdish Wikimedians User Group'''] <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> <div style="border:1px solid #A7C5DF; background:#F8FBFE; padding:12px; border-radius:8px;"> <div style="text-align:center; color:#174A75; font-weight:bold; font-size:120%; padding-bottom:8px; border-bottom:1px solid #D5E4F1;"> وڵاتانی سەردانم کردوون </div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; gap:16px; padding-top:10px;"> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} * {{flagu|عەرەبستانی سعوودی}} * {{flagu|میسر}} * {{flagu|ئوردن}} * {{flagu|تورکیا}} * {{flagu|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} * {{flagu|مەجارستان}} </div> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|ئەڵمانیا}} * {{flagu|ئیسپانیا}} * {{flagu|فەڕەنسا}} * {{flagu|ئیتاڵیا}} * {{flagu|سویسرا}} * {{flagu|یۆنان}} * {{flagu|کینیا}} * {{flagu|سوید}} * {{flagu|نەمسا}} </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە، یان <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} bhhomecuq21me8cndojde5ve20akhdq ڤیزیکالک 0 297690 1695446 1600046 2026-10-27T04:36:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695446 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڤیزیکالک''' (کورتکراوەی "visible calculator" بە واتای ژمێرەری بینراو)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.aresluna.org/attached/computerhistory/articles/spreadsheets/tenyearsofrowsandcolumns/birthingthevisiblecalculator|سەردێڕ=Attached > ... > “Ten Years of Rows and Columns” > “Birthing the Visible Calculator” |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923173500/http://www.aresluna.org/attached/computerhistory/articles/spreadsheets/tenyearsofrowsandcolumns/birthingthevisiblecalculator |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=Yeah, we called it all sorts of things – electronic ledger, electronic blackboard, visible calculator – that’s what we finally based the name, VisiCalc, on.}}</ref> یەکەم [[بەرنامەی کۆمپیوتەر|بەرنامەی کۆمپیوتەریی]] خشتەی کار بوو بۆ [[کۆمپیوتەری کەسی|کۆمپیوتەرە کەسییەکان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Justice|یەکەم=United States Congress House Committee on the Judiciary Subcommittee on Courts, Intellectual Property, and the Administration of|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=l2ckdERaPukC&q=%22the+first+spreadsheet%22&pg=PA762|سەردێڕ=Computers and Intellectual Property: Hearings Before the Subcommittee on Courts, Intellectual Property, and the Administration of Justice of the Committee on the Judiciary, House of Representatives, One Hundred First Congress, First and Second Sessions, November 8, 1989, and March 7, 1990|ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221019070622/https://books.google.com/books?id=l2ckdERaPukC&q=%22the+first+spreadsheet%22&pg=PA762|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە لە سەرەتادا لەلایەن کۆمپانیای ڤیزیکۆرپەوە بۆ کۆمپیوتەری ئاپڵ ٢ لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩دا بڵاوکرایەوە.<ref name=":1"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennings |یەکەم=Peter R. |بەستەری نووسەر=Peter R. Jennings |ناونیشان=https://www.benlo.com/visicalc/visicalc4.html|سەردێڕ=VisiCalc - VisiCorp - Peter Jennings |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221017182455/https://www.benlo.com/visicalc/visicalc4.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Benlo Park |وتەگێڕانەوە=The first copy of VisiCalc for the Apple][ (Version 1.37) went out the door on October 17, 1979.}}</ref> ئەم نەرمامێرە وەک بەرنامەیەکی یەکلاکەرەوە بۆ ئاپڵ ٢ دادەنرێت، کە [[وردەکۆمپیوتەر|مایکرۆکۆمپیوتەری]] لە خولیایەکەوە بۆ ئەرێنییانی کۆمپیوتەر گۆڕی بۆ ئامرازێکی کاری جددی، و پاشان دوو ساڵ دواتر کۆمپانیای [[ئای بی ئێم]]ی ھاندا بۆ ناساندنی ئای بی ئێم پی سی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hill|یەکەم=Charles|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=d0PAAgAAQBAJ&pg=SL3-PA177|سەردێڕ=Strategic Management: Theory & Cases: An Integrated Approach|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=٩٧٨-١-٣٠٥-١٤٢٧٢-٥|پەڕە=C-١٧٧}}</ref> زیاتر لە ٧٠٠٬٠٠٠ کۆپی لە ماوەی شەش ساڵدا فرۆشرا، و تا ١ ملیۆن کۆپیش لە ماوەی مێژووەکەیدا فرۆشراوە.{{ژێدەر پێویستە|date=March 2023}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ئازار ٢٠٢٣)">سەرچاوە پێویستە</span>]]''&#x5D;</sup><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://history-computer.com/technology/visicalc-of-dan-bricklin-and-bob-frankston-guide/|سەردێڕ=VisiCalc of Dan Bricklin and Bob Frankston Guide: History, Origin, and More |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=History Tools}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|VisiCalc}} {{تووڵی دەروازە|ئەپڵ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pl8a750ag3lf749p2ft4tt6hhmhfxqe ڤیژواڵ بەیسک بۆ ئەپلیکەیشنەکان 0 297708 1695502 1601849 2026-10-27T07:33:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695502 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤیژواڵ بەیسک بۆ ئەپلیکەیشنەکان''' ('''VBA''') بریتییە لە جێبەجێکردنێکی زمانی بەرنامەسازیی ڕووداو-تەوەری مایکرۆسۆفت بە ناوی ڤیژواڵ بەیسک ٦٫٠ کە لە زۆربەی ئەپلیکەیشنەکانی دێسکتۆپی [[مایکرۆسۆفت ئۆفیس|مایکرۆسۆفت ئۆفیسدا]] جێگیر کراوە. ھەرچەندە ئەم زمانە لەسەر بنەمای وەشانی پێش دۆت نێتی ڤیژواڵ بەیسک بونیاد نراوە، کە چیتر لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە پشتگیری یان نوێ ناکرێتەوە (جگە لەژێر پشتگیریی "It Just Works"ی مایکرۆسۆفت کە بۆ تەواوی ماوەی تەمەنی وەشانە پشتگیریکراوەکانی ویندۆزە، لەوانەش ویندۆز ١٠ و ویندۆز ١١)، بەڵام جێبەجێکردنی ڤی بی ئەی لە ئۆفیسدا بەردەوام نوێ دەکرێتەوە بۆ پاڵپشتیکردنی تایبەتمەندییە نوێیەکانی ئۆفیس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://msdn.microsoft.com/en-us/library/ee691831.aspx|سەردێڕ=Compatibility Between the 32-bit and 64-bit Versions of Office 2010 |وێبگە=msdn.microsoft.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=o365devx |ناونیشان=https://docs.microsoft.com/en-us/office/vba/library-reference/concepts/what-s-new-for-vba-in-office-2019|سەردێڕ=What's new for VBA in Office 2019 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=docs.microsoft.com |زمان=en-us}}</ref> ڤی بی ئەی بۆ پەرەپێدانی پیشەیی و لەلایەن بەکارھێنەرانی کۆتایییەوە بەکاردێت بەھۆی ئاسانیی بەکارھێنانی، بنکەی بەرفراوانی بەکارھێنەرانی ئۆفیس، و مێژووە فراوانەکەی لە جیھانی بازرگانیدا. ڤیژواڵ بەیسک بۆ ئەپلیکەیشنەکان ڕێگە بە دروستکردنی کارکردە پێناسەکراوەکان لەلایەن بەکارھێنەرەوە (UDFs)، ئۆتۆماتیککردنی پرۆسەکان و دەستگەیشتن بە ئەی پی ئایی ویندۆز و کارکردە نزمەکانی تری ئاستی نزم دەدات لە ڕێگەی [[پەرتووکخانەی بەستەری بزۆک|کتێبخانەکانی بەستەری بزۆکەوە]] (DLLs). ئەم زمانە جێگەی زمانەکانی پێشووتری بەرنامەسازیی ماکرۆی تایبەت بە ئەپلیکەیشنەکان دەگرێتەوە و تواناکانیان فراوانتر دەکات، وەک وێردبەییسکی تایبەت بە [[مایكرۆسۆفت وۆرد|وۆرد]]. دەکرێت بۆ کۆنترۆڵکردنی چەندین لایەنی ئەپلیکەیشنی خانەخوێ بەکاربھێنرێت، لەوانەش دەستکاریکردنی تایبەتمەندییەکانی ڕووکاری بەکارھێنەر وەک پێڕستەکان و شریتی ئامرازەکان، و کارکردن لەگەڵ فۆرمە تایبەتەکانی بەکارھێنەر یان سندووقەکانی گفتوگۆ. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، کۆدی ڤی بی ئەی بە شێوەیەکی ئاسایی تەنیا لەناو ئەپلیکەیشنێکی خانەخوێدا دەتوانێت کار بکات، نەک وەک بەرنامەیەکی سەربەخۆ. ڤی بی ئەی دەتوانێت، لە ڕێگەی ئۆتۆماتیککردنی ئۆ ئێڵ ئی (OLE) کۆنترۆڵی ئەپلیکەیشنێک لە ئەپلیکەیشنێکی ترەوە بکات. بۆ نموونە، ڤی بی ئەی دەتوانێت بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی ڕاپۆرتێکی [[مایكرۆسۆفت وۆرد]] لەسەر بنەمای داتاکانی مایکرۆسۆفت ئەکسڵ دروست بکات کە ئەکسڵ خۆی بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی لە ھەستەوەرەکانەوە کۆی کردوونەتەوە. ڤی بی ئەی دەتوانێت سوود لە دی ئێڵ ئێڵەکانی ئەکتیڤ ئێکس/کۆم (ActiveX/COM DLLs) وەربگرێت بەڵام ناتوانێت دروستیان بکات، و لە وەشانەکانی دواتریشدا پاڵپشتی بۆ مۆدیولەکانی پۆل زیادکراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مایکرۆسۆفت ئۆفیس]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] m93304ara6d4bns4f01nxahczeuvhb6 ڤی بی سکرێپت 0 297709 1695414 1601062 2026-10-27T01:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695414 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڤیبیسکریپت''' ('''VBScript'''، کورتکراوەی Microsoft Visual Basic Scripting Edition) [[زمانی بەرنامەسازی|زمانێکی بەرنامەسازیی]] کەنارخراوە بۆ سکریپتنووسین لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] بە بەکارھێنانی مۆدێلی تەنە پێکھێنەرەکان (سی ئۆ ئێم)، کە لەسەر بنەمای کلاسیکی ڤیژواڵ بەیسک و ئەکتیڤ سکریپتینگ بونیاد نراوە. ئەم زمانە لەلایەن بەڕێوەبەرانی سیستمەوە بەناوبانگ بوو بۆ بەڕێوەبردنی [[کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەرەکان]] و ئۆتۆماتیککردنی چەندین لایەنی ژینگەکانی ژمێریاری، و بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە ھەموو وەشانەکانی دێسکتۆپی [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|مایکرۆسۆفت ویندۆزدا]] لە دوای ویندۆز ٩٨ەوە جێگیر کراوە؛ ھەروەھا لە ویندۆز سێرڤەردا لە دوای ویندۆز ئێن تی ٤٫٠ ئۆپشن پاکەوە، و بە شێوەیەکی ئارەزوومەندانەش لەگەڵ ویندۆز سی ئیدا (بەپێی ئەو ئامێرەی کە لەسەری جێگیر دەکرێت) بەردەست بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|VBScript}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|جاڤا}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:زمانە نووسراوەکان]] [[پۆل:ئینتەرنێت ئێکسپلۆرەر]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cdlp1atv4u6n2n52865rmyhx06ry6er ڤیژوەڵ بەیسک (دۆت نێت) 0 297986 1695503 1610474 2026-10-27T07:33:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695503 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڤیژوەڵ بەیسک''' ('''ڤی بی''')، کە لە بنەڕەتدا ناوی '''ڤیژوەڵ بەیسک دۆت نێت''' ('''ڤی بی دۆت نێت''') بوو، زمانێکی [[زمانی بەرنامەسازی|بەرنامەسازیی]] [[پرۆگرامسازیی تەنخواز|تەنخوازە]] کە لەلایەن [[مایکرۆسۆفت|مایکرۆسۆفتەوە]] پەرەی پێدراوە و لەسەر دۆت نێت، مۆنۆ، و فرەیموۆرکی دۆت نێت جێبەجێ کراوە. مایکرۆسۆفت لە ساڵی ٢٠٠٢دا ڤی بی دۆت نێتی وەک جێگرەوەی زمانی ڤیژوەڵ بەیسکی ڕەسەنی خۆی ڕاگەیاند، کە دوا وەشانی ڤیژوەڵ بەیسک ٦٫٠ بوو. ھەرچەندە لە ساڵی ٢٠٠٥دا بەشی «دۆت نێت» لە ناوەکەی لادرا، بەڵام ئەم وتارە «ڤیژوەڵ بەیسک [دۆت نێت]» بەکاردێنێت بۆ ئاماژەکردن بە ھەموو ئەو زمانانەی ڤیژوەڵ بەیسک کە لە دوای ساڵی ٢٠٠٢ەوە بڵاوکراونەتەوە، بە ئامانجی جیاکردنەوەیان لە ڤیژوەڵ بەیسکی کلاسیک.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Visual Basic .NET}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|کۆمپیوتەر|دەیەی ٢٠٠٠}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مایکرۆسۆفت ڤیژواڵ ستودیۆ]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠١]] [[پۆل:زمانە برنامەسازییەکانی .نێت]] oh3vkwz8387hs7goggv9ew45gapgg48 ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ 0 297994 1695516 1601791 2026-10-27T07:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئوکراینا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1695516 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڤیکتۆر فێدۆرۆڤیچ یانوکۆڤیچ''' (لەدایکبووی ٩ی تەممووزی ١٩٥٠) سیاسییەکی پێشووە کە وەک چوارەمین [[سەرۆکی ئوکراینا]] لە ساڵانی ٢٠١٠ تا ٢٠١٤ خزمەتی کردووە. ئەو ھەروەھا چەندین جار لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٢ بۆ ٢٠٠٧ وەک سەرۆک وەزیرانی ئوکراینا خزمەتی کردووە، و لە ساڵانی ٢٠٠٦ تا ٢٠١٠ ئەندامی پەرلەمانی ئوکراینا (ڤێرخۆڤنا ڕادا) بووە. یانوکۆڤیچ لە ماوەی شۆڕشی شکۆمەندیی ٢٠١٤دا لە پۆستی سەرۆکایەتی لادرا، کە لە دوای چەندین مانگ لە خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی دژی ئەو سەری ھەڵدا. لەو کاتەوە، لە ڕووسیا لە دەربەدەریدا دەژی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Viktor Yanukovych}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئوکراینا|سیاسەت|ڕووسیا|زانستی سیاسەت|ئەندازیاری}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئوکراینا]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئوکراینا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوکراینی]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:ھەموو ناکۆکییە دروستیبوونەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hvz2x6imgn2m8nhffoos937jj03ucyl ڤیژوەڵ جەی شارپ 0 298091 1695504 1603843 2026-10-27T07:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1695504 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زمانی بەرنامەسازی|name=Visual J#|logo=|file_ext=|paradigm=[[Object-oriented programming|Object-oriented]], [[structured programming|structured]], [[imperative programming|imperative]]|year={{Start date and age|2002|07|01}}|designer=|developer=[[Microsoft]]|discontinued=yes|ver layout=<!-- simple (default) or stacked -->|latest_release_version=v2.0 Second Edition|latest_release_date={{Start date and age|2007|05|18|df=yes}}|latest_test_version=|latest_test_date=|typing=|implementations=|dialects=|influenced_by=[[C Sharp (programming language)|C#]],<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New and Upgraded Features in Visual Studio .NET 2003|ناونیشان=https://learn.microsoft.com/en-us/archive/msdn-magazine/2003/march/new-and-upgraded-features-in-visual-studio-net-2003|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Microsoft Learn|وێبگە=learn.microsoft.com}}</ref> [[Java (programming language)|Java]] and [[Visual J++]]|influenced=|platform=[[.NET Framework]]|license=|website=|wikibooks=}}ڤیژوەڵ جەی شارپ (Visual J#) (دەخوێندرێتەوە "جەی-شارپ") جێبەجێکردنێکی لەکارکەوتووی زمانی پرۆگرامسازیی جەی شارپە (J#) کە زمانێکی گواستنەوە بوو بۆ پرۆگرامسازانی زمانەکانی جاڤا (Java) و ڤیژوەڵ جەی پڵەس پڵەس (Visual J++)، تا بتوانن زانیارییە هەبووەکانیان و ئەپڵیکەیشنەکانیان بەکاربهێنن لەگەڵ دۆت نێت فرەیمۆرک (.NET Framework). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://msdn.microsoft.com/en-us/vstudio/bb188593 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=msdn.microsoft.com |زمان=en |سەردێڕ=Visual J# Home}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://msdn2.microsoft.com/en-us/vjsharp/aa700852.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080423005729/http://msdn2.microsoft.com/en-us/vjsharp/aa700852.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Java to .NET Framework Migration Workshop: Free Online Training |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٢دا ناسێنرا <ref>Microsoft News, , 1 July 2002</ref> و لە ساڵی ٢٠٠٧دا لەکارخرا، کە پشتگیری بۆ کۆتا وەشانی بەرهەمەکە تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ بەردەوام بوو. جەی شارپ کاری دەکرد لەگەڵ جاڤا بایت‌کۆد (Java bytecode) هەروەها سەرچاوە، بەمجۆرە دەکرا بەکاربهێنرێت بۆ گواستنەوەی ئەو ئەپڵیکەیشنانەی کە لایبرەرییەکانی لایەنی سێیەمیان بەکاردەهێنا، تەنانەت ئەگەر سەرچاوە ڕەسەنەکەیان بەردەست نەبووایە. ئەمە لەلایەن سەنتەری پەرەپێدانی مایکرۆسۆفت لە هیندستان کە بنکەکەی لە حەیدەرابادە لە هایتێک سیتی (HITEC City) لە هیندستان پەرەی پێدرابوو. <ref>S Prasanna, [http://www.expresscomputeronline.com/20020729/indnews3.shtml Microsoft's VJ#.]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Hindu Business Line : Microsoft lines up big plans for Hyderabad centre|ناونیشان=http://www.thehindubusinessline.com/bline/2002/08/15/stories/2002081500530700.htm|ئیش=www.thehindubusinessline.com}}</ref> جێبەجێکردنی جاڤا لە ڤیژوەڵ جەی پڵەس پڵەس، واتە MSJVM، لە تاقیکردنەوەکانی گونجانی کۆمپانیای سەن (Sun) دەرنەچوو کە بووە هۆی تۆمارکردنی سکاڵایەکی یاسایی لەلایەن سەن، دروستکەری جاڤا، و دروستکردنی جەی شارپی لێکەوتەوە. مایکرۆسۆفت لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ کۆتایی بەو پشتگیرییەی MSJVM هێنا (دواتر ئۆراکڵ - Oracle کۆمپانیای سەنی کڕی، لەگەڵیدا جاڤا و نیشانە بازرگانییەکانی). بەڵام مایکرۆسۆفت، بە فەرمی دووبارە دەستی کردەوە بە بڵاوکردنەوەی جاڤا لە ساڵی ٢٠٢١ (هەرچەندە نەک وەک پێشتر لەگەڵ J++ کە بەستراوە بێت بە ویندۆز یان وێبگەڕەکانییەوە)، واتە وەشانی تایبەت بە خۆیان لە ئۆپێن‌جەی‌دی‌کەی (OpenJDK)ی ئۆراکڵ، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://devblogs.microsoft.com/java/announcing-general-availability-of-microsoft-build-of-openjdk/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Java at Microsoft |زمان=en-US |سەردێڕ=Announcing General Availability of Microsoft Build of OpenJDK}}</ref> کە مایکرۆسۆفت پلانیداوە بۆ ماوەی لایەنی کەم ٦ ساڵ پشتگیری بکات، بۆ وەشانەکانی LTS (پشتگیریی درێژخایەن)، واتە تا مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٧ بۆ جاڤا ١٧. == جیاوازییە بنەڕەتییەکانی نێوان جەی شارپ و جاڤا == جاڤا و جەی شارپ هەمان سینتاکسی (syntax - ڕێزمانی کۆد) گشتی بەکاردەهێنن بەڵام لە جەی شارپدا کۆمەڵێک ڕێسای نا-جاڤایی هەن بۆ پشتگیریکردنی ژینگەی .NET. بۆ نموونە، بۆ بەکارهێنانی "تایبەتمەندییەکان - properties"ی .NET لەگەڵ کلاسێکی ستانداردی جاڤابین (JavaBean)، پێویستە مێتۆدەکانی getter و setter پێشگرێکیان بۆ دابنرێت بەم تێبینییەی (annotation) کە لە جاڤادۆک (Javadoc) دەچێت:<syntaxhighlight lang="java">/** @beanproperty */</syntaxhighlight>...و ناوی گۆڕاوە تایبەتە (private) پەیوەندیدارەکە بگۆڕدرێت بۆ ئەوەی جیاواز بێت لە پاشگری ناوەکانی getXxx/setXxx جەی شارپ سۆرس‌کۆدی زمانی جاڤا کۆمپایل ناکات بۆ جاڤا بایت‌کۆد (فایلەکانی .class)، و پشتگیری لە پەرەپێدانی جاڤا ئەپلێت (Java applet) ناکات یان توانای میوانداریکردنی ئەپلێتەکانی نییە ڕاستەوخۆ لە وێبگەڕێکدا، هەرچەندە ڕووپۆشێک (wrapper) بە ناوی (Microsoft J# Browser Controls) دابین دەکات بۆ میوانداریکردنیان وەک ئۆبجێکتی (ActiveX). لە کۆتاییدا، ڕووکاری ڕەسەنی جاڤا (Java Native Interface - JNI) و ڕووکاری ڕەسەنی خاو (raw native interface - RNI) جێگەیان دەگیرێتەوە بە P/Invoke؛ جەی شارپ پشتگیری لە بانگکردنی مێتۆدی دوور (remote method invocation - RMI) ناکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/7622y256(v=vs.80).aspx|سەردێڕ=Download Visual Studio 2005 Retired documentation from Official Microsoft Download Center |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120316061217/http://msdn.microsoft.com/en-us/library/7622y256(v=vs.80).aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[MSDN Library]]}}</ref> ''گۆڤاری ئینفۆوۆرڵد (InfoWorld) وتی: "ڕووکاری جەی شارپ بۆ .NET framework بەهێزە، بەڵام هێندەی C# بێگەرد و بێ‌کێشە نییە. بەتایبەتی، کۆدی جەی شارپ ناتوانێت ئەتریبیوت (attributes)، ئیڤێنت (events)، ڤالیو تایپ (value types)، یان دێلیگەیت (delegates)ی نوێی .NET پێناسە بکات. جەی شارپ دەتوانێت سوود لەم پێکهاتە زمانەوانییانە وەربگرێت ئەگەر لە ئەسێمبلییەکدا (assembly) پێناسە کرابن کە بە زمانێکی تر نووسرابێت، بەڵام ناتوانایی لە پێناسەکردنی دانەی نوێ مەودا و توانای کارکردنی پێکەوەیی (interoperability) جەی شارپ سنووردار دەکات بە بەراورد بە زمانەکانی تری .NET."'' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Yager |یەکەم=Tom |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.infoworld.com/article/2075819/just-don-t-call-j--java.html|سەردێڕ=Just don’t call J# Java |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[InfoWorld]]}}</ref> بە پێچەوانەوە، دۆکیومێنتەیشنی مایکرۆسۆفت بۆ ڤیژوەڵ ستۆدیۆی ٢٠٠٥ وردەکاریی پێناسەکردنی دێلیگەیتەکانی .NET، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://msdn.microsoft.com/en-us/library/0kks3c36(v=vs.80).aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111219230625/http://msdn.microsoft.com/en-US/library/0kks3c36(v=VS.80).aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=[[MSDN Library]] |سەردێڕ=delegate (Visual J#) |department=[[Visual Studio 2005]]}}</ref> ئیڤێنتەکان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://msdn.microsoft.com/en-us/library/09b0135h(v=vs.80).aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111219230625/https://msdn.microsoft.com/en-us/library/09b0135h(v=vs.80).aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=[[MSDN Library]] |سەردێڕ=Definition and Use of Events |department=[[Visual Studio 2005]]}}</ref> و ڤالیو تایپەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://msdn.microsoft.com/en-us/library/wysdab55(v=vs.80).aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111220004451/http://msdn.microsoft.com/en-US/library/wysdab55(v=VS.80).aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=[[MSDN Library]] |سەردێڕ=User-Defined Value Types |department=[[Visual Studio 2005]]}}</ref> بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەناو جەی شارپدا دەخاتە ڕوو. هاوشێوەی C# و بە پێچەوانەی جاڤا، جەی شارپ توانای بەکارهێنانی فەرمانەکانی سی پڕۆسێسەری-پێشوەختەی (C preprocessor directives) هەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|کۆمپیوتەر|دەیەی ٢٠٠٠}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مایکرۆسۆفت ڤیژواڵ ستودیۆ]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:زمانە برنامەسازییەکانی .نێت]] lldbywyjqr3fbodtr37fh0eu9jcowvn ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکان ٢ 0 298897 1695225 1608812 2026-10-26T19:33:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1695225 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:The Secret Life of Pets 2 (2019) Final Poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فیلم ]] '''''ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکان ٢''''' فیلمێکی ئەنیمەیشنی [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدیی]] ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٩یە کە لەلایەن [[کریس ڕێنۆد]] دەرھێنراوە و لەلایەن [[برایان لینچ]] نووسراوە. فیلمەکە لەلایەن [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] و ئیلومینەیشن بەرھەم ھێنراوە، و دووەم فیلمی درێژە لە زنجیرەی ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکاندا، ھەروەھا بەشی دووەمی فیلمی ''[[ژیانی نھێنیی ئاژەڵانی ماڵی]]'' (٢٠١٦)یە. لە فیلمەکەدا ئەکتەران [[پاتۆن ئۆسواڵت]] (لە شوێنی [[لویس سی کەی]])، [[کێڤن ھارت]]، [[ئێریک ستۆنستریت]]، جێنی سلەیت، تیفانی ھادیش، لەیک بێڵ، [[نیک کرۆڵ]]، دانا کارڤی، ئێلی کەمپەر، [[ھانیباڵ بورێس]]، بۆبی مۆینیھان، و [[ھاریسۆن فۆرد]] وەک ئەکتەری دەنگی بەشدارن. فیلمی ''ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکان ٢'' لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩دا بە شێوەی سینەمایی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرایەوە. فیلمەکە پێداچوونەوەی تێکەڵاوی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بەدەستھێنا، و داھاتەکەی ٤٣١ ملیۆن دۆلار بوو لە بەرامبەر بوودجەی ٨٠ ملیۆن دۆلارییەکەیدا. بەشێکی تری فیلمەکە لە قۆناغی پەرەپێداندایە، کە تێیدا ڕێنۆد بۆ دەرھێنانی دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|The Secret Life of Pets 2}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گیانلەبەران|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ڕووناککردنەوە (کۆمپانیا)]] [[پۆل:فیلمەکان بەرھەم ھێنراون لەلایەن کریس مێلێداندری]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی گورگەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە پڵنگەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن دەربارەی دوپشک و ھار]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە مەیموونەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکانی سەرکێشیی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bqgo7tz48cs9ieno65e9veuzyk6doyv 1695316 1695225 2026-10-26T21:05:45Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695316 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:The Secret Life of Pets 2 (2019) Final Poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فیلم ]] '''''ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکان ٢''''' فیلمێکی ئەنیمەیشنی [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدیی]] ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٩یە کە لەلایەن [[کریس ڕێنۆد]] دەرھێنراوە و لەلایەن [[برایان لینچ]] نووسراوە. فیلمەکە لەلایەن [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] و ئیلومینەیشن بەرھەم ھێنراوە، و دووەم فیلمی درێژە لە زنجیرەی ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکاندا، ھەروەھا بەشی دووەمی فیلمی ''[[ژیانی نھێنیی ئاژەڵانی ماڵی]]'' (٢٠١٦)یە. لە فیلمەکەدا ئەکتەران [[پاتۆن ئۆسواڵت]] (لە شوێنی [[لویس سی کەی]])، [[کێڤن ھارت]]، [[ئێریک ستۆنستریت]]، جێنی سلەیت، تیفانی ھادیش، لەیک بێڵ، [[نیک کرۆڵ]]، دانا کارڤی، ئێلی کەمپەر، [[ھانیباڵ بورێس]]، بۆبی مۆینیھان، و [[ھاریسۆن فۆرد]] وەک ئەکتەری دەنگی بەشدارن. فیلمی ''ژیانی نھێنیی ئاژەڵە ماڵییەکان ٢'' لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩دا بە شێوەی سینەمایی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرایەوە. فیلمەکە پێداچوونەوەی تێکەڵاوی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بەدەستھێنا، و داھاتەکەی ٤٣١ ملیۆن دۆلار بوو لە بەرامبەر بوودجەی ٨٠ ملیۆن دۆلارییەکەیدا. بەشێکی تری فیلمەکە لە قۆناغی پەرەپێداندایە، کە تێیدا ڕێنۆد بۆ دەرھێنانی دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|The Secret Life of Pets 2}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گیانلەبەران|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ڕووناککردنەوە (کۆمپانیا)]] [[پۆل:فیلمەکان بەرھەم ھێنراون لەلایەن کریس مێلێداندری]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی گورگەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە پڵنگەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن دەربارەی دوپشک و ھار]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە مەیموونەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکانی سەرکێشیی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] t19kpb5a3spzpbbmcvu890m7gmw5mxj ڤارتبورگ 0 298950 1695332 1609142 2026-10-26T22:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695332 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ڤارتبورگ''' [[قەڵا]]یەکە کە لە بنەڕەتدا لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاست]] دروستکراوە. لە لێژایی {{Convert|410|metres}} لە ویلایەتی [[تویرینگن]] لە [[ئەڵمانیا]]، دەکەوێتە سەر بەزاییەک کە ڕووی لە باشووری ڕۆژاوایە و لە باکوورەوە ڕووی لە شارۆچکەی ئایزناک کردووە. ماڵی سانت ئەلیزابێسی [[ھەنگاریا]] بوو، ئەو شوێنەی کە [[مارتن لووتر]] [[پەیمانی نوێ|پەیمانی نوێی]] پەرتووکی پیرۆزی تێدا وەرگێڕا بۆ سەر [[زمانی ئەڵمانی]]، شوێنی فێستیڤاڵی ڤارتبورگ بوو لە ساڵی ١٨١٧. ==ڕەگناسی== ناوی قەڵاکە پێدەچێت لە {{langx|de|Warte}} وەرگیرابێت کە بە واتای [[بورجی چاودێری]] دێت، سەرەڕای نەریتێک کە دەڵێت دامەزرێنەری قەڵاکە، لە یەکەم بینینی شوێنەکەدا، ھاواری کردووە، «Warte, Berg—du sollst mir eine Burg tragen!» («بوەستە، چیا—تۆ دەبێت قەڵاکەم ھەڵبگریت!»).<ref>Reported by [http://www.genealogie-mittelalter.de/ludowinger_landgrafen_von_thueringen/ludwig_2_der_springer_graf_1123/schwarz_hilmar.html Hilmar Schwartz, in ''Die Ludowinger. Aufstieg and Fall des ersten thüringischen Landgrafengeschlechts'' (Wartburg-Stiftung: Eisenach) 1993.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070317180634/http://www.genealogie-mittelalter.de/ludowinger_landgrafen_von_thueringen/ludwig_2_der_springer_graf_1123/schwarz_hilmar.html |date=17 March 2007 }} Though the source reports the incident, it states that written records cannot be found to that effect.</ref> ئەمە یارییەکی وشەیی ئەڵمانییە بۆ چیا (''Berg'') و قەڵا (''Burg'')، لەگەڵ یارییەکی تری وشەیی لەسەر ''warte'' (بوەستە) و ''Warte'' («بورجی چاودێری»). ==شوێن== [[پەڕگە:WAK WUFA Burbach Wartburgblick.jpg|وێنۆک|چەپ|دیمەنی ڤارتبورگ لە ڕۆژھەڵاتەوە]] ڤارتبورگ لەسەر لێوارێکی تیژی {{convert|٤١٠|metres|adj=on}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ئایزەناخ]] و بەسەر شارۆچکەکەدا دەڕوانێت، لە ویلایەتی [[توورینگیا]] لە ئەڵمانیا ھەڵکەوتووە. گردەکە درێژکراوەی [[دارستانی توورینگیا]]یە، کە لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە دەڕوانێتە سەر ''مارینتاڵ'' و لە باکووریشەوە دەڕوانێتە سەر دۆڵی [[ھۆرسێل]]، کە [[ڤیا ڕیجیا]]ی مێژوویی پێدا تێپەڕیوە.<ref name="Baedeker">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stahn |یەکەم=Dina |سەردێڕ=Thüringen (German) |بڵاوکەرەوە=Karl Baedeker Verlag |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٢٩٧-١١٧٥-٣}}</ref>{{rp|١٤٩}} ==ئەمڕۆ== ڤارتبورگ شوێنێکی بەناوبانگی [[حەجی مەسیحییەکان]]ە (بەتایبەت بۆ ئەوانەی لەسەر ڕێبازی [[لووتەریزم|ئینجیلی-لووتەری]]ن) و شوێنێکی گەشتیارییە، زۆرترین سەردانیکەری ھەیە لە توورینگیا لەدوای [[ڤایمار]].<ref name="Baedeker"/>{{rp|١٤٨}}<ref name="Power2017">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Power |یەکەم١=John |سەردێڕ=A Luther Pilgrimage Report |ناونیشان=https://paulist.org/the-conversation/a-luther-pilgrimage-report/ |بڵاوکەرەوە=Paulist Fathers |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> بۆ سەردانیکەران کراوەیە و گەشتە ڕێنوێنیکراوەکان ڕێگە بە چوونە ناوەوەی تەلاری ناوەوە دەدەن. جگە لەوەش، مۆزەخانەیەک لە قەڵاکەدا ھەیە. منداڵان دەتوانن بە گوێدرێژ بچنە سەر گردەکە. ''فێستساڵ'' بە ڕێکوپێکی بۆ نمایشکردنی ئۆپێرای ''تەنھۆیزەر'' و ھەروەھا کۆنسێرت و بۆنەکانی تر بەکاردێت. ھەروەھا ھوتێلێک ھەیە، کە ڕێک لە تەنیشت قەڵاکە ھەڵکەوتووە، لە بنەڕەتدا لە کاتی بنیاتنانەوەی قەڵاکە لە سەدەی ١٩دا دروست کراوە.<ref name=Official>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wartburg-eisenach.de/frame_st.htm |سەردێڕ=Official Website (uses frames) |بڵاوکەرەوە=Wartburg-Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140718175111/http://www.wartburg-eisenach.de/frame_st.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بیڵ کڵینتن، ٤٢ەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، لە ١٤ی ئایاری ١٩٩٨دا لە کاتی [[سەردانی دەوڵەتی|سەردانی دەوڵەتی]] بۆ ئەڵمانیا، سەردانی قەڵای ڤارتبورگ و ھەروەھا [[ماڵی باخ (ئایزەناخ)|ماڵی باخ]]ی کرد. == میرات == بۆ چەندین سەدە، ڤارتبورگ شوێنێکی حەجکردن بووە بۆ زۆرێک لە خەڵکی ناوەوە و دەرەوەی ئەڵمانیا، بەھۆی گرنگییەکەی لە [[مێژووی ئەڵمانیا]] و لە [[مێژووی مەسیحییەت|گەشەکردنی مەسیحییەتدا]]. چەندین شوێن (بەتایبەت شارۆچکەکانی ئەمریکا کە لەلایەن لووتەرییەکانەوە دامەزراون) و [[ڤارتبورگ (مارکە)|مارکەیەکی ناوخۆیی ئۆتۆمبێل]] بە ناوی ڤارتبورگەوە ناونراون. [[کۆلێژی ڤارتبورگ]] لە [[ئایۆوا]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان، بە یادی پەنابردنی مارتن لووتەر بۆ قەڵاکە و بەھۆی ھەڵکەوتەی دارستانی کۆلێژەکە و میراتی توورینگیا ناونراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wartburg.edu/about/wartburghistory/index.html |سەردێڕ=Redirect |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090410152323/http://www.wartburg.edu/about/wartburghistory/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٠٩}}</ref> [[خانەی ئایینیی خواناسی ڤارتبورگ]] کە ھەروەھا لە ئایۆوا ھەڵکەوتووە، بە یادی قەڵای ڤارتبورگ ناونراوە. کۆمەڵگەی سەرەکی لە [[خانەی ئایینیی لووتەری ویسکۆنسێن]] لە ڤارتبورگ دەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Our Campus |ناونیشان=https://www.wisluthsem.org/friends/visit-wls/ |وێبگە=Wisconsin Lutheran Seminary |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200721194811/https://www.wisluthsem.org/friends/visit-wls/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[ڤارتبورگکرایس]] بە ناوی قەڵاکە ناونراوە، ھەرچەندە ڤارتبورگ لە دەرەوەی قەزاکە ھەڵکەوتووە. ئایزەناخ کە لە بنەڕەتدا بەشێک بووە لە قەزاکە، لە ساڵی ١٩٩٨ بوو بە ''kreisfrei'' («بەبێ قەزا»). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Wartburg Castle}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] lgrk7qczizq5uou9vlcn22bj2pyjb04 ژیلیا 0 298980 1695232 1649030 2026-10-26T19:34:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1695232 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژیلیا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| زیلیا}}<br>{{lang-en| Zhilia}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.846118| 44.657675}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ژیلیا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.846118| 44.657675|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٦٢ کەس <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژیلیا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٥٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٠) [[خێزان]] و (٣٦٢) کەس، کە (١٧٦) [[نێر]] و (١٨٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] gnv98d5emlyk6j2nks220i7ic0vxsmt ژوژیلە 0 299050 1695170 1649031 2026-10-26T16:35:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1695170 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژوژیلە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زوزیلة}}<br>{{lang-en| Zhuzhila}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.78609| 44.71815}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ژوژیلە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.78609| 44.71815|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژوژیلە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٨٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٥٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١) [[خێزان]] و (٤) کەس، کە (١) [[نێر]] و (٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] pzu1l8jprn79m01pni2leamnvyno1zh ڤاڵڤ 0 299119 1695361 1609990 2026-10-26T22:39:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە) 1695361 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کۆمپانیای ڤاڵڤ''' ({{بە ئینگلیزی|Valve Corporation}})، کە بە '''ڤاڵڤ سۆفتوێر''' ناسراوە، کۆمپانیایەکی ئەمریکیی [[پەرەپێدەری کایەی ڤیدیۆیی]]، [[بڵاوکەرەوەی کایەی ڤیدیۆیی|بڵاوکەرەوە]]، ڕەقەکاڵا و [[دابەشکردنی دیجیتاڵی|دابەشکردنی دیجیتاڵییە]] کە بنکە سەرەکییەکەی لە [[بێلڤیو|بێلڤیو، واشینگتن]]ە. کۆمپانیاکە پەرەپێدەری زنجیرە کایەکانی وەک ''ھاف-لایف''، ''کاونتەر-سترایک''، ''پۆرتاڵ''، ''تیم فۆرترێس''، ''لێفت ٤ دێد'' و ''دۆتا''، خزمەتگوزاریی نەرمەکاڵای [[ستیم]]، و ڕەقەکاڵاکانی وەک ستیم ماشین، ستیم دێک و ڤاڵڤ ئیندێکسە. ڤاڵڤ لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن کارمەندانی پێشووی [[مایکرۆسۆفت]] گەیب نیوێڵ و مایک ھارینگتۆن دامەزرا. یەکەم کایەیان، کایەی [[تەقەکەری کەسی یەکەم]] (ئێف پی ئێس) بە ناوی ''ھاف-لایف'' (١٩٩٨)، سەرکەوتنێکی باشی لە ڕووی ڕەخنەیی و بازرگانییەوە بەدەستھێنا و کاریگەرییەکی درێژخایەنی لەسەر ئەم چەشنە بەجێھێشت. ھارینگتۆن لە ساڵی ٢٠٠٠ کۆمپانیاکەی جێھێشت. لە ساڵی ٢٠٠٣دا، ڤاڵڤ ستیمی ڕاگرت، کە بەدوایدا کایەی ''ھاف-لایف ٢'' (٢٠٠٤)، پاشکۆ ئەڵقەیییەکانی ''ھاف-لایف ٢: ئێپیسۆد وەن'' (٢٠٠٦) و ''ئێپیسۆد توو'' (٢٠٠٧)، کایە مەتەڵەکانی ''[[پۆرتاڵ (کایەی ڤیدیۆیی)|پۆرتاڵ]]'' (٢٠٠٧) و ''پۆرتاڵ ٢'' (٢٠١١)، و کایە فرەیاریزانەکانی ''[[تیم فۆرترێس ٢]]'' (٢٠٠٧)، ''لێفت ٤ دێد'' (٢٠٠٨)، و ''دۆتا ٢'' (٢٠١٣) ھاتن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Valve Corporation}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا|دەیەی ١٩٩٠}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] kgugfe8jbnh6eza6uasrjk12b6uocmw ژمارە ڕۆمییەکان 0 299528 1695114 1620220 2026-10-26T13:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە) 1695114 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژمارە ڕۆمییەکان '''({{بە ئینگلیزی|Roman numerals}}) [[سیستمی ژماراڵ|سیستەمێکی ژمارەنووسی]]یە کە لە [[ڕۆمای کۆن]] سەری ھەڵدا و بۆ ماوەیەکی زۆر شێوازی باوی نووسینی ژمارە لە ئەورووپا بوو. وەک زۆربەی سیستەمە ژمارەنووسییە کۆنەکان، ژمارە ڕۆمییەکان لەسەر بنەمای کۆکردنەوە بنیات نراون؛ واتە ژمارەیەک بە ڕیزکردنی چەند ھێمایەک لە تەنیشت یەکتر دەنووسرێت، کە ھەر ھێمایەک بەھایەکی نەگۆڕی ھەیە، و بەھای ژمارەکەش کۆی بەھای ھەموو ئەو ھێمایانەیە. لە شێوازی ئێستای ژمارە ڕۆمییەکاندا، تەنھا حەوت پیتی ئەلفوبێی لاتینی بەکاردێن: {{rn|[[I]]}} واتە ١, {{rn|[[V]]}} واتە ٥, {{rn|[[X]]}} واتە ١٠, {{rn|[[L]]}} واتە ٥٠, {{rn|[[C]]}} واتە ١٠٠, {{rn|[[D]]}} واتە ٥٠٠, و {{rn|[[M]]}} واتە ١٠٠٠. بۆ نموونە ژمارەی ڕۆمی {{rn|XXVII}} نوێنەری ژمارە ٢٧ە چونکە {{math|1= ١٠ + ١٠ + ٥ + ١ + ١ = ٢٧}}. بەکارھێنانی ژمارە ڕۆمییەکان دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریی ڕۆمیش ھەر بەردەوام بوو. لە سەدەی چواردەھەمەوە، ژمارە ڕۆمییەکان وردەوردە جێگای خۆیان بە سیستەمی ژمارەنووسی ھیندو-عەرەبی دا. ژمارە ڕۆمییەکان ئێستاش لە ھەندێک بواردا بەکاردێن، وەک لە ڕووکاری کاتژمێرەکان. بۆ نموونە، لەسەر کاتژمێری [[بیگ بێن]] (کە ساڵی ١٨٥٢ دا دیزاین کراوە)، ژمارەکانی ١ تا ١٢ بەم شێوەیە نووسراون: {{ltr}} {{block indent|1={{rn|'''I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII'''}}}} {{ltr/end}} ژمارە ڕۆمییەکان زۆرجار بۆ پیشاندانی ساڵی دروستکردنی بینا و یادەوەرییەکان، ھەروەھا ساڵی مافی بڵاوکردنەوە (کۆپیڕایت) لە سەرەتای فیلم و بەرنامە تەلەڤزیۆنییەکان بەکاردێن. بۆ نموونە {{rn|MCM}} نوێنەری ساڵی ١٩٠٠ە، چونکە بریتییە لە: {{ltr}} :<math>MCM = \text{١٠٠٠} + \text{(١٠٠٠-١٠٠)} = \text{١٩٠٠}</math> {{ltr/end}} بۆیە ساڵی ١٩١٢ بە شێوەی {{rn|MCMXII}} دەنووسرێت. ھەروەھا، بۆ ساڵەکانی سەدەی بیست و یەکەم، {{rn|MM}} نوێنەری ٢٠٠٠ە؛ بۆیە ساڵی ٢٠٢٦ بە شێوەی {{rn|{{#time:xrY}}}} دەنووسرێت. == ڕوونکردنەوە == ڕۆمییەکان بە پەیڕەویکردنی کۆمەڵێک یاسا، لە ڕێگەی ڕیزکردنی ئەم ھێمایانە ژمارەکانی دیکەیان دەنووسی. گرینگترین ئەو یاسایانە بریتین لە: * ئەگەر ھێمایەک لە لای ڕاستی ھێمایەکی دیکە بێت و بەھای کەمتر یان یەکسانی ھەبێت، بەھای ھەردوو ھێماکە کۆ دەکرێتەوە. {{ltr}} :<math>III = \text{١} + \text{١} + \text{١} = \text{٣}</math> :<math>XI = \text{١٠} + \text{١} = \text{١١}</math> :<math>VII = \text{٥} + \text{١} + \text{١} = \text{٧}</math> {{ltr/end}} * ئەگەر ھێمایەک لە لای چەپی ھێمایەکی گەورەتر بێت، بەھای ھێمای بچووک لە ھێمای گەورە کەم دەکرێتەوە. {{ltr}} :<math>IV = \text{٥} - \text{١} = \text{٤}</math> :<math>IX = \text{١٠} - \text{١} = \text{٩}</math> :<math>CD = \text{٥٠٠} - \text{١٠٠} = \text{٤٠٠}</math> {{ltr/end}} * ئەگەر ھێمایەک بکەوێتە نێوان دوو ھێمای گەورەتر لە خۆی، سەرەتا لەگەڵ ھێمای لای ڕاستی خۆی ھەژمار دەکرێت (واتە لە بەھای ئەو کەم دەکرێتەوە)، پاشان ئەو ئەنجامە لەگەڵ ھێمای لای چەپ بە پێی یاسای یەکەم کۆ دەکرێتەوە. {{ltr}} :<math>XIV = \text{١٠} + \text{(٥-١)} = \text{١٤}</math> :<math>MCM = \text{١٠٠٠} + \text{(١٠٠٠-١٠٠)} = \text{١٩٠٠}</math> {{ltr/end}} * بۆ ژمارە گەورەکانی ( <math>\le\,</math>٥٬٠٠٠ ) لە ھەندێک سەرچاوەدا ھێڵێکی ئاسۆیی لەسەر ھێماکە دادەنرێت کە بەھای ئەو ھێمایە ١٬٠٠٠ ئەوەندە دەکات. بۆ نموونە :(٥٬٠٠٠ =<math>\overline{V}</math>) * بۆ ژمارە زۆر گەورەکان واتە ( <math>\le\,</math>٥٬٠٠٠٬٠٠٠ ) ھیچ شێوازێکی یەکگرتوو و پەسەندکراو بوونی نییە، لە ھێندێک سەرچاوەدا دوو ھێڵی ئاسۆیی لەسەر ھێماکە دادەنرێت کە بەھای ئەو ھێمایە ١٬٠٠٠٬٠٠٠ ئەوەندە دەکات. وەکوو:(٥٬٠٠٠٬٠٠٠ =<span style="border-top:double 3px">V</span>) لە سیستەمی ژمارەنووسیی ڕۆمیدا ژمارەی [[سفر (ژمارە)|سفر]] بوونی نەبوو و بۆ پێکھێنانی ژمارەکان تەنھا دوو کرداری [[کۆکردنەوە]] و [[لێدەرکردن]] بەکار دەھات. لەبەر ئەوە، کردارەکانی وەک [[لێکدان]] و [[دابەشکردن]] کە ئێستا بە سیستەمی ژمارەنووسیی [[دەدەیی]] بە ئاسانی ئەنجام دەدرێن، بۆ ماتماتیکزانانی ڕۆمی کاتێکی زۆری دەخایاند. ئەم سیستەمە لە زۆر شوێن بەردەوام بەکار دەھات و تا سەدەی شانزدەھەمی زایینی ھێشتا لە ئەورووپا باو بوو، پێش ئەوەی سیستەمی ژمارەنووسیی [[دەدەیی]] بە تەواوی جێگای بگرێتەوە.<ref>کتاب از ریاضیات خود مطمئن شوید نویسندە علیرضا توکّلی صابری، صفحەی ۹٦</ref> == خشتەی ژمارەکان == === شێوازی ستاندارد === خشتەی خوارەوە شێوازی نووسینی ژمارە ڕوومییەکان لە سەردەمی مۆدێرندا پیشان دەدات: <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Reddy |یەکەم١=Indra K. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=U3QY7gz0C2cC |سەردێڕ=Essential Math and Calculations for Pharmacy Technicians |دوایین٢=Khan |یەکەم٢=Mansoor A. |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=CRC Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠٣-٤٩٥٣٤-٦|پەڕە=٣|chapter=1 (Working with Arabic and Roman numerals) |وتەگێڕانەوە="Table 1-1 Roman and Arabic numerals (table very similar to the table here, apart from inclusion of Vinculum notation."}}</ref><br> {| class="wikitable" style="margin: auto; border: none;" |+ |- ! !! ھەزاران !! سەدان !! دەیان !! یەکان |- | ١ || {{rn|M}} || {{rn|C}} || {{rn|X}} || {{rn|I}} |- | ٢ || {{rn|MM}} || {{rn|CC}} || {{rn|XX}} || {{rn|II}} |- | ٣ || {{rn|MMM}} || {{rn|CCC}} || {{rn|XXX}} || {{rn|III}} |- | ٤ || || {{rn|CD}} || {{rn|XL}} || {{rn|IV}} |- | ٥ || || {{rn|D}} || {{rn|L}} || {{rn|V}} |- | ٦ || || {{rn|DC}} || {{rn|LX}} || {{rn|VI}} |- | ٧ || || {{rn|DCC}} || {{rn|LXX}} || {{rn|VII}} |- | ٨ || || {{rn|DCCC}} || {{rn|LXXX}} || {{rn|VIII}} |- | ٩ || || {{rn|CM}} || {{rn|XC}} || {{rn|IX}} |} بۆ نووسینی ژمارە ٤ ({{rn|IV}}) و ٩ ({{rn|IX}}) لە ژمارە رۆمییەکاندا، شێوازی [[لێدەرکردن]] بەکار دێت.<ref name="deha1997">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dehaene |یەکەم=Stanislas |سەردێڕ=The Number Sense : How the Mind Creates Mathematics |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨٠١٩٩٧٢٣٠٩٦}} 288 pages.</ref> لەم شێوازەدا، ھێمای بچووکتر ({{rn|I}}) لە ھێمای گەورەتر {{rn|V}} یا {{rn|X}} دەر دەکرێت؛ بۆیە لە جیاتی {{rn|IIII}} ھێمای {{rn|IV}} و لەجیاتی {{rn|VIIII}} ھێمای {{rn|IX}} بەکار دێت. ھەمان ڕێسا بۆ ٤۰ ({{rn|XL}})، ۹۰ ({{rn|XC}})، ٤۰۰ ({{rn|CD}}) و ۹۰۰ ({{rn|CM}}) بەکار دێت. <ref name="ema1990">{{Cite encyclopedia |title=Numbers, Representations of |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Mathematics]] |publisher=Springer |url=https://books.google.com/books?id=kwMdtnhtUMMC&dq=%22Roman+numerals%22+additive&pg=PA502 |date=1990 |editor-last=Hazewinkel |editor-first=Michiel |editor-link=Michiel Hazewinkel |volume=6 |page=502 |isbn=9781556080050}} 546 pages.</ref> ئەمانە تەنھا شێوازە ستانداردەکانی لێدەرکردنن کە لە نووسینی ژمارە رۆمییەکاندا بەکار دەھێنرێن. {| style="border: 1px solid #FFFFFF; border-collapse:collapse;" cellpadding="5" rules="all" align=center |- | colspan="2" style="background:#707070; color:white" align="center"| '''١ - ١٠''' | colspan="2" style="background:#707070; color:white" align="center"| '''١١ - ٢٠''' | colspan="2" style="background:#907090; color:white" align="center"| '''x ١٠''' | colspan="2" style="background:#709070; color:white" align="center"| '''x ١٠٠''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''I''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|١١ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XI''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''X''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| <small>١٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''C''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٢ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''II''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٢ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XII''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٢٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٢٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''CC''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٣ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''III''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٣ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XIII''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٣٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XXX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٣٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''CCC''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٤ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''IV''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٤ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XIV''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٤٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XL''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٤٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''CD''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٥ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''V''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٥ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XV''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٥٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''L''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٥٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''D''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٦ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''VI''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٦ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XVI''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٦٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''LX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٦٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''DC''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٧ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''VII''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٧ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XVII''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٧٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''LXX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٧٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''DCC''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٨ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''VIII''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٨ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XVIII''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٨٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''LXXX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٨٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''DCCC''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٩ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''IX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٩ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XIX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٩٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XC''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>٩٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''CM''' |- | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''X''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ٢٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''XX''' | style="background:#D0D0D0" align="center"| ١٠٠ | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''C''' | style="background:#D0D0D0" align="center"|<small>١٠٠٠</small> | style="background:#c0cfe4" align="center" | '''M''' |- | colspan="4" style="background:#707070; color:white" align="center"| | colspan="2" style="background:#907090; color:white" align="center"| | colspan="2" style="background:#709070; color:white" align="center"| |} <!--/--> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * کتاب از ریاضیات خود مطمئن شوید نویسندە علیرضا توکّلی صابری، انتشارات دفتر امور کمک آموزشی و کتابخانەھا، تهران سال ١٣٦٥ {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_numerals| سەردێڕ=Roman numerals | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|تیۆریی ژمارەکان|نووسین}} {{پۆلی کۆمنز|Roman numerals}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ئەلفوبێی لاتینی]] ajbgc4x61nmd2hgrbag2rrs2q8ojln2 لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta 3 300330 1695545 1694976 2026-10-27T08:00:40Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1695545 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Aesthetic of me|Global rollback for Aesthetic of me]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Onegaborg@olo.wikipedia|Onegaborg@olo.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-23</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Badak Jawa@bew.wikipedia|Badak Jawa@bew.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Pristome|Global rollback for Pristome]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Panpanchik@uzwikiquote|Panpanchik@uzwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bottoo@ptwikiquote|Bottoo@ptwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-27</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 3rwg0g4bgov1eupnps7mlw610rrybgx ھاجیمێ ئیسایاما 0 301305 1695083 1694492 2026-10-26T12:08:04Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695083 wikitext text/x-wiki {{Short description|نووسەر و وێنەکێشی مانگای ژاپۆنی (لەدایکبووی ١٩٨٦)}} {{Use mdy dates|date=September 2022}} {{Infobox person | name = ھاجیمێ ئیسایاما | native_name = 諫山 創 | image = FIBD2023HajimeIsayama 01.jpg | image_size = | caption = ئیسایاما لە {{بنز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کۆمیکسی ئانگولێم|en|Angoulême International Comics Festival}} لە ساڵی ٢٠٢٣ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age text|August 29, 1986}} | birth_place = {{بنز|ئۆیاما، ئۆیتا|en|Ōyama, Ōita}}، ژاپۆن | death_date = | death_place = | known_for = ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | occupation = {{بنز|نووسەری مانگا|en|Manga artist|lt=وێنەکێش و نووسەری مانگا}} | years_active = ٢٠٠٦–ئێستا | awards = {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} (٢٠١١)<br/>{{بنز|خەڵاتی ھارڤی|en|Harvey Award}} (٢٠١٤) | website = | spouse = {{marriage|نەزانراو|2018}}<ref name="spouse">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2018-12-31/attack-on-titan-manga-creator-hajime-isayama-announces-marriage/.141506|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|سەردێڕ=Attack on Titan Creator Announces His Marriage|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> }} {{Nihongo|'''ھاجیمێ ئیسایاما'''|諫山 創|Isayama Hajime|لەدایکبووی ٢٩ی ئابی ١٩٨٦|lead=yes}} {{بنز|نووسەری مانگا|en|Manga artist|lt=نووسەر و وێنەکێشێکی مانگای}} ژاپۆنییە. یەکەم زنجیرەی ناوبراو، ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' (٢٠٠٩–٢٠٢١)، بووە یەکێک لە {{بنز|پێڕستی پڕفرۆشترین مانگاکان|en|List of best-selling manga|lt=پڕفرۆشترین زنجیرە مانگاکانی مێژوو}} بە بوونی زیاتر لە ١٤٠ ملیۆن دانەی چاپکراو لە سەرانسەری جیھاندا تا تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=shingeki_FLY|ژمارە=١٧٢٩٨٠٢٩٦١٣٤٤٢٠٠٩٨٤|سەردێڕ=We looked at the cumulative circulation of AOT manga worldwide}} {{better source needed|date=March 2024}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١دا {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} و لە ٢٠١٤دا {{بنز|خەڵاتی ھارڤی|en|Harvey Award}}ی پێبەخشرا، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٣ لە ٥٠یەمین خولی {{بنز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کۆمیکسی ئانگولێم|en|Angoulême International Comics Festival}} لە فەڕەنسا خەڵاتی ڕێزلێنانی تایبەتی (Fauve Spécial) پێبەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|سەردێڕ=ANIME NEWS:'Attack On Titan' anime adaptation to hit the small screen in spring|وێبگە=[[The Asahi Shimbun]]|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102234402/http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-09-09/attack-on-titan-manga-wins-2014-harvey-award/.78551|نووسەر=Rachel Mahoney|سەردێڕ=Attack on Titan Manga Wins 2014 Harvey Award|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/culture/2023/01/29/entertainment-news/attack-titan-creator-honored-french-comics-festival/|نووسەر=Jiji|سەردێڕ='Attack on Titan' Creator Honored at French Comics Festival|وێبگە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و دەستپێکی پیشە == ئیسایاما لە شارۆچکەی {{بنز|ئۆیاما، ئۆیتا|en|Ōyama, Ōita}} لە پارێزگای ئۆیتا لە {{بنز|ژاپۆن|en|Japan}} لەدایکبووە، کە ئێستا بەشێکە لە شاری {{بنز|ھیتا، ئۆیتا|en|Hita, Ōita}}. لە سەردەمی خوێندنی لە ئامادەییی ھیتا ڕینکۆ، دەستی بە ناردنی بەرھەمەکانی مانگا کرد بۆ پێشبڕکێکانی وێنەکێشان.<ref name="early">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/behind_news/people/AJ201307200007|سەردێڕ='Attack on Titan' author expresses fears through popular boys' manga|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Asahi Shimbun]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303204457/http://ajw.asahi.com/article/behind_news/people/AJ201307200007|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندن، لە بەشی دیزاینی مانگای پەیمانگای کیوشو دیزاینەر گاکوین وەرگیرا. لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەشداری لە پێشبڕکێی گۆڤاری گراند پریکس (MGP) کرد کە لەلایەن دەزگای {{بنز|کۆدانشا|en|Kodansha}} سەرپەرشتی دەکرا، و چاپێکی کورتی ''ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان'' (''Shingeki no Kyojin'') خەڵاتی «کاری ناوازە»ی پێبەخشرا.<ref name="SnK one-shot">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kc.kodansha.co.jp/SEP/02065/01/nf/happyou/prize_b/2006_07/ |سەردێڕ=7月期MGP結果大発表!! |trans-title=MGP results for July!! |ئیش=講談社コミックプラス |بڵاوکەرەوە=Kodansha |ڕێکەوت=٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703231951/http://kc.kodansha.co.jp/SEP/02065/01/nf/happyou/prize_b/2006_07/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> ئەم بەرھەمە تاکەبەشە ({{بنز|وان شۆت (کۆمیکس)|en|One-shot (comics)|lt=وان شۆت}}) دواتر خرایە ناو یەکەم دیسکی {{بنز|بلوڕای|en|Blu-ray}}ی زنجیرە {{بنز|ئەنیمێ|en|anime}}کە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2013-05-07/1st-attack-of-titan-blu-ray/dvd-to-bundle-manga-prototype|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=1st Attack on Titan Blu-ray/DVD to Bundle Manga 'Prototype'|ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210206212503/https://www.animenewsnetwork.com/news/2013-05-07/1st-attack-of-titan-blu-ray/dvd-to-bundle-manga-prototype|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> لە تەمەنی بیست ساڵیدا، ڕووی لە شاری {{بنز|تۆکیۆ|en|Tokyo}} کرد و لە {{بنز|کافێی ئینتەرنێت|en|Internet café}} کاری دەکرد بۆ ئەوەی بتوانێت بەردەوامی بە پیشەی نووسینی مانگا بدات.<ref name="exhibit">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/culture/AJ201304150005|سەردێڕ='Attack on Titan' exhibition held in manga artist Hajime Isayama's hometown|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Asahi Shimbun]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102234732/http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/culture/AJ201304150005|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> سەرەتا بەرھەمەکەی پێشکەشی بەشی گۆڤاری ''{{بنز|ھەفتانەی شۆنێن جەمپ|en|Weekly Shōnen Jump}}''ی دەزگای {{بنز|شوئیشا|en|Shueisha}} کرد، لەوێ داوای لێکرا دەستکاریی شێوازی کێشان و چیرۆکەکەی بکات تا لەگەڵ شێوازی گۆڤارەکەدا بگونجێت. ئیسایاما داواکارییەکەی ڕەتکردەوە و بڕیاری دا کارەکەی بباتە بەشی گۆڤاری ''{{بنز|ھەفتانەی شۆنێن مەگەزین|en|Weekly Shōnen Magazine}}''ی دەزگای کۆدانشا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blog.livedoor.jp/isayamahazime/archives/1922630.html|سەردێڕ=現在進行中の黒歴史 : 変身！！！！|script-title=ja:変身！！！！|trans-title=Transformation!!!!|دوایین=Isayama|یەکەم=Hajime|زمان=ja|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201110100304/http://blog.livedoor.jp/isayamahazime/archives/1922630.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٨دا، بەشداری لە ٨٠یەمین پێشبڕکێی نووسەرە نوێیەکانی گۆڤاری شۆنێن مەگەزین کرد و بەرھەمەکەی بە ناوی ''Heart Break One'' خەڵاتی ھاندانی تایبەتی پێبەخشرا. ھەروەھا بەرھەمێکی تری بە ناوی ''Orz'' لە پێشبڕکێی ساڵی دواتردا وەک کارێکی ھەڵبژێردراو دەستنیشانکرا. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، یەکەمین زنجیرە مانگای خۆی بە ناوی ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' لە گۆڤاری مانگانەی ''{{بنز|بێساتسو شۆنێن مەگەزین|en|Bessatsu Shōnen Magazine}}'' دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد. زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١١دا خەڵاتی پۆلی {{بنز|مانگای شۆنێن|en|Shōnen manga|lt=شۆنێن}}ی لە ٣٥ەمین خولی {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} بەدەستھێنا،<ref name="award">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|سەردێڕ=ANIME NEWS: 'Attack On Titan' anime adaptation to hit the small screen in spring|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Asahi Shimbun]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131102234402/http://ajw.asahi.com/article/cool_japan/anime_news/AJ201212280033|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> و بۆ ٤ەمین خولی خەڵاتی {{بنز|مانگا تایبشۆ|en|Manga Taishō}} و ١٦ەمین خولی {{بنز|خەڵاتی کولتووریی تێزوکا ئۆسامو|en|Tezuka Osamu Cultural Prize}} پاڵێورا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-01-16/13-titles-nominated-for-4th-manga-taisho-awards|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=13 Titles Nominated for 4th Manga Taisho Awards|ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210505224651/https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-01-16/13-titles-nominated-for-4th-manga-taisho-awards|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-20/16th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced|سەردێڕ=16th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201110074749/https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-20/16th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> مانگاکە بە زمانی ئینگلیزی لەلایەن {{بنز|کۆدانشا یو ئێس ئەی|en|Kodansha USA}} بڵاوکرایەوە و بووە ھۆی بەرھەمھێنانی پێنج زنجیرە مانگای لاوەکی، سێ زنجیرەی {{بنز|ڕۆمانی سووک|en|light novel}}، زنجیرەیەکی ئەنیمێی بەناوبانگ، چەندین کایەی ڤیدیۆیی و دوو فیلمی سینەمایی. لە ساڵی ٢٠١٣دا، پێشانگایەکی تایبەت لە ھاوینەھەواری ئۆیاما لە زێدی خۆی بەڕێوەچوو بۆ نمایشکردنی دەستنووسەکانی مانگاکەی.<ref name="exhibit"/> لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤، ئیسایاما بە ئامادەبوونی نزیکەی ٢٥٠٠ کەس بەشداری لە بۆنەیەکی تایبەت لە شاری ھیتا کرد و لەلایەن سەرۆکی شارەوانییەوە نازناوی «باڵیۆزی گەشتیاریی ھیتا»ی پێبەخشرا.<ref name="tour ambassador">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-04/attack-on-titan-creator-named-tourism-ambassador-of-hometown/.80679|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Attack on Titan Creator Named Tourism Ambassador of Hometown |ئیش=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210204111310/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-04/attack-on-titan-creator-named-tourism-ambassador-of-hometown/.80679|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨دا، لە بلۆگی فەرمیی خۆی ڕایگەیاند کە لە سەرەتای ئەو ساڵەدا ھاوسەرگیریی کردووە.<ref name="spouse"/> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ئیسایاما بۆ یەکەمجار سەردانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای کرد لە میانی بەشداریکردنی لە کۆنگرەی {{بنز|ئەنیمێ ئێن وای سی|en|Anime NYC}} لە شاری {{بنز|نیویۆرک سیتی|en|New York City}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kodansha.us/2022/10/19/attack-on-titan-creator-hajime-isayama-comes-to-anime-nyc-2022/|سەردێڕ= Attack on Titan Creator Hajime Isayama Comes to Anime NYC 2022|ڕێکەوت= ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[Kodansha|Kodansha USA]]|ڕێکەوتی سەردان= ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == بەرھەمەکان == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | بڵاوکەرەوە ! scope="col" | تێبینییەکان ! scope="col" class="unsortable"| سەرچاوە |- ! scope="row" | ''ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان''<br/>(進撃の巨人 ''Shingeki no Kyojin'') | ٢٠٠٦ | | وەشانی {{بنز|وان شۆت (کۆمیکس)|en|One-shot (comics)|lt=وان شۆت}} | align="center"|<ref name="SnK one-shot"/> |- ! scope="row" | ''Heart Break One''<br/>(ハート ブレイク ワン ''Hāto Bureiku Wan'') | ٢٠٠٨ | | وان شۆت | align="center"|<ref name="HBO shonen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|format=''Select'' 第80回 ''on the drop-down menu''|سەردێڕ=第80回新人漫画賞|trans-title=The 80th Annual Newcomer Awards|وێبگە=Shonen Magazine|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930011304/http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" | ''Orz'' | ٢٠٠٨ | | وان شۆت | align="center"|<ref name="Orz shonen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|format=''Select'' 第81回 ''on the drop-down menu''|سەردێڕ=第81回新人漫画賞|trans-title=The 81st Annual Newcomer Awards|وێبگە=Shonen Magazine|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930011304/http://www.shonenmagazine.com/newcomer/awards/result/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}''<br/>(進撃の巨人 ''Shingeki no Kyojin'') | ٢٠٠٩–٢٠٢١ | {{بنز|کۆدانشا|en|Kodansha}} {{small|(ژاپۆنی)}}<br/>{{بنز|کۆدانشا یو ئێس ئەی|en|Kodansha USA}} {{small|(ئینگلیزی)}} | {{بنز|مانگا|en|Manga}} | |- ! scope="row" | ''Attack on Titan Inside''<br/>(進撃の巨人 INSIDE 抗 ''Shingeki no Kyojin Inside Kou'') | ٢٠١٣ | | ناساندنی کەسایەتییەکان و چاوپێکەوتنەکان | |- ! scope="row" | ''Attack on Titan Outside''<br/>(進撃の巨人 OUTSIDE 攻 ''Shingeki no Kyojin OUTSIDE Osamu'') | ٢٠١٣ | | ھونەری چەمکی و چاوپێکەوتنەکان؛ ڕەشنووسی بەشی ١ (٢٠٠٩) لەخۆدەگرێت | |- ! scope="row" | ''Attack on Avengers'' | ٢٠١٤ | ''{{بنز|بروتوس (گۆڤار)|en|Brutus (magazine)|lt=بروتوس}}'' {{small|(ژاپۆنی)}}<br/>''Colossal Edition'' Vol. 2 لەلایەن Kodansha USA {{small|(ئینگلیزی)}} | بەرھەمی ھاوبەش لەگەڵ {{بنز|مارڤڵ کۆمیکس|en|Marvel Comics}}.<br/>چیرۆک لەلایەن ئیسایاما، وێنەکێشان لەلایەن ئاکسێل ئالۆنسۆ و جۆ کێسادا. | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbr.com/new-attack-on-titanmarvel-crossover-details-revealed/|سەردێڕ=New "Attack on Titan"/Marvel Crossover Details Revealed|وێبگە=[[Comic Book Resources|CBR]]|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|دوایین=Melrose|یەکەم=Kevin}}</ref> |- ! scope="row" | ''The Killing Pawn''<br/>(ザ・キリング・ポーン ''Za Kiringu Pōn'') | ٢٠١٤ | | وان شۆت؛ وێنەکێشان لەلایەن {{بنز|ڕیۆجی میناگاوا|en|Ryōji Minagawa}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/122253|سەردێڕ=諫山創×皆川亮二がタッグ！進撃以外の初作品|trans-title=Hajime Isayama × Ryoji Minagawa collaboration! First work besides 'Attack on Titan'|وێبگە=[[Comic Natalie]]|زمان=ja|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181014204224/https://natalie.mu/comic/news/122253|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=転送者 皆川亮二短編集|ناونیشان=https://www.shogakukan.co.jp/books/09850486|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=小学館|زمان=ja}}</ref> |- ! scope="row" | ''The Theory of Ill-Natured Men and AI''<br/>(性悪男とAIのセオリー ''Showaru Otoko to AI no Theory'') | ٢٠٢٥ | Kodansha | وان شۆت؛ وێنەکێشان لەلایەن کای نۆشیگامی، لەگەڵ کەسایەتییەک کە لەلایەن {{بنز|یووکی کاجی|en|Yuki Kaji}} دروستکراوە. | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Bueno|یەکەم١=Daniel|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.siliconera.com/new-hajime-isayama-manga-is-a-soyogi-fractal-one-shot/|سەردێڕ=New Hajime Isayama Manga Is a Soyogi Fractal One-Shot|وێبگە=Siliconera|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> |} == خەڵاتەکان == {|class="wikitable sortable" ! ساڵ ! خەڵات ! بەش ! بەرھەم / پاڵێوراو ! ئەنجام |- | align="center" | ٢٠٠٦ | گۆڤاری گراند پریکس (MGP) | کاری ناوازە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' {{small|(وەشانی وان شۆت)}} | {{won}}<ref name="SnK one-shot"/> |- | rowspan=2; align="center" | ٢٠٠٨ | ٨٠یەمین خەڵاتی مانگای تازەپێگەیشتووانی ''{{بنز|ھەفتانەی شۆنێن مەگەزین|en|Weekly Shōnen Magazine}}'' | خەڵاتی ھاندانی تایبەت | ''Heart Break One'' | {{won}}<ref name="HBO shonen"/> |- | ٨١ەمین خەڵاتی مانگای تازەپێگەیشتووانی ''ھەفتانەی شۆنێن مەگەزین'' | کاری ھەڵبژێردراو | ''Orz'' | {{won}}<ref name="Orz shonen"/> |- | rowspan=2; align="center" | ٢٠١١ | ٤ەمین خەڵاتەکانی {{بنز|مانگا تایبشۆ|en|Manga Taishō}} | باشترین مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-01-16/13-titles-nominated-for-4th-manga-taisho-awards|سەردێڕ=13 Titles Nominated for 4th Manga Taisho Awards|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|وێبگە=[[Anime News Network]]|یەکەم=Loo|دوایین=Egan}}</ref> |- | ٣٥ەمین {{بنز|خەڵاتی مانگای کۆدانشا|en|Kodansha Manga Award}} | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref name="award"/> |- | align="center" | ٢٠١٢ | ١٦ەمین {{بنز|خەڵاتی کولتووریی تێزوکا ئۆسامو|en|Tezuka Osamu Cultural Prize}} | خەڵاتی گەورە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-20/16th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced |سەردێڕ=16th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢|یەکەم=Loo|دوایین=Egan|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref> |- | rowspan=3; align="center" | ٢٠١٣ | ٢٠ەمین گراند پریکسی ئەنیمێ و مانگا (فەڕەنسا) | باشترین مانگای ھیوابەخش | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.animeland.com%2Farticles%2Fvoir%2F935%2F20e-Anime-Manga-GRAND-PRIX-les-vainqueurs|سەردێڕ=20E ANIME & MANGA GRAND PRIX : LES VAINQUEURS|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٣|زمان=fr|وێبگە=[[:fr:AnimeLand|AnimeLand]]}}</ref> |- | ١٩ەمین پێشانگای مانگای بارسێلۆنا | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rtve.es/noticias/20131103/ataque-titanes-fushigi-yugi-ganan-premios-del-salon-del-manga-barcelona/782380.shtml|سەردێڕ= 'Ataque a los titanes' y 'Fushigi Yugi' ganan los premios del Salón del Manga de Barcelona|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=es|وێبگە=rtve.es}}</ref> |- | ٦ەمین خەڵاتی کۆمیکسی برۆس | خەڵاتی گەورە (کۆمیکسی ئەنیمەیشنکراو) | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://getnews.jp/archives/453517|سەردێڕ=初心者むけ"進撃"講座も！「ブロスコミックアワード2013」大賞は「王国の子」|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ja|وێبگە=getnews.jp}}</ref><ref>6th Shine! Bros Comic Award 2013. ''TV Bros November 9, 2013, issue''</ref> |- | rowspan=10; align="center" | ٢٠١٤ | ١٨ەمین {{بنز|خەڵاتی کولتووریی تێزوکا ئۆسامو|en|Tezuka Osamu Cultural Prize}} | خەڵاتی گەورە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-03-09/18th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced |سەردێڕ=18th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠١٤|یەکەم=Nelkin|دوایین=Sarah|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref> |- | ١٧ەمین {{بنز|خەڵاتی ئاتیلیۆ میکێلوتسی|en|Attilio Micheluzzi Award}} | باشترین زنجیرەی بیانی | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vincitori Premi Micheluzzi 2014|trans-title=2014 Micheluzzi Awards Winners|زمان=it|وێبگە=Comicon.it|ناونیشان=https://www.comicon.it/vincitori-premi-micheluzzi-2014/|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190701085544/https://www.comicon.it/vincitori-premi-micheluzzi-2014/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | خەڵاتی کۆمیکسی True Believers | مانگای دڵخواز | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.cbr.com/true-believers-comic-awards-announce-2014-winners/|سەردێڕ=True Believers Comic Awards announce 2014 winners|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|یەکەم=Melrose|دوایین=Kevin|وێبگە=cbr.com}}</ref> |- | ٢٧ەمین {{بنز|خەڵاتی ھارڤی|en|Harvey Award}} | باشترین چاپی ئەمریکی بۆ بەرھەمی بیانی | ''ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان'' {{small|(بڵاوکراوەی [[کۆدانشا یو ئێس ئەی]])}} | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='Attack on Titan' Manga Wins 2014 Harvey Award|وێبگە=[[Anime News Network]]|دوایین=Mahoney|یەکەم=Rachel|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-09-09/attack-on-titan-manga-wins-2014-harvey-award/.78551|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> |- | ٢١ەمین گراند پریکسی ئەنیمێ و مانگا (فەڕەنسا) | باشترین مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://animeland.fr/2014/03/21/amgp-2013-les-resultats/|سەردێڕ=AMGP 2013 : les résultats|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=[[:fr:AnimeLand|AnimeLand]]|زمان=fr|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230127183246/https://animeland.fr/2014/03/21/amgp-2013-les-resultats/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | خەڵاتەکانی پەڕتووکی ئەلیکترۆنی (E-Book Awards) | خەڵاتی گەورە | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.itmedia.co.jp/ebook/articles/1403/31/news052.html|سەردێڕ=「電子書籍アワード2014」電子書籍大賞に『進撃の巨人』|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=itmedia.co.jp}}</ref> |- | خەڵاتەکانی پەڕتووکی ئەلیکترۆنی | بەشی کۆمیکس | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won|Won<br><small>پلەی یەکەم</small>}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.itmedia.co.jp/ebook/articles/1403/31/news052.html|سەردێڕ=「電子書籍アワード2014」電子書籍大賞に『進撃の巨人』|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=itmedia.co.jp}}</ref> |- | خەڵاتەکانی پۆچی (Pochi Awards) | باشترین مانگای نێودەوڵەتی | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kotomi.de/2014/09/connichi-2014-der-pochi-award/|سەردێڕ=CONNICHI 2014: DER POCHI AWARD|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> |- | ٢٠ەمین پێشانگای مانگای بارسێلۆنا | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cinemascomics.com/ganadores-de-los-premios-del-xx-salon-del-manga-de-barcelona/|سەردێڕ=Ganadores de los premios del XX Salón del Manga de Barcelona|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|زمان=es|وێبگە=cinemascomics.com}}</ref> |- | خەڵاتەکانی گۆڤاری نێۆ (NEO Awards) | باشترین مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://twitter.com/NEO_Magazine/status/559745988957839362|سەردێڕ=Neo Awards 2014The Winner of Best Manga 2014 is: ATTACK ON TITAN|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=twitter}}</ref><ref>"Neo Awards 2014". ''Neo Issue 133''</ref> |- | rowspan=3; align="center" | ٢٠١٥ | ١ەمین خەڵاتەکانی Sugoi Japan | باشترین زنجیرە مانگا | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-03-12/yomiuri-shimbun-sugoi-japan-awards-winners-announced/.85910|سەردێڕ=Yomiuri Shimbun's 'Sugoi Japan Awards' Winners Announced|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٥|یەکەم=Loveridge|دوایین=Lynzee|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref> |- | ١١ەمین خەڵاتەکانی ئەنیمانیا (AnimaniA Awards) | باشترین مانگای نێودەوڵەتی | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://animania.de/animania-award-2006-2016/|سەردێڕ=AnimaniA Award 2006-2016|وێبگە=AnimaniA|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٦}}</ref> |- | خەڵاتەکانی ھەڵبژاردەی گودڕیدز | باشترین ڕۆمانی وێنەیی و کۆمیکس | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{draw|پلەی سێیەم}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.goodreads.com/choiceawards/best-graphic-novels-comics-2015|سەردێڕ=Best Graphic Novels & Comics|وێبگە=Goodreads}}</ref> |- | rowspan=2; align="center"| ٢٠٢١ | ٢٧ەمین پێشانگای مانگای بارسێلۆنا | باشترین مانگای شۆنێن | ''{{بنز|ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان|en|Attack on Titan}}'' | {{nom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Todos los nominados y ganadores de los XXVII Manga Barcelona (2021)|ناونیشان=https://enjoycomics.com/award-edition.php?edition-id=365610|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Enjoy Comics}}</ref> |- | خەڵاتی بڵاوکردنەوەی نۆما | خەڵاتی کولتووریی بڵاوکردنەوەی نۆما | ھاجیمێ ئیسایاما | {{Won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Attack on Titan's Hajime Isayama Wins Noma Publishing Culture Award|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-11-04/attack-on-titan-hajime-isayama-wins-noma-publishing-culture-award/.179201|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Anime News Network]]|زمان=en}}</ref> |- | align="center"| ٢٠٢٣ | ٥٠یەمین {{بنز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی کۆمیکسی ئانگولێم|en|Angoulême International Comics Festival}} | خەڵاتی ڕێزلێنانی تایبەت (Fauve Spécial) | ھاجیمێ ئیسایاما | {{won}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bdangouleme.com/fauve-special-de-la-50e-edition|سەردێڕ=Special Fauve for the 50th Edition|بڵاوکەرەوە=[[Angoulême International Comics Festival]]|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241207031627/https://www.bdangouleme.com/fauve-special-de-la-50e-edition|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.lambiek.net/artists/i/isayama_hajime.htm ژیاننامەی ھاجیمێ ئیسایاما لە Lambiek Comiclopedia] * [http://blog.livedoor.jp/isayamahazime/ بلۆگی فەرمیی ھاجیمێ ئیسایاما] * {{IMDb name|4697729}} * {{Rotten-tomatoes-person|hajime_isayama}} * {{anime News Network|people|97559}} {{Attack on Titan}} {{Kodansha Manga Award - Shōnen}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ئیسایاما، ھاجیمێ}} {{پۆلی کۆمنز|Hajime Isayama}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ھێرش بۆ سەر زەبەلاحەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھارڤی]] [[پۆل:کەسانی زیندوو]] [[پۆل:نووسەرانی مانگا لە پارێزگای ئۆیتا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ھیتا، ئۆیتا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی مانگای کۆدانشا (شۆنێن)]] [[پۆل:زیندووان]] ogyv94z0tdi7nz23t4hdnk07c16cyqh لیزڵ ماری جۆنز 0 303281 1695543 1693996 2026-10-27T07:45:08Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695543 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox sportsperson|name=لیزڵ جۆنز<br/>(ئۆ.ئەی.ئێم)|image=Leisel Jones at the Queen's Baton Relay, Sydney, Australia, 2018-02-03.jpg|image_size=|alt=|caption=جۆنز لە ٢٠١٨|full_name=لیزڵ ماری جۆنز|nickname="دیزڵ"، "لیزڵی کوشندە"|national_team={{flagicon|AUS}} [[ئوسترالیا]]|sport=[[مەلەوانی]]|event=[[مەلەی سنگ]]|club=|coach=|college_team=|birth_name=لیزڵ ماری جۆنز|birth_date={{Birth date and age|1985|8|30|df=y}}|birth_place=[[کاترین، ناوچەی باکوور|کاترین]]، [[ناوچەی باکوور (ئوسترالیا)|ناوچەی باکوور]]، [[ئوسترالیا]]|death_date=|death_place=|height=١٧٤ سم|weight=٦٨ کگ|spouse={{marriage|دەیمۆن مارتین|٢٠١٨}}|medaltemplates={{MedalCountry|{{flagicon|AUS}} [[ئوسترالیا]]}} {{MedalSport|[[مەلەوانی]]ی ژنان}} {{MedalCount |[[مەلەوانی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد|یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد]]|٣|٥|١ |[[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی|پاڵەوانیەتیی جیهانی (کۆرسەی درێژ)]]|٧|٤|٣ |[[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی|پاڵەوانیەتیی جیهانی (کۆرسەی کورت)]]|٠|١|١ |[[پاڵەوانیەتیی پەن پاسیفیک بۆ مەلەوانی|پاڵەوانیەتیی پەن پاسیفیک]]|١|٤|١ |[[مەلەوانی لە یارییەکانی کۆمۆنوێلس|یارییەکانی کۆمۆنوێلس]]|١٠|١|٠ |'''کۆی گشتی'''|'''٢١'''|'''١٥'''|'''٦''' }} {{MedalCompetition | [[مەلەوانی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد|یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد]]}} {{MedalGold | [[مەلەوانی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤|ئەتینای ٢٠٠٤]] | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalGold | [[مەلەوانی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨|پەکینی ٢٠٠٨]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | پەکینی ٢٠٠٨ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalSilver | [[مەلەوانی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠|سیدنی ٢٠٠٠]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | سیدنی ٢٠٠٠ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalSilver | ئەتینای ٢٠٠٤ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | پەکینی ٢٠٠٨ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | [[مەلەوانی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢|لەندەنی ٢٠١٢]] | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalBronze | ئەتینای ٢٠٠٤ | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalCompetition | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی|پاڵەوانیەتیی جیهانی (کۆرسەی درێژ)]]}} {{MedalGold | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠١|فوکوئۆکای ٢٠٠١]] | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalGold | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠٥|مۆنتریالی ٢٠٠٥]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مۆنتریالی ٢٠٠٥ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مۆنتریالی ٢٠٠٥ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalGold | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠٧|مێلبۆرنی ٢٠٠٧]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مێلبۆرنی ٢٠٠٧ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مێلبۆرنی ٢٠٠٧ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalSilver | فوکوئۆکای ٢٠٠١ | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠٣|بەرشەلۆنەی ٢٠٠٣]] | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | مێلبۆرنی ٢٠٠٧ | ٥٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠١١|شانگهای ٢٠١١]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalBronze | بەرشەلۆنەی ٢٠٠٣ | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalBronze | بەرشەلۆنەی ٢٠٠٣ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalBronze | شانگهای ٢٠١١ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalCompetition | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی|پاڵەوانیەتیی جیهانی (کۆرسەی کورت)]]}} {{MedalSilver | [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠١٠|دوبەی ٢٠١٠]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalBronze | دوبەی ٢٠١٠ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalCompetition | [[پاڵەوانیەتیی پەن پاسیفیک بۆ مەلەوانی|پاڵەوانیەتیی پەن پاسیفیک]]}} {{MedalGold | [[پاڵەوانیەتیی پەن پاسیفیک بۆ مەلەوانی ٢٠٠٢|یۆکۆهامای ٢٠٠٢]] | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalSilver | یۆکۆهامای ٢٠٠٢ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | [[پاڵەوانیەتیی پەن پاسیفیک بۆ مەلەوانی ٢٠١٠|ئیرڤاینی ٢٠١٠]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | ئیرڤاینی ٢٠١٠ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalSilver | ئیرڤاینی ٢٠١٠ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalBronze | ئیرڤاینی ٢٠١٠ | ٥٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalCompetition | [[مەلەوانی لە یارییەکانی کۆمۆنوێلس|یارییەکانی کۆمۆنوێلس]]}} {{MedalGold | [[مەلەوانی لە یارییەکانی کۆمۆنوێلس ٢٠٠٢|مانچستەری ٢٠٠٢]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مانچستەری ٢٠٠٢ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مانچستەری ٢٠٠٢ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalGold | [[مەلەوانی لە یارییەکانی کۆمۆنوێلس ٢٠٠٦|مێلبۆرنی ٢٠٠٦]] | ٥٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مێلبۆرنی ٢٠٠٦ | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مێلبۆرنی ٢٠٠٦ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | مێلبۆرنی ٢٠٠٦ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalGold | [[مەلەوانی لە یارییەکانی کۆمۆنوێلس ٢٠١٠|دەلهی ٢٠١٠]] | ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | دەلهی ٢٠١٠ | ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ}} {{MedalGold | دەلهی ٢٠١٠ | ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ}} {{MedalSilver | دەلهی ٢٠١٠ | ٥٠ مەتری مەلەی سنگ}}}} '''لیزڵ ماری جۆنز'''، (ئۆ.ئەی.ئێم) (لەدایکبووی ٣٠ی ئابی ١٩٨٥) مەلەوانێکی پێشبڕکێکاری پێشووی ئوسترالییە لە [[مەلەوانی]] و براوەی مەدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادە. وەک بەشداربوویەک لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠]] – تەنیا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا – و [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤]]، ئەو بەشێک بوو لە تیمی براوەی مەدالیای زێڕی ئوسترالیا لە پێشبڕکێی ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵی ژنان لە یارییەکانی ٢٠٠٤ی ئەتینا و براوەی مەدالیای زێڕی ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ بوو لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨]] لە پەکین. لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٢، جۆنز هەڵبژێردرا بۆ بەشداریکردن لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] لە لەندەن، و بووە یەکەم مەلەوانی ئوسترالی کە لە چوار خولی یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا بەشداری بکات. لەوێ، نۆیەمین مەدالیای ئۆڵۆمپیادی خۆی بەدەستهێنا، کە مەدالیایەکی زیو بوو لە پێشبڕکێی ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ. جۆنز بە بەکارهێنانی تەکنیکێکی کلاسیکیی مەلەی سنگ ناسراوە، کە تایبەتمەندە بە سووڕێکی لێدانی خاو بەڵام قووڵتر و هەروەها بە دەستپێکردنە خاوەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.theage.com.au/news/swimming/victory-falls-in-jones-lap/2006/03/17/1142582529677.html|سەردێڕ=Victory falls in Jones' lap|بڵاوکەرەوە=The Age|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٠٩|شوێن=Melbourne|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٦|یەکەم١=Michael|دوایین١=Cowley|یەکەم٢=Chloe|دوایین٢=Saltau}}</ref> لەپاڵ پاڵەوانی باشووری ئەفریقا پێنی هێینز، وەک یەکێک لە مەزنترین مەلەوانەکانی مەلەی سنگ لە مێژوودا دادەنرێت. == کاروانی وەرزشی == جۆنز تەنیا لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا بۆ تیمی ئوسترالیا هەڵبژێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21377678-14641,00.html|سەردێڕ=I'm feeling lethal, Leisel warns|بڵاوکەرەوە=Herald Sun|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٠٩|یەکەم=Jim|دوایین=Wilson|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٠٧|archive-date= ٤ی ئابی ٢٠٠٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804170338/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21377678-14641,00.html|url-status=dead}}</ref> دوای ئەوەی لە پاڵەوانیەتیی ئوسترالیا لە ئایاری ٢٠٠٠ لە سیدنی پلەی یەکەمی لە ١٠٠ مەتری مەلەی سنگدا بەدەستهێنا و سەرکەوتنی بۆ قۆناغی داهاتوو مسۆگەر کرد، ئەمەش کۆتایی بە کاروانی وەرزشیی نێودەوڵەتیی پاڵەوانی پێشووی جیهان سامانتا ڕایلی هێنا. === ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٠ === جۆنز لە یاریی کۆتاییی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠|ئۆڵۆمپیادی سیدنی]] باشترین ژمارەی پێوانەییی کەسیی خۆی تۆمار کرد و مەدالیایەکی زیوی چاوەڕواننەکراوی لە دوای مەلەوانی ئەمریکی مێگن کوان بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://static.espn.go.com/oly/summer00/swimming/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090522073053/http://static.espn.go.com/oly/summer00/swimming/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=ESPN Sydney Swimming |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەروەها لەگەڵ دیانا کالوب، پێتریا تۆماس و سوزی ئۆنیڵ لە پێشبڕکێی ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵدا بەشداریی کرد و مەدالیای زیویان بردەوە، کە لێرەشدا لە دوای ئەمریکییەکانەوە بوون. جۆنز لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا وازی لە قوتابخانە هێنا بۆ ئەوەی تیشک بخاتە سەر مەلەوانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.abc.net.au/local/stories/2007/05/10/1919431.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=Leisel Jones takes on Year 8s |بڵاوکەرەوە=ABC Online}}</ref> لە پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠١ لە فوکوئۆکای ژاپۆن، جۆنز ئیتر یەکێک بوو لە مەلەوانە ناسراوەکان و چاوەڕوان دەکرا مەدالیا بباتەوە. ئەو لە دوای لۆ شوجیوانی چینییەوە پلەی دووەمی بەدەستهێنا. پاڵەوانیەتییەکە هەروەها یەکەم دەرکەوتنی نێودەوڵەتیی ئەو بوو لە ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگدا، کە تێیدا پلەی چوارەمی بەدەستهێنا (٢:٢٥.٤٦). هەروەها لەگەڵ کالوب، تۆماس و سارا ڕایان مەدالیای زێڕیان لە پێشبڕکێی تێکەڵدا بردەوە، کە ئەمە یەکەم جار بوو ژنانی ئەمریکا لەسەر ئاستی جیهان یان ئۆڵۆمپیاد لەم پێشبڕکێیەدا شکست بهێنن، ئەگەر تیمەکانی ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات و چین (کە بە شێوەیەکی سیستماتیک ماددەی وزەبەخشیان بەکاردەهێنا) هەژمار نەکرێن. لە ساڵی ٢٠٠٢دا، جۆنز یەکەمین نازناوەکانی خۆی لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا بەدەستهێنا، کاتێک لە یارییەکانی کۆمۆنوێلسی ٢٠٠٢ لە مانچستەری ئینگلتەرا هەردوو پێشبڕکێی مەلەی سنگی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport3/commonwealthgames2002/bsp/statistics/results.stm|سەردێڕ=BBC Sport Commonwealth Games 2002 Statistics|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٠٧|ئیش=BBC News}}</ref> ئوسترالیا پێشبڕکێی تێکەڵیشی بردەوە. لە پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠٣ لە بەرشەلۆنە، جۆنز ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانیی لە قۆناغی پێش کۆتاییی ١٠٠ مەتری مەلەی سنگدا تۆمار کرد (١:٠٦.٣٧). بەڵام لە یاریی کۆتاییدا بەهۆی دڵەڕاوکێوە نەیتوانی ئاستی خۆی بپارێزێت و پلەی سێیەمی بەدەستهێنا، کە لۆ دووبارە پێشبڕکێیەکەی بردەوە. هەروەها مەدالیایەکی زیوی لە ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ لە بەرشەلۆنە بەدەستهێنا، لە دوای [[ئاماندا بیێرد]] بە کاتی (٢:٢٤.٣٣). مەدالیایەکی بڕۆنزیشی لە پێشبڕکێی تێکەڵدا بردەوە. لەو مانگەی کە پێش [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤|ئۆڵۆمپیادی ئەتینا]] بوو، جۆنز ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانیی (٢:٢٢.٩٦) لە ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگدا لە پاڵەوانیەتییەک لە بریزبەینی ئوسترالیا تۆمار کرد. ئەمە بووە هۆی دروستبوونی چاوەڕوانییەکی زۆر بۆ ئاستێکی باشتر لە ئەتینا، چونکە جۆنز پێش تۆمارکردنی ئەم ژمارە پێوانەیییە پشووی نەدابوو. بەڵام، تەنیا چەند ڕۆژێک دواتر لە تاقیکردنەوەکانی ئۆڵۆمپیادی ئەمریکا، بیێرد ژمارە پێوانەیییەکەی شکاندەوە و بۆ خۆی بردەوە. === ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٤ === لە ئەتینا، جۆنز دووبارە سەرکەوتوو بوو لە ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ، دوای ئەوەی ژمارەیەکی پێوانەییی ئۆڵۆمپیادی (١:٠٦.٧٨) لە قۆناغی پێش کۆتاییدا تۆمار کرد، کە نزیکەی دوو چرکە خێراتر بوو لە دووەم خێراترین مەلەوانی ئەوکاتەی مێژووی پێشبڕکێیەکە، ئاماندا بیێرد. بەڵام، لە یاریی کۆتاییدا پلەی سێیەمی (بڕۆنز) بەدەستهێنا. لە ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگدا، هەوڵیدا شێوازێکی هێرشبەرانە بگرێتەبەر، بەڵام لە ٥٠ مەتری کۆتاییدا هێزی کەم بووەوە و ئاماندا بیێرد پێشی کەوت، بەمەش مەدالیای زیوی بردەوە. دواتر ئوسترالیا پێشبڕکێی ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵی بردەوە، کە ئەمەش یەکەم مەدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادی بە جۆنز بەخشی. ژمارە پێوانەیییە جیهانییەکەی جۆنز لە ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ لە پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠٥ لە مۆنتریالی کەنەدا لەلایەن جێسیکا هاردی ئەمریکییەوە بە کاتی ١:٠٦.٢٠ شکێنرا، ئەوەش دووبارە لە قۆناغی پێش کۆتاییدا. بەڵام، ئەمجارە چاوەڕوانییەکان کەوتبوونە سەر هاردی، جۆنزیش دۆخەکەی پێچەوانە کردەوە و پێشی کەوت، بەمەش یەکەمین سەرکەوتنی لەسەر ئاستی جیهان یان ئۆڵۆمپیاد بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fina.org/events/WC/Montreal_2005/results/sw.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070128064425/http://www.fina.org/events/WC/Montreal_2005/results/sw.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Montreal 2005 Results |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەروەها لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٥دا ژمارەی پێوانەییی جیهانیی بۆ ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ شکاند (٢:٢١.٧٢). لەو پێشبڕکێیەدا مەدالیای زێڕی بردەوە، و ڕکابەرەکانی زیاتر لە شەش مەتر لە دوای خۆیەوە جێهێشت. بەهۆی ئەم هەوڵانەوە لەلایەن گۆڤاری ''Swimming World''ەوە وەک باشترین مەلەوانی ژنی ساڵ لە جیهاندا بۆ ساڵی ٢٠٠٥ دەستنیشان کرا. ئەو گۆڕانکارییانەی لە ساڵی ٢٠٠٥ ڕوویاندا بەردەوام بوون لە بەرهەمهێنانی ئەنجامی باش لە تاقیکردنەوەکانی مەلەوانیی یارییەکانی کۆمۆنوێلسی ئوسترالیا لە سەرەتای ٢٠٠٦دا، کاتێک جۆنز باشترین ژمارەی کەسیی خۆی لە ٥٠ مەتری مەلەی سنگدا شکاند (٣٠.٨٥) و ١.١٨ چرکەی لە ژمارە پێوانەیییە جیهانییەکەی پێشووی خۆی لە ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ کەم کردەوە (٢.٢٠:٥٤). لە ڕۆژی ٥ەمی پاڵەوانیەتیی نیشتمانیی ئوسترالیا، جۆنز لە یاریی کۆتاییی ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانیی تۆمار کرد. جۆنز پاڵەوانیەتیی ئوسترالیای بە کاتی ١:٠٥.٧١ بردەوە کە بە بڕی ٠.٤٩ چرکە لە ژمارە پێوانەیییەکەی پێشووی کەمتر بوو. جۆنز لە یارییەکانی کۆمۆنوێلسی ٢٠٠٦دا گشت پێشبڕکێکانی مەلەی سنگی (٥٠، ١٠٠، و ٢٠٠ مەتر) بردەوە، کە ئەمە تەنیا جارە لە مێژووی یارییەکاندا ئەمە لە پێشبڕکێکانی مەلەی سنگدا بەدەست بهێنرێت. لە پێشبڕکێکانی پەپوولەدا (٥٠، ١٠٠، و ٢٠٠ مەتر) لە یارییەکانی ٢٠٠٢ی مانچستەر، [[پێتریا تۆماس]] یەکەم مەلەوان بوو لە مێژووی یارییەکانی کۆمۆنوێلس کە گشت پێشبڕکێکانی جۆرەکەی خۆی بباتەوە. پێشبڕکێکانی ٥٠ مەتر لە یارییەکانی مانچستەردا بۆ یەکەمین جار زیاد کران. لە ٥٠ مەتری مەلەی سنگدا، کە پێشبڕکێیەک بوو تەنیا ماوەیەکی کەم بوو دەستی بە بەشداریکردن تێیدا کردبوو، توانی بەسەر پاڵەوانی جیهان و هەڵگری ژمارەی پێوانەییی جیهانی [[جەید ئێدمیستۆن|جەید ئێدمیستۆندا]] سەربکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.melbourne2006.com.au/Schedule+and+Results/By+Sport/Aquatics%20Swimming |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070811124308/http://www.melbourne2006.com.au/Schedule%2Band%2BResults/By%2BSport/Aquatics%2BSwimming |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Swimming Schedule and Results |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر زێڕێکی تری لە ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ بردەوە و بە بردنەوەی زێڕی ١٠٠ مەتر بە ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانیی کە ١:٠٥.٠٩ بوو، کۆنترۆڵکردنی تەواوی پێشبڕکێکانی تەواو کرد – ئەمە هەوڵێک بوو کە تیایدا ژمارە پێوانەیییەکەی خۆی بە بڕی ٠.٦٢ چرکە کەم کردەوە و لەلایەن ڕۆژنامەنووسی وەرزشە ئاوییەکان کرەیگ لۆرد بە "بیمۆنیسک" (Beamonesque) وەسف کرا، کە ئاماژەیەکە بۆ بازدانی درێژی ئەفسانەییی بۆب بیمۆن لە ئۆڵۆمپیادی مەکسیکۆ سیتی. بەدەستهێنانی چوارەمین مەدالیای زێڕ بە ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانییەوە لە ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ لەگەڵ سۆفی ئێدینتۆن، جێسیکا شیپەر و لیبی لێنتۆن کۆتایی بە یارییەکانی کۆمۆنوێلسی ئەو هێنا. لە ساڵی ٢٠٠٧دا، بەشداریی لە پاڵەوانیەتییەکانی جیهان کرد و ١٠٠ مەتری مەلەی سنگی بردەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fina.org/events/WC/Melbourne_2007/results/swimming.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070606111744/http://www.fina.org/events/WC/Melbourne_2007/results/swimming.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=12th FINA World Championships |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ، و ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ، کە لە تێکەڵەکەدا ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانیی تۆمار کرد. هەروەها مەدالیای زیوی لە ٥٠ مەتری مەلەی سنگدا بردەوە. دواتر بریزبەین و ڕاهێنەرەکەی (ویدمەر)ی بەجێهێشت و ڕووی لە مێلبۆرن کرد بۆ ئەوەی لەژێر سەرپەرشتیی ڕۆهان تەیلۆر مەشق بکات، تاوەکو بتوانێت لەگەڵ دەزگیرانەکەی مارتی پاسک بژی، کە یاریزانێکی [[تۆپی پێی ئوسترالی|تۆپی پێی ئوسترالییە]] لە یانەی وێسترن بوڵدۆگز. هەڵوەشاندنەوەی ئەم هاوبەشییە سەرکەوتووەی بووە جێگەی سەرنج و زۆر کەس پرسیاریان دەکرد ئایا پێشخستنی ژیانی کەسی بەسەر شێوازێکی سەرکەوتووی کێبڕکێدا کاریگەریی پێچەوانەی لەناو مەلەوانگەدا نابێت. لە سەرەتای ٢٠٠٨دا، هەردوو پێشبڕکێی مەلەی سنگی لە [[پاڵەوانیەتیی مەلەوانیی ئوسترالیای ٢٠٠٨]] بردەوە بۆ ئەوەی سەرکەوێت بۆ ئۆڵۆمپیادی پەکین. سەرەڕای بەشدارینەکردنی لە پاڵەوانیەتیی جیهانیی کۆرسەی کورت لە مانچستەر بەهۆی ئامادەکارییەکان بۆ ئۆڵۆمپیادی پەکینی ٢٠٠٨، بەڵام ژمارە پێوانەیییە جیهانییەکەی خۆی لە ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ (کۆرسەی کورت) شکاند بە تۆمارکردنی کاتی ١:٠٣.٧٢ لە تێلسترا گراند پری لە کانبێرا. === ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٨ === [[پەڕگە:2008_Australian_Olympic_team_Leisel_Jones_-_Sarah_Ewart.jpg|ڕاست|وێنۆک|جۆنز لە ساڵی ٢٠٠٨]] جۆنز لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨|ئۆڵۆمپیادی پەکینی ٢٠٠٨]] لە ١٠٠ مەتری مەلەی سنگدا مەدالیای زێڕی بردەوە، و بە درێژیی تەواوی جەستەیەک لە پێش ڕکابەرەکەیەوە گەیشتە هێڵی کۆتایی. کاتەکەی کە ١:٠٥.١٧ بوو بە بڕی ١.٦٦ چرکە خێراتر بوو لە براوەی مەدالیای زیوی ئەمریکی ڕێبێکا سۆنی. لە کاتێکدا ئەو پاڵێوراوی سەرەکی بوو بۆ بردنەوەی ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ، بەڵام لەلایەن سۆنییەوە شکستی پێهێنرا کە مەدالیای زێڕی بە ژمارەیەکی پێوانەییی جیهانیی بردەوە. جۆنز مەدالیای زیوی بردەوە. هەروەها مەدالیایەکی زێڕی لە ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ بردەوە، کاتێک تیمی ئوسترالیا ژمارە پێوانەیییە جیهانییەکەی پێشوویان بە سێ چرکە شکاند.{{citation needed|date=March 2012}} لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ لە سیدنی، جۆنز خەڵاتی مەلەوانی ساڵی تێلسترای پێبەخشرا وەک بەشێک لە تیمی ئەستێرەکانی جیهان بۆ ئەو ساڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Daily Telegraph|سەردێڕ=Leisel Jones leaves Swimmer of the Year Awards trophy in back of taxi|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,24573702-5012964,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090318103807/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,24573702-5012964,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە قۆناغی [[جامی جیهانیی مەلەوانیی فینا ٢٠٠٩|جامی جیهانی]] لە بەرلینی ئەڵمانیا، جۆنز ژمارەی پێوانەییی جیهانیی لە ١٠٠ و ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ (کۆرسەی کورت) تۆمار کرد. جۆنز ساڵێکی هێمنی هەبوو و بڕیاریدا بەشداریی [[پاڵەوانیەتیی جیهانیی مەلەوانی ٢٠٠٩]] نەکات. === ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢ === جۆنز پشتڕاستی کردەوە کە ئامانجی ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢ی لەندەنە و لە ساڵی ٢٠١٠دا لە پاڵەوانیەتییەکانی پەن پاسیفیک و یارییەکانی کۆمۆنوێلس بەشداریی کرد. جۆنز جێگەی خۆی لەم تیمانەدا مسۆگەر کرد بە بردنەوەی ٥٠، ١٠٠، و ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ لە پاڵەوانیەتیی مەلەوانیی تێلسترای ئوسترالیای ٢٠١٠. لە پاڵەوانیەتیی مەلەوانیی پەن پاسیفیک لە ئیرڤاینی کالیفۆرنیا، لە ساڵی ٢٠١٠دا جۆنز سێ مەدالیای زیو و یەک بڕۆنزی بەدەستهێنا. لە پێشبڕکێکانی ٥٠ مەتری مەلەی سنگ (بڕۆنز)، ١٠٠ مەتری مەلەی سنگ (زیو)، ٢٠٠ مەتری مەلەی سنگ (زیو)، و ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ (زیو) بەشداریکرد. لە هەر چوار پێشبڕکێیەکەدا، لە دوای ئەمریکییەکانەوە بوو؛ لە ٥٠ مەتردا لە دوای جێسیکا هاردی و هاونیشتمانیی ئوسترالی لەیستۆن پیکێتەوە بوو، وە لە ١٠٠ و ٢٠٠ مەتردا لە دوای ڕێبێکا سۆنییەوە کۆتاییی پێهێنا. دوای ئەوەی هەڵبژێردرا بۆ بەشداریکردن لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢ی لەندەن، جۆنز بووە یەکەم مەلەوانی ئوسترالی کە لە چوار خولی ئۆڵۆمپیاددا بەشداری بکات.<ref name="fourth olympics">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.espn.com/olympics/swimming/story/_/id/7700711/australian-swimmer-leisel-jones-makes-fourth-olympics |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Australian swimmer Leisel Jones makes fourth Olympics |بڵاوکەرەوە=ESPN}}</ref> لەگەڵ ئێمیلی سیبۆم، ئالیشا کوتز و مێلانی شلانگەر، مەدالیای زیویان بۆ ئوسترالیا لە ٤×١٠٠ مەتری تێکەڵ بردەوە. == ئاماژەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|ژن|وەرزش|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Leisel Jones}} [[پۆل:براوەکانی مەدالیای زیوی ئۆڵمپیاد لە مەلەوانی]] [[پۆل:براوەکانی مەدالیای زێری ئۆڵمپیاد لە مەلەوانی]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[پۆل:براوەکانی مەدالیای بڕۆنزی ئۆڵمپیاد لە مەلەوانی]] [[پۆل:ئوسترالیا براوەکانی مەدالیای بڕۆنز]] [[پۆل:ئوسترالیا براوەکانی مەدالیای زیو]] [[پۆل:ئوسترالیا براوەکانی مەدالیای زێڕ]] [[پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨]] [[پۆل:مەلەوانانی ئۆڵمپیاد لە ئوسترالیا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] pows8e535wiqeygcdqlh1wrl6rkh531 کاتدراڵی ماریوسف 0 303541 1695588 1671566 2026-10-27T10:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1695588 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Chaldean_Catholic_Cathedral_of_Saint_Joseph_in_Ankawa_near_Erbil,_Iraq.jpg|وێنۆک]] '''کاتدرایی سانت یوسف، عەنکاوە''' ، ناسراو بە '''کاتدراڵی مار یوسف'''، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.gcatholic.org/churches/asia/5517.htm |ڕێکەوتی سەردان=2016-05-24 |وێبگە=www.gcatholic.org}}</ref> کاتدراڵی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدان]] و شوێنی دانیشتنی ئەپستۆریای کاسۆلیکی کلدانەکانی هەولێرە لە [[باشووری کوردستان|کوردستانی عێراق]] ( {{Langx|la|Archieparchia Arbilensis Chaldaeorum}} , {{Langx|ar|إيبارشية أربيل الكلدانية}} ) لە ژێر دەسەڵاتی پاپا پاوڵی شەشەمدا دروستکراوە . کاتدراییلەکە بەناوی سانت یوسفەوە ناونراوە، ڕێوڕەسمی ڕۆژهەڵاتی سریانی ("ڕێوڕەسمی کلدانی")ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کەنیسەی کاسۆلیکی کلدان]] پەیڕەو دەکات، یەکێکە لە کڵێسا تایبەتەکانی کاسۆلیکی ڕۆژهەڵاتی sui iuris کە [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی کاسۆلیکی]] پێکدەهێنن بە هاوبەشی تەواو لەگەڵ کورسی پیرۆز لە [[ڕۆما]]. == مێژوو == دروستکردنی کڵێسای سەینت جۆزێف لەسەر ڕووبەرێکی 1000 مەتر چوارگۆشە لە دەروازەی [[عەنکاوە]] [[ھەولێر|لە هەولێر]] لە ساڵی 1978 دەستیپێکرد لەکاتێکدا [[Stephan Babaka|ستیفان باباکا]] قەشە سەرەکییەکەی ئەپستۆریای کاسۆلیکی کلدانی هەولێر بوو. کڵێساکە لەسەر حیسابی حکومەت بە کاری خۆبەخشانەی خەڵکی [[عەنکاوە]] دروستکراوە و لە ساڵی ١٩٨١ پیرۆزکراوە. کڵێسای سانت جۆزێف بە شێوازی جیاوازی [[شارستانیەتی بابل|بابلی]] دیزاین کراوە لەنێویاندا دەروازەیەکی سەرەکی کە مۆدێلەکەی لەسەر [[دەروازەی عەشتار|دەروازەی ئیشتار]], لەگەڵ [[یارد|حەوشەیەکی]] گەورە, و باخچەی گەورە. لە ساڵی ٢٠١٤ سەینت جۆزێف بووە پەناگەیەک بۆ ئەو پەنابەرانەی کە لە توندوتیژییەکانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و سوریا]] هەڵاتوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,36391.html |وێبگە=www.ishtartv.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{پۆلی کۆمنز|Saint Joseph's Cathedral, Ankawa}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|36.2274|N|43.9922|E|source:wikidata}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|سووریا|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:عەنکاوە]] 4wgxs9712pk5wkbe6ac557j70mjsn4u ژاک لاکان 0 304169 1695062 1695046 2026-10-26T12:01:04Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695062 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژاک ماغی ئیمیلێ لاکان''' (بە فەڕەنسی: Jaques Marie Èmile Lacan؛ ١٣ی نیسانی ١٩٠١ - ٩ی ئەیلوولی ١٩٨١) دەروونشیکار و بیرمەندێکی فەڕەنسی بوو، لە ١٣ی نیسانی ١٩٠١ لە [[پاریس]] لە خێزانێکی کاسۆلیکی دایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Lacan, Jacques {{!}} Internet Encyclopedia of Philosophy |ناونیشان=https://iep.utm.edu/lacweb/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=iep.utm.edu}}</ref>لاکان بە هۆی بانەگەوازی«گەڕانەوە بۆ فرۆید» و دووبارە خوێندنەوەی تیۆرییەکانی دەروونشیکاری لە ڕوانگەی زمانەوانییەوە نازناوی «فرۆیدی فەڕەنسی» لێ دەنرێت<ref>{{بیرخستنەوە |دوایین=Johnston |یەکەم=Adrian |سەردێڕ=Jacques Lacan |ڕێکەوت=٢٠٢٦|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2026/entries/lacan/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|edition=Spring 2026 |بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University |editor2-last=Nodelman |editor2-first=Uri}}</ref>. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|دەروونناسی|فەڕەنسا|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Jacques Lacan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨١]] [[پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات]] [[پۆل:مێژووی دەروونپزیشکی]] [[پۆل:نووسەرانی پاریسی]] 3vd1n27c7qquljkhohcw1dz55gfhe9c پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و سوید 0 304261 1695092 1693738 2026-10-26T12:11:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695092 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-collapse:collapse;" |+ class="infobox-title" id="6" |پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و سوید |- alt="Map indicating locations of Kurdistan Region and Sweden" class="mw-file-element" data-file-height="253" data-file-type="bitmap" data-file-width="342" decoding="async" height="185" loading="lazy" resource="./File:Kurdistan_Region_Sweden_Locator.png" src="//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Kurdistan_Region_Sweden_Locator.png/250px-Kurdistan_Region_Sweden_Locator.png?utm_source=en.wikipedia.org&utm_campaign=parser&utm_content=thumbnail" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/28/Kurdistan_Region_Sweden_Locator.png?utm_source=en.wikipedia.org&utm_campaign=parser&utm_content=thumbnail_unscaled 2x" width="250" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Kurdistan_Region_Sweden_Locator.png|250x250پیکسڵ|Map indicating locations of Kurdistan Region and Sweden]] |- class="infobox-hiddenrow" ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lightgrey;color:inherit;" | |- style="height:0.6em" | style="background:#339933;color:inherit;" | | style="background:#E08020;color:inherit;" | |- ! scope="col" style="width:50%; text-align:center" | [[File:Flag_of_Kurdistan.svg|link=|alt=|سنوور|45x45پیکسڵ]]<br /><br /><br /><br />[[هەرێمی کوردستان]] ! scope="col" style="width:50%; text-align:center; border-left:thin solid lightgrey;" | [[File:Flag_of_Sweden.svg|link=|alt=|سنوور|48x48پیکسڵ]]<br /><br /><br /><br />[[سوید]] |- style="display:none" ! colspan="2" | |} '''پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و سوید''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]]{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} و[[سوێد|سوید]]. هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١١ەوە لە سوید لە ڕێگەی نوێنەرایەتییەکەوە لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] نوێنەرایەتی دەکرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=41323|سەردێڕ=StackPath |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190222161758/http://www.dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=41323 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> لە کاتێکدا سوید لە ساڵی ٢٠١٢ەوە باڵیۆزخانەی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=59&l=12&s=020100&r=363|سەردێڕ=Embassy Office of Sweden |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200418164732/http://dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=59&l=12&s=020100&r=363 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government}}</ref> ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان هەردوو لایەن لە ساڵی ٢٠١٢دا ١٥٤ ملیۆن دۆلار بووە. لەو ساڵەدا 56 کۆمپانیای سویدی تۆمارکراو لە هەرێمی کوردستان تۆمارکرابوون. فرێدریک مالم، پەرلەمانتاری سوید ڕایگەیاند، "ئێمە دۆستی گەلی کوردین و لە نزیکەوە بەدواداچوون بۆ ڕووداوەکان دەکەین، ئامانجی سەرەکیشمان پاڵپشتیکردنی چارەنووسی گەلی کوردە". مارگۆت والسترۆم وەزیری دەرەوەی سوید لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٥ لەگەڵ فەلاح مستەفا وەزیری دەرەوەی کورد کۆبووەوە و هاوکاری مرۆیی بۆ ئاوارەکانی ناوخۆی ناوچەکە تاوتوێ کرد. لە مانگی نۆڤەمبەری هەمان ساڵدا، والسترۆم و پیتەر هولتکڤیست وەزیری بەرگری سوید گەشتیان بۆ هەولێر کرد و بەڵێنی پشتگیریکردنیان بۆ هێزە کوردییەکان کە شەڕی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] دەکەن. 70 سەربازی سویدی ڕەوانەی هەولێر کراون بۆ مەشق و ڕاهێنان بە سەربازانی کورد لە شەڕی شارەکان و چاودێری تەندروستی و پاراستن لە چەکی کیمیاوی. لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، ستیفان لۆڤێن، سەرۆکوەزیرانی سوید سەردانی هەولێری کرد، لەوێ چاوی بە [[مەسعوود بارزانی|مەسعوود بارزانی،]] سەرۆکی کورد و [[نێچیرڤان بارزانی]] ، سەرۆکوەزیرانی سوید و سەربازە جێگیرەکانی سوید کەوت. == هەروەها سەیری بکە == * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * پەیوەندییەکانی دەرەوەی سوید * [[پەیوەندییەکانی سوێد و عێراق|پەیوەندییەکانی عێراق و سوید]] * [[کوردانی سوێد|کورد لە سوید]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] ifbejvb4igy1fnvn133m1bozttf42i3 ڤیلهێلم کاناریس 0 304367 1695452 1694077 2026-10-27T04:37:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1695452 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ڤیلهێلم کاناریس | honorific_suffix = | image = Bundesarchiv Bild 146-1979-013-43, Wilhelm Canaris.jpg | image_size = | caption = کاناریس لە ساڵی ١٩٤٠دا | order = پێنجەمین | office = سەرۆکی [[ئابڤێر]] | term_start = ١ی کانونی دووەمی ١٩٣٥ | term_end = ١٢ی شوباتی ١٩٤٤ | deputy = [[هانس ئۆستەر]] | predecessor = [[کۆنڕاد پاتسیگ]] | successor = [[گەورگ هانسن]] | birth_name = ڤیلهێلم فرانز کاناریس | birth_date = {{birth date|df=y|١٨٨٧|٠١|٠١}} | birth_place = [[ئاپلێربێک]]، دورتموند، [[پارێزگای ڤێستفالیا]]، [[شانشینی پرووسیا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] | death_date = {{death date and age|df=y|١٩٤٥|٠٤|٠٩|١٨٨٧|٠١|٠١}} | death_place = کامپی دەستبەسەرکردنی فلۆسنبوورگ، [[فلۆسنبوورگ]]، [[ئەڵمانیای نازی]]<br/>{{Coord|49.734958|12.35577|display=inline|region:DE-BY_type:landmark|name=شوێنی لەسێدارەدانی ئەندامانی پیلانی ٢٠ی تەممووز}} | death_cause = لەسێدارەدان بە هەڵواسین | resting_place = | citizenship = | party = | spouse = ئێریکا ڤاگ (١٩١٩) | children = ٢ | education = ئەکادیمیای دەریاییی ئیمپراتۆریی ئەڵمانی | allegiance = [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]]<br />[[کۆماری ڤایمەر]]<br />[[ئەڵمانیای نازی]]<br />[[بەرەنگاربوونی ئەڵمانی بۆ نازیزم]] | branch = {{plainlist| * [[هێزی دەریاییی ئیمپراتۆریی ئەڵمانی]] * ''[[ڕایخسمارینە]]'' * ''[[کریگسمارینە]]'' }} | service_years = ١٩٠٥–١٩٤٤ | rank = ئەدمیراڵ | unit = | commands = {{plainlist| * SM U-38 * SM UC-27 * SM U-47 * SM U-34 * SM UB-128 * [[کەشتیی شلێزیەن|SMS Schlesien]] * [[قەڵای سوینەموندە]] * [[ئابڤێر]]}} | battles = {{tree list}} * [[جەنگی جیهانیی یەکەم]] ** [[شەڕی کۆرۆنێل]] ** [[شەڕی دوورگەکانی فۆڵکلاند]] ** [[شەڕی ماس ئا تیێرا]] * [[جەنگی جیھانیی دووەم]] {{tree list/end}} | mawards = [[خاچی ئاسنین]] (پۆلی یەکەم)<br>[[نیشانەی جەنگی ژێردەریایی]]<br>[[خاچی ئەڵمانی]] (زیو) }} '''ڤیلهێلم فرانز کاناریس''' (١ی کانونی دووەمی ١٨٨٧ – ٩ی نیسانی ١٩٤٥) ئەدمیراڵێکی ئەڵمانی و سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی سەربازیی ئەڵمانیا (''[[ئابڤێر]]'') بوو لە ساڵانی ١٩٣٥ تا ١٩٤٤.{{sfn|Höhne|1979|p=4}} لە سەرەتادا پشتیوانی [[ئەدۆڵف ھیتلەر|ئەدۆلف هیتلەر]] و [[پارتی نازی]] بوو، بەڵام لە دوای داگیرکردنی پۆڵەندا لە ساڵی ١٩٣٩دا، کاناریس هەڵوێستی دژبەریانەی بەرامبەر هیتلەر وەرگرت و لە سەردەمی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانیی دووەمدا]] دەستی کرد بە ئەنجامدانی جۆرەکانی بەرەنگاریی چالاک و ناچالاک.{{sfn|Höhne|1979|p=4}} وەک سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی سەربازیی [[ئەڵمانیای نازی]]، لە پێگەیەکی بەهێزدا بوو بۆ بەشداری لە بەرەنگاربوونەوە و تێکدانی هەوڵە جەنگییەکانی نازییەکاندا. کاتێک دۆخی جەنگەکە لە دژی ئەڵمانیا شکایەوە، کاناریس و چەندین ئەفسەری تر دژایەتییە نهێنییەکانی خۆیانیان بۆ دەسەڵاتی نازییەکان بەهێزتر کرد. تا ساڵی ١٩٤٥، کارەکانی بەرەنگاربوونەوە و تێکدانی پلانەکانی لە دژی ڕژێمی نازی ئاشکرا بوون؛ لە ئەنجامدا کاناریس بە تۆمەتی «خیانەتی گەورە» لە کامپی فلۆسنبوورگدا لەسێدارە درا، ڕێک لەو کاتەی هێزەکانی هاوپەیمانان بەرەو باشووری ئەڵمانیا پێشڕەوییان دەکرد.{{sfn|Bassett|2011|pp=63–65}} == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Wilhelm Canaris}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا]] p1g3oh4uncwej0de5fdciaj7e4evp1o لالە ئەسکەندەری 0 304617 1695090 1693851 2026-10-26T12:10:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695090 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=لالە ئەسکەندەری|image=Laleh.Eskandari.jpg|caption=لاله ئەسکەندری - پردیس ملت ٢٠٢٦|native_name=لاله اسکندری|occupation=ئەکتەر، وێنەگر، وێنەکێش|nationality=ئێرانی|birth_date=۲۱ی کانوونی دەکەمی ۱۹۷۵ ‏(٤۸ ساڵ)|birth_place=[[تۆربەت حەیدەریە]] - ئێرانی|death_date=|death_place=|residence=|coordinates=|other_names=|years_active=۱۹۹۹–ئێستا|spouse=|partner=|children=|influences=|influenced=|website=|education=گرافیک دیزاین|alma_mater=[[زانکۆی ئازادی ئیسلامی| زانکۆی ئازادی ئیسلامی لقی تاران ناوەند]]|imdb_id=2305611|Soure_id=۱۳۸۱۱۲۰۷۰۰۸۹|relatives=ستاره ئەسکەندری (خوشک)}} '''لالە ئەسکەندەری''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: لاله اسکندری؛ لەدایکبووی ۲۱ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥ [[تۆربەت حەیدەریە]]) ئەکتەر و وێنەگری [[ئێران|ئێرانیە]]. == ژیانی ھونەری == لالە ئەسکەندەری لەدایکبووی ۲۱ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥ [[تۆربەت حەیدەریە]]. دەرچووی بەشی گرافیک دیزاینە لە [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]] لقی [[تاران]] ناوەند. دەستپێکی کاری لە سینەمادا بە بەشداریکردن لە فیلمی «متولد ماه مهر» بە دەرهێنەریی احمدرضا درویش لە ساڵی ۲۰۰۰ بوو. هەروەها لە بواری ھونەرە دیدارییەکاندا چالاکی جۆراوجۆری هەبووە کە دەستەیەک پێشانگای وێنەگری، وێنەکێشان و موزیک لە ناوەوە و دەرەوەی وڵات دەگرێتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:بیوگرافی و زندگینامه لاله اسکندری |ناونیشان=https://vista.ir/w/a/27/2ow71/لاله-اسکندری-%7C-بیوگرافی-و-عکس-های-“لاله-اسکندری”|سەردێڕ=خلاصه اخبار ایران و جهان |وێبگە=ویستا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|script-title=fa:پاسخ لاله اسکندری به حاشیه‌های فعالیت هنری‌اش |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/93032010095/پاسخ-لاله-اسکندری-به-حاشیه-های-فعالیت-هنری-اش |وێبگە=خبرگزاری ایسنا}}</ref> خوشکی ستاره اسکندرییە.<ref name=":0" /> == بەرهەمە ھونەرییەکان == === سینەما === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵی پەخش !دەرهێنەر |- |متولد ماه مهر |۲۰۰۰ |احمد رضا درویش |- |شراره |۲۰۰۰ |سیامک شایقی |- |این زن حرف نمی‌زند |۲۰۰۳ |احمد امینی |- |گرداب |۲۰۰۵ |حسن هدایت |- |شوریده |۲۰۰۵ |محمدعلی سجادی |- |آفتاب بر همه یکسان می‌تابد |۲۰۰۶ |عباس رافعی |- |مخمصه |۲۰۰۷ |محمدعلی سجادی |- |راننده تاکسی |۲۰۰۷ |مهدی صباغ‌زاده |- |شیرین |۲۰۰۸ |[[عەباس کیاڕۆستەمی]] |- |خانواده ارنست |۲۰۱۰ |محسن دامادی |- |مالیخولیا |۲۰۱۶ |مرتضی آتش زمزم |- |نطفه شوم |۲۰۱۴ |کریم آتشی |- |دریاچه ماهی |۲۰۱۶ |مریم دوستی |- |ماهور |۲۰۱۸ |مجید نیامراد |- |هزارپا |۲۰۱۸ |ابوالحسن داوودی |- |رؤیای سهراب |۲۰۱۹ |علی قوی‌تن |- |سیمین |۲۰۱۹ |مرتضی آتش زمزم |- |تیغ و ترمه |۲۰۱۹ |کیومرث پوراحمد |- |شوهر ستاره |۲۰۲۵ |ابراهیم ایرج‌زاد |} === زنجیرەی تەلەفیزیونی === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵی پەخش !دەرهێنەر !ڕوونکردنەوەکان |- |خاک سرخ |۲۰۰۱ |ابراهیم حاتمی کیا | rowspan="2" |کەناڵی یەک |- |مشق عشق |۲۰۰۴ |بهرام بهرامیان |- |رسم عاشقی |۲۰۰۴ |سعید سلطانی |کەناڵی پێنج |- |رقص پرواز |۲۰۰۵ |احمد مرادپور |کەناڵی دوو |- |در چشم باد |۲۰۰۶–۲۰۱۰ |مسعود جعفری جوزانی |کەناڵی یەک |- |سالهای برف و بنفشه |۲۰۰۷ |سعید سلطانی |کەناڵی سێ |- |همچون سرو |۲۰۱۰ |بیژن بیرنگ |کەناڵی دوو |- |مادر |۲۰۱۱ |بیژن بیرنگ |کەناڵی یەک |- |دولت مخفی |۲۰۱۲–۲۰۱۳ |عبدالحسن برزیده |کەناڵی دوو |- |اولین انتخاب |۲۰۱۳ |مهدی صباغ‌زاده |کەناڵی پێنج |- |بی‌قرار |۲۰۱۳ |فلورا سام |کەناڵی یەک |- |بی‌قرار ۲ |۲۰۱۴ |فلورا سام |کەناڵی دوو |- |شیوع |۲۰۱۶ |محمود معظمی | rowspan="2" |کەناڵی یەک |- |محکومین |۲۰۱۸ |سیدجمال سیدحاتمی |- |تعطیلات رؤیایی |۲۰۱۸ |علیرضا امینی | rowspan="2" |کەناڵی دوو |- |خانواده دکتر ماهان |۲۰۱۹ |راما قویدل و علی محمد قاسمی |- |آتش و باد |۲۰۲۳ |مجتبی راعی |کەناڵی سێ |- |محرمانه |۲۰۲۳ |محمود معظمی |کەناڵی سێ |- |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" |+ !ناو !ساڵی پەخش !دەرهێنەر |- |آهوی من مارال |۲۰۲۱ |مهرداد غفارزاده |- |شب‌های مافیا |۲۰۲۱ |سعید ابوطالب |- |[[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کازیوەی خومار]] |۲۰۲۶ |[[نێرگز ئابیار]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سریال بامداد خمار_تماشای آنلاین در شیدا |ناونیشان=https://www.sheyda.com/p/f2f7b5a8e88 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.sheyda.com}}</ref> |} === تەلەفیلم (فیلمی تەلەفیزیۆنی) === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵی پەخش !دەرهێنەر |- |اوهام |۲۰۰۷ |کاظم معصومی |- |سایه روشن |۲۰۰۷ |عباس رافعی |- |مهمانخانه ای در برف |۲۰۰۸ |سعید سلطانی |- |تنهایی |۲۰۰۸ |حجت قاسم‌زاده اصل |- |سرقت |۲۰۰۸ |محمدرضا آهنج |- |آخرین نقش |۲۰۰۸ |رضا ضیایی دوستان |- |ناشناس |۲۰۰۸ |احمد ظریف رفتار |- |روزهای بهم ریخته |۲۰۰۸ |محمدرضا آهنج |- |خشاب خالی |۲۰۰۸ |مسعود آب پرور |- |لرزش زندگی |۲۰۰۸ |علیرضا بذرافشان |- |گروگان |۲۰۰۹ |رضا درستکار |- |خراش |۲۰۱۱ |محمد حمزه ای |- |نخل گریان |۲۰۱۱ |پناه برخدا رضایی |- |اولین تکبه گاه |۲۰۱۳ |قدرت اله صلح میرزایی |- |سلمان |۲۰۱۴ |کاظم معصومی |} == ڕێزلێنان == مەراسیمی ڕێزلێنان و سوپاسگوزاری بۆ لالە ئەسکەندەری، ئەکتەری سینەما و تەلەفیزیۆن کرا، بەهۆی ڕۆڵی لە جوانکاری شاری ڕۆژی سێشەممە ۱۱ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ لە دووەم شەوی فێستیڤاڵ و بە ئامادەبوونی کۆمەڵێک لە ھونەرمەندان و ئارەزوومەندان لە پردیسی سینەمایی ملت بەڕێوەچوو.<ref>[https://sabakhabar.ir/542951 از لاله اسکندری در دومین شب از نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم شهر تجلیل شد]</ref> == خەڵاتەکان == {| class="wikitable" |کاندیدی تەندیسی حافز بۆ زنجیرەی مست عشق ساڵی ۲۰۰۶<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|script-title=fa:نهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۸۵) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/9th-hafez-awards-1385/|سەردێڕ=نهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۸۵) - جشن حافظ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤|زمان=fa-IR}}</ref> |- |کاندیدی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەم و دووەمی [[فێستیڤاڵی جامی جەم|فێستیڤاڵی جام جەمی]] تەلەفیزیۆن بۆ فیلمی لرزش زندگی (ڕۆڵی یەکەم) و تنهایی (ڕۆڵی دووەم) (ساڵی ۲۰۰۹) و وەرگرتنی خەڵاتی یەک تەمەن چالاکی بەنرخ لە بواری ئەکتەری لە [[فێستیڤاڵی جامی جەم|فێستیڤاڵی جام جەم]] |- |تەندیسی ئاهەنگی حافز بۆ ڕۆڵی یەکەمی زنجیرەی رقص پرواز (ساڵی ۲۰۱۰) |- |ئەکتەری سەرکەوتووی تەلەفیزیۆن لەلایەن کەناڵی ۳ی سیما بۆ زنجیرەی سالهای برف و بنفشه (ساڵی ۲۰۰۷) |- |کاندیدی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن بۆ فیلمی خانواده ارنست لە فێستیڤاڵی ھونەرەکانی کیش (ساڵی ۲۰۱۱) |- |ڕێزلێنان وەکو باشترین ئەکتەری ژن لە یەکەمین فێستیڤاڵی فیلمی ڤیدیۆیی یاس (ساڵی ۲۰۱۲) |- |کاندیدی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن بۆ فیلمی خراش لە [[فێستیڤاڵی جامی جەم|فێستیڤاڵی جام جەمی]] تەلەفیزیۆن (ساڵی ۲۰۱۳) |- |کاندیدی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن لە زنجیرەی تەلەفیزیۆنی بە بابەتی بەرگری پیرۆز بۆ زنجیرەی تەلەفیزیۆنی رقص پرواز لە [[فێستیڤاڵی جامی جەم|فێستیڤاڵی جام جەم]] (ساڵی ۲۰۱۳) |- |کاندیدی ئاهەنگی حافز بۆ باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن بۆ زنجیرەی اولین انتخاب (ساڵی ۲۰۱۴) |} == ناوبژیوانییەکان == {| class="wikitable" |ناو |نێودەوڵەتی |نیشتمانی |ناوچەیی |پارێزگایی |- |وڵاتی هیندستان ساڵی ۲۰۱۱ پونا piff داوەری نۆیەمین فێستیڤاڵی فیلم |* | | | |- |داوەری [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] وەکو نوێنەری ئیدارەی کەلەپووری کولتووری وڵات (ساڵی ۲۰۱۲) | |* | | |- |داوەری فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی فەجری منداڵان (تشرینی یەکەمی ساڵی ۲۰۱۲) |* | | | |- |داوەری [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری]] پارێزگای کرمان (ساڵی ۲۰۱۲) | | |پارێزگای کرمان | |} == چالاکییەکانی تر == * یەکەمین پێشانگای وێنەکێشانی BIENNALی خوێندکاری لە موزەخانەی ھونەرە ھاوچەرخەکان ساڵی ١٩٩٥ * پێشانگای بەکۆمەڵی وێنەکێشانی گەلەری شفق ساڵی ۱۹۹۷ * یەکەمین پێشانگای موزایک (کاشی شکاو) گەلەری گلستان ساڵی ۲۰۰۱ * پێشانگای موزایک گەلەری آرتا ساڵی ٢٠٠٥ * پێشانگای وێنەگری لە کۆمەڵەی رایزن ساڵی ۲۰۰۸ * پێشانگای وێنەگری لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] شاری [[لۆس ئانجلەس]] ساڵی ۲۰۰۹ * پێشانگای وێنەگری لە وڵاتی [[سوێد]] ساڵی ۲۰۱۰ * پێشانگای وێنەگری لەگەڵ سیامک اسکندری لە گەلەری ساربان ساڵی ۲۰۱۱ * دەستپێکی چالاکی لە بەشی جوانکاری شارەوانی شاری تاران لە ساڵی ۲۰۰۷ەوە بە پروژەکانی وێنەکێشانی دیواری و کاشی شکاو کە بە کۆی گشتی ٢٠٠٠ مەتری چوارگۆشە لەگەڵ شارەوانی تاران لە ناوچەکانی ۳ و ۶ و ٥ هاوکاری کردووە. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} * [https://www.mizanonline.com/fa/news/117100/زندگینامه-ستاره-اسکندری-تصاویر خبرگزاری میزان ۱] * [https://www.mizanonline.com/fa/news/289110/لاله-اسکندری-از-خاک-سرخ-به-تلویزیون-رسید-ایفای-نقش-در-سریال-مشق-عشق-او-را-بیشتر-معرفی-کرد-عکس خبرگزاری میزان ۲] * [https://www.yjc.ir/fa/news/5285788/کودکی-لاله-اسکندری-عکس باشگاه خبرنگاران جوان] * [https://www.isna.ir/news/9011-04981/بازتاب-طبيعت-و-معماري-در-عکس-هاي-لاله-و-سيامک-اسکندري خبرگزاری ایسنا] * [http://fa.ifilmtv.com/News/Content/29107/لاله%20اسکندری%20مهمان%20عید%20دیدنی آی فیلم] * [https://www.aftabir.com/lifestyle/view/96372/لاله-اسکندری آفتاب] * {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:لاله اسکندری |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112070089|سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase لاله اسكندري :. |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=وبگاه سوره}} * {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:لاله اسکندری |ناونیشان=http://iranact.com/Cinema/Artists/showartist.asp?id=14|سەردێڕ=Dewi11 Situs Boutiquedugardien Harga 20k Pilihan Barang Berkualitas Dan Menarik |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111212222430/http://iranact.com/cinema/artists/showartist.asp?id=14 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=وبگاه ایران اکت |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [[imdbname:2305611|لالە ئەسکەندەری]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Laleh Eskandari}} 52xv7nt8epqvwwpgydt5utr6gyqopcu ژێرکا 0 304712 1695253 1692431 2026-10-26T19:38:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1695253 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ژێرکا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|زیرکا}}<br>{{lang-en| Zherka }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.784914| 44.044048}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ژێرکا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.784914| 44.044048 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٦٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ژێرکا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == گوندی ژێرکا، سەبارەت بە ڕەگ و ڕێچکەی ناوی گوندەکە دوو بۆچوونی سەرەکیی زمانەوانی و جوگرافی ھەن: * کەوتنە ژێرەوە یان نزمایی (تۆپۆگرافی): لە زمان و دیالێکتی کوردیی ژووریندا (کرمانجی)، وشەی «ژێر» یان «ژێرک» ئاماژەیە بۆ شوێنێک کە دەکەوێتە بنار، داوێن یان ژێرەوەی [[چیا]] و بەرزاییەک. پاشگری «ا / کا» پاشگرێکی شوێنە. بەم پێیە، «ژێرکا» واتە «شوێنی ژێرەوە» یان ئەو گوندەی کە لە بناری چیا/بەرزاییەکدا ھەڵکەوتووە. * پەیوەندی بە ناوی [[ھۆز]] یان بنەماڵەوە: لە ھەندێک ناوچەی بەھدیناندا، ناوەکە بۆ لق یان بنەماڵەیەکی ناوچەکە (یان تیرەیەک) دەگەڕێنرێتەوە کە بە "ژێرکی" یان "ژێرکایی" ناسراون (وەک چۆن ھۆزی ژێرکی لە ناوچە سنورییەکانی تری [[کوردستان]] ھەن). لەنێوان ئەم دوو بۆچوونەدا، شیکردنەوەی تۆپۆگرافی و جوگرافی (شوێنی ھەڵکەوتنی گوندەکە لە ژێر یان بناری بەرزایی) ھۆکاری سەرەکیی ناو نانی زۆربەی ئەم جۆرە شوێنانەیە لە ڕێزمان و فەرھەنگی کوردیی ناوچەکەدا. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٣٤) [[خێزان]] و (٢٦٢) کەس، کە (١٢١) [[نێر]] و (١٤١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 4lgv77o61f9yhg8dklntkjs5indwucz فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ 0 304854 1695489 1691950 2026-10-27T07:09:33Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.6) 1695489 wikitext text/x-wiki {{Short description|فێستیڤاڵێکی ساڵانەی فیلمە لە تۆکیۆ، ژاپۆن}}{{Infobox film or theatre festival|name=فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ|logo=Tokyo International Film Festival logo.svg.png|image=File:Roppongi-Station-2005-10-24_1.jpg|location=[[تۆکیۆ]]، ژاپۆن|founded=1985|last=2025|language=نێودەوڵەتی|website={{url|http://www.tiff-jp.net}}}} '''فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ''' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]: 東京国際映画祭، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: '''TIFF''') [[فێستیڤاڵی فیلم|فێستیڤاڵێکی فیلمە]] کە لە ساڵی ١٩٨٥ دامەزراوە. ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٩١ دوو ساڵ جارێک و دواتر ساڵانە بەڕێوەدەچێت. بەپێی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی کۆمەڵەی بەرهەمهێنەرانی فیلم، یەکێکە لە فێستیڤاڵە ڕکابەرەکانی فیلم لە ئاسیا و دووەم گەورەترین فێستیڤاڵی فیلمە لە ئاسیا لە دوای فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای، هەروەها تاقە فێستیڤاڵی [[ژاپۆن|ژاپۆنییە]] کە لەلایەن فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی کۆمەڵەی بەرهەمهێنەرانی فیلمەوە پەسەند کرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fiapf.org/festival_file/fiapf-accredited-festivals-directory-2019-edition/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Fiapf {{!}} فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەکانی بەرهەمهێنەرانی فیلم |زمان=en-US |سەردێڕ=پێڕستی فێستیڤاڵە پەسەندکراوەکانی FIAPF - چاپی ٢٠١٩}}</ref><ref>[http://www.fiapf.org/intfilmfestivals_sites.asp فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەکانی بەرهەمهێنەرانی فیلم] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704071718/http://www.fiapf.org/intfilmfestivals_sites.asp |date= ٤ی تەممووزی ٢٠١٧ }}.</ref><ref name="tiff-jp.net">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html |وێبگە=www.tiff-jp.net |سەردێڕ=فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ - هێڵکاری گشتی |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210810232314/http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خەڵاتەکانی کە لە کاتی فێستیڤاڵەکەدا دابەش دەکرێن لە ماوەی بوونیدا گۆڕانکارییان بەسەردا هاتووە، بەڵام خەڵاتی گەورەی [[تۆکیۆ]]، کە دەبەخشرێتە باشترین فیلم، وەک خەڵاتی سەرەکی ماوەتەوە. خەڵاتەکانی تر کە بە بەردەوامی دراون بریتیین لە خەڵاتی تایبەتی دەستەی دادوەران و خەڵاتەکانی باشترین ئەکتەری پیاو، باشترین ئەکتەری ژن و باشترین دەرهێنەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nippon.com/en/features/h00327/grand-prix-winners-at-the-tokyo-international-film-festival.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=nippon.com |زمان=en |سەردێڕ=براوەکانی خەڵاتی گەورە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ}}</ref> لە ساڵانی دواییدا، ڕووداوە سەرەکییەکانی فێستیڤاڵەکە بۆ ماوەی هەفتەیەک لە کۆتایی مانگی تشرینی یەکەم لە پەرەپێدانی ڕۆپۆنگی هێڵز بەڕێوەچوون. ڕووداوەکان بریتیین لە نمایشکردنی کراوە لە هەوای ئازاد، نمایشکردنی دەنگەکان، و دەرکەوتنی ئەکتەرەکان، هەروەها سیمینار و کۆڕبەندەکانی پەیوەندیدار بە بازاڕی فیلم.<ref name="tiff-jp.net" /> تاکێۆ هیساماتسۆ وەک دەرهێنەری فێستیڤاڵ لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ دەستبەکار بوو. شوێنی هیرۆیۆسی ئاندۆیی گرتەوە کە لە ساڵی ٢٠١٩ تا نیسانی ٢٠٢٦ خزمەتی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Abid Rahman |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/takeo-hisamatsu-festival-director-tokyo-film-festival-1236562266/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]] |زمان=en-us |سەردێڕ=تاکێۆ هیساماتسۆ وەک دەرهێنەری فێستیڤاڵی فیلمی تۆکیۆ دەستنیشانکرا}}</ref> == خەڵاتی کاشیکۆ کاواکیتا == "خەڵاتی کاشیکۆ کاواکیتا" خەڵاتێکی نوێیە کە لەلایەن دامەزراوەی فیلمی یادگاریی کاواکیتاوە دامەزراوە بۆ ڕێزگرتن لەو ژنانەی کە کلتووری فیلم لە ژاپۆن و سەرانسەری جیهاندا بەرەوپێش دەبەن. خەڵاتەکە کە ناوەکەی لە کاشیکۆ کاواکیتا کە بە "مادام کاواکیتا" ناسراوە، دەستپێکردنی لە خولی ٢٠٢٦ی فێستیڤاڵەکە پێشکەش دەکرێت. هاتا ساھۆکۆ، ڕەخنەگری فیلم، یەکەم وەرگری ئەم خەڵاتەیەیە.<ref name="fo1:sd">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Michael Rosser |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.screendaily.com/news/tokyo-film-festival-adds-new-awards-and-southeast-asia-focus/5220088.article |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[ScreenDaily]] |زمان=en |سەردێڕ=فێستیڤاڵی فیلمی تۆکیۆ خەڵاتی نوێ و سەرنج لەسەر باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا زیاد دەکات}}</ref> * هاتا ساھۆکۆ، ڕەخنەگری فیلم (٢٠٢٦)<ref name="1:hr">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Abid Rahman |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tokyo-film-festival-2026-new-initiatives-1236693260/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]] |زمان=en-us |سەردێڕ=فێستیڤاڵی فیلمی تۆکیۆ دەستپێشخەریی نوێ زیاد دەکات، خەڵاتی کاشیکۆ کاواکیتا بۆ ڕێزگرتن لە ژنان لە سینەمادا}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.tiff-jp.net/ ماڵپەڕی فەرمیی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ] * [http://www.tiff-jp.net/en/ ماڵپەڕی ئینگلیزیی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ] * [https://web.archive.org/web/20100115151525/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Tokyo_International_Film_Festival/ فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان] {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|فیلم|تۆکیۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Tokyo International Film Festival}} [[پۆل:ژاپۆن]] [[پۆل:تۆکیۆ]] [[پۆل:سینەما]] [[پۆل:تشرینی یەکەم]] [[پۆل:فێستیڤاڵەکان]] a282sl0y6cj21a4tk739lv1h23px721 عەلی باباچاھی 0 304959 1695087 1694451 2026-10-26T12:09:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695087 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} }} <!-- ئەم مسوودەیە بە بەراوردکردن لەگەڵ وەشانە فارسی، ئینگلیزی، فەرەنسی و ئەڵمانییەکان و بە پێداچوونەوەی زمانیی سۆرانی ئامادە کراوە. لە کاتی بڵاوکردنەوەدا مێژووی پەڕەکە بپارێزە و لە پوختەی دەستکاریدا ڕێکخستی وەرگێڕانەکان بە پێی CC BY-SA بنووسە. --> {| class="infobox biography vcard" style="width:22.7em; line-height:1.4em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; color:#202122; float:right; clear:right; margin:0 0 0.5em 1em;" |- ! colspan="2" class="fn notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center; font-size:125%; padding:0.25em;" | عەلی باباچاھی |- ! colspan="2" class="notheme" style="font-size:125%; font-weight:normal; text-align:center;" | <span lang="fa">علی باباچاهی</span> |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | [[پەڕگە:A.Babachahi.jpg|frameless|alt=وێنەیەکی ڕەش و سپیی عەلی باباچاھی، بە قژی سپیی درێژ و کراس و چاکەتێکی خەتدار|باباچاھی لە ساڵی ٢٠١١]] |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | زانیاریی کەسی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ناوی خوازراو | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ع. فەریاد (لە سەرەتای لاوێتیدا) |- ! style="text-align:right; width:33%;" | لەدایکبوون | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{birth date|١٩٤٢|١١|١١}} [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]، [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]] |- ! style="text-align:right; width:33%;" | کۆچی دوایی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{death date and age|٢٠٢٦|٢|٢٣|١٩٤٢|١١|١١}} [[کەرەج]]، ئێران |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ھۆکاری کۆچی دوایی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | وەستانی دڵ |- ! style="text-align:right; width:33%;" | شوێنی گۆڕ | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | گۆڕستانی بەھەشتی سەکینە، کەرەج |- ! style="text-align:right; width:33%;" | نەتەوە | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ئێرانی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | شوێنی نیشتەجێبوون | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | [[بووشێھر]]؛ [[کەرەج]] |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ھاوسەر | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | فەڕخوندە بەختیاری |- ! style="text-align:right; width:33%;" | منداڵان | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | غەزەل و بەھرەنگ |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | پەروەردە |- ! style="text-align:right; width:33%;" | دامەزراوەی خوێندن | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | کۆلێژی ئەدەبیات، {{Interlanguage link|زانکۆی شیراز|fa|دانشگاه شیراز}} |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | زانیاریی پیشەیی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | پیشە | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | شاعیر، ڕەخنەگری ئەدەبی، توێژەر و نووسەر |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ساڵانی چالاکی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ١٩٦١–٢٠٢٦ (١٣٤٠–١٤٠٤ی ھەتاوی) |- ! style="text-align:right; width:33%;" | ڕێکخراو | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{Interlanguage link|کانوونی نووسەرانی ئێران|fa|کانون نویسندگان ایران}} |- ! style="text-align:right; width:33%;" | خەڵات | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | {{Interlanguage link|خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (٢٠١٦، بە ھاوبەشی) |- ! colspan="2" class="notheme" style="background-color:#7a1c1c; color:#ffffff; text-align:center;" | بەرھەم |- ! style="text-align:right; width:33%;" | زمانی نووسین | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | فارسی |- ! style="text-align:right; width:33%;" | بزووتنەوەی ئەدەبی | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | شیعری پاشنیمایی؛ «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» |- ! style="text-align:right; width:33%;" | بەرھەمی دیار | style="line-height:1.3em; vertical-align:middle;" | ''این کشتی پراسرار'' |- | colspan="2" style="text-align:right; font-size:90%;" | [[d:Q5962487|دەستکاری ئەم دانە لە ویکی‌داتا بکە]] |} '''عەلی باباچاھی''' ({{بە فارسی|علی باباچاهی}}؛ ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ – ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦، بەرانبەر بە ٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٢١ – ٤ی ڕەشەمەی ١٤٠٤ی [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|ھەتاوی]]) [[شاعیر]]، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگری ئەدەبی]]، توێژەر و [[نووسەر]]ێکی ئێرانی بوو.<ref name="bbc-obit">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|سەردێڕ=علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> وەک یەکێک لە ڕووخسارە ناسراوەکانی شیعری نوێی فارسی لە نەوەی دوای [[نیما یووشیج|نیما]] دادەنرا، و لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو بە یەکێک لە تیۆرداڕێژ و ڕەخنەگرە ھەرە مشتومڕھەڵگرەکانی شیعری ھاوچەرخی ئێران؛ ئەو چەمکی «شیعری پاشنیمایی» (''شعر پسانیمایی'') و دواتر چەمکی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» (''شعر در وضعیت دیگر'')ی ھێنایە ئاراوە.<ref name="khabar">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=زینب کاظم‌خواه|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=باباچاھی، بوێر دژی دووبارەبوونەوە / ماڵئاوایی لە ڕزگاربوویەکی ڕووداوی پاسی ھونەرمەندان لە ئەرمەنستان / شەش دەیە یاخیبوون و پێستگۆڕین|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|سەردێڕ=باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌ به‌در برده از حادثه سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان/ شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|وێبگە=خەبەرئۆنلاین|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> نزیکەی ھەژدە ساڵ لە [[بووشێھر]] وانەی ئەدەبیاتی گوتەوە و لە ساڵی ١٩٦٧دا گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو''ی لەوێ دامەزراند، کە بە گوشاری [[ساواک]] داخرا. لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا لە «{{Interlanguage link|دە شەوەکەی گوێتە|fa|شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|lt=دە شەوەکەی گوێتە}}»دا لە تاران شیعری خوێندەوە. دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕش]]، لە ساڵی ١٩٨٣دا بە زۆرەملێ خانەنشین کرا.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=حسام محجوبی|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمیان گوتەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە!»|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|سەردێڕ=علی باباچاهی، شاعری که علیه او شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» دادند|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ساڵانێکی دوورودرێژ سەرپەرشتیاریی لاپەڕەکانی شیعری مانگنامەی ''{{Interlanguage link|ئادینە (گۆڤار)|fa|آدینه (نشریه)|lt=ئادینە}}'' بوو. ئەندامی {{Interlanguage link|کانوونی نووسەرانی ئێران|fa|کانون نویسندگان ایران}} بوو و لە ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستانی ساڵی ١٩٩٦دا یەکێک لە سەرنشینانی ئەو پاسە بوو کە پلانی فڕێدانی بۆ ناو دۆڵێک دانرابوو.<ref name="kanoon">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=کانوونی نووسەرانی ئێران|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|سەردێڕ=بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|وێبگە=ئێران ئەمڕۆ|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا کۆمەڵە شیعری ''{{Interlanguage link|ئەم کەشتییە پڕڕازە|fa|این کشتی پراسرار|lt=این کشتی پراسرار}}'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە») بە ھاوبەشی وەک براوەی یەکەمین خولی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو ڕاگەیەنرا.<ref name="zamaneh2016">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=محمد تنگستانی|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=عەلی باباچاھی: ئەم کەشتییە پڕڕازە|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/255182/|سەردێڕ=علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> زیاتر لە سی کتێبی لە بوارەکانی شیعر، ڕەخنە و توێژینەوەدا بڵاو کردەوە.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == ژیاننامە == === منداڵی و لاوێتی === عەلی باباچاھی لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ لە [[بەندەر کەنگان|کەنگان]]ی [[پارێزگای بووشێھر]] لەدایک بوو و منداڵیی خۆی لە گوندی جوفرە بەسەر برد. بچووکترین منداڵی خێزانەکەی بوو. بە گوتەی خۆی، یەکەم ئاشنایەتیی لەگەڵ شیعردا لە ڕێگەی دەستگێڕێکەوە بوو کە لە کۆڵانەکانی جوفرەدا [[حەڵوا]] و کتێبی دەفرۆشت؛ لەنێو ئەو کتێبانەدا ''موش و گربه'' («مشک و پشیلە»)ی عوبەید زاکانی ھەبوو. ھەر لە ڕێگەی براکانیەوە ئاشنای کتێبە سیاسییەکانی [[حیزبی توودەی ئێران|حیزبی توودە]] و گۆڤارگەلی وەک ''امید ایران''، ''سپید و سیاه'' و ''روشنفکر'' بوو.<ref name="mahjoubi" /> خوێندنی ناوەندی و ئامادەیی لە بووشێھر تەواو کرد و لەوێ قوتابیی مەنووچێھر ئاتەشی و محەممەدڕەزا نیعمەتیزادە بوو؛ دواتر ئەمی دووەمی بە ھۆکارێکی یەکلاکەرەوە لە شکڵگرتنی ھەستی شیعریی خۆیدا دەزانی. بە گوتەی خۆی، لە تەمەنی سێزدە یان چواردە ساڵیدا شیعرێکی بە ناوی «باران»ی بۆ ئاتەشی خوێندەوە و ئاتەشی داوای لێ کرد بۆ ھەموو پۆلەکەی بخوێنێتەوە؛ ئەو ئەم ڕووداوەی بە «سەرەتای ئەو سەرگوزەشتەیەی کە کردییە شاعیر» دەزانی. لە پێشبڕکێی ئەدەبیی قوتابیانی ئامادەیی لە بووشێھر و پاشان لە [[شیراز]] پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، و ھەتا کۆتایی قۆناغی ئامادەیی یەکەم شیعرەکانی بە ناوی خوازراوی «ع. فەریاد» لە گۆڤارەکانی ''امید ایران'' و ''زن روز''دا بڵاو دەبوونەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای ئەوەی ''امید ایران'' یەکێک لە شیعرەکانی وەک «باشترین شیعری ھەفتە» ھەڵبژارد، دەستی کرد بە بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی بە ناوی ڕاستەقینەی خۆی.<ref name="khabar" /> === زانکۆ و مامۆستایەتی === باباچاھی لە ساڵی ١٩٦١دا، لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا، چووە کۆلێژی ئەدەبیاتی زانکۆی شیرازەوە<ref name="mahjoubi" /> (ھەندێک سەرچاوە ساڵی ١٩٦٠یان نووسیوە<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). لەوێ لەگەڵ شاعیرانی وەک عەلیڕەزا تەبائی و مەنسوور ئۆجی ئاشنا بوو و لە قاوەخانەیەکی شەقامی زەندی شیراز شیعرەکانیان بۆ یەکتر دەخوێندەوە. باباچاھی لە سەردەمی خوێندکاریدا چیرۆکی کورتیشی دەنووسی، بەڵام کاتێک نووسەری شیرازی محەممەد مۆئەززین پێی گوت کە «پەخشاننووسێکی باش نییە»، وازی لە چیرۆکنووسی ھێنا و خۆی بۆ شیعر و ڕەخنەی شیعر تەرخان کرد. بڵاوبوونەوەی شیعرەکانی لە ھەفتەنامەی ''فردوسی''دا لە ساڵانی ١٩٦٣ و ١٩٦٤دا ڕێڕەوی ئەدەبیی ئەوی بۆی یەکلا کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> دوای تەواوکردنی خوێندن و [[سەربازیی زۆرەملێ لە ئێران|خزمەتی سەربازی]]، لە ساڵی ١٩٦٦دا وەک مامۆستای ئەدەبیات لە بووشێھر دامەزرا<ref name="mahjoubi" /> و نزیکەی ھەژدە ساڵ لە قوتابخانەکانی ئەو شارەدا وانەی گوتەوە.<ref name="khabar" /> لە ساڵی ١٩٦٩دا، سێ ساڵ دوای دامەزراندنی، ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="mahjoubi" /> ھاوسەرەکەی، فەڕخوندە بەختیاری، مامۆستای قوتابخانە ئامادەییەکانی بووشێھر بوو؛<ref name="artebox">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=ھونەرمەند – عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|وێبگە=ئارتەباکس|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئەو دوو ھاوسەرە کچێکیان بە ناوی غەزەل و کوڕێکیان بە ناوی بەھرەنگ ھەبوو.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|سەردێڕ=علی باباچاهی درگذشت|وێبگە=تابناک (بە گواستنەوە لە ئیسنا)|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ''تکاپو'' و ساڵانی پێش شۆڕش === <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em) 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">لە کۆمەڵەشیعری ''جهان متوجه شد''ەوە<br />(«جیھان تێگەیشت. شیعرەکانی ناڕەزایەتی»)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:شعرخوانی علی باباچاهی از مجموعهٔ «جهان متوجه شد».ogg|center|290px|تۆماری دەنگیی عەلی باباچاھی کە لە کۆمەڵەشیعری جهان متوجه شد دەخوێنێتەوە]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">ڕادیۆ زەمانە لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦دا بڵاوی کردەوە.<ref name="noushazar" /></div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ماوە: ٢ خولەک و ١٤ چرکە · سەرچاوەی دەنگ: ڕادیۆ زەمانە</div> </div> <div style="float:right; clear:right; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em 0 1em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em); border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Open book nae 02.svg|18px|link=|alt=]] دوایین کۆمەڵە شیعر</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">'''''جهان متوجه شد'''''<br />(«جیھان تێگەیشت. شیعرەکانی ناڕەزایەتی»)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;"><div style="margin:10px 10px 12px; text-align:center;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:5px 13px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jahan_Motavajeh_Shod_._Book_cover_for_Ali_Babachahi_English.jpg <span style="color:#ffffff;">↗ بینینی بەرگ لە ویکیپیدیای ئینگلیزی</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">بەپێی بڵاوکەرەوە، ٥٨ شیعر</div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ئافتاب، نەرویژ، ١٤٠١ی ھەتاوی (٢٠٢٢–٢٠٢٣)</div> </div> لە پاییزی ١٩٦٧دا باباچاھی بوو بە سەرنووسەری گۆڤاری ئەدەبیی ''تکاپو'' («ھەوڵ و تێکۆشان») لە بووشێھر.<ref name="khabar" /><ref name="anon1">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=سید قاسم هاشمی|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=سەد ساڵ ڕۆژنامەگەریی بووشێھر|پەڕە=٣٠٠}}</ref> ئەم گۆڤارە لە بازنە ڕووناکبیرییەکانی [[تاران]]دا پێشوازییەکی باشی لێ کرا: ''خوشه''، ئەو گۆڤارەی [[ئەحمەد شاملوو]] سەرنووسەری بوو، دەقەکانی ئەوی بڵاو دەکردەوە و نووسەرەکانی بە «وەستاکانی شیعری ئەمڕۆی ئێران» ناو برد. لەگەڵ ئەوەشدا ''تکاپو'' لە ساڵی ١٩٦٨دا، تەنیا دوای سێ ژمارە، بە گوشاری دەزگا ئەمنییەکان و بە بیانووی نەبوونی مۆڵەت قەدەغە کرا.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> یەکەم کۆمەڵە شیعری ئەو، ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»)، ھەر لە ساڵی ١٩٦٧دا بە خەرجی خۆی چاپ کرا و شیعرگەلێکی لەسەر کێشە نیماییەکان لەخۆ گرتبوو. بەدوای ئەودا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٩٧٠)، ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٩٧٤) و ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٩٧٧) ھاتن؛ ھەر لەو ماوەیەدا دوو کتێبی شیعریشی بۆ منداڵان بڵاو کردەوە.<ref name="mahjoubi" /> شیعرەکانی لە بڵاوکراوە ڕووناکبیرییەکانی ئەو سەردەمەدا، بەتایبەتی ''خوشه'' و ''فردوسی''، چاپ دەکران،<ref name="kanoon" /> و ھاوکاریی گۆڤارگەلی وەک ''روشنفکر'' و ''رودکی''شی دەکرد.<ref name="bbc-obit" /> لەو ساڵانەدا باباچاھی ڕەخنەی شیعریشی دەنووسی. یەکەم وتاری ڕەخنەیی، کە لە ''فردوسی''دا بڵاو بووەوە، وەڵامێک بوو بۆ وتارێکی ڕەزا بەراھەنی؛ پاشان وتاری توندی دژی شیعری یەدوڵڵا ڕۆیایی نووسی. ئەو کاتە دژبەرێکی سەرسەختی بزووتنەوەکانی «شیعری حەجم» (''شعر حجم'') و «شەپۆلی نوێ» (''موج نو'') بوو، و دواتر دەربارەی ئەو قۆناغە گوتی: «ئەو کاتە تا ڕادەیەک ئایدیۆلۆژیک بووم، یان ڕۆحی سەردەم ڕایدەکێشام»؛ ڕوانگەی بەرانبەر بەو بزووتنەوانە، بەتایبەتی شیعری حەجم، لە دەیەکانی دواتردا گۆڕا.<ref name="mahjoubi" /> لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا) بە بۆنەی کۆچی دوایی ڕۆیایی، ئەوی بە شاعیرێکی پێشەنگی «بەنرخ» ناو برد کە «بە ڕادەی پێویست شارەزای شیعری ئێرانی و فەرەنسی بوو»، و گوتی باوەڕی بە بوونی ئەدەبیی ئەو ھەیە و «ھەمیشە شیعرەکانیم بەدڵ بووە»، بەڵام مانیفێستی شیعری حەجمی بە «زۆر گەورەنمایانە» و دەربڕینەکەی بە «نازانستی و شاعیرانە» وەسف کرد.<ref name="isna1401">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=ندا ولی‌پور|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=عەلی باباچاھی: ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی ڕۆیاییدا ڕێک نەبوون|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221214091105/https://www.isna.ir/news/1401062619032/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی خۆی، چالاکیی سیاسیی ئەو، کە پێش شۆڕش تەنیا کولتووری بوو، لەگەڵ نزیکبوونەوەی شۆڕشدا شێوەیەکی «بەرجەستەتر و کردەییتر»ی وەرگرت.<ref name="mahjoubi" /> === «دە شەوەکەی گوێتە» (تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) === <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em) 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Image-x-generic.svg|18px|link=|alt=]] پۆستەری دە شەوەکەی گوێتە</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">«شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران»<br />١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (١٨–٢٧ی ڕەزبەری ١٣٥٦ی ھەتاوی)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;"><div style="margin:10px 10px 12px; text-align:center;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:5px 13px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ten_Nights_of_Goethe_poster_1977.png <span style="color:#ffffff;">↗ پۆستەرەکە لە ویکیپیدیای ئینگلیزی ببینە</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">ناوی باباچاھی لە بەرنامەی '''شەوی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەم''' (شەوی حەوتەم)دا ھاتووە.</div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">دیزاین: بوزورگ خزرایی · پەیمانگای گوێتە، تاران</div> </div> ==== ڕێکخستن و گرنگی ==== لە ١٠ ھەتا ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (١٨–٢٧ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، کانوونی نووسەرانی ئێران بە ھاوکاریی پەیمانگای گوێتە، دە شەو کۆڕی وتار و شیعرخوێندنەوەی لە ژێر ناوی «شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران» لە باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، لە شەقامی پەھلەوی (شەقامی وەلیعەسری ئێستا) لە [[تاران]] ڕێک خست؛ ئەم زنجیرە شەوانە دواتر بە «دە شەوەکەی گوێتە» ناسران.<ref name="azadi-dahshab">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|ناونیشان=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|سەردێڕ=ده شب {{!}} آزادی دات آرت|وێبگە=ئازادی (azadi.art)|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260123200757/https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="iranica-goethe">{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319095301/https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute|archive-date=١٩ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''[[ئینسایکڵۆپیدیای ئێرانیکا]]''، لە ساڵانی پێشوودا کۆڕی شیعرخوێندنەوە لە پەیمانگاکەدا بەڕێوە چووبوون، بەڵام لە ساڵی ١٩٧٧دا بۆ یەکەم جار ھاوبەشە ئێرانییەکە نەک ئەنجوومەنی ئەدەبیی تارانی سەر بە دەوڵەت، بەڵکوو کانوونی نووسەرانی ئۆپۆزیسیۆن بوو، کە لە چوارچێوەی کراوەییی سیاسیی سەردەمی سەرۆکوەزیران جەمشید ئامووزگاردا ڕێگەی پێ درابوو جارێکی دیکە کۆبوونەوە بکات. باخچەی کۆمەڵە کولتوورییەکە ھەڵبژێردرا، چونکە شوێنی خودی پەیمانگاکە بۆ ئەو ئامادەبووانەی چاوەڕوان دەکران بە بچووک دادەنرا.<ref name="iranica-goethe" /> ئەندامانی کانوون کۆکن لەسەر ئەوەی کە بیرۆکەکە ھی شاعیر جەلال سەرفەراز بوو، کە سەرپەرشتیاری لاپەڕەی شیعری ڕۆژنامەی ''کیهان'' بوو؛ کاروباری لۆجیستیکیش بە {{Interlanguage link|ئیسلام کازمییە|fa|اسلام کاظمیه}} سپێردرا.<ref name="iranchehr2013">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=م. خ.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران، ١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=https://iranchehr.com/?p=2567|سەردێڕ=شب‌های نویسندگان و شاعران ایران ، ۲۷ – ۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|وێبگە=ئێرانچێھر|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250423041324/http://iranchehr.com/?p=2567|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> سەرفەراز دواتر نووسی کە نموونەی ئەو، شەوانی شیعری گۆڤاری ''{{Interlanguage link|خوشە (گۆڤار)|fa|خوشه (مجله)|lt=خوشه}}'' بوو کە بە سەرپەرشتیی [[ئەحمەد شاملوو]] ڕێک دەخران، و کە باخچەکە بە پێشنیاری ھانس بێکەر، بەڕێوەبەری پەیمانگاکە، شەوی بە ٤٬٠٠٠ تمەن بە کرێ گیرا.<ref name="bbc-sarfaraz2013">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جلال سرفراز|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=شەوانی شیعری دە شەوەکەی گوێتە چۆن ڕێک خران|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|سەردێڕ=ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251012090315/https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> بەپێی ''ئێرانیکا''، لە شەوی یەکەمدا خەڵکەکە ئەوەندە زۆر بوون کە ڕژانە شەقامە دراوسێکانەوە و لەوێ بڵندگۆ دانران؛ لە شەوە سەرەتاییەکاندا ھەتا دە ھەزار کەس ئامادە بوون، و دوای دەستپێکردنی باران ژمارەکە بۆ نزیکەی سێ ھەزار کەس دابەزی. زیاتر لە پەنجا نووسەر، شاعیر، شانۆنامەنووس، ڕەخنەگر و وەرگێڕ دەربارەی [[سانسۆرکردن|سانسۆر]]، ئازادیی بیر، بەرپرسیارێتیی ڕووناکبیران، نایەکسانی و ستەم قسەیان کرد، «و بەم شێوەیە ڕووداوێکی ئەدەبییان کرد بە ڕووداوێکی سیاسی».<ref name="iranica-goethe" /> ماڵپەڕی ''ئازادی'' ژمارەی ئامادەبووان بە نێوان دە بۆ پازدە ھەزار کەس مەزەندە دەکات،<ref name="azadi-dahshab" /> و وتارێکی «م. خ.» لە گۆڤاری ئۆنلاینی ''ایرانچهر''دا ژمارەی وتاربێژ و شاعیران بە ٥٧ کەس دادەنێت.<ref name="iranchehr2013" /> کانوون و پەیمانگاکە ڕێک کەوتبوون کە وتاربێژان لە جیاتی «سانسۆر» وشەی ''ممیزی'' («پشکنین») بەکار بھێنن، کە زاراوەی دەستوور بوو؛ بەڵام لە شەوی سێیەمدا {{Interlanguage link|شەمس ئالی ئەحمەد|fa|شمس آل احمد}} ھەر لە سەرەتای وتارەکەیدا ئەم ڕێککەوتنەی ئاشکرا کرد و چەندین جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> لە شەوی پێنجەمدا، دوای وتارێکی {{Interlanguage link|باقر مۆئمینی|fa|باقر مؤمنی}}، کە بەپێی ماڵپەڕی ''ئازادی'' زیاتر لە سەد جار وشەی «سانسۆر»ی بەکار ھێنا، و شیعرخوێندنەوەی سەعید سوڵتانپوور، ھەڵچوونی خەڵکەکە گەیشتە لووتکە و بێکەر ھاواری کرد کە شاعیر سەکۆکە بەجێ بھێڵێت. ئینجا بڕیار درا وتارەکان لاببرێن، بەڵام ڕێکخستنە نوێیەکە ڕووبەڕووی ناڕەزایەتیی ئامادەبووان بووەوە و دوای دانوستانی سەرلەنوێی نێوان کانوون و پەیمانگاکە، وتارەکان لە شەوی شەشەمەوە دەستیان پێ کردەوە. لە کۆتایی شەوی نۆیەمدا برووسکەیەکی پشتگیریی کۆمەڵێک نووسەر و بیرمەندی فەرەنسی، لەوانە [[ژان پۆڵ سارتر]]، [[سیمۆن دێ بۆڤوار]] و [[میشێل فووکۆ]]، خوێندرایەوە. لە دوا شەودا سەرۆکی کانوون، بەئازین (مەحموود ئیعتمادزادە)، بە خەڵکەکەی گوت: «دە شەو ھاتن، بە کۆمەڵێک کە زۆرجار دە ھەزار کەس یان زیاتر بوو [...] و گوێتان لە وتاربێژان گرت. چیتان بیست؟ ئازادی، و ئازادی، و ئازادی...»؛ پەیامی کۆتایی کانوونیش لەلایەن ھووشەنگ گوڵشیرییەوە خوێندرایەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ''ئێرانیکا'' دەڵێت ھەرچەندە ئۆتۆمبێلی زرێپۆشی سەربازی ناوچەکەیان گەمارۆ دابوو، ھیچ توندوتیژییەک ڕووی نەدا، و دە شەوەکە بوو بە «یەکەمین ئەڵقە لە زنجیرەیەک کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی جەماوەری کە بە شۆڕشی ١٩٧٩ گەیشت».<ref name="iranica-goethe" /> پۆستەرەکە لەلایەن بوزورگ خزرایی، گرافیکاری ڕۆژنامەی ''اطلاعات''ەوە دیزاین کرا: ماسییەکی سپیی بچووک کە بە گوتەی دیزاینەرەکەی «ھاواری خەبات دژی سانسۆر و سەرکوت» بەرز دەکاتەوە.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> بە گوتەی سەرفەراز، سانسۆرچییەکان ڕێگەیان نەدا ناوی کانوون لەسەر پۆستەرەکە بێت، و پۆستەرەکە دوو جار سانسۆر کرا؛ ھەروەھا نووسیویەتی کە فەرمان بە ڕۆژنامە و ڕادیۆ و تەلەفزیۆن درابوو ھیچ ھەواڵ و ڕاپۆرتێک بڵاو نەکەنەوە، و تەنیا {{Interlanguage link|سیرووس عەلینەژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} دوای شەوی یەکەم ڕاپۆرتێکی لە ''آیندگان''دا بڵاو کردەوە کە تووشی گرفتی کرد.<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> گێڕانەوەکەی ''ایرانچهر''، کە پشتی بە ڕۆژنامەکانی ئەو سەردەمە بەستووە، تا ڕادەیەک جیاوازە: بەپێی ئەو، چوار ڕۆژنامەی سەرتاسەری لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا پۆستەر و بەرنامەکەیان بڵاو کردەوە، و ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' ھەتا شەوی شەشەم بە کورتی ھەواڵی شەوەکانیان بڵاو دەکردەوە، و دوای ئەوە جگە لە ''اطلاعات'' ھەموویان بێدەنگ بوون.<ref name="iranchehr2013" /> کاسێتەکانی دە شەوەکە کۆپی کران و بە ھەزاران دانە لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران فرۆشران، و دەقی وتار و شیعرەکان لە ساڵی ١٩٧٨دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئەمیرکەبیرەوە بە ناوی ''ده شب'' («دە شەو»)، بە ئامادەکردنی {{Interlanguage link|ناسر مۆئەززین|fa|ناصر مؤذن}}، چاپ کران.<ref name="iranica-goethe" /><ref name="moazzen1357">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|شوێن=تاران|ڕێکەوت=١٩٧٨|edition=یەکەم|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی سەرفەراز، کاسێتە سەرەکییەکانی وتار و شیعرخوێندنەوەکان، ھەروەھا کاسێتەکانی دانیشتنەکانی پرسیار و وەڵام، دواتر بەھۆی کەمتەرخەمییەوە ون بوون؛<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> لەگەڵ ئەوەشدا کۆپییەکان مانەوە، و لە ساڵانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣دا ماڵپەڕی ''ئازادی'' پەڕگە دەنگییەکانی شیعرخوێندنەوە و وتارەکانی، لەگەڵ پۆستەرەکە و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبەکە، بڵاو کردەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ==== شیعرخوێندنەوەی باباچاھی لە شەوی حەوتەمدا ==== <div style="float:right; clear:right; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em 0 1em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em); border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">دە شەوەکەی گوێتە — '''شەوی حەوتەم'''<br />یەکشەممە، ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦ی ھەتاوی)<br />باخچەی کۆمەڵەی پەیوەندییە کولتوورییەکانی ئێران و ئەڵمانیا، تاران</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|تۆماری دەنگیی شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''شیعرەکانی لە کتێبی ''ده شب'' (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦):''' # «سڵاو لە گوڵە سوورەکەی لە پیالەی ڕۆژھەڵاتەوە شکۆفا» # «گۆرانیی ناوخۆیی» # «لە ستایشەوەی عاشقانی جیھان» # «لە ھەرێمی خاکستەردا» </div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ماوە: ٣:٣٥ · سەرچاوەی تۆمار: ئازادی (azadi.art)</div> </div> باباچاھی، کە ئەو کاتە لە بووشێھر دەژیا، پێش ئەوەی ڕێکخەران بتوانن پەیوەندیی پێوە بکەن، وەک بەشداربوو ناوی ڕاگەیەنرا. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧دا ''کیهان'' نووسی: «ھەرچەندە ناوی {{Interlanguage link|مەنسوور ئۆجی|fa|منصور اوجی}}، عەلی باباچاھی، بەھمەن ساڵحی و مەنسوور بەرمەکی لە لیستی بەشداربوواندا ھاتووە، ڕێکخەران نەیانتوانیوە پەیوەندییان پێوە بکەن، چونکە لە شارەکانی دەرەوەی پایتەخت دەژین.» بە گوتەی «م. خ.»، کانوون، کە ناونیشانی ھەندێک لەم شاعیرانەی نەبوو، ناوەکانیانی بڵاو کردەوە تاکوو ھەواڵەکە بیانگاتێ و بێن؛ لە ١٠ی تشرینی یەکەمدا ''کیهان'' ڕایگەیاند کە ئاگادار کراونەتەوە و ئامادەیی خۆیان بۆ بەشداریکردن دەربڕیوە. لەو چوار کەسە، ساڵحی و بەرمەکی بەشدار نەبوون.<ref name="iranchehr2013" /> پۆستەرەکە ناوی باباچاھی، لەگەڵ ئیسلام کازمییە، م. ئازاد، جەواد موجابی، جەلال سەرفەراز و بەتووڵ عەزیزپوور، بۆ بەرنامەی یەکشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ (٢٤ی ڕەزبەری ١٣٥٦)، واتە شەوی حەوتەم، تۆمار کردبوو.<ref name="azadi-poster">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=پۆستەری شەوەکانی نووسەران و شاعیرانی ئێران (١٠–١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)، دیزاینی بوزورگ خزرایی|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|وێبگە=ئازادی (azadi.art)|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090300/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ئەو پەڕگە دەنگییانەی ماڵپەڕی ''ئازادی'' بڵاوی کردوونەتەوە، شەوی حەوتەم بە وتارێکی کازمییە لەژێر ناونیشانی «ئازادی لە دەستووردا و بەڕێوەبردنی شەوانی شاعیران» دەستی پێ کرد؛ پاشان [[داریووش ئاشووری]] دەربارەی «شیعر ئازادییە» قسەی کرد، وەرگرتنی عەبباس جەلالیی سووسەنئابادی وەک ئەندامی کانوون ڕاگەیەنرا، و {{Interlanguage link|جەعفەر کووشئابادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، عەلی باباچاھی، جەواد موجابی و م. ئازاد شیعرەکانیان خوێندەوە.<ref name="azadi-dahshab" /> ھەمان شەو پەیامێکی وەرگێڕ [[محەممەد قازی]]، کە دوای نەشتەرگەریی گەروو نەیدەتوانی قسە بکات، لەلایەن کچەکەی، مەریەمەوە خوێندرایەوە.<ref name="iranchehr2013" /> سەرچاوەکان دەربارەی پێکھاتەی بەشداربووانی ئەو شەوە جیاوازن: کتێبی ''ده شب'' بەتووڵ عەزیزپوور و جەلال سەرفەرازیش لەنێو شاعیرانی شەوی حەوتەمدا تۆمار دەکات،<ref name="moazzen1357-n7">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|شوێن=تاران|ڕێکەوت=١٩٧٨|edition=یەکەم|پەڕە=٤٠٥|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کاتێکدا لە پەڕگە دەنگییەکانی ''ئازادی''دا شیعرخوێندنەوەی سەرفەراز و شیعرەکانی عەزیزپوور (بە دەنگی سەرفەراز) سەر بە شەوی ھەشتەمن.<ref name="azadi-dahshab" /> شیعرەکانی باباچاھی لە بەشی شەوی حەوتەمی کتێبی ''ده شب''دا (لاپەڕە ٤٤٧–٤٥٦) چاپ کراون: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («سڵاو لەو خونچە سوورەی لە پیاڵەی ڕۆژھەڵاتەوە پشکوت»)، «سرود بومی» («سروودی خۆماڵی»)، «در وصف عاشقان دنیا» («لە وەسفی عاشقانی جیھاندا») و «در قلمرو خاکستر» («لە قەڵەمڕەوی خۆڵەمێشدا»). شیعری یەکەم بەم دێڕانە دەست پێ دەکات: «سڵاو لە خۆر و لە ئەوین / ئەی ڕۆحی ئارامنەگرتووی بەندەر / ئەی ئەوپەڕی شکۆ و شێتی».<ref name="moazzen1357-b">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|editor=ناصر مؤذن|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=دە شەو: شەوانی نووسەران و شاعیران لە کۆمەڵەی کولتووریی ئێران و ئەڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ئەمیرکەبیر (لە بڵاوکراوەکانی کانوونی نووسەرانی ئێران)|شوێن=تاران|ڕێکەوت=١٩٧٨|edition=یەکەم|پەڕەکان=٤٤٧–٤٥٦|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090541/https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> تۆمارێکی دەنگیی شیعرخوێندنەوەکەی ئەو شەوە، بە درێژیی ٣ خولەک و ٣٥ چرکە، لە ماڵپەڕی ''ئازادی''دا بەردەستە.<ref name="azadi-babachahi-audio">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|زمان=fa|people=عەلی باباچاھی (خوێنەر)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧)|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=تۆماری دەنگی، ٣ خولەک و ٣٥ چرکە|بڵاوکەرەوە=ئازادی (azadi.art)|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003090323/https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === دوای شۆڕش === لە ساڵی ١٩٨٠دا باباچاھی کۆمەڵە شیعری ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»)ی بڵاو کردەوە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، دوای ھەژدە ساڵ مامۆستایەتی، بە زۆرەملێ و پێش وەختی خۆی خانەنشین کرا؛ دواتر گوتی کە «بە ئەگەرێکی زۆرەوە» ئەوانەی خۆیان بە «خاوەنی ڕاستەقینەی شۆڕش» دەزانی «وەلایان ناوە». پاشان بووشێھری بەجێ ھێشت و لە [[کەرەج]] نیشتەجێ بوو.<ref name="mahjoubi" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، کاتێک لە مامۆستایەتی بێبەش کرا، چەندین ساڵ خۆی بۆ توێژینەوەی ڕەخنەیی لە شیعری ئێرانیدا تەرخان کرد.<ref name="masoudinia">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی مسعودی‌نیا|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=بۆشاییەکان بخوێننەوە / دەربارەی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|سەردێڕ=سپیدی‌ها را بخوان/ درباره علی باباچاهی|وێبگە=خەبەرئۆنلاین|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە کەرەج، لە ڕێگەی شانۆنامەنووس خوسرەو حەکیمڕابیتەوە، وەک نووسەری شانۆی ڕادیۆیی لەگەڵ ڕادیۆدا کاری کرد.<ref name="mahjoubi" /> لە ساڵی ١٩٨٩ەوە، بە سەرپەرشتیی نەسروڵڵا پوورجەوادی، لە ناوەندی بڵاوکردنەوەی زانکۆیی (''مرکز نشر دانشگاهی'') کاری کرد و یازدە یان دوازدە ساڵ خەریکی دەستکاریی کتێب و توێژینەوە لە دەقە کلاسیکییەکانی فارسی بوو، ھەتا ئەو کاتەی بەشی فەرھەنگی فارسیی ناوەندەکە داخرا.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا دەگوترێت کە بۆ بڵاوکەرەوەگەلی وەک پاپیرووس و پێشبورد کاری کردووە و بەرپرسی بەشی شیعر و ڕەخنەی گۆڤاری ''نافه'' بووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ١٩٨٨ەوە باباچاھی لە مانگنامەی ''آدینه''دا وتاری دەربارەی ڕەوتەکانی شیعری ھاوچەرخ بڵاو دەکردەوە؛<ref name="ensani">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=عەلی باباچاھی (لیستی وتارەکان)|ناونیشان=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|سەردێڕ=علی باباچاهی|وێبگە=پۆرتاڵی گشتگیری زانستە مرۆییەکان (ئینسانی)|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ژمارە ٣٥ەوە سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی شیعری ئەو گۆڤارەی گرتە ئەستۆ و نزیکەی دە ساڵ ئەم کارەی کرد؛ بە گوتەی خۆی، پێش ئەو ئەشکەوەری ئەم بەرپرسیارێتییەی لە ئەستۆ بوو.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> لە ژمارە ٣٦دا بەرھەمی ئەحمەد شاملوو، فەڕوخ تەمیمی، [[سەید عەلی ساڵحی]]، عەلیمحەممەد حەقشناس و ھورمز عەلیپووری بڵاو کردەوە. توندیی ھەڵبژاردنەکانی وای کرد کە ھەندێک لە شاعیرە ڕەتکراوەکان ئەم دروشمە گاڵتەئامێزە دژی ئەو بڵێنەوە: «دیکتاتۆر خێرا بکە / شیعرەکانمان چاپ بکە!»<ref name="mahjoubi" /> بەپێی ''خبرآنلاین''، ئەو لەم پێگەیەوە شاعیرانی گەنجی دەناساند و لە ھەمان کاتدا بە ئاشکرا ڕەخنەی لە ڕەوتە شیعرییە باوەکان دەگرت؛ ھەر لەم ماوەیەدا بوو کە «شیعری پاشنیمایی» و دواتر «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»ی داڕشت.<ref name="khabar" /> مەسعوودینیا ''آدینه'' بە یەکێک لە کاریگەرترین بڵاوکراوەکانی دەیەی ١٩٩٠ لە چەند بوارێکدا، لەوانە شیعر، دادەنێت.<ref name="masoudinia" /> === کانوونی نووسەرانی ئێران === دوای خانەنشینبوونی، باباچاھی بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی [[محەممەدعەلی سێپانلۆ]] بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونی نووسەرانەوە کرد. یەکێک لە واژۆکەرانی «بەیاننامەی ١٣٤ نووسەر» (دەقی «ئێمە نووسەرین»، ١٩٩٤) بوو و وەک ئەندامی بازنەی ڕاوێژکاری، پاشان بۆ زیندووکردنەوەی کانوونی نووسەرانی ئێران کاری کرد. دوای پێکھاتنی قۆناغی سێیەمی کانوون لە شوبات–ئازاری ١٩٩٩دا، بوو بە ئەندامی فەرمی و ھەتا کۆتایی ژیانی ئەندام مایەوە؛ دوایین بەشداریی لە کۆبوونەوەی گشتیی کانووندا لە ساڵی ٢٠٢٣دا بوو.<ref name="kanoon" /> === ڕووداوی پاسەکەی ئەرمەنستان === لە ئابی ١٩٩٦دا باباچاھی یەکێک بوو لەو بیست و یەک نووسەر، شاعیر و ڕۆژنامەنووسەی کە بە بانگھێشتی یەکێتیی نووسەرانی ئەرمەنستان بە پاس بەرەو ئەرمەنستان کەوتنە ڕێ.<ref name="bbc2015">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جمشید برزگر|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=ساڵیادی «گەشتی مەرگ»: پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|سەردێڕ=سالگرد 'سفر مرگ'؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="radiofarda">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|سەردێڕ=مروری بر قتلهای زنجیره ای پس از هفت سال: بخش سوم اتوبوس مرگ|وێبگە=ڕادیۆ فەردا|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕادیۆ فەردا، مەنسوور کووشان، کە بەرپرسی ڕێکخستنی گەشتەکە لەگەڵ نووسەران بوو، لیستێکی لە کەسایەتییە ئەدەبییەکان ئامادە کردبوو؛ لەنێو ئەواندا ئەحمەد شاملوو، ھووشەنگ گوڵشیری و ڕەزا بەراھەنی ھەر یەکەیان بە ھۆکاری جیاواز پاشگەز بوونەوە، و لە کۆتاییدا ئەم بیست و یەک کەسە گەشتەکەیان کرد: محەممەدعەلی سێپانلۆ، جەواد موجابی، مەسعوود بەھنوود، سیرووس عەلینەژاد، ئەمیرحەسەن چەھڵتەن، بیژەن بیجاری، بیژەن نەجدی، محەممەد محەممەدعەلی، شەھریار مەندەنیپوور، شاپوور جۆرکێش، مەسعوود تووفان، عەلی باباچاھی، حەسەن ئەسغەری، مەنووچێھر کەریمزادە، کامران جەلیلی، مەحموود تەییاری، فەرەج سەرکووھی، فریشتە ساری، مەجید دانشئاراستە، عەلی سەدیقی و مەنسوور کووشان.<ref name="radiofarda" /> لە بەرەبەیانی ٦ی ئابی ١٩٩٦دا، شۆفێرەکە دوو جار ھەوڵی دا پاسەکە لە گەردەنەی حەیران بەرەو لێواری دۆڵەکە ببات و فڕێی بداتە خوارەوە، و ھەر جارێک خۆی لە ئۆتۆمبێلەکە باز دەدایە دەرەوە؛ وریایی مەسعوود تووفان و شەھریار مەندەنیپوور سەرنشینەکانی ڕزگار کرد. پاشان لە [[ئاستارا، ئێران|ئاستارا]] دەستبەسەر کران و لێپرسینەوەیان لەگەڵ کرا و بەیانیی ڕۆژی دواتر ئازاد کران.<ref name="bbc2015" /> بەپێی بی‌بی‌سی فارسی، وردترین گێڕانەوەی ئەم ڕووداوە ئەوەیە کە مەنسوور کووشان لە کتێبی ''حدیث تشنه و آب''دا نووسیویەتی، و محەممەد محەممەدعەلی یەکەم دەقی دەربارەی ئەم بابەتە لە ناوخۆی ئێراندا لە سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠دا بڵاو کردەوە.<ref name="bbc2015" /> ئەم ڕووداوە دواتر وەک پیلانێکی [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|وەزارەتی ھەواڵگری]] بۆ لەناوبردنی نووسەرانی ڕەخنەگر ناسرا و بە {{Interlanguage link|کوشتنە زنجیرەییەکانی ئێران|fa|قتل‌های زنجیره‌ای|lt=کوشتنە زنجیرەییەکان}}ەوە بەستراوەتەوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاھی ھەمیشە وەک «ئەزموونێکی ترسناک» ئاماژەی پێ دەکرد.<ref name="kanoon" /> === ساڵانی کۆتایی و کۆچی دوایی === <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:clamp(320px, calc((560px - 100%) * 1000), 100%); max-width:100%; margin:0.4em clamp(0px, calc((100% - 560px) * 1000), 1.2em) 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Video-x-generic.svg|18px|link=|alt=]] ڤیدیۆی ئیسنا دەربارەی عەلی باباچاھی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">'''«بۆ عەلی باباچاھی: دەنگێکی جیاواز لە شیعری ھاوچەرخی ئێراندا»'''<br />دووشەممە، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦، ڕۆژی کۆچی دوایی شاعیر</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[پەڕگە:باباچاهی 2012.jpg|center|290px|link=https://www.isna.ir/news/1404120402413/|alt=عەلی باباچاھی لە پشت مێزێک کتێب دەخوێنێتەوە؛ بۆ بینینی ڤیدیۆی ئیسنا کرتە بکە]]<div style="margin-top:6px;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:4px 14px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://www.isna.ir/news/1404120402413/ <span style="color:#ffffff;">▶ ڤیدیۆکە ببینە</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''تێبینی:''' دەنگی ڤیدیۆکە بە ھەڵە مێژووی کۆچی دوایی بە «٤ی بەھمەن» (٢٣ی کانوونی دووەم) دەڵێت؛ مێژووی دروست ٤ی ڕەشەمەی ١٤٠٤ی ھەتاوییە (٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦).<ref name="radiofarda2026" /></div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ڤیدیۆ: ئیسنا (بە فارسی) · [[:پەڕگە:باباچاهی 2012.jpg|وێنە]]: ویکی‌میدیا کۆمۆنز</div> </div> باباچاھی لە چاوپێکەوتنێکدا کە لە حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونیدا (تشرینی دووەمی ٢٠١٩) پێیدا، گوتی کە دوایین کتێبی، کۆمەڵە شیعری ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت»، مانیا ھونەر، ٢٠١٨)، بە ژێرناونیشانی «کردەی توخمی کۆمەڵایەتی» و پێشەکییەکی ٣٣ لاپەڕەیی بڵاو کردووەتەوە، تاکوو وەڵامی ئەو ڕەخنەگرانە بداتەوە کە شیعرەکەیان بە ناکۆمەڵایەتی دادەنا. زیادی کرد کە ھیچ کتێبێکی لە ژێر دەستدا نییە، زۆربەی کاتەکانی بە خوێندنەوەی فەلسەفە و ڕۆمان بەسەر دەبات، و بۆ پاراستنی پەیوەندی لەگەڵ نەوەی گەنجدا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا چالاکە، و لەوێ، وەک ئەو ڕۆژانەی سەرپەرشتیی لاپەڕەکانی ''آدینه''ی دەکرد، شیعری نووسەرانی دیکە بڵاو دەکاتەوە. گوتی ساڵانێکیش وۆرکشۆپێکی شیعری بەڕێوە بردووە؛ بە گوتەی مەسعوودینیا، ئەم وۆرکشۆپە لە دەیەی ٢٠٠٠ەوە ھەبووە و چەند کەسێک لە بەشداربووانی بوون بە شاعیرانی ناسراو.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=عەلی باباچاھی: ڕوانینم بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەک گۆڤاری ''ئادینە''یە / ھێشتا ڕاوەستاوم|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/283140|سەردێڕ=علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است/ همچنان ایستاده‌ام|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبنا لە ھەمان وتاردا ئەوی بە یەکێک لە یەکەمین شاعیرانی «قوتابخانەی شیعری بووشێھر» ناو برد.<ref name="ibna1398" /> دوایین کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»)، بەپێی لاپەڕەی ناسنامەی کتێبەکە لە ساڵی ١٤٠١ی ھەتاوی (٢٠٢٢–٢٠٢٣)دا، وەک چاپی یەکەم، لەلایەن بڵاوکەرەوەی ئافتاب لە [[نەرویژ]]ەوە دەرچوو؛ بەپێی بڵاوکەرەوە ٥٨ شیعری لەخۆ گرتووە. بڵاوکەرەوە دەقەکان وەک «بەرھەمی سەد ڕۆژ خەبات لە شەقامدا» و «ھاوڕێیەتیی شاعیر و وشە لەگەڵ ناڕەزایەتیی خەڵکدا» دەناسێنێت.<ref name="aftab">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)|ناونیشان=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|سەردێڕ=جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|بڵاوکەرەوە=نەشری ئافتاب|شوێن=نەرویژ|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕادیۆ زەمانە بە کۆمەڵەیەکی ١٣٦ لاپەڕەیی بە پێشەکییەکی کورت و ٥٤ شیعر وەسفی دەکات و بڵاوبوونەوەکەی بۆ بەھاری ٢٠٢٣ دەگەڕێنێتەوە.<ref name="zamaneh2023">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=اسفندیار کوشه|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title=«جیھان تێگەیشت»: شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/764474/|سەردێڕ=«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> حوسێن نووشئازەر، کە بۆ ھەمان دەزگا دەنووسێت، ئەویش بۆ ساڵی ٢٠٢٣ی دەگەڕێنێتەوە و دەیخاتە «ژێر کاریگەریی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی»یەوە.<ref name="noushazar">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=حسین نوش‌آذر|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=«جیھان تێگەیشت»ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/879944/|سەردێڕ=«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لەم کتێبەدا گێڕانەوەی شیعریی باباچاھی لە [[شۆڕشی ژینا|بزووتنەوەی ناڕەزایەتیی ٢٠٢٢]] دەبینێت.<ref name="kanoon" /> باباچاھی لە پێشەکیدا دەنووسێت کە ناڕەزایەتی و یاخیبوونی مەدەنی پەناگەی خەڵکن دژی ھەژاری و سەرکوت، و «ئەمە بەو مانایە نییە کە ڕووناکبیران بتوانن خۆیان لەم بەدبەختییانە بدزنەوە»؛ ڕەخنە لەو «شاعیرانە تێرانە» دەگرێت کە «لە پشت خوازە و ھێماوە بانگەشەی ئازادی و دادپەروەری دەکەن»، و ھەروەھا ڕێبازەکەی خۆی وەک بەرەنگاربوونەوەیەک بۆ «یاسا چەسپاوەکان»ی شیعر دەخاتە ڕوو.<ref name="aftab" /> لە نیسانی ٢٠٢٣دا گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' سێ شیعری ئەم کۆمەڵەیەی بڵاو کردەوە کە خودی شاعیر ھەڵیبژاردبوون، لەوانە «ای…!» بە دەنگی نووسەر.<ref name="baang">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=عەلی باباچاھی: «ای…» و دوو شیعری دیکە|ناونیشان=https://baangnews.net/14468|سەردێڕ=علی باباچاهی: «ای...» - و دو شعر دیگر|وێبگە=گۆڤاری ئەدەبیی بانگ|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بە گوتەی نووشئازەر، «ای…!» لە ساڵی ٢٠٢٠دا وەک وەڵامێک بۆ [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩–٢٠٢٠)|ناڕەزایەتییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠١٩]] نووسراوە و یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٢٣دا بڵاو کراوەتەوە؛ ڕادیۆ زەمانە لە بەرنامە ڕادیۆییەکەی ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦دا، لەگەڵ ھەواڵی کۆچی دوایی ئەو، ئەم شیعرەی بە دەنگی نووسەر بڵاو کردەوە.<ref name="noushazar" /> دوای ماوەیەک نەخۆشی، عەلی باباچاھی لە ئێوارەی دووشەممە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ لە نەخۆشخانەیەک لە کەرەج، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا، بەھۆی وەستانی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|سەردێڕ=علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|وێبگە=ڕادیۆ فەردا|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە بەیانیی پێنجشەممە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە گۆڕستانی بەھەشتی سەکینەی کەرەج، بە ئامادەبوونی خێزانەکەی و کەسایەتییە ئەدەبییەکان، لەوانە ھورمز عەلیپوور، محەممەد قاسمزادە، شەھاب موقەڕڕەبین، حافز مووسەوی و موزەففەر ڕۆیایی، و لەگەڵ دەنگی ''دەمام''، دەھۆڵێکی باشووری ئێران، بەخاک سپێردرا.<ref name="ibna2026">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=حافز مووسەوی: باباچاھی شاعیرێکی یاخی بوو کە لە ھیچ وێستگەیەکدا نەوەستا|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/547554|سەردێڕ=حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران لە بەیاننامەیەکدا ڕێزی لێ نا و وەک «نووسەرێکی سەربەخۆ و بەرگریکارێکی دڵسۆزی ئازادیی بیر و دەربڕین» ناوی برد.<ref name="kanoon" /> <div style="clear:both;"></div> == شیعر و شیعرناسی == لە ماوەی دەیەکاندا شێوازی باباچاھی لە ڕۆمانتیسیزمی کۆمەڵایەتی و شیعری نیماییەوە بەرەو شیعری پاشنیمایی چوو.<ref name="bbc-obit" /> بەھزاد خواجات بەرھەمەکانی ئەو بۆ دوو قۆناغ، پێش و دوای دەیەی ١٩٩٠، دابەش دەکات و ئەو بە یەکێک لە پێشەنگانی ڕەوتێک دەزانێت کە لەو دەیەیەدا تێگەیشتنی باو لە شیعری سەرەوژێر کرد.<ref name="ie-obit">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|سەردێڕ=علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|وێبگە=ئێران ئەمڕۆ|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کانوونی نووسەرانی ئێران ئەو بە «شاعیرێکی ئەزموونگەر» وەسف دەکات کە لە ماوەی حەوت دەیە چالاکیی ئەدەبیدا دوو جار پێداچوونەوەی بە شێوازی خۆیدا کرد.<ref name="kanoon" /> حافز مووسەوی لە ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنەکەیدا گوتی کە باباچاھی «ڕێک لەو ساتەدا کە لە لووتکەی ناوبانگ و پێگەی خۆیدا بوو»، بە بڵاوکردنەوەی ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم») لە دەیەی ١٩٩٠دا، ڕووخسارێکی بە تەواوی جیاوازی لە خۆی نیشان دا.<ref name="ibna2026" /> باباچاھی لە وتاری «پانتایی بێسنووری مانا»دا، کە لە گۆڤاری ''رودکی''دا (ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨) بڵاو بووەوە،<ref name="ensani" /> ئەوە دەخاتە ڕوو کە دەقی ئەدەبی، و بەتایبەتی شیعری ھاوچەرخ، مانایەکی جێگیر و پێشوەختە دیاریکراوی نییە، و مانا لە پرۆسەیەکی دینامیکیی نێوان دەق و خوێنەردا بنیات دەنرێت. بە بڕوای ئەو، ناڕوونی، ھەڵپەسێردراوی و پچڕانە زمانییەکان لاوازی نین، بەڵکوو سەرچاوەگەلێکن کە بواری لێکدانەوە فراوانتر دەکەن.<ref name="mahjoubi" /> لە وتاری «قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»دا (مانگنامەی ''فرهنگ توسعه''، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١)<ref name="ensani" /> دەنووسێت: «قەیران، بە مانا گشتییەکەی، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ شتێک لە دەرەوەی شیعر. کەواتە دادپەروەرانە نییە قەیران بخرێتە ئەستۆی شیعری ھاوچەرخ.»<ref name="mahjoubi" /> ئەو بنەماکانی شیعری پاشنیمایی لە وتاری «تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»دا (گۆڤاری ''کارنامه''، ئازار–ئایاری ١٩٩٩) داڕشت.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' بنەماکانی تیۆری «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بەم شێوەیە کورت دەکاتەوە: «زمانمەندیی شیعر» (زمان وەک بابەتی شیعر نەک ئامرازەکەی)، «دواخستنی مانا»، «ڕاکردن لە ڕستەسازی»، و «گاڵتەوگەپ و پارۆدی».<ref name="khabar" /> باباچاھی لەو چاوپێکەوتنەی ئیسنادا کە پێشتر ئاماژەی پێ کرا، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» لە «شیعری دیکە» (''شعر دیگر'')ی دەیەی ١٩٦٠ جیا دەکاتەوە؛ ڕەوتێک کە بە بڕوای ئەو شاعیرانی وەک بیژەن ئیلاھی و {{Interlanguage link|ھووشەنگ چالەنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} سەر بەون و شیعری ڕۆیاییش لێیەوە نزیکە. بە گوتەی ئەو، «شیعری دیکە» ڕێز لە یەکپارچەیی ئەندامیی خۆی دەگرێت و «ڕێکخراو و ناوەندگەرا»یە، لە کاتێکدا «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» «سەر بە سەردەمی گومانە»: ناوەندگریزە، لە «گێڕانەوە فرەییەکان» پێک ھاتووە کە ئاگاداری «خودە ناوەکییە جیاوازەکانی مرۆڤ»ن، و کۆتاییەکانی کراوەن. ئەو شیعری ڕۆیایی بە «پێکھاتەگەرا» و «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» بە «پاشپێکھاتەگەرا»، «لە ڕووکەشدا پەرتەوازە، فرەگێڕانەوە» و «خوێنەرتەوەر» ناو دەبات.<ref name="isna1401" /> لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]] (٢٠٠٦) گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆی بە «ژێرخانی قووڵی دەروونی» بە «جۆرێک لە عیرفان» وەسف کرد،<ref name="mehr">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=عەلی باباچاھی: گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان|ناونیشان=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|سەردێڕ=MehrNews.com - Iran, world, political, sport, economic news and headlines|وێبگە=[[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120303130900/http://www.mehrnews.com:80/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕادیۆ زەمانە (٢٠٠٨) ئامادەبوونی ژنی لە شیعرەکانیدا بە «ئارەزووی جۆرێک لە تازەیی، جۆرێک لە زیندوویی» وەسف کرد.<ref name="zamaneh2008">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=مجتبا پورمحسن|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=ئەوینداری تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم (چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)|ناونیشان=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|سەردێڕ=رادیو زمانه {{!}} مجتبا پورمحسن {{!}} ادبیات {{!}} عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240625013317/https://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> باوەڕی وابوو کە شیعر تەنانەت دوای ڕۆیشتنی شاعیریش ڕێگای خۆی درێژە پێ دەدات.<ref name="mahjoubi" /> ھەروەھا گوتی کە شیعرەکانی قەرزاری «ئەو دڵەڕاوکێیانەن» کە بە گوتەی خۆی «بە توندی گەمارۆی دەدەن»، و زیادی کرد کە لەنێو ئەم ھەموو شتەدا «گاڵتەوگەپ بە ھانامەوە دێت».<ref name="zamaneh2023" /> بە گوتەی حوسێن نووشئازەر، باباچاھی «شیعری ناڕەزایەتی»ی لە «دروشم» یان «ھاوار»ی ڕووت جیا دەکردەوە و جەختی لەسەر ڕەھەندە ھونەرییەکەی دەکردەوە: بە بڕوای ئەو، شیعری ناڕەزایەتی نابێت لاسایی ڕاستییە تاڵە کۆمەڵایەتییەکان بکاتەوە، بەڵکوو دەبێت لە ڕێگەی خەیاڵ، بیر و ئامرازەکانی زمانەوە بیانگۆڕێت بۆ «ڕاستیی ھونەری». ئەو گاڵتەوگەپی گرۆتێسک و وەستایەتیی زمانیی شیعرەکانی بە بەرھەمی ڕووبەڕووبوونەوەی کارەسات دەزانی، جەختی دەکردەوە کە شاعیر دەبێت بە ڕێبازێکی ھەڵوەشێنەرانە خۆی لە ئایدیالیزمە کۆنەکان و لە گوتارەکانی دەسەڵات داببڕێت، و ھەم [[سانسۆرکردن|سانسۆری]] فەرمی و ھەم خۆسانسۆری بە دوو بەڵای کاری داھێنەرانە دادەنا.<ref name="noushazar" /> == ڕەخنەی ئەدەبی و مشتومڕەکان == باباچاھی وەک ڕەخنەگر قەڵەمێکی تیژی ھەبوو. کتێبەکەی ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»)، کە شاعیران پلەبەندی دەکات و بە ڕاشکاوی ڕەخنە لە ھەندێک ڕەوت دەگرێت، کاردانەوەی زۆری لێ کەوتەوە. ناسراوترین مشتومڕی تیۆریی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی بوو و بە «شەڕی تاران–تۆرۆنتۆ» لە یادەوەرییەکاندا ماوەتەوە. ھەروەھا ڕەخنەی لە ڕەوتی «سادەنووسی» (''ساده‌نویسی'') لە شیعردا گرت، بەتایبەتی لە بۆچوونەکانی محەممەد شەمسی لەنگەروودی و سەید عەلی ساڵحی.<ref name="khabar" /> بە گوتەی عەلی مەسعوودینیا، باباچاھی، بەتایبەتی لە دەیەکانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٠دا، بەردەوام لە ململانێدا بوو لەگەڵ ڕەخنەگر و شاعیرانی دیکە، و جاری وا ھەبوو دەگەیشتە ڕادەی «توندوتیژیی زارەکی»؛ مەسعوودینیا پێکدادانەکانی ئەو لەگەڵ ڕەزا بەراھەنی و مەنووچێھر ئاتەشی بە «یادگاری بەنرخ» لە سەردەمێک دادەنێت کە شیعر ھێشتا بابەتی گفتوگۆ و مشتومڕ بوو، و بیر دەخاتەوە کە باباچاھی دواتر گوتی: «ئیتر وەڵامی ھیچ کەسێکی خوار بەراھەنی نادەمەوە!»<ref name="masoudinia" /> دەربارەی مشتومڕی شاپوور جۆرکێش دژی تیۆرەکانی باباچاھی و وەڵامی ڕەزا بەراھەنی بۆ جۆرکێش، بڕوانە [[#ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان|خوارەوە]]. == ھەڵسەنگاندنی ڕەخنەیی == محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ''تاریخ تحلیلی شعر نو''دا یەکەم کۆمەڵە شیعری باباچاھی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''، بە شیعرێکی سۆزدار و پڕوێنە، کۆمەڵایەتیتەوەر و بارگاویی خەمێکی خۆوێرانکەر وەسف دەکات، کە ھەرچەندە ھەستیار و «لاوانە» بوو، ھەم بازنە سیاسییەکان و ھەم لایەنگرانی «ھونەر بۆ ھونەر»ی بەدڵ بوو و ناوبانگی دەرکرد.<ref name="langroudi3">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|بەرگ=٣|بڵاوکەرەوە=نەشری مەرکەز|شوێن=تاران|پەڕە=٤٦٢}}</ref> بە بڕوای ئەو، باباچاھی لە کۆمەڵەی دووەمدا، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، بە ئاوازێکی وتاربێژانە و پڕوێنە، لە ژێر کاریگەریی [[فرووغ فەڕوخزاد]]دا، ھەمان ڕێگای درێژە پێ دا،<ref name="anon2">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|بەرگ=٤|بڵاوکەرەوە=نەشری مەرکەز|شوێن=تاران|پەڕەکان=٩٠–٩٥}}</ref> و کۆمەڵەی سێیەم، ''از نسل آفتاب''، جگە لە کێشدا گۆڕانێکی چۆنایەتیی ئەوتۆ نیشان نادات؛ لەم بوارەدا، بە گوتەی لەنگەروودی، دەستکەوتەکانی فەڕوخزاد و م. ئازاد درێژە پێ دەدات و ھەنگاوێکە لە کێشە نیماییەکانەوە بەرەو شیعری ئازاد.<ref name="anon3">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=fa|نووسەر=محمد شمس لنگرودی|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=مێژووی شیکاریی شیعری نوێ|بەرگ=٤|بڵاوکەرەوە=نەشری مەرکەز|شوێن=تاران|پەڕە=٣٤٩}}</ref> خوسرەو گوڵسورخیش ھەڵسەنگاندنێکی دەربارەی ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' نووسیوە.{{ژێدەر پێویستە}} بە گوتەی ئیسفەندیار کووچە، کە بۆ ڕادیۆ زەمانە دەنووسێت، مەنووچێھر ئاتەشی لە گۆڤاری ''دنیای سخن''دا باباچاھی و دوو شاعیری دیکەی وەک ئاڵاھەڵگرانی شیعری پێشەنگی دەیەی ١٩٩٠ ناو بردبوو.<ref name="zamaneh2023" /> کووچە لە ھەڵسەنگاندنەکەیدا بۆ ''جهان متوجه شد''، پێشەکییەکە وەک «شتێکی وەک مانیفێست» دەبینێت کە شیعری ناڕەزایەتی پێناسە دەکات، و ئاماژە بەوە دەکات کە شاعیر، بە پەیڕەوی لە [[ئێدوارد سەعید]]، پێی وایە شاعیران و نووسەران ئەرکیان لەسەرە بەرانبەر بە ڕووداوەکانی دەوروبەریان، لەوانە خۆپیشاندانەکانی شەقام، بێلایەن نەبن. بە بڕوای ئەو، لەم کۆمەڵەیەدا، «لەگەڵ بڵێسەی شۆڕشی گەلی ئێران»، یارییە زمانییەکانی باباچاھی کەمتر دەبنەوە، وێنەکان «ڕووتتر» دەبن، و ئەو شیعرانەی مێژووی ٢٠٢٢یان لەسەرە «دینامیکیتر و سەرنجڕاکێشتر» دەردەکەون. کووچە ئاماژە بە ئاماژە مێژوویی و ئەدەبییەکانی ئەم شیعرانە دەکات: بۆ دێڕێکی ئەحمەد شاملوو («سەیری خوێنی سەر شۆستەکە بکە»)، بۆ ڕووداوەکانی [[بزووتنەوەی دەستووریی ئێران|شۆڕشی مەشرووتە]] و ھاوارد باسکێرڤیل، بۆ حەسەنەکی وەزیر و ''تاریخ بیهقی''، و بۆ دروشم و گەشتە پاسەوانییەکانی کۆمیتە شۆڕشگێڕییەکانی دەیەی ١٩٨٠. لە ھەمان کاتدا، دانانی سێ شیعر کە گێڕانەوە و وشەسازییان تا ڕادەیەکی زۆر وەک یەکە («ناڕەزایەتی ٣»، «ناڕەزایەتی ٨» و «ناڕەزایەتی (چیرۆکی کورت)») بە یەکێک لە خاڵە لاوازەکانی کۆمەڵەکە دادەنێت.<ref name="zamaneh2023" /> نووشئازەر لە خوێندنەوەکەیدا بۆ شیعری «ای…!» دەنووسێت کە شاعیر «بە شێوازی دێریدا» یاری بە جێناوەکان دەکات تاکوو توندوتیژیی شاراوەی دەسەڵات ئاشکرا بکات، و دێڕی «مەحبووبە ناوی دیکەم بوو» ناسنامەیەکی مێیینە بە گێڕەرەوە دەبەخشێت و، بە بڕوای ئەو، ساڵێک پێش تەقینەوەی بزووتنەوەی ژن، ژیان، ئازادی، شیعرەکە لەو بزووتنەوەیە نزیک دەکاتەوە.<ref name="noushazar" /> عەلی مەسعوودینیا لە یادداشتێکدا کە لە ڕۆژی کۆچی دوایی باباچاھیدا لە ''خبرآنلاین''دا بڵاو بووەوە، «خاڵی سەرەکی»ی بەرھەمەکانی ئەو بە «مەیلی بەردەوام»ی بۆ داھێنانی شیعرێکی «پێشنیارکەر و دژەڕەوت» دەزانێت. بە گێڕانەوەی ئەو، باباچاھی لە دەیەی ١٩٦٠دا لە بووشێھر بە شیعری نیمایی دەستی پێ کرد و لە ھەمان کاتدا وەک ڕەخنەگرێکی جیددی خۆی چەسپاند، و لە کۆتایی دەیەی ١٩٧٠ و سەرەتای دەیەی ١٩٨٠دا، بە ڕێبازێکی نوێ بەرانبەر بە کێشە لێکدراوەکان و کێشناسیی نیمایی، خۆی لە ھاوچەرخەکانی جیا کردەوە. بەڵام لووتکەی پرۆژە شیعری و ڕەخنەییەکەی لە دەیەی ١٩٩٠دا بوو، کاتێک سەرەتا ڕووی لە شیعری ئازاد کرد و پاشان، بە گەڕان بەنێو تیۆری ئەدەبی و بیرۆکە [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنەکان]]دا، لە ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»)دا تەونێکی زمانی و ناسنامەیەکی شێوەییی تایبەت بە خۆی دۆزییەوە، و ھەوڵی دا شیعرناسییەکەی لە ڕێگەی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» و «شیعری پاشنیمایی»یەوە ڕوون بکاتەوە. مەسعوودینیا ئەمانە وەک تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرە دەژمێرێت: ڕووخانی ھەڵوەشێنەرانەی پاڵپشتە بابەتییەکان، پچڕانی ڕستەسازی و گۆڕانی ئاستی زمان، ڕەوانیی زەینێک کە لەسەر تەداعی بنیات نراوە، تایبەتمەندییەکی کۆلاژئاسا، زۆریی بۆشاییە سپییەکان بۆ خوێندنەوە، و «گاڵتەوگەپێکی ڕەشی بوێرانە»، و زیادی دەکات کە باباچاھی دواتر ئەزموونی شیعری کورت، [[ھایکوو]] و شێوە سادەتر و گێڕانەوەییترەکانیشی کرد. ئەو تامەزرۆیی بۆ ئەزموونکردن بە خەسڵەتێکی «نائاسایی لەنێو شاعیرانی نەوەکەیدا» دادەنێت، شێوازی ڕەخنەیی باباچاھی بە «زۆر ھەڵبژێرخواز و نائاسایی» بەڵام بەرھەمھێنەری «دەقی ڕەخنەیی بەنرخ» دەزانێت، و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ») وەک ئەو کتێبانە ناو دەبات کە بەشدارییەکی «کەم نەبوو»یان لە شیکردنەوەی شیعری ھاوچەرخی ئێراندا کردووە. بە بڕوای مەسعوودینیا، کە پێشتر نووسینێکی بە ناونیشانی «گلادیاتۆری تەنیا و ڕووگرژ» بۆ تەرخان کردبوو، شیعری باباچاھی «مافی خۆی پێ نەدرا»، و خودی ئەو، سەرەڕای پێگەی وەک کەسایەتییەکی کاریگەر و تیۆرداڕێژی ئەدەبیاتی ئێران، «بە ئەندازەی بەھای ڕاستەقینەی خۆی قەدری نەزانرا»؛ بەشێک لەمە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی کە باباچاھی «بە سەرسەختی» و «بە ھەموو بوونیەوە» بەرگریی لە شیعرەکەی دەکرد.<ref name="masoudinia" /> بەپێی ''ایران امروز''، نووسینە ڕەخنەییەکان دەربارەی بەرھەمەکانی جەختیان لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە ھەندێک لە شیعرەکانی لەسەر ئەزموونی فۆرمالیستی و یاریکردن بە پێکھاتەکانی زمان بنیات نراون، لە کاتێکدا ھەندێکی دیکەیان ڕەخنەی کۆمەڵایەتی، گاڵتەوگەپ و خەمە سیاسییەکانی ئەو ڕەنگ دەدەنەوە.<ref name="ie-obit" /> بەھزاد خواجات لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئیبنا دوای کۆچی دوایی باباچاھی، ئەوی بە کەسایەتییەکی «گشتگیر» ناو برد و گوتی ھەرچەندە ڕەنگە ھیچ کەس لە فراوانیی چالاکیدا بەرانبەر بە شاملوو نەبێت، باباچاھی «ھەڵبژاردەیەکی شایانی سەرنجە کە دەتوانێت لە پاڵ کەسایەتییەکی گەورەی وەک شاملوو، یان لە ئاسۆیەکی دیکەدا لە پاڵ ڕەزا بەراھەنیدا ڕابوەستێت». بە گوتەی خواجات، تیۆرەکانی باباچاھی کەشی فرەیی دوای دەیەی ١٩٩٠ و وەرچەرخانی شیعر بەرەو «ناوەندێتیی زمان»یان «ڕوون و ئەکادیمی کرد»، و ھەمیشە شیعرەکانی بنەمای تیۆرەکانی بوون. بە پێچەوانەی زۆرێک لە ھاوچەرخەکانی کە نیگەرانی پاراستنی «شکۆی نەریتی»ی خۆیان بوون، ئەو مەترسیی «شیعری ئەزموونگەر»ی گرتە ئەستۆ و، بەتایبەتی لە ماوەی سەرپەرشتیکردنی لاپەڕەکانی شیعری ''آدینه''دا، بە ناساندنی شاعیرانی گەنج پەیوەندییەکی قووڵی لەگەڵ نەوەی نوێدا دروست کرد. خواجات گاڵتەوگەپی «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا» وەک ئامرازێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی «گێڕانەوە گەورە پیرۆزەکان» دەبینێت: بەم شێوەیە، بە بڕوای ئەو، یار، کە لە شیعری نەریتیدا بوونەوەرێکی پیرۆز و دەستپێنەگەیشتوو بوو، لە بەرھەمەکانی باباچاھیدا دەبێتە کارەکتەرێکی ئاسایی و ڕۆژانە.<ref name="ibna-khajat">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=مرضیه نگهبان مروی|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=عەلی باباچاھی: تامەزرۆیی بۆ زمانێکی خەمبار (چاوپێکەوتن لەگەڵ بەھزاد خواجات)|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/547452|سەردێڕ=علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سیمین بێھبەھانی و عەبدولعەلی دەستغەیب === [[سیمین بێھبەھانی]] وتارێکی بە ناونیشانی «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی») بۆ شیعرەکانی ئەو تەرخان کرد، کە لە ژمارە ٢٣ی دوومانگنامەی ئەدەبیی ''چامه''دا (نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="behbahani1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=سیمین بهبهانی|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی|journal=چامه|issue=23|ڕێکەوت=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|سەردێڕ=مقاله نشریه: نگاهی به چند شعر باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەبدولعەلی دەستغەیب چەندین جار دەربارەی شیعری باباچاھی نووسیوە، بەتایبەتی لە وتاری «پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»، کە لە ''جهان کتاب''دا (بەرگی ١٥، ژمارە ٣–٤، ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠) بڵاو بووەوە،<ref name="dastgheib1389">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا|journal=جهان کتاب|بەرگ=١٥|issue=3–4 (254)|ڕێکەوت=ئایار–تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشان=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|سەردێڕ=عبدالعلی دستغیب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و لە وتاری «نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»، کە لە ''چامه''دا (٢٠٢٢) بڵاو بووەوە.<ref name="dastgheib1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=عبدالعلی دستغیب|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن|journal=چامه|issue=23|ڕێکەوت=نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|سەردێڕ=مقاله نشریه: تازگی های سعر باباچاهی این جایی تر است|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ''جام جم آنلاین'' دەربارەی دانیشتنێک کە چەند ڕۆژێک دوای کۆچی دوایی باباچاھی لە کۆمەڵەی نیشتمانیی ڕەخنەگرانی ئەدەبی بۆ بەرھەمەکانی ئەو تەرخان کرا، دەستغەیب شیعری لە ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا») خوێندەوە. گوتی ڕەخنەگران زیاتر گرنگی بە «پلە و وابەستەیی»ی شاعیران دەدەن نەک ناسینی خۆیان و شیعرەکەیان، لە کاتێکدا چۆنایەتیی شیعر لە توانای خوێنەردایە بۆ چوونە ناو جیھانەکەیەوە؛ جیھانێک کە لە حاڵەتی باباچاھیدا، بە بڕوای ئەو، «جاری وا ھەیە کۆمیدی، جاری وا ھەیە جیددی، جاری وا ھەیە لیریکی»یە. بە گوتەی دەستغەیب، شیعری باباچاھی ھەتا کۆتایی دەیەی ١٩٩٠ لە چوارچێوەی ڕۆحی شیعری نیماییدا مایەوە؛ دوای ئەوە وشەسازی، ئەو پەیوەندییانەی بەسەر جیھانی شیعرەکەدا زاڵن، «شێوەی ڕیزکردنی وشەکان» و شێوازی چوونە ناو شیعرەکە گۆڕان. لەنێو تایبەتمەندییەکانی ئەم شیعرەدا ئاماژەی بە پەرتبوونی ڕستەکان کرد (کە بە بڕوای ئەو، مانا سەرەکییەکە لە پشتیانەوە تێدەپەڕێت)، ھەروەھا ئاماژە ناوچەییەکان، پەنابردن بۆ پەند، لایلایە و چیرۆکە فۆلکلۆرییەکان، ئاشنایەتی لەگەڵ ئەدەبی کلاسیکدا، گرۆتێسک و گاڵتەوگەپ، و دێڕی «ھیچی ھیچ لە ھیچ باشترە»ی وەک نموونەیەکی یاریکردنی شاعیر بە زمان ھێنایەوە. دەستغەیب ڕەھەندی شیعریی ''فقط از پریان دریایی...''ی بە بەھێزتر و ڕەھەندی تیۆریی ''پیکاسو...''ی بە دیارتر زانی، و جەختی کردەوە کە شیعری باباچاھی «بە ھیچ شێوەیەک ڕاکردن نییە لە مانا»: ئازار و ئەشکەنجەکانی مرۆڤی ھاوچەرخ لە پشت فۆرمە نوێیەکەیەوە شاراونەتەوە. لە کۆتاییدا گوتی ئەوەی باباچاھی لە شیعرەکەیدا دەیڵێت «نە لاساییکردنەوەیە و نە کاریگەرییە لە کتێبە پۆستمۆدێرنەکانی دیکە»، و ئەو «پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتووە… و لە شیعرەکەیدا بە باشی بەکاری دەھێنێت».<ref name="jamejam1404">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=سید محی‌الدین حسینی ارسنجانی|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=باباچاھی پۆستمۆدێرنیتەی باش تێگەیشتبوو|ناونیشان=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|سەردێڕ=باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌ خوبی درک کرده بود|وێبگە=جام جەم ئۆنلاین|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === فەرەج سەرکووھی === لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١دا فەرەج سەرکووھی، کە خۆی یەکێک لە سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستان بوو، لە ستوونی «حەوت ڕۆژ، کتێب»ی [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]دا، کە ئەو جارە بۆ ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە») تەرخان کرابوو، بەرھەمەکانی باباچاھیی لە دوو قۆناغدا لێکۆڵییەوە. بە گوتەی ئەو، باباچاھی لە دەیەکانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠دا، بە شیعرە ناسراوەکەی «من لە ئاوشوێنی بۆقە دەنگناخۆشەکانەوە دێم» و شیعرەکانی دیکەی ''در بی‌تکیه‌گاهی''، خۆی وەک یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی شیعری ئەو سەردەمە چەسپاند. شیعرە نیماییەکانی ئەم قۆناغە ئامرازە زاڵەکانی شیعری نیمایییان وەرگرت و لە ڕێگەی «ڕەخنە و نەفیکردنی سیستەمی ھەبوو»وە چوارچێوە زاڵە کۆمەڵایەتی، سیاسی و کولتوورییەکانیان ڕەت کردەوە؛ شیعرەکانی ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ھەندێک لە شیعرەکانی ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان») سەر بە ھەمان چوارچێوەن. قۆناغی دووەم، بە گوتەی سەرکووھی، بەستراوەتەوە بە ھەڵچوونەکانی دەیەی ١٩٩٠، کە ئەو بە «دەیەی قەیرانی شیعری فارسی» ناوی دەبات و سەرھەڵدانی شەپۆلگەلی وەک شیعری پاشنیمایی، «شیعر لە دۆخێکی دیکەدا»، شیعری ھەڵوەشێنەرانە و شیعری پۆستمۆدێرنیستی بەخۆوە بینی. سەرکووھی دەنووسێت کە باباچاھی یەکێک بوو لە پێشەنگانی گۆڕینی پێکھاتە، فۆرم و زمانی شیعری نیمایی و یەکێک لە شاعیرە کاریگەرەکانی ئەو دەیەیە، و ھەوڵی دا بنەما تیۆرییەکانی پێشنیارەکانی لە نووسینە ناشیعرییەکانیدا، بەتایبەتی ''گزاره‌های منفرد''، بخاتە ڕوو. بە بڕوای ئەو، لە سەردەمێکدا کە «ھەژاریی تیۆری» ڕەخنەی ئەو ساڵانەی بۆ وەرگرتنی ئەو چەمکانە کورت کردبووەوە کە لە ڕێگەی وەرگێڕانی یەک دوو بەرھەمی بیرمەندانی پۆستمۆدێرنەوە بڵاو ببوونەوە، شیعری باباچاھی «لە دووبارەکردنەوەی ئەم گۆڕانکارییانە تێپەڕی». لە ڕێگەی مەیلی بەرەو فرەدەنگی، کێشە لێکدراوەکان، ڕێژەگەرایی و ڕەتکردنەوەی ڕەھاکان و گێڕانەوە گەورەکان؛ لە ڕێگەی ئەزموونی نوێ لە فۆرم، زمان و ئاوازدا؛ و لە ڕێگەی ھەڵوەشاندنەوە و نامۆکردن، گرۆتێسک و «بنیاتنانی شیعر لەسەر دژایەتی و پارادۆکس»ەوە، ھەوڵی دا ڕوانگەگەلێکی نوێ بەڵام ھێشتا شیعری بخوڵقێنێت. لەبەر ئەوەی شیعرەکەی لەسەر ناسینی کولتوور و شیعری کلاسیک، شیعری نیمایی و شیعری شاملوویی و «ئەزموون و بەھرە»ی خۆی بنیات نرابوو، لەوە دوور مایەوە کە بە «یارییە زمانی و یارییە پێکھاتەیییەکان»ی ئەو دەیەیە ناو دەبران. سەرکووھی شیعرەکانی ''گل باران هزارروزه'' بە درێژەپێدەری ئەم ڕێگایە دەزانێت و پێی وایە بەرھەمەکانی ئەم قۆناغە پێگەی باباچاھی «وەک یەکێک لە کەمە شاعیرە کامڵەکانی ئەم شەپۆل یان ڕەوتە» دەچەسپێنن.<ref name="sarkouhi1390">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فرج سرکوهی|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەیەکی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|سەردێڕ=هفت‌روز‌کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامه استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھاوسەفەرانی پاسەکەی ئەرمەنستان === چەند سەرنشینێکی دیکەی پاسەکەی ئەرمەنستان ھاوکار، ھاوبازنەی ئەدەبی یان ڕەخنەگری باباچاھی بوون. بەپێی کانوونی نووسەرانی ئێران، ئەو بەردەوام لە کۆڕەکانی چوارشەممانی ماڵی محەممەدعەلی سێپانلۆ بەشدار دەبوو و لەم ڕێگەیەوە پەیوەندیی بە بازنەی ڕاوێژکاریی کانوونەوە کرد.<ref name="kanoon" /> خودی باباچاھی بیری دەکەوتەوە کە پێش شۆڕش لەگەڵ محەممەد موختاری، جەواد موجابی، فەرامەرز سولەیمانی، عەزیز خەلیلی، ئیسماعیل ڕەھا، محەممەد محەممەدعەلی و چەند کەسێکی دیکە لە کۆڕەکانی «سێشەممانی شیعر»دا بەشداریی کردووە، و گلەیی ئەوەی دەکرد کە موجابی، کاتێک لە کتێبێکدا بیرەوەرییەکانی ئەو سەردەمەی گێڕاوەتەوە، ناوی ئەوی نەھێناوە؛ گوتی نازانێت بۆچی.<ref name="ibna1396">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=شهاب دارابیان|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک دەکرێت وەرگەڕێین!|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/256182|سەردێڕ=شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت/هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> موجابی لە ''آینهٔ بامداد''دا، کە کۆمەڵە نووسین و چاوپێکەوتنەکانی ئەوە دەربارەی ئەحمەد شاملوو، گفتوگۆیەکی دەربارەی شاملوو لەگەڵ شاعیرانی وەک مەنووچێھر ئاتەشی، محەممەد حقووقی، محەممەدعەلی سێپانلۆ و باباچاھی بڵاو کردەوە؛<ref name="taaghche-mojabi">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=جەواد موجابی: ژیاننامە و ناساندنی کتێبەکانی (ئاوێنەی بامداد)|ناونیشان=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|سەردێڕ=بیوگرافی و کتاب های جواد مجابی|وێبگە=تاقچە|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا لە ماڵی شاملوو لە یەکەمین ڕێوڕەسمی بەخشینی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوودا ئامادە بوو، کە تێیدا ''این کشتی پراسرار''ی باباچاھی یەکێک لە دوو براوەکە بوو.<ref name="zamaneh2016" /> داریووش مێعمار لە نووسینێکدا کە دوای کۆچی دوایی موجابی (٢٠٢٦) لە ''ایندیپندنت فارسی''دا بڵاو بووەوە، ڕێڕەوی شیعریی موجابی لەگەڵ ھی باباچاھی بەراورد دەکات: بە بڕوای ئەو، شاعیرانی وەک ڕەزا بەراھەنی و باباچاھی «لە ھەندێک قۆناغی ژیانی شیعریاندا ئەزموونی بنەڕەتییان لەگەڵ زمان، ڕستەسازی و فۆرمدا کرد»، و جاری وا ھەبوو بۆشاییەکی بەرچاو لە نێوان قۆناغە جیاوازەکانیاندا دروست دەبوو، لە کاتێکدا موجابی بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە چوارچێوەی نەریتی نیمایی و شیعری ئازادی شاملوودا مایەوە.<ref name="independent1405">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=داریوش معمار|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=جەواد موجابی، نووسەرێک کە لە یەک ناونیشاندا کورت ناکرێتەوە|ناونیشان=https://www.independentpersian.com/node/422164|سەردێڕ=جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|وێبگە=ئیندیپێندێنت فارسی|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٧ەوە، ڕۆماننووس محەممەد محەممەدعەلی بە ھاوبەشی لەگەڵ باباچاھی سێ ژمارەی تایبەتی ''آدینه''یان دەربارەی شیعر و چیرۆکی کورت ئامادە کرد،<ref name="bbc-mohammadali">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=محەممەد محەممەدعەلی: «باوەڕە تەڕەکانی پیاوێکی مردوو» و ڕۆمانە ئەفسانەییە پڕڕازەکان|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|سەردێڕ=محمد محمدعلی؛«باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|وێبگە=[[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و باباچاھی ھاوکارییەکەیانی لە ''آدینه''دا بە «ماوەیەکی زۆر باش» وەسف کرد.<ref name="ibna1396" /> محەممەدعەلی و مەسعوود بەھنوود لەو کەسانەن کە لە فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک''دا دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن.<ref name="shargh">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=پوریا سوری|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title=«ئەم ڕووخسارە گوماناوییە» دەبێتە فیلمی دیکۆمێنتاری|ناونیشان=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|سەردێڕ=روزنامه شرق- «اين قيافه مشكوك» مستند شد- یک شنبه,17 مهر 1390|وێبگە=ڕۆژنامەی شەرق|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ''، کە شەھریار مەندەنیپوور یەکێکە لە سەرنووسەرانی، لە نیسانی ٢٠٢٣دا سێ شیعری کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی باباچاھیی بڵاو کردەوە.<ref name="baang" /> ڕەخنەگر شاپوور جۆرکێش، سەرنشینێکی دیکەی پاسەکە، یەکێک بوو لە سەرسەختترین دژبەرانی تیۆرەکانی باباچاھی. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ مەھیار زاھید کە بە ناونیشانی «ڕوانین بەرەو داھاتوو» لە ڕۆژنامەی ''اعتماد''دا (ژمارە ١٥٤٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧) بڵاو بووەوە، باباچاھیی بە «ڕۆژنامەنووس و شاعیری ھاوچەرخ» ناو برد و ئیدیعای کرد کە باباچاھی لە لاپەڕە ٧٧١ی ''گزاره‌های منفرد''دا پێنج دێڕی داوەتە پاڵ کتێبەکەی ئەو، ''هوش سبز''، کە تێیدا نین. جۆرکێش گوتی: «بەڕێز باباچاھی، کە دان بەوەدا دەنێت جەماوەرگەرایی ئەدەبیی ئەگەرییەکەی قەرزاری دەیەی ١٩٩٠یە، دەتوانێت بەم جۆرە دەستبازییە ھەر کاریگەرییەکی ئەگەریی شاملوو لەسەر خۆی ئینکار بکات»، و زیادی کرد: «لەوانەیە مافم ھەبێت تیۆرییەکی وا سەرپێیی و ناوورد بە یەکێک لە ھۆکارەکانی بنبەستی شیعری دەیەی ١٩٩٠ دابنێم».<ref name="etemad1545">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=مهیار زاهد|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=ڕوانین بەرەو داھاتوو (ڕەوتەکانی ڕەخنەی ئەدەبی، چاوپێکەوتن لەگەڵ شاپوور جۆرکێش)|journal=اعتماد|issue=1545|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی ''اعتماد''، ئەم چاوپێکەوتنە «دەنگدانەوەی بەرفراوانی ھەبوو»، و ڕەزا بەراھەنی لە وەڵامێکی درێژدا بە ناونیشانی «بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی» (''اعتماد''، ژمارە ١٥٦٧، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧) بەرگریی لە باباچاھی کرد: «ھەموو کەس دەزانێت کە بەڕێز باباچاھی شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبییە. ئەمە یەکەم جارە کەسێک بە 'ڕۆژنامەنووس' ناوی بەرێت.» بە بڕوای بەراھەنی، جۆرکێش بە دانانی وشەی «ڕۆژنامەنووس» پێش «شاعیر» ویستوویەتی باباچاھی «بچووک بکاتەوە» و دەبێت ھەم داوای لێبوردن لە ڕۆژنامەنووسان و ھەم لە باباچاھی بکات، چونکە «ھەموو ئەوەی تا ئێستا نووسیویەتی و بڵاوی کردووەتەوە سەر بە شیعر و ڕەخنەی شیعرە».<ref name="etemad1567">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=رضا براهنی|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=وەڵام بۆ شاپوور جۆرکێش / بۆ نەوەی بێتەمەنی سبەی|journal=اعتماد|issue=1567|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|پەڕە=١١|ناونیشان=https://www.magiran.com/article/1540386|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە ئەکادیمییەکان === شیعری باباچاھی بووەتە بابەتی بڕێکی بەرچاو لە کاری ئەکادیمی. ھەتا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، بنکەدراوەی عیلمنێت زیاتر لە ٧٠ بەڵگەنامەی زانستی لە ژێر کلیلەوشەی «علی باباچاهی»دا تۆمار دەکات (وتاری گۆڤار، وتاری کۆنفرانس، نامەی ماستەر و دکتۆرا، و کتێب)، کە ھەندێکیان خودی باباچاھی نووسیونی.<ref name="elmnet-kw">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=وتارە پەیوەندیدارەکان بە عەلی باباچاھییەوە (کلیلەوشە)|ناونیشان=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لانیکەم ھەشت نامەی ماستەر و دکتۆرا، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠١٦دا لە زانکۆگەلی وەک ئەراک، زابوڵ، فیردەوسیی مەشھەد، وەلیعەسری ڕەفسەنجان و پەیامی نووردا پێشکەش کراون، لایەنە جیاوازەکانی شیعری ئەو لێکدەکۆڵنەوە: پێشخستن (بەرجەستەکردن)، وێنەی یار، دوانە دژەکان، توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی، گاڵتەوگەپ و گرۆتێسک، و پێکھاتە پۆستمۆدێرنیستییەکان.<ref name="khazaei1389">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=سارا خزایی|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ٢٠١٠)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|سەردێڕ=پایان‌نامه: «برجسته سازی در اشعار علی باباچاهی»|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="bazzi1392">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=طاهره بزی|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٣)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|سەردێڕ=پایان‌نامه: سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="hashemi1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=طاهره هاشمی|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|سەردێڕ=پایان‌نامه: تقابل های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="palash1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=محمود پالاش|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|سەردێڕ=پایان‌نامه: بررسی عناصر اقلیمی و بومی¬گرایی در شعر علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="torabi1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=عبدالرسول ترابی|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ٢٠١٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|سەردێڕ=پایان‌نامه: کاربرد طنز و گونه های آن در اشعار علی بابا چاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی (نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ٢٠١٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|سەردێڕ=پایان‌نامه: متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری لە وتارێکدا لە ''زیبایی‌شناسی ادبی''دا (٢٠١٢) بێباکی بەرانبەر بە زنجیرەی کاتی بە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی شیعری دەیەی ٢٠٠٠ و شیعری باباچاھی دادەنێن: بە گوتەی ئەوان، شاعیر قۆناغە جیاوازەکان تێکەڵ دەکات، دەقێکی ناھێڵی دروست دەکات و بە ئاگاییەوە دەستکاریی ڕاستییە مێژووییەکان دەکات؛ ئەم خەسڵەتە بە بیرۆکەکانی پاشپێکھاتەگەرایان و ژاک دێریداوە دەبەستنەوە.<ref name="bahadori1391">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=محمدجلیل بهادری و حسن ذوالفقاری|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە (بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|issue=13|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠١٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئیبراھیم موحیببی و ھاوکارانی (٢٠١٩)، بە ڕێبازێکی شێوازناسیی مەعریفی، «شێواندنی پێکھاتەیی» و شکاندنی شێمای «دەفر و شوێن» وەک تایبەتمەندییە شێوازییەکانی شیعری ئەو دیاری دەکەن کە بە بڕوای ئەوان دەگەنە «شێمایەکی ڕیزۆمی»؛ ئەوان شێوازناسیی نەریتی بە ناتوانا دەزانن لە شیکردنەوەی شیعرگەلی لەم جۆرە.<ref name="mohebbi1398">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=ابراهیم محبی، مظاهر نیکخواه و محمد حکیم‌آذر|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا|journal=شعرپژوهی (بوستان ادب)|issue=3|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|سەردێڕ=مقاله نشریه: خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریه ی طرح واره در سبک شناسی شناختی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی (٢٠٢١) باباچاھی بە «یەکێک لە پێشکەوتووترین نوێنەرانی پۆستمۆدێرنیزم لە ئێراندا» ناو دەبەن و پێکھاتەگەلی وەک ڕاکردن لە ڕستەسازی، پێکھاتەی بێسەروبەری زمان، ڕەتکردنەوەی عەقڵ و نەبوونی یەکگرتوویی و دڵنیایی لە شیعرەکەیدا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="ehsani1400">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن|journal=مطالعات بلاغی|بەرگ=١٢|issue=23|پەڕەکان=٧–٣٦|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|سەردێڕ=مقاله نشریه: بابا چاهی و مولفه های زبانی شعر پست مدرن|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەھزاد خواجات (٢٠٢١)، بە بەراوردکردنی یەکێک لە شیعرەکانی ئەو لەگەڵ شیعرێکی محەممەد شەمسی لەنگەروودی لە ڕوانگەی تیۆری ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆزەوە، باباچاھی وەک نوێنەری شیعری پۆستمۆدێرنیستی و شەمسی لەنگەروودی وەک نوێنەری ڕەوتی ناسراو بە «سادەنووسی» دەناسێنێت.<ref name="khajat1400">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=بهزاد خواجات|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز|journal=قند پارسی|بەرگ=٤|issue=13|ڕێکەوت=٢٠٢١–٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریه ی ریزوماتیک ژیل دلوز|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە ناونیشانی شیعرەکانی، گەشەسەندنی ئەو لە سەرەتایەکەوە کە مۆرکی [[نیما یووشیج|نیما]] و ڕیالیزمی پێوە بوو ھەتا چوونە ناو شیعری پۆستمۆدێرن بە ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات») بەدوادا دەچن.<ref name="mohammadi1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=علی محمدی و طاهره قاسمی|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=«ناونیشان» لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا، لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم|journal=تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)|بەرگ=١٤|issue=51|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی «عنوان» در سروده های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ڕوناک جەوھەرزادە و ھاوکارانی (٢٠٢٢) ئاماژە بە زۆریی پێکھاتەگەلی وەک نادڵنیایی، «خوێندنەوەی بۆشاییەکان»، «مەرگی نووسەر» و پارادۆکس لە ھەمان ئەم دوو کۆمەڵەیەدا دەکەن، و خاڵە بەھێز و لاوازەکانی ئەم جۆرە شیعرە لە ئاستە زمانی، بابەتی و ئەدەبییەکاندا لێکدەکۆڵنەوە.<ref name="joharzadeh1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=روناک جوهرزاده، شاهرخ حکمت و مجید عزیزی|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|بەرگ=١٣|issue=53|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|سەردێڕ=مقاله نشریه: تحلیل زیبایی شناختی نمودهای پست مدرنیستی در دو مجموعه «نم نم بارانم» و «عقل عذابم می دهد» از علی بابا چاهید|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> بەپێی توێژینەوەی زەکییە محەممەدلوو و ھاوکارانی (٢٠٢٢)، [[لێکچوواندن]] باوترین شێوەی لادانی واتایی لە شیعری باباچاھیدایە، لە کاتێکدا خوازە کەمتر بەکار دێت.<ref name="mohammadlou1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=ذکیه محمدلو، برات محمدی و سیف‌الدین آب‌برین|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|بەرگ=١٣|issue=52|ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی و نقد و تحلیل گونه های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> مەحبووبە شیرگەردوون (٢٠٢٢)، بە لێکۆڵینەوە لە حەوت کۆمەڵە شیعری ئەو، شیعرەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر وەسف و لێکچوواندن بنیات نراو، بە بەکارھێنانێکی بەرفراوانی توخمە سروشتییەکان، دەبینێت و دووبارەکردنەوە وەک بەکارھاتووترین ھونەری ڕەوانبێژی دیاری دەکات.<ref name="shirgardoon1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=محبوبه شیرگردون|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (لێکۆڵینەوەی حەوت کۆمەڵە)|journal=زیبایی‌شناسی ادبی|بەرگ=١٣|issue=53|ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی جلوه های زیبایی شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعه شعری)|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> توێژینەوەکانی دیکە شیعری «پاسینگاھی ٢» لە ڕوانگەی جیۆڕەخنە و تیۆری «پێکھاتەی ئاسۆ»ی میشێل کۆلۆوە،<ref name="alivand1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=مهران عالی‌وند، کاظم دزفولیان و قدرت‌الله طاهری|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری «پاسینگاھی ٢»ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ|journal=ادبیات پارسی معاصر|بەرگ=١٢|issue=1|ڕێکەوت=بەھار–ھاوینی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|سەردێڕ=مقاله نشریه: تحلیل منظره غروب در شعر پسینگاهی 2 از علی باباچاهی با توجه به نظریه ساختار افق میشل کولو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و شیعری «دوری و...» بەپێی تیۆری «جیھانەکانی دەق»ی پۆڵ وێرس شی دەکەنەوە؛<ref name="latifnejad1401">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=فرخ لطیف‌نژاد رودسری|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=ڕۆڵی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری «دووری و...»ی باباچاھیدا، بەپێی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس|journal=نقد و نظریهٔ ادبی|بەرگ=٧|issue=2|ڕێکەوت=٢٠٢٢–٢٠٢٣|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|سەردێڕ=مقاله نشریه: تاثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایه نظریه بوطیقای شناختی جهان های متن پل ورث|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> شیعرەکەی ھەروەھا لە پاڵ شیعری کیوومەرس مونشیزادەدا بە بەکارھێنانی مۆدێلی جێفری لیچ لێکۆڵراوەتەوە.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=آسیه حسینعلی‌زاده، هانیه صدری مجد و شاهپرک فرحبخش اصفهان|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ|journal=گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی|بەرگ=٢|issue=1|ڕێکەوت=بەھاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|سەردێڕ=مقاله نشریه: نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی لە وتارێکدا لە وەرزنامەی ''مطالعات هنر اسلامی''دا (٢٠٢٤) باباچاھی و ڕەزا بەراھەنی لەنێو شاعیرە گەورەکانی «دەیەی حەفتا» (دەیەی ١٩٩٠) دادەنێن و «فرەدەنگی» لە بەرھەمەکانیاندا وەک یەکێک لە نیشانە دیارەکانی [[پاش‌ نوێگەری|پۆستمۆدێرنیزم]] لێکدەکۆڵنەوە. بەپێی ئەم توێژینەوەیە، فرەدەنگی لە شیعری ئەواندا لە کێش و مۆسیقا، جیاوازییەکانی زمان و دژیەکیی نێوان ئاستی فەرمی و ئاخاوتن، «نووسینی پەرتکەرەوە» و «نووسینی شێتانە»، و ئامادەبوونی کارەکتەرێکی شیزۆفرێنیکەوە سەرچاوە دەگرێت، و دەگاتە «ڕزگاربوون لە ستەمی مۆنۆلۆگ»، پچڕانی گێڕانەوە و ڕەتکردنەوەی تەوەری ستوونی و یەکێتیی بابەتی.<ref name="amini1403a">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا|journal=مطالعات هنر اسلامی|بەرگ=٢١|issue=54|ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|سەردێڕ=مقاله نشریه: چند صدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە وتارێکی دیکەدا، کە لە ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''دا (شوبات–ئازاری ٢٠٢٥) بڵاو بووەوە، ھەمان توێژەران «شیعری پەرتکەرەوە»ی باباچاھی لێکدەکۆڵنەوە؛ چەمکێک کە بە گێڕانەوەی ئەوان لە «پەرتکردنەوە»ی دێریداوە وەرگیراوە و لە شیعری دەیەی ١٩٩٠دا لە خوێندنەوەی دەقەوە بۆ بەرھەمھێنانی دەق درێژ کراوەتەوە. ئەوان فرەدەنگی، خوێندنەوەی بۆشاییەکان و بەشداریی خوێنەر، لەجێچوونی زمان و نووسینی شێتانە، گاڵتەوگەپ و پارۆدی، تێکەڵبوونی کاتەکان، وێنەی فرەیی عاشق و مەعشووق، و دەقئاوێزان وەک پێکھاتە سەرەکییەکانی دیاری دەکەن. بە گوتەی ئەوان، باباچاھی لە زۆربەی شیعرەکانی «قۆناغی چوارەم»ی ڕێڕەوەکەیدا، بە شاراوەیی یان بە ئاشکرا، ھەندێک لە وشە و چەمکەکانی لە دەقە کۆنەکان، گۆرانی، بەیت و پەندە میللییەکانەوە وەردەگرێت.<ref name="amini1403b">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا، بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|بەرگ=١٧|issue=106|ڕێکەوت=شوبات–ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> جگە لە وتارە ئەکادیمییەکان، چەند کتێبێک بۆ شیعری باباچاھی تەرخان کراون، لەوانە ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)ی نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، کە شیعری ئەو لە پاڵ شیعری مەنووچێھر ئاتەشیدا لێکدەکۆڵێتەوە؛<ref name="ramnaram1397">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی (کتێب، شەلاک، ٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|سەردێڕ=کتاب: رام و نارام: آتشی - باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''به سمت چهره‌های مختلفی''ی ئیبراھیم موحیببی، دەربارەی شێوازی شیعری ئەو و شیعری عەبباس سەففاری؛<ref name="mohebbibook1400">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=ابراهیم محبی|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢١)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|سەردێڕ=کتاب: به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریه‌شناختی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش''ی حوسێن باقری، دەربارەی «ھەڵوەشاندنەوە» لە دە کۆمەڵە شیعری ئەودا لە دەیەی ٢٠١٠؛<ref name="bagheribook1402">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=حسین باقری|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، پاتیزە، ٢٠٢٣)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|سەردێڕ=کتاب: برخورد منقار پرنده به لاله‌ی گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشده‌ی دهه‌ی نود شمسی)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی''ی جاوید تەکاوەران.<ref name="takavaran1403">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (کتێب، خەرەدی جاوید، ٢٠٢٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|سەردێڕ=کتاب: گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == <div style="float:left; clear:left; box-sizing:border-box; width:calc(100% - 1em); max-width:320px; margin:0.4em 1em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; overflow-wrap:anywhere; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[پەڕگە:Open book nae 02.svg|18px|link=|alt=]] خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">'''''این کشتی پراسرار'''''<br />(«ئەم کەشتییە پڕڕازە»)<br />عەلی باباچاھی · نەشری نیگاھ، تاران، ١٣٩٣ی ھەتاوی (٢٠١٤)</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;"><div style="margin:10px 10px 12px; text-align:center;"><span class="plainlinks" style="display:inline-block; padding:5px 13px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;">[https://en.wikipedia.org/wiki/File:This_Mysterious_Ship.jpg <span style="color:#ffffff;">↗ بینینی بەرگ لە ویکیپیدیای ئینگلیزی</span>]</span></div></div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">ھاوبراوەی یەکەمین خولی خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو (١٣٩٤ی ھەتاوی)، لەگەڵ ''منظومهٔ بازگشت و اشعار دیگر''ی محەممەد شەمسی لەنگەروودی.</div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">ڕێوڕەسم: ١٨ی دیی ١٣٩٤ (٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦)، لە ماڵی ئەحمەد شاملوو</div> </div> * براوەی ھاوبەشی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو (کە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا بەخشرا) بۆ کۆمەڵە شیعری ''این کشتی پراسرار'' (نیگاھ، ٢٠١٤)، لەگەڵ ''منظومهٔ بازگشت و اشعار دیگر''ی محەممەد شەمسی لەنگەروودی. ڕێوڕەسمەکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە ماڵی ئەحمەد شاملوو بەڕێوە چوو.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * ڕێزلێنان (١٤ی ئازاری ٢٠١٢): گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێوڕەسمێکی بۆ ڕێزگرتن لە باباچاھی ڕێک خست، کە تێیدا فیلمی دیکۆمێنتاریی ''این قیافهٔ مشکوک'' بۆ یەکەم جار نمایش کرا.<ref name="ibna2012">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە عەلی باباچاھی بەڕێوە دەچێت|ناونیشان=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|سەردێڕ=مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160919011313/http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == بەرھەمەکان == بەپێی بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران، باباچاھی بیست و حەوت کۆمەڵە شیعر، حەوت کتێب لە بواری ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبیدا و پێنج بەرھەمی توێژینەوەیی بڵاو کردووەتەوە.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' باس لە زیاتر لە سی و پێنج بەرگ دەکات.<ref name="khabar" /> لە خوارەوەدا ساڵەکان بە [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی]] و پاشان ساڵی زایینیی بەرانبەری نووسراون (ساڵی ھەتاوی نزیکەی ٢١ی ئازار دەست پێ دەکات و بۆیە دوو ساڵی زایینی دەگرێتەوە). ناونیشانەکان بە فارسیی ڕەسەن و پاشان وەرگێڕانی کوردییان نووسراون. === کۆمەڵە شیعرەکان === ئەم لیستەی خوارەوە لەسەر بنەمای سەرچاوە ڕۆژنامەوانییەکان ئامادە کراوە:<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («لە بێپاڵپشتیدا»، ١٣٤٦ / ١٩٦٧) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («جیھان و ڕووناکییە خەمبارەکان»، ١٣٤٩ / ١٩٧٠) * ''از نسل آفتاب'' («لە نەوەی خۆر»، ١٣٥٣ / ١٩٧٤؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٥٢ / ١٩٧٣) – مەھرداد، ڕز<ref name="nlai851887">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=لە نەوەی خۆر / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''صدای شن'' («دەنگی لم»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، [[تەورێز]] * ''جشن جنون'' («جەژنی شێتی»، ١٣٥٩ / ١٩٨٠) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («لە خاکمانەوە خۆر ھەڵدێت»، ١٣٦٠ / ١٩٨١) – بەھنام، تەورێز * ''آوای دریامردان'' («ئاوازی دەریاپیاوان»، ١٣٦٨ / ١٩٨٩) – عەسری جەدید<ref name="nlai576639">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=ئاوازی دەریاپیاوان / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، وەیس؛ چاپی دووەم ١٣٧٢ / ١٩٩٣، دورسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من نمەبارانم»، ١٣٧٥ / ١٩٩٦، دارینووش؛ چاپی دووەم، نەشری چەشمە) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=من نمەبارانم (نەشری چەشمە، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٨٣ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|سەردێڕ=کتاب نم نم بارانم اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن»، ١٣٧٦ / ١٩٩٧، تکاپو؛ چاپی نوێ ١٤٠٠ / ٢٠٢١، پاتیزە) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=وێستگەکانی دەریا بێشوێنەوارن (پاتیزە، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١١٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|سەردێڕ=کتاب منزل های دریا بی نشان است اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عەقڵ ئازارم دەدات»، ١٣٧٩ / ٢٠٠٠، ھەمراھ؛ چاپی دووەم ١٣٩٢ / ٢٠١٣، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (زاوش، چاپی دووەم، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٢٣٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|سەردێڕ=کتاب عقل عذابم می دهد اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («ڕووخسارم خۆ زۆر گوماناوییە»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢) – نەویدی شیراز و ڕاشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («چووبووم بۆ ڕاوی نەھەنگ»، ١٣٨٢ / ٢٠٠٣) – پاندا، [[مەشھەد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («ھەڵبژاردەی شیعرەکان»، ١٣٨٣ / ٢٠٠٤؛ چاپی چوارەم ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (مروارید، چاپی چوارەم، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢٢٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|سەردێڕ=کتاب گزینه اشعار علی باباچاهی اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩؛ چاپی دووەم ١٣٩٠ / ٢٠١١) – سالس {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=پیکاسۆ لە ئاوەکانی کەنداوی فارسدا (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٠/٢٠١١، ١٦٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|سەردێڕ=کتاب پیکاسو در آب های خلیج فارس اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («تەنیا لە پەرییە دەریاییەکان زمانلێدان ناخوات»، ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – نەویدی شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە»، ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ چاپی دووەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=گوڵبارانی ھەزار ڕۆژە (مروارید، چاپی دووەم، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٦٠ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|سەردێڕ=کتاب گل باران هزار روزه اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=ھۆش و ھەستی گوڵەشەوبۆ بۆ من بەسە (سالس، ١٣٩٥/٢٠١٦، ٢٢٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|سەردێڕ=کتاب هوش و حواس گل شب بو برای من کافی ست اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دنیا ھەڵە دەکات»، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=دنیا ھەڵە دەکات (زاوش، ١٣٩١/٢٠١٢، ٢١٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|سەردێڕ=کتاب دنیا اشتباه می کند اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە»، شیعری کورت، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – سالس {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=وەرە با گوێماسی کۆ بکەینەوە (سالس، ١٣٩٢/٢٠١٣، ٩٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|سەردێڕ=کتاب بیا گوشماهی جمع کنیم اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن»، شیعری ئەوینداری، ١٣٩١ / ٢٠١٢) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=بە شێوەی خۆیان عاشق دەبن (مروارید، ١٣٩٤/٢٠١٥، ٢٢٩ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|سەردێڕ=کتاب به شیوه ی خودشان عاشق می شوند اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («باخی ھەنار لەم لایەیە»، شیعرەکانی ١٣٩٠–١٣٩١؛ ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٣٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|سەردێڕ=کتاب باغ انار از این طرف است اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai2894290">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=باخی ھەنار لەم لایەیە (١٣٩٠–١٣٩١) / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا»، ١٣٩٢ / ٢٠١٣) – نیگاھ {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=لە ئەشکەوتە پڕ لە نێرگزەکاندا (نیگاھ، ١٣٩٢/٢٠١٣، ١٧٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|سەردێڕ=کتاب در غارهای پر از نرگس اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («کۆی شیعرەکان»، بەرگی یەکەم، ١٣٩٢ / ٢٠١٣؛ چاپی دووەم ١٤٠٠ / ٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9789643518356}}؛ ئەم کۆمەڵانە لەخۆ دەگرێت: ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج'' («لەگەڵ گوڵی نارنج»)، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' («خنکاوەکان»)<ref name="ik9053">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=کۆی شیعرەکانی عەلی باباچاھی (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٤٠٠/٢٠٢١، ١٬٠٥٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|سەردێڕ=کتاب مجموعه اشعار علی باباچاهی اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''این کشتی پراسرار'' («ئەم کەشتییە پڕڕازە»، ١٣٩٣ / ٢٠١٤) – نیگاھ {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە (نیگاھ، ١٣٩٣/٢٠١٤، ١٧٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|سەردێڕ=کتاب این کشتی پر اسرار اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3268693">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کەشتییە پڕڕازە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم»، ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٤/٢٠١٥، ١١٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|سەردێڕ=کتاب اتاق بر آب راه می روم اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3752248">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=ژوورەکە، بەسەر ئاودا دەڕۆم / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («جوانیی دنیا ھەر بەمەیە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – دەریچە {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=جوانیی دنیا ھەر بەمەیە (دەریچە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|سەردێڕ=کتاب قشنگی دنیا به همین است اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – نیگاھ {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە (نیگاھ، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٥٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|سەردێڕ=کتاب آدمها در غروب اسم ندارند اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4173916">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=مرۆڤەکان لە ئێوارەدا ناویان نییە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من»، ١٣٩٥ / ٢٠١٦) – پاتیزە {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من (پاتیزە، ١٣٩٥/٢٠١٦، ١٢٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|سەردێڕ=کتاب آئورا و دیگران من اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4257719">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت»، ١٣٩٧ / ٢٠١٨؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٩٦ / ٢٠١٧) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە! عاشق دەبێت (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٧/٢٠١٨، ١٣١ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|سەردێڕ=این کتاب هم آدم است!عاشق می شود اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai4651802">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=ئەم کتێبەش مرۆڤە، عاشق دەبێت / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت!»، ھەڵبژاردەیەک کە شاعیر خۆی لە ھەموو کۆمەڵەکانی ھەڵیبژاردووە، لەگەڵ وتارێک بە ناونیشانی «کردەی کۆمەڵایەتی»؛ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە) – مانیا ھونەر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=ژۆزێف، دەتوانیت بڕۆیت! (مانیا ھونەر، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٢٧٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|سەردێڕ=کتاب ژوزف تو مرخصی! اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («جیھان تێگەیشت (شیعرەکانی ناڕەزایەتی)»، چاپی یەکەم ١٤٠١) – نەشری ئافتاب، [[نەرویژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> لە ساڵی ١٤٠٣ (٢٠٢٤)دا بڵاوکەرەوەی کتێبی ھورمز ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=لە بێپاڵپشتیدا (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|سەردێڕ=کتاب: در بی‌تکیه‌گاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''ی<ref name="hormoz2">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=عەقڵ ئازارم دەدات (شاعیر: عەلی باباچاھی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٣/٢٠٢٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|سەردێڕ=کتاب: عقل عذابم می‌دهد|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دووبارە چاپ کردەوە، و لە ساڵی ١٤٠٤ (٢٠٢٥)دا بەرگێکی بە ناونیشانی ''در غارهای نرگسی'' («لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا»)، بە ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، بڵاو کردەوە ({{ISBN|9786228365824}}).<ref name="hormoz3">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=لە ئەشکەوتە نێرگزییەکاندا (شاعیر: عەلی باباچاھی، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، کتێبی ھورمز، ١٤٠٤/٢٠٢٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|سەردێڕ=کتاب: در غارهای نرگسی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === شیعر بۆ منداڵان و ھەرزەکاران === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران»، تەورێز؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٣٧ / ١٩٥٨)<ref name="anon4">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=دیاریی بەھار: شیعرێکی درێژ بۆ منداڵان و ھەرزەکاران / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|سەردێڕ=س‍وغ‍ات‌ ب‍ه‍ار: ی‍ک‌ ش‍ع‍ر ب‍ل‍ن‍د ب‍رای‌ ک‍ودک‍ان‌ و ن‍وج‍وان‍ان‌|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («کێ دەرگای قەفەزەکەی کردەوە؟»، ١٣٥٦ / ١٩٧٧) – ئیبن سینا، تەورێز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («گوزارە تاکەکان»، لێکۆڵینەوەیەکی ڕەخنەیی لە شیعری ئەمڕۆی ئێران)، بەرگی یەکەم (١٣٧٦ / ١٩٩٧، نارنج)؛ بەرگی دووەم (١٣٨٠ / ٢٠٠١، سپەنتا)؛ چاپی سێ بەرگی (١٣٨٩ / ٢٠١٠، دیبایە؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=گوزارە تاکەکان، سێ بەرگ (دیبایە، ١٣٨٩/٢٠١٠، ٢٬٣٨٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|سەردێڕ=کتاب گزاره های منفرد اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ»، ١٣٨١ / ٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9101">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=سێ دەیە شاعیرانی پرۆفیشناڵ (ویستار، ١٣٨١/٢٠٠٢، ٤٨٨ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|سەردێڕ=کتاب سه دهه شاعران حرفه ای اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ئەوینداریترینەکان»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوەیەکی شیعرەکانی نێوان ١٣٠٠ و ١٣٨٠ [١٩٢١–٢٠٠١]؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – سالس * ''بیرون پریدن از صف'' («لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە»، چاوپێکەوتن، ھەڵسەنگاندن و وتار، کۆکردنەوەی مازیار نەیستانی؛ ١٣٨٥ / ٢٠٠٦، میفرەغنیگار؛ چاپی نوێ ١٣٩٧ / ٢٠١٨، پاتیزە) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=لە ڕیز باز دان بۆ دەرەوە (پاتیزە، ١٣٩٧/٢٠١٨، ٣٣٤ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|سەردێڕ=کتاب بیرون پریدن از صف اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ»، ھەڵبژاردە و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٨٦ / ٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە) – ویستار<ref name="ik9100">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ (ویستار، ١٣٨٦/٢٠٠٧، ٥٢٨ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|سەردێڕ=کتاب شعر امروز ، زن امروز اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («گوزارە پێکەوەبەستراوەکان»، نەوەد ساڵ شیعری نوێی فارسی؛ ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە) – دیبایە {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=گوزارە پێکەوەبەستراوەکان (دیبایە، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٦٢٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|سەردێڕ=کتاب گزاره های پیوست اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («ڕامانەکان؛ لە سفرەوە»، ھەڵسەنگاندن و وتار؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە) – نیگاھ {{ISBN|9786003762176}}؛ بەپێی پێشەکیی باباچاھی، ناونیشانەکە دووبارەکردنەوەی ناوی زنجیرە نووسینێکە کە پێشتر بەم ناوە لە گۆڤارێکی ئەدەبیدا بڵاو ببوونەوە و دواتر لە ''بیرون پریدن از صف''دا کۆ کرانەوە، بەڵام ھیچ کام لەو نووسینانە لەم کتێبەدا نییە.<ref name="ik9063">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=ڕامانەکان؛ لە سفرەوە (نیگاھ، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٢٥٥ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|سەردێڕ=کتاب تاملات ؛ از صفر اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === توێژینەوە و ھەڵبژاردەکان === سەرچاوەکانی ئەم لیستە:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا»، ١٣٦٩ / ١٩٩٠، ئیقبالی لاھووری؛ چاپی نوێ ١٣٩٦ / ٢٠١٧، پاتیزە) {{ISBN|9786009618422}}؛ لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی «شەروە»، جۆرێک لە گۆرانیی فۆلکلۆریی خەمئامێزی باشووری ئێران<ref name="ik97695">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=شەروەگوتن لە باشووری ئێراندا (پاتیزە، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٣٠٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|سەردێڕ=کتاب شروه سرایی در جنوب ایران اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی مەنووچێھر شەیبانی (ھەڵبژاردن و لێکۆڵینەوە؛ ١٣٧٣ / ١٩٩٤) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («ئەم بانگە دڵڕفێنە»، ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی؛ ١٣٨٠ / ٢٠٠١؛ چاپی دووەم ١٣٩٨ / ٢٠١٩) – سالس {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە (سالس، چاپی دووەم، ١٣٩٨/٢٠١٩، ٥٣٢ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|سەردێڕ=کتاب این بانگ دلاویز اثر فریدون توللی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai639927">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە: ژیان و شیعری فەرەیدوون تەوەللوللی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="nlai6012194">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=ئەم بانگە دڵڕفێنە / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ھەڵبژاردەی شیعرەکانی {{Interlanguage link|مەنووچێھر نەیستانی|fa|منوچهر نیستانی}} (١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («لە شێتی جوانتر»، ژیان و شیعری ئیسماعیل شاھروودی؛ ١٣٨٧ / ٢٠٠٨؛ چاپی پێنجەم ١٤٠٣ / ٢٠٢٤) – سالس {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=لە شێتی جوانتر (سالس، چاپی پێنجەم، ١٤٠٣/٢٠٢٤، ٣٢٨ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|سەردێڕ=کتاب زیباتری از جنون اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === وتارە ھەڵبژێردراوەکان === * «موج سوم: تعریفی محو و معلق» («شەپۆلی سێیەم: پێناسەیەکی ناڕوون و ھەڵپەسێردراو»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٤، ئایار–حوزەیرانی ١٩٨٨ * «۵۷ سال شعر نو فارسی» («پەنجا و حەوت ساڵ شیعری نوێی فارسی»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٥، حوزەیران–تەممووزی ١٩٨٨ * «جریان‌های شعری از دههٔ ۴۰ تا امروز» («ڕەوتە شیعرییەکان لە دەیەی ١٩٦٠ەوە ھەتا ئەمڕۆ»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٦، تەممووز–ئابی ١٩٨٨ * «کشش تصاویر و جوشش عاطفی واژگان» («ڕاکێشانی وێنەکان و کوڵانی سۆزداریی وشەکان»)، ''آدینه''، ژمارە ٢٨، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ * «محورها و مشخصه‌های شعر پسانیمایی» («تەوەر و تایبەتمەندییەکانی شیعری پاشنیمایی»)، ''کارنامه''، ژمارە ٤، ئازار–ئایاری ١٩٩٩ * «بحران شعر و راه برون‌رفت از آن» («قەیرانی شیعر و ڕێگاکانی دەربازبوون لێی»)، ''فرهنگ توسعه''، ژمارە ٤٩، ئایار–حوزەیرانی ٢٠٠١<ref name="nlai189097">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=قەیرانی شیعر و ڕێگای دەربازبوون لێی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * «حافظ و فرهنگ بازی‌های زبانی» («[[حافز]] و کولتووری یارییە زمانییەکان»)، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («ساڵنامەی حافزناسی»)، ژمارە ٦، ٢٠٠٣ * «گسترهٔ نامحدود معنا» («پانتایی بێسنووری مانا»)، ''رودکی''، ژمارە ٢٢، ٢٠٠٨<ref name="ensani" /> * «گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریای زحمتکش کم‌عقده‌ترند» («جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێتربن»)، ''مهرنامه''، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢<ref name="mehrnameh1391">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی باباچاهی|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=جاری وا ھەیە شازادەکان لە پرۆلیتاریای زەحمەتکێش کەمگرێترن (مێھرنامە، ژمارە ٢٦، تشرینی یەکەم–تشرینی دووەمی ٢٠١٢)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|سەردێڕ=مقاله نشریه: گاه شاهزاده ها از پرولتاریایی زحمتکش کم عقده ترند|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «دربارهٔ شعر "خاطرات من" احمدرضا احمدی» («دەربارەی شیعری "بیرەوەرییەکانم"ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی»)، ''برگ هنر''، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢<ref name="bargehonar1400">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی باباچاهی|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=دەربارەی شیعری «بیرەوەرییەکانم»ی ئەحمەدڕەزا ئەحمەدی (بەرگی ھونەر، ژمارە ٣٢، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|سەردێڕ=مقاله نشریه: درباره ی شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === چاوپێکەوتنەکان === ==== بە شێوەی کتێب ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («مێژووی زارەکیی ئەدەبیاتی ھاوچەرخی ئێران»)، بەرگی پێنجەم (چاوپێکەوتنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی لەگەڵ عەلی باباچاھی؛ بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی؛ ١٣٨٤ / ٢٠٠٥) – ڕۆزنیگار<ref name="oralhist1384">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی عەبدوڵڵا ساداتی مەدەنی، بە سەرپەرشتیی محەممەدھاشم ئەکبەریانی، ڕۆزنیگار، ١٣٨٤/٢٠٠٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|سەردێڕ=کتاب: علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («دەرگایەک بەرەو ژووری مشتومڕ»، کۆی ئەو چاوپێکەوتنانەی لە ماوەی نزیکەی سی و پێنج ساڵ چالاکیی ئەدەبیدا لەگەڵ باباچاھی کراون؛ نزیکەی ٥٠٠ لاپەڕە؛ ١٣٩٤ / ٢٠١٥) – نیگاھ {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=عەلی باباچاھی: دۆخی ئەدەبیات جێگەی داخە|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/94121710769/|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="ibna1395">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=باباچاھی: لە نەورۆزدا ''مەرگ بە پچڕانەوە''ی ساراماگۆ بخوێننەوە|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/233294|سەردێڕ=باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کتێبی ''بیرون پریدن از صف'' (١٣٨٥ / ٢٠٠٦)یش، جگە لە ھەڵسەنگاندن و وتار، ژمارەیەک لە چاوپێکەوتنەکانی ئەوی لەخۆ گرتووە (بڕوانە [[#ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی|ڕەخنە و تیۆریی ئەدەبی]]). ==== لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا ==== * «شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف "حجم" می‌آید!» («شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی "حەجم"!»؛ مێزگردێک بە بەشداریی {{Interlanguage link|شەمس ئاقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، عەلی باباچاھی، موزەففەر ڕۆیایی و یەزدان سەلەحشوور)، ''بایا''، ژمارە ٤١، ٢٠٠٦<ref name="baya1385">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=شیعری حەجم: مەزەندە بکە کێ دێت بۆ پێناسەکردنی «حەجم»! (مێزگرد، بایا، ژمارە ٤١، ١٣٨٥/٢٠٠٦)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|سەردێڕ=مقاله نشریه: شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می آید! (میزگرد درباره ی شعر حجم با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «آب گل‌آلود شعر» («ئاوی لێڵی شیعر»؛ مێزگردێکی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی دەربارەی دۆخی ئێستای شیعر، بەشی یەکەم)، ''شرق''، ژمارە ١٨٨٢، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣، لاپەڕە ٩<ref name="shargh1392">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=ئاوی لێڵی شیعر (مێزگردی نێوان عەلی باباچاھی و محەممەد شەمسی لەنگەروودی)|ناونیشان=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|وێبگە=ڕۆژنامەی شەرق|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|پەڕە=٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131126055139/http://sharghdaily.ir:80/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * «پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!» («پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە!»؛ چاوپێکەوتنی {{Interlanguage link|عەلی عەبدوڵڵاھی|fa|علی عبداللهی}} لەگەڵ باباچاھی)، ''سینما و ادبیات''، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤<ref name="abdollahi1392">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=علی عبداللهی|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=پۆستمۆدێرنیست بوون تامەزرۆییە بڵێسەدارەکەی من نییە! چاوپێکەوتن لەگەڵ عەلی باباچاھی (سینەما و ئەدەبیات، ژمارە ٣٩، زستانی ٢٠١٣–٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|سەردێڕ=مقاله نشریه: پست مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست! ؛ گفت و گو با علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== ئاژانسە ھەواڵییەکان، ماڵپەڕەکان و میدیاکانی دیکە ==== * «توجه شاعران امروز به ژرف‌ساختار روان‌شناسانه نوعی عرفان است» («گرنگیدانی شاعیرانی ئەمڕۆ بە ژێرخانی قووڵی دەروونی جۆرێکە لە عیرفان»)، [[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦<ref name="mehr" /> * «شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!» («شاملوو شیعرێکی چاپ دەکرد کە حەزی لێ نەبوو / ھەموو ساتێک ئەگەری ئەوە ھەیە وەرگەڕێین!»؛ چاوپێکەوتنی شەھاب دارابیان لەگەڵ باباچاھی دەربارەی پەنجا ساڵ شاعیرییەکەی)، ئیبنا، ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨<ref name="ibna1396" /> * «نگاهم به فضای مجازی مثل مجلهٔ آدینه است / همچنان ایستاده‌ام» («ڕوانینم بۆ فەزای مەجازی وەک گۆڤاری ئادینەیە / ھێشتا ڕاوەستاوم»؛ چاوپێکەوتنێک بە بۆنەی حەفتا و حەوتەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونی)، ئیبنا، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩<ref name="ibna1398" /> * «برخی با شعرهای "رویایی" میانه خوبی نداشتند» («ھەندێک کەس لەگەڵ شیعرەکانی "ڕۆیایی"دا ڕێک نەبوون»؛ چاوپێکەوتنی نیدا وەلیپوور لەگەڵ باباچاھی دەربارەی یەدوڵڵا ڕۆیایی)، ئیسنا، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢<ref name="isna1401" /> * «روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی» («گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین»؛ چاوپێکەوتنی شیرزاد بەستامی لەگەڵ باباچاھی، کە بەپێی ئیبنا لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠١٠دا لە پەراوێزی فیستیڤاڵێکی شیعردا لە [[خوڕەماوە]] کراوە و دوای کۆچی دوایی ئەو بڵاو کراوەتەوە)، ئیبنا، ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦<ref name="ibna547535">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=گێڕانەوەی عەلی باباچاھی لە ڕێڕەوی شیعری ھاوچەرخ / ناچاریی جیاوازنووسین|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/547535|سەردێڕ=روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر/ جبر متفاوت‌نویسی|وێبگە=ئاژانسی ھەواڵی کتێبی ئێران (ئیبنا)|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ==== چاوپێکەوتن و شیعرخوێندنەوە لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا ==== * «عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم» («ئەوینداریت تۆمەتە؟ قبووڵی دەکەم»؛ چاوپێکەوتنی موجتەبا پوورموحسین لەگەڵ باباچاھی دەربارەی ڕۆڵی ئەوین لە شیعردا)، ڕادیۆ زەمانە، ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨<ref name="zamaneh2008" /> * شیعرخوێندنەوە بۆ ڕادیۆ زەمانە: دوای ڕێوڕەسمی بەخشینی یەکەمین خەڵاتی شیعری ئەحمەد شاملوو، باباچاھی دوو شیعری لە کۆمەڵە براوەکەی، ''این کشتی پراسرار''، بۆ ئەم ڕادیۆیە خوێندەوە (ڕاپۆرتی محەممەد تەنگستانی، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای…» و دوو شیعری دیکە: سێ شیعر لە کۆمەڵە شیعرە ناڕەزایەتییەکەی ''جهان متوجه شد''، کە شاعیر خۆی بۆ گۆڤاری ئەدەبیی ''بانگ'' ھەڵیبژاردوون؛ ئەم گۆڤارە بەپێی ناساندنی خۆی گۆڤارێکی سەربەخۆیە کە لە دەرەوەی ئێران بە سەرپەرشتیی شەھریار مەندەنیپوور و حوسێن نووشئازەر دەردەچێت (٢٠ی نیسانی ٢٠٢٣).<ref name="baang" /> === تۆمارە دەنگییەکان (شیعرخوێندنەوە) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی»، بە دەنگی شاعیر؛ ١٣٨٨ / ٢٠٠٩) – تەحقیقاتی نەزەری، [[ئەسفەھان]]<ref name="nlai1846576">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=واژۆی یادگاری: ھەڵبژاردەی شیعرەکانی عەلی باباچاھی / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («ئاوا بیر دەکاتەوە»، بە دەنگی شاعیر؛ شیعرەکانی ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''؛ ١٣٩١ / ٢٠١٢) – دامەزراوەی تۆڕی دەنگیی خۆشبەیان * شیعرخوێندنەوەکەی لە شەوی حەوتەمی دە شەوەکەی گوێتەدا (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧؛ تۆماری دەنگی، ٣:٣٥)، بڵاوکراوە لە ماڵپەڕی ئازادی<ref name="azadi-babachahi-audio" /> === وەرگێڕانەکان === شیعرەکانی باباچاھی بۆ چەند زمانێک، لەوانە ئینگلیزی، ھۆڵەندی، کوردی و عەرەبی، وەرگێڕدراون.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' (''This Too Was a Joke'' – «ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ھەڵبژاردەیەکی شیعریی دووزمانە بە وەرگێڕانی ئینگلیزیی سەعید سەعیدپوور؛ بە ئامادەکردنی ئەییووب سادقیانی؛ ١٣٩٠ / ٢٠١١؛ ساڵی تۆمارکراو لە کتێبخانەی نیشتمانی: ١٣٨٩ / ٢٠١٠) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''از روزهای روشن'' («لە ڕۆژە ڕووناکەکانەوە»، ھەڵبژاردەیەکی شیعری بە وەرگێڕانی کوردیی بابەک سەحرانەوەرد){{ژێدەر پێویستە}} == بەرھەمەکان دەربارەی باباچاھی == === فیلمی دیکۆمێنتاری === * ''این قیافهٔ مشکوک'' («ئەم ڕووخسارە گوماناوییە»، ٢٠١١)، فیلمێکی دیکۆمێنتاریی نەوەد خولەکی بە دەرھێنانی {{Interlanguage link|وەحید عەلیزادە ڕەززازی|fa|وحید علیزاده رزازی}} دەربارەی شیعر و ژیانی باباچاھی، کە لە ھاوینی ٢٠١١دا وێنە گیراوە.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> لەم فیلمەدا ئەم کەسانە دەربارەی ڕەھەندە شیعری و کەسییەکانی باباچاھی قسە دەکەن: ھووشەنگ چالەنگی، مەسعوود بەھنوود، محەممەد محەممەدعەلی، محەممەد قائید، مێدیا کاشیگەر، ئەحمەد پووری، فەتحوڵڵا بینیاز، فەڕخوندە حاجیزادە، بەھزاد خواجات، ڕەزا عامری، ئەردەشیر ڕوستەمی، عەلی عەبدوڵڵاھی، عەلیڕەزا موجابی و بابەک سەحرانەوەرد.<ref name="shargh" /> فیلمەکە بۆ یەکەم جار لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٢دا لەو ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانەدا نمایش کرا کە گرووپی ئەدەبیی مایا لە ناوەندی کولتووریی خانەی مەشق لە تاران ڕێکی خستبوو.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («باوەڕ بکەن، ئەمەش گاڵتەیەک بوو»، ٢٠١٤)، فیلمێکی دیکۆمێنتاری بە دەرھێنانی موحسین مووسەویی میرکەلایی.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> ئەم فیلمە لە ساڵی ١٣٩٦ (٢٠١٧)دا لەلایەن بڵاوکەرەوەی سەرزەمینی ئەھووڕاییەوە لە قوتوویەکدا بڵاو کرایەوە کە دیسکێکی DVD و کتێبێکی ٦٦ لاپەڕەیی بە ناونیشانی ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' لەخۆ دەگرێت {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVDی فیلمی دیکۆمێنتاریی ژیان و بەرھەمی باباچاھی، لەگەڵ کتێبی «باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو!» (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٦/٢٠١٧، ٦٦ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|سەردێڕ=دی وی دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب باور کنید:این هم یک شوخی بود! (باقاب) اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3969267">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=باوەڕ بکەن: ئەمەش گاڵتەیەک بوو / عەلی باباچاھی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> === کتێبەکان === * ''کتاب درنگ'' («کتێبی وەستان و ڕامان»، دەفتەری یەکەم: شیعر و ژیانی عەلی باباچاھی؛ بە ئامادەکردنی محەممەد لووتیج) – تەحقیقاتی نەزەری، ئەسفەھان؛ بنکەدراوەی عیلمنێت ئەم کتێبە بە ناونیشانی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» («کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی») و بە ساڵی ١٣٨٧ (٢٠٠٨) تۆمار دەکات.<ref name="rang1387">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=کتێبی ڕەنگ: تایبەت بە ژیانی ئەدەبیی عەلی باباچاھی (ئامادەکردنی محەممەد لووتیج، تەحقیقاتی نەزەری، ١٣٨٧/٢٠٠٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|سەردێڕ=کتاب: کتاب رنگ: ویژه‌ی حیات ادبی علی‌بابا چاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا»، کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج؛ چاپی یەکەم ١٣٩٣ / ٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە) – سەرزەمینی ئەھووڕایی {{ISBN|9786006792194}}؛ بەپێی ناساندنی کتێبەکە لە ماڵپەڕی ئێران کتێب، سێ دەیەی یەکەمی ڕێڕەوی شیعریی باباچاھی ناگرێتەوە، بەڵکوو تایبەتمەندییەکانی شیعرەکەی لە ''نم‌نم بارانم''ەوە دەخوێنێتەوە، و لە جیاتی ھەڵسەنگاندنی چۆنایەتیی شیعرەکان، ھەوڵ دەدات بە شیکردنەوەی پێکھاتەکانیان «کلیلەکانی خوێندنەوەی شیعرەکان» بخاتە بەردەستی خوێنەر.<ref name="ik9093">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد (سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤، ٢٤٠ لاپەڕە)|ناونیشان=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|سەردێڕ=کتاب هفتاد گل زرد اثر علی باباچاهی {{!}} ایران کتاب|وێبگە=ئێران کتێب|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="haftad1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=حەفتا گوڵی زەرد: عەلی باباچاھی لە دۆخێکی دیکەدا (کۆکردنەوەی محەممەد لووتیج، سەرزەمینی ئەھووڕایی، ١٣٩٣/٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|سەردێڕ=کتاب: هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فەڕوخ لەتیفنەژاد، ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)'' («چۆنیەتیی پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی»)، سوخەن، ١٣٩٦ / ٢٠١٧.<ref name="latifbook1396">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فرخ لطیف‌نژاد|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=پێکھاتن و وەرگرتنی دەق لە شیعری ھاوچەرخدا: نیما، سپێھری و باباچاھی (کتێب، سوخەن، ١٣٩٦/٢٠١٧)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|سەردێڕ=کتاب: نحوه تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، ''رام و نارام: آتشی – باباچاهی'' («ڕام و ناڕام: ئاتەشی – باباچاھی»)، شەلاک، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ramnaram1397" /> * ئیبراھیم موحیببی، ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی'' («بەرەو ڕووخسارە جیاوازەکان: شیکردنەوەی شێوازیی شیعرەکانی عەلی باباچاھی و عەبباس سەففاری بەپێی تیۆریی مەعریفی»)، پاتیزە، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="mohebbibook1400" /> * فەیز شەریفی، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، بە دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠ / ٢٠٢١.<ref name="sharifi1400">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فیض شریفی|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، دەستکاریی لەیلا سەبووریزادە، حیسی ھەفتەم، ١٤٠٠/٢٠٢١)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|سەردێڕ=کتاب: علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * حوسێن باقری، ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی'' («بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ: ھەڵوەشاندنەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»، دە کۆمەڵە کە لە دەیەی ٢٠١٠دا بڵاو بوونەتەوە)، پاتیزە، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=بەرکەوتنی دەنووکی باڵندە بە نەرمەی گوێ / حوسێن باقری (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * عەبدوڵڵا سولەیمانی (ئامادەکار)، ''علی باباچاهی'' («عەلی باباچاھی»)، ئەفراز، ١٤٠٢ / ٢٠٢٣.<ref name="soleimani1402">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=عەلی باباچاھی (کتێب، ئامادەکردنی عەبدوڵڵا سولەیمانی، ئەفراز، ١٤٠٢/٢٠٢٣)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|سەردێڕ=کتاب: علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جاوید تەکاوەران، ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)'' («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە ''نم‌نم بارانم''ەوە ھەتا ''آئورا و دیگران من''»)، خەرەدی جاوید، ١٤٠٣ / ٢٠٢٤.<ref name="takavaran1403" /> === وتارە توێژینەوەییەکان === * محەممەدجەلیل بەھادوری و حەسەن زولفەقاری، «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)» («لێکۆڵینەوەی زنجیرەی کات لە شیعردا لە ڕوانگەی پاشپێکھاتەگەرایییەوە، بە ئاوڕدانەوەیەک لە شیعری عەلی باباچاھی»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ژمارە ١٣، پاییزی ٢٠١٢.<ref name="bahadori1391" /> * ئیبراھیم موحیببی، مەزاھیر نیکخواھ و محەممەد حەکیم ئازەر، «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی» («خوێندنەوەی دوو شیعری عەلی باباچاھی بەپێی تیۆریی شێما لە شێوازناسیی مەعریفیدا»)، ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ژمارە ٣، پاییزی ٢٠١٩.<ref name="mohebbi1398" /> * محەممەدئەمین ئیحسانیی ئەستەھباناتی و محەممەدڕەزا سەرفی، «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن» («باباچاھی و پێکھاتە زمانییەکانی شیعری پۆستمۆدێرن»)، ''مطالعات بلاغی''، بەرگی ١٢، ژمارە ٢٣، بەھاری ٢٠٢١.<ref name="ehsani1400" /> * بەھزاد خواجات، «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز» («لێکۆڵینەوەی بەراوردکاریی شیعرێکی عەلی باباچاھی و شیعرێکی شەمسی لەنگەروودی بەپێی تیۆریی ڕیزۆمیی ژیل دۆلۆز»)، ''قند پارسی''، بەرگی ٤، ژمارە ١٣، زستانی ٢٠٢١–٢٠٢٢.<ref name="khajat1400" /> * عەلی محەممەدی و تاھیرە قاسمی، «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم» («لێکۆڵینەوەی "ناونیشان" لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا لە ڕیالیزمەوە ھەتا پۆستمۆدێرنیزم»)، ''دهخدا''، بەرگی ١٤، ژمارە ٥١، بەھاری ٢٠٢٢.<ref name="mohammadi1401" /> * مێھران عالیوەند، کازم دیزفوولیان و قودرەتوڵڵا تاھیری، «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو» («شیکردنەوەی دیمەنی ئاوابوون لە شیعری "پاسینگاھی ٢"ی عەلی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی پێکھاتەی ئاسۆی میشێل کۆلۆ»)، ''ادبیات پارسی معاصر''، بەرگی ١٢، ژمارە ١، بەھار و ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="alivand1401" /> * زەکییە محەممەدلوو، بەرات محەممەدی و سەیفەدین ئاببەرین، «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوە، ڕەخنە و شیکردنەوەی جۆرەکانی لادانی واتایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٢، ھاوینی ٢٠٢٢.<ref name="mohammadlou1401" /> * ڕوناک جەوھەرزادە، شاھڕوخ حیکمەت و مەجید عەزیزی، «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی» («شیکردنەوەی جوانیناسانەی دەرکەوتە پۆستمۆدێرنیستییەکان لە دوو کۆمەڵەی "من نمەبارانم" و "عەقڵ ئازارم دەدات"ی عەلی باباچاھیدا»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="joharzadeh1401" /> * مەحبووبە شیرگەردوون، «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)» («لێکۆڵینەوەی دەرکەوتە جوانیناسییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: حەوت کۆمەڵە شیعر وەک نموونە»)، ''زیبایی‌شناسی ادبی''، بەرگی ١٣، ژمارە ٥٣، پاییزی ٢٠٢٢.<ref name="shirgardoon1401" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث» («کاریگەریی جیھانی ئاماژەیی لە دیاریکردنی جیھانی مەعریفیی شیعری "دووری و..."ی باباچاھیدا بەپێی تیۆریی شیعرناسیی مەعریفیی جیھانەکانی دەقی پۆڵ وێرس»)، ''نقد و نظریهٔ ادبی''، بەرگی ٧، ژمارە ٢، پاییز و زستانی ٢٠٢٢–٢٠٢٣.<ref name="latifnejad1401" /> * ئاسیە حوسێنعەلیزادە، ھانیە سەدری مەجد و شاھبەڕگ فەڕەحبەخشی ئەسفەھان، «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ» («ڕەخنەی فۆرمالیستیی شیعرەکانی کیوومەرس مونشیزادە و عەلی باباچاھی بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ»)، ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، بەرگی ٢، ژمارە ١، بەھاری ٢٠٢٤.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمیی ئەسفەھانی، «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر» («فرەدەنگی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھی و ڕەزا بەراھەنیدا بە بەراورد لەگەڵ لێکچوواندن لە ھونەرە شێوەکارییە ھاوچەرخەکاندا»)، ''مطالعات هنر اسلامی''، بەرگی ٢١، ژمارە ٥٤، ھاوینی ٢٠٢٤.<ref name="amini1403a" /> * لەیلا ئەمینی، شاھین ئۆجاق عەلیزادە و سەیدە مەندانا ھاشمی، «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی شیعری پەرتکەرەوە لە دەیەی ١٩٩٠دا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی عەلی باباچاھی»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٧، ژمارە ١٠٦، شوبات–ئازاری ٢٠٢٥.<ref name="amini1403b" /> * ئەمیر سەلاجەقە، مەنسوور نیکپەناھ و مستەفا ساڵاری، «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد» («لێکۆڵینەوەی تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا»)، ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، بەرگی ١٨، ژمارە ١١٣، ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥.<ref name="salajegheh1404">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=امیر سلاجقه، منصور نیک‌پناه و مصطفی سالاری|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=تەکنیکەکانی لادانی ڕستەسازیی پاشنیمایی لە شیعری شاعیرە دیارەکانی دەیەی ١٩٩٠دا|journal=سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)|بەرگ=١٨|issue=113|ڕێکەوت=ئەیلوول–تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|سەردێڕ=مقاله نشریه: بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ھەڵسەنگاندن لە گۆڤارە ئەدەبییەکاندا === * نەرگس باقری، «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه» («"شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ" بە یەک نیگا»)، ''کتاب ماه ادبیات''، ژمارە ٢١ (ژمارەی زنجیرەیی ١٣٥)، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ – کانوونی دووەمی ٢٠٠٩.<ref name="bagheri1387">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|زمان=fa|نووسەر=نرگس باقری|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title=«شیعری ئەمڕۆ، ژنی ئەمڕۆ» بە یەک نیگا (ھەڵسەنگاندنی کتێبەکەی عەلی باباچاھی)|journal=کتاب ماه ادبیات|issue=21 (135)|ڕێکەوت=٢٠٠٨–٢٠٠٩|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|سەردێڕ=مقاله نشریه: « شعر امروز ، زن امروز » در یک نگاه ( بررسی کتاب « شعر امروز ، زن امروز » علی باباچاهی|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * سیمین بێھبەھانی، «نگاهی به چند شعر باباچاهی» («ڕوانینێک بۆ چەند شیعرێکی باباچاھی»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="behbahani1401" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی» («پۆستمۆدێرنیزم لە شیعرەکانی باباچاھیدا»)، ''جهان کتاب''، ساڵی ١٥، ژمارە ٣–٤ (ژمارەی زنجیرەیی ٢٥٤)، ئایار–تەممووزی ٢٠١٠.<ref name="dastgheib1389" /> * عەبدولعەلی دەستغەیب، «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است» («نوێکارییەکانی شیعری باباچاھی زیاتر ھی ئێرەن»)، ''چامه''، ژمارە ٢٣، نیسان–حوزەیرانی ٢٠٢٢.<ref name="dastgheib1401" /> === وتاری کۆنفرانسەکان === * قەھرەمان شیری، «شعر گفتار و شعر پسانیمایی» («شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی»)، کۆنفرانسی نیشتمانیی «ئەفسانە»، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="shiri1389">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=قهرمان شیری|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=شیعری ئاخاوتن و شیعری پاشنیمایی (وتار، کۆنفرانسی نیشتمانیی ئەفسانە، ١٣٨٩/٢٠١٠)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: شعر گفتار و شعر پسانیمایی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * جەلیل شاکری و سومەییە محەممەدینەسەب، «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ» («پێشخستنە زمانییەکان لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی زمانناسیی جێفری لیچ»)، کۆنفرانسی توێژینەوەکانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="shakeri1394">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=جلیل شاکری و سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=پێشخستنی زمانی لە شیعری عەلی باباچاھیدا بەپێی مۆدێلی جێفری لیچ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٤/٢٠١٥)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: برجسته سازی های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان شناختی جفری لیچ|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی» («پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبیات، ١٣٩٥ / ٢٠١٦.<ref name="mozaffari1395">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=پێگەی ئەوین لە شیعرەکانی مەنووچێھر ئاتەشی و عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٥/٢٠١٦)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی وعلی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی» («عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ»)، چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی کولتوور و بیری ئایینی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397a">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=عەلی باباچاھی و ڕامانەکانی دەربارەی مەرگ (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: علی باباچاهی و تاملات مرگ اندیشانه ی وی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * نەسرین موزەففەری و مەرزییە نەورووزی، «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، کۆنفرانسی مرۆڤناسیی بایۆلۆجی و زانستە مرۆییەکان، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="mozaffari1397b">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=نسرین مظفری و مرضیه نوروزی|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=لێکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیی ھونەری لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: بررسی جامعه شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی» («جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، یەکەمین کۆنفرانسی نیشتمانیی توێژینەوە ئەدەبییەکان بە ڕێبازی بەراوردکاری، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397a">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=جۆرەکانی پچڕانی گێڕانەوە لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * زیبا قەڵاوەندی و جاوید تەکاوەران، «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)» («پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا: لە "من نمەبارانم"ەوە ھەتا "ئائۆرا و ئەوانی دیکەی من"»)، دووەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="ghalavandi1397b">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=زیبا قلاوندی و جاوید تکاوران|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=پچڕان و پێکەوەبەستنە گێڕانەوەییەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: گسست ها و پیوست های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * فاتیمە سادقیی نەقدعەلیی عولیا و فاتیمە ڕوستەمپوور، «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی» («خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، سێزدەھەمین کۆڕی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەی پەرەپێدانی زمان و ئەدەبی فارسی، ١٣٩٧ / ٢٠١٨.<ref name="sadeghi1397">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=فاطمه صادقی نقدعلی علیا و فاطمه رستم‌پور|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=خۆدزینەوە لە خوازە لە شیعری عەلی باباچاھیدا (وتاری کۆنفرانس، ١٣٩٧/٢٠١٨)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|سەردێڕ=مقاله کنفرانس: استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === نامە زانکۆییەکان === * سارا خەزائی، «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی» («پێشخستن لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی ئەراک، ١٣٨٩ / ٢٠١٠.<ref name="khazaei1389" /> * تاھیرە بەززی، «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی» («وێنەی یار لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٢ / ٢٠١٣.<ref name="bazzi1392" /> * تاھیرە ھاشمی، «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی» («دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=لێکۆڵینەوەی دوانە دژەکان لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا / تاھیرە ھاشمی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * مەحموود پالاش، «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی» («لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی زابوڵ، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=لێکۆڵینەوەی توخمە ناوچەییەکان و ناوچەگەرایی لە شیعری عەلی باباچاھیدا / مەحموود پالاش (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * سومەییە محەممەدینەسەب، «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی» («لێکۆڵینەوە و ڕوونکردنەوەی پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mohammadinasab1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=سمیه محمدی‌نسب|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=پێکھاتەکانی شیعری پۆستمۆدێرنیستی لە شیعرەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی و یەدوڵڵا ڕۆیاییدا (نامەی ماستەر، زانکۆی وەلیعەسری ڕەفسەنجان، ١٣٩٣/٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|سەردێڕ=پایان‌نامه: بررسی و تبیین مولفه‌های شعر پست مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی، «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (با بررسی اشعار و دیدگاه‌های رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی)» («لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا، بە لێکۆڵینەوەی شیعر و بۆچوونەکانی ڕەزا بەراھەنی، عەلی باباچاھی، حافز مووسەوی، شەمس ئاقاجانی، مێھرداد فەللاح، عەلی عەبدولڕەزایی، محەممەد ئازەرم و گەراناز مووسەوی»)، نامەی ماستەر، [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣ / ٢٠١٤.<ref name="mahdavi1393">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|نووسەر=امیر مهدوی هفشجانی|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا (نامەی ماستەر، زانکۆی ئازادی ئیسلامی، لقی ناوەندی تاران، ١٣٩٣/٢٠١٤)|ناونیشان=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|سەردێڕ=پایان‌نامه: بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران - (با بررسی اشعار و دیدگاه های رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی)|وێبگە=عیلمنێت|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="nlai3965008">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=لێکۆڵینەوەی شیکاریی پەیوەندییەکانی فۆرم و مانا لە شیعری دەیەی ١٩٩٠ی ئێراندا / ئەمیر مەھدەویی ھەفشەجانی (تۆماری کەتەلۆگ)|ناونیشان=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|بڵاوکەرەوە=دامەزراوەی بەڵگەنامە و کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * عەبدولڕەسووڵ تورابی، «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی» («بەکارھێنانی گاڵتەوگەپ و جۆرەکانی لە شیعرەکانی عەلی باباچاھیدا»)، نامەی ماستەر، زانکۆی پەیامی نوور، پارێزگای فارس، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="torabi1394" /> * فەڕوخ لەتیفنەژادی ڕوودسەری، «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی» («دەقبوون لە شیعری ھاوچەرخدا بە پشتبەستن بە شیعرەکانی نیما، سپێھری و باباچاھی»)، نامەی دکتۆرا، زانکۆی فیردەوسیی مەشھەد، ١٣٩٤ / ٢٠١٥.<ref name="latifnejad1394" /> === ڕووماڵ لە میدیا فارسیزمانەکانی دەرەوەی ئێراندا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» («ئاوڕدانەوەیەک لە کوشتنە زنجیرەییەکان دوای حەوت ساڵ، بەشی سێیەم: پاسی مەرگ»؛ ناوی باباچاھی لە لیستی سەرنشینانی پاسەکەی ئەرمەنستاندا ھاتووە)، ڕادیۆ فەردا، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥.<ref name="radiofarda" /> * فەرەج سەرکووھی، «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» («حەوت ڕۆژ، کتێب: شیعری باباچاھی، شانۆنامەی ئوستاد محەممەد و شیعری تورکیی سەلاحی»؛ ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵەی ''گل باران هزارروزه'')، [[بی بی سی فارسی|بی‌بی‌سی فارسی]]، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١.<ref name="sarkouhi1390" /> * جەمشید بەرزگەر، «سالگرد "سفر مرگ"؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟» («ساڵیادی "گەشتی مەرگ": پاسێک کە ئیتر ناجووڵێت؟»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٦ی ئابی ٢٠١٥.<ref name="bbc2015" /> * ئیسفەندیار کووچە، «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی» («''جیھان تێگەیشت'': شیعرە ناڕەزایەتییەکانی عەلی باباچاھی»)، ڕادیۆ زەمانە، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٣.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، کۆچی دوایی کرد»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت» («عەلی باباچاھی، شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد»)، ڕادیۆ فەردا، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت» («شاعیر و ڕەخنەگری ئەدەبی عەلی باباچاھی کۆچی دوایی کرد»)، ''ایران امروز''، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="ie-obit" /> * حیسام مەحجووبی، «وقتی علیه علی باباچاهی شعار "دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن" سر دادند» («کاتێک دژی عەلی باباچاھی دروشمی "دیکتاتۆر خێرا بکە، شیعرەکانمان چاپ بکە"یان گوتەوە»)، بی‌بی‌سی فارسی، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="mahjoubi" /> * حوسێن نووشئازەر، «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد» («''جیھان تێگەیشت''ی عەلی باباچاھی: کاتێک مەحبووبە ھاوار دەکات»)، ڕادیۆ زەمانە، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="noushazar" /> * کانوونی نووسەرانی ئێران، «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» («بەیاننامەی کانوونی نووسەرانی ئێران دەربارەی کۆچی دوایی عەلی باباچاھی»؛ بڵاوکردنەوەی دووبارە)، ''ایران امروز''، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦.<ref name="kanoon" /> == ھەروەھا بڕوانە == * [[وێژەی فارسی]] * [[شیعر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:شعرخوانی علی باباچاهی از «این کشتی پراسرار»|trans-title=عەلی باباچاھی شیعرەکانی «ئەم کەشتییە پڕڕازە» دەخوێنێتەوە|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/255182/|سەردێڕ=علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|وێبگە=ڕادیۆ زەمانە}} * {{IMDb name|11595433}} * {{بیرخستنەوەی وێب|زمان=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=دە شەو: شەوانی شیعری گوێتە|ناونیشان=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|سەردێڕ=ده شب {{!}} آزادی دات آرت|وێبگە=ئازادی (azadi.art)}} – پۆستەر، تۆمارە دەنگییەکان و کۆپییەکی دیجیتاڵیی کتێبی ''ده شب'' * {{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|زمان=fa|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=شەوی حەوتەم: شیعرخوێندنەوەی عەلی باباچاھی|ناونیشان=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=پەڕگەی دەنگیی MP3|بڵاوکەرەوە=ئازادی (azadi.art)}} (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧) {{تووڵی دەروازە|شیعر|ئێران|وێژە|ژیاننامە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{DEFAULTSORT:باباچاھی، عەلی}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Babachahi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئەدەبی]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای بووشێھر]] 47q089fyl31wrtma8qv29penyhy6jzs وتووێژ:فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ 1 304961 1695490 1683128 2026-10-27T07:09:33Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695490 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1680410 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210810232314/http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html بۆ http://www.tiff-jp.net/en/tiff/outline.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٢٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1683127 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100115151525/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Tokyo_International_Film_Festival/ بۆ https://www.imdb.com/Sections/Awards/Tokyo_International_Film_Festival/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٤١، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695489 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170704071718/http://www.fiapf.org/intfilmfestivals_sites.asp بۆ http://www.fiapf.org/intfilmfestivals_sites.asp زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٠٩، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) s7oo8qpjxhvhiyqeq0des2r191piqcb کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن 0 305036 1695089 1694405 2026-10-26T12:10:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695089 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی بینا | ناو = کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | ناوەکانی پێشوو = | ناوەکانی تر = | دۆخ = | وێنە = MK03168 Washington State Capitol (Olympia).jpg | لێدوان = | قەبارەی وێنە = | سەردێڕ = | دەرزی نەخشە = | لێدوانی نەخشە = | سەردێڕی نەخشە = | بەرزی لە ئاستی دەریا= | جۆری بینا = [[Architecture of the United States#Colonial|American]] [[Neoclassical architecture|neoclassic]] | شێوازی تەلارسازی = | تێچوون = | کڕیار = | خاوەن = | شوێن = | ناونیشان = 416 شەقامی ساید سنايدەر SW SW, [[ئۆڵیمپیا]] 98504 | شارۆچکە = | شار = | وڵات = | latitude = {{coord|47|02|09|N|122|54|17|W|display=inline,title}} | longitude = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | قەبارە = {{convert|143|acre|m2}} {{r|facts}} | بەرزی = | ژمارەی نھۆم = | ڕووبەری نھۆم = | تەلارساز = | ماڵپەڕ = | تێبینییەکان = {{Start date and age|1928}} }} '''کاپیتوڵی ویلایەتی واشینگتن''' (یان " ''بینای یاسادانان")'' لە [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیا]] ماڵی حکومەتی [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنە]]. ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەکانی پارێزگار و لیوای پارێزگار و وەزیری دەرەوە و گەنجینەی ویلایەتی لەخۆدەگرێت. بەشێکە لە کەمپێکی ئیداری گەورەتر کە بیناکانی دادگای باڵای واشنتۆن, کۆشکی پارێزگاری واشنتۆن, و زۆرێک لە دەزگاکانی تری ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت. خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی لەلایەن وەزارەتی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیا (DES) ە.<ref name="des">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/about|سەردێڕ=About {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> ئۆڵۆمپیا لە ساڵی ١٨٥٣ وەک پایتەختی خاکی هەڵبژێردرا و بینایەکی دوو نهۆمی دروستکرا بۆ بەکارهێنانی لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە لە ساڵی دواترەوە. بینایەکی هەمیشەیی پایتەختی پایتەخت دوای دەوڵەت بوون لە ساڵی ١٨٨٩ پلانی بۆ دانرا، بەڵام بیناسازییەکەی لەناو دۆخی خراپی ئابووریدا وەستا. حکومەتی ویلایەتەکە لە ساڵی ١٩٠٥دا ڕووی لە دادگای پارێزگاکانی ئێستای ئۆڵۆمپیای کرد، بەڵام سەلماندی کە زۆر بچووکە بۆ پێداویستییەکانی ویلایەتەکە. دیزاینی پایتەختی هەمیشەیی لە ساڵی ١٩١١ دەستی پێکردەوە و ساڵی دواتر دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد. بینای یاسادانان لە ساڵی 1928 کراوەتەوە و [[گومبەز|قوبەیەکی]] مۆنۆمێنتالی تێدایە . کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٧٤ خرایە تۆماری نیشتمانی ناوچە مێژووییەکان و هەندێک لە دیمەنە بەنرخەکانی ویلایەتەکە لەخۆدەگرێت یان بەشداری دەکات، لەوانە [[زنجیرەچیاکانی ئۆڵۆمپیک|شاخەکانی ئۆڵۆمپی]]، پوگێت ساوند ، [[چیای ڕەینیەر]]، کاپیتوڵ دۆم و گروپی کاپیتوڵ لە بیناکانی سەر گردەکە. دیزاینی کەمپی کاپیتوڵ نموونەیەکی گەورەیە لە شێوازی شار جوانی سەردەمی پێشکەوتنخوازانە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. == مێژوو == === سەدەی نۆزدەهەم === [[File:Old_Washington_State_Capitol_Building,_Olympia_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| بینای ڕەسەنی کاپیتوڵی خاکی، لە ساڵی ١٨٥٦ تەواو بووە.]] دوای ئەوەی ئۆڵۆمپیا بوو بە پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە ساڵی ١٨٥٣، دامەزرێنەری شارەکە، ئێدمۆند سیلڤێستەر ، {{Convert|12|acres|ha}} ی بە دەسەڵاتی یاسادانان دا زەوی کە پایتەختی لەسەر دروست بکرێت، کە دەکەوێتە سەر گردێک کە ڕووی لە دەریاچەی کاپیتوڵ هەیە کە ئێستا بە دەریاچەی کاپیتوڵ ناسراوە. لە ساڵی ١٨٥٤ یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی یاسادانانی خاکی لە باڵەخانەیەکی دوو نهۆمی لە ئۆڵۆمپیا بەڕێوەچوو کە بە فرۆشگای ''پارکەر-کۆڵتەر کەلوپەلی وشک'' ( a.k.a. ''چێشتخانەی گۆڵد بار'' ) ناسراوە.<ref name="Brazier">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brazier|یەکەم=Don|ناونیشان=https://leg.wa.gov/media/lwxfwd0y/history-of-the-washington-legislature-1854-1963.pdf|سەردێڕ=History of the Washington State Legislature 1854–1963|بڵاوکەرەوە=Washington State Senate|ساڵ=٢٠٠٠|شوێن=Olympia|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2000|پەڕە=٣,٦,٨,٥٧,٦٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://olympiahistory.org/parker-and-coulterfirst-territorial-legislature-sitegold-bar-restaurant-sitefirst-masonic-meeting-placethorp-motors-building/|سەردێڕ=Thorp Motors building (south end)/Parker and Colter/first Territorial Legislature site/Gold Bar restaurant site |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Olympia Historical Society and Bigelow House Museum |زمان=en-US}}</ref> دانیشتنی دووەم و دواتر تا ساڵی ١٨٥٦ لە هۆڵی ماسۆنی کۆدەبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hmdb.org/m.asp?m=91488|سەردێڕ=Masonic Lodge 1854-1971, Historical Marker |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.hmdb.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx|سەردێڕ=Legacy Washington {{!}} WA Secretary of State |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> لە ساڵی ١٨٥٦، پێکهاتەیەکی چوارچێوەی دار تەواو بوو، کە دەکەوێتە شوێنی ئێستا لە نێوان بینای یاسادانان و بیمە ، کە بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ وەک پایتەخت تا ساڵی ١٩٠٢ خزمەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/legacy/legbuilding/default.aspx|سەردێڕ=Legacy Washington {{!}} WA Secretary of State |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington Secretary of State}}</ref> کاتێک سەرۆک [[بنیامین ھاریسۆن|بنیامین هاریسۆن]] لە ساڵی ١٨٨٩ [[دەستووری ویلایەتەکان لە ئەمریکا|دەستووری ویلایەتی]] واشنتۆنی پەسەند کرد، {{Convert|132000|acres|sqkm}} ی بەخشی زەوییە فیدراڵیەکان بۆ ویلایەتەکە بەو مەرجەی کە داهاتی زەویەکان تەنها بۆ دروستکردنی پایتەختی ویلایەتەکە بەکاربهێنرێت. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٣ کۆمیسیۆنی پایتەختی ویلایەتی پێکهێنا بۆ سەرپەرشتیکردنی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لەسەر ئەو موڵکە لە ئۆڵۆمپیاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/capitol-campus-facts-history/history-legislative-building|سەردێڕ=History of the Legislative Building {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington State Capitol Campus}}</ref> کۆمیسیۆنەکە پێشبڕکێیەکی سەرتاسەری هەبوو بۆ دۆزینەوەی [[نژیاروان|تەلارسازێک]] و پێشکەشکردنی ئێرنست فلاگی هەڵبژارد. بیناسازی لەسەر پلانی فلاگ دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەهۆی خراپی بارودۆخی ئابوورییەوە وەستا و تەنها بناغەکە تەواو بوو. کاتێک دواجار دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٨٩٧دا تەرخانکردنی پارەی زیادەی پەسەند کرد، جۆن ڕۆجەرز، حاکمی تازە هەڵبژێردراو ڤیتۆی کرد. ڕۆجەرز داکۆکی لە کڕینی دادگای تۆرستۆن کاونتی کە ئێستا هەیە لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیای دەکرد، کە ئێستا بە <nowiki><i id="mwdw">پایتەختی کۆن</i></nowiki> ناسراوە و شوێنی فەرمانگەی سەرپەرشتیاری ڕێنمایی گشتییە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} === سەدەی بیستەم === دەسەڵاتی یاسادانان دادگای وەک شوێنی نوێ پەسەند کرد و لە ساڵی ١٩٠٥ دەستی بە کۆبوونەوە کرد لەوێ.<ref name="Brazier" /> لە ماوەی چەند ساڵێکدا دەسەڵاتی یاسادانان بڕیاریدا بیناکە زۆر بچووکە و کۆمیسیۆنێکی نوێی کاپیتوڵی ویلایەتی لە ساڵی ١٩١١ کۆبووەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} ئەمجارەیان کۆمیسیۆنەکە ئارەزووی دروستکردنی کۆمەڵێک بینای هەبوو بۆ ئەوەی وەکو پایتەخت خزمەت بکەن نەک یەک دامەزراوە و ئەو دیزاینەی هەڵبژارد کە لەلایەن کۆمپانیای واڵتەر وایڵدەر و هاری وایت لە ساڵی ١٩١١ پێشکەشکرابوو. دوای خەڵاتەکە بە وایڵدەر و وایت کۆمیسیۆنەکە کۆمپانیای دیزاینی دیمەنی سروشتی براکانی ئۆلمستێد وەک ڕاوێژکار هێشتەوە. کۆمپانیای ئۆلمستێد لە سەرەتای ساڵی ١٩١٢ چەمکێکی بەدیل بۆ کەمپەکە دابین کرد بەڵام ئەم بەدیلە لەلایەن هەردوو کۆمیسیۆن و وایڵدەر و وایتەوە ڕەتکرایەوە. قەبارەی بینا و ئاراستە و دیمەنە تەواوکراوەکان کارەکانی وایڵدەر و وایتن. کۆمیسیۆنەکە بانگهێشتی برایانی ئۆلمستێدی کرد بۆ گەڕانەوە لە ساڵی ١٩٢٧، دوای تەواوبوونی دروستکردنی بینای یاسادانان، بۆ داڕشتنی چاندن و ڕێگا و نزیکبوونەوەکان لە ڕێگای کاپیتوڵەوە. دیزاینکردنی زەوی لە کاپیتوڵ وەیی ڕۆژئاوا تا بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٣١ تەواو بوو. دروستکردنی کەمپەکە لە ساڵی ١٩١٢ دەستیپێکرد، پەرستگای دادپەروەریش لە ساڵی ١٩٢٠ تەواو بوو، دواتر بینای بیمە و وێستگەی کارەبا و گەرمکەرەوە دروستکرا. دوای پێداچوونەوەی چەندین جار بە پلانەکان، بینای یاسادانان لە ساڵی ١٩٢٨ تەواو بوو.<ref name=":0" /> بینای جۆن ئەی شێربێرگ لە ساڵی ١٩٣٧ و بینای جۆن ئێڵ ئۆبراین لە ساڵی ١٩٤٠ تەواو بووە. ئەم بینایانە پێنج لە شەش توخمە سەرەکییەکەی ماستەرپلانی وایڵدەر و وایتن. بەداخەوە بینای شەشەم هەرگیز دروست نەکرا. بینا ونبووەکە بۆ نموونە لە پلانی ئۆلمستێد ساڵی ١٩٢٨ بۆ گۆڕەپانەکە دەردەکەوێت و تەنها لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان وەک "بینایەکی داهاتوو" نیشانە کراوە. کۆشکی پارێزگار (لە ساڵی ١٩٠٩ وەک پێکهاتەیەکی کاتی دروستکراوە) ئەو شوێنەی داگیرکردووە کە بۆ بینای شەشەم لە پلانی وایڵدەر و وایتدا دانراوە. <gallery class="center"> File:Perspective_view_of_the_proposed_State_Capitol_Group_for_the_State_of_Washington_in_Olympia,_1913.jpg|alt=Wilder and White's plan for the Capitol Campus, c. 1913| پلانی وایڵدەر و وایت بۆ کەمپی کاپیتوڵ، {{Circa|1913}} File:Washington_State_Capital_Grounds,_Olympia,_Washington,_General_Plan,_May_1928.jpg|alt=Design of the Capitol Campus Grounds, May 1928| دیزاینی گۆڕەپانی کەمپی کاپیتوڵ، ئایاری ١٩٢٨ File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926.jpg|alt=Construction of the Legislative Building, c. January 1926 – c. May 1926| دروستکردنی بینای یاسادانان، {{Circa|January 1926|May 1926}} File:View_of_State_Capitol_buildings,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=View of completed buildings, c. 1927| دیمەنی بینا تەواوکراوەکان، {{Circa|1927}} </gallery> === سەدەی بیست و یەکەم === ئێوارەی یەکشەممە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، دزەپێکەرێک ناوەوەی بیناکەی تێکدا، دوای ئەوەی چەند پەنجەرەیەکی شکاند بۆ ئەوەی بتوانێت بچێتە ناو بیناکە. شوێنی ڕۆتۆندا و ژووری پێشوازی دەوڵەت زیانیان بەرکەوتووە. ئاڵای جۆراوجۆری پارێزگا و فیدراڵی و ویلایەتەکان ئاگریان تێبەردرا و جەستەی جۆرج واشنتۆن و مارتن لوتێر کینگ پاڵیان پێواوە و زیانیان پێگەیشتووە. زیانەکانی دیکە بریتی بوون لە دەرگای شووشەی شکاوی ژووری پێشوازی، شوێنەوارە مێژووییە جۆراوجۆرەکان یان شکاو یان ئاگریان تێبەردرا. و قاتەکانی سەرتاسەری فەزاکە یان سووتاوە یان تێکچووە، وەک نیشانەکانی سووتاوی و شوێنی چەقۆکێش بۆ پلیکانەکانی ڕۆتۆندا. فەرشێکی سووتاو کە ئەسڵی بوو بۆ شوێنەکە لە ساڵی ١٩٢٨ دروستکرا؛ فەرشەکە بە گەورەترین فەرشی تاک [[جۆڵایی|بڕین]] لە جیهاندا ناسراوە.{{R|IBIWC}}{{R|IADDA}} پیانۆیەکی گەورەی بلوتنەر لە ساڵی ١٨٩٣ کە لە ساڵی ١٩٩٠ بە دیاری بەخشرایە دەوڵەت و لە ساڵی ٢٠١٧ نۆژەنکرایەوە، بەهۆی بڵێسەی ئاگری نزیکەوە تێکچوو. لە کاتێکدا زۆربەی شتومەک بە کەمتر لە ١٠ هەزار دۆلار مەزەندە کرابوو، بەڵام تێچووی نزیکەی هەموو چاککردنەوەکان لە نێوان ٦٢٣ هەزار بۆ ٩١٤ هەزار دۆلار بووە. نۆژەنکردنەوەی فەرشە مێژووییەکە بڕیار بوو لە زۆربەی خەرجییەکانی چاککردنەوە پێکبێت، کە بە ٧١٩ هەزار دۆلار مەزەندە دەکرێت. تۆمەتبارەکە کە تیۆریزە دەکرێت بەدەست ئەڵقەیەکی تەندروستی دەروونییەوە دەناڵێنێت، لەکاتێکدا هێشتا لە بینای پایتەختدا بووە خۆی ڕادەستکردووە و دواتر دەستگیرکراوە. هێشتا زیانە داراییەکانی ڕۆژانی دوای ڕووداوەکە حساب نەکراون. دوایین شکاندنی ناسراوی پایتەخت لە ساڵی ٢٠١٤ ڕوویدا کاتێک دوو ژن چوونەتە ناو نووسینگەی پارێزگار و شتومەکی جۆراوجۆریان دزیوە لەنێویاندا بەتانییەکی هۆزی دوورگەی سکواکسین.{{R|IBIWC}} لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٦ هەوڵی شکاندنی ماڵەکە ڕوویدا. تۆمەتباری دەستگیرکراوەکە نەیتوانیوە بچێتە ژوورەوە بەڵام بە فڕێدانی بەرد بۆ بینای کاپیتوڵ زیانی بە 13 کەیسی پەنجەرە و دوو دەرگا گەیاندووە. فیلمی پارێزەر لەسەر پەنجەرەکان کە دوای ڕووداوەکەی ساڵی ٢٠٢٥ دانرابوو، بە ڕێگرییەکی سەرەکی بۆ تۆمەتبارەکە دادەنرا. زیانەکان بە نزیکەی ١٠٠ هەزار دۆلار مەزەندە کران. === کارەساتی سروشتی === لە سەرەتای دروستکردنی پایتەختی پایتەختەوە، سێ [[بوومەلەرزە|بوومەلەرزەی]] گەورە کاریگەری لەسەر پایتەختەکە هەبووە. یەکەمیان لە ساڵی ١٩٤٩دا، زیانێکی زۆری بە کوپۆلی [[گومبەز|قوبە]] بینای یاسادانان گەیاند، کە ناچار بوو بە تەواوی بگۆڕدرێت. بەپێی ڕاپۆرتێکی ویلایەتەکە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦.٥ ڕێختەر لە ساڵی ١٩٦٥دا ئەنجامێکی خراپتری هەبوو، بەجۆرێک کە پشتێنە خشتییەکانی قوبە لە دۆخێکی خراپدا ماونەتەوە کە دوای بوومەلەرزەیەکی گەورە دەیتوانی ببێتە هۆی داڕمانی تەواوەتی. دەوڵەتەکە دوای هەردوو بوومەلەرزەکە کارەکانی ئەنجامدا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی ڕووداوەکانی داهاتوو، و باشترکردنی بومەلەرزەیی زیاتری لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدا. بوومەلەرزەکەی نیسکوالی لە ساڵی ٢٠٠١ زیانی زیاتری بەدوای خۆیدا هێنا، لەنێویاندا پشتگیرییەکی پچڕاو، بەڵام کارەکانی بەرگریکردن لە بوومەلەرزە ڕێگرییان لە زیانێکی جددیتر بە بیناکە کرد. دیزاینەکانی وایڵدەر و وایت بۆ ئەم قوبە کە کێشی ٢٦ هەزار تۆن بووە، داوای کردووە کە قوبە بە پێکهاتە پاڵپشتەکانی بە [[گرانایی|هێزی کێشکردن]] ببەسترێتەوە لەبری ئەوەی بە هیچ بولتێک یان بەستەرێک ببەسترێتەوە. لە کاتی بوومەلەرزەدا، قوبە دەتوانێت بگۆڕێت، لەگەڵ ئەو ستوونە بەردی شنیانەی کە پشتگیریان دەکەن. ستوونەکان لە کاتی بوومەلەرزەکەی نیسکوالیدا بە بڕی سێ ئینج (٧٦ ملم) جووڵاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeri.org/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060414080330/http://www.eeri.org:80/lfe/pdf/usa_nisqually_ucsd_reconnaissance_report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٠٦}}</ref> حکومەتی ویلایەتەکە لە کۆتایی خولی یاسادانانی ساڵی ٢٠٠٢ بینای پایتەختی چۆڵ کرد بۆ پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دوو ساڵە. لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ پڕۆژەکە، یەکێک لە دوو کەپسولی کاتیی کە لە کاتی ئاهەنگی سەدەمین ساڵیادی ساڵی ١٩٥٣ی ویلایەتەکەدا تەرخانکرابوو، دۆزرایەوە و نزیک بوو فڕێ بدرێت تاوەکو لەلایەن کارمەندێکی دەوڵەتەوە ڕزگاری بوو. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە بە فەرمی لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستیپێکرد و تێچووی نزیکەی ١٢٠ دۆلار بوو{{بۆشایییەکان}}ملیۆنێک بۆ تەواوکردن؛ لە کاتی پڕۆژەکەدا دوو کرێکار بریندار بوون. بۆ ماوەی دوو ساڵ ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ جووتێک بینای مۆدیۆلار لە شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نزیکەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی پیران گواسترایەوە بۆ بینای کتێبخانەی پێشووی ویلایەتەکە. نووسینگەی پارێزگار گواسترایەوە بۆ بارەگای کۆمیساری بیمە. پایتەختی پایتەخت لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٠٥ لە سەرەتای خولی نوێی یاسادانان کرایەوە. پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەکە قوبە بۆ هەمیشەیی بە باقی بیناکەوە بەستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djc.com/co/cis.html?id=11145031|سەردێڕ=Capitol renovation becomes a monumental task}}</ref> == بیناکان == لە ناو کەمپەکەدا بینای یاسادانان، پەرستگای دادپەروەری ، بینای ئۆفیسی ئەنجومەنی پیرانی جۆن ئەی. کۆنسێرڤاتۆری کاپیتوڵ کە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئیدارەی پێشکەوتنی کارەکانەوە دروستکراوە، جۆرەها فلۆرای تێدابووە تاوەکو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ هەمیشە<ref name="friends">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php|سەردێڕ=Friends of the Capitol Conservatory: About |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728041457/http://www.oly-wa.us/Conservatory/About.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> هەروەها کەمپەکە میوانداری زۆرێک لە یادگارییەکانی پێشمەرگە دێرینەکان دەکات.<ref name="memorials">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm|سەردێڕ=Self-guided tours: Memorials & Artwork |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120704025957/http://www.ga.wa.gov/Visitor/memorialart.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> مۆری ویلایەتەکە کە لە سەرانسەری بیناکانی سەر [[ئاڵا|ئاڵای]] ویلایەتەکە و تابلۆ و پەنجەرەی پەنجەرە و دەستەی دەرگا و شوێنەکانی تردا هاتووە، لەلایەن زێڕینگەری ئۆڵۆمپیاوە چارڵز تالکۆتەوە دیزاین کراوە بە دروستکردنی دوو بازنە و دانانی مۆرێکی دوو سەنت لە [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]] لە ناوەڕاستیدا.<ref name="seal">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sos.wa.gov/about-office/washington-state-seal/history-state-seal|سەردێڕ=History of the State Seal {{!}} WA Secretary of State |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> تەنانەت لە زەوی ڕۆتۆندا وەشانێکی برۆنزی مۆرەکە هەیە. بە تێپەڕبوونی کات، لوتی جۆرج واشنتۆن بەهۆی هاتوچۆی پێ لەسەری پۆشراوە و ئێستا بە پەت بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی زیانی زیاتری پێ نەگات. === بینای یاسادانان === [[File:WACapitolBldgInterior.jpg|چەپ|وێنۆک| ناوەوەی بینای یاسادانان.]] بینای یاسادانان ژوورەکانی ئەنجومەنی یاسادانانی ویلایەتی واشنتۆن و نووسینگەی چەند بەرپرسێکی هەڵبژێردراوی تێدایە. ئەم بینایە تایبەتمەندی باڵادەستی گۆڕەپانی پایتەختە، کە [[گومبەز|قوبەیەکەی]] {{Convert|287|ft|m|0}} بەرزە، ئەمەش وایکردووە کە بەرزترین قوبەیەکی بیناسازی خۆڕاگر بێت لە [[ئەمریکای باکوور]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/history-legislative-building/legislative-building-stats|سەردێڕ=Legislative Building Stats {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=capitol.wa.gov}}</ref> و پێنجەم بەرزترین لە جیهاندا، تەنها [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]] لە [[ڕۆما]]، کاتدراڵی سانت پاوڵ لە [[لەندەن]] ، پاگۆدای جیهانی ڤیپاسانا لە [[مومبای]] و سانتا ماریا دێل فیۆر لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] تێپەڕیوە.<ref name="facts">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/our-story/capitol-campus-facts-history/|سەردێڕ=Capitol Campus Facts & History {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ژمارەیەک تایبەتمەندی لە پێکهاتەکەدا کە یادی زیادبوونی واشنتۆن بۆ یەکێتییەکە دەکاتەوە وەک ویلایەتی ٤٢- ٤٢ هەنگاو بەرەو دەروازەی باکووری بیناکە دەڕوات و یەکێک لە چوار ئاڵای ٤٢ ئەستێرەیی کە خاوەندارێتی ویلایەتەکە دەکات لە ژووری پێشوازی ویلایەتەکەدا نمایشکراوە. ئاڵاکان بەم ژمارە ئەستێرەیە هەرگیز فەرمی نەبوون بەهۆی وەرگرتنی ئایداهۆ دوای ماوەیەکی کەم لە واشنتۆن.<ref name="tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/tours/self-guided-virtual-tours|سەردێڕ=Self-Guided & Virtual Tours {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> بیناکە شوێنپێیەکی چوارگۆشەی هەیە و لە خشت و کۆنکرێت دروستکراوە و لە ڕووی دەرەوەیەوە ڕووی لە بەردی شنی هەیە کە لە ویلکیسۆن لە واشنتۆنەوە هەڵگیراوە. پێکهاتەکە لە چوار نهۆم پێکهاتووە و قوبە لە ناوەڕاستیدایە کە بەرزییەکەی دەگاتە {{Convert|287|ft}} لەسەر دەرەوە و {{Convert|175|ft|m}} لە زەویەوە.<ref name="facts" /> نهۆمی یەکەم لەناو بنکەی بەرزدایە و ئۆفیسەکانی تێدایە. نهۆمی دووەم و سێیەم بە ستوونی دۆریک دەورە دراوە و بە کۆرنیشێک سەرپۆش کراوە کە بیناکە دەگرێتەوە. نهۆمی چوارەم بە سەقفێکی گەیبڵ داپۆشراوە کە لە پشتی کۆرنیشەوە لە نهۆمی سێیەمدایە. لە ڕووبەری باکووردا، دەرگای چوونە ژوورەوە لە پەنجەرەیەکدایە کە هەشت ستوونی کۆرینتی چوارچێوەی بۆ دانراوە و بە ٤٢ هەنگاوی گڕانیت دەگاتە ئەوێ. پۆرتیکۆیەکی هاوشێوە لە ڕووبەری باشووردایە بەڵام لەبری هەنگاوەکان ڕێڕەوێکی ئۆتۆمبێل دادەپۆشێت بۆ ئاستی خوارەوە. قوبە بە چوار قوبە بچووکی بەردی شنی دەورە دراوە و بە فانۆس و ڕەشەبا سەرپۆش کراوە. زەویەکان و زۆرێک لە دیوارەکانی ناوەوەی بە مەڕمەڕی ئەلاسکا داپۆشراون و مەڕمەڕی بەلجیکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا لە بەشەکانی تری ناوەوە بەکاردەهێنرێت.<ref name="tour" /> هەموو چرا و دەفری ئاگری ڕۆمانی لە ڕۆتۆندا لەلایەن لویس کۆمفۆرت تیفانی کوڕی چارڵز لویس تیفانی دامەزرێنەری کۆمپانیای تیفانی و کۆمپانیا دروستکراون . ئەمانە گەورەترین کۆمەڵەی برۆنزی تیفانی لە جیهاندا و دوا کۆمیسیۆنی گەورەی تیفانی پێش مردنی لە ساڵی ١٩٣٣ پێکدێن.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2011}} {{Convert|10000|lb|kg}} شاندەری سەرووی ڕۆتۆندا بە {{Convert|50|ft|m|0}} هەڵواسراوە لە سەرووی زەویەوە بە {{Convert|101|ft|m|0}} زنجیر و قەبارەکەی {{Convert|25|ft|m|0}} باڵا بەرز. ڕووخساری قەبارەی ژیانی و فیگەری مرۆڤ و ٢٠٢ ڕووناکی تێدایە.<ref name="tour" /> هەروەها بینای یاسادانان شوێنی جەستەیەکی گەورەی مسی [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆنە]]. بە تێپەڕبوونی کات لوتی سەر جەستەی جەستە بریقەدار بووە بەهۆی ئەوەی سەردانکەران بۆ بەختێکی باش دەیشۆنەوە. === پەرستگای دادپەروەری === ڕووبەڕووی بینای یاسادانان پەرستگای دادپەروەرییە کە شوێنی دادگای باڵای ویلایەت و کتێبخانەی یاسای ویلایەتە. تا ساڵی ١٩٢٤، بۆیلەر و ژوورە خەڵوزە بەکارنەهێنراوەکان کە لە ژێر پەرستگای داددا بوون، تاقیگەی تاقیکردنەوەی بەشی ڕێگاوبانەکانی تێدابوو، کە دواتر بوو بە تاقیگەی کەرەستەی وەزارەتی گواستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Oldham |یەکەم=Kit |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.historylink.org/File/7236|سەردێڕ=Division of Highways first Testing Laboratory opens in the former bo |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=HistoryLink.org}}</ref> === کۆشکی پارێزگار === [[File:Washington_State_Governor's_Mansion.jpg|چەپ|وێنۆک| کۆشکی پارێزگار.]] کۆشکی پارێزگار یەکسەر لە ڕۆژئاوای بینای یاسادانان هەڵکەوتووە. پێش باقی کەمپی کاپیتوڵ لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە، کۆشکی چوار نهۆمی بە شێوەی جۆرجیا مەبەست لێی بووە وەک پێکهاتەیەکی کاتی و بەدرێژایی ساڵان دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکە بیری لەوە کردۆتەوە کە بینای ئۆفیس یان کۆشکێکی نوێ جێگەی بگرێتەوە. دەسەڵاتی یاسادانان لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریدا بینای ئێستای نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوە و لەو کاتەوە دامەزراوەی کۆشکی پارێزگاری تایبەت و قازانج نەویست پارێزگاری لێکردووە. == هونەر و شوێنەوارەکان == [[File:George_Washington_portrait_sculpture_by_Avard_Fairbanks.jpg|وێنۆک| پەیکەری پۆرترێتی گەورەی ژەنەڕاڵ [[جۆرج واشینگتن|جۆرج واشنتۆن]]]] لە ناو کەمپەکەدا ٢٥ ئینستێلاسیۆنی هونەری و شوێنەوار هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments|سەردێڕ=Artwork & Memorials {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Washington State Department of Enterprise Services}}</ref> مۆنۆمێنتی ''سەرکەوتنی باڵدار'' ، کە یادی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] دەکاتەوە، یەکێکە لە دیارترینەکان. لەلایەن ئەلۆنزو ڤیکتۆر لویسەوە لە [[بڕۆنز|برۆنزی]] پەیکەرسازی کراوە، پایەی گڕانیتەکەی چوار نووسراوی لەسەرە. مۆنۆمێنتەکە لە ٣٠ی ئایاری ١٩٣٨ تەرخانکراوە، لەو کاتەوە چەندین جار نۆژەن کراوەتەوە.<ref name="victory">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/winged-victory-monument|سەردێڕ=Winged Victory {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> کۆپی فۆونتەینی تیڤۆلی لەلایەن تەلارسازەکانی وۆهلێب و وۆهلێب و بێنتەوە دیزاین کراوە. لەسەری نووسراوە "کۆپییەکی نافورەی تیڤۆلی- پارکەکەی تیڤۆلی، [[کۆپنھاگن|کۆپنهاگن]]، [[دانمارک|دانیمارک]]. لەلایەن دامەزراوەی ئۆڵۆمپیا-تومواتەرەوە پێشکەش بە ویلایەتی واشنتۆن کراوە. پیتەر جی. شمیت، سەرۆک. ١٩٥٣."<ref name="Tivoli">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://capitol.wa.gov/discover/artwork-memorials-monuments/tivoli-fountain|سەردێڕ=Tivoli Fountain {{!}} Washington State Capitol Campus |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە جەنگی جیهانی دووەم, جەنگی کۆریا, جەنگی ڤێتنام, مەدالیای شەرەف, POW–MIA, و یادگارییەکانی جێبەجێکردنی یاسا ؛ مۆنۆمێنتی بنەماڵەی پێشەنگی سەرەتایی واشنتۆن جۆرج بوش ; کەوانەی دەوڵەتداری؛ ''بۆیلەر کار دەکات'' ; فۆونتەینی دو پێن; ''نهێنییەکانی ژیان'' ; ''دەریا بۆ ئاسمان'' ; ''شامانەکە''; پەیکەرێکی بێ ناونیشان لەلایەن لی کێلی (١٩٧٣)؛ کاتژمێری خۆری خاکی ; باخچەی ئاو ; و ''سەمای ژن''. ژەنەڕاڵ جۆرج واشنتۆن، وێنەیەکی گەورەی ئاڤارد فێربانکس, لە ژووری پێشوازی دانراوە (وێنەیەکی دیکە لە قوتابخانەی پزیشکی زانکۆی واشنتۆن لە واشنتۆن دی سی دانراوە).{{ژێدەر پێویستە|date=May 2020}} لە ساڵی ١٩٨٠ کۆمیسیۆنی هونەری ویلایەتی واشنتۆن فەرمانی دا دیواری گەورەی هاوچەرخ لەلایەن مایکل سپافۆرد و ئەلدن مەیسۆن بۆ ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران. دیواری سپافۆرد دوای کەمتر لە ساڵێک نمایشکرا بە پەردەیەک داپۆشرا، ڕەخنەگرانی کارەکە لە ژوورەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە "پۆرنۆگرافی" ناویان برد.<ref name="MuralsAP" /> هەردوو دیواری بینای یاسادانان لابران، لە ئەنجومەنی پیران لە ساڵی ١٩٨٧ و لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی ١٩٩٣.<ref name="MuralsAP" /> هەروەها یاسادانەران پلانەکانی دیواری مۆنۆمێنتالیان لەلایەن جاکۆب لۆڕێنسەوە ڕەتکردەوە بۆ ڕازاندنەوەی ڕۆتۆندای کاپیتوڵ.<ref name="MuralsAP" /> == ئاسایش == لەبەر ئەوەی گۆڕەپانی کاپیتوڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئاسایی [[ئۆڵیمپیا|ئۆڵۆمپیاو]] تۆرستۆن کاونتییە ، شەریف و پۆلیسی شارەکە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکەن لە کەمپی کاپیتوڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2025}} دەوریەی ویلایەتی واشنتۆن بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی یاسا و لێکۆڵینەوەکان لە گۆڕەپانی کاپیتوڵ و هەروەها لە بینای کاپیتوڵی کۆن و پارکەکەی تەنیشت سیلڤێستەر لە ناوەندی شاری ئۆڵۆمپیا. هەروەها ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران ستافی ئەمنی تایبەت بە خۆیان هەیە. دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی 11ی ئەیلول]], خاڵێکی پشکنینی ئەمنی لە دەروازەی بینای کاپیتوڵ هەبوو، تەواو لەگەڵ موگناتیسی پێوەر و ئامێری تیشکی ئێکس, بەڵام ئاسایش لەو کاتەوە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی سەرەتایی خۆی. تا ساڵی ٢٠٢١ ڕێگە بە هەڵگرتنی چەکی ئاگرین بە ئاشکرا لە بیناکەدا دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://thehill.com/homenews/state-watch/553261-washington-bans-open-carry-of-weapons-at-state-capitol-public-protests|سەردێڕ=Washington bans open carry of weapons at state capitol, public protests}}</ref> == مشتومڕەکان == لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨دا، تابلۆیەکی بێدین لە تەنیشت دیمەنێکی لەدایکبوون لە کاپیتوڵ نمایشکرا وەک بەشێک لە نمایشێکی جەژنی کریسمس؛ لەلایەن دامەزراوەی ئازادی لە ئایینەوە لە وەڵامی دیمەنی لەدایکبوون دانراوە. ئەمەش بووە هۆی ڕووماڵی میدیایی و مشتومڕێکی بەرفراوان؛ تابلۆکە دزرا، بەڵام لە کۆتاییدا دۆزرایەوە و گەڕایەوە بۆ کاپیتوڵ. لێشاوی خێرای داواکاری لەلایەن تاک و گروپەکانەوە هەبوو کە دەیانویست مادەی دیکە نمایش بکەن، لەوانە دارێکی فێستیڤۆس و داواکارییەک لەلایەن کڵێسای باپتیستی وێستبۆرۆوە بۆ نمایشکردنی تابلۆیەک کە (لە نێوان شتەکانی تردا) "بابا نوئێل دەتباتە دۆزەخ".<ref name="Westboro">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Guzman |یەکەم=Monica |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp|سەردێڕ=Radical church wants 'Santa will take you to hell' sign in Olympia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214025700/http://blog.seattlepi.nwsource.com/thebigblog/archives/156716.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١|وێبگە=Seattle Post-Intelligencer}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed-hover"> File:Washington_State_Capitol_with_Mount_Rainier.jpg|alt=Washington State Capitol with Mount Rainier| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لەگەڵ چیای ڕەینیەر File:Washington_State_Capitol_aerial_view_in_summer.jpg|alt=Washington State Capitol in Summer 2024| پایتەختی ویلایەتی واشنتۆن لە هاوینی ٢٠٢٤ File:Dome_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Legislative Building dome in June 2025| قوبە بینای یاسادانان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ File:Washington_State_Capitol_Legislative_Building_and_Temple_of_Justice_pano_01.jpg|alt=Panoramic view of the Legislative Building and Temple of Justice.| دیمەنێکی پانۆرامای بینای یاسادانان و پەرستگای دادپەروەری. File:WACapitolTempleOfJustice.jpg|alt=Entrance to the Temple of Justice, facing the Legislative Building.| دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ پەرستگای دادپەروەری، ڕووی لە بینای یاسادانان. File:WashingtonCapitolTOJLL.jpg|alt=The law library in the Temple of Justice.| کتێبخانەی یاسا لە پەرستگای دادپەروەری. File:Washington_State_Senate_chamber.jpg|alt=The interior of the Senate Chamber in the Legislative Building.| ناوەوەی ژووری ئەنجومەنی پیران لە بینای یاسادانان. File:WaCapitolRepInterior.jpg|alt=The House of Representatives Chamber, also in the Legislative Building. Note the county names along the ceiling.| ژووری ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها لە بینای یاسادانان. سەرنج بدەنە ناوی پارێزگاکان بەدرێژایی سەقفەکە. File:WACapitolInsuranceBldg.jpg|alt=The Insurance Building.| بینای بیمە. File:Washington_State_Capitol_Interior.jpg|alt=The rotunda of the Legislative building with chandelier and Roman fire pot.| ڕۆتۆندای بینای یاسادانان بە شاندەری و دەفری ئاگری ڕۆمانی. File:Tiffany_Chandelier,_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Tiffany Chandelier inside Legislative Building| تیفانی شاندەلیێر لەناو بینای یاسادانان File:Steps_of_Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_Washington,_June_23,_2025.jpg|alt=Steps of Legislative Building| هەنگاوەکانی بنیاتنانی یاسادانان File:Washington_State_Capitol_building.jpg|alt=Washington Legislative Building at night| بینای یاسادانانی واشنتۆن لە شەودا File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_close_view_04_(cropped).jpg|alt=Winged Victory (World War I memorial)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (یادەی جەنگی جیهانی یەکەم) File:Washington_State_Capitol_-_Winged_Victory_-_detail_02.jpg|alt=Winged Victory (detail)| ''سەرکەوتنی باڵدار'' (وردەکاری) File:Washington_State_Vietnam_Veterans_Memorial.jpg|alt=Vietnam Veterans Memorial| یادی پێشمەرگە دێرینەکانی ڤێتنام File:Washington_State_Capitol_and_Capitol_Lake_at_sunset_02.jpg|alt=Washington State Capitol and Capitol Lake at sunset| کاپیتوڵی ویلایەتی واشنتۆن و دەریاچەی کاپیتوڵ لە کاتی خۆرئاوابووندا File:Olympia_Legislative_Building_construction,_1926_(no._53).jpg|alt=Construction of the Legislative Building (including dome), 1926.| دروستکردنی بینای یاسادانان (لەوانەش قوبە)، ١٩٢٦. File:Capitol_Comittee_and_others,_Olympia,_Washington,_October_13,_1926.jpg|alt=Legislative Building topping-out ceremonies, October 13, 1926.| ئاهەنگەکانی کۆتاییهێنان بە بینای یاسادانان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦. File:Legislative_Building,_Olympia,_Washington,_circa_1927.jpg|alt=Legislative Building, circa 1927| بینای یاسادانان، {{Circa|1927}} File:Legislative_Building,_Washington_State_Capitol,_Olympia,_1927.jpg|alt=Legislative Building, right wing, circa 1927| بینای یاسادانان، باڵی ڕاست، {{Circa|1927}} </gallery> == هەروەها سەیری بکە == * لیستی پایتەختەکانی ویلایەت و خاکی ئەمریکا * لیستی بەرزترین قوبە * بینای کۆن کاپیتوڵ (ئۆلیمپیا، واشنتۆن) * مێژووی ئۆڵۆمپیای واشنتۆن == ئاماژەکان == ; گشتی * جۆنستۆن، ''پایتەختی ویلایەتی بوێر و بیناکارانی نۆرمان جەی واشنتۆن'' . سیاتڵ: چاپخانەی زانکۆی واشنتۆن، ١٩٨٨. ; تایبەت {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [https://capitol.wa.gov State Capitol Visitor Information] * [https://web.archive.org/web/20050408151918/http://www.governor.wa.gov/about/mansion/default.htm Governor's Mansion] Archived April 8, 2005, at the Wayback Machine * [http://www.wagovmansion.org/ Governor's Mansion Foundation] * [https://web.archive.org/web/20241205133248/https://www.leg.wa.gov/legislature Washington State Legislature] Archived December 5, 2024, at the Wayback Machine * [https://web.archive.org/web/20051102041011/http://www.mind.net/dlmark/capwash.htm Washington State Capitol] Archived November 2, 2005, at the Wayback Machine – Photographs from a visit to the capitol {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Washington State Capitol}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] iqf3za45hhudqxe28n8t7ur5r2wi9se دیلان ئەنسەمبڵ 0 305212 1695560 1694463 2026-10-27T09:40:58Z Shaween 18477 1695560 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox musical artist | name = دیلان ئەنسەمبڵ | image = | landscape = yes | alt = | caption = Dilan Ensemble at green room, Rudaki Hall before the Concert, Tehran, Iran، August 2004. | origin = [[کوردستان]]، ئیران | genre = مۆسیقای کوردی، مۆسیقای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست | years_active = {{Start date|2003}}–present | label = RAVI AZAR KIMIA CO | associated_acts = [[A Yellow Flower]], Alireza Javahery, Alex Lubet & Raphael Weinroth-Brwone | website = {{URL|dilanmusic.org}} | current_members = [[Shahriyar Jamshidi]] | past_members = Afsoon Sadeghzadeh<br />Alex Lubet<br/>Alireza Javaheri<br />Amin Ramin<br />Farbod Yadollahi<br />Fariborz Raoufi<br />Hafez Alikhani<br />Kaveh Baban<br />Leila Golbangi<br />Saber Nazargahil<br />Sahar Ebrahim<br />Sara Ahmadi<br />Saeid Vojdanpak<br />Sina Khosravi<br />Toktam Moslehi<br />Raphael Weinroth-Brwone<br />Richard Robeson<br />Masoud Abazari<br />Masoud Khezri<br />Mohsen Badri<br />Mohammad Khaledian<br />Yadollah Rahmani }} '''دیلان''' ''ئەنسەمبڵێکی مۆسیقای [[مۆسیقای کوردی|کوردییە]]'' لە کوردستانی ئێران یان ڕۆژهەڵاتی کوردستان ( [[کوردیی ناوەندی|کوردی]] : ''{{Lang|ku|Rojhilatê Kurdistanê}}'', {{Lang|ar|ڕۆژھەڵاتی کوردستان}} )، کە لەلایەن ژەنیاری کامەنجە و ئاوازدانەر [[شەھریار جەمشیدی|شەهریار جەمشیدی]] بە یادی برایانی مۆسیقاژەنی کورد [[قادر دیلان]] و [[محەممەد ساڵح دیلان]] لە باشووری کوردستانەوە دامەزراوە ( {{Langx|ku|باشووری کوردستان|Başûrê Kurdistanê}) لە ساڵی ٢٠٠٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|trans-title=Qadir Dilan |ناونیشان=https://knwe.org/?p=26733 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Central Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/?p=26733 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پاشخانەکان == تیشکی ئەنسەمبڵی ژووری مۆسیقای دیلان پاراستنی مۆسیقای کلاسیکی ڕەسەنی کوردی و نوێنەرایەتیکردنی گۆرانییە لیریکییەکانە. گۆرانی فۆلکلۆری کوردی و مۆسیقای مەقام لە بەشی ڕۆژهەڵاتی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستان]] سەرچاوەی سەرەکی بەرهەمەکانیان لە سەرەتاوە بوو. ئەنسەمبڵەکە یاوەری گۆرانیبێژێکی پیاو و مێینەی سێ کۆڕیان کردووە لەسەر شانۆ. لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە دووانە بۆ سنووردارکردنی قسەکردن، توندکردنەوەی بارودۆخی سیاسی و هەلومەرجی ناخۆش بە گشتی بۆ هونەرکاران بە تایبەتی بۆ گەلی کورد لە ئێران، دیلان ئەنسەمبڵ ڕێگەیان پێنەدراوە جارێکی دیکە لەسەر شانۆ کۆببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٩|trans-title=A letter of Shahriyar Jamshidi about his artistic life |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200902261703151434&lng=12|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == نمایشەکان == ''دیلان ئەنسەمبڵ'' لەگەڵ ئۆرکێسترای تەواویان چەندین کۆنسێرتیان لە تاران پێشکەش کردووە لەوانە هۆڵی ڕوداکی و ناوەندی ڕۆشنبیری ئەرەسباران (٢٠٠٤). ئەوان وەک سێ کەسی لەسەر شانۆ دەرکەوتن و گۆرانیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستانیان بە شێوەزارێکی جیاواز [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران، خوراسان لە نەخۆشخانەی مەحاک و کۆمەڵگەی چاکسازی (٢٠٠٧) پێشکەش کردووە. لە ساڵانی داهاتوودا، شەهریار جەمشیدی دیلان ئەنسەمبڵ بە زیندووی و چالاک دەهێڵێتەوە بە هاوکاری لەگەڵ هونەرمەندانی مۆسیقای جۆراوجۆر بە ڕێکخستنی چەندین پڕۆژە لە کەنەدا، ئەمریکا و ئەوروپا؛ دیلان ئەنسەمبڵ لە فێستیڤاڵی دو مۆند ئاراب دی مۆنتریال و فێستیڤاڵی تیرگان و ماکینزی هاوس و زانکۆی ماکماستەر و سەنتەری مۆسیقای وورد بچووک لە ئۆنتاریۆ لە کەنەدا ئاهەنگیان گێڕاوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٤|trans-title="Dilan Ensemble" will be performing at Vahdat (Roudaki) Hall |ناونیشان=https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/گروه-ديلان-در-تالار-وحدت-اجراي-برنامه-مي‌كند|سەردێڕ=خبرگزاری فارس - گروه |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190306174734/https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AF%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D9%83%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Festival Du Monde Arabe |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220927071342/https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٣|trans-title=Dilan Ensemble has performed a concert in Canada |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/تیپی-مووزیی-دیلان-لە-انەدا-ۆنسێرتێی-بەڕێوە-برد |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%AA%DB%8C%D9%BE%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%88%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%A7%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7-%DB%86%D9%86%D8%B3%DB%8E%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DB%8C-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tirgan.ca/b/2013/event/dilan-ensemble.html|سەردێڕ=Dilan Ensemble {{!}} Tirgan |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sofarsounds.com/artists/dilan-ensemble|سەردێڕ=Live Music, Concerts & Music Events {{!}} Sofar Sounds |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == دیسکۆگرافی == * ''ئەلڤاناتی'' (٢٠٠٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=In remembrance of Yadollah Rahmani the genius of Alvanati's Themes. |ناونیشان=https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=یادی%20از%20مرحوم%20یدالله%20رحمانی%20هنرمند%20نغمه%20های%20کوردی%20الوند |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922145104/https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85%20%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''بانگەوازی شاخەکان'' (٢٠٠٨) * ''گوڵێکی زەرد'' (٢٠١٤)، بەشداری لە خەڵکی [[کۆبانی]] کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Shahriyar jamshidi will be releasing his new work. |ناونیشان=https://kurdipost1.blogspot.com/2014/06/blog-post_2068.html|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی نوێترین کاری هونەری خۆی بڵاودەکاتەوە ~ كوردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.radiozamaneh.com/190862|سەردێڕ=گل زردی برای کوبانی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160215230936/http://www.radiozamaneh.com/190862 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاواکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] [[پۆل:Articles with hCards]] ed84ycmv42qoup8fw0e0ddbc6uzwo0j 1695561 1695560 2026-10-27T09:43:12Z Shaween 18477 1695561 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox musical artist | name = دیلان ئەنسەمبڵ | image = | landscape = yes | alt = | caption = Dilan Ensemble at green room, Rudaki Hall before the Concert, Tehran, Iran، August 2004. | origin = [[کوردستان]]، ئیران | genre = مۆسیقای کوردی، مۆسیقای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست | years_active = {{Start date|2003}}–present | label = RAVI AZAR KIMIA CO | associated_acts = [[A Yellow Flower]], Alireza Javahery, Alex Lubet & Raphael Weinroth-Brwone | website = {{URL|dilanmusic.org}} | current_members = [[Shahriyar Jamshidi]] | past_members = Afsoon Sadeghzadeh<br />Alex Lubet<br/>Alireza Javaheri<br />Amin Ramin<br />Farbod Yadollahi<br />Fariborz Raoufi<br />Hafez Alikhani<br />Kaveh Baban<br />Leila Golbangi<br />Saber Nazargahil<br />Sahar Ebrahim<br />Sara Ahmadi<br />Saeid Vojdanpak<br />Sina Khosravi<br />Toktam Moslehi<br />Raphael Weinroth-Brwone<br />Richard Robeson<br />Masoud Abazari<br />Masoud Khezri<br />Mohsen Badri<br />Mohammad Khaledian<br />Yadollah Rahmani }} '''دیلان''' ''ئەنسەمبڵێکی مۆسیقای [[مۆسیقای کوردی|کوردییە]]'' لە کوردستانی ئێران یان ڕۆژهەڵاتی کوردستان ([[کوردیی ناوەندی|کوردی]]: ''{{Lang|ku|Rojhilatê Kurdistanê}}'', {{Lang|ar|ڕۆژھەڵاتی کوردستان}})، کە لەلایەن ژەنیاری کامەنجە و ئاوازدانەر [[شەھریار جەمشیدی|شەهریار جەمشیدی]] بە یادی برایانی مۆسیقاژەنی کورد [[قادر دیلان]] و [[محەممەد ساڵح دیلان]] لە باشووری کوردستانەوە دامەزراوە ( {{Langx|ku|باشووری کوردستان|Başûrê Kurdistanê}) لە ساڵی ٢٠٠٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|trans-title=Qadir Dilan |ناونیشان=https://knwe.org/?p=26733 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Central Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/?p=26733 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پاشخانەکان == تیشکی ئەنسەمبڵی ژووری مۆسیقای دیلان پاراستنی مۆسیقای کلاسیکی ڕەسەنی کوردی و نوێنەرایەتیکردنی گۆرانییە لیریکییەکانە. گۆرانی فۆلکلۆری کوردی و مۆسیقای مەقام لە بەشی ڕۆژهەڵاتی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستان]] سەرچاوەی سەرەکی بەرهەمەکانیان لە سەرەتاوە بوو. ئەنسەمبڵەکە یاوەری گۆرانیبێژێکی پیاو و مێینەی سێ کۆڕیان کردووە لەسەر شانۆ. لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە دووانە بۆ سنووردارکردنی قسەکردن، توندکردنەوەی بارودۆخی سیاسی و هەلومەرجی ناخۆش بە گشتی بۆ هونەرکاران بە تایبەتی بۆ گەلی کورد لە ئێران، دیلان ئەنسەمبڵ ڕێگەیان پێنەدراوە جارێکی دیکە لەسەر شانۆ کۆببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٩|trans-title=A letter of Shahriyar Jamshidi about his artistic life |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200902261703151434&lng=12|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == نمایشەکان == ''دیلان ئەنسەمبڵ'' لەگەڵ ئۆرکێسترای تەواویان چەندین کۆنسێرتیان لە تاران پێشکەش کردووە لەوانە هۆڵی ڕوداکی و ناوەندی ڕۆشنبیری ئەرەسباران (٢٠٠٤). ئەوان وەک سێ کەسی لەسەر شانۆ دەرکەوتن و گۆرانیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستانیان بە شێوەزارێکی جیاواز [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران، خوراسان لە نەخۆشخانەی مەحاک و کۆمەڵگەی چاکسازی (٢٠٠٧) پێشکەش کردووە. لە ساڵانی داهاتوودا، شەهریار جەمشیدی دیلان ئەنسەمبڵ بە زیندووی و چالاک دەهێڵێتەوە بە هاوکاری لەگەڵ هونەرمەندانی مۆسیقای جۆراوجۆر بە ڕێکخستنی چەندین پڕۆژە لە کەنەدا، ئەمریکا و ئەوروپا؛ دیلان ئەنسەمبڵ لە فێستیڤاڵی دو مۆند ئاراب دی مۆنتریال و فێستیڤاڵی تیرگان و ماکینزی هاوس و زانکۆی ماکماستەر و سەنتەری مۆسیقای وورد بچووک لە ئۆنتاریۆ لە کەنەدا ئاهەنگیان گێڕاوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٤|trans-title="Dilan Ensemble" will be performing at Vahdat (Roudaki) Hall |ناونیشان=https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/گروه-ديلان-در-تالار-وحدت-اجراي-برنامه-مي‌كند|سەردێڕ=خبرگزاری فارس - گروه |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190306174734/https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AF%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D9%83%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Festival Du Monde Arabe |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220927071342/https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٣|trans-title=Dilan Ensemble has performed a concert in Canada |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/تیپی-مووزیی-دیلان-لە-انەدا-ۆنسێرتێی-بەڕێوە-برد |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%AA%DB%8C%D9%BE%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%88%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%A7%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7-%DB%86%D9%86%D8%B3%DB%8E%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DB%8C-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tirgan.ca/b/2013/event/dilan-ensemble.html|سەردێڕ=Dilan Ensemble {{!}} Tirgan |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sofarsounds.com/artists/dilan-ensemble|سەردێڕ=Live Music, Concerts & Music Events {{!}} Sofar Sounds |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == دیسکۆگرافی == * ''ئەلڤاناتی'' (٢٠٠٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=In remembrance of Yadollah Rahmani the genius of Alvanati's Themes. |ناونیشان=https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=یادی%20از%20مرحوم%20یدالله%20رحمانی%20هنرمند%20نغمه%20های%20کوردی%20الوند |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922145104/https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85%20%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''بانگەوازی شاخەکان'' (٢٠٠٨) * ''گوڵێکی زەرد'' (٢٠١٤)، بەشداری لە خەڵکی [[کۆبانی]] کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Shahriyar jamshidi will be releasing his new work. |ناونیشان=https://kurdipost1.blogspot.com/2014/06/blog-post_2068.html|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی نوێترین کاری هونەری خۆی بڵاودەکاتەوە ~ كوردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.radiozamaneh.com/190862|سەردێڕ=گل زردی برای کوبانی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160215230936/http://www.radiozamaneh.com/190862 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاواکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] [[پۆل:Articles with hCards]] awiqmvjs1srjkhup6306ve36tqc1n7m پاپی (گۆرانیبێژ) 0 305220 1695091 1693742 2026-10-26T12:11:15Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695091 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Databox}} '''مۆریا ڕۆز پێرێرا''' (لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥)، لە ڕووی پیشەییەوە بە '''پاپی''' ناسراوە (پێشتر بە '''That Poppy''')، گۆرانیبێژ، مۆسیقانووس، مۆسیقاژەن و یوتیووبەرێکی ئەمریکییە. لە ساڵی ٢٠١٤ەوە بەهۆی ڤیدیۆ هونەرە نمایشییەکانی لە [[یووتیووب|یوتیووب]] بەناوبانگ بوو. لەم ماوەیەدا پێکەوە لەگەڵ تایتانیک سینکلێر کاریان کردووە، و لە ساڵی ٢٠١٩ کۆتایی بە هاوبەشییەکەی هێناوە دوای ئەوەی تۆمەتباری کرد بە دەستدرێژیی سۆزداری. لە ساڵی ٢٠٢٤ زنجیرە وێبی ''Improbably Poppy''ی دەستپێکرد. == دیسکۆگرافی == * ''پۆپی.'' ''کۆمپیوتەر'' (٢٠١٧) * ''ئایا من کچم؟'' (٢٠١٨) * ''من ناکۆکم'' (٢٠٢٠) * ''فلۆکس'' (٢٠٢١) * ''زیگ'' (٢٠٢٣) * ''فەزای نەرێنی'' (٢٠٢٤) * ''دەستی بەتاڵ'' (٢٠٢٦) == فیلمۆگرافی == === فیلمەکان === {| class="wikitable sortable" !ساڵ ! ناونیشان ! ئەرک ! class="unsortable" | تێبینی ! سەرچاوە. |- | ٢٠١٩ | ''چیرۆکێکی گاڵتەجاڕ'' | شاژنی مشک | [[کورتەفیلم|کورتە فیلم]] | align="center" | <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Benjamin |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Poppy to Star in Augmented Reality Experience 'A Jester's Tale,' Premiering at Sundance 2019: Exclusive |ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/poppy-a-jesters-tale-ar-experience-sundance-2019-8494669/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190331211827/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8494669/poppy-a-jesters-tale-ar-experience-sundance-2019 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> |- | ٢٠٢٤ | ''تەواوترین کەسی تەواو'' | خۆی | کورتە فیلم؛ هەروەها نووسەر | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://allcasting.com/castingcall/244939|سەردێڕ=Casting Call for "The Most Perfect Perfect Person" Short Film — Acting Casting Call in Los Angeles, CA {{!}} allcasting |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250121121120/https://allcasting.com/castingcall/244939 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=allcasting}}</ref> |} === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable sortable" !ساڵ ! ناونیشان ! ئەرک ! class="unsortable" | تێبینی ! سەرچاوە. |- | ٢٠١٥ | <nowiki><i id="mwBZo">جێسی</i></nowiki> | قوتابی | [[دەرکەوتنی کامیۆ|کامێرایەکی]] بێ ئیعتبار ; ئەڵقە: " 4.6 " | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://m.imdb.com/title/tt3881472/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260303031715/https://m.imdb.com/title/tt3881472/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[IMDb]]}}</ref> |- | ٢٠١٧-٢٠١٨ | ''بەرنامەی درەنگانی درەنگ لەگەڵ جەیمس کۆردن'' | rowspan="5" | خۆی | rowspan="5" | میوانی مۆسیقا | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Rincón |یەکەم=Alessandra |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Watch Poppy's Apocalyptic Performance of 'Time Is Up' on 'Late Late Show' |ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/late-late-show-poppy-times-up-watch-8474572/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230822042712/https://www.billboard.com/music/pop/late-late-show-poppy-times-up-watch-8474572/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> |- | ٢٠١٧ | ''کۆی گشتی داواکاری ڕاستەوخۆ'' | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Gore |یەکەم=Sydney |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://trl.mtv.com/news/3061693/poppy-performs-bleach-blonde-baby-on-trl/|سەردێڕ=Poppy Transports Her Virtual Reality To The TRL Studio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180623170304/http://trl.mtv.com/news/3061693/poppy-performs-bleach-blonde-baby-on-trl/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[MTV]]}}</ref> |- | ٢٠١٩-٢٠٢١ | ''WWE NXT'' | rowspan="3" align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Gonzales |یەکەم=Ramon |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://knotfest.com/blogs/wrestling/poppy-confirmed-to-debut-new-music-at-wwe-nxt-takeover-stand-deliver|سەردێڕ=Poppy confirmed to debut new music at WWE NXT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613161601/https://knotfest.com/blogs/wrestling/poppy-confirmed-to-debut-new-music-at-wwe-nxt-takeover-stand-deliver |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Knotfest]]}}</ref> |- | ٢٠٢٠ | ''NXT دەستبەسەرداگرتن: پۆرتلاند'' |- | rowspan="2" | ٢٠٢١ | ''NXT Takeover: وەستان و گەیاندن'' |- | ''دراگولای برایانی بۆلێت'' | rowspan="2" | دادوەری میوان | ئەڵقە: " 4.4 " | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Dwortz |یەکەم=Mallory |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.mlive.com/life/2021/11/how-to-watch-the-boulet-brothers-dragula-episode-4-ghostship-glamour.html|سەردێڕ=How to Watch “The Boulet Brothers’ Dragula” episode 4, ‘Ghostship Glamour’ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230404170513/https://www.mlive.com/life/2021/11/how-to-watch-the-boulet-brothers-dragula-episode-4-ghostship-glamour.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=[[MLive Media Group|MLive]]}}</ref> |- | ٢٠٢٢ | ''دراگولای برایانی بۆلێت: تایتانس'' | ئەڵقە: " 1.6 " | align="center" | |- | ٢٠٢٤ | rowspan="2" | ''جیمی کیمێل لایڤ!'' | rowspan="2" | خۆی | rowspan="2" | میوانی مۆسیقا | align="center" | <ref name="Jimmy Kimmel Live Knocked Loose">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Renshaw |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Watch Knocked Loose's crushingly heavy Jimmy Kimmel Live! performance |ناونیشان=https://www.thefader.com/2024/11/27/knocked-loose-suffocate-jimmy-kimmel-live |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The Fader]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241202202224/https://www.thefader.com/2024/11/27/knocked-loose-suffocate-jimmy-kimmel-live |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> |- | ٢٠٢٥ | align="center" | <ref name="poppy-jimmy-kimmel-2">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Adams |یەکەم=Gregory |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=See Poppy scream "The Cost of Giving Up" on 'Kimmel' |ناونیشان=https://www.revolvermag.com/music/see-poppy-scream-the-cost-of-giving-up-on-kimmel/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Revolver (magazine)|Revolver]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260303022502/https://www.revolvermag.com/music/see-poppy-scream-the-cost-of-giving-up-on-kimmel/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> |} === وێب === {| class="wikitable sortable" !ساڵ ! ناونیشان ! ئەرک ! class="unsortable" | تێبینی ! سەرچاوە. |- | ٢٠١٥ | ''هەموو کەسێک دەیەوێت خەنە بێت'' | rowspan="7" | خۆی | ڕۆڵی دەنگی سەرەکی | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=-PTVaWj-yuE|سەردێڕ='Everybody Wants to be Poppy' Episode: 1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406101442/https://www.youtube.com/watch?v=-PTVaWj-yuE |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|via=[[YouTube]]}}</ref> |- | rowspan="2" | ٢٠١٧ | ''ئینتەرنێت بەناوبانگە بە پۆپی'' | ڕۆڵی سەرەکی | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=Yo7M_uE7CeU|سەردێڕ=Internet Famous with Poppy - Satan |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240206161433/https://www.youtube.com/watch?v=Yo7M_uE7CeU |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|via=[[YouTube]]}}</ref> |- | ''یوتیوب Rewind'' | rowspan="2" | دەرکەوتنی میوان | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=FlsCjmMhFmw|سەردێڕ=- YouTube |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171230004417/https://www.youtube.com/watch?v=FlsCjmMhFmw |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|via=[[YouTube]]}}</ref> |- | rowspan="3" | ٢٠١٨ | ''بەیانی ئەفسانەیی باش'' | align="center" | <ref name="good mythical morning">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=kls6wSVqbrY|سەردێڕ=Will It Poppy? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180226092512/https://www.youtube.com/watch?v=kls6wSVqbrY&feature=applinks |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|via=[[YouTube]]}}</ref> |- | ''من پۆپیم'' | ڕۆڵی سەرەکی | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Robertson |یەکەم=Adi |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theverge.com/2018/1/24/16928014/im-poppy-titanic-sinclair-youtube-red-review-sundance-2018|سەردێڕ=YouTube series I’m Poppy is as weird as its namesake star |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180127083930/https://www.theverge.com/2018/1/24/16928014/im-poppy-titanic-sinclair-youtube-red-review-sundance-2018 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Verge]]}}</ref> |- | <nowiki><i id="mwBjk">منداڵان کاردانەوەیان دەبێت</i></nowiki> | دەرکەوتنی میوان | align="center" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=aInNomibLQE|سەردێڕ=Kids React Cast MEETS Poppy For The First Time |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201103045957/https://www.youtube.com/watch?v=aInNomibLQE |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|via=[[YouTube]]}}</ref> |- | ٢٠٢٤ | ''بە ئەگەرێکی زۆرەوە پۆپی'' | ڕۆڵی سەرەکی؛ هەروەها چیرۆکنووس | align="center" | <ref name="Improbably Poppy1">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Jackson |یەکەم=Angelique |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Joel and Benji Madden's Veeps to Launch 'Improbably Poppy' Variety Show |ناونیشان=https://variety.com/2024/digital/news/joel-benji-madden-poppy-improbably-poppy-show-veeps-1236168865/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Variety (magazine)|Variety]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241008003505/https://variety.com/2024/digital/news/joel-benji-madden-poppy-improbably-poppy-show-veeps-1236168865/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> |} == کتێبنامە == * ''ئینجیلی خەنەبەر'' (٢٠١٧) * ''سەرەتای ژیان یەکەم'' (٢٠١٩) <ref name="Genesis 1">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=McMillan |یەکەم=Graeme |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/poppy-moves-comics-genesis-1-graphic-novel-1174634|سەردێڕ=Musician Poppy Moves to Comics for ‘Genesis 1’ Graphic Novel |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210124113413/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/poppy-moves-comics-genesis-1-graphic-novel-1174634 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * ''دۆزەخی خەنەبەر'' (٢٠٢٠) <ref name="Poppy's Inferno">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Dowd |یەکەم=Rachael |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Enter 'Inferno' with Poppy's graphic novel soundtrack 'Music to Scream To' |ناونیشان=https://www.altpress.com/news/poppy-graphic-novel-soundtrack |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=[[Alternative Press (magazine)|Alternative Press]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210315004010/https://www.altpress.com/news/poppy-graphic-novel-soundtrack/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> == گەشتەکان == * پۆپی. گەشتی کۆمپیوتەر (٢٠١٧–٢٠١٨) <ref name="Poppy.Computer Tour1">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Dickman |یەکەم=Maggie |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=Poppy is internet famous, just released a new song—and no one knows anything about her |ناونیشان=https://www.altpress.com/news/entry/poppy_my_style_youtube_mystery |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=[[Alternative Press (magazine)|Alternative Press]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190602200013/https://www.altpress.com/news/poppy_my_style_youtube_mystery/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> <ref name="Poppy.Computer Tour3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Weiss |یەکەم=Geoff |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.tubefilter.com/2017/10/06/poppy-debut-album-poppy-computer-tour/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201034904/http://www.tubefilter.com/2017/10/06/poppy-debut-album-poppy-computer-tour/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[Tubefilter]]}}</ref> * ئایا من کچم؟ گەشت (٢٠١٨–٢٠١٩) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thiessen |یەکەم=Brock |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://exclaim.ca/music/article/poppy_announces_am_i_a_girl_north_american_tour|سەردێڕ=Poppy Announces "Am I a Girl?" North American Tour │ Exclaim! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230404170514/https://exclaim.ca/music/article/poppy_announces_am_i_a_girl_north_american_tour |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=[[Exclaim!]]}}</ref> <ref name="Am I A Girl billboard">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bein |یەکەم=Kat |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Poppy Breaks Down New Album 'Am I A Girl?' And Says She Was 'Bullied' By Grimes |ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/poppy-grimes-am-i-a-girl-interview-tour-8486971/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230404170513/https://www.billboard.com/music/music-news/poppy-grimes-am-i-a-girl-interview-tour-8486971/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> * گەشتی سێ کەسی (٢٠١٩؛ لەگەڵ ئاسۆم بۆ بهێنن و خەوتن لەگەڵ سیرینەکان ) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Childers |یەکەم=Chad |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشان=https://loudwire.com/bring-me-the-horizon-fall-2019-tour-sleeping-with-sirens-poppy/|سەردێڕ=Bring Me the Horizon Announce Fall 'Threesome' Tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230404170514/https://loudwire.com/bring-me-the-horizon-fall-2019-tour-sleeping-with-sirens-poppy/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=[[Loudwire]]}}</ref> * من ناڕازیم گەشتی (٢٠٢٠) <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Campbell |یەکەم=Rachel |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Poppy announces 'I Disagree' tour dates for 2020 |ناونیشان=https://www.altpress.com/news/poppy-i-disagree-2020-us-tour-dates/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Alternative Press (magazine)|Alternative Press]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220511052401/https://www.altpress.com/news/poppy-i-disagree-2020-us-tour-dates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> * گەشتی هەرگیز شوێنەکەم مەدۆزەرەوە (٢٠٢٢) <ref name="Never find my place">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Aubrey |یەکەم=Elizabeth |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/poppy-announces-details-of-never-find-my-place-world-tour-3141819|سەردێڕ=Poppy announces details of 'Never Find My Place' world tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240117022637/https://www.nme.com/news/music/poppy-announces-details-of-never-find-my-place-world-tour-3141819 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=[[NME]]}}</ref> * گەشتی بێ خودا/خوا (٢٠٢٣؛ لەگەڵ پڤریس ) <ref name="Godless/Goddess Tour">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Enis |یەکەم=Eli |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Poppy announces summer North American tour with Pvris |ناونیشان=https://www.revolvermag.com/events/poppy-announces-summer-north-american-tour-pvris |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Revolver (magazine)|Revolver]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230409041405/https://www.revolvermag.com/events/poppy-announces-summer-north-american-tour-pvris |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> <ref name="Godless/Goddess Tour2">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bell |یەکەم=Sadie |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Poppy & Pvris announce exciting co-headlining tour, featuring Pom Pom Squad, Tommy Genesis as support |ناونیشان=https://www.altpress.com/poppy-pvris-2023-coheadlining-tour/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Alternative Press (magazine)|Alternative Press]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230405174327/https://www.altpress.com/poppy-pvris-2023-coheadlining-tour/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> * زیگ تۆر (٢٠٢٤) <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Carter |یەکەم=Emily |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Poppy announces UK headline dates, and European shows supporting Bad… |ناونیشان=https://www.kerrang.com/poppy-announces-uk-headline-dates-and-european-shows-supporting-bad-omens/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Kerrang!]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231019153920/https://www.kerrang.com/poppy-announces-uk-headline-dates-and-european-shows-supporting-bad-omens |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> * گەشتی هەموو دەوروبەرمان (٢٠٢٥) <ref name="They're All Around Us tour">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://blabbermouth.net/news/poppy-announces-theyre-all-around-us-2025-north-american-tour|سەردێڕ=POPPY Announces 'They're All Around Us' 2025 North American Tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241120021348/https://blabbermouth.net/news/poppy-announces-theyre-all-around-us-2025-north-american-tour |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> * گەشتی بەردەوام لە هیچ شوێنێک (٢٠٢٦) <ref name="Constantly Nowhere tour">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Aubrey |یەکەم=Elizabeth |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/poppy-announces-massive-uk-europe-and-australia-2026-tour-3902601|سەردێڕ=Poppy announces massive UK, Europe and Australia 2026 tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251030061738/https://www.nme.com/news/music/poppy-announces-massive-uk-europe-and-australia-2026-tour-3902601 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[NME]]}}</ref> == خەڵات و کاندیدکردن == == ئاماژەکان == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * {{Allmusic}} * {{Discogs artist}} * {{IMDb name|8824909}} * [http://www.businessinsider.com/poppy-youtube-religion-2017-11 ''Business Insider'' article, December 5, 2017] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئینتەرنێت|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Poppy (singer)}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:Articles with hCards]] atf9i18nwgq7r2gmp97rrv1owybsqll ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان ٢٠٠٥ 0 305344 1695273 1695058 2026-10-26T20:06:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695273 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان ٢٠٠٥ | وڵات = کوردستان | ساڵ_ئاڵا = ٢٠٠٤ | وێنە_ئاڵا = | جۆر = parliamentary | جۆر_دەنگدان = گشتی <!-- default --> | بەردەوامی = نەخێر | ڕەنگ_پارت = | ناو_پارت = | ناو_ھاوپەیمانی = | ھەڵبژاردن_پێشوو = | ساڵ_پێشوو = | ئەندامان_پێشوو = | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | ئەندامان_ھەڵبژێردراو = | ھەڵبژاردن_داھاتوو = 2014 | ساڵ_داھاتوو = | دەنگەکان_بۆ_ھەڵبژاردن = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | دەنگ_پێویست = 270 | کورسیەکان_ھەڵبژاردن = | کورسی_زۆرینە = | ڕا_گشتی = | تۆمارکراو = | ڕێژە_بەشداری = 58.9% <!-- person 1 --> | وێنە١ = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | ڕەنگ١ = | دیاریکراو١ = [[Massoud Barzani]] | پاڵێوراو١ = [[Massoud Barzani]] | سەرکردە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت١ = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ھاوپەیمانی١ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو١ = | ھاوکار_دیاریکراو١ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو١ = '''61''' | ژمارە_نوێنەر١ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو١ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە١ = | کورسی_سەرکردە١ = | دواھەڵبژاردن١ = | کورسی_پێشوو١ = | کورسی_پێویست١ = | کورسیەکان١ = | کورسی_دواتر١ = | گۆڕانکاری_کورسی١ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی١ = 741,483 | ڕێژە_سەدی١ = 42.07% | جووڵە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- person 2 --> | وێنە٢ = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | ڕەنگ٢ = | دیاریکراو٢ = [[Jalal Talabani]] | پاڵێوراو٢ = <!-- any type of election --> | سەرکردە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت٢ = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ھاوپەیمانی٢ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو٢ = | ھاوکار_دیاریکراو٢ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو٢ = | ژمارە_نوێنەر٢ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو٢ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە٢ = | کورسی_سەرکردە٢ = 48 | دواھەڵبژاردن٢ = | کورسی_پێشوو٢ = | کورسی_پێویست٢ = | کورسیەکان٢ = | کورسی_دواتر٢ = | گۆڕانکاری_کورسی٢ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی٢ = '''765,544''' | ڕێژە_سەدی٢ = '''43.43%''' | جووڵە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- polls --> | ڕۆژ_ڕا١ = | سەرچاوە_ڕا١ = | دیاریکراو١_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | ڕۆژ_ڕا٢ = | سەرچاوە_ڕا٢ = | دیاریکراو١_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- auxiliary rows --> | بۆشایی١ = | ١زانیاری١ = | ١زانیاری٢ = | بۆشایی٢ = | ٢زانیاری١ = | ٢زانیاری٢ = <!-- map --> | وێنە_نەخشە = 2005_Kurdistan.png | قەبارە_نەخشە = | جێگرەوە_نەخشە = | نەخشە = | سەرناو_نەخشە = ڕەنگەکان نیشان دەدەن کە کام لایەن زۆرترین دەنگی بەدەستهێناوە لە کام پارێزگا هەر پارێزگایەک <!-- bottom --> | ناونیشان = | پێش_ھەڵبژاردن = | پارت_پێشوو = | ناونیشان_دواتر = | دوای_ھەڵبژاردن = | پارت_دواتر = }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] gxep1xzun0o57qgxaocuvlfsrlbr7l6 ویلیام فۆکنەر 0 305391 1695086 1694454 2026-10-26T12:09:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695086 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[New Albany, Mississippi]], U.S.|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=[[Byhalia, Mississippi]], U.S.|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|Estelle Oldham|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''[[The Sound and the Fury]]'' (1929)|''[[As I Lay Dying]]'' (1930)|''[[Sanctuary (Faulkner novel)|Sanctuary]]'' (1931)|''[[Light in August]]'' (1932)|''[[Absalom, Absalom!]]'' (1936)|''[[A Fable]]'' (1954)}}|awards={{ubl|[[Nobel Prize in Literature]] (1949)|[[National Book Award]] {{awrap|(1951, 1955)}}|[[Pulitzer Prize for Fiction]] {{awrap|(1955, 1963)}}}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === {{سندووقی وتە|The peacefullest words. Peacefullest words. ''Non fui. Sum. Fui. Non sum.'' Somewhere I heard bells once. Mississippi or Massachusetts. I was. I am not. Massachusetts or Mississippi. Shreve has a bottle in his trunk. ''Aren't you even going to open it'' Mr and Mrs Jason Richmond Compson announce the ''Three times. Days. Aren't you even going to open it'' marriage of their daughter Candace ''that liquor teaches you to confuse the means with the end'' I am. Drink. I was not. Let us sell Benjy's pasture so that Quentin may go to Harvard and I may knock my bones together and together. I will be dead in. Was it one year Caddy said.}}  [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6heqqj4gh4xqxg1kol4f0k0oqa8e7im دامەزراوەی نۆبێڵ 0 305516 1695088 1694406 2026-10-26T12:09:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695088 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = دامەزراوەی نۆبێڵ | logo = Nobelstiftung logo.svg | logo_size = 120px | logo_caption = نیشانی دامەزراوەی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/annual_review_13_sv.pdf|سەردێڕ=Nobelstiftelsen Verksamhetsberättelse 2013|وێبگە=www.nobelprize.org|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|زمان=sv}}</ref> | image_size = 150px | formation = {{start date and age|1900|6|29|df=y}} | headquarters = [[ستۆکهۆڵم]]، سوێد | leader_title = | leader_name = | membership = | website = {{URL|https://nobelprize.org/the-nobel-prize-organisation/the-nobel-foundation/|nobelprize.org/the-nobel-foundation}} }}   '''دامەزراوەی نۆبێڵ'''{{تێبینی|{{langx|sv|Nobelstiftelsen}}}} دامەزراوەیەکی تایبەتە کە لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ دامەزراوە بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتەکانی نۆبڵ]].<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەم بناغەیە لەسەر بنەمای دوا وەسیەتنامەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] داهێنەری [[دینامیت|داینامیت]] دامەزراوە.<ref name="NF"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=The Nobel Foundation is a private institution established in 1900 based on the will of Alfred Nobel. The Foundation manages the assets made available through the will for the awarding of the Nobel Prize in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature and Peace. It represents the Nobel Institutions externally and administers informational activities and arrangements surrounding the presentation of the Nobel Prize.}}</ref> هەروەها سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لەسەر پێشکەوتنە گرنگەکانی زانست و بابەتەکانی گرنگی کولتووری یان کۆمەڵایەتی ساز دەکات. == مێژوو == {{سەرەکی|ئەلفرێد نۆبێل}}ئەلفڕێد نۆبڵ ({{دەنگ|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٣، لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، سوید) کیمیاکار، ئەندازیار، داهێنەر، بەرهەمهێنەری چەک و داهێنەری [[دینامیت]] بووە. خاوەنی کۆمپانیای Bofors بوو کە کۆمپانیایەکی گەورەی بەرهەمهێنانی چەک بوو، کە لە کارە سەرەتاییەکەیەوە وەک کارگەی ئاسن و پۆڵا ئاڕاستەی کردبووەوە. نۆبڵ خاوەنی ٣٥٥ پاتێنت جیاواز بوو، [[دینامیت|داینامیت]] بەناوبانگترینیان بوو. نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا سامانێکی تایبەتی کەسی زۆری کۆکردەوە، ئەمەش زیاتر بەهۆی ئەم داهێنانەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314000058/http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦ نۆبڵ بەهۆی جەڵتەی مێشکەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/alfred-nobel/alfred-nobels-final-years-in-sanremo/|سەردێڕ=Alfred Nobel's final years in Sanremo |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> لە ڤێلاکەی لە [[سانرێمۆ|سان ڕیمۆ]] لە ئیتاڵیا کۆچی دوایی کرد، کە ساڵانی کۆتایی تێیدا ژیاوە.<ref name="sweden1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|سەردێڕ=Page not found {{!}} sweden.se |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|سەردێڕ=BBC - History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896) |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> وەسیەتنامەی نۆبڵ داواکارییەکی دەربڕی، کە زۆر کەسی تووشی سەرسوڕمان کرد، کە پارەکەی بۆ خەڵاتەکانی [[فیزیک|فیزیا]] ، [[کیمیا]]، [[ئاشتی]]، [[فیزیۆلۆژی]] یان [[پزیشکی]] و [[وێژە|ئەدەب]] بەکاربهێنرێت.<ref name="autogenerated1" /> هەرچەندە نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا چەندین وەسیەتنامەی نووسیوە، بەڵام دوا وەسیەتنامە کەمێک زیاتر لە ساڵێک پێش مردنی نووسراوە، و لە یانەی سویدی-نەرویجی لە پاریس لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٥ واژۆی لەسەر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٨١|ناونیشان=http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714080803/http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٠|وێبگە=[[Metapress]]}}</ref> نۆبڵ 94%ی کۆی سەروەت و سامانەکەی بە وەسیەت کردووە کە 31 سامانە ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|''کرۆنی'' سویدی]]، بۆ دامەزراندنی و بەخشینی پێنج خەڵاتی نۆبڵ.{{Wide image|Alfred Nobels will-November 25th, 1895.jpg|500|ویستی یاسایی ئەلفرێد نۆبێل لە ٢٥ی نۆڤەمبەری ١٨٩٥. 1895}}{{وتەی ڕازێندراوە|''«هەموو ئەو سامانی ماوەی من کە بتوانرێت بە نەقد بکرێت، بە شێوەی خوارەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت: سەرمایەکە لەلایەن جێبەجێکارانی وەسیەتەکەمەوە لە بەڵگەنامە داراییە پارێزراوەکاندا وەبەرهێنان دەکرێت و دەبێتە سەرچاوەیەکی دارایی، کە قازانجەکەی ساڵانە بە شێوەی خەڵات دابەش دەکرێت بەسەر ئەو کەسانەدا کە لە ساڵی پێشوودا گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی گەیاندووە. ئەو قازانجە بە پێنج بەشی یەکسان دابەش دەکرێت، کە یەک بەشی بۆ ئەو کەسە تەرخان دەکرێت کە گرنگترین دۆزینەوە یان داهێنانی لە بواری فیزیکدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی کیمیایی یان پێشکەوتنێکی گرنگی لە بواری کیمیا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی لە بواری فیزیۆلۆژیا یان پزیشکیدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی لە بواری ئەدەبیاتدا بەرچاوترین بەرهەمی خاوەن ئاراستەیەکی ئایدیالیستی پێشکەش کردبێت؛ و یەک بەش بۆ ئەو کەسەی زۆرترین یان باشترین کاری بۆ بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان نەتەوەکان، هەڵوەشاندنەوە یان کەمکردنەوەی سوپاکانی ئامادەباش، و بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی کۆنگرەکانی ئاشتی ئەنجام دابێت.»'' ''خەڵاتەکانی فیزیک و کیمیا لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکانی سویدەوە پێشکەش دەکرێن؛ خەڵاتی کارە فیزیۆلۆژیایی یان پزیشکییەکان لەلایەن پەیمانگای کارۆلینسکا لە ستۆکهۆڵم؛ خەڵاتی ئەدەبیات لەلایەن ئەکادیمیای ئەدەبیات لە ستۆکهۆڵم؛ و خەڵاتی پاڵەوانانی ئاشتی لەلایەن لیژنەیەکەوە کە لە پێنج کەس پێک دێت و لەلایەن ستۆرتینگی نەرویجییەوە هەڵدەبژێردرێن. من بە ڕوونی خواستی خۆم دەردەبڕم کە لە کاتی پێشکەشکردنی خەڵاتەکاندا، هیچ گرنگییەک بە نەتەوەی کاندیدەکان نەدرێت، بۆ ئەوەی شایستەترین کەس خەڵاتەکە وەربگرێت، جا سکاندیناڤی بێت یان نا.»'' |20|20|ویستی یاسایی [[ئەلفرێد نۆبێل]]<ref name="thelocal1"/><ref name=fullNobelwill>[[Alfred Nobel]]|[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/will-full.html "Alfred Nobel's Will"], Nobel Foundation. Retrieved 15 February 2007. ([[English language|English version]]).</ref>}} جێبەجێکارانی وەسیەتنامەکەی بریتی بوون لە ڕاگنار سۆلمان و [[Rudolf Lilljequist|ڕودۆڵف لیلجیکیست]] کە دامەزراوەی نۆبڵیان پێکهێنا بۆ ئاگاداربوون لە سامانی نۆبڵ و ڕێکخستنی خەڵاتەکان. هەرچەندە ئیرادەی نۆبڵ خەڵاتەکانی دامەزراند، بەڵام پلانەکەی تەواو نەبوو و بەهۆی چەندین بەربەستی دیکەوە، پێنج ساڵی خایاند تا دامەزراوەی نۆبڵ دامەزرا و خەڵاتی یەکەم لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠١دا بەخشرایە، لەنێو ئەوانی دیکەدا، [[ڤیلھێڵم ڕۆنتگن|ویلهێلم کۆنراد ڕۆنتگن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|سەردێڕ=All Nobel Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121006003048/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>"First Nobel Prizes: December 10, 1901", ''[http://www.historychannel.com/tdih/tdih.jsp?month=10272964&day=10272975&cat=10272946 This Day in History]{{بەستەری مردوو|date=January 2018|fix-attempted=yes}}'', ''[[History (U.S. TV channel)|The History Channel]]''. </ref> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤دا سەرمایەی وەبەرهێنانی دامەزراوەکە ٦.٦ ملیار کرۆنی سویدی بووە کە دەکاتە نزیکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/press-release/the-nobel-foundations-2024-asset-management-and-earnings/|سەردێڕ=The Nobel Foundation’s 2024 asset management and earnings}}</ref> === دامەزراوەی نۆبڵ === [[File:AlfredNobel_adjusted.jpg|وێنۆک| وێنەی ئەلفڕێد نۆبڵ لەلایەن گۆستا فلۆرمانەوە]] دامەزراوەی نۆبڵ وەک ڕێکخراوێکی تایبەت لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ بە تایبەتی بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی خەڵاتەکانی نۆبڵ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071026032605/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لەسەر بنەمای دوا وەسیەت و وەسیەتنامەی نۆبڵ دامەزراوە.<ref name="NF" /> لەو کاتەدا وەسیەتنامەی نۆبڵ گومان و ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە و بەمجۆرە تا ٢٦ی نیسانی ١٨٩٧ وەسیەتنامەکەی لەلایەن ستۆرتینگەوە پەسەندکرا.<ref name="nobelprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080612091541/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> هەر زوو دوای ئەوە ئەندامانی کۆمیتەی نۆبڵی نەرویجیان دەستنیشان کرد کە بڕیار بوو [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]] ببەخشێت. دوای ماوەیەکی کەم، ڕێکخراوە خەڵاتبەخشەکانی دیکەش بەدوایدا هات؛ کارۆلینسکا ئینستیتۆت لە ٧ی حوزەیران، ئەکادیمیای سویدی لە ٩ی حوزەیران و ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان لە ١١ی حوزەیران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.infoplease.com/spot/nobel-prize-history.html|سەردێڕ=Nobel Prize History |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ یاسا تازە دروستکراوەکانی دامەزراوەی نۆبڵ لەلایەن شا ئۆسکاری دووەمەوە ڕاگەیەندرا. لە ساڵی ١٩٠٥ یەکێتی نێوان سوید و نەرویج هەڵوەشایەوە کە بەو مانایە بوو کە بەرپرسیارێتی پێدانی خەڵاتی نۆبڵ لە نێوان هەردوو وڵاتدا دابەشکرا. لیژنەی نۆبڵی نەرویج بەردەوام بوو لە هەڵبژاردنی وەرگری [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]]، لە کاتێکدا ئۆرگانەکانی سوید وەرگرانی تری خەڵات هەڵدەبژێرن.<ref name="nobelprize1" /> بەپێی ئیرادەی نۆبڵ، ئەرکی سەرەکی دامەزراوەی نۆبڵ بەڕێوەبردنی ئەو سامانەیە کە نۆبڵ لە دوای خۆی لە سندوقێکدا بەجێی هێشتووە.<ref name="sweden1" /> هەروەها دامەزراوەی نۆبڵ نوێنەرایەتی خەڵاتی نۆبڵ دەکات بۆ جیهانی دەرەوە و بەرپرسیارێتی چالاکییە نافەرمیەکان و بابەتەکانی پەیوەست بە پێدانی خەڵاتی نۆبڵ دەگرێتە ئەستۆ.{{ژێدەر پێویستە|date=September 2023}} دامەزراوەی نۆبڵ بەشدار نییە لە پرۆسەی هەڵبژاردنی براوەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C&q=The+Nobel+prize+history|سەردێڕ=The Nobel prize: a history of genius ... – Google Böcker|بڵاوکەرەوە=Arcade|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨١٥٥٩٧٠٥٩٢٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> دامەزراوەی نۆبڵ پارە وەبەرهێنان دەکات بۆ پاراستنی بنکەیەکی دارایی بۆ خەڵاتەکان و چالاکییە کارگێڕییەکان. دامەزراوەی نۆبڵ لە هەموو باجێک لە سوید (لە ساڵی ١٩٤٦ەوە) و لە باجی وەبەرهێنان لە ئەمریکا (لە ساڵی ١٩٥٣ەوە) بەخشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Financial Management |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080716002326/http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پارەی خەڵاتەکان یەک ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] بوو بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ پارەی خەڵاتەکان بۆ ١٠ ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] زیاد بووبوو .<ref name="nobelprize1" /> بەپێی یاساکانی دامەزراوەی نۆبڵ، دەستەی بەڕێوەبەرایەتی نووسینگەی تۆمارکراوی خۆی لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] دەبێت.<ref name="NF1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/about/statutes-of-the-nobel-foundation/|سەردێڕ=Statutes of the Nobel Foundation}}</ref> دەستەی کارگێڕی لە حەوت ئەندام و دوو جێگر پێکدێت کە هاوڵاتی سویدی یان نەرویجین کە لەلایەن ئەمینداری دامەزراوە خەڵاتکراوەکانەوە هەڵدەبژێردرێن و لە نێو ئەندامەکانیدا سەرۆک و جێگری سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار هەڵدەبژێرێت.<ref name="NF1" /> دامەزراوە خەڵاتکراوەکان بریتین لە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان و ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا و ئەکادیمیای سویدی و لیژنەی نۆبڵی نەرویج . == سیمپۆزیۆمی نۆبڵ == لە ساڵی ١٩٦٥ دامەزراوەکە دەستی بە سیمپۆزیۆمی نۆبڵ کرد، بەرنامەیەک کە سیمپۆزیۆمی "تەرخانکراوە بۆ ئەو بوارانەی زانست کە پێشکەوتنەکان لە سەرانسەری جیهاندا ڕوودەدەن یان مامەڵە لەگەڵ بابەتەکانی دیکەدا دەکات کە گرنگییەکی سەرەتایی کولتووری یان کۆمەڵایەتییان هەیە".<ref name="nobelSymposia"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012152931/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> سیمپۆزیۆمەکە بابەتەکانی وەک [[پرۆستاگلاندین|پرۆستاگلاندینەکان]] ، [[کیمیای جووڵەیی|جوڵەی کیمیایی]]، [[شەکرە|نەخۆشی شەکرە]]، تیۆری تار، [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]]، و [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا گرتۆتەوە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|سەردێڕ=Nobel Symposia-Complete List |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514054004/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لیژنەی سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لە ئەندامانی لیژنەکانی نۆبڵ لە بواری کیمیا، ئەدەب، ئاشتی، فیزیا، و فیزیۆلۆژی یان پزیشکی پێکدێت؛ لیژنەی خەڵات بۆ ئابووری؛ دامەزراوەی سێ سەدەی بانکی سوید ; و دامەزراوەی والنبێرگ.<ref name="nobelSymposia" /> == خەڵاتەکانی تری نۆبڵ کە لەلایەن ئەندامانی بنەماڵەی نۆبڵەوە ڕاگەیەندرا == لە ساڵی ٢٠٠٧، دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ کە لەلایەن مایکل نۆبڵ و گوستاف نۆبڵ و پیتەر نۆبڵ و فیلیپ نۆبڵ دامەزراوە، پلانەکانیان بۆ دامەزراندنی خەڵاتێکی نوێی نۆبڵ ڕاگەیاند، خەڵاتی وزەی مایکل نۆبڵ ، کە داهێنانەکانی تەکنەلۆژیای وزەی بەدیل دەبەخشێت. ئەوە دەبێتە یەکەم خەڵاتی نوێی نۆبڵ کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزرا لەدوای دامەزراندنی خەڵاتەکانی ئەلفرێد نۆبڵ. بەڵام لەلایەن دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵەوە خەڵات دەکرا نەک لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە، هەرچەندە هەردووکیان ڕێکخراون کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزراون. پلانەکە لە [[nanoTX]] 07 ڕاگەیەندرا. دامەزراوەی نۆبڵ بە خێرایی کاردانەوەی هەبوو و هەڕەشەی ڕێکاری یاسایی کرد بەهۆی "خراپ بەکارهێنانی ڕوونی ناوبانگ و نیازپاکی خەڵاتی نۆبڵ و کۆمەڵەی دەستپاکی و بەرزایی کە بە تێپەڕبوونی کات و لە ڕێگەی هەوڵەکانی لیژنەکانی نۆبڵەوە دروست بووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nanoPRwire |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080415104148/http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> دەرهێنەرەکە، مایکل سۆلمان، لە دامەزراوەی نۆبڵ و سەرۆکی هەڵبژێردراوی بنەماڵەی نۆبڵ، پەسەندنەکردنی دامەزراوەی بەناو 'د. خەڵاتی مایکل نۆبڵ' هەروەها دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ (NCT) و کۆمەڵگەی خێرخوازی خێزانی نۆبڵ. == هەروەها سەیری بکە == * لارس ئێرنستەر (١٩٢٠-١٩٩٨) – مامۆستای بایۆکیمیا و ئەندامی پێشووی دەستەی دامەزراوەی نۆبڵ * ڕاگنار سۆلمان * لیستی دەوڵەمەندترین دامەزراوە خێرخوازیەکان * کۆنفرانسی نۆبڵ * دامەزراوەی گورگ == سەرچاوەکان == {{تێبینییەکان}} {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [http://www.gustavus.edu/events/nobelconference/ "2007 Nobel Conference"] – Official site of the "2007 Nobel Conference" at Gustavus Adolphus College, Saint Peter, Minnesota. Retrieved 28 October, * [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"] – Official site of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/ "Nobel Symposia"] – Official webpage of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobel/alfred-nobel/biographical/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"] – Official webpage of the Nobel Foundation; quotes a pertinent excerpt. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|59.3376|N|18.0744|E|source:wikidata}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nobel Foundation}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سویدی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cgmcdnsa2goeh5wmokyrn4d6hcjb7lz ڤێزێلای 0 305566 1695570 1691972 2026-10-27T10:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1695570 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Vézelay|commune status=[[Communes of France|Commune]]|image=Vézelay - Basilique Sainte-Marie-Madeleine - Extérieur - 03.jpg|image coat of arms=Blason Vézelay 89.svg|caption=[[Vézelay Abbey]]|arrondissement=Avallon|canton=Joux-la-Ville|INSEE=89446|postal code=89450|mayor=Hubert Barbieux<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Répertoire national des élus: les maires|ناونیشان=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|بڵاوکەرەوە=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=fr}}</ref>|term=2020&ndash;2026|intercommunality=|coordinates={{coord|47.4667|3.7467|format=dms|display=inline,title}}|elevation m=302|elevation min m=170|elevation max m=339|area km2=21.83|population={{France metadata Wikidata|population_total}}|population date={{France metadata Wikidata|population_as_of}}|population footnotes={{France metadata Wikidata|population_footnotes}}}} '''ڤێزێلای''' (بە فەڕەنسی: [vez(ə)lɛ]) کۆمۆنێکە لە بەشی یۆن لە ناوچەی بۆرگۆن-فرانچ-کۆمتێ لە باکووری ناوەڕاستی فەرەنسا. شارۆچکەیەکی گردە کە بەرگری لێدەکرێت و بە ئابای ڤێزێلای بەناوبانگە. شارۆچکەکە و بازیلیکای ڕۆمانی سەدەی ١١ی سانت مەگدالین وەک میراتی جیهانی یونسکۆ دەستنیشانکراون.<ref name="unesco">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://whc.unesco.org/en/list/84|سەردێڕ=V&eacute;zelay, Church and Hill |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vézelay}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|فەڕەنسا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 6hfx3uomms9kf2g98dicd3a2l7nzs0g کوردستان ئەحمەد 0 305628 1695306 1694012 2026-10-26T20:22:47Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695306 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧|ئاگاداری=بەڵێ}} [[پەڕگە:Official photo of Kurdistan Ahmad Aziz.jpg|وێنۆک]] {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = کوردستان ئەحمەد | |ڕێکەوتی لەدایکبوون = 18-11-1989 |شوێنی لەدایکبوون = سلێمانی |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، پرۆدیوسەر | | ئەندامی = [[سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان]]، [[International Federation of Journalists|سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی جیهان]] | بڕوانامە = بەکالۆریۆس لە ئەندازیاریی کشتوکاڵ }} '''کوردستان ئەحمەد عەزیز''' (لەدایکبووی ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٩ لە [[سلێمانی]])، ڕۆژنامەنووس، نووسەر، سەرنووسەر، بەرهەمهێنەری هەواڵ و بەرنامەکان، ئەندامی [[سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان]]، ئەندامی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی جیهان، و ئەندامی پەڕلەمانی گەنجانی جیهانە. لە چەندین دەزگای میدیایی دیار و بەناوبانگی [[هەرێمی کوردستان]]ی عێراقدا کاری کردووە. == خوێندن و بڕوانامەکان == کوردستان ئەحمەد خاوەنی چەندین بڕوانامەی زانستی و ئەکادیمییە: * '''بڕوانامەی دیپلۆم لە ئەندازیاریی کشتوکاڵ''' – [[زانکۆی پۆلیتەکنیکی ھەولێر|زانکۆی پۆلۆتەکنیکی هەولێ]]ر لە پەیمانگەی تەکنیکی [[قەزای خەبات|خەبات]] (٢٠٢٢). * '''بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە ئەندازیاریی کشتوکاڵ''' – [[زانکۆی سەلاحەددین]] (٢٠٢٤). * '''دەرچووی پەیمانگای زانستی ITI''' لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. == کاری میدیایی و پیشەیی == کوردستان ئەحمەد خاوەنی ئەزموونێکی دەوڵەمەندە لە بواری ڕۆژنامەگەری، داڕشتنی هەواڵ، نووسینی وتار و بەرهەمهێنانی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی لە سەرەکیترین کەناڵ و دەزگا میدیاییەکان:<ref>[https://ava.news/author/36 پەڕەی تایبەتی کوردستان ئەحمەد لە ئاڤا نیوز]</ref><ref>[https://www.peyserpress.com/writer/189 پەڕەی تایبەتی کوردستان ئەحمەد لە پەیسەر پرێس]</ref><ref>[https://haremnews.com/wtar-detail.aspx?Jimare=11212 پەڕەی تایبەتی کوردستان ئەحمەد لە هەرێم نیوز]</ref><ref>[https://www.wishe.net/detailsWtar.aspx?NusarID=793&Jmare=4696 پەڕەی تایبەتی کوردستان ئەحمەد لە ماڵپەڕی وشە]</ref><ref>==سەرچاوەکان== * [https://halabjapedia.com/article/5884-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%8BD-%D8%A6%DB%95%D8%AD%D9%85%DB%95%D8%AF-%D8%B9%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B2 ژیاننامەی کوردستان ئەحمەد لە هەڵەبجەپێدیا] * [https://www.avamedia.net وتاری کوردستان ئەحمەد لە ئاڤا میدیا] * [https://www.peyserpress.com وتاری کوردستان ئەحمەد لە پەیسەر پرێس] <references /></ref> * '''[[NRT]] (سلێمانی):''' بەرهەمهێنەری هەواڵ و بەرنامەکان (٢٠١٣ – ٢٠١٦). * '''پەیسەر پرێس (سلێمانی):''' ئیدیتۆر و داڕێژەری هەواڵ. * '''ئەڤا نیوز - AVA News (هەولێر):''' بەرهەمهێنەر و ئیدیتۆری هەواڵ (٢٠٢٣ تا ئێستا). * ھاوکات وەک بەرهەمهێنەر و ئیدیتۆر لە دەزگاکانی وەک [[کەی ئێن ئێن|KNN]]، [[کوردستان ٢٤]]، [[٩٦٤ میدیا|964کوردی]] و [[بۆ میدیا]] کاری کردووە. == زمانەکان == کوردستان ئەحمەد شارەزایی لە چەندین زماندا هەیە، لەوانە: * '''[[کوردی]]''' (زاراوەکانی [[سۆرانی]]، [[کرمانجی]]، و [[ھۆرامی|ھەورامی]]) * '''[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]''' * '''[[زمانی فارسی|فارسی]]''' * '''[[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]]''' == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/kurdistan.bniamin پەڕەی فەرمیی کوردستان ئەحمەد لە فەیسبووک] * [https://ava.news/author/36 پەڕەی تایبەتی کوردستان ئەحمەد لە ئاڤا نیوز] * [https://www.wishe.net/detailsWtar.aspx?NusarID=793&Jmare=4696 پەڕەی تایبەتی کوردستان ئەحمەد لە ماڵپەڕی وشە] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} k5fm3ylu119m9me9178vfjosfys1wzv یو ھای-جین 0 305664 1695075 1694751 2026-10-26T12:05:24Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695075 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1970)}} {{Infobox person | name = یو های-جین | image = Yoo Hae-jin at The King's Warden production press conference.jpg | alt = | caption = یو لە ساڵی 2026 | birth_date = {{Birth date and age|1970|1|4}} | birth_place = چۆنگجو، [[پارێزگای باکووری چونگچۆنگ]]، کۆریای باشوور | occupation = ئەکتەر | years_active = 1997–ئێستا | agent = ڤاست ئێنتەرتەینمنت }} '''یو های-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 유해진؛ لەدایکبووی 4ی کانوونی دووەمی 1970) ئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. دوای دەرچوونی لە بەشی نواندن لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول، بوو بە ئەندامی گرووپی شانۆیی مۆکوا ڕەپەرتوار. یو لە کۆتاییەکانی دەیەی 1990دا ڕووی کردە سینەما، و لە سەرەتادا لە ڕۆڵی پاڵپشتدا لە فیلمەکاندا دەرکەوت وەک پاشا و گاڵتەجاڕ (2005) و تاسا: لێوەشاوەکان (2006)، و خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ|گراند بێلی]] بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بۆ فیلمی یەکەم بەدەست هێنا. دواتر بوو بە یەکێک لە دیارترین ئەکتەرە پاڵپشتەکانی کۆریای باشوور، و خەڵاتی تری باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بۆ فیلمەکانی مۆس (2010) و دزە دەریاییەکان (2014) وەرگرت. لە ساڵی 2026دا، ڕۆڵگێڕانەکەی لە فیلمی ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' بووە هۆی ئەوەی [[خەڵاتی ھونەری بێکسانگ|خەڵاتی گەورەی هونەری بێکسانگ]] بەدەست بهێنێت. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == حەزی یو بۆ نواندن لە منداڵیدا دەستی پێکرد، کاتێک بە دزییەوە دەچووە ناو ناوەندێکی کلتوری لە چۆنگجو بۆ سه‌یرکردنی نمایشەکان. لە پۆلی هەشتەمدا، شانۆیەکی تاکەکەسی هانی دا کە بە شێوەیەکی پیشەگەرانە بەدوای ئەم کارەدا بچێت. هەرچەندە هیوادار بوو بچێتە قوتابخانەیەکی ئامادەیی هونەری، بەڵام بەهۆی سەرچاوە داراییە سنوردارەکان و دژایەتیکردنی خێزانەکەی نەیتوانی ئەمە بکات. لەپاش ئەوە، دوای کەمپێکی نواندنی هاوینە لە قۆناغی ئامادەییدا پەیوەندی بە گرووپێکی شانۆییەوە کرد. سەرەڕای کەسایەتیی شەرمنی، بە یارمەتیدان و چاودیریکردنی ئەکتەرە خاوەن ئەزموونەکان توانی لێهاتووییەکانی پەرە پێبدات.<ref name="Asiae" /> دوای قۆناغی ئامادەیی، یو بۆ ماوەی دوو ساڵی لەسەریەک تاقیکردنەوەی بۆ بەشەکانی نواندن و سینەمای زانکۆ کرد بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕەتکردنەوەیانە لەسەر بنەمای شێوەی دەرەوەی بوون. سەرەڕای ئەوەی لە سەرەتادا پلانی هەبوو دەستبەجێ خزمەتی سەربازیی ناچاریی خۆی دەست پێبکات، بەڵام باوکی هانی دا کە سەرەتا ڕێگاکانی تر تاقی بکاتەوە. یو بڕیار دا مۆدە بخوێنێت، بەو بیرۆکەیەی کە لە کۆتاییدا سوود بە پیشەی نواندنی دەگەیەنێت.<ref name="Asiae">چاوپێکەوتنی ئاسیای: *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 1 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061553/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520071973952 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Asiae}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 2 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304003003/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082520002958581 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەکتەر یو های-جین - بەشی 3 |ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304064234/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010082519343423905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia}}</ref> دوای ئەوەی خزمەتی سەربازیی خۆی تەواو کرد، لە ماوەی خوێندنی مۆدەدا سەرنجی لەسەر شانۆ ماوەوە، کە ئەمەش بووە هۆی خراپیی ئاستی ئەکادیمیی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئامۆژگارییە پێشوەختەکەی باوکی سوودبەخش دەرچوو. پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی تایبەت بۆ دەرچووانی کۆلێژ ڕێگەی بە وەرگرتن دەدا تەنها لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەی نووسین، کە ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە ساڵی 1995دا لە کۆلێژی هونەرەکانی سێئول وەرگیرێت.<ref name="Asiae" /> == ڕیکلام و سپۆنسەرەکان == یو های-جین بووەتە هەڵبژاردنێکی باو وەک مۆدێلی ڕیکلامی بۆ پیشەسازیی خۆراک دوای ئەو هەموو فیلمەی کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بینەری هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240714103444/https://v.daum.net/v/20140902144703737 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=داووم - سپورت کیۆنگهیۆنگ |سەردێڕ=سۆنگ کانگ-هۆ و یو های-جین دەست لە ناو دەست ڕیکلامی شین ڕامیونیان تۆمارکرد... "کۆدی هۆمۆر باوە" |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نۆنگشیم یو و سۆنگ کانگ-هۆی وەک مۆدێل بۆ ڕیکلامە نوێیەکەیان لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ شین ڕامیون هەڵبژارد. لە ڕیکلامەکەدا، [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ-هۆ]] دەبینرێت کە نۆدڵەکە دەکوڵێنێت و گۆرانی دەڵێت لەسەر زیادبوونی تامەکەی، و یو دەبینرێت کە چێژ لە ڕامیونەکە وەردەگرێت لەکاتێکدا قسە لەگەڵ سۆنگ دەکات. == ژیانی کەسی == یو و خانمەکتەر [[کیم ھێ-سوو]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2001 دوای وێنەگرتنی فیلمی لێدانی مانگ یەکتریان بینی و لە ساڵی 2006دا دوای ئەوەی پێکەوە لە فیلمی تاسا: لێوەشاوەکان دەرکەوتن نزیکبوونەوە. پشۆکانی پەیوەندییەکەیان لە ساڵی 2008دا دەرکەوتن هەرچەندە هەردووکیان بەردەوام بوون لە ڕەتکردنەوەی هەر پەیوەندییەکی ڕۆمانسی تا سەرەتای ساڵی 2010 کاتێک وێنەی پاپاراتزی هەردووکیان بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780619.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=بۆچی کیم های-سو و یو های-جین؟... هاوکارێک "تەواوترین پیاو بۆ های-سو" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://news.sportsseoul.com/read/entertain/780621.htm?imgPath=entertain/hotentertain/2010/0101/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Sportsseoul |زمان=ko |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین، یەکەم جووتی ئەستێرەی 2010..."ئەوینی نهێنی بۆ ماوەی 2 ساڵ" |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە فەرمی پەیوەندیی خۆیان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Sun-young |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2914783 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جin بە فەرمی وەک جووتێک دەردەکەون |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150828011008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2012/01/178_58453.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Korea Times]] |سەردێڕ=کیم های-سو لەگەڵ یو های-جین پەیوەندیی خۆشەویستی هەیە؛ هێشتا هیچ پلانی هاوسەرگیری نییە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224131/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010010421190138100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو دان بەوەدا دەنێت کە پەیوەندیی لەگەڵ یو های-جین هەیە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110912024914/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/05/2010010500260.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین پەیوەندیی خۆیان پشتڕاست دەکەنەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304082344/http://english.kbs.co.kr/hallyu/entertainment_news_view.html?No=7248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=KBS Global |سەردێڕ=پەیوەندیی ڕۆمانسیی کیم های-سو و یو های-جین پشتڕاستکرایەوە |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یو و کیم لە ساڵی 2011دا جیاوبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304054110/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011040414522451479 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=10Asia |سەردێڕ=کیم های-سو و یو های-جین کۆتاییان بە پەیوەندییەکەیان هێنا |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110831142102/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/05/2011040501154.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The Chosun Ilbo]] |سەردێڕ=جوان و دڕندە کۆتایی بە پەیوەندییەکەیان دەهێنن |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|سەردێڕ=کیم و یو دوای پەیوەندییەکی ٣ ساڵی جیابوونەوە|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526083458/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2934407|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+ !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |ئۆم هۆنگ-دۆ | ''جانگ هانگ-جۆن'' |} == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} * {{KMDb person}} * {{HanCinema person}} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Yoo Hae-jin}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:باشترین ئەکتەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] [[پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی پایکسانگی ھونەری (فیلم)]] [[پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم]] [[پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول]] kro0cykag4w3qvh0floxne78hspylub پەریی دەریایی بچووک (پەیکەر) 0 305670 1695077 1694694 2026-10-26T12:06:04Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695077 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داڕێژە:Infobox artwork | title = پەریی دەریایی بچووک | other_language_1 = ''Den lille Havfrue'' | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Denmark, Copenhagen, Little Mermaid, Langelinie Promenade 150422-26.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = [[ئێدوارد ئێریکسن]] | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[کۆپنھاگن]], [[دانمارک]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''''پەریی دەریایی بچووک''''' (بە [[دانمارکی]] Den lille Havfrue) پەیکەرێکی برۆنزییە لەلایەن ئێدڤارد ئێریکسن, کە وێناکردنی دەریاچەیەکی دەریاییە کە دەبێتە مرۆڤ. پەیکەرەکە لەسەر بەردێک لە کەناری ئاوەکە لە سەیرانگای لانگلینی لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لە [[دانمارک|دانیمارک]] نمایشکراوە. درێژییەکەی {{Convert|1.25|m|ft}} بەرزە و کێشی {{Convert|385|lb|kg}}. لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەفسانەی ساڵی ١٨٣٧ بە هەمان ناو لەلایەن نووسەری دانیمارکی [[ھانس کریستیان ئەندەرسن|هانس کریستیان ئەندەرسۆنەوە]]، پەیکەرە بچووک و بێ سەرنجڕاکێشەکە ئایکۆنێکی کۆپنهاگنە و لە ساڵی ١٩١٣ەوە کە پەردە لەسەر لادرا، بووەتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری. لە دەیەکانی ڕابردوودا بووەتە ئامانجێکی جەماوەری بۆ شێواندن لەلایەن [[ڤەندالیزم|تێکدەرەکان]] و چالاکوانانی سیاسییەوە. ''دەریاچەی دەریایی'' لەنێو ئەو پەیکەرە ئایکۆنییانەیە کە هێمای شارەکانن. ئەوانی تر بریتین لە: ''Manneken Pis'' لە [[بروکسێل|برۆکسل]]; [[پەیکەری ئازادی]] لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]]; ''مەسیحی ڕزگارکەر'' لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی جانیرۆ]]; پەیکەری ''پەنیای بەردی ڕەش'' لە ناپیر; ''سمۆک واوێڵسکی'' ( ''ئەژدیهای واوێڵ'') لە شاری کراکۆڤ لە پۆڵەندا؛ یان ستوونی نێڵسن و ئیرۆس لە [[لەندەن]]. == مێژوو == پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩٠٩ لەلایەن کارل جاکۆبسن کوڕی دامەزرێنەری کارلسبێرگەوە ڕاسپێردرابوو، کە لە شانۆی شاهانەی کۆپنهاگن بە بالێیەک سەبارەت بە چیرۆکی ئەفسانەیی سەرسام بووبوو و داوای لە بالێرینا ئیلین پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات. [[File:Ellen_Price_as_the_Little_Mermaid,_Royal_Danish_Ballet,_1909.jpg|ڕاست|وێنۆک| ئیلین پرایس وەک دەریاچەی بچووک، بالێی شاهانەی دانیمارکی، ١٩٠٩]] پەیکەرتاش ئێدڤارد ئێریکسن پەیکەری برۆنزی دروستکردووە، کە لە ٢٣ی ئابی ١٩١٣ پەردەی لەسەر لادرا<ref name="Cphp" /> ئێریکسن داوای لە پرایس کرد کە مۆدێل بۆ پەیکەرەکە دروست بکات، بەڵام بەو پێیەی بالێریناکە ڕازی نەبوو بە ڕووتی مۆدێل بکات، لەبری ئەوە پەیکەرەکە بە تەواوی مۆدێلی هاوسەری پەیکەرتاشەکە بوو کە ناوی ئیلین ئێریکسن بوو.<ref name="MoE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/the-little-mermaid-statue-copenhagen/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Copenhagen, Denmark |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Mermaids of Earth}}</ref> چیرۆکێکی باو هەیە کە دەموچاوەکە مۆدێلی پرایس بووە،<ref name="Cphp">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19991128173940/http://copenhagenpictures.dk/mermaid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Copenhagen Pictures}}</ref> بەڵام ئەمە درۆیە.<ref name="MoE" /> [[پەڕگە:Assembly_of_the_Little_Mermaid_statue_(Copenhagen,_Langeline,_1913).jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەی پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' (کۆپنهاگن، لانگلین، ١٩١٣)]] ئەنجومەنی شارۆچکەی کۆپنهاگن ڕێکخستنی کرد بۆ گواستنەوەی پەیکەرەکە بۆ شەنگەهای لە کۆشکی دانیمارک بۆ ماوەی پێشانگای ٢٠١٠ (ئایار تا تشرینی یەکەم)، یەکەمجارە بە فەرمی لە شوێنی دانیشتنی خۆیەوە بگوازرێتەوە لەو کاتەوەی نزیکەی سەدەیەک پێشتر دانرا. لەکاتێکدا پەیکەرەکە لە شەنگەهای دوور بوو، کۆپییەکی ڕێگەپێدراو لەسەر بەردێک لە دەریاچەی باخچەی تیڤۆلی نزیک لە کۆپنهاگن نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/|سەردێڕ=The Little Mermaid statue in Tivoli Gardens in 2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140525200356/http://mermaidsofearth.com/the-little-mermaid-statue-in-tivoli-gardens-denmark/benny-hansen-l/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> بەرپرسانی کۆپنهاگن بیریان لەوە کردۆتەوە کە پەیکەرەکە چەند مەترێک بگوازنەوە بۆ دەرەوە بۆ ناو بەندەرەکە بۆ ئەوەی بێهیوا بکەن لە تێکدان و ڕێگریکردن لە سەرکەوتنی گەشتیاران بەسەریدا،<ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4860562.stm|سەردێڕ=Denmark may move Little Mermaid |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070330192322/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4860562.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٢ پەیکەرەکە لەسەر زەوی وشک لە لای ئاوی لانگلینی دەمێنێتەوە. === تێکدان === پەیکەرەکە لە ناوەڕاستی شەستەکانەوە بە هۆکاری جیاوازەوە چەندین جار زیانی پێگەیشتووە و تێکچووە، بەڵام هەرجارەیان نۆژەن کراوەتەوە. لە ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤ سەری پەیکەرەکە لەلایەن هونەرمەندەکانی بزووتنەوەی دۆخخوازی سیاسییەوە دزرا و دزرا، لەنێویاندا یۆرگن ناش. ئەو سەرە هەرگیز وەرنەگیرایەوە و سەرێکی نوێ بەرهەم هێنرا و لەسەر پەیکەرەکە دانرا. لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤دا قۆڵی ڕاستی بڕدرا و دوای دوو ڕۆژ لەلایەن دوو گەنجەوە گەڕێنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠ لە هەوڵێکدا بۆ بڕینی سەری پەیکەرەکە {{Convert|18|cm|in|0}} قووڵ بڕین لە ملدا. لە ٦ی ژانویەی ١٩٩٨ جارێکی تر سەری پەیکەرەکە بڕدرایەوە؛ تاوانباران هەرگیز نەدۆزرانەوە، بەڵام سەرەکە بەبێ ئەوەی ناوی خۆی ئاشکرا بکات گەڕێنرایەوە بۆ کەناڵێکی تەلەفزیۆنی نزیک، و لە ٤ی شوباتدا بەسترایەوە. شەوی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەیکەرەکە بە تەقەمەنی لە بنکەکەی کەوتە خوارەوە و دواتر لە ئاوەکانی بەندەرەکەدا دۆزرایەوە. کون لە مەچەک و ئەژنۆی دەریاچەی دەریاچەدا تەقێندرابووەوە. چەندین جار بۆیاخ بەسەر پەیکەرەکەدا ڕژاوە، لەوانە یەک ئەڵقە لە ساڵی ١٩٦٣ و دوو ئەڵقە لە مانگی ئازار و ئایاری ٢٠٠٧. لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦دا دێڵدۆیەک بە دەستی پەیکەرەکەوە بەسترابوو، بۆیەی سەوز بەسەریدا فڕێدرا و بەرواری ''٨ی ئازاری'' لەسەر نووسرا. گومان دەکرێت ئەم تێکدەرانە پەیوەندی بە [[ڕۆژی جیھانیی ژنان|ڕۆژی جیهانی ژنانەوە]] هەبووبێت کە لە ٨ی ئازاردایە.<ref name="BBC" /> پەیکەرەکە لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٧ بە بۆیاخی سوور تەڕ دۆزرایەوە کە پەیامی "دانیمارک"ی لەسەر بوو [بەرگری لە نەهەنگەکانی دوورگەکانی فارۆ دەکەن"، ئاماژەیە بۆ ڕاوکردنی نەهەنگ لە دوورگەکانی فارۆ ( وڵاتێکی سەربەخۆ لە [[شانشینی دانمارک|شانشینی دانیمارک]])، کە لەسەر زەوی لەبەردەم پەیکەرەکەدا نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jenkins |یەکەم=Aric |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/|سەردێڕ=Someone Drenched Denmark's Iconic Little Mermaid Statue in Red Paint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531030643/http://time.com/4797917/little-mermaid-statue-paint-vandalism-copenhagen-denmark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171|سەردێڕ=Denmark's poor 'Little Mermaid' vandalized again |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111213718/https://www.nbcnews.com/news/world/denmark-s-poor-little-mermaid-vandalized-again-n766171 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> دوای نزیکەی دوو هەفتە و لە ١٤ی حوزەیران پەیکەرەکە بە بۆیەی شین و سپی تەڕکرا. لە بەردەم پەیکەرەکەدا "بێفری عەبدوڵلێ" (''عبداللە ئازاد'') نووسرابوو، بەڵام لەو کاتەدا ڕوون نەبووەتەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ چی. دواتر پۆلیس ڕایگەیاندووە، پێدەچێت نووسینەکە ئاماژەیە بۆ عەبدولئەحمەد، پەنابەرێکی سۆماڵی کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بەهۆی سزای دەستبەسەرکردنەوە لە یەکەیەکی باڵای ئەمنی لە دانیمارک دەستبەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism|سەردێڕ=Denmark’s Little Mermaid turns blue and white after latest vandalism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614101403/https://www.thelocal.dk/20170614/denmarks-little-mermaid-turns-blue-and-white-after-latest-vandalism |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٣ی ژانویەی ٢٠٢٠، "هۆنگ کۆنگی ئازاد" لەسەر ئەو بەردەی کە پەیکەرەکە لەسەری دانراوە لەلایەن لایەنگرانی ناڕەزایەتییەکانی هۆنگ کۆنگەوە لە ساڵی ٢٠١٩-٢٠دا نەخشێندرا. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، لە دوای ناڕەزایەتییەکانی جۆرج فلۆید و بزووتنەوەی ژیانی ڕەشپێستەکان گرنگە ، پەیکەرەکە تێکدرا و وشەی "ماسی ڕەگەزپەرست" لەسەر بنکە بەردەکەی نووسرابوو، کە چاودێران و پسپۆڕانی تووشی سەرسوڕمان کرد، چونکە هیچ شتێکی پەیوەندیدار بە پەیکەرەکە، ئێچ سی ئەندەرسۆن یان چیرۆکە ئەفسانەییەکەیەوە ناتوانرێت وەک ڕەگەزپەرستانە لێکبدرێتەوە. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا لەسەر بنەمای بەردی پەیکەرەکە "Z=svastika" نووسرابوو، کە وا بیردەکرایەوە دژایەتی ڕووسیا و داگیرکردنی ئۆکرانیا بێت، کە هێزەکانی ڕووسیا بە شێوەیەکی بەرفراوان " Z "یان وەک هێمای خۆیان بەکارهێنا. نزیکەی بەتەواوی دوای ساڵێک، ئاڵایەکی ڕووسیا لەسەر بەردەکە نەخشێنرا، کە وا بیردەکرایەوە کە نیشاندانی پشتیوانییەک بێت بۆ ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/vandalism-russia-flag-denmark-little-mermaid-statue/|سەردێڕ=Little Mermaid statue defaced with Russian flag |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=POLITICO |زمان=en}}</ref> هەرچەندە وەک تێکدان سەیر ناکرێت بەو پێیەی هیچ زیانێک بە پەیکەرەکە نەگەیشتووە، بەڵام خەڵک چەندین جار جلیان لەبەر کردووە، یان بۆ خۆشی یان بۆ ئەوەی لێدوانی جددیتر بدەن. لە ساڵی ٢٠٠٤دا پەیکەرەکە بە بورقا پۆشرا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داواکاری تورکیا بۆ پەیوەستبوون بە یەکێتی ئەوروپا. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧دا جارێکی دیکە دۆزرایەوە کە جل و بەرگی موسڵمان و چەترێکی سەری لەبەردا بوو. نموونەی دیکە ئەو کاتانەن کە کڵاوی کریسمس لەسەر سەری دانراوە، یان لە درێسی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویج یان سویددا پۆشراوە (بەتایبەت تیپی دانیمارک و سوید ڕکابەرییەکی زۆر ڕکابەرییان هەیە). == کۆپیەکان == جگە لەو پەیکەرەی کە نمایشکراوە، کە خۆی کۆپییەکی ئەسڵییە، زیاتر لە سێزدە نوسخەی بێ زیانی پەیکەرەکە لە سەرانسەری جیهاندا هەڵکەوتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/|سەردێڕ=Public Art Mermaid Statues and Mermaid Sculptures around the World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195600/http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> * [[سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا]] * کیمبۆڵتۆن، ئایۆوا<ref name="WSJ Mich">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=In a Mermaid Statue, DanTimothy|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ئیش=[[The Wall Street Journal]]|بڵاوکەرەوە=[[Dow Jones & Company]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پیاترا نیامت, ڕۆمانیا<ref name="WSJ Mich">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB124865622123982685#mod=rss_whats_news_us|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728042509/http://online.wsj.com/article/SB124865622123982685.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=In a Mermaid Statue, DanTimothy|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ئیش=[[The Wall Street Journal]]|بڵاوکەرەوە=[[Dow Jones & Company]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * تۆریخۆن دی ئاردۆز (مەدرید)، ئیسپانیا * [[سیئۆل]], کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768|سەردێڕ=Little Mermaid’s replica statue unveiled in Seoul |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170208181540/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161031000768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> * کۆپییەکی نیوە قەبارە لە [[کەلگەری|شاری کالگاری]] لە ویلایەتی ئەلبێرتای کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx#mermaid|سەردێڕ=Downtown Public Art Circuit tour |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120410074105/http://www.calgary.ca/CSPS/Recreation/Pages/Public-Art/Downtown-Public-Art-Circuit-tour.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Downtown Public Art Circuit tour - The City of Calgary}}</ref> * کۆپییەک لە گۆڕی [[ڤیکتۆر بۆرج]]، وەرزشکاری دانیمارکی-ئەمریکی<ref name="WSJ Mich" /> * [[فڕۆکەخانەی کۆپنھاگن|فڕۆکەخانەی کۆپنهاگن]] کۆپییەکی دەریاچەی دەریایی لەگەڵ پەیکەری ئەندەرسۆن هەیە{{ژێدەر پێویستە|date=August 2025}} لە ساڵی ٢٠٠٠ کریستیان دالگارد پەیکەرێکی 'جەرگەی بچووک'ی دروستکرد کە ڕووی لە کەناری لارڤۆتۆیە لە [[مۆناکۆ]]. پەیکەرەکە بە چین و چینە کانزاکان دروستکراوە، وەک ڕێزێک بۆ دانیمارکییەکان کە لە مۆناکۆ دەژین، هەروەها بۆ یادکردنەوەی ٥٠ ساڵەی حوکمڕانی شازادەی کۆچکردوو ڕەینیەری سێیەم.{{ژێدەر پێویستە|date=December 2020}} کۆپییەکی پەیکەرەکە بەشداریکردنی دانیمارکی لە باخچەی ئاشتی نێودەوڵەتی لە [[سەڵت لەیک ستی|شاری سالت لەیک]] پێکدەهێنێت. ئەو کۆپییە نیوە قەبارەیە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٠ دزراوە، بەڵام لە ٧ی نیسانی ٢٠١٠ دۆزراوەتەوە و لە پارکەکەدا جێهێڵراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100409151949/http://www.abc4.com/content/news/top%20stories/story/Little-Mermaid-statue-found-in-International/jG5ynvUxh02sxFWPtX_dsw.cspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=ABC4 Salt Lake City (abc4.com)}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ کۆپییەکی پەیکەرەکە لەلایەن دانیمارکەوە پێشکەش بە بەرازیل کرا وەک ڕێزێک بۆ دروستکردنی [[بەڕازیلیا|برازیلیا]]، پایتەختی نوێی وڵاتەکە کە لە ساڵەکەدا کرایەوە. تەنها ٥ ساڵ دواتر لەبەردەم بینای سەرەکی فەرماندەیی هێزی دەریایی بەڕازیل دانرا، لە برازیلیا لە ناوچەی فیدراڵی، کە تا ئەمڕۆش لەوێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=da Silva |یەکەم=Ana Maria |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html|سەردێڕ=Presente da Dinamarca para Brasília, Pequena Sereia está abandonada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306020619/https://www.correiobraziliense.com.br/cidades-df/2021/02/4907652-presente-da-dinamarca-para-brasilia-pequena-sereia-esta-abandonada.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=portuguese}}</ref> == بەرهەمی هاوشێوە == {{Stack|[[File:Pania of the Reef a (cropped)1.jpg|thumb|200px|Pania of the Reef.]]}}{{دەروازە|Denmark}} پەیکەرێکی دیکەی دەریاچەی دەریایی لە نزیک دەریاچەی دەریاچەی بچووک لە ساڵی ٢٠٠٦ پەردەی لەسەر لادرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ قەڵای دراگۆر . یەکێکی تر لە ساڵی ٢٠٢٣ لە شاری مۆنۆپۆلی لە شاری پوگلیا دانرا. هەندێک پەیکەری هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووک'' لە [[سیسیلیا|سیسیلیایە]] . لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم پەیکەری لەو جۆرە لە کەناری دەریا لە جیاردینی ناکسۆس دانرا کە قەبارەکەی نزیکەی {{Convert|4|m}} بەرزە بەسەر نافورەیەکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314070624/http://www.strgiardini.it/_/index.php/la-citta/monumenti-e-sculture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> نموونەی دووەم، دەریاچەیەکی دەریایی نیشان دەدات کە لە قووڵایی دەریادا نزیکەی {{Convert|18|m}}, لە ناو ناوچەی پارێزراوی دەریایی پلێمیرۆی سیراکوسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=RagusaNews |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena|سەردێڕ=Visita dei sommozzatori iblei alla statua di una sirena |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324132017/https://www.ragusanews.com/articolo/22874/visita-dei-sommozzatori-iblei-alla-statua-di-una-sirena |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=ragusanews.com}}</ref> ''پەیکەرێکی پەنیا'' (بە ''پەنیای بەردی بەرد'' ناسراوە) دەکەوێتە سەر نمایشی دەریایی لە شاری ناپیر لە نیوزلەندا و ڕێز لە ژیانی پانیا دەگرێت کە کەسایەتییەکی ئەفسانەی مائۆرییە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao10TeA/c21.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=teaohou.natlib.govt.nz}}</ref> == کێشەکانی مافی کۆپیکردن == [[File:Girl_in_a_Wetsuit.jpg|چەپ|وێنۆک| ''کچێک بە جلی تەڕەوە'' لە نووسینی ئێلیک ئیمرێدی (١٩٧٢)، پەیکەرێکی هاوشێوەی ''دەریاچەی بچووکە'' ، لە ڤانکۆڤەر]] پەیکەرەکە تا ١ی ژانویەی ٢٠٣٠، حەفتا ساڵ دوای مردنی دروستکەرەکەی، لە ژێر [[مافی لەبەرگرتنەوە|مافی چاپکردندایە]]. {{ھەتا ڕێکەوتی|2019}}، دەتوانرێت کۆپی بکڕدرێت، ڕێگەپێدراوە بۆ فرۆشتن لەلایەن خێزانی ئێریکسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120208181113/http://www.mermaidsculpture.dk/productsandprices.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=The Little Mermaid}}</ref> ڕۆژنامەی دانیمارکی ''بەرلینگسکی'' لە ساڵی ٢٠٢٠ سکاڵای لەسەر تۆمارکرا بەهۆی بڵاوکردنەوەی کارتۆنی پارۆدی پەیکەرەکە لە چوارچێوەی بابەتێکدا سەبارەت بە کولتوری دیبەیتی دانیمارک و بیرۆکەی ڕاستڕەوەکان. ڕۆژنامەکە تۆمەتبار کرا بە شەیتانکردنی ''دەریاچەی بچووک'' و دادگا بڕیاریدا ٢٨٥ هەزار کرۆن بدات. ڕۆژنامەکە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا سەرنجڕاکێشی خۆی لەدەستدا. بەڵام دادگای باڵای دانیمارک لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ بڕیاریدا کە "نە وێنەکێشانی کاریکاتێر و نە وێنەی ''دەریاچەی بچووک'' کە دەمامکی لەسەر بووە، کە لە پەیوەندی لەگەڵ بابەتەکانی ڕۆژنامەکاندا هێنراوەتە بەرلینگسک، مافی کۆپیکردنی میراتگرانی پەیکەری دەریاچەی بچووکی پێشێلکردووە" بە ئاماژەدان بەو بنەمای پارۆدییەی کە لە یاسای مافی کۆپیکردنی دانیمارکدا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://domstol.dk/hoejesteret/decided-cases-eu-law/2023/5/cartoon-and-photo-of-the-little-mermaid-did-not-infringe-copyright/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Højesteret}}</ref> کۆپییەکی لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری گرینڤیل لە ویلایەتی میشیگان دانرا بۆ ئاهەنگگێڕان بە میراتی دانیمارکی شارۆچکەکە، بە تێچووی ١٠ هەزار دۆلار ( equivalent to $21,722 لە ساڵی ٢٠٢٥ ).<ref name="WSJ Mich" /> لە ساڵی ٢٠٠٩ کۆمەڵەی مافی هونەرمەندان داوای ٣٨٠٠ دۆلاری لە شارۆچکەکە کرد بۆ مۆڵەتدان، بەو پێیەی کە کارەکە مافی چاپکردنی ئێریکسنی پێشێل کردووە.<ref name="WSJ Mich" /> لە نزیکەی {{Convert|30|in|cm}} بەرزیدا، کۆپییەکە لە گرینڤیل نیوەی قەبارەی ئەسڵیەکەیە، و دەموچاوێکی جیاوازی هەیە و [[مەمک|مەمکی]] گەورەترە هەروەها هۆکاری جیاوازی دیکەی هەیە.<ref name="WSJ Mich" /> دواتر باس لەوە کرا کە داواکارییەکەی مافی چاپکردن هەڵوەشاوەتەوە. لێکچوون لە نێوان پەیکەری ''دەریاچەی بچووک'' و پەیکەری ''پەنیای بەرد'' لە کەنار دەریا لە ناپیر لە نیوزلەندا هەیە، هەروەها هەندێک لێکچوون لە چیرۆکەکانی دەریاچەی بچووک و پەنیادا هەیە. پەیکەری غەواسێکی مێینە لە ساڵی ١٩٧٢ (بەناونیشانی ''کچێک لە جلێکی تەڕدا'' لەلایەن ئێلیک ئیمرێدیەوە ) لە [[ڤانکۆڤەر]] لە ویلایەتی کۆڵۆمبیاى بەریتانی لە کەنەدا، کاتێک کە نەیانتوانی مۆڵەتی بەرهەمهێنانەوەی پەیکەری کۆپنهاگن وەربگرن، دەسەڵاتدارانی ڤانکۆڤەر وەشانێکی مۆدێرنیان هەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠١٦ پەیکەرێکی هاوشێوە لە بەندەرەکەی ئاسا لە دانیمارک دانرا، کە هەروەها لەسەر لوتکەی بەردێک دانراوە. میراتگرانی پەیکەرتاشەکە سکاڵا تۆمار دەکەن و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پەیکەری ئاسا ''زۆر لە پەیکەری بەناوبانگ دەچێت'' و داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکان و لەناوبردنی پەیکەری ئاسا دەکەن.<ref name="20210817NYT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Abend |یەکەم١=Lisa |سەردێڕ=Denmark Now Has Two Little Mermaids. The Famous One Is Suing. |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822215136/https://www.nytimes.com/2021/08/17/arts/design/little-mermaid-denmark-dispute.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == لە کولتوری باودا == پەیکەرەکە لەم فیلمانەدا دەبینرێت:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123|سەردێڕ=Den lille havfrue |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317145002/https://www.danskefilm.dk/lokation.php?id=123 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=danskefilm.dk |زمان=da}}</ref> * ''خۆر بەسەر دانیمارک'' (١٩٣٦) * ''[[Wienerbarnet|وینێربارنێت]]'' (١٩٤١) * ''باندفاڵد'' (١٩٥٧) * ''فۆرێلسکێت ئی کۆبێنهاڤن'' (١٩٦٠) * ''ڕێپتیلیکۆس'' (١٩٦١) * ''[[Løgn og løvebrøl|لۆگن ئۆگ لۆڤێبرۆڵ]]'' (١٩٦١) * ''پیگن ئۆگ ملیۆنێرێن'' (1965) * ''ئینڤێن ئی بۆلیگنۆدن'' (1965) * ''Slap af، فرێد'' (١٩٦٦) * ''ڕوسالۆچکا'' (١٩٦٨) * ''ڕۆمانی دەریاچەی بچووک لە نووسینی هانس کریستیان ئەندەرسۆن'' (١٩٧٥) * ''[[Hopla på sengekanten|هۆپلا پا سەنگەکانتێن]]'' (١٩٧٦) * ''[[Olsen-banden går i krig|ئۆلسن-باندێن گار ئی کریگ]]'' (١٩٧٨) * ''[[Walter og Carlo i Amerika|واڵتەر ئۆگ کارلۆ ئی ئەمریکا]]'' (1989) * ''کرومێرن'' (1991) * ''کۆپنهاگن'' (2014) پەیکەرەکە وەک وێنەی بۆ کۆپنهاگن بەکارهاتووە لە یاری ڤیدیۆیی ''کوێ لە ئەوروپا کارمێن ساندیگۆ لە ساڵی ١٩٨٨؟''. == هەروەها سەیری بکە == * دەریاچەی وارشۆ * دەریاچەی زینۆر ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی}} * [https://web.archive.org/web/20230323222233/http://mermaidsculpture.dk/index.php?lang=en The last archived copy of the Official website until 2023] * [http://mermaidsofearth.com/mermaid-statues-mermaid-sculptures/public/mermaid-of-the-north/ Mermaid of North] * [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm ''The Little Mermaid''. Photo gallery from Denmark. Hans Christian Andersen Information] * [https://www.panoramas.dk/the-little-mermaid/the_little_mermaid.html ''The Little Mermaid''] – 360 degree QuickTime VR panorama from Copenhagen * [http://www.mediamanint.com/articles/human_statue29.html ''The Little Mermaid'' human statue recreated in Sydney, Australia] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|دیزنی}} {{پۆلی کۆمنز|Statue of the Little Mermaid (Copenhagen)}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} scyl2lq91s1114osgwsd4344wuvncke کوژرانی کیژان بورھان 0 305680 1695078 1694684 2026-10-26T12:06:24Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695078 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕووداو | ناو = کوژرانی کیژان بورھان | ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ | کات = شەو | ناوچە = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] | جۆر = [[کوشتنی ژنان]] | ھۆکار = تەقەکردن (سێ فیشەک) | ئامانج = کیژان بورھان (تەمەن ٣٠ ساڵ) | زیانەکان = ١ کوژراو (کیژان بورھان) | دەستگیرکردنەکان = باوکی کیژان | تۆمەتباران = باوکی قوربانی | تۆمەتەکان = ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) }} '''کوژرانی کیژان بورھان''' ڕووداوێکی [[کوشتنی ژنان]] بوو کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] ڕوویدا.<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/216990 |سەردێڕ=خێزانی كچە كوژراوەكەی سلێمانی بۆ خەندان: گیانلەدەستانی كچەكەمان پەیوەندی بە كەسەوە نیە |بڵاوکەرەوە=خەندان |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> قوربانییەکە، کچێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بوو بە ناوی کیژان بورھان (ناسراو بە کیژان ژاژڵەیی)، کە لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە لەلایەن باوکییەوە درایە بەر دەستڕێژی فیشەک و بە سەختی بریندار کرا.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=212334&Jor=8 |سەردێڕ=چەند زانیارییەكی نوێ‌ لەبارەی كوژرانی كیژان ژاژڵەیی |بڵاوکەرەوە=وشە |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە گیانی لەدەستدا. ڕووداوەکە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناوەندەکانی داکۆکیکار لە مافەکانی ژنان دروست کرد و ناڕەزایەتیی بەرچاوی لێکەوتەوە.<ref name="roj-camp">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739619 |سەردێڕ=ھەڵمەتی دژ بە کوشتنی ژنان ئیدانەی کوشتنی کیژان بورھان دەکات |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == ڕووداوەکە == کیژان بورھان ئیسماعیل خەڵکی شاری سلێمانی بوو و تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو.<ref name="wishe" /> بەپێی زانیارییەکانی کەسوکارەکەی و ڕاگەیەندراوی [[پۆلیسی سلێمانی]]، ماوەی چەندین ساڵ بوو لەنێوان کیژان و باوکیدا ناکۆکی و کێشەی خێزانی لەسەر شێوازی ژیان و ھەڵسوکەوتی ھەبووە.<ref name="wishe" /><ref name="klil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.klilnews.com |سەردێڕ=لە کەیسی کیژان بورھان-دا کامیان قوربانین؟ |بڵاوکەرەوە=کلیل نیوز |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە کاتی گەڕانەوەی کیژان بۆ ماڵەوە لە شاری سلێمانی، باوکی بە دەمانچە سێ فیشەکی پێوە نا.<ref name="wishe" /><ref name="roj-jin">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739141 |سەردێڕ=لە سلێمانی ژنێک لە لایەن باوکییەوە کوژرا |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> پاش برینداربوونی، بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا. بەپێی وتەی خاڵی، پێش گیانلەدەستدانی لە کاتی وەرگرتنی وتەکانیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، ڕایگەیاندووە کە سکاڵای لەسەر کەس نییە.<ref name="wishe" /> سەرەڕای ھەوڵە پزیشکییەکان، دوای نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەم، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.<ref name="roj-jin" /> دوای ڕووداوەکە، باوکی دەستبەجێ لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی پارێزگای سلێمانییەوە دەستگیر کرا و بەپێی ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کرایەوە.<ref name="wishe" /><ref name="klil" /> == دەنگۆکان و ڕوونکردنەوەی بنەماڵەکەی == پاش بڵاوبوونەوەی ھەواڵی کوژرانی کیژان، لە بەشێک لە پەیج و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە دوو کچە ڕۆژنامەنووس دەستیان لە ڕووداوەکەدا ھەبووە و گوایە بە ناردنی وێنە و زانیاری بۆ باوکی کیژان بوونەتە ھۆکاری دروستکردنی بۆسە بۆی.<ref name="klil" /><ref name="xendan" /> لە بەرامبەر ئەم دەنگۆیانەدا، ڕۆژی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ خێزانی کیژان بورھان لە لێدوانێکی فەرمیدا بۆ کەناڵەکانی ڕاگەیاندن سەرجەم ئەو پڕوپاگەندانەیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند:<ref name="xendan" /> {{وتە|کوشتنی کیژان لەسەر کێشەی نێوخۆی خێزانەکەمان بووە و ھیچ پەیوەندییەکی بەو دوو کچە ڕۆژنامەنووسەوە نییە کە ناویان دەھێنرێت؛ وەک کەسوکاری کچەکە سکاڵامان لەسەر ھیچ کەس و لایەنێک نییە.|خێزانی کیژان بورھان}} == کاردانەوەکان == === ڕێکخراوەکانی مافی ژنان === کوژرانی کیژان بورھان کاردانەوەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی ژنان و کۆمەڵگەی مەدەنیی لێکەوتەوە: * '''ھەڵمەتی دژ بە کوشتن و خۆسووتاندنی ژنان''' لە بەیاننامەیەکدا تاوانەکەی بە توندی سەرکۆنە کرد و داوای دادپەروەری کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەیاندا جەختیان کردەوە کە کوشتنی ژنان نابێت بە ناوی «کێشەی خێزانی» یان «ناکۆکیی کەسی» پەردەپۆش بکرێت و ھیچ نەریت و پاساوێک مافی کوشتن بە کەس نادات، و داوایان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن کرد بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ ھەواڵی تاوانەکاندا بکەن.<ref name="roj-camp" /> * '''یەکێتیی ژنانی کوردستان''' ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کوژرانی کیژانی بە «زەنگێکی مەترسیدار و برینێکی قووڵ لە جەستەی کۆمەڵگە» ناوبرد و داوای کرد یاسا بەبێ لێخۆشبوون ڕووبەڕووی تاوانباران ببێتەوە.<ref name="roj-yeketi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739632 |سەردێڕ=یەکێتی ژنان: کوشتنی کیژان بورھان زەنگێکی مەترسیدارە |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * '''ھاوپەیمانیی نەدا''' تاوانەکەی بە توندی شەرمەزار کرد و داوای دادپەروەریی یاسایی و دابینکردنی سەلامەتیی بۆ ژنان لە ھەرێمی کوردستان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news |سەردێڕ=ھاوپەیمانیی نەدا کوشتنی کیژان بورھان شەرمەزار دەکات |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سەندیکای ڕۆژنامەنووسان === لقی سلێمانیی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و ڕێکخراوی ڕاگەیاندن و ڕووناکبیریی ژنان لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کوژرانی کچەکەیان سەرکۆنە کرد، و ھاوکات ناڕەزایەتیی توندیان بەرامبەر بە تۆمەتبارکردن و بەئامانجگرتنی ڕۆژنامەنووسانی ژن لەلایەن پەیجە سێبەرەکانەوە دەربڕی و داوای گرتنەبەری ڕێکاری یاسایییان بەرامبەر بە ناوزڕاندن کرد.<ref name="xendan" /><ref name="klil" /> == ئەمانەش ببینە == * [[توندوتیژی دژی ژنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کوشتنی ژنان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە ٢٠٢٦]] m6adm9cv48fr3ulnlfhnzxpckfxg9t4 1695198 1695078 2026-10-26T16:55:46Z DreamHourFlight 39788 چاککردنی سەرچاوە 1695198 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕووداو | ناو = کوژرانی کیژان بورھان | ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ | کات = شەو | ناوچە = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] | جۆر = [[کوشتنی ژنان]] | ھۆکار = تەقەکردن (سێ فیشەک) | ئامانج = کیژان بورھان (تەمەن ٣٠ ساڵ) | زیانەکان = ١ کوژراو (کیژان بورھان) | دەستگیرکردنەکان = باوکی کیژان | تۆمەتباران = باوکی قوربانی | تۆمەتەکان = ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) }} '''کوژرانی کیژان بورھان''' ڕووداوێکی [[کوشتنی ژنان]] بوو کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] ڕوویدا.<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/216990 |سەردێڕ=خێزانی كچە كوژراوەكەی سلێمانی بۆ خەندان: گیانلەدەستانی كچەكەمان پەیوەندی بە كەسەوە نیە |بڵاوکەرەوە=خەندان |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> قوربانییەکە، کچێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بوو بە ناوی کیژان بورھان (ناسراو بە کیژان ژاژڵەیی)، کە لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە لەلایەن باوکییەوە درایە بەر دەستڕێژی فیشەک و بە سەختی بریندار کرا.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=212334&Jor=8 |سەردێڕ=چەند زانیارییەكی نوێ‌ لەبارەی كوژرانی كیژان ژاژڵەیی |بڵاوکەرەوە=وشە |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە گیانی لەدەستدا. ڕووداوەکە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناوەندەکانی داکۆکیکار لە مافەکانی ژنان دروست کرد و ناڕەزایەتیی بەرچاوی لێکەوتەوە.<ref name="roj-camp">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739619 |سەردێڕ=ھەڵمەتی دژ بە کوشتنی ژنان ئیدانەی کوشتنی کیژان بورھان دەکات |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == ڕووداوەکە == کیژان بورھان ئیسماعیل خەڵکی شاری سلێمانی بوو و تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو.<ref name="wishe" /> بەپێی زانیارییەکانی کەسوکارەکەی و ڕاگەیەندراوی [[پۆلیسی سلێمانی]]، ماوەی چەندین ساڵ بوو لەنێوان کیژان و باوکیدا ناکۆکی و کێشەی خێزانی لەسەر شێوازی ژیان و ھەڵسوکەوتی ھەبووە.<ref name="wishe" /><ref name="klil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://klilnews.com/News/b93f75 |سەردێڕ=لە کەیسی کیژان بورھان-دا کامیان قوربانین؟ |بڵاوکەرەوە=کلیل نیوز |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە کاتی گەڕانەوەی کیژان بۆ ماڵەوە لە شاری سلێمانی، باوکی بە دەمانچە سێ فیشەکی پێوە نا.<ref name="wishe" /><ref name="roj-jin">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739141 |سەردێڕ=لە سلێمانی ژنێک لە لایەن باوکییەوە کوژرا |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> پاش برینداربوونی، بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا. بەپێی وتەی خاڵی، پێش گیانلەدەستدانی لە کاتی وەرگرتنی وتەکانیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، ڕایگەیاندووە کە سکاڵای لەسەر کەس نییە.<ref name="wishe" /> سەرەڕای ھەوڵە پزیشکییەکان، دوای نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەم، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.<ref name="roj-jin" /> دوای ڕووداوەکە، باوکی دەستبەجێ لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی پارێزگای سلێمانییەوە دەستگیر کرا و بەپێی ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کرایەوە.<ref name="wishe" /><ref name="klil" /> == دەنگۆکان و ڕوونکردنەوەی بنەماڵەکەی == پاش بڵاوبوونەوەی ھەواڵی کوژرانی کیژان، لە بەشێک لە پەیج و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە دوو کچە ڕۆژنامەنووس دەستیان لە ڕووداوەکەدا ھەبووە و گوایە بە ناردنی وێنە و زانیاری بۆ باوکی کیژان بوونەتە ھۆکاری دروستکردنی بۆسە بۆی.<ref name="klil" /><ref name="xendan" /> لە بەرامبەر ئەم دەنگۆیانەدا، ڕۆژی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ خێزانی کیژان بورھان لە لێدوانێکی فەرمیدا بۆ کەناڵەکانی ڕاگەیاندن سەرجەم ئەو پڕوپاگەندانەیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند:<ref name="xendan" /> {{وتە|کوشتنی کیژان لەسەر کێشەی نێوخۆی خێزانەکەمان بووە و ھیچ پەیوەندییەکی بەو دوو کچە ڕۆژنامەنووسەوە نییە کە ناویان دەھێنرێت؛ وەک کەسوکاری کچەکە سکاڵامان لەسەر ھیچ کەس و لایەنێک نییە.|خێزانی کیژان بورھان}} == کاردانەوەکان == === ڕێکخراوەکانی مافی ژنان === کوژرانی کیژان بورھان کاردانەوەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی ژنان و کۆمەڵگەی مەدەنیی لێکەوتەوە: * '''ھەڵمەتی دژ بە کوشتن و خۆسووتاندنی ژنان''' لە بەیاننامەیەکدا تاوانەکەی بە توندی سەرکۆنە کرد و داوای دادپەروەری کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەیاندا جەختیان کردەوە کە کوشتنی ژنان نابێت بە ناوی «کێشەی خێزانی» یان «ناکۆکیی کەسی» پەردەپۆش بکرێت و ھیچ نەریت و پاساوێک مافی کوشتن بە کەس نادات، و داوایان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن کرد بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ ھەواڵی تاوانەکاندا بکەن.<ref name="roj-camp" /> * '''یەکێتیی ژنانی کوردستان''' ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کوژرانی کیژانی بە «زەنگێکی مەترسیدار و برینێکی قووڵ لە جەستەی کۆمەڵگە» ناوبرد و داوای کرد یاسا بەبێ لێخۆشبوون ڕووبەڕووی تاوانباران ببێتەوە.<ref name="roj-yeketi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739632 |سەردێڕ=یەکێتی ژنان: کوشتنی کیژان بورھان زەنگێکی مەترسیدارە |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * '''ھاوپەیمانیی نەدا''' تاوانەکەی بە توندی شەرمەزار کرد و داوای دادپەروەریی یاسایی و دابینکردنی سەلامەتیی بۆ ژنان لە ھەرێمی کوردستان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news |سەردێڕ=ھاوپەیمانیی نەدا کوشتنی کیژان بورھان شەرمەزار دەکات |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سەندیکای ڕۆژنامەنووسان === لقی سلێمانیی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و ڕێکخراوی ڕاگەیاندن و ڕووناکبیریی ژنان لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کوژرانی کچەکەیان سەرکۆنە کرد، و ھاوکات ناڕەزایەتیی توندیان بەرامبەر بە تۆمەتبارکردن و بەئامانجگرتنی ڕۆژنامەنووسانی ژن لەلایەن پەیجە سێبەرەکانەوە دەربڕی و داوای گرتنەبەری ڕێکاری یاسایییان بەرامبەر بە ناوزڕاندن کرد.<ref name="xendan" /><ref name="klil" /> == ئەمانەش ببینە == * [[توندوتیژی دژی ژنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کوشتنی ژنان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە ٢٠٢٦]] 511kc6fcdt1t9nzvdwivhai1nj2guoc 1695199 1695198 2026-10-26T16:57:37Z DreamHourFlight 39788 چاککردنی سەرچاوە 1695199 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ڕووداو | ناو = کوژرانی کیژان بورھان | ڕێکەوت = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ | کات = شەو | ناوچە = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] | جۆر = [[کوشتنی ژنان]] | ھۆکار = تەقەکردن (سێ فیشەک) | ئامانج = کیژان بورھان (تەمەن ٣٠ ساڵ) | زیانەکان = ١ کوژراو (کیژان بورھان) | دەستگیرکردنەکان = باوکی کیژان | تۆمەتباران = باوکی قوربانی | تۆمەتەکان = ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) }} '''کوژرانی کیژان بورھان''' ڕووداوێکی [[کوشتنی ژنان]] بوو کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] ڕوویدا.<ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/216990 |سەردێڕ=خێزانی كچە كوژراوەكەی سلێمانی بۆ خەندان: گیانلەدەستانی كچەكەمان پەیوەندی بە كەسەوە نیە |بڵاوکەرەوە=خەندان |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> قوربانییەکە، کچێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بوو بە ناوی کیژان بورھان (ناسراو بە کیژان ژاژڵەیی)، کە لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە لەلایەن باوکییەوە درایە بەر دەستڕێژی فیشەک و بە سەختی بریندار کرا.<ref name="wishe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=212334&Jor=8 |سەردێڕ=چەند زانیارییەكی نوێ‌ لەبارەی كوژرانی كیژان ژاژڵەیی |بڵاوکەرەوە=وشە |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە گیانی لەدەستدا. ڕووداوەکە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ناوەندەکانی داکۆکیکار لە مافەکانی ژنان دروست کرد و ناڕەزایەتیی بەرچاوی لێکەوتەوە.<ref name="roj-camp">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739619 |سەردێڕ=ھەڵمەتی دژ بە کوشتنی ژنان ئیدانەی کوشتنی کیژان بورھان دەکات |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == ڕووداوەکە == کیژان بورھان ئیسماعیل خەڵکی شاری سلێمانی بوو و تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو.<ref name="wishe" /> بەپێی زانیارییەکانی کەسوکارەکەی و ڕاگەیەندراوی [[پۆلیسی سلێمانی]]، ماوەی چەندین ساڵ بوو لەنێوان کیژان و باوکیدا ناکۆکی و کێشەی خێزانی لەسەر شێوازی ژیان و ھەڵسوکەوتی ھەبووە.<ref name="wishe" /><ref name="klil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://klilnews.com/News/b93f75 |سەردێڕ=لە کەیسی کیژان بورھان-دا کامیان قوربانین؟ |بڵاوکەرەوە=کلیل نیوز |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> لە شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە کاتی گەڕانەوەی کیژان بۆ ماڵەوە لە شاری سلێمانی، باوکی بە دەمانچە سێ فیشەکی پێوە نا.<ref name="wishe" /><ref name="roj-jin">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739141 |سەردێڕ=لە سلێمانی ژنێک لە لایەن باوکییەوە کوژرا |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> پاش برینداربوونی، بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا. بەپێی وتەی خاڵی، پێش گیانلەدەستدانی لە کاتی وەرگرتنی وتەکانیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، ڕایگەیاندووە کە سکاڵای لەسەر کەس نییە.<ref name="wishe" /> سەرەڕای ھەوڵە پزیشکییەکان، دوای نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەم، بەھۆی سەختیی برینەکانییەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.<ref name="roj-jin" /> دوای ڕووداوەکە، باوکی دەستبەجێ لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی پارێزگای سلێمانییەوە دەستگیر کرا و بەپێی ماددەی ٤٠٥ لە یاسای سزادانی عێراقی (کوشتنی بەئەنقەست) پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کرایەوە.<ref name="wishe" /><ref name="klil" /> == دەنگۆکان و ڕوونکردنەوەی بنەماڵەکەی == پاش بڵاوبوونەوەی ھەواڵی کوژرانی کیژان، لە بەشێک لە پەیج و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە دوو کچە ڕۆژنامەنووس دەستیان لە ڕووداوەکەدا ھەبووە و گوایە بە ناردنی وێنە و زانیاری بۆ باوکی کیژان بوونەتە ھۆکاری دروستکردنی بۆسە بۆی.<ref name="klil" /><ref name="xendan" /> لە بەرامبەر ئەم دەنگۆیانەدا، ڕۆژی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ خێزانی کیژان بورھان لە لێدوانێکی فەرمیدا بۆ کەناڵەکانی ڕاگەیاندن سەرجەم ئەو پڕوپاگەندانەیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند:<ref name="xendan" /> {{وتە|کوشتنی کیژان لەسەر کێشەی نێوخۆی خێزانەکەمان بووە و ھیچ پەیوەندییەکی بەو دوو کچە ڕۆژنامەنووسەوە نییە کە ناویان دەھێنرێت؛ وەک کەسوکاری کچەکە سکاڵامان لەسەر ھیچ کەس و لایەنێک نییە.|خێزانی کیژان بورھان}} == کاردانەوەکان == === ڕێکخراوەکانی مافی ژنان === کوژرانی کیژان بورھان کاردانەوەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی ژنان و کۆمەڵگەی مەدەنیی لێکەوتەوە: * '''ھەڵمەتی دژ بە کوشتن و خۆسووتاندنی ژنان''' لە بەیاننامەیەکدا تاوانەکەی بە توندی سەرکۆنە کرد و داوای دادپەروەری کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەیاندا جەختیان کردەوە کە کوشتنی ژنان نابێت بە ناوی «کێشەی خێزانی» یان «ناکۆکیی کەسی» پەردەپۆش بکرێت و ھیچ نەریت و پاساوێک مافی کوشتن بە کەس نادات، و داوایان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن کرد بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ ھەواڵی تاوانەکاندا بکەن.<ref name="roj-camp" /> * '''یەکێتیی ژنانی کوردستان''' ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کوژرانی کیژانی بە «زەنگێکی مەترسیدار و برینێکی قووڵ لە جەستەی کۆمەڵگە» ناوبرد و داوای کرد یاسا بەبێ لێخۆشبوون ڕووبەڕووی تاوانباران ببێتەوە.<ref name="roj-yeketi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=739632 |سەردێڕ=یەکێتی ژنان: کوشتنی کیژان بورھان زەنگێکی مەترسیدارە |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> * '''ھاوپەیمانیی نەدا''' تاوانەکەی بە توندی شەرمەزار کرد و داوای دادپەروەریی یاسایی و دابینکردنی سەلامەتیی بۆ ژنان لە ھەرێمی کوردستان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=740333 |سەردێڕ=ھاوپەیمانیی نەدا کوشتنی کیژان بورھان شەرمەزار دەکات |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> === سەندیکای ڕۆژنامەنووسان === لقی سلێمانیی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و ڕێکخراوی ڕاگەیاندن و ڕووناکبیریی ژنان لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کوژرانی کچەکەیان سەرکۆنە کرد، و ھاوکات ناڕەزایەتیی توندیان بەرامبەر بە تۆمەتبارکردن و بەئامانجگرتنی ڕۆژنامەنووسانی ژن لەلایەن پەیجە سێبەرەکانەوە دەربڕی و داوای گرتنەبەری ڕێکاری یاسایییان بەرامبەر بە ناوزڕاندن کرد.<ref name="xendan" /><ref name="klil" /> == ئەمانەش ببینە == * [[توندوتیژی دژی ژنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کوشتنی ژنان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە عێراق]] [[پۆل:تاوان لە ٢٠٢٦]] 1tmuaegt2l2tkugvdd6zr51vzfm3xnf میوس (زیرەکی دەستکرد) 0 305681 1695074 1694765 2026-10-26T12:05:04Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695074 wikitext text/x-wiki {{Short description|بەرنامەی زیرەکی دەستکرد لەلایەن مێتا پلاتفۆرمز پەرەی پێ دراوە}} {{Infobox software | title = میووس | logo = Muse icon.svg | logo size = 100px | developer = [[مێتا پلاتفۆرمز]] | released = {{Start date|2026|9|8|df=y}} | operating system = [[ئای ئۆ ئێس]]، [[ئەندرۆید]]، وێب، [[مەک ئۆئێس]] | genre = بریاریکاری زیرەکی دەستکرد] | website = {{URL|https://muse.ai/}} }} '''میوس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Muse) بریاریکارێکی [[ژیریی دەستکرد|زیرەکیی دەستکردە]] کە لەلایەن [[مێتا پلاتفۆرمز]]ەوە پەرەی پێ دراوە و لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ ڕاگەیەندرا. مێتا دەڵێت وەک بریکارێکی کەسیی زیرەکی دەستکردە کە دەتوانێت ئەرکە درێژخایەنەکان لەسەر داوای بەکارهێنەر ئەنجام بدات، نەک تەنها وەڵامدانەوەی پرسیارەکان لە یەک ئاڵوگۆڕدا وەک چۆن [[چاتبۆت]]ێک دەیكات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> ئەم خزمەتگوزارییە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] لەسەر [[ئای ئۆ ئێس|ئای‌ ئۆ ئێس]]، [[ئەندرۆید]] و وێب بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> == پاشبنەما == میووس لەژێر چاودێری ''ئەلێکساندەر ڤانگ'' پەرەی پێدرا، کە لەلایەن مێتاوە وەک یەکەم بەڕێوەبەری باڵای زیرەکی دەستکرد دەستنیشان کرا دوای کڕینی پشکی ٤٩٪ لە کۆمپانیای Scale AI بە بڕی ١٤.٣ ملیار دۆلار لە حوزەیرانی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kahn |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=Meta unveils Muse Spark, its first new model since its botched Llama 4 debut. But will Muse Spark measure up to expectations? |ناونیشان=https://fortune.com/2026/04/08/meta-unveils-muse-spark-mark-zuckerberg-ai-push/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Fortune |زمان=en}}</ref> گۆڤاری ''ئاکسیۆس'' بڵاوی کردەوە کە ئەم سیستەمە لەسەر دوایین نەوەی مۆدێلەکانی مێتا کار دەکات کە لەژێر دەستی ڤانگدا پەرەیان پێ دراوە؛ سەرەتا بە، میووس سپارک، لە نیسانی ٢٠٢٦ ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kahn |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=Meta unveils Muse Spark, its first new model since its botched Llama 4 debut. But will Muse Spark measure up to expectations? |ناونیشان=https://fortune.com/2026/04/08/meta-unveils-muse-spark-mark-zuckerberg-ai-push/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Fortune |زمان=en}}</ref> == تایبەتمەندییەکان == میووس لەسەر ئامێرێکی خەیاڵی (Virtual machine) کار دەکات کە لە هەوری مێتا و لە ڕێگەی ڕووکارێکی چاتەوە بەکاردەهێنرێت. بەکارهێنەران دەتوانن ناو، وێنۆکە (ئاڤاتار) و شێوازی پەیوەندیکردنی بریکارەکە دیاری بکەن، و وێبگەڕێک لەخۆدەگرێت کە بەکارهێنەر دەتوانێت سەیری بکات کاتێک بریکارەکە کارەکەی ئەنجام دەدات. سیستەمێکی مۆڵەتپێدان بە ناوی سەنتینل (Sentinel) دیاری دەکات کە بریکارەکە دەگاتە چ خزمەتگوزارییەک، و جیاوازی نێوان دەستگەیشتنی خوێندنەوە و نووسین دەكات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە چالاکییەکدا لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، مێتا توانای تری راگەیاند، لەوانە مۆدێلی ئاڤاتاری کاتڕاستەکی (Realtime Avatar) کە ڕێگە بە گفتوگۆی ڤیدیۆیی دەدات لەگەڵ نوێنەرایەتیکردنی ڤیدیۆیی بریکارەکە، توانای کۆنتڕۆڵکردنیکردنی بەرنامەکان لەسەر [[ماک ئۆ ئێس]]، و ناونیشانێکی ئیمەیڵی تایبەت بە خودی بریکارەکە بۆ ئەوەی بەکارهێنەران بتوانن پەیامەکانی بۆ ڕەوانە بکەن یان لە ناو گفتوگۆکاندا بیخەنە ناوەوە. مێتا هەروەها رایگەیاند کە میووس لە ڕێگەی وشەی هۆشیارەوە لەگەڵ چاویلکە زیرەکەکانیدا کار دەکات. هاوبەشە ڕاگەیەندراوە بازرگانیەکانی بریتی بوون لە سترایپ، شۆپیفای، بێست بوی، گاپ، سەفۆرا، [[وۆڵ مارت|وۆلمارت]]، وێفێر، ئێکسپیدیا، اینستاکارت، [[گیتھەب]] و نۆشن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ropek |یەکەم=Kirsten Korosec, Lucas |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Everything new coming to Meta's AI agent Muse |ناونیشان=https://techcrunch.com/2026/09/23/everything-new-coming-to-metas-ai-agent-muse/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=TechCrunch |زمان=en-US}}</ref> لە هەمان ڕۆژدا کۆمپانیاکە ئامێرێکی قەبارە دەست بە ناوی میووس چارم (Muse Charm) ناساند بۆ بەکارهێنانی بریکارەکە لە دەرەوەی مۆبایل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-23/meta-debuts-a-dedicated-palm-sized-muse-charm-device-to-use-ai-on-the-go}}</ref> == نرخ == میووس لەسەر ئاستێکی بێبەرامبەر لە پاڵ ئابوونەکان بە نرخەکانی ٢٠ و ١٠٠ دۆلار لە مانگێکدا پێشکەش دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> مێتا ڕایگەیاند کە خزمەتگوزارییەکە ڕیکلامی تیا نییە، و [[ماڕک زەکەربێرگ|مارک زوکەبێرگ]] ڕایگەیاند کە کۆمپانیاکە چاوەڕوانی ئەوە دەکات «لە ڕێگەی وەرگرتنی کرێیەکی کەم لە مامەڵەکانەوە قازانج بکات».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ropek |یەکەم=Kirsten Korosec, Lucas |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Everything new coming to Meta's AI agent Muse |ناونیشان=https://techcrunch.com/2026/09/23/everything-new-coming-to-metas-ai-agent-muse/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=TechCrunch |زمان=en-US}}</ref> == تایبەتمەندی و پاراستنی زانیاری == بریکاری هەریەک لە بەکارهێنەران لەسەر ئامێرێکی خەیاڵی جیادا کار دەکات. مێتا پرسیارەکان بۆ مەشقپێکردنی مۆدێل بە شێوازی بنەڕەتی بەکاردەهێنێت، کە بەکارهێنەران دەتوانن ناچالاکی بکەن، و کۆمپانیاکە ڕایگەیاند کە وەشانێک کە تێیدا نەتوانێت شوێنی کارکردنی بەکارهێنەر ببینێت پێش کۆتایی ساڵی ٢٠٢٦ بڵاودەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە کاتی بڵاوکردنەوەی هەواڵەکەدا، ''ئاکسیۆس'' تێبینی ئەوەی کرد کە بریکارەکانی زیرەکی دەستکرد پێشتر بە هەڵە داتای بەکارهێنەرانیان سڕیوەتەوە و هەندێک خزمەتگوزاری ئۆنلاین ڕێگری لە بریکارە خۆکارەکان دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fried |یەکەم=Ina |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta debuts Muse, its long-planned personal AI agent |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦دا، گرووپی ئاسایشی کلارۆک ڕایگەیاند کە چاتە هاوبەشەکانی میووس دەدۆزرێنەوە لەلایەن لایەنی سێیەمەوە بە یارمەتی ئامرازەکانی دۆزینەوەی ناوی دۆمەینی تێپەڕ (Passive DNS). بە دوای ئەمەدا، مێتا ئەم تایبەتمەندییەی ڕاگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=گۆستشەیرز: چاتێکی هاوبەشی میووز کە ئامادەکارییەکانی بۆ پەیوەندییەکی نهێنی لەگەڵ سەرکردەیەکی تاقیگەی زیرەکی دەستکرد ئاشکرا کرد |ناونیشان=https://blog.claroc.io/ghostshares-muse-passive-dns/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=کلارۆک بلۆگ |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=گودین |یەکەم=دان |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=میووز رازە کەسی و کاروبارییەکانی بەکارهێنەران ئاشکرا دەکات کاتێک گفتوگۆکان هاوبەش دەکەن |ناونیشان=https://arstechnica.com/security/2026/10/meta-muse-exposes-users-personal-and-business-secrets-when-they-share-conversations/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ئارز تەکنیکا |زمان=en}}</ref> == ڕێگری لەلایەن ئەمازۆنەوە == لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]] ڕێگری لە میووس کرد لە ماڵپەڕی فرۆشتنەکەی، و پیشانی بەکارهێنەرانی دا کە هەوڵیان دەدا لە ڕێگەی بریکارەکەوە کڕین ئەنجام بدەن پەیامێک کە تیایدا هاتووە «بەردەوام بوونی دەستگەیشتن لەلایەن بریکارێکی زیرەکی دەستکردی ڕێگەپێنەدراو پێشێلکردنی مەرجەکانی بەکارهێنانی ئەمازۆنە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=Todd |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> ئەمازۆن ڕایگەیاند کە مێتا پێی نەگوتووە کە میووس دێتە سەر ستۆرەکەی، کە بریکارەکە لە کاتی گەڕاندا خۆی ناساندووە، و کۆمپانیاکە ڕایگەیاند کە «پێکهاتەکانی لایەنی سێیەم کە پێشکەشی دەکەن بۆ ئەنجامدانی کڕین لەسەر ناوی کڕیاران لە کاروبارەکانی ترەوە دەبێت بە ئاشکرا کار بکەن و ڕێز لە بڕیارەکانی دابینکەری خزمەتگوزاری بگرن لەسەر ئەوەی بەشدار ببن یان نا».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=Todd |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> مێتا پێشتر ڕایگەیاندبوو کە میووس «هیچ توانای بینینێکی بەسەر وشەی نهێنی یان شێوازەکانی پارەدانی خەڵکدا نییە» و گفتوگۆکان لە پاشەکەوتی پارێزراودا دەهێڵرێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=Todd |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> ڕاشی شریڤاستا لە گۆڤاری ''فۆربیس'' نووسی و پەیوەندی بە بازرگانی ڕیکلامی بەرهەمی سپۆنسەرکراوی ئەمازۆنەوە کرد، کە ساڵانە دەوروبەری ٦٨ ملیار دۆلار بەرهەم دەهێنێت. ئەمازۆن پێشتر سکاڵای لەسەر [[بەرپلێکسیتی ئەی ئای|پێرپلێکسیتی]] تۆمار کردبوو و سنووری بۆ ڕەفتارکەرەکانی پەرەپێدراو لەلایەن [[ئۆپن ئەی ئای]]، [[گووگڵ|گۆگل]] و [[ئانترۆپیک]] داناوە. لە بەرامبەردا، شۆپیفای ڕێگەی بە میووس دا لەسەر فرۆشگاکانی کار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= Why Amazon Blocked Meta’s AI Agent From Making Purchases|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/the-prompt/2026/09/23/amazons-68-billion-reason-to-block-metas-muse/}}</ref> دوو کۆمپانیاکە وەک هاوبەشی بازرگانی ماونەتەوە، بە جۆرێک کە بەرهەمەکانی [[ئەمازۆن (کۆمپانیا)|ئەمازۆن]] لە [[فەیسبووک]] و [[ئینستاگرام]] لە ساڵی ٢٠٢٣ـەوە لیست کراون و مێتا لە نیسانی ٢٠٢٦ ڕێککەوتووە بۆ بەکارهێنانی پرۆسێسەرەکانی گراڤیتۆنی ئەمازۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bishop |یەکەم=Todd |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Amazon blocks Meta’s Muse AI assistant in new standoff over agentic shopping |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=GeekWire |زمان=en-US}}</ref> == بەکارهێنانی کرێکارانی مرۆیی == لە ئەیلوولی ٢٠٢٦، ماڵپەڕی ''404 Media'' بڵاوی کردەوە کە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی ئەنجامدراو لەلایەن میووسەوە بۆ کۆمپانیاکان، کە تایبەتمەندییەک بوو مێتا وەک خۆکار نیشانی داوە، لە هەندێک حاڵەتدا لەلایەن کرێکارانی سەنتەری پەیوەندی مرۆیییەوە لە کاتی تاقیکردنەوەی تاقیکاریدا تەواو دەکران. ڕاپۆرتەکە لەسەر بنەمای پۆستەکانی ناوخۆی پەیامەکانی مێتا بوو کە باسیان لەوە دەکرد کە کارمەندان ناویان لێی نا «بریکاری مرۆیی»، کە تێیدا «میووس ئێستا دەتوانێت داواکارییەکان ڕادەستی بریکارێکی مرۆیی ڕاهێنراو بکات، کە پەیوەندییەکە ئەنجام دەدات و لە ڕێگەی کارکردنەوە بەڕێوەی دەبات». هەروەها نیگەرانی کارمەندانیان تۆمار کرد کە ڕێکخستنەکە دەتوانێت پێشنیاری ئەوە بکات «زیرەکی دەستکردەکەیان ئەوەندە باش نییە بۆیە هێشتا پێویستیان بە مرۆڤە»، هەروەها نارەحەتی دەربارەی پاراستنی زانیاری. مێتا ڕایگەیاند کە ئەم جۆرە تاقیکردنەوە ناوخۆیییە پراکتیزەیەکی ئاسایی بووە و پێش بڵاوکردنەوەیەکی گشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Koebler · |یەکەم=Jason |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Meta Tests Muse AI Agent Calls That Are Actually Made By Humans in a Call Center |ناونیشان=https://www.404media.co/meta-tests-muse-ai-agent-calls-that-are-actually-made-by-humans-in-a-call-center/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=404 Media |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist|refs= <ref name="Fried-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=فرید |یەکەم=اینا |سەردێڕ=مێتا میووز، بریکاری زیرەکی دەستکردی کەسی پێشوەختە پلاندانراوی خۆی دەناسێنێت |ناونیشان=https://www.axios.com/2026/09/08/meta-debuts-muse-personal-ai-agent |ئیش=[[ئاکسیۆس (وێبگە)|ئاکسیۆس]] |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Korosec-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=کۆرۆسێک |یەکەم١=کیرستن |دوایین٢=رۆپیک |یەکەم٢=لۆکاس |سەردێڕ=هەموو شتە نوێیەکانی کە دێن بۆ بریکاری زیرەکی دەستکردی مێتا میووز |ناونیشان=https://techcrunch.com/2026/09/23/everything-new-coming-to-metas-ai-agent-muse/ |ئیش=[[تێککرانچ]] |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Kahn-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=کاهن |یەکەم=جێرمی |سەردێڕ=مێتا میووز سپارک لە هەنگاوی زیرەکی دەستکردی مارک زوکەبێرگدا دەناسێنێت |ناونیشان=https://www.fortune.com/2026/04/08/meta-unveils-muse-spark-mark-zuckerberg-ai-push |ئیش=[[فۆرتون (گۆڤار)|فۆرتون]] |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Bloomberg News-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مێتا ئامێرێکی تایبەتی قەبارە دەستی میووز چارم دەناسێنێت بۆ بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد لە ڕێگادا |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-23/meta-debuts-a-dedicated-palm-sized-muse-charm-device-to-use-ai-on-the-go |ئیش=[[بلومبێرگ نیووز]] |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> }<ref name="Koebler-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=کۆبلەر |یەکەم=جەیسون |سەردێڕ=مێتا پەیوەندییە بریکارەکانی زیرەکی دەستکردی میووز تاقی دەکاتەوە کە لە ڕاستیدا لەلایەن مرۆڤەکانەوە لە سەنتەری پەیوەندییەکدا ئەنجام دراون |ناونیشان=https://www.404media.co/meta-tests-muse-ai-agent-calls-that-are-actually-made-by-humans-in-a-call-center/ |ئیش=[[404 Media]] |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Bishop-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=بیشۆپ |یەکەم=تۆد |سەردێڕ=ئەمازۆن یاریدەدەری زیرەکی دەستکردی میووزی مێتا لە ناکۆکییەکی نوێدا لەسەر کڕینی بریکاری قەدەغە دەکات |ناونیشان=https://www.geekwire.com/2026/amazon-blocks-metas-muse-ai-assistant-in-new-standoff-over-agentic-shopping/ |ئیش=[[گیگوێر]] |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> <ref name="Shrivastava-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=شریڤاستا |یەکەم=ڕاشی |سەردێڕ=هۆکاری ٦٨ ملیار دۆلاری ئەمازۆن بۆ قەدەغەکردنی میووزی مێتا |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/the-prompt/2026/09/23/amazons-68-billion-reason-to-block-metas-muse/ |ئیش=[[فۆربیس]] |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦}}</ref> }} == ئەمانەش ببینە == [[مێتا ئەی ئای]] [[پۆل:چاتبۆتەکان]] [[پۆل:یاریدەدەرە مەجازییەکان]] l50ilgmhwuku8usxngc5k4jt528x8h5 مەحموود پاکنێت 0 305682 1695067 1694982 2026-10-26T12:02:44Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695067 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەحموود پاکنێت|ناوی خۆماڵی=محمود پاک‌نیت|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|image=Mahmoud Pak Niat in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|image caption=پاکنێت لە مانگی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ (٧٣ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ئێران]]|ساڵانی چالاکی=١٩٦٩–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر|ھاوسەر=مەهوەش سەبرکەن}} '''مەحموود پاکنێت''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: محمود پاک‌نیت؛ لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٢) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێیرانییە]]. لە ساڵی ١٩٦٩ ەوە دەستی بە چالاکی کرد لە بواری [[سینەمای ئێران|سینەما]]، [[تەلەڤیزیۆن|تەلەفیزیۆن]] و [[تەلار|شانۆ]]. بڕوانامەی پلە یەکی هونەری لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]] وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=محمود پاک نیت تجلیل شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3897609/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> لە شاری [[کازیروون|کازروون]] لەدایکبووە و خاوەنی بڕوانامەی دیبلۆمە. لە ئەیلوولی ١٩٧٩ لەگەڵ ''مەهوەش سەبرکەن'' ئەکتەری سینەما و تەلەفیزیۆن هاوسەرگیری کرد و ئێستا خاوەنی دوو کوڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=نگاهی به بیوگرافی محمود پاک نیت |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/415064/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ماجرای آشنایی محمود پاک نیت و مهوش صبرکن (فیلم) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/747276/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بە زنجیرەی بەناوبانگی ڕۆژی ڕزگاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402011405154/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> ناوبانگی پەیدا کرد و ناوبانگەکەی بە زنجیرەی دەوای باران و [[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یوسف پێغەمبەر]] بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85455562/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٨-٢٠٠٧ |''[[دڵشکاو (فیلم)|دڵشکاو]]'' | | عەلی ڕووئین‌تەن |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |باوکی شەریفی | rowspan="2" | [[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' | |- |٢٠٠٨ |''[[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یووسفی پێغەمبەر]]'' | |فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{imdb name|شناسه=۱۲۵۲۶۱۶}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] owf4j2h8zdpz4078w69xbdp2sx4u8mt 1695155 1695067 2026-10-26T16:09:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Mahmoud Pak Niat}} 1695155 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەحموود پاکنێت|ناوی خۆماڵی=محمود پاک‌نیت|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|image=Mahmoud Pak Niat in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|image caption=پاکنێت لە مانگی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ (٧٣ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ئێران]]|ساڵانی چالاکی=١٩٦٩–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر|ھاوسەر=مەهوەش سەبرکەن}} '''مەحموود پاکنێت''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: محمود پاک‌نیت؛ لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٢) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێیرانییە]]. لە ساڵی ١٩٦٩ ەوە دەستی بە چالاکی کرد لە بواری [[سینەمای ئێران|سینەما]]، [[تەلەڤیزیۆن|تەلەفیزیۆن]] و [[تەلار|شانۆ]]. بڕوانامەی پلە یەکی هونەری لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]] وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=محمود پاک نیت تجلیل شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3897609/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> لە شاری [[کازیروون|کازروون]] لەدایکبووە و خاوەنی بڕوانامەی دیبلۆمە. لە ئەیلوولی ١٩٧٩ لەگەڵ ''مەهوەش سەبرکەن'' ئەکتەری سینەما و تەلەفیزیۆن هاوسەرگیری کرد و ئێستا خاوەنی دوو کوڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=نگاهی به بیوگرافی محمود پاک نیت |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/415064/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ماجرای آشنایی محمود پاک نیت و مهوش صبرکن (فیلم) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/747276/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بە زنجیرەی بەناوبانگی ڕۆژی ڕزگاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402011405154/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> ناوبانگی پەیدا کرد و ناوبانگەکەی بە زنجیرەی دەوای باران و [[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یوسف پێغەمبەر]] بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85455562/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٨-٢٠٠٧ |''[[دڵشکاو (فیلم)|دڵشکاو]]'' | | عەلی ڕووئین‌تەن |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |باوکی شەریفی | rowspan="2" | [[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' | |- |٢٠٠٨ |''[[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یووسفی پێغەمبەر]]'' | |فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{imdb name|شناسه=۱۲۵۲۶۱۶}} {{پۆلی کۆمنز|Mahmoud Pak Niat}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] 3i2qxg4q25h27hftf2dzd6pom0gmuty 1695205 1695155 2026-10-26T17:02:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئێران|ئێران]] و [[دەروازە:فیلم|فیلم]] 1695205 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەحموود پاکنێت|ناوی خۆماڵی=محمود پاک‌نیت|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|image=Mahmoud Pak Niat in Shahrzad Series closing ceremony.jpg|image caption=پاکنێت لە مانگی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ (٧٣ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ئێران]]|ساڵانی چالاکی=١٩٦٩–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر|ھاوسەر=مەهوەش سەبرکەن}} '''مەحموود پاکنێت''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: محمود پاک‌نیت؛ لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٢) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێیرانییە]]. لە ساڵی ١٩٦٩ ەوە دەستی بە چالاکی کرد لە بواری [[سینەمای ئێران|سینەما]]، [[تەلەڤیزیۆن|تەلەفیزیۆن]] و [[تەلار|شانۆ]]. بڕوانامەی پلە یەکی هونەری لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی (ئێران)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامی]] وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=محمود پاک نیت تجلیل شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3897609/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> لە شاری [[کازیروون|کازروون]] لەدایکبووە و خاوەنی بڕوانامەی دیبلۆمە. لە ئەیلوولی ١٩٧٩ لەگەڵ ''مەهوەش سەبرکەن'' ئەکتەری سینەما و تەلەفیزیۆن هاوسەرگیری کرد و ئێستا خاوەنی دوو کوڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=نگاهی به بیوگرافی محمود پاک نیت |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/415064/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ماجرای آشنایی محمود پاک نیت و مهوش صبرکن (فیلم) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/747276/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بە زنجیرەی بەناوبانگی ڕۆژی ڕزگاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402011405154/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> ناوبانگی پەیدا کرد و ناوبانگەکەی بە زنجیرەی دەوای باران و [[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یوسف پێغەمبەر]] بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85455562/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٠٨-٢٠٠٧ |''[[دڵشکاو (فیلم)|دڵشکاو]]'' | | عەلی ڕووئین‌تەن |} {| class="wikitable" |+زنجیرەی تەلەفیزیۆنی !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[ئەزازیل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەزازیل]] |باوکی شەریفی | rowspan="2" | [[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' | |- |٢٠٠٨ |''[[یووسفی پێغەمبەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|یووسفی پێغەمبەر]]'' | |فەرەجوڵڵا سەلەحشوورە |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{imdb name|شناسه=۱۲۵۲۶۱۶}} {{پۆلی کۆمنز|Mahmoud Pak Niat}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] fisks856b4nwdv33gunuqcua96ny59p مانێکن پیس 0 305687 1695065 1695001 2026-10-26T12:02:04Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695065 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە هۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی 55.5 سم (21.9 ئینج)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018}}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref>، کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. هەرچەندە بوونی هەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاستکراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە [fr; nl] و لە ساڵی 1619 دانرا. شوێنی بەردی شینەکەی بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1770. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵیەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسل هەڵگیراوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] csl9d47sviyqbe2si36jve3t2hfg9bg 1695145 1695065 2026-10-26T14:45:11Z Pirehelokan 5097 پیاچوونەوە 1695145 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە هۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی 55.5 سم (21.9 ئینج)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018}}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref>، کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. هەرچەندە بوونی هەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاست کراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە و لە ساڵی 1619 دانرا. ئەو بەردەی پەیکەرەکەی لەسەر دانراوە بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1770. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵیەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسلدا هەڵگیراوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] js86mii2ovs3g5g322rsswk3k5g842p 1695146 1695145 2026-10-26T14:45:21Z Pirehelokan 5097 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1695146 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە ھۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی ٥٥٫٥ سم (٢١٫٩ ئینج)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018}}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]،<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref> کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. ھەرچەندە بوونی ھەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاست کراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە و لە ساڵی ١٦١٩ دانرا. ئەو بەردەی پەیکەرەکەی لەسەر دانراوە بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٧٠. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵییەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسلدا ھەڵگیراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] rg7ii86u08aser3d86uuom4bzk44kao 1695151 1695146 2026-10-26T16:00:59Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Manneken Pis (Brussels)}} 1695151 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە ھۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی ٥٥٫٥ سم (٢١٫٩ ئینج)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018}}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]،<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref> کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. ھەرچەندە بوونی ھەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاست کراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە و لە ساڵی ١٦١٩ دانرا. ئەو بەردەی پەیکەرەکەی لەسەر دانراوە بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٧٠. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵییەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسلدا ھەڵگیراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Manneken Pis (Brussels)}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] i0vh1r8qe803qrvh0l3xoau10a42c4c 1695206 1695151 2026-10-26T17:02:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:بروکسێل|بروکسێل]]، [[دەروازە:بەلجیکا|بەلجیکا]] و [[دەروازە:ئاو|ئاو]] 1695206 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە ھۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی ٥٥٫٥ سم (٢١٫٩ ئینج)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018}}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]،<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref> کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. ھەرچەندە بوونی ھەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاست کراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە و لە ساڵی ١٦١٩ دانرا. ئەو بەردەی پەیکەرەکەی لەسەر دانراوە بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٧٠. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵییەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسلدا ھەڵگیراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Manneken Pis (Brussels)}} {{تووڵی دەروازە|بروکسێل|بەلجیکا|ئاو}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] ro1oe9ijsn1r3w2lxthig7nn51fjkid 1695268 1695206 2026-10-26T20:03:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695268 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|image_size=250px|title=Manneken Pis|subject=[[Puer mingens]]|artist={{ill|Jérôme Duquesnoy the Elder|fr|Jérôme Duquesnoy l'Ancien|nl|Hiëronymus Duquesnoy de Oudere}}|year={{unbulleted list|{{Start date|1619}}: original version|{{Start date|1965}}: existing version}}|type=[[Bronze]]|height_metric=55.5|city=[[City of Brussels]], Brussels-Capital Region, Belgium|coordinates={{coord|50.8449861|4.3499932|format=dms|type:landmark_region:BE BRU_source:wikidata|display=inline,title}}|mapframe=yes|website={{URL|https://www.brussels.be/manneken-pis}}}} '''مانێکن پیس''' ([ˌmɑnəkə(m) ˈpɪs]ⓘ؛ بە ھۆڵەندی بۆ 'پیاوی بچووکی میزکەر') پەیکەرێکی نافورەی برۆنزییە بە درێژی ٥٥٫٥ سم (٢١٫٩ ئینج)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|مسار=https://www.brussels.info/peeing-boy/ |عنوان=Manneken Pis Brussels Belgium |ناشر=Brussels.info |تاريخ الوصول=2015-03-08| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180616030137/https://www.brussels.info/peeing-boy/ | تاريخ أرشيف = 16 يونيو 2018}}</ref> لە ناوەڕاستی [[بروکسێل|برۆکسل]] لە [[بەلجیکا]]،<ref>Naomi Miller, ''Fountains as Metaphor'' from ''Fountains, Splash and Spectacle, Water and Design from the Renaissance to the Present'', edited by Marilyn Symmes, Thames and Hundson and Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998</ref> کە وێناکردنی منداڵێکی پاکترە: کوڕێکی ڕووت کە میز دەکاتە ناو حەوزی نافورە. ھەرچەندە بوونی ھەر لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥دا پشتڕاست کراوەتەوە، بەڵام مانێکن پیس لەلایەن پەیکەرتاشی برابانتین یرۆم دوکویسنۆی گەورەوە دیزاین کراوەتەوە و لە ساڵی ١٦١٩ دانرا. ئەو بەردەی پەیکەرەکەی لەسەر دانراوە بە شێوازی ڕۆکایل مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٧٠. پەیکەرەکە بە درێژایی مێژووی چەندین جار دزراوە یان زیانێکی زۆری پێگەیشتووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە کۆپییەکی لە شوێنەکەدا نمایشکراوە، کە ئەسڵییەکەی لە مۆزەخانەی شاری برۆکسلدا ھەڵگیراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Manneken Pis (Brussels)}} {{تووڵی دەروازە|بروکسێل|بەلجیکا|ئاو}} [[پۆل:ئەفسانەکانی سەدەی ناوەڕاست]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 0fkyxfhn59aif3z1z6rx1j9ctw0z46a ستوونی سەرکەوتنی بەرلین 0 305689 1695064 1695004 2026-10-26T12:01:44Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1695064 wikitext text/x-wiki [[File:Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|وێنۆک]] [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alings|یەکەم=Reinhard|سەردێڕ=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Parthas Verlag GmbH|ژپنک=٩٧٨٣٩٣٢٥٢٩٧١٩|شوێن=Berlin|پەڕەکان=٣٥–٥١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Braun|یەکەم=Matthias|سەردێڕ=Die Siegessaule|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Berlin Edition|ژپنک=٣٨١٤٨٠٠٢٦٥|شوێن=Berlin|پەڕە=١١}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Beevor |یەکەم=A |سەردێڕ=Berlin: The Downfall 1945 |پەڕە=٣٩٥|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Borcholte |یەکەم=Andreas |سەردێڕ=Sieg der Säule |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Nachrichten |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/|سەردێڕ=O. Gladenbeck“The five senses” - Tobogan Antiques |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262|سەردێڕ=19th Century Furniture |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Mario Kart Tour - Berlin Byways |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |زمان=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] n4d6yz6m1e50aek44673t0i12vcalyg 1695208 1695064 2026-10-26T17:03:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]، [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]] و [[دەروازە:چاند|چاند]] 1695208 wikitext text/x-wiki [[File:Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|وێنۆک]] [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alings|یەکەم=Reinhard|سەردێڕ=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Parthas Verlag GmbH|ژپنک=٩٧٨٣٩٣٢٥٢٩٧١٩|شوێن=Berlin|پەڕەکان=٣٥–٥١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Braun|یەکەم=Matthias|سەردێڕ=Die Siegessaule|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Berlin Edition|ژپنک=٣٨١٤٨٠٠٢٦٥|شوێن=Berlin|پەڕە=١١}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Beevor |یەکەم=A |سەردێڕ=Berlin: The Downfall 1945 |پەڕە=٣٩٥|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Borcholte |یەکەم=Andreas |سەردێڕ=Sieg der Säule |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Nachrichten |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/|سەردێڕ=O. Gladenbeck“The five senses” - Tobogan Antiques |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262|سەردێڕ=19th Century Furniture |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Mario Kart Tour - Berlin Byways |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |زمان=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|مێژوو|چاند}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] h0fvawyqvinsi35nc8nn1g2ayvn92rm 1695267 1695208 2026-10-26T20:03:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1695267 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[File:Berliner Siegessäule 2012-04.jpg|وێنۆک]] [[File:Aussicht_von_der_Siegessaeule.jpg|وێنۆک| دیمەنێک لە سەکۆی ستوونی سەرکەوتنەوە بەرەو دەروازەی براندنبێرگ]] '''ستوونی سەرکەوتن''' ({{Langx|de|Siegessäule}} {{IPA|de|ˈziːɡəsˌzɔɪ̯lə|pron}}، لە [[wiktionary:Sieg|<em lang="de">Sieg</em>]] 'سەرکەوتن' + [[wiktionary:Säule|<em lang="de">Säule</em>]] 'ستوونی') شوێنەوارێکە لە [[بەرلین]]،ئەڵمانیا. لەلایەن هاینریچ ستراکەوە لە دوای ساڵی ١٨٦٤ دیزاین کراوە بۆ یادکردنەوەی سەرکەوتنی [[پرووسیا|پرۆس]] بەسەر دانیمارک لە جەنگی دووەمی شلێسویگ، تا ئەو کاتەی لە ٢ی ئەیلوولی ١٨٧٣ دەستبەکاربوو، پرۆسیا هەروەها [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] و هاوپەیمانە ئەڵمانییەکانی لە جەنگی نەمسا و پرۆس (١٨٦٦) و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە جەنگی فەرەنسا-پروسیا (١٨٧٠ &#x2013; ٧١)دا شکست پێهێنابوو، کە پەیکەرەکەی پێبەخشی ئامانجێکی نوێ. جیاواز لە پلانە سەرەتاییەکان، ئەم سەرکەوتنانەی دواتر لە [[یەکخستنی ئەڵمانیا|شەڕەکانی یەکگرتن]] ئیلهامبەخش بوون بۆ زیادکردنی پەیکەری برۆنزی ڤیکتۆریا, خوداوەندی سەرکەوتنی ڕۆمانی، {{Convert|8.3|m|ft}} بەرزە، لەلایەن فریدریش درەیک دیزاین کراوە، کە بەرزییەکەی ئێستای بە ستوونی سەرکەوتن بەخشیوە کە 67 م.<ref name="ra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alings|یەکەم=Reinhard|سەردێڕ=Die Berliner Siegessaule: Vom Geschichtsbild zum Bils der Geschichte|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Parthas Verlag GmbH|ژپنک=٩٧٨٣٩٣٢٥٢٩٧١٩|شوێن=Berlin|پەڕەکان=٣٥–٥١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Braun|یەکەم=Matthias|سەردێڕ=Die Siegessaule|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Berlin Edition|ژپنک=٣٨١٤٨٠٠٢٦٥|شوێن=Berlin|پەڕە=١١}}</ref> خەڵکی بەرلین نازناوی ''گۆڵدلێسیان'' بە پەیکەرەکە داوە، کە بە واتای شتێکی وەک "گۆڵدن لیزی" دێت، کە ناوی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٨٦٦ی ئی.مارلیت و [[پاڵەوان|پاڵەوانەکەیەوە]] هاتووە. ستوونی سەرکەوتن شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە لە شاری بەرلین. سەکۆی بینینەکەی کە بۆی پێویستە بلیتی هەبێت، دیمەنی بەرلین پێشکەش دەکات. == ديزاين == [[File:Berlin_Siegessäule_8245.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەرکەوتنی باڵدار]] بنکەکەی لە گڕانایتی سویدی سووری پۆلێشراو پێکهاتووە کە قەبارەکەی ١٨.٨ مەتر چوارگۆشە و بەرزییەکەی ٧.٢ مەتر. بنکەکە چوار ڕیلیفی برۆنزی لەخۆدەگرێت کە دیمەنەکانی سێ سەرکەوتنەکە نیشان دەدەن. پانییان ١٢ مەتر و بەرزییەکەی ٢ مەتر بووە، لەلایەن مۆریتز شوڵز و [[Karl Keil|کارل کیل]] و ئەلێکساندەر کالاندرێلی و ئەلبێرت وۆڵفەوە دیزاین کراون. لەسەر بنکەکەی هۆڵێکی گوڵاو هەیە کە ١٦ ستوونی گڕانایتی تێدایە کە بەرزییەکەی ٤.٧ مەتر دەبێت. بەدرێژایی دەوری هۆڵەکە مۆزایکێکی شووشەیی هەیە کە لەلایەن ئەنتۆن ڤۆن وێرنەرەوە دیزاین کراوە. چوار ستوونی بەردی شنی لە سەرووی ئەم هۆڵەوە بەرز دەبنەوە، سێ ستوونی یەکەم هەریەکەیان ٢٠ لوولەی دەمانچەی زێڕینیان تێدایە، ١٢ پاوند لە سەرکەوتنی دانیمارک، ٨ پاوند لە سەرکەوتنی نەمسا و ٤ پاوند لە سەرکەوتنی فەرەنسا. لە سەرەوەی ستوونی چوارەمی بەردی شنیدا، {{Convert|8.52|m|ft|-tall}} نیشتەجێیە سەرکەوتنی برۆنزی زێڕین.<ref name="ra" /> دیکۆری ڕیلیفەکە لە ساڵی ١٩٤٥ لابرا. بۆ یادی ٧٥٠ ساڵەی بەرلین لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن سەرۆکی فەرەنسا لەو کاتەدا، [[فرانسوا میتێران|فرانسوا میتراند]] نۆژەنکرایەوە.<ref name="ra" />{{Rp|114–115}} == شوێنەکان == [[File:Reichstag_und_Siegessäule_um_1900.jpg|وێنۆک| ستوونی سەرکەوتن بە قەبارە و شوێنی سەرەتایی خۆی، لەسەر کۆنیگسپلاتز بەرامبەر ڕیشستاگ، لە ساڵی ١٩٠٠]] ستوونی سەرکەوتن لە سەرەتادا لە شاری کۆنیگسپلاتز (ئێستا پلاتز دێر کۆماری) وەستابوو. لە ساڵانی ١٩٣٨/١٩٣٩، وەک بەشێک لە ئامادەکردنی پلانە مۆنۆمێنتالییەکان بۆ دیزاینکردنەوەی بەرلین بۆ وێڵتاوپتستاد جێرمانیا، [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکان]] ستوونەکەیان گواستەوە بۆ شوێنی ئێستای لە گرۆسەر ''ستیرن'' (ئەستێرەی گەورە). لە هەمان کاتدا ستوونەکە ٦.٥ مەترێکی دیکە زیادکرا و بەرزییەکەی ئێستای ٦٦.٨٩ مەتر بووە. ئەم شوێنەوارە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] بەبێ زیانێکی زۆر ڕزگاری بوو. ستوونەکە بە بازنەیەک دەورە دراوە و بەپێی پلانەکانی [[ئەلبێرت شپێر|ئەلبێرت سپیر]] لە ڕێگەی چوار تونێلەوە دەتوانرێت پیادە بگات. پلیکانەیەکی خولگەیی دەچێتە سەر سەکۆیەکی بینین لە ژێر پەیکەرەکەدا.<ref name="ra" /> {{Rp|99–107}} == گرنگی مێژوویی == [[File:Barack_Obama_in_Berlin.jpg|وێنۆک| [[باراک ئۆباما]] لە کاتی پێشکەشکردنی وتارێکدا لە ستوونی سەرکەوتن لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨]] لە [[شەڕی بەرلین]] لە ساڵی ١٩٤٥، سەربازانی سۆڤیەت نازناوی ستوونەکەیان ناوە "ژنە باڵابەرزەکە".<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Beevor |یەکەم=A |سەردێڕ=Berlin: The Downfall 1945 |پەڕە=٣٩٥|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Penguin Books}}</ref> سەربازانی سوپای پۆڵەندا کە شانبەشانی هاوپەیمانە سۆڤیەتەکانیان شەڕیان دەکرد، لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ لە کۆتایی شەڕی بەرلین [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵای پۆڵەندایان]] لەسەر ستوونەکە هەڵکرد. ئەمەش ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵای نیشتمانی پۆڵەندا بەڕێوەدەچێت. لە کاتی نمایشی سەرکەوتنی بەرلین لە ساڵی ١٩٤٥دا، [[ئاڵای فەڕەنسا|سێ ڕەنگی فەرەنسی]] لەلایەن سەربازانی فەرەنسییەوە لەسەر لوتکەی ستوونی سەر پەیکەرەکە بەرزکرایەوە. وەک شوێنی وتارەکەی [[باراک ئۆباما]] لە بەرلین وەک کاندیدێکی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠٠٨.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Borcholte |یەکەم=Andreas |سەردێڕ=Sieg der Säule |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=Spiegel}}</ref> == لە کولتوری باودا == لە ''فیلمی باڵەکانی ئارەزووی'' ویم وێندەرز (١٩٨٧)دا، ستوونەکە یەکێکە لەو شوێنە بەرزانەی شارەکە کە فریشتەکان تێیدا دادەنیشن و سەیری خوارەوە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Nachrichten |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090815081858/http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2008/0718/seite1/0072/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=BerlinOnline.de}}</ref> پەیکەرە زێڕینەکەی سەرەوەی ستوونەکە، لە ساڵی ١٨٧٣ لەلایەن کارگەی ئاکتین-گێسێلشافت گلادنبێک لە بەرلین فڕێدرا،<ref name="Victoria">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/|سەردێڕ=O. Gladenbeck“The five senses” - Tobogan Antiques |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618100836/http://toboganantiques.com/en/objets/o-gladenbeck-the-five-senses/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=toboganantiques.com}}</ref><ref name="ISSUU">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://issuu.com/tobogan.antiques/docs/furniture/262|سەردێڕ=19th Century Furniture |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=ISSUU.com}}</ref> لە کلیپی مۆسیقای U2 لە ساڵی ١٩٩٣ " Stay (Faraway, So Close!) "، ڕێزلێنانێک بۆ <em>Wings of Desire</em>. لە ساڵانی تەکنۆ Love Parade، ستوونی خاڵی کۆبوونەوە بوو کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک پێکەوە سەمایان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.berlin-life.com/berlin/love-parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Berlin-Life.com}}</ref> گۆڤاری مانگانەی بەرلین کەیر ''Siegessäule،'' لە ساڵی ١٩٨٤ وەک بڵاوکراوەیەکی هاوڕەگەزبازان دامەزراوە، بە ناوی ئەو شوێنەوارەوە ناونراوە. شانازی بەرلین (نمایشی CSD) بەزۆری ستوونی سەر ڕێگاکەی بۆ هێماسازی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://csd-berlin.de/demo-route/}}{{بەستەری مردوو|date=December 2025}}</ref> ئەم شوێنەوارە یەکێکە لەو شوێنەوارە زۆرانەی کە لە خولی "بەرلین بایوەیز" لە ''گەشتی ماریۆ کارت'' (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە)، و دواتر ''ماریۆ کارت ٨ دیلۆکس'' (لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە) سەردانی کراوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Mario Kart Tour - Berlin Byways |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=1jBHByzUbvU?t=11 |زمان=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{کۆمنز}} * Siegessäule at Structurae {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|مێژوو|چاند}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} ppyed0pvd5bfpocztm1fzme6mvhvchg لێدوانی بەکارھێنەر:Lanaali08 3 305691 1695098 2026-10-26T12:36:49Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1695098 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٢:٣٦، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) n5ar631xbsnp592yduamgz4gmuy7fp5 لێدوانی بەکارھێنەر:مەیلی فەرهاد 3 305692 1695215 2026-10-26T17:14:12Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1695215 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٧:١٤، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) iivb0z8yzsw12542cxyf427tlzrmex7 ڕەشید ئاغای ھەولێرێ 0 305693 1695220 2026-10-26T19:18:54Z DiyarKamaran 50583 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox person | name = حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ | image =حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = ١٨٥٠ | birth_place = گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] | death_date = ١٩٣٩ (٨٨–٨٩ ژیاوە) | death_place = [[هەولێر]] | resting_place = مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] | ethnic...»ەوە 1695220 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ | image =حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = ١٨٥٠ | birth_place = گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] | death_date = ١٩٣٩ (٨٨–٨٩ ژیاوە) | death_place = [[هەولێر]] | resting_place = مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] | ethnicity = کورد | nationality = [[دەوڵەتی عوسمانی]] (١٨٥٠–١٩١٨)، [[شانشینی عێراق]] (١٩٢١–١٩٣٩) | occupation = سیاسەتمەدار، سەرۆکی شارەوانی | office = سەرۆکی شارەوانیی هەولێر (١٨٩٩–١٩٠٤) | father = حاجی وەیسی ئاغا | siblings = حاجی عەلی ئاغا، خدر ئاغا | children = عەتاوڵڵا ئاغا{{هن}}نافیع ئاغا{{هن}}نەورەدین ئاغا{{هن}}موسا ئاغا }} '''حاجی ڕەشید ئاغا''' (ناوی تەواو: '''ڕەشید وەیسی یەحیا ئەحمەد عەبدولوەهاب حارس ئاغای مەمووندی'''؛ ١٨٥٠ – ١٩٣٩) کەسایەتییەکی دیاری سیاسی و کۆمەڵایەتیی کورد و دووەمین سەرۆکی شارەوانیی [[هەولێر]] بوو لە سەردەمی دەسەڵاتی [[دەوڵەتی عوسمانی|عوسمانیدا]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٤.<ref name="hawler_jaran">دەستەی ئەرشیفی هەولێری جاران، ''تۆمارە مێژووییەکانی ناودارانی هەولێر''، بڵاوکراوەی مێژوویی.</ref> ڕۆڵێکی بەرچاوی لە گەشەپێدان و فراوانکردنی شاری [[ھەولێر|هەولێر]] بۆ دەرەوەی [[قەڵای ھەولێر|قەڵات]] هەبووە و بە دەستپێکەری دروستبوونی هەولێر لە خوارەوەی قەڵا دادەنرێت. هەروەها لە سەردەمی هاتنی بەریتانییەکاندا بە هەڵوێستە نیشتمانییەکانی و بەرهەڵستکاریی دەسەڵاتی ئینگلیز لە ناوچەکەدا ناسرابوو.<ref name="hay">Hay, W. R. (1921). ''Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918-1920''. London: Sidgwick & Jackson.</ref> == ژیان و بنەچە == حاجی ڕەشید ئاغا لە ساڵی ١٨٥٠ لە گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] لەدایکبووە. ناوبراو سێیەمین کوڕی حاجی وەیسی ئاغا بوو و دوو برای بە ناوەکانی (حاجی عەلی ئاغا) و (خدر ئاغا) هەبوو کە خاوەنی پێگە و دیوەخانی بەهێزی کۆمەڵایەتی بوون لە [[ھەولێر|هەولێر]]. بنەچەی خێزانەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[مەموندی|هۆزی مەمووندی]]، کە بەپێی سەرچاوە مێژووییەکان نەژادیان دەگەڕێتەوە سەر میرەکانی [[میرنشینی مەڕوانی]] (پاشا ئەحمەدی کوڕی مەروان کە لە ساڵی ٩٩٠ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانییان لە [[باکووری کوردستان]] دامەزراند). باووباپیرانی لە نەوەی حارس ئاغان کە پێشتر لە بناری [[سپیلک|چیای سپیلک]] و سەر ڕێگای [[سیساوە]] و [[ھەریر|هەریر]] نیشتەجێ بوون، و زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ پێش ئێستا ڕوویان لە هەولێر کردووە و لەوێ نیشتەجێ بوون. == کارگێڕی و سەرۆکایەتیی شارەوانی == لە نێوان ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٤، حاجی ڕەشید ئاغا پۆستی سەرۆکی شارەوانی هەولێری بەڕێوەبردووە (وەک دووەمین سەرۆکی شارەوانی لە مێژووی شاری هەولێردا). لە گرنگترین بڕیار و دەستکەوتە کارگێڕییەکانی لە کاتی وەرگرتنی ئەم پۆستەدا: * '''دەرکردنی بڕیاری نیشتەجێبوون لە دەرەوەی قەڵا (١٨٩٩):''' حاجی ڕەشید ئاغا بڕیارێکی مێژوویی دەرکرد بۆ ڕێگەدان بە خەڵک تا لە دەرەوەی شوورەی قەڵای هەولێر خانوو دروست بکەن و نیشتەجێ ببن. * '''بەخشینی زەوی بە هەژاران (١٩٠١):''' لەسەر راسپاردەی کارگێڕی و لە دەستپێشخەرییەکی کۆمەڵایەتیدا، حاجی ڕەشید ئاغا و برای گەورەی (حاجی عەلی ئاغا) زەوییەکانی خۆیان لە ناوچەکانی خانەقا و تەعجیل بەبێ بەرامبەر بەخشییە هەژاران، کاسپکاران و کرێکاران. ئەم هەنگاوە بووە بەردی بناغەی دروستبوون و گەشەسەندنی هەولێر لە خوارەوەی قەڵا. == چالاکی سیاسی == لە دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانیی یەکەم]] و دەستپێکردنی ھەژموونی بەریتانیا لە [[عێراق]] و [[باشووری کوردستان]]، حاجی ڕەشید ئاغا هەڵوێستێکی توندی دژ بە داگیرکاریی بەریتانیا وەرگرت. مێژوونووس و حاکمی سیاسیی ئینگلیز لە هەولێر، [[کاپتن های]]، لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا ''«دوو ساڵ لە کوردستان»'' ئاماژەی بە کەسایەتیی حاجی ڕەشید ئاغا کردووە و وەک سیاسەتمەدارێکی لێهاتوو، بەنفوز و کاریگەر لە ناوچەکەدا وەسفی کردووە.<ref name="hay" /> حاجی ڕەشید ئاغا پەیوەندیی بەهێزی لەگەڵ [[شێخ مەحموودی حەفید]] هەبوو و پێکەوە ئەنجومەنێکی شۆڕشگێڕییان بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی ئینگلیز لە [[ھەولێر|هەولێر]] و کوردستان دامەزراند. بەهۆی ئەم چالاکییە سیاسی و نیشتمانییانەی، لەلایەن ھێزەکانی بەریتانیاوە دەستگیر کرا. بەڵام دواتر لەژێر فشاری توند و جەماوەریی هۆزەکانی هەولێر و بە سەرکردایەتیی برای گەورەی (حاجی عەلی ئاغا)، ئینگلیزەکان ناچار بوون بەبێ مەرج ئازادی بکەن. == منداڵەکانی == حاجی ڕەشید ئاغا چوار کوڕی لەپاش خۆی بەجێهێشتووە: # عەتاوڵڵا ئاغا # نافیع ئاغا # نەورەدین ئاغا # موسا ئاغا == کۆچی دوایی == حاجی ڕەشید ئاغا لە ساڵی ١٩٣٩ لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی لە مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] بەخاک سپێردرا. خانوو و دیوەخانی حاجی ڕەشید ئاغا لە گەڕەکی سەرای قەڵای هەولێر ھەتا ئێستاش وەک شاکارێکی تەلارسازیی مێژوویی و شوێنەوارێکی گرنگی کەلەپووریی شارەکە ماوەتەوە و لەلایەن دامەزراوە شوێنەوارییەکان و پڕۆژەی بووژاندنەوەی قەڵای هەولێرەوە بەڵگەدار کراوە.<ref name="columbia">Mapping Mesopotamian Monuments, ''Rashid Agha House in Erbil Citadel'', Columbia University.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Hay, W. R. (1921). ''Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918-1920''. London: Sidgwick & Jackson. * تۆمارە مێژووییەکانی شارەوانیی هەولێر و مێژووی دروستبوونی گەڕەکەکانی دەرەوەی قەڵا. * مێژووی ناودارانی هەولێر — بەرگی تایبەت بە بنەماڵەی مەمووندی. * ماڵپەڕی فەرمیی دەستەی بووژاندنەوەی قەڵای هەولێر (Erbil Citadel Revitalization) & Mapping Mesopotamian Monuments (Columbia University). [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٠]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:شارەوانییەکان]] cejn4uqd751vsiabm1wczyv0szvysyb 1695221 1695220 2026-10-26T19:20:23Z DiyarKamaran 50583 1695221 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ | image =حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = ١٨٥٠ | birth_place = گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] | death_date = ١٩٣٩ (٨٨–٨٩ ژیاوە) | death_place = [[هەولێر]] | resting_place = مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] | ethnicity = کورد | nationality = [[دەوڵەتی عوسمانی]] (١٨٥٠–١٩١٨)، [[شانشینی عێراق]] (١٩٢١–١٩٣٩) | occupation = سیاسەتمەدار، سەرۆکی شارەوانی | office = سەرۆکی شارەوانیی هەولێر (١٨٩٩–١٩٠٤) | father = حاجی وەیسی ئاغا | siblings = حاجی عەلی ئاغا، خدر ئاغا | children = عەتاوڵڵا ئاغا{{هن}}نافیع ئاغا{{هن}}نەورەدین ئاغا{{هن}}موسا ئاغا }} '''حاجی ڕەشید ئاغا''' (ناوی تەواو: '''ڕەشید وەیسی یەحیا ئەحمەد عەبدولوەهاب حارس ئاغای مەمووندی'''؛ ١٨٥٠ – ١٩٣٩) کەسایەتییەکی دیاری سیاسی و کۆمەڵایەتیی کورد و دووەمین سەرۆکی شارەوانیی [[هەولێر]] بوو لە سەردەمی دەسەڵاتی [[دەوڵەتی عوسمانی|عوسمانیدا]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٤.<ref name="hawler_jaran">دەستەی ئەرشیفی هەولێری جاران، ''تۆمارە مێژووییەکانی ناودارانی هەولێر''، بڵاوکراوەی مێژوویی.</ref> ڕۆڵێکی بەرچاوی لە گەشەپێدان و فراوانکردنی شاری [[ھەولێر|هەولێر]] بۆ دەرەوەی [[قەڵای ھەولێر|قەڵات]] هەبووە و بە دەستپێکەری دروستبوونی هەولێر لە خوارەوەی قەڵا دادەنرێت. هەروەها لە سەردەمی هاتنی بەریتانییەکاندا بە هەڵوێستە نیشتمانییەکانی و بەرهەڵستکاریی دەسەڵاتی ئینگلیز لە ناوچەکەدا ناسرابوو.<ref name="hay">Hay, W. R. (1921). ''Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918-1920''. London: Sidgwick & Jackson.</ref> == ژیان و بنەچە == حاجی ڕەشید ئاغا لە ساڵی ١٨٥٠ لە گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] لەدایکبووە. ناوبراو سێیەمین کوڕی حاجی وەیسی ئاغا بوو و دوو برای بە ناوەکانی (حاجی عەلی ئاغا) و (خدر ئاغا) هەبوو کە خاوەنی پێگە و دیوەخانی بەهێزی کۆمەڵایەتی بوون لە [[ھەولێر|هەولێر]]. بنەچەی خێزانەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[مەموندی|هۆزی مەمووندی]]، کە بەپێی سەرچاوە مێژووییەکان نەژادیان دەگەڕێتەوە سەر میرەکانی [[میرنشینی مەڕوانی]] (پاشا ئەحمەدی کوڕی مەروان کە لە ساڵی ٩٩٠ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانییان لە [[باکووری کوردستان]] دامەزراند). باووباپیرانی لە نەوەی حارس ئاغان کە پێشتر لە بناری [[سپیلک|چیای سپیلک]] و سەر ڕێگای [[سیساوە]] و [[ھەریر|هەریر]] نیشتەجێ بوون، و زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ پێش ئێستا ڕوویان لە هەولێر کردووە و لەوێ نیشتەجێ بوون. == کارگێڕی و سەرۆکایەتیی شارەوانی == لە نێوان ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٤، حاجی ڕەشید ئاغا پۆستی سەرۆکی شارەوانی هەولێری بەڕێوەبردووە (وەک دووەمین سەرۆکی شارەوانی لە مێژووی شاری هەولێردا). لە گرنگترین بڕیار و دەستکەوتە کارگێڕییەکانی لە کاتی وەرگرتنی ئەم پۆستەدا: * '''دەرکردنی بڕیاری نیشتەجێبوون لە دەرەوەی قەڵا (١٨٩٩):''' حاجی ڕەشید ئاغا بڕیارێکی مێژوویی دەرکرد بۆ ڕێگەدان بە خەڵک تا لە دەرەوەی شوورەی قەڵای هەولێر خانوو دروست بکەن و نیشتەجێ ببن. * '''بەخشینی زەوی بە هەژاران (١٩٠١):''' لەسەر راسپاردەی کارگێڕی و لە دەستپێشخەرییەکی کۆمەڵایەتیدا، حاجی ڕەشید ئاغا و برای گەورەی (حاجی عەلی ئاغا) زەوییەکانی خۆیان لە ناوچەکانی خانەقا و تەعجیل بەبێ بەرامبەر بەخشییە هەژاران، کاسپکاران و کرێکاران. ئەم هەنگاوە بووە بەردی بناغەی دروستبوون و گەشەسەندنی هەولێر لە خوارەوەی قەڵا. == چالاکی سیاسی == لە دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانیی یەکەم]] و دەستپێکردنی ھەژموونی بەریتانیا لە [[عێراق]] و [[باشووری کوردستان]]، حاجی ڕەشید ئاغا هەڵوێستێکی توندی دژ بە داگیرکاریی بەریتانیا وەرگرت. مێژوونووس و حاکمی سیاسیی ئینگلیز لە هەولێر، [[کاپتن های]]، لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا ''«دوو ساڵ لە کوردستان»'' ئاماژەی بە کەسایەتیی حاجی ڕەشید ئاغا کردووە و وەک سیاسەتمەدارێکی لێهاتوو، بەنفوز و کاریگەر لە ناوچەکەدا وەسفی کردووە.<ref name="hay" /> حاجی ڕەشید ئاغا پەیوەندیی بەهێزی لەگەڵ [[شێخ مەحموودی حەفید]] هەبوو و پێکەوە ئەنجومەنێکی شۆڕشگێڕییان بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی ئینگلیز لە [[ھەولێر|هەولێر]] و کوردستان دامەزراند. بەهۆی ئەم چالاکییە سیاسی و نیشتمانییانەی، لەلایەن ھێزەکانی بەریتانیاوە دەستگیر کرا، قەرار بوو سزای لەسێدارەدانی بەسەردا بسەپێنرێ. بەڵام دواتر لەژێر فشاری توند و جەماوەریی هۆزەکانی هەولێر و بە سەرکردایەتیی برای گەورەی (حاجی عەلی ئاغا)، ئینگلیزەکان ناچار بوون بەبێ مەرج ئازادی بکەن. == منداڵەکانی == حاجی ڕەشید ئاغا چوار کوڕی لەپاش خۆی بەجێهێشتووە: # عەتاوڵڵا ئاغا # نافیع ئاغا # نەورەدین ئاغا # موسا ئاغا == کۆچی دوایی == حاجی ڕەشید ئاغا لە ساڵی ١٩٣٩ لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی لە مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] بەخاک سپێردرا. خانوو و دیوەخانی حاجی ڕەشید ئاغا لە گەڕەکی سەرای قەڵای هەولێر ھەتا ئێستاش وەک شاکارێکی تەلارسازیی مێژوویی و شوێنەوارێکی گرنگی کەلەپووریی شارەکە ماوەتەوە و لەلایەن دامەزراوە شوێنەوارییەکان و پڕۆژەی بووژاندنەوەی قەڵای هەولێرەوە بەڵگەدار کراوە.<ref name="columbia">Mapping Mesopotamian Monuments, ''Rashid Agha House in Erbil Citadel'', Columbia University.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Hay, W. R. (1921). ''Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918-1920''. London: Sidgwick & Jackson. * تۆمارە مێژووییەکانی شارەوانیی هەولێر و مێژووی دروستبوونی گەڕەکەکانی دەرەوەی قەڵا. * مێژووی ناودارانی هەولێر — بەرگی تایبەت بە بنەماڵەی مەمووندی. * ماڵپەڕی فەرمیی دەستەی بووژاندنەوەی قەڵای هەولێر (Erbil Citadel Revitalization) & Mapping Mesopotamian Monuments (Columbia University). [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٠]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:شارەوانییەکان]] s4jygsak37m315thza2u7aj57hw96dx 1695266 1695221 2026-10-26T20:02:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1695266 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox person | name = حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ | image =حاجی ڕەشید ئاغای هەولێرێ.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = ١٨٥٠ | birth_place = گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] | death_date = ١٩٣٩ (٨٨–٨٩ ژیاوە) | death_place = [[هەولێر]] | resting_place = مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] | ethnicity = کورد | nationality = [[دەوڵەتی عوسمانی]] (١٨٥٠–١٩١٨)، [[شانشینی عێراق]] (١٩٢١–١٩٣٩) | occupation = سیاسەتمەدار، سەرۆکی شارەوانی | office = سەرۆکی شارەوانیی هەولێر (١٨٩٩–١٩٠٤) | father = حاجی وەیسی ئاغا | siblings = حاجی عەلی ئاغا، خدر ئاغا | children = عەتاوڵڵا ئاغا{{هن}}نافیع ئاغا{{هن}}نەورەدین ئاغا{{هن}}موسا ئاغا }} '''حاجی ڕەشید ئاغا''' (ناوی تەواو: '''ڕەشید وەیسی یەحیا ئەحمەد عەبدولوەهاب حارس ئاغای مەمووندی'''؛ ١٨٥٠ – ١٩٣٩) کەسایەتییەکی دیاری سیاسی و کۆمەڵایەتیی کورد و دووەمین سەرۆکی شارەوانیی [[هەولێر]] بوو لە سەردەمی دەسەڵاتی [[دەوڵەتی عوسمانی|عوسمانیدا]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٤.<ref name="hawler_jaran">دەستەی ئەرشیفی هەولێری جاران، ''تۆمارە مێژووییەکانی ناودارانی هەولێر''، بڵاوکراوەی مێژوویی.</ref> ڕۆڵێکی بەرچاوی لە گەشەپێدان و فراوانکردنی شاری [[ھەولێر|هەولێر]] بۆ دەرەوەی [[قەڵای ھەولێر|قەڵات]] هەبووە و بە دەستپێکەری دروستبوونی هەولێر لە خوارەوەی قەڵا دادەنرێت. هەروەها لە سەردەمی هاتنی بەریتانییەکاندا بە هەڵوێستە نیشتمانییەکانی و بەرهەڵستکاریی دەسەڵاتی ئینگلیز لە ناوچەکەدا ناسرابوو.<ref name="hay">Hay, W. R. (1921). ''Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918-1920''. London: Sidgwick & Jackson.</ref> == ژیان و بنەچە == حاجی ڕەشید ئاغا لە ساڵی ١٨٥٠ لە گەڕەکی سەرای [[قەڵای هەولێر]] لەدایکبووە. ناوبراو سێیەمین کوڕی حاجی وەیسی ئاغا بوو و دوو برای بە ناوەکانی (حاجی عەلی ئاغا) و (خدر ئاغا) هەبوو کە خاوەنی پێگە و دیوەخانی بەهێزی کۆمەڵایەتی بوون لە [[ھەولێر|هەولێر]]. بنەچەی خێزانەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[مەموندی|هۆزی مەمووندی]]، کە بەپێی سەرچاوە مێژووییەکان نەژادیان دەگەڕێتەوە سەر میرەکانی [[میرنشینی مەڕوانی]] (پاشا ئەحمەدی کوڕی مەروان کە لە ساڵی ٩٩٠ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانییان لە [[باکووری کوردستان]] دامەزراند). باووباپیرانی لە نەوەی حارس ئاغان کە پێشتر لە بناری [[سپیلک|چیای سپیلک]] و سەر ڕێگای [[سیساوە]] و [[ھەریر|هەریر]] نیشتەجێ بوون، و زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ پێش ئێستا ڕوویان لە هەولێر کردووە و لەوێ نیشتەجێ بوون. == کارگێڕی و سەرۆکایەتیی شارەوانی == لە نێوان ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٤، حاجی ڕەشید ئاغا پۆستی سەرۆکی شارەوانی هەولێری بەڕێوەبردووە (وەک دووەمین سەرۆکی شارەوانی لە مێژووی شاری هەولێردا). لە گرنگترین بڕیار و دەستکەوتە کارگێڕییەکانی لە کاتی وەرگرتنی ئەم پۆستەدا: * '''دەرکردنی بڕیاری نیشتەجێبوون لە دەرەوەی قەڵا (١٨٩٩):''' حاجی ڕەشید ئاغا بڕیارێکی مێژوویی دەرکرد بۆ ڕێگەدان بە خەڵک تا لە دەرەوەی شوورەی قەڵای هەولێر خانوو دروست بکەن و نیشتەجێ ببن. * '''بەخشینی زەوی بە هەژاران (١٩٠١):''' لەسەر راسپاردەی کارگێڕی و لە دەستپێشخەرییەکی کۆمەڵایەتیدا، حاجی ڕەشید ئاغا و برای گەورەی (حاجی عەلی ئاغا) زەوییەکانی خۆیان لە ناوچەکانی خانەقا و تەعجیل بەبێ بەرامبەر بەخشییە هەژاران، کاسپکاران و کرێکاران. ئەم هەنگاوە بووە بەردی بناغەی دروستبوون و گەشەسەندنی هەولێر لە خوارەوەی قەڵا. == چالاکی سیاسی == لە دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانیی یەکەم]] و دەستپێکردنی ھەژموونی بەریتانیا لە [[عێراق]] و [[باشووری کوردستان]]، حاجی ڕەشید ئاغا هەڵوێستێکی توندی دژ بە داگیرکاریی بەریتانیا وەرگرت. مێژوونووس و حاکمی سیاسیی ئینگلیز لە هەولێر، [[کاپتن های]]، لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا ''«دوو ساڵ لە کوردستان»'' ئاماژەی بە کەسایەتیی حاجی ڕەشید ئاغا کردووە و وەک سیاسەتمەدارێکی لێهاتوو، بەنفوز و کاریگەر لە ناوچەکەدا وەسفی کردووە.<ref name="hay" /> حاجی ڕەشید ئاغا پەیوەندیی بەهێزی لەگەڵ [[شێخ مەحموودی حەفید]] هەبوو و پێکەوە ئەنجومەنێکی شۆڕشگێڕییان بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی ئینگلیز لە [[ھەولێر|هەولێر]] و کوردستان دامەزراند. بەهۆی ئەم چالاکییە سیاسی و نیشتمانییانەی، لەلایەن ھێزەکانی بەریتانیاوە دەستگیر کرا، قەرار بوو سزای لەسێدارەدانی بەسەردا بسەپێنرێ. بەڵام دواتر لەژێر فشاری توند و جەماوەریی هۆزەکانی هەولێر و بە سەرکردایەتیی برای گەورەی (حاجی عەلی ئاغا)، ئینگلیزەکان ناچار بوون بەبێ مەرج ئازادی بکەن. == منداڵەکانی == حاجی ڕەشید ئاغا چوار کوڕی لەپاش خۆی بەجێهێشتووە: # عەتاوڵڵا ئاغا # نافیع ئاغا # نەورەدین ئاغا # موسا ئاغا == کۆچی دوایی == حاجی ڕەشید ئاغا لە ساڵی ١٩٣٩ لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی لە مەزارگەی [[مزگەوتی شێخی چۆلی]] بەخاک سپێردرا. خانوو و دیوەخانی حاجی ڕەشید ئاغا لە گەڕەکی سەرای قەڵای هەولێر ھەتا ئێستاش وەک شاکارێکی تەلارسازیی مێژوویی و شوێنەوارێکی گرنگی کەلەپووریی شارەکە ماوەتەوە و لەلایەن دامەزراوە شوێنەوارییەکان و پڕۆژەی بووژاندنەوەی قەڵای هەولێرەوە بەڵگەدار کراوە.<ref name="columbia">Mapping Mesopotamian Monuments, ''Rashid Agha House in Erbil Citadel'', Columbia University.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Hay, W. R. (1921). ''Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918-1920''. London: Sidgwick & Jackson. * تۆمارە مێژووییەکانی شارەوانیی هەولێر و مێژووی دروستبوونی گەڕەکەکانی دەرەوەی قەڵا. * مێژووی ناودارانی هەولێر — بەرگی تایبەت بە بنەماڵەی مەمووندی. * ماڵپەڕی فەرمیی دەستەی بووژاندنەوەی قەڵای هەولێر (Erbil Citadel Revitalization) & Mapping Mesopotamian Monuments (Columbia University). [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٠]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:شارەوانییەکان]] 474l1gggziumr3o7qpknp1fmk7h85m5 داریۆ ئامۆدی 0 305694 1695307 2026-10-26T20:47:19Z مامۆستا 39489 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1382094313|Dario Amodei]]» 1695307 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''داریۆ ئامۆدی''' لەدایکبووی ١٩٨٣، توێژەر و خاوەنکارێکی ئەمریکییە لە [[ژیریی دەستکرد|بواری زیرەکی دەستکرد]] (AI). لە ساڵی ٢٠٢١ لەگەڵ خوشکەکەی دانیێلا ئامۆدی [[ئانترۆپیک|کۆمپانیای Anthropic]] یان دامەزراند، کە کۆمپانیای پشت زنجیرەی [[مۆدێلی زمانیی گەورە|مۆدێلی زمانی گەورەی]] [[کلۆد (مۆدێلی زمان)|Claude ە]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Perrigo |first=Billy |ڕێکەوت=30 May 2024 |ناونیشان=https://time.com/6980000/anthropic/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2025 |وێبگە=Time}}</ref> پێش ئەوەش جێگری سەرۆکی توێژینەوە بووە لە [[ئۆپن ئەی ئای|OpenAI]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Roose |first=Kevin |ڕێکەوت=July 11, 2023 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oreskovic |first=Alexei |ڕێکەوت=July 11, 2023 |ناونیشان=https://fortune.com/2023/07/10/anthropic-ceo-dario-amodei-ai-risks-short-medium-long-term/}}</ref> تا مانگی ئایاری ٢٠٢٦ بە بڕی ٩٦٥ ملیار دۆلاری ئەمریکی، کۆمپانیای Anthropic یەکێکە لە بەنرخترین کۆمپانیاکانی AI pure play ، کە OpenAI ڕکابەری دەکات. ئامۆدی بڕوانامەی دکتۆرای لە بایۆفیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] بەدەستهێناوە . لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٦ لە [[بایدوو|کۆمپانیای بایدو]] و گووگڵ برەین کاری لەسەر [[فێربوونی مەکینە|فێربوونی ئامێر]] کردووە. لە OpenAI، کار لەسەر پەرەپێدانی GPT-2 ، [[جی-پی-تی-٣|GPT-3]] ، و فێربوونی بەهێزکردن لە فیدباکەکانی مرۆڤەوە کردووە. ئامۆدی سەرکردایەتی کلتوری سەلامەتی AI ی کردووە لە ئەنترۆپیک، و ئەگەری زیانێکی کارەساتباری لە AI لە 10-25% دەربڕیوە. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Morrone |first=Megan |ڕێکەوت=2025-09-17 |ناونیشان=https://www.axios.com/2025/09/17/anthropic-dario-amodei-p-doom-25-percent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە هەمان کاتدا، ئامۆدی داکۆکی لە گەلانی دیموکرات کردووە کە پێشەنگی AI بپارێزن بۆ [[تیۆریی واپرینگێنی|ڕاگرتنی]] گەلانی تاکڕەو، بە تایبەت چین ، لە ڕێگەی AI سەربازی پێشکەوتوو، کۆنترۆڵی هەناردەکردنی [[نیوەگەیێنەر|نیمچە هێڵکار]] و پارێزبەندی تەقاندنەوە . <ref name="OfficialSite10.11.24">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Amodei |first=Dario |ڕێکەوت=2024-10-11 |ناونیشان=https://darioamodei.com/machines-of-loving-grace |ڕێکەوتی سەردان=2024-11-18 |وێبگە= |زمان=en}}</ref> <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Murgia |first=Madhumita |ڕێکەوت=2024-12-05 |ناونیشان=https://www.ft.com/content/e75e3388-4700-413d-ab67-778410c2d977 |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-12 |وێبگە=[[Financial Times]]}}</ref> <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=darioamodei.com |زمان=en}}</ref> هەروەها لە ساڵی ٢٠٢٦ەوە، ئامۆدی داوای خاوکردنەوەی گەشەپێدانی AI دەکات، بەتایبەتی خۆباشکردنی دووبارەبووەوە لەلایەن دەوڵەتە دیموکراتەکانەوە، لە هەمان کاتدا چین بەشدار دەکات لە کۆنترۆڵکردنی چەک -دیپلۆماسی هاوشێوە. <ref name=":3" /> گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' ئامۆدی وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیهان]] لە ساڵانی ٢٠٢٥ و ٢٠٢٦دا خستووەتە لیستی فیلمەکەوە. == سەرەتای ژیان == داریۆ ئامۆدی لە ساڵی ١٩٨٣ لە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایک بووە. خوشکەکەی بەناوی دانیێلا دوای چوار ساڵ لەدایکبووە. باوکی بەناوی ڕیکاردۆ ئامۆدی، پیشەسازی چەرمێکی ئیتاڵی-ئەمریکی و خەڵکی شاری ماسا ماریتیما لە [[تاسکەنی|ویلایەتی توسکانییە]] ، کاتێک داریۆ تەمەنی ٢٣ ساڵ بوو بەهۆی [[ھەوکردنی جگەر سی|هەوکردنی جگەری جۆری سی]] گیانی لەدەستدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Frasso |first=Edoardo |ڕێکەوت=2023-11-27 |ناونیشان=https://ainews.it/chi-sono-dario-e-daniela-amodei-gli-italoamericani-delletica-tech/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-27 |وێبگە=AI News |زمان=it-IT}}</ref> دایکی، ئیلێنا ئینگل، جولەکەیەکی ئەمریکییە و لە شیکاگۆ لەدایکبووە، وەک بەڕێوەبەری پڕۆژە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Katz |first=Leslie |ڕێکەوت=6 March 1998 |ناونیشان=https://jweekly.com/1998/03/06/magnes-owned-site-to-house-berkeley-s-main-library/ |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2026 |وێبگە=[[J. The Jewish News of Northern California]] |quote=Library staff spent eight months looking at possible temporary sites, according to Elena Engel, the library’s project manager for the renovation.}}</ref> بۆ کتێبخانەکان کاری کردووە. <ref name="RFIDCostsBenefits">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Engel |first=Elena |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=https://kcoyle.net/RFIDCostsBenefits.pdf |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2026 |وێبگە=Karen Coyle}}</ref> داریۆ لە سانفرانسیسکۆ گەورە بووە و لە قوتابخانەی ئامادەیی لۆوێڵ دەرچووە . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=August 23, 2014 |ناونیشان=https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250221215644/https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=February 21, 2025 |ڕێکەوتی سەردان=July 17, 2024 |وێبگە=Issuu |زمان=en}}</ref> ئەندامی [[ئۆڵۆمپیادی نیشتمانی فیزیکی ئەمریکا|تیمی ئۆڵۆمپیادی فیزیای ئەمریکا]] بووە لە ساڵی ٢٠٠٠. <ref name="Physics Olympics-2000">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aapt.org/olympiad2000/team2000.html}}</ref> ئامۆدی دەستی بە کۆلێژ کرد لە کالتێک, لەوێ لەگەڵ تۆم تۆمبرێلۆ وەک یەکێک لە خوێندکارەکانی فیزیای ١١ کاریان کرد. دواتر گواسترایەوە بۆ [[زانکۆی ستانفۆرد]], لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیزیا وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fuller-Wright |first=Liz |ڕێکەوت=September 12, 2023 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2023/09/12/time-magazines-time100-artificial-intelligence-list-honors-six-princetonians |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧دا زەمالەی دامەزراوەی هێرتز پێبەخشرا لەکاتێکدا بڕوانامەی دکتۆرای لە بایۆفیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] بەدەستهێنا. دواتر لە ساڵی 2011 خەڵاتی تێزی هێرتزی وەرگرت بەهۆی لێکۆڵینەوەکانی دکتۆرا لە بواری ئەلکترۆفیزیۆلۆژیای سووڕەکانی دەمار . زانای پۆست دکتۆرا بووە لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hertzfoundation.org/person/dario-amodei/}}</ref> == پیشە == لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤ تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە [[بایدوو|کۆمپانیای بایدو]] کاری کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Griffiths |first=Brent D. |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/dario-amodei |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-03 |وێبگە=[[Business Insider]] |زمان=en-US}}</ref> دوای ئەوە لە کۆمپانیای گووگڵ براین کاری کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.linkedin.com/in/dario-amodei-3934934/ |وێبگە=LinkedIn}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦، ئامۆدی پەیوەندی بە [[ئۆپن ئەی ئای|OpenAI]] کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Hao |first=Karen |ڕێکەوت=February 17, 2020 |ناونیشان=https://www.technologyreview.com/2020/02/17/844721/ai-openai-moonshot-elon-musk-sam-altman-greg-brockman-messy-secretive-reality/}}</ref> ئەو کاری لەسەر پەرەپێدانی GPT-2 و [[جی-پی-تی-٣|GPT-3]] و فێربوونی بەهێزکردن لە فیدباکەکانی مرۆڤەوە کردووە. <ref>{{Citation |last=Christiano |first=Paul |title=Deep reinforcement learning from human preferences |date=2023-02-17 |url=http://arxiv.org/abs/1706.03741 |access-date=2026-10-07 |publisher=arXiv |doi=10.48550/arXiv.1706.03741 |id=arXiv:1706.03741 |last2=Leike |first2=Jan |last3=Brown |first3=Tom B. |last4=Martic |first4=Miljan |last5=Legg |first5=Shane |last6=Amodei |first6=Dario}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-03-13 |ناونیشان=https://openai.com/index/organizational-update/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=OpenAI |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ داریۆ و خوشکەکەی دانیێلا لەگەڵ پێنج ئەندامی دیکەی باڵای پێشووی ئۆپن ئەی کە بریتی بوون لە جارێد کاپلان و کریس ئۆلا ، [[ئانترۆپیک|کۆمپانیای ئەنترۆپیکیان]] دامەزراند. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Varanasi |first=Lakshmi |ڕێکەوت=2025-12-04 |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/anthropic-ceo-dario-amodei-drags-openai-and-google-code-red-2025-12 |ڕێکەوتی سەردان=2025-12-09 |وێبگە=Business Insider |زمان=en-US}}</ref> خوشک و براکانی ئامۆدی لەنێو ئەو کەسانەدا بوون کە بەهۆی جیاوازی ئاراستەکانەوە OpenAI یان بەجێهێشتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Goldman |first=Sharon |ڕێکەوت=April 7, 2023 |ناونیشان=https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |وێبگە=VentureBeat |زمان=en-US}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای OpenAI پەیوەندی بە کۆمپانیای Amodei کرد سەبارەت بە گۆڕینی [[سام ئاڵتمان]] و ئەگەری تێکەڵکردنی ئەو دوو کۆمپانیا دەستپێشخەرە. ئامۆدی هەردوو ئۆفەرەکەی ڕەتکردەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Dastin |first=Jeffrey |ڕێکەوت=November 21, 2023 |ناونیشان=https://www.reuters.com/technology/openais-board-approached-anthropic-ceo-about-top-job-merger-sources-2023-11-21/}}</ref> گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' ئامۆدی لە ساڵی ٢٠٢٥ و <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kutcher |first=Ashton |بەستەری نووسەر=Ashton Kutcher |ڕێکەوت=16 April 2025 |ناونیشان=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273747/dario-amodei |ڕێکەوتی سەردان=18 April 2025 |وێبگە=TIME |زمان=en}}</ref> و دیسانەوە لە ساڵی ٢٠٢٦ شانبەشانی دانیێلای خوشکی، ئامۆدی وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیهان]] خستەڕوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Perrigo |first=Billy |ڕێکەوت=2026-04-15 |ناونیشان=https://time.com/collection/100-most-influential-people/2026/dario-daniela-amodei/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-05-06 |وێبگە=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> هەروەها وەک یەکێک لە "تەلارسازەکانی AI" بۆ [[کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)|کەسایەتی ساڵی تایم]] ' ''.'' {{ھەتا ڕێکەوتی|2026|05}} بەهای ئەنترۆپیکی بە ٩٦٥ ملیار دۆلار مەزەندە دەکرێت، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.anthropic.com/news/series-h |ڕێکەوتی سەردان=2026-05-29 |وێبگە=www.anthropic.com |زمان=en}}</ref> لەگەڵ ''[[Forbes|فۆربێس]]'' کە سامانی پاکی ئامۆدی بە ١٥.٥ ملیار دۆلار خەمڵاندووە. لە ئەیلوولی ٢٠٢٦، ئامۆدی داوای کرد کە پیشەسازی تەکنەلۆژیا خێرایی پەرەپێدانی AI خاو بکاتەوە و وتی ئەنترۆپیک ڕێگە بە هەڵسەنگێنەرانی سەربەخۆ دەدات دەستیان بە هەمیشەیی بگات بە مۆدێلەکانی بۆ هەڵسەنگاندنی ئەوەی کە ئایا کۆمپانیاکە پابەندبوونەکانی سەلامەتی خۆی پەیڕەو دەکات یان نا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2026-09-13 |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/anthropic-ceo-dario-amodei-on-ai-risks/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-13 |زمان=en-US}}</ref> لە بڵاوکردنەوەی زانیارییە داراییەکانی IPO و بەیاننامەی ئەنترۆپیکدا ئاشکرا بووە کە پاکێجی قەرەبووکردنەوەی ئامۆدی لە ساڵی ٢٠٢٥دا ١٨ ملیۆن دۆلار بووە، بە پشکەکانیشەوە. بەهای IPO یان تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ بە ٢ تریلیۆن دۆلارە == سەرچآوەکان == <references /> {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] q3v80ofh1fvoxpdbj1qqoxxyyf048jb 1695308 1695307 2026-10-26T20:49:28Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1695308 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''داریۆ ئامۆدی''' لەدایکبووی ١٩٨٣، توێژەر و خاوەنکارێکی ئەمریکییە لە [[ژیریی دەستکرد|بواری زیرەکی دەستکرد]] (AI). لە ساڵی ٢٠٢١ لەگەڵ خوشکەکەی دانیێلا ئامۆدی [[ئانترۆپیک|کۆمپانیای Anthropic]] یان دامەزراند، کە کۆمپانیای پشت زنجیرەی [[مۆدێلی زمانیی گەورە|مۆدێلی زمانی گەورەی]] [[کلۆد (مۆدێلی زمان)|Claude ە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Perrigo |first=Billy |ڕێکەوت=30 May 2024 |ناونیشان=https://time.com/6980000/anthropic/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2025 |وێبگە=Time}}</ref> پێش ئەوەش جێگری سەرۆکی توێژینەوە بووە لە [[ئۆپن ئەی ئای|OpenAI]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Roose |first=Kevin |ڕێکەوت=July 11, 2023 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oreskovic |first=Alexei |ڕێکەوت=July 11, 2023 |ناونیشان=https://fortune.com/2023/07/10/anthropic-ceo-dario-amodei-ai-risks-short-medium-long-term/}}</ref> تا مانگی ئایاری ٢٠٢٦ بە بڕی ٩٦٥ ملیار دۆلاری ئەمریکی، کۆمپانیای Anthropic یەکێکە لە بەنرخترین کۆمپانیاکانی AI pure play، کە OpenAI ڕکابەری دەکات. ئامۆدی بڕوانامەی دکتۆرای لە بایۆفیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] بەدەستھێناوە. لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٦ لە [[بایدوو|کۆمپانیای بایدو]] و گووگڵ برەین کاری لەسەر [[فێربوونی مەکینە|فێربوونی ئامێر]] کردووە. لە OpenAI، کار لەسەر پەرەپێدانی GPT-2، [[جی-پی-تی-٣|GPT-3]]، و فێربوونی بەھێزکردن لە فیدباکەکانی مرۆڤەوە کردووە. ئامۆدی سەرکردایەتی کلتوری سەلامەتی AI ی کردووە لە ئەنترۆپیک، و ئەگەری زیانێکی کارەساتباری لە AI لە ١٠–٢٥٪ دەربڕیوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Morrone |first=Megan |ڕێکەوت=2025-09-17 |ناونیشان=https://www.axios.com/2025/09/17/anthropic-dario-amodei-p-doom-25-percent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە ھەمان کاتدا، ئامۆدی داکۆکی لە گەلانی دیموکرات کردووە کە پێشەنگی AI بپارێزن بۆ [[تیۆریی واپرینگێنی|ڕاگرتنی]] گەلانی تاکڕەو، بە تایبەت چین، لە ڕێگەی AI سەربازی پێشکەوتوو، کۆنترۆڵی ھەناردەکردنی [[نیوەگەیێنەر|نیمچە ھێڵکار]] و پارێزبەندی تەقاندنەوە.<ref name="OfficialSite10.11.24">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Amodei |first=Dario |ڕێکەوت=2024-10-11 |ناونیشان=https://darioamodei.com/machines-of-loving-grace |ڕێکەوتی سەردان=2024-11-18 |وێبگە= |زمان=en}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Murgia |first=Madhumita |ڕێکەوت=2024-12-05 |ناونیشان=https://www.ft.com/content/e75e3388-4700-413d-ab67-778410c2d977 |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-12 |وێبگە=[[Financial Times]]}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=darioamodei.com |زمان=en}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٦ەوە، ئامۆدی داوای خاوکردنەوەی گەشەپێدانی AI دەکات، بەتایبەتی خۆباشکردنی دووبارەبووەوە لەلایەن دەوڵەتە دیموکراتەکانەوە، لە ھەمان کاتدا چین بەشدار دەکات لە کۆنترۆڵکردنی چەک -دیپلۆماسی ھاوشێوە.<ref name=":3"/> گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' ئامۆدی وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیھان]] لە ساڵانی ٢٠٢٥ و ٢٠٢٦دا خستووەتە لیستەکەوە. == سەرەتای ژیان == داریۆ ئامۆدی لە ساڵی ١٩٨٣ لە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایک بووە. خوشکەکەی بەناوی دانیێلا دوای چوار ساڵ لەدایکبووە. باوکی بەناوی ڕیکاردۆ ئامۆدی، پیشەسازی چەرمێکی ئیتاڵی-ئەمریکی و خەڵکی شاری ماسا ماریتیما لە [[تاسکەنی]]، کاتێک داریۆ تەمەنی ٢٣ ساڵ بوو بەھۆی [[ھەوکردنی جگەر سی|ھەوکردنی جگەری جۆری سی]] گیانی لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Frasso |first=Edoardo |ڕێکەوت=2023-11-27 |ناونیشان=https://ainews.it/chi-sono-dario-e-daniela-amodei-gli-italoamericani-delletica-tech/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-27 |وێبگە=AI News |زمان=it-IT}}</ref> دایکی، ئیلێنا ئینگل، جوولەکەیەکی ئەمریکییە و لە شیکاگۆ لەدایکبووە، وەک بەڕێوەبەری پڕۆژە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Katz |first=Leslie |ڕێکەوت=6 March 1998 |ناونیشان=https://jweekly.com/1998/03/06/magnes-owned-site-to-house-berkeley-s-main-library/ |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2026 |وێبگە=[[J. The Jewish News of Northern California]] |quote=Library staff spent eight months looking at possible temporary sites, according to Elena Engel, the library’s project manager for the renovation.}}</ref> بۆ کتێبخانەکان کاری کردووە.<ref name="RFIDCostsBenefits">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Engel |first=Elena |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=https://kcoyle.net/RFIDCostsBenefits.pdf |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2026 |وێبگە=Karen Coyle}}</ref> داریۆ لە سانفرانسیسکۆ گەورە بووە و لە قوتابخانەی ئامادەیی لۆوێڵ دەرچووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=August 23, 2014 |ناونیشان=https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250221215644/https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=February 21, 2025 |ڕێکەوتی سەردان=July 17, 2024 |وێبگە=Issuu |زمان=en}}</ref> ئەندامی [[ئۆڵۆمپیادی نیشتمانی فیزیکی ئەمریکا|تیمی ئۆڵۆمپیادی فیزیای ئەمریکا]] بووە لە ساڵی ٢٠٠٠.<ref name="Physics Olympics-2000">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aapt.org/olympiad2000/team2000.html}}</ref> ئامۆدی دەستی بە کۆلێژ کرد لە کالتێک، لەوێ لەگەڵ تۆم تۆمبرێلۆ وەک یەکێک لە خوێندکارەکانی فیزیای ١١ کاریان کرد. دواتر گواسترایەوە بۆ [[زانکۆی ستانفۆرد]]، لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیزیا وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fuller-Wright |first=Liz |ڕێکەوت=September 12, 2023 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2023/09/12/time-magazines-time100-artificial-intelligence-list-honors-six-princetonians |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧دا زەمالەی دامەزراوەی ھێرتز پێبەخشرا لەکاتێکدا بڕوانامەی دکتۆرای لە بایۆفیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] بەدەستھێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠١١ خەڵاتی تێزی ھێرتزی وەرگرت بەھۆی لێکۆڵینەوەکانی دکتۆرا لە بواری ئەلکترۆفیزیۆلۆژیای سووڕەکانی دەمار. زانای پۆست دکتۆرا بووە لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hertzfoundation.org/person/dario-amodei/}}</ref> == پیشە == لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤ تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە [[بایدوو]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Griffiths |first=Brent D. |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/dario-amodei |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-03 |وێبگە=[[Business Insider]] |زمان=en-US}}</ref> دوای ئەوە لە کۆمپانیای گووگڵ براین کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.linkedin.com/in/dario-amodei-3934934/ |وێبگە=LinkedIn}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦، ئامۆدی پەیوەندی بە [[ئۆپن ئەی ئای|OpenAI]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Hao |first=Karen |ڕێکەوت=February 17, 2020 |ناونیشان=https://www.technologyreview.com/2020/02/17/844721/ai-openai-moonshot-elon-musk-sam-altman-greg-brockman-messy-secretive-reality/}}</ref> ئەو کاری لەسەر پەرەپێدانی GPT-2 و [[جی-پی-تی-٣|GPT-3]] و فێربوونی بەھێزکردن لە فیدباکەکانی مرۆڤەوە کردووە.<ref>{{Citation |last=Christiano |first=Paul |title=Deep reinforcement learning from human preferences |date=2023-02-17 |url=http://arxiv.org/abs/1706.03741 |access-date=2026-10-07 |publisher=arXiv |doi=10.48550/arXiv.1706.03741 |id=arXiv:1706.03741 |last2=Leike |first2=Jan |last3=Brown |first3=Tom B. |last4=Martic |first4=Miljan |last5=Legg |first5=Shane |last6=Amodei |first6=Dario}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-03-13 |ناونیشان=https://openai.com/index/organizational-update/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=OpenAI |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ داریۆ و خوشکەکەی دانیێلا لەگەڵ پێنج ئەندامی دیکەی باڵای پێشووی ئۆپن ئەی ئای کە بریتی بوون لە جارێد کاپلان و کریس ئۆلا، [[ئانترۆپیک|کۆمپانیای ئەنترۆپیکیان]] دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Varanasi |first=Lakshmi |ڕێکەوت=2025-12-04 |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/anthropic-ceo-dario-amodei-drags-openai-and-google-code-red-2025-12 |ڕێکەوتی سەردان=2025-12-09 |وێبگە=Business Insider |زمان=en-US}}</ref> خوشک و براکانی ئامۆدی لەنێو ئەو کەسانەدا بوون کە بەھۆی جیاوازی ئاراستەکانەوە OpenAI یان بەجێھێشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Goldman |first=Sharon |ڕێکەوت=April 7, 2023 |ناونیشان=https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |وێبگە=VentureBeat |زمان=en-US}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای OpenAI پەیوەندی بە کۆمپانیای Amodei کرد سەبارەت بە گۆڕینی [[سام ئاڵتمان]] و ئەگەری تێکەڵکردنی ئەو دوو کۆمپانیا دەستپێشخەرە. ئامۆدی ھەردوو ئۆفەرەکەی ڕەتکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Dastin |first=Jeffrey |ڕێکەوت=November 21, 2023 |ناونیشان=https://www.reuters.com/technology/openais-board-approached-anthropic-ceo-about-top-job-merger-sources-2023-11-21/}}</ref> گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' ئامۆدی لە ساڵی ٢٠٢٥ و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kutcher |first=Ashton |بەستەری نووسەر=Ashton Kutcher |ڕێکەوت=16 April 2025 |ناونیشان=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273747/dario-amodei |ڕێکەوتی سەردان=18 April 2025 |وێبگە=TIME |زمان=en}}</ref> و دیسانەوە لە ساڵی ٢٠٢٦ شانبەشانی دانیێلای خوشکی، ئامۆدی وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیھان]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Perrigo |first=Billy |ڕێکەوت=2026-04-15 |ناونیشان=https://time.com/collection/100-most-influential-people/2026/dario-daniela-amodei/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-05-06 |وێبگە=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> ھەروەھا وەک یەکێک لە "تەلارسازەکانی AI" بۆ [[کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)|کەسایەتی ساڵی تایم]] ' ''.'' {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠٢٦|٠٥}} بەھای ئەنترۆپیک بە ٩٦٥ ملیار دۆلار مەزەندە دەکرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.anthropic.com/news/series-h |ڕێکەوتی سەردان=2026-05-29 |وێبگە=www.anthropic.com |زمان=en}}</ref> لەگەڵ ''[[Forbes|فۆربێس]]'' کە سامانی پاکی ئامۆدی بە ١٥٫٥ ملیار دۆلار خەمڵاندووە. لە ئەیلوولی ٢٠٢٦، ئامۆدی داوای کرد کە پیشەسازی تەکنەلۆژیا خێرایی پەرەپێدانی AI خاو بکاتەوە و وتی ئەنترۆپیک ڕێگە بە ھەڵسەنگێنەرانی سەربەخۆ دەدات دەستیان بە ھەمیشەیی بگات بە مۆدێلەکانی بۆ ھەڵسەنگاندنی ئەوەی کە ئایا کۆمپانیاکە پابەندبوونەکانی سەلامەتی خۆی پەیڕەو دەکات یان نا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2026-09-13 |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/anthropic-ceo-dario-amodei-on-ai-risks/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-13 |زمان=en-US}}</ref> لە بڵاوکردنەوەی زانیارییە دارایییەکانی IPO و بەیاننامەی ئەنترۆپیکدا ئاشکرا بووە کە پاکێجی قەرەبووکردنەوەی ئامۆدی لە ساڵی ٢٠٢٥دا ١٨ ملیۆن دۆلار بووە، بە پشکەکانیشەوە. بەھای IPO یان تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ بە ٢ تریلیۆن دۆلار خەمڵێندراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ملیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 8xpklnw4kfwvuhnfsatuguf7yp8vsw9 1695311 1695308 2026-10-26T21:01:18Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1695311 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''داریۆ ئامۆدی''' لەدایکبووی ١٩٨٣، توێژەر و خاوەنکارێکی ئەمریکییە لە [[ژیریی دەستکرد|بواری زیرەکی دەستکرد]] (AI). لە ساڵی ٢٠٢١ لەگەڵ خوشکەکەی دانیێلا ئامۆدی [[ئانترۆپیک|کۆمپانیای Anthropic]] یان دامەزراند، کە کۆمپانیای پشت زنجیرەی [[مۆدێلی زمانیی گەورە|مۆدێلی زمانی گەورەی]] [[کلۆد (مۆدێلی زمان)|Claude ە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Perrigo |first=Billy |ڕێکەوت=30 May 2024 |ناونیشان=https://time.com/6980000/anthropic/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2025 |وێبگە=Time}}</ref> پێش ئەوەش جێگری سەرۆکی توێژینەوە بووە لە [[ئۆپن ئەی ئای|OpenAI]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Roose |first=Kevin |ڕێکەوت=July 11, 2023 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oreskovic |first=Alexei |ڕێکەوت=July 11, 2023 |ناونیشان=https://fortune.com/2023/07/10/anthropic-ceo-dario-amodei-ai-risks-short-medium-long-term/}}</ref> تا مانگی ئایاری ٢٠٢٦ بە بڕی ٩٦٥ ملیار دۆلاری ئەمریکی، کۆمپانیای Anthropic یەکێکە لە بەنرخترین کۆمپانیاکانی AI pure play، کە OpenAI ڕکابەری دەکات. ئامۆدی بڕوانامەی دکتۆرای لە بایۆفیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] بەدەستھێناوە. لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٦ لە [[بایدوو|کۆمپانیای بایدو]] و گووگڵ برەین کاری لەسەر [[فێربوونی مەکینە|فێربوونی ئامێر]] کردووە. لە OpenAI، کار لەسەر پەرەپێدانی GPT-2، [[جی-پی-تی-٣|GPT-3]]، و فێربوونی بەھێزکردن لە فیدباکەکانی مرۆڤەوە کردووە. ئامۆدی سەرکردایەتی کلتوری سەلامەتی AI ی کردووە لە ئەنترۆپیک، و ئەگەری زیانێکی کارەساتباری لە AI لە ١٠–٢٥٪ دەربڕیوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Morrone |first=Megan |ڕێکەوت=2025-09-17 |ناونیشان=https://www.axios.com/2025/09/17/anthropic-dario-amodei-p-doom-25-percent |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=Axios |زمان=en}}</ref> لە ھەمان کاتدا، ئامۆدی داکۆکی لە گەلانی دیموکرات کردووە کە پێشەنگی AI بپارێزن بۆ [[تیۆریی واپرینگێنی|ڕاگرتنی]] گەلانی تاکڕەو، بە تایبەت چین، لە ڕێگەی AI سەربازی پێشکەوتوو، کۆنترۆڵی ھەناردەکردنی [[نیوەگەیێنەر|نیمچە ھێڵکار]] و پارێزبەندی تەقاندنەوە.<ref name="OfficialSite10.11.24">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Amodei |first=Dario |ڕێکەوت=2024-10-11 |ناونیشان=https://darioamodei.com/machines-of-loving-grace |ڕێکەوتی سەردان=2024-11-18 |وێبگە= |زمان=en}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Murgia |first=Madhumita |ڕێکەوت=2024-12-05 |ناونیشان=https://www.ft.com/content/e75e3388-4700-413d-ab67-778410c2d977 |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-12 |وێبگە=[[Financial Times]]}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=darioamodei.com |زمان=en}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٦ەوە، ئامۆدی داوای خاوکردنەوەی گەشەپێدانی AI دەکات، بەتایبەتی خۆباشکردنی دووبارەبووەوە لەلایەن دەوڵەتە دیموکراتەکانەوە، لە ھەمان کاتدا چین بەشدار دەکات لە کۆنترۆڵکردنی چەک -دیپلۆماسی ھاوشێوە.<ref name=":3"/> گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' ئامۆدی وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیھان]] لە ساڵانی ٢٠٢٥ و ٢٠٢٦دا خستووەتە لیستەکەوە. == سەرەتای ژیان == داریۆ ئامۆدی لە ساڵی ١٩٨٣ لە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایک بووە. خوشکەکەی بەناوی دانیێلا دوای چوار ساڵ لەدایکبووە. باوکی بەناوی ڕیکاردۆ ئامۆدی، پیشەسازی چەرمێکی ئیتاڵی-ئەمریکی و خەڵکی شاری ماسا ماریتیما لە [[تاسکەنی]]، کاتێک داریۆ تەمەنی ٢٣ ساڵ بوو بەھۆی [[ھەوکردنی جگەر سی|ھەوکردنی جگەری جۆری سی]] گیانی لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Frasso |first=Edoardo |ڕێکەوت=2023-11-27 |ناونیشان=https://ainews.it/chi-sono-dario-e-daniela-amodei-gli-italoamericani-delletica-tech/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-27 |وێبگە=AI News |زمان=it-IT}}</ref> دایکی، ئیلێنا ئینگل، جوولەکەیەکی ئەمریکییە و لە شیکاگۆ لەدایکبووە، وەک بەڕێوەبەری پڕۆژە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Katz |first=Leslie |ڕێکەوت=6 March 1998 |ناونیشان=https://jweekly.com/1998/03/06/magnes-owned-site-to-house-berkeley-s-main-library/ |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2026 |وێبگە=[[J. The Jewish News of Northern California]] |quote=Library staff spent eight months looking at possible temporary sites, according to Elena Engel, the library’s project manager for the renovation.}}</ref> بۆ کتێبخانەکان کاری کردووە.<ref name="RFIDCostsBenefits">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Engel |first=Elena |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=https://kcoyle.net/RFIDCostsBenefits.pdf |ڕێکەوتی سەردان=18 June 2026 |وێبگە=Karen Coyle}}</ref> داریۆ لە سانفرانسیسکۆ گەورە بووە و لە قوتابخانەی ئامادەیی لۆوێڵ دەرچووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=August 23, 2014 |ناونیشان=https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250221215644/https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=February 21, 2025 |ڕێکەوتی سەردان=July 17, 2024 |وێبگە=Issuu |زمان=en}}</ref> ئەندامی [[ئۆڵۆمپیادی نیشتمانی فیزیکی ئەمریکا|تیمی ئۆڵۆمپیادی فیزیای ئەمریکا]] بووە لە ساڵی ٢٠٠٠.<ref name="Physics Olympics-2000">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aapt.org/olympiad2000/team2000.html}}</ref> ئامۆدی دەستی بە کۆلێژ کرد لە کالتێک، لەوێ لەگەڵ تۆم تۆمبرێلۆ وەک یەکێک لە خوێندکارەکانی فیزیای ١١ کاریان کرد. دواتر گواسترایەوە بۆ [[زانکۆی ستانفۆرد]]، لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیزیا وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fuller-Wright |first=Liz |ڕێکەوت=September 12, 2023 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2023/09/12/time-magazines-time100-artificial-intelligence-list-honors-six-princetonians |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧دا زەمالەی دامەزراوەی ھێرتز پێبەخشرا لەکاتێکدا بڕوانامەی دکتۆرای لە بایۆفیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] بەدەستھێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠١١ خەڵاتی تێزی ھێرتزی وەرگرت بەھۆی لێکۆڵینەوەکانی دکتۆرا لە بواری ئەلکترۆفیزیۆلۆژیای سووڕەکانی دەمار. زانای پۆست دکتۆرا بووە لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hertzfoundation.org/person/dario-amodei/}}</ref> == پیشە == لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤ تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە [[بایدوو]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Griffiths |first=Brent D. |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/dario-amodei |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-03 |وێبگە=[[Business Insider]] |زمان=en-US}}</ref> دوای ئەوە لە کۆمپانیای گووگڵ براین کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.linkedin.com/in/dario-amodei-3934934/ |وێبگە=LinkedIn}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦، ئامۆدی پەیوەندی بە [[ئۆپن ئەی ئای|OpenAI]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Hao |first=Karen |ڕێکەوت=February 17, 2020 |ناونیشان=https://www.technologyreview.com/2020/02/17/844721/ai-openai-moonshot-elon-musk-sam-altman-greg-brockman-messy-secretive-reality/}}</ref> ئەو کاری لەسەر پەرەپێدانی GPT-2 و [[جی-پی-تی-٣|GPT-3]] و فێربوونی بەھێزکردن لە فیدباکەکانی مرۆڤەوە کردووە.<ref>{{Citation |last=Christiano |first=Paul |title=Deep reinforcement learning from human preferences |date=2023-02-17 |url=http://arxiv.org/abs/1706.03741 |access-date=2026-10-07 |publisher=arXiv |doi=10.48550/arXiv.1706.03741 |id=arXiv:1706.03741 |last2=Leike |first2=Jan |last3=Brown |first3=Tom B. |last4=Martic |first4=Miljan |last5=Legg |first5=Shane |last6=Amodei |first6=Dario}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-03-13 |ناونیشان=https://openai.com/index/organizational-update/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-07 |وێبگە=OpenAI |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ داریۆ و خوشکەکەی دانیێلا لەگەڵ پێنج ئەندامی دیکەی باڵای پێشووی ئۆپن ئەی ئای کە بریتی بوون لە جارێد کاپلان و کریس ئۆلا، [[ئانترۆپیک|کۆمپانیای ئەنترۆپیکیان]] دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Varanasi |first=Lakshmi |ڕێکەوت=2025-12-04 |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/anthropic-ceo-dario-amodei-drags-openai-and-google-code-red-2025-12 |ڕێکەوتی سەردان=2025-12-09 |وێبگە=Business Insider |زمان=en-US}}</ref> خوشک و براکانی ئامۆدی لەنێو ئەو کەسانەدا بوون کە بەھۆی جیاوازی ئاراستەکانەوە OpenAI یان بەجێھێشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Goldman |first=Sharon |ڕێکەوت=April 7, 2023 |ناونیشان=https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |وێبگە=VentureBeat |زمان=en-US}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، دەستەی بەڕێوەبەری کۆمپانیای OpenAI پەیوەندی بە کۆمپانیای Amodei کرد سەبارەت بە گۆڕینی [[سام ئاڵتمان]] و ئەگەری تێکەڵکردنی ئەو دوو کۆمپانیا دەستپێشخەرە. ئامۆدی ھەردوو ئۆفەرەکەی ڕەتکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Dastin |first=Jeffrey |ڕێکەوت=November 21, 2023 |ناونیشان=https://www.reuters.com/technology/openais-board-approached-anthropic-ceo-about-top-job-merger-sources-2023-11-21/}}</ref> گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' ئامۆدی لە ساڵی ٢٠٢٥ و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kutcher |first=Ashton |بەستەری نووسەر=Ashton Kutcher |ڕێکەوت=16 April 2025 |ناونیشان=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273747/dario-amodei |ڕێکەوتی سەردان=18 April 2025 |وێبگە=TIME |زمان=en}}</ref> و دیسانەوە لە ساڵی ٢٠٢٦ شانبەشانی دانیێلای خوشکی، ئامۆدی وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیھان]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Perrigo |first=Billy |ڕێکەوت=2026-04-15 |ناونیشان=https://time.com/collection/100-most-influential-people/2026/dario-daniela-amodei/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-05-06 |وێبگە=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> ھەروەھا وەک یەکێک لە "تەلارسازەکانی AI" بۆ [[کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)|کەسایەتی ساڵی تایم]] ' ''.'' {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠٢٦|٠٥}} بەھای ئەنترۆپیک بە ٩٦٥ ملیار دۆلار مەزەندە دەکرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.anthropic.com/news/series-h |ڕێکەوتی سەردان=2026-05-29 |وێبگە=www.anthropic.com |زمان=en}}</ref> لەگەڵ ''[[Forbes|فۆربێس]]'' کە سامانی پاکی ئامۆدی بە ١٥٫٥ ملیار دۆلار خەمڵاندووە. لە ئەیلوولی ٢٠٢٦، ئامۆدی داوای کرد کە پیشەسازی تەکنەلۆژیا خێرایی پەرەپێدانی AI خاو بکاتەوە و وتی ئەنترۆپیک ڕێگە بە ھەڵسەنگێنەرانی سەربەخۆ دەدات دەستیان بە ھەمیشەیی بگات بە مۆدێلەکانی بۆ ھەڵسەنگاندنی ئەوەی کە ئایا کۆمپانیاکە پابەندبوونەکانی سەلامەتی خۆی پەیڕەو دەکات یان نا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2026-09-13 |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/anthropic-ceo-dario-amodei-on-ai-risks/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-13 |زمان=en-US}}</ref> لە بڵاوکردنەوەی زانیارییە دارایییەکانی IPO و بەیاننامەی ئەنترۆپیکدا ئاشکرا بووە کە پاکێجی قەرەبووکردنەوەی ئامۆدی لە ساڵی ٢٠٢٥دا ١٨ ملیۆن دۆلار بووە، بە پشکەکانیشەوە. بەھای IPO یان تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ بە ٢ تریلیۆن دۆلار خەمڵێندراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ملیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] pufohx8iz67f1efxsq7htoz9jiqzrb9 لێدوانی بەکارھێنەر:Ako M A Sangawi 3 305695 1695310 2026-10-26T20:59:01Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1695310 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٠:٥٩، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) cbgel0gelw5zdnpf1dd3r4vjcwgdhxo سێنتکۆم 0 305696 1695320 2026-10-26T21:59:10Z مامۆستا 39489 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1378940033|United States Central Command]]» 1695320 wikitext text/x-wiki '''<nowiki>{{سێنتکۆم (فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا)</nowiki>''' یەکێکە لە یازدە فەرماندەیی شەڕکەری یەکگرتووی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگری ئەمریکا]] . لە ساڵی ١٩٨٣ دامەزراوە، بەرپرسیارێتی پێشووی هێزی ئەرکی هاوبەشی بڵاوکردنەوەی خێرا (RDJTF)ی گرتە ئەستۆ. [[ناوچەی بەرپرسایەتی|ناوچەی بەرپرسیارێتییەکەی]] (AOR) [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]] (لەوانەش [[میسر]] لە [[ئەفریقا]] )، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و بەشێک لە [[باشووری ئاسیا]] لەخۆدەگرێت. ئەم فەرماندەییە ئامادەیی سەرەکی ئەمریکا بووە لە زۆرێک لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، لەوانە ئۆپەراسیۆنی [[شەڕی کەنداو|جەنگی کەنداوی فارس]] لە ساڵی ١٩٩١، [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|شەڕی ئەفغانستان]] ، هەروەها [[شەڕی عێراق|جەنگی عێراق]] لە ساڵی ٢٠٠٣ تا ٢٠١١. {{ھەتا ڕێکەوتی|2015}} ، هێزەکانی CENTCOM بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئەفغانستان لە ژێر چاودێری ئۆپەراسیۆنی ئازادی سەنتینێل جێگیر کران، کە خۆی بەشێک بوو لە نوێنەرایەتی پشتیوانی یەکلاکەرەوەی ناتۆ (لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠٢١)، و لە عێراق و سوریا وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی ئیرادەی سروشتی لە ساڵی ٢٠١٤ەوە لە ڕۆڵی پشتیوانی و ڕاوێژکاری و یارمەتیدان. {{ھەتا ڕێکەوتی|2025|8|8}} , فەرماندەی CENTCOM [[Admiral (United States)|دەریاوان]] [[براد کوپەر|براد کوپەرە]] [[ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|لە هێزی دەریایی ئەمریکا]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=8 August 2025 |ناونیشان=https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4270519/us-central-command-bids-farewell-to-gen-kurilla-welcomes-new-leadership/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250809162434/https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4270519/us-central-command-bids-farewell-to-gen-kurilla-welcomes-new-leadership/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 August 2025 |ڕێکەوتی سەردان=9 August 2025 |وێبگە=[[United States Central Command]]}}</ref> دوو لە سێ [[وەزیری بەرگریی ئەمریکا|وەزیری بەرگری کۆتایی ئەمریکا]] {{--}} [[لۆید ئۆستن|لۆید ئۆستین]] و [[Jim Mattis|جەیمس ماتیس]] ، کە هەردووکیان پێویستیان بە پشتڕاستکردنەوەی دەستبەرداربوون لە کۆنگرێس بوو {{--}} فەرماندەی ئەم دواییەی سێنتکۆم بوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=12 January 2021 |ناونیشان=https://www.rollcall.com/2021/01/12/several-senate-armed-services-members-oppose-austin-waiver/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260222024756/https://www.rollcall.com/2021/01/12/several-senate-armed-services-members-oppose-austin-waiver/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 February 2026 |ڕێکەوتی سەردان=13 August 2023 |وێبگە=Roll Call |زمان=en}}</ref> لە هەر حەوت فەرماندەیی شەڕکەری یەکگرتووی ناوچەیی ئەمریکا، CENTCOM لەنێو چوار فەرماندەییدایە کە بارەگایان لە دەرەوەی ناوچەی ئۆپەراسیۆنەکانیانە (سێ فەرماندەییەکەی دیکە بریتین لە USAFRICOM, USSOUTHCOM, و USSPACECOM ). بارەگای سەرەکی کۆمپانیای CENTCOM دەکەوێتە بنکەی هێزی ئاسمانی ماکدیل ، لە [[تامپا|شاری تامپا لە ویلایەتی فلۆریدا]] . بارەگایەکی پێشەوە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە کەمپی ئەس سەیلیە لە [[دەوحە|دۆحە]] لە قەتەر دامەزراوە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ گواسترایەوە بۆ بارەگایەکی پێشەوە لە بنکەی ئاسمانی ئەلعودەید لە [[قەتەر]] . لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١ [[ئیسرائیل]] بووە بیست و یەکەمین وڵاتی CENTCOM AOR، زیادکرا بۆ ٢٠ وڵاتی دیکە لەوانە [[ئەفغانستان]], [[بەحرەین]], [[میسر]], [[ئێران]], [[عێراق]], [[ئوردن]], [[کازاخستان]], [[کووەیت|کوێت]], [[قرغیزستان]], [[لوبنان]], [[عومان]], [[پاکستان]], [[قەتەر]], [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]], [[سووریا|سوریا]], [[تاجیکستان]], [[تورکمانستان]], [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|عەرەبی یەکگرتوو ئیمارات]] و [[ئۆزبەکستان]] و [[یەمەن]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.usarcent.army.mil/About/Area/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210203045334/https://www.usarcent.army.mil/About/Area/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 February 2021 |ڕێکەوتی سەردان=22 January 2021 |وێبگە=USARCENT}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.centcom.mil/AREA-OF-RESPONSIBILITY |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260303091001/https://www.centcom.mil/AREA-OF-RESPONSIBILITY |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 March 2026 |ڕێکەوتی سەردان=14 September 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{سەرچاوەکان|30em}} * {{Cite book|last=Arkin|first=William|url=https://archive.org/details/codenamesdeciphe00arki|title=Code Names: Deciphering U.S. Military Plans, Programs and Operations in the 9/11 World|date=25 January 2005|publisher=Steerforth|isbn=1586420836|edition=First|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Auerswald|first=David P.|url=https://books.google.com/books?id=XXtAAQAAQBAJ|title=NATO in Afghanistan: Fighting Together, Fighting Alone|last2=Saideman|first2=Stephen M.|date=2014|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4867-6}} * {{بیرخستنەوەی وێب |last=Cordesman |first=Anthony |ڕێکەوت=August 1998 |ناونیشان=http://csis.org/files/media/csis/pubs/uscentcom3%5B1%5D.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151123170511/http://csis.org/files/media/csis/pubs/uscentcom3%26 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=23 November 2015 |ڕێکەوتی سەردان=4 October 2015}} [[Anthony Cordesman]] * {{Cite book|last=Gordon|first=Michael R.|title=The Endgame: The Inside Story of the Struggle for Iraq, from George W. Bush to Barack Obama|last2=Trainor|first2=Bernard E.|publisher=Pantheon Books|year=2012|isbn=978-0-307-37722-7|location=New York}} * {{Cite book|last=Hanks|first=Robert S.|title=The US military presence in the Middle East: problems and prospects|date=1982|publisher=Institute for Foreign Policy Analysis}} * {{Cite book|last=Swain|first=Richard Moody|url=https://books.google.com/books?id=mZty9wdfHRkC&pg=PA6|title=Lucky War: Third Army in Desert Storm|publisher=U.S. Army Command and General Staff College Press|year=1997|isbn=9780788178658|via=[[Google Books]]}} == بەستەری دەرەکی == * [https://www.centcom.mil/ وێبگەی فەرمی] * {{Usurped|{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20090225094840/http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=22095&Itemid=4http://www.mnf-iraq.com/index.php%3Foption=com_content&task=view&id=14196&Itemid=466|title=Multi-National Force – Iraq.com mnf-iraq.com|sec=el}}}} {{In lang|en}} * [https://web.archive.org/web/20090605090714/http://www.shurakaal-iraq.com/ Multi-National Force – Iraq] shurakaal-iraq.com {{In lang|ar}} *   * <nowiki><i id="mwBQ4">Foreign Policy</i></nowiki>, [https://foreignpolicy.com/2015/03/30/the-pentagon-ups-the-ante-in-syria-fight-iraq-islamic-state-delta-force/ Pentagon Ups the Ante in Syria Fight] * [http://www.armytimes.com/story/military/pentagon/2014/12/30/iraq-1st-infantry-funk/21062071/ 2-star on Iraq: 'Still a big fight going on here'] – Combined Joint Forces Land Component Command – Iraq, 2014 * [https://www.newsweek.com/joe-biden-inches-toward-war-iran-makes-israel-full-military-partner-1768600 Joe Biden inches toward war with Iran, makes Israel full military partner] – Israel being reallocated to Central Command's area of responsibility [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] kybeuds3yxljwbjnyvei6207ws40joz 1695321 1695320 2026-10-26T22:00:15Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1695321 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''سێنتکۆم (فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا)''' یەکێکە لە یازدە فەرماندەیی شەڕکەری یەکگرتووی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگری ئەمریکا]]. لە ساڵی ١٩٨٣ دامەزراوە، بەرپرسیارێتی پێشووی ھێزی ئەرکی ھاوبەشی بڵاوکردنەوەی خێرا (RDJTF)ی گرتە ئەستۆ. [[ناوچەی بەرپرسایەتی|ناوچەی بەرپرسیارێتییەکەی]] (AOR) [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (لەوانەش [[میسر]] لە [[ئەفریقا]])، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و بەشێک لە [[باشووری ئاسیا]] لەخۆدەگرێت. ئەم فەرماندەییە ئامادەیی سەرەکی ئەمریکا بووە لە زۆرێک لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، لەوانە ئۆپەراسیۆنی [[شەڕی کەنداو|جەنگی کەنداوی فارس]] لە ساڵی ١٩٩١، [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|شەڕی ئەفغانستان]]، ھەروەھا [[شەڕی عێراق|جەنگی عێراق]] لە ساڵی ٢٠٠٣ تا ٢٠١١. {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠١٥}}، ھێزەکانی CENTCOM بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئەفغانستان لەژێر چاودێری ئۆپەراسیۆنی ئازادی سەنتینێل جێگیر کران، کە خۆی بەشێک بوو لە نوێنەرایەتی پشتیوانی یەکلاکەرەوەی ناتۆ (لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠٢١)، و لە عێراق و سووریا وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی ئیرادەی سروشتی لە ساڵی ٢٠١٤ەوە لە ڕۆڵی پشتیوانی و ڕاوێژکاری و یارمەتیدان. {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠٢٥|٨|٨}} , فەرماندەی CENTCOM [[Admiral (United States)|دەریاوان]] [[براد کوپەر|براد کوپەرە]] [[ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|لە ھێزی دەریایی ئەمریکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=8 August 2025 |ناونیشان=https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4270519/us-central-command-bids-farewell-to-gen-kurilla-welcomes-new-leadership/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250809162434/https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4270519/us-central-command-bids-farewell-to-gen-kurilla-welcomes-new-leadership/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 August 2025 |ڕێکەوتی سەردان=9 August 2025 |وێبگە=[[United States Central Command]]}}</ref> دوو لە سێ [[وەزیری بەرگریی ئەمریکا|وەزیری بەرگری کۆتایی ئەمریکا]] {{--}} [[لۆید ئۆستن|لۆید ئۆستین]] و [[Jim Mattis|جەیمس ماتیس]]، کە ھەردووکیان پێویستیان بە پشتڕاستکردنەوەی دەستبەرداربوون لە کۆنگرێس بوو {{--}} فەرماندەی ئەم دواییەی سێنتکۆم بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=12 January 2021 |ناونیشان=https://www.rollcall.com/2021/01/12/several-senate-armed-services-members-oppose-austin-waiver/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260222024756/https://www.rollcall.com/2021/01/12/several-senate-armed-services-members-oppose-austin-waiver/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 February 2026 |ڕێکەوتی سەردان=13 August 2023 |وێبگە=Roll Call |زمان=en}}</ref> لە ھەر حەوت فەرماندەیی شەڕکەری یەکگرتووی ناوچەیی ئەمریکا، CENTCOM لەنێو چوار فەرماندەییدایە کە بارەگایان لە دەرەوەی ناوچەی ئۆپەراسیۆنەکانیانە (سێ فەرماندەیییەکەی دیکە بریتین لە USAFRICOM, USSOUTHCOM, و USSPACECOM). بارەگای سەرەکی کۆمپانیای CENTCOM دەکەوێتە بنکەی ھێزی ئاسمانی ماکدیل، لە [[تامپا|شاری تامپا لە ویلایەتی فلۆریدا]]. بارەگایەکی پێشەوە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە کەمپی ئەس سەیلییە لە [[دەوحە|دۆحە]] لە قەتەر دامەزراوە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ گواسترایەوە بۆ بارەگایەکی پێشەوە لە بنکەی ئاسمانی ئەلعودەید لە [[قەتەر]]. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١ [[ئیسرائیل]] بووە بیست و یەکەمین وڵاتی CENTCOM AOR، زیادکرا بۆ ٢٠ وڵاتی دیکە لەوانە [[ئەفغانستان]]، [[بەحرەین]]، [[میسر]]، [[ئێران]]، [[عێراق]]، [[ئوردن]]، [[کازاخستان]]، [[کووەیت|کوێت]]، [[قرغیزستان]]، [[لوبنان]]، [[عومان]]، [[پاکستان]]، [[قەتەر]]، [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]]، [[سووریا|سوریا]]، [[تاجیکستان]]، [[تورکمانستان]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|عەرەبی یەکگرتوو ئیمارات]] و [[ئۆزبەکستان]] و [[یەمەن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.usarcent.army.mil/About/Area/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210203045334/https://www.usarcent.army.mil/About/Area/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 February 2021 |ڕێکەوتی سەردان=22 January 2021 |وێبگە=USARCENT}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.centcom.mil/AREA-OF-RESPONSIBILITY |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260303091001/https://www.centcom.mil/AREA-OF-RESPONSIBILITY |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 March 2026 |ڕێکەوتی سەردان=14 September 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == کتێبنامە == * {{Cite book|last=Arkin|first=William|url=https://archive.org/details/codenamesdeciphe00arki|title=Code Names: Deciphering U.S. Military Plans, Programs and Operations in the 9/11 World|date=25 January 2005|publisher=Steerforth|isbn=1-58642-083-6|edition=First|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Auerswald|first=David P.|url=https://books.google.com/books?id=XXtAAQAAQBAJ|title=NATO in Afghanistan: Fighting Together, Fighting Alone|last2=Saideman|first2=Stephen M.|date=2014|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4867-6}} * {{بیرخستنەوەی وێب |last=Cordesman |first=Anthony |ڕێکەوت=ئاب ١٩٩٨ |ناونیشان=http://csis.org/files/media/csis/pubs/uscentcom3%5B1%5D.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151123170511/http://csis.org/files/media/csis/pubs/uscentcom3%26 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ تشرینی دووەم ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٤ تشرینی یەکەم ٢٠١٥}} [[Anthony Cordesman]] * {{Cite book|last=Gordon|first=Michael R.|title=The Endgame: The Inside Story of the Struggle for Iraq, from George W. Bush to Barack Obama|last2=Trainor|first2=Bernard E.|publisher=Pantheon Books|year=2012|isbn=978-0-307-37722-7|location=New York}} * {{Cite book|last=Hanks|first=Robert S.|title=The US military presence in the Middle East: problems and prospects|date=1982|publisher=Institute for Foreign Policy Analysis}} * {{Cite book|last=Swain|first=Richard Moody|url=https://books.google.com/books?id=mZty9wdfHRkC&pg=PA6|title=Lucky War: Third Army in Desert Storm|publisher=U.S. Army Command and General Staff College Press|year=1997|isbn=978-0-7881-7865-8|via=[[Google Books]]}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.centcom.mil/ وێبگەی فەرمی] * {{Usurped|{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20090225094840/http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=22095&Itemid=4http://www.mnf-iraq.com/index.php%3Foption=com_content&task=view&id=14196&Itemid=466|title=Multi-National Force – Iraq.com mnf-iraq.com|sec=el}}}} {{In lang|en}} * [https://web.archive.org/web/20090605090714/http://www.shurakaal-iraq.com/ Multi-National Force – Iraq] shurakaal-iraq.com {{In lang|ar}} ** <nowiki><i id="mwBQ4">Foreign Policy</i></nowiki>, [https://foreignpolicy.com/2015/03/30/the-pentagon-ups-the-ante-in-syria-fight-iraq-islamic-state-delta-force/ Pentagon Ups the Ante in Syria Fight] * [http://www.armytimes.com/story/military/pentagon/2014/12/30/iraq-1st-infantry-funk/21062071/ 2-star on Iraq: 'Still a big fight going on here'] – Combined Joint Forces Land Component Command – Iraq, 2014 * [https://www.newsweek.com/joe-biden-inches-toward-war-iran-makes-israel-full-military-partner-1768600 Joe Biden inches toward war with Iran, makes Israel full military partner] – Israel being reallocated to Central Command's area of responsibility [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] c07xby8vlimtvdsot6jbyeky891n7rj ڕۆناڵد ڕەیگن 0 305697 1695368 2026-10-26T23:05:12Z مامۆستا 39489 مامۆستا پەڕەی [[ڕۆناڵد ڕەیگن]] گواستەوە بۆ [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1695368 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] hdklnerdva331ghv7nposwzob9qx9y9 وتووێژ:ڕۆناڵد ڕەیگن 1 305698 1695370 2026-10-26T23:05:12Z مامۆستا 39489 مامۆستا پەڕەی [[وتووێژ:ڕۆناڵد ڕەیگن]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:ڕۆناڵد ڕێیگن]] 1695370 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:ڕۆناڵد ڕێیگن]] mvr1om3tyix5kkmy44td5dq4fh4ij33 پۆل:ڕۆناڵد ڕێیگن 14 305699 1695371 2026-10-26T23:06:19Z مامۆستا 39489 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Ronald Reagan]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1695371 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 گادی ئایزنکۆت 0 305700 1695491 2026-10-27T07:19:07Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Short description|فەرماندەی سەربازی و سیاسەتمەداری ئیسرائیلی (لەدایکبووی ١٩٦٠)}} {{Infobox officeholder | name = گادی ئایزنکۆت | native_name = {{nobold|{{Script/Hebrew|גדי איזנקוט}}}} | native_name_lang = he | image = Gadi Eisenkot 2 (cropped).jpg | caption = ئایزەنکۆت لە ساڵی ٢٠٢٦ | birth_date = {{b...»ەوە 1695491 wikitext text/x-wiki {{Short description|فەرماندەی سەربازی و سیاسەتمەداری ئیسرائیلی (لەدایکبووی ١٩٦٠)}} {{Infobox officeholder | name = گادی ئایزنکۆت | native_name = {{nobold|{{Script/Hebrew|גדי איזנקוט}}}} | native_name_lang = he | image = Gadi Eisenkot 2 (cropped).jpg | caption = ئایزەنکۆت لە ساڵی ٢٠٢٦ | birth_date = {{birth date and age|1960|05|19|df=y}} | death_date = | birth_place = [[تەبەریە]]، ئیسرائیل | death_place = | nickname = | party = [[یاشار (پارت)|یاشار]] (لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە) | office1 = ڕۆڵە وەزارییەکان | suboffice1 = [[وەزیری بێ وەزارەت]] | subterm1 = ٢٠٢٣–٢٠٢٤ | suboffice2 = چاودێری [[کابینەی جەنگی ئیسرائیل]] | subterm2 = ٢٠٢٣–٢٠٢٤ | office3 = ئەو فراکسیۆنەی نوێنەرایەتی کراوە لە [[کنێسێت]] | suboffice3 = [[یەکێتیی نیشتمانی (ئیسرائیل)|یەکێتیی نیشتمانی]] | subterm3 = ٢٠٢٢–٢٠٢٥ | allegiance = ئیسرائیل | rank = [[File:IDF rav aluf.svg|30px]]<br />ڕاڤ ئالووف (بەرزترین پلە؛ فەرماندەی گشتی) | branch = بەڕێوەبەرایەتیی ئۆپراسیۆنەکان، فەرماندەیی باکوور | service_years = ١٩٧٨–٢٠١٩ | commands = * تیپی گۆلانی - سکرتێری سەربازیی سەرۆک وەزیران - فیرقەی یەھودا و سامریا - بەڕێوەبەرایەتیی ئۆپراسیۆنەکان - فەرماندەیی باکوور - جێگری سەرۆکی ئەرکانی گشتی - سەرۆکی ئەرکانی گشتیی ئیسرائیل | battles = * [[شەڕی لوبنان ١٩٨٢|جەنگی ١٩٨٢ی لوبنان]] - ململانێی باشووری لوبنان (١٩٨٢–٢٠٠٠) - ئینتیفادەی دووەم - جەنگی ٢٠٠٦ی لوبنان - ئۆپراسیۆنی سربی ڕەقبوو - ئۆپراسیۆنی کۆڵەکەی بەرگری - ئۆپراسیۆنی پەراوێزی پارێزراو | awards = فەرماندەی فەخری شایستەیی (ویلایەتە یەکگرتووەکان) | other_party = [[یەکێتیی نیشتمانی (ئیسرائیل)|یەکێتیی نیشتمانی]] (٢٠٢٢–٢٠٢٥) | spouse = ھانا ئایزەنکۆت | children = ٥ | education = [[زانکۆی تەلئەبیب]]<br/>[[زانکۆی حەیفا]] | office4 = ڕۆڵە سەربازییەکان | suboffice4 = سەرۆکی ئەرکانی گشتیی ئیسرائیل | subterm4 = ٢٠١٥–٢٠١٩ }} '''گادی ئایزەنکۆت''' ({{langx|he|גדי איזנקוט}}؛ لەدایکبووی ١٩ی ئایاری ١٩٦٠) ژەنراڵ، سیاسەتمەدار، و ڕێبەری پارتی یاشاری ئیسرائیلییە. لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٩ وەک ٢١ەمین سەرۆکی ئەرکانی سوپای بەرگریی ئیسرائیل خزمەتی کردووە و لە ساڵی ٢٠٢٣ تا ٢٠٢٤ وەک وەزیری بێ وەزارەت لە حکوومەتی یەکێتیی ئیسرائیل کاری کردووە. ئایزەنکۆت کە لە [[ئیلات]] گەورە بووە، خوێندنی دەریایی تەواو کردووە و دواتر لە تیپی گۆلانی لە سوپای ئیسرائیل خزمەتی کردووە. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە مێژوودا لە زانکۆی تەلئەبیب و دیپلۆمی باڵا لە زانستە سیاسییەکان لە [[زانکۆی حەیفا]]. هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی پێنج منداڵە و لە [[ھێرتزلیا|ھەرزلیا]] نیشتەجێیە. یەکێک لە کوڕەکانی بەناوی گال لە کاتی جەنگی غەززەدا کوژرا. ئایزەنکۆت ڕۆڵی سەرکردایەتی جۆراوجۆری لە تیپی گۆلانی و فیرقەکانی تری سوپای ئیسرائیلدا گێڕاوە. وەک سکرتێری سەربازیی سەرۆک وەزیران ئێھود باراک و دواتر وەک سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئیسرائیل خزمەتی کردووە. لە کاتی کارکردنی وەک سەرۆکی ئەرکان، ئایزەنکۆت سەرنجی لەسەر بەهێزکردنی هێزە وشکانییەکانی سوپا و جێبەجێکردنی پلانی چەند ساڵەی "گیدعۆن" بوو، کە جەختی لەسەر دروستکردنی هێز و دامەزراندنی فەرماندەیی سایبەری دەکردەوە. ئایزەنکۆت داوای دەوڵەتێک دەکات کە ڕەگی لە بەها نیشتمانی-جووەکاندا هەبێت، بەڵام مافی یەکسانی بۆ هەموو هاووڵاتیان هەبێت. ئەو خۆی لە پشتیوانی ئاشکرا بۆ چارەسەری دوو دەوڵەت لەگەڵ فەلەستینییەکان بەدوور دەگرێت، و لەبری ئەوە پێشینە دەدات بە دۆڵی ئوردن و بلۆکەکانی نیشتەجێبوون، و داوای ئاگری بەستنی درێژخایەن و داماڵینی چەک لە کەرتی غەززە دەکات. ئایزەنکۆت جەختی لەسەر پێویستی سیاسەتێکی ئەمنی بەهێز و یەکێتیی ناوخۆیی لە ئیسرائیل کردووەتەوە، و جەمسەربەندیی ناوخۆیی بە هەڕەشەیەکی گەورە دەبینێت. ئەو داوای چاکسازی دەکات بۆ بەهێزکردنی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان لە حکوومەتی ئیسرائیلدا. ئایزەنکۆت ئاماژەی بەوەش کردووە کە پشتیوانی لە لێخۆشبوونی خزمەتی سەربازی دەکات بۆ تا سەدا سێی حەریدییەکان کە لە یەشیڤاکانیان لە خوێندنی ئایینیدا ناویان تۆمارکراوە، بەڵام دژی سیستەمە کۆنەکەیە کە دوای هێرشەکانی ٧ی تشرینی یەکەم لێخۆشبوونی گەورەی بە پیاوانی ئۆرتۆدۆکس بەخشی بوو. == ژیاننامە == گادی ئایزەنکۆت لە [[تەبەریە]] لە باکووری ئیسرائیل لەدایکبووە. دووەم منداڵە لە نێوان چوار منداڵی<ref>{{Cite web|url=https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|title=شانازییەکی گەورە بۆ ئیلات و بنەماڵەی ئایزەنکۆت|website=www.ereverev.co.il|access-date=13 October 2023|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718030729/https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|url-status=dead}}</ref> مائیر و ئەستێر ئایزەنکۆت،<ref>{{cite web|url=http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html |work=www.kikarhashabat.co.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203202947/http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html|archive-date=3 December 2014|language=he-IL|title=دایکی سەرۆکی ئەرکانی داهاتوو، گادی ئایزەنکۆت: "حەزم دەکرد ببێتە حاخام؛ ئەو کەسێکی بێوەیە"|date=29 November 2014|access-date=2 October 2026}}</ref> کۆچبەرانی جووی مەغربی<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.com/2014-12-01/ty-article/.premium/on-idfs-1st-moroccan-chiefs-ashkenazi-name/0000017f-e3a6-d75c-a7ff-ffaf914e0000|title=سوپای ئیسرائیل یەکەم سەرۆکی ئەرکانی بە ڕەگەز مەغربی بەدەستدەهێنێت – ئەی بۆچی ناوەکەی ئەشکەنازییە؟|first=Elon|last=Gilad|date=1 December 2014|website=Haaretz|access-date=18 August 2025}}</ref> لە شارۆچکەی ئاسفی لە مەغریب. دایکی لە دار ئەلبەیزا لەدایکبووە، و باوکی لە مەڕاکەش لەدایکبووە. پێدەچێت ناوی خێزانەکەی لە سەرەتادا ئازەنکۆت بووبێت و لەلایەن فەرمانبەرێکەوە گۆڕدرابێت بۆ ئایزەنکۆت دوای ئەوەی باوکی کۆچی کردووە بۆ ئیسرائیل.<ref>{{Cite web|url=https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|title=سەرۆکی نوێی سوپای ئیسرائیل ئایزەنکۆت لە ڕەگەزی مەغربییە|first=Dovid|last=Horowitz|date=2 December 2014|website=Hamodia|access-date=4 December 2020|archive-date=27 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127182359/https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|url-status=dead}}</ref> دواتر دایک و باوکی لێک جیا بوونەوە. هەردووکیان دووبارە هاوسەرگیرییان کردەوە، و لە ئەنجامدا ئایزەنکۆت چەندین خوشک و برای زڕی هەیە.<ref>{{cite web | url=https://www.yomyom.net/article.asp?id=16372 | title=شانازییەکی گەورە بۆ ئیلات و بنەماڵەی ئایزەنکۆت }}</ref><ref name=hometown>{{cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/elections/2026-10-15/ty-article-magazine/.premium/in-eilat-gadi-eisenkot-has-the-hometown-advantage-can-he-shake-netanyahu/000001a1-2b43-d5c3-a5a9-2fffaa680000|title=لە ئیلات، گادی ئایزەنکۆت باڵادەستی شارەکەی خۆی هەیە. ئایا ئەوە بەسە بۆ ڕەواندنەوەی نەتانیاھو؟|work=Haaretz|date=15 October 2026|access-date=24 October 2026}}</ref> ئایزەنکۆت لە شاری بەندەری باشووری [[ئیلات]] گەورە بووە، کە خێزانەکەی کاتێک تەمەنی یەک ساڵ بوو چوونە ئەوێ. باوکی کرێکاری کانزا بوو کە لە کانەکانی مس لە دۆڵی تیمنا کاری دەکرد لەکاتێکدا دایکی ژنی ماڵەوە بوو.<ref name=hometown/> لە ئامادەیی گۆڵدوۆتەر خوێندوویەتی، و پسپۆڕی لە خوێندنی دەریایی و میخانیکیدا بەدەستھێناوە.<ref>{{cite web|url=https://www.mako.co.il/pzm-magazine/commander/Article-13f7afb3e929b41006.htm|lang=he-IL|title=١١ شت کە ڕەنگە نەیزانیت دەربارەی سەرۆکی ئەرکانی نوێی سوپا}}</ref> دوای ئامادەیی، پەیوەندی بە سوپای ئیسرائیلەوە کردووە و لە تیپی گۆلانی خزمەتی کردووە. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە [[مێژوو]] لە زانکۆی تەلئەبیب و ماستەر لە زانستە سیاسییەکان لە [[زانکۆی حەیفا]]. هەروەها خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە کۆلێژی جەنگی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان. لە ساڵی ٢٠١٩دا بڕوانامەی دکتۆرای فەخری لە زانکۆی ڕیچمان پێبەخشرا.<ref name=runi>[https://www.runi.ac.il/media/csen13t3/%D7%A8%D7%90%D7%9C-%D7%9E%D7%99%D7%9C-%D7%92%D7%93%D7%99-%D7%90%D7%99%D7%96%D7%A0%D7%A7%D7%95%D7%98.pdf ژەنراڵ گادی ئایزەنکۆت]</ref><ref>{{cite web|url=https://www.washingtoninstitute.org/about/press-room/press-release/lt-gen-gadi-eisenkot-former-idf-chief-staff-joins-washington|work=The Washington Institute for Near East Policy|title=ژەنراڵ گادی ئایزەنکۆت، سەرۆکی ئەرکانی پێشووی سوپا، پەیوەندی بە پەیمانگای واشنتنەوە دەکات|date=30 April 2019|access-date=24 October 2026}}</ref> ئایزەنکۆت هاوسەرگیری لەگەڵ ھانا کردووە، کە لە یانەیەکی کەشتیوانیدا ناسیویەتی کاتێک لە قوتابخانەی ئامادەیی بوون. لە ساڵی ١٩٨٤ هاوسەرگیرییان کردووە و خاوەنی پێنج منداڵن.<ref name=runi/><ref>{{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/appointments-committee-approves-eisenkot-to-lead-idf/|title=کۆمیتەی دەستنیشانکردنەکان پەسەندی ئایزەنکۆت دەکات بۆ سەرکردایەتیکردنی سوپا|work=The Times of Israel|date=10 December 2014|access-date=24 October 2026}}</ref> لە [[ھێرتزلیا|ھەرزلیا]] نیشتەجێیە، کە کەمێک دوای هاوسەرگیرییەکەی ڕووی لەوێ کردووە.<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4597460,00.html|title=سەرۆکی نوێی سوپا: ئارام و حیسابکەر، بە توندی و خێرایی لێدەدات – بەڵام تەنها ئەگەر پێویست بکات|last1=Zitun|first1=Yoav|last2=Margalit|first2=Michal|work= YNET|date=29 November 2014}}</ref><ref name=hometown/> یەکێک لە منداڵەکانی بەناوی سەرپەلیار گال مائیر ئایزەنکۆت لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا لە جەنگی غەززەدا کوژرا.<ref>{{cite web |last=Millward |first=David |date=7 December 2023 |title=کوڕی سەرۆکی پێشووی سوپا بە بۆمبێکی حەماس لە تونێلدا کوژرا |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/12/07/son-former-idf-chief-killed-gaza-bomb/ |url-status=live }}</ref> دوو لە برازاکانیشی لە جەنگەکەدا کوژران. یەکێکیان بەناوی سەرجەن ماۆر کۆھێن ئایزەنکۆت، ڕۆژێک دوای کوڕەکەی ئایزەنکۆت، گال، کوژرا.<ref>{{Cite news |last1=Horovitz |first1=Michael |last2=Fabian|first2=Emanuel |date=9 December 2023 |title=برازای سەرۆکی پێشووی سوپا ئایزەنکۆت لە شەڕەکانی غەززەدا دەمرێت، ڕۆژێک دوای کوژرانی کوڕەکەی ئایزەنکۆت |url=https://www.timesofisrael.com/ex-idf-chief-eisenkots-nephew-dies-in-gaza-fighting-day-after-eisenkots-son-killed/|access-date=18 August 2025|website=[[The Times of Israel]]}}</ref> برازاکەی تری بەناوی کاپتن یۆگێڤ پازی، لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤دا کوژرا.<ref>{{Cite news |last=Fabian |first=Emanuel |date=17 November 2024 |title=ئەو ئەفسەرەی لە غەززە کوژرا برازای ئەندامی کێنێسێت گادی ئایزەنکۆتە، سێیەم ئەندامی نزیکی خێزانەکەیە لە جەنگدا بکوژرێت |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/officer-killed-in-gaza-is-nephew-of-mk-gadi-eisenkot-3rd-close-family-member-to-fall-in-war |access-date=18 August 2025 |website=[[The Times of Israel]]}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:جوولەکە]] k7ngpkl5kkn2awl5xfe1w5ibnnaa4w1 1695492 1695491 2026-10-27T07:21:27Z Bilalinfo 57400 1695492 wikitext text/x-wiki {{Short description|فەرماندەی سەربازی و سیاسەتمەداری ئیسرائیلی (لەدایکبووی ١٩٦٠)}} {{Infobox officeholder | name = گادی ئایزنکۆت | native_name = {{nobold|{{Script/Hebrew|גדי איזנקוט}}}} | native_name_lang = he | image = Gadi Eisenkot 2 (cropped).jpg | caption = ئایزەنکۆت لە ساڵی ٢٠٢٦ | birth_date = {{birth date and age|1960|05|19|df=y}} | death_date = | birth_place = [[تەبەریە]]، ئیسرائیل | death_place = | nickname = | party = [[یاشار (پارت)|یاشار]] (لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە) | office1 = ڕۆڵە وەزارییەکان | suboffice1 = [[وەزیری بێ وەزارەت]] | subterm1 = ٢٠٢٣–٢٠٢٤ | suboffice2 = چاودێری [[کابینەی جەنگی ئیسرائیل]] | subterm2 = ٢٠٢٣–٢٠٢٤ | office3 = ئەو فراکسیۆنەی نوێنەرایەتی کراوە لە [[کنێسێت]] | suboffice3 = [[یەکێتیی نیشتمانی (ئیسرائیل)|یەکێتیی نیشتمانی]] | subterm3 = ٢٠٢٢–٢٠٢٥ | allegiance = ئیسرائیل | rank = [[File:IDF rav aluf.svg|30px]]<br />ڕاڤ ئالووف (بەرزترین پلە؛ فەرماندەی گشتی) | branch = بەڕێوەبەرایەتیی ئۆپراسیۆنەکان، فەرماندەیی باکوور | service_years = ١٩٧٨–٢٠١٩ | commands = * تیپی گۆلانی - سکرتێری سەربازیی سەرۆک وەزیران - فیرقەی یەھودا و سامریا - بەڕێوەبەرایەتیی ئۆپراسیۆنەکان - فەرماندەیی باکوور - جێگری سەرۆکی ئەرکانی گشتی - سەرۆکی ئەرکانی گشتیی ئیسرائیل | battles = * [[شەڕی لوبنان ١٩٨٢|جەنگی ١٩٨٢ی لوبنان]] - ململانێی باشووری لوبنان (١٩٨٢–٢٠٠٠) - ئینتیفادەی دووەم - جەنگی ٢٠٠٦ی لوبنان - ئۆپراسیۆنی سربی ڕەقبوو - ئۆپراسیۆنی کۆڵەکەی بەرگری - ئۆپراسیۆنی پەراوێزی پارێزراو | awards = فەرماندەی فەخری شایستەیی (ویلایەتە یەکگرتووەکان) | other_party = [[یەکێتیی نیشتمانی (ئیسرائیل)|یەکێتیی نیشتمانی]] (٢٠٢٢–٢٠٢٥) | spouse = ھانا ئایزەنکۆت | children = ٥ | education = [[زانکۆی تەلئەبیب]]<br/>[[زانکۆی حەیفا]] | office4 = ڕۆڵە سەربازییەکان | suboffice4 = سەرۆکی ئەرکانی گشتیی ئیسرائیل | subterm4 = ٢٠١٥–٢٠١٩ }} '''گادی ئایزەنکۆت''' ({{langx|he|גדי איזנקוט}}؛ لەدایکبووی ١٩ی ئایاری ١٩٦٠) ژەنراڵ، سیاسەتمەدار، و ڕێبەری پارتی یاشاری ئیسرائیلییە. لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٩ وەک ٢١ەمین سەرۆکی ئەرکانی سوپای بەرگریی ئیسرائیل خزمەتی کردووە و لە ساڵی ٢٠٢٣ تا ٢٠٢٤ وەک وەزیری بێ وەزارەت لە حکوومەتی یەکێتیی ئیسرائیل کاری کردووە. ئایزەنکۆت کە لە [[ئیلات]] گەورە بووە، خوێندنی دەریایی تەواو کردووە و دواتر لە تیپی گۆلانی لە سوپای ئیسرائیل خزمەتی کردووە. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە مێژوودا لە زانکۆی تەلئەبیب و دیپلۆمی باڵا لە زانستە سیاسییەکان لە [[زانکۆی حەیفا]]. هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی پێنج منداڵە و لە [[ھێرتزلیا|ھەرزلیا]] نیشتەجێیە. یەکێک لە کوڕەکانی بەناوی گال لە کاتی جەنگی غەززەدا کوژرا. ئایزەنکۆت ڕۆڵی سەرکردایەتی جۆراوجۆری لە تیپی گۆلانی و فیرقەکانی تری سوپای ئیسرائیلدا گێڕاوە. وەک سکرتێری سەربازیی سەرۆک وەزیران ئێھود باراک و دواتر وەک سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئیسرائیل خزمەتی کردووە. لە کاتی کارکردنی وەک سەرۆکی ئەرکان، ئایزەنکۆت سەرنجی لەسەر بەهێزکردنی هێزە وشکانییەکانی سوپا و جێبەجێکردنی پلانی چەند ساڵەی "گیدعۆن" بوو، کە جەختی لەسەر دروستکردنی هێز و دامەزراندنی فەرماندەیی سایبەری دەکردەوە. ئایزەنکۆت داوای دەوڵەتێک دەکات کە ڕەگی لە بەها نیشتمانی-جووەکاندا هەبێت، بەڵام مافی یەکسانی بۆ هەموو هاووڵاتیان هەبێت. ئەو خۆی لە پشتیوانی ئاشکرا بۆ چارەسەری دوو دەوڵەت لەگەڵ فەلەستینییەکان بەدوور دەگرێت، و لەبری ئەوە پێشینە دەدات بە دۆڵی ئوردن و بلۆکەکانی نیشتەجێبوون، و داوای ئاگری بەستنی درێژخایەن و داماڵینی چەک لە کەرتی غەززە دەکات. ئایزەنکۆت جەختی لەسەر پێویستی سیاسەتێکی ئەمنی بەهێز و یەکێتیی ناوخۆیی لە ئیسرائیل کردووەتەوە، و جەمسەربەندیی ناوخۆیی بە هەڕەشەیەکی گەورە دەبینێت. ئەو داوای چاکسازی دەکات بۆ بەهێزکردنی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان لە حکوومەتی ئیسرائیلدا. ئایزەنکۆت ئاماژەی بەوەش کردووە کە پشتیوانی لە لێخۆشبوونی خزمەتی سەربازی دەکات بۆ تا سەدا سێی حەریدییەکان کە لە یەشیڤاکانیان لە خوێندنی ئایینیدا ناویان تۆمارکراوە، بەڵام دژی سیستەمە کۆنەکەیە کە دوای هێرشەکانی ٧ی تشرینی یەکەم لێخۆشبوونی گەورەی بە پیاوانی ئۆرتۆدۆکس بەخشی بوو. == ژیاننامە == گادی ئایزەنکۆت لە [[تەبەریە]] لە باکووری ئیسرائیل لەدایکبووە. دووەم منداڵە لە نێوان چوار منداڵی<ref>{{Cite web|url=https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|title=شانازییەکی گەورە بۆ ئیلات و بنەماڵەی ئایزەنکۆت|website=www.ereverev.co.il|access-date=13 October 2023|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718030729/https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|url-status=dead}}</ref> مائیر و ئەستێر ئایزەنکۆت،<ref>{{cite web|url=http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html |work=www.kikarhashabat.co.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203202947/http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html|archive-date=3 December 2014|language=he-IL|title=دایکی سەرۆکی ئەرکانی داهاتوو، گادی ئایزەنکۆت: "حەزم دەکرد ببێتە حاخام؛ ئەو کەسێکی بێوەیە"|date=29 November 2014|access-date=2 October 2026}}</ref> کۆچبەرانی جووی مەغربی<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.com/2014-12-01/ty-article/.premium/on-idfs-1st-moroccan-chiefs-ashkenazi-name/0000017f-e3a6-d75c-a7ff-ffaf914e0000|title=سوپای ئیسرائیل یەکەم سەرۆکی ئەرکانی بە ڕەگەز مەغربی بەدەستدەهێنێت – ئەی بۆچی ناوەکەی ئەشکەنازییە؟|first=Elon|last=Gilad|date=1 December 2014|website=Haaretz|access-date=18 August 2025}}</ref> لە شارۆچکەی ئاسفی لە مەغریب. دایکی لە دار ئەلبەیزا لەدایکبووە، و باوکی لە مەڕاکەش لەدایکبووە. پێدەچێت ناوی خێزانەکەی لە سەرەتادا ئازەنکۆت بووبێت و لەلایەن فەرمانبەرێکەوە گۆڕدرابێت بۆ ئایزەنکۆت دوای ئەوەی باوکی کۆچی کردووە بۆ ئیسرائیل.<ref>{{Cite web|url=https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|title=سەرۆکی نوێی سوپای ئیسرائیل ئایزەنکۆت لە ڕەگەزی مەغربییە|first=Dovid|last=Horowitz|date=2 December 2014|website=Hamodia|access-date=4 December 2020|archive-date=27 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127182359/https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|url-status=dead}}</ref> دواتر دایک و باوکی لێک جیا بوونەوە. هەردووکیان دووبارە هاوسەرگیرییان کردەوە، و لە ئەنجامدا ئایزەنکۆت چەندین خوشک و برای زڕی هەیە.<ref>{{cite web | url=https://www.yomyom.net/article.asp?id=16372 | title=شانازییەکی گەورە بۆ ئیلات و بنەماڵەی ئایزەنکۆت }}</ref><ref name=hometown>{{cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/elections/2026-10-15/ty-article-magazine/.premium/in-eilat-gadi-eisenkot-has-the-hometown-advantage-can-he-shake-netanyahu/000001a1-2b43-d5c3-a5a9-2fffaa680000|title=لە ئیلات، گادی ئایزەنکۆت باڵادەستی شارەکەی خۆی هەیە. ئایا ئەوە بەسە بۆ ڕەواندنەوەی نەتانیاھو؟|work=Haaretz|date=15 October 2026|access-date=24 October 2026}}</ref> ئایزەنکۆت لە شاری بەندەری باشووری [[ئیلات]] گەورە بووە، کە خێزانەکەی کاتێک تەمەنی یەک ساڵ بوو چوونە ئەوێ. باوکی کرێکاری کانزا بوو کە لە کانەکانی مس لە دۆڵی تیمنا کاری دەکرد لەکاتێکدا دایکی ژنی ماڵەوە بوو.<ref name=hometown/> لە ئامادەیی گۆڵدوۆتەر خوێندوویەتی، و پسپۆڕی لە خوێندنی دەریایی و میخانیکیدا بەدەستھێناوە.<ref>{{cite web|url=https://www.mako.co.il/pzm-magazine/commander/Article-13f7afb3e929b41006.htm|lang=he-IL|title=١١ شت کە ڕەنگە نەیزانیت دەربارەی سەرۆکی ئەرکانی نوێی سوپا}}</ref> دوای ئامادەیی، پەیوەندی بە سوپای ئیسرائیلەوە کردووە و لە تیپی گۆلانی خزمەتی کردووە. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە [[مێژوو]] لە زانکۆی تەلئەبیب و ماستەر لە زانستە سیاسییەکان لە [[زانکۆی حەیفا]]. هەروەها خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە کۆلێژی جەنگی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان. لە ساڵی ٢٠١٩دا بڕوانامەی دکتۆرای فەخری لە زانکۆی ڕیچمان پێبەخشرا.<ref name=runi>[https://www.runi.ac.il/media/csen13t3/%D7%A8%D7%90%D7%9C-%D7%9E%D7%99%D7%9C-%D7%92%D7%93%D7%99-%D7%90%D7%99%D7%96%D7%A0%D7%A7%D7%95%D7%98.pdf ژەنراڵ گادی ئایزەنکۆت]</ref><ref>{{cite web|url=https://www.washingtoninstitute.org/about/press-room/press-release/lt-gen-gadi-eisenkot-former-idf-chief-staff-joins-washington|work=The Washington Institute for Near East Policy|title=ژەنراڵ گادی ئایزەنکۆت، سەرۆکی ئەرکانی پێشووی سوپا، پەیوەندی بە پەیمانگای واشنتنەوە دەکات|date=30 April 2019|access-date=24 October 2026}}</ref> ئایزەنکۆت هاوسەرگیری لەگەڵ ھانا کردووە، کە لە یانەیەکی کەشتیوانیدا ناسیویەتی کاتێک لە قوتابخانەی ئامادەیی بوون. لە ساڵی ١٩٨٤ هاوسەرگیرییان کردووە و خاوەنی پێنج منداڵن.<ref name=runi/><ref>{{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/appointments-committee-approves-eisenkot-to-lead-idf/|title=کۆمیتەی دەستنیشانکردنەکان پەسەندی ئایزەنکۆت دەکات بۆ سەرکردایەتیکردنی سوپا|work=The Times of Israel|date=10 December 2014|access-date=24 October 2026}}</ref> لە [[ھێرتزلیا|ھەرزلیا]] نیشتەجێیە، کە کەمێک دوای هاوسەرگیرییەکەی ڕووی لەوێ کردووە.<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4597460,00.html|title=سەرۆکی نوێی سوپا: ئارام و حیسابکەر، بە توندی و خێرایی لێدەدات – بەڵام تەنها ئەگەر پێویست بکات|last1=Zitun|first1=Yoav|last2=Margalit|first2=Michal|work= YNET|date=29 November 2014}}</ref><ref name=hometown/> یەکێک لە منداڵەکانی بەناوی سەرپەلیار گال مائیر ئایزەنکۆت لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا لە جەنگی غەززەدا کوژرا.<ref>{{cite web |last=Millward |first=David |date=7 December 2023 |title=کوڕی سەرۆکی پێشووی سوپا بە بۆمبێکی حەماس لە تونێلدا کوژرا |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/12/07/son-former-idf-chief-killed-gaza-bomb/ |url-status=live }}</ref> دوو لە برازاکانیشی لە جەنگەکەدا کوژران. یەکێکیان بەناوی سەرجەن ماۆر کۆھێن ئایزەنکۆت، ڕۆژێک دوای کوڕەکەی ئایزەنکۆت، گال، کوژرا.<ref>{{Cite news |last1=Horovitz |first1=Michael |last2=Fabian|first2=Emanuel |date=9 December 2023 |title=برازای سەرۆکی پێشووی سوپا ئایزەنکۆت لە شەڕەکانی غەززەدا دەمرێت، ڕۆژێک دوای کوژرانی کوڕەکەی ئایزەنکۆت |url=https://www.timesofisrael.com/ex-idf-chief-eisenkots-nephew-dies-in-gaza-fighting-day-after-eisenkots-son-killed/|access-date=18 August 2025|website=[[The Times of Israel]]}}</ref> برازاکەی تری بەناوی کاپتن یۆگێڤ پازی، لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤دا کوژرا.<ref>{{Cite news |last=Fabian |first=Emanuel |date=17 November 2024 |title=ئەو ئەفسەرەی لە غەززە کوژرا برازای ئەندامی کێنێسێت گادی ئایزەنکۆتە، سێیەم ئەندامی نزیکی خێزانەکەیە لە جەنگدا بکوژرێت |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/officer-killed-in-gaza-is-nephew-of-mk-gadi-eisenkot-3rd-close-family-member-to-fall-in-war |access-date=18 August 2025 |website=[[The Times of Israel]]}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:جوولەکە]] {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسرائیل|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:ئیسرائیل]] da46p86nnxwxjwj36gqbenyjkyjpt80 پەڕگە:بنیاد سینمایی فارابی.png 6 305701 1695493 2026-10-27T07:25:41Z -Haryad 40333 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = لۆگۆی دەزگای سینەمایی فارابی | سەرچاوە = https://www.fcf.ir/ | وتار = دەزگای سینەمایی فارابی | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = لە ئینفۆبۆکسی وتارەکەی بە کار دێ | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} 1695493 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = لۆگۆی دەزگای سینەمایی فارابی | سەرچاوە = https://www.fcf.ir/ | وتار = دەزگای سینەمایی فارابی | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = لە ئینفۆبۆکسی وتارەکەی بە کار دێ | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} == مۆڵەتنامە == {{لۆگۆی نائازاد}} gon5l2hmzf5fni331l73vyhee5skx27 پەڕگە:صددام.jpg 6 305702 1695495 2026-10-27T07:28:09Z -Haryad 40333 == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = پۆستەری فیلمی سەددام (فیلم) | سەرچاوە = https://www.samfaa.ir/ | وتار = سەددام (فیلم) | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = لە ئینفۆبۆکسی وتارەکەی بە کار دێ | جێگۆڕی = نییە | زانیاریی تر = }} 1695495 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = پۆستەری فیلمی سەددام (فیلم) | سەرچاوە = https://www.samfaa.ir/ | وتار = سەددام (فیلم) | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = لە ئینفۆبۆکسی وتارەکەی بە کار دێ | جێگۆڕی = نییە | زانیاریی تر = }} == مۆڵەتنامە == {{Non-free video cover}} ecxt6a9pjkm2odclt7slyetl6vbzjca پەڕگە:The King's Warden film poster.png 6 305703 1695497 2026-10-27T07:31:04Z -Haryad 40333 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازادی پۆستەر | وتار = چاودێرەکەی پاشا | بەکارھێنان = زانیاریدان | میدیا = <!--ھەڵبژێرە لە: فیلم / تەلەڤیزیۆن / بۆنە یان بە بەتاڵی جێی بھێڵە بۆ ئەوەی وەک خۆی بمێنێتەوە--> <!-- زانیاریی دیکە --> | ناو = | بڵاوکەرەوە = | پەخشکەر = | ھونەرمەندی گرافیک = | جۆر = | وێبگە = | بڵاوکەرەوە = | بازرگانی = <!--بەشە پێویستەکان --> | ناساندن = | سەرچاوە = ht... 1695497 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازادی پۆستەر | وتار = چاودێرەکەی پاشا | بەکارھێنان = زانیاریدان | میدیا = <!--ھەڵبژێرە لە: فیلم / تەلەڤیزیۆن / بۆنە یان بە بەتاڵی جێی بھێڵە بۆ ئەوەی وەک خۆی بمێنێتەوە--> <!-- زانیاریی دیکە --> | ناو = | بڵاوکەرەوە = | پەخشکەر = | ھونەرمەندی گرافیک = | جۆر = | وێبگە = | بڵاوکەرەوە = | بازرگانی = <!--بەشە پێویستەکان --> | ناساندن = | سەرچاوە = https://showbox.co.kr/forums/QTICGEN7K/threads/T4FJ9YL3V | چەندێتی = | ڕێزۆلووشنی کەم = | مەبەست = <!-- دەبێت جوان باس بکرێت ئەگەر بەکارھێنان زانیاریدان / سەردێڕ / بەش نییە --> | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} == مۆڵەتنامە == {{Non-free poster}} 9koovngjzee30aavb8wiaikehil30go پەڕگە:Hafez Prize.jpg 6 305704 1695539 2026-10-27T07:41:55Z -Haryad 40333 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = خەڵاتی حافز. پەیکەرێکی ڕێزلێنان دەدرێت بە براوەی «خەڵاتی حافز». | سەرچاوە = http://hafezprize.com/شب-شاهدان-شیدا-گزارش-پانزدهمين-جشن-حاف/ | وتار = خەڵاتەکانی حافز | چەندێتی = ئەوە تەنیا نموونەیە بۆ ئەوەی دەرکەوتنی خەڵاتەکە نیشان بدات | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = بۆ ناسینەوەی بینراوی شێوەی بابەتەکە. تەواوی وتارەکە بە تایبەتی بۆ وتووێژ و شیکردنەوەی ئەم بەرھەمە نووسراوە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} 1695539 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = خەڵاتی حافز. پەیکەرێکی ڕێزلێنان دەدرێت بە براوەی «خەڵاتی حافز». | سەرچاوە = http://hafezprize.com/شب-شاهدان-شیدا-گزارش-پانزدهمين-جشن-حاف/ | وتار = خەڵاتەکانی حافز | چەندێتی = ئەوە تەنیا نموونەیە بۆ ئەوەی دەرکەوتنی خەڵاتەکە نیشان بدات | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = بۆ ناسینەوەی بینراوی شێوەی بابەتەکە. تەواوی وتارەکە بە تایبەتی بۆ وتووێژ و شیکردنەوەی ئەم بەرھەمە نووسراوە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} gk3q70vn620idrs4v9c96evayk2rvph 1695540 1695539 2026-10-27T07:42:35Z -Haryad 40333 /* کورتە */ +مۆڵەتنامە 1695540 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = خەڵاتی حافز. پەیکەرێکی ڕێزلێنان دەدرێت بە براوەی «خەڵاتی حافز». | سەرچاوە = http://hafezprize.com/شب-شاهدان-شیدا-گزارش-پانزدهمين-جشن-حاف/ | وتار = خەڵاتەکانی حافز | چەندێتی = ئەوە تەنیا نموونەیە بۆ ئەوەی دەرکەوتنی خەڵاتەکە نیشان بدات | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = بۆ ناسینەوەی بینراوی شێوەی بابەتەکە. تەواوی وتارەکە بە تایبەتی بۆ وتووێژ و شیکردنەوەی ئەم بەرھەمە نووسراوە. | جێگۆڕی = | زانیاریی تر = }} == مۆڵەتنامە == {{Non-free 3D art|image has rationale=yes}} ot6sj3ua3yu2jzoz1voyidk8yfx5oud وتووێژ:لیزڵ ماری جۆنز 1 305705 1695544 2026-10-27T07:45:09Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.6) 1695544 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لیزڵ ماری جۆنز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1695543 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090804170338/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21377678-14641,00.html بۆ http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21377678-14641,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤٥، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 4bvwt1bu6aatt1jyugcaqypaemmzgwf